Kenniskring NT1: Voorstellen voor een goede intake NT1

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kenniskring NT1: Voorstellen voor een goede intake NT1"

Transcriptie

1 Kenniskring NT1: Voorstellen voor een goede intake NT1

2 Plan van aanpak Kenniskring NT1: Voorstellen voor een goede intake NT1 Datum Versie 2 Opdrachtgever Opdrachtnemer Contactpersoon Auteurs OCW / Aanvalsplan Laaggeletterdheid CINOP Piet Litjens / Mirella Verspiek Ellen Pattenier, Carin Spoelstra-Van Dijk, Janneke Roor Projectnummer Unit Onderijsinnovatie Team Aanvalsplan Laaggeletterdheid CINOP Postbus BP s-hertogenbosch Tel: Fax: CINOP 2008 Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, op welke andere wijze dan ook, zonder vooraf schriftelijke toestemming van de uitgever.

3 Inhoudsopgave Vooraf 1 Achtergrond Visie op intake De juiste snaar De intake Competenties van een goede intaker Competenties Het intakeprotocol Aanmelding Uitnodiging potentiële deelnemer Het intakegesprek Plaatsingsprocedure Nazorg en verlengde intake Nazorg: administratief en persoonlijk Verlengde intake Begeleiding door docent Rol intaker/trajectbegeleider Vragen ter verheldering, een leidraad Algemene vragen Specifieke vragen Toetsing Voor- en nadelen van toetsing bij intake Het toetsen van het schrijven Het toetsen van het lezen...28 Bijlagen 29 Bijlage 1 Voorbeeld uitnodiging intakegesprek...29 Bijlage 2 Voorbeeldbrief plaatsingsafspraak tijdens het intakegesprek...30 Bijlage 3 Voorbeeld van een intakeformulier...32 Bijlage 4 Waarborg kwaliteit bij de intake...38 Bijlage 5 Instaptoets Spelling...39 Bijlage 6 Instaptoets Lezen...44 III

4 Vooraf In het kader van het project Aanvalsplan Laaggeletterdheid is in 2007 gestart met vorming van een Kenniskring NT1. Het centrale doel van deze kenniskring is om kennis, ervaring, educatieve producten en instrumenten op het gebied van NT1-onderwijs aan volwassenen te bundelen. Er is een klankbordgroep samengesteld en er zijn werkgroepen gestart. Werkgroep 2a heeft zich gericht op het vormgeven van een goede intake voor NT1. Deze werkgroep bestond uit de volgende auteurs: Ellen Pattenier, Carin Spoelstra-van Dijk en Janneke Roor. De inhoudelijke coördinatie lag bij Kiki van Etten en Itie van den Berg; de werkzaamheden van deze werkgroep zijn gemodereerd door Mirella Verspiek. Een eerste concept van dit competentieprofiel is voorgelegd aan de Klankbordgroep NT1 die bestaat uit de volgende specialisten: Ineke van de Craats, Pol Goethals, Pieter de Graaff, Anne Kerkhoff, Folkert Kuiken, Fé te Nuijl. De feedback van de Klankbordgroep is verwerkt in deze tweede versie. We bieden dit digitale instrument aan op de website We hopen dat dit instrument opleidingsmanagers, docenten en nascholingsinstituten helpt bij het vaststellen van scholingsbehoeften en het bepalen van (na)scholingsaanbod. We nodigen u uit deze versie te voorzien van aanvullingen en uitbreidingen ter verbetering van de beschikbare tekst. Het is onze intentie om jaarlijks op basis van aangereikte verbeteringssuggesties dit instrument te reviseren. Uw aanvullingen en opmerkingen kunt u richten aan Piet Litjens of Elle Langens onder vermelding van kknt1 (2a) intake. Piet Litjens Projectleider Kenniskring NT1 CINOP s-hertogenbosch CINOP - Kenniskring NT1: Voorstellen voor een goede intake NT1 PL/MV

5 Achtergrond Aanvalsplan laaggeletterdheid Anderhalf miljoen Nederlanders hebben moeite met lezen en schrijven. Een aantal van hen is daardoor onvoldoende toegerust voor de eisen die een moderne kenniseconomie stelt aan beheersing van schriftelijke taalvaardigheid. Bovendien kan laaggeletterdheid een bron zijn van sociale, politieke en culturele uitsluiting. In 2005 is door de drie bewindslieden van het Ministerie van OCW een plan ter bestrijding van laaggeletterdheid opgesteld: Van A tot Z betrokken, Aanvalsplan Laaggeletterdheid Dit plan heeft als doelstelling enerzijds het voorkomen van laaggeletterdheid en anderzijds het terugdringen van laaggeletterdheid. Het plan is aan de Tweede Kamer aangeboden en na goedkeuring is begin 2006 de opdracht voor de uitvoering gelegd bij CINOP, Stichting Lezen & Schrijven en Expertisecentrum ETV.nl. Het Aanvalsplan Laaggeletterdheid zet in op enerzijds het voorkomen en anderzijds het verminderen van laaggeletterdheid. Het voorkomen is er in de eerste plaats op gericht om te bevorderen dat (v)mbo-scholen een actief taalbeleid voeren, zodat lees- en schrijfvaardigheid daar hoog op de agenda komen te staan. Daarnaast gaat het vooral ook om versterking van de competenties die de docenten nodig hebben om adequaat om te kunnen gaan met onderwijsdeelnemers met een gebrekkige taalvaardigheid en om een adequate ondersteuning te kunnen bieden wat betreft de taalontwikkeling van deelnemers. Kenniskring NT1: werkgroepen en klankbordgroep De Kenniskring NT1 is één van de deelprojecten van het Aanvalsplan waarin de nadruk ligt op het verminderen van laaggeletterdheid (zie ook Alfanieuws - nummer 3 september 2008 p 21 en 22). Het centrale doel van deze kenniskring is om kennis, ervaring, educatieve producten en instrumenten op het gebied van NT1-onderwijs aan volwassenen te bundelen. In 2008 en 2009 werken we achtereenvolgens in werkgroepen aan een aantal NT1-thema s. Ook is er een klankbordgroep samengesteld en er zijn werkgroepen gestart. De Klankbordgroep bestaat uit de volgende materiedeskundigen: Ineke van de Craats (Radboud Universiteit Nijmegen), Pol Goethals (ROC Eindhoven), Pieter de Graaf (Alfa-projecten), Anne Kerkhoff (Fontys Hogescholen), Folkert Kuiken (Universiteit van Amsterdam) en Fé te Nuijl (MBO Raad / Stichting Netwerk). In het schema hieronder staan de thema s die we in 2008 en 2009 uitwerken. We doen dat op twee niveaus: op het A-niveau wordt alle informatie theoretisch en praktisch verzameld en beschreven over een onderwerp. Op het B-niveau ontwikkelen we onderwijsmodules met het oog op (na)scholing en training van (nieuwe) docenten NT1. Voor de werkgroepen nodigen we zoveel mogelijk praktijk- en materiedeskundigen uit van diverse roc s in het land. Via een digitale werkplaats SharePoint werken in elke werkgroep drie of vier auteurs aan een thema gedurende een periode van 8 tot 10 weken. Deze ontwikkeling wordt vanuit CINOP inhoudelijk gecoördineerd (Kiki van Etten en Itie van den Berg) en procesmatig gemodereerd (Mirella Verspiek en Sanne Cocx). De kracht van deze werkwijze is dat een goede relatie gelegd kan worden tussen theoretische kennis en informatie en goede voorbeelden en toepassingen uit de praktijk. CINOP - Kenniskring NT1: Voorstellen voor een goede intake NT1 PL/MV

6 Opdrachtgever CINOP Klankbordgroep Secretariaat inhoudelijke ondersteuning Ondersteunend onderzoek werkgroep 1A: competentie profiel NT1 werkgroep 2A: Intake werkgroep 3A: achtergrond van cursisten werkgroep 4A: didactiek NT1 werkgroep 5A: begeleiding deelnemers werkgroep 6A: toetsen en rapporteren werkgroep 2B: onderwijsmodule werkgroep 3B: onderwijsmodule werkgroep 4B: onderwijsmodule werkgroep 5B: onderwijsmodule werkgroep 6B: onderwijsmodule In 2008 hebben vier werkgroepen gefunctioneerd (1A, 2A, 3A en 2B). De klankbordgroep, waarin vertegenwoordigers uit het NT1-veld en diverse universiteiten zitting hebben, denkt mee over de te onderzoeken thema s, levert feedback op producten die door de Kenniskring worden opgeleverd en formuleert onderzoeksvragen. In de vorm van onderzoeksstages proberen we zoveel mogelijk universitaire studenten aan deze werkgroepen te verbinden. We hopen dat opleidingsmanagers, docenten en nascholingsinstituten via de website gebruik kunnen maken van deze producten en instrumenten bij het vaststellen van scholingsbehoeften, het bepalen van (na)scholingsaanbod en het verzorgen van goed NT1-onderwijs aan laaggeletterden. We nodigen gebruikers in het NT1-onderwijs uit deze eerste versies te voorzien van aanvullingen en uitbreidingen ter verbetering van de beschikbare tekst. Het is onze intentie om jaarlijks op basis van aangereikte verbeteringssuggesties dit document te reviseren. In dit document staat de uitwerking van werkgroep 2A: Voorstellen voor een goede intake NT1. CINOP - Kenniskring NT1: Voorstellen voor een goede intake NT1 PL/MV

7 1 Visie op intake De intake is cruciaal voor een goede plaatsing van de - potentiële - deelnemer, voor het succesvol doorlopen van een NT1-traject en om vast te stellen hoe leerbaar iemand is en om een beeld te krijgen van wat de opbrengst kan zijn van een onderwijstraject. Want als de beginsituatie duidelijk is, kun je kijken of er aan het eind progressie is geboekt. 1.1 De juiste snaar Als iemand eindelijk, misschien wel na lang twijfelen en jaren van schaamte en problemen, de stap neemt om zich aan te melden voor een lees- en/of schrijfcursus, is het uitermate belangrijk om hem 1 op de juiste manier te ontvangen. Het allereerste contact met de school is al van belang. Bij de intake gaat erom de juiste snaar te raken. Omdat deelnemers aan een NT1-traject vaak slechte schoolervaringen hebben, is het goed hen op een niet-schoolse manier te benaderen. Op herbeleving van ervaringen uit het verleden zit niemand te wachten. De eerste kennismaking met het onderwijsinstituut bepaalt in grote mate of de potentiële deelnemer daadwerkelijk zal starten. Iemand die zichzelf kan zijn, zal eerder geneigd zijn te blijven en eventueel voor een vervolgcursus te kiezen. Wil je een deelnemer binnenhalen, dan dient je intake goed te zijn. Een waarborg hiervoor is om een gespecialiseerde intaker te benoemen en een intakeprotocol vast te stellen. 1.2 De intake Een intake bestaat uit vijf elementen: Persoonlijke aandacht Kennis van en begrip voor situatie en achtergronden Leervragen, motivatie en niveaubepaling Informatieverstrekking Plaatsing Deze vijf elementen zijn alle onmisbaar in een goede intake en lopen deels door elkaar heen. De plaatsing is uiteraard het laatste element Persoonlijke aandacht Hoewel alle elementen van belang zijn, loopt de persoonlijke aandacht als een rode draad door de gehele intake heen. Allereerst moet de intaker in staat zijn zich te verplaatsen in de persoon die hij voor zich heeft: hij stelt de potentiële deelnemer op zijn gemak door een praatje te maken en bijvoorbeeld iets te drinken aan te bieden. Het persoonlijke verhaal van de potentiële deelnemer en diens persoonlijke situatie is op dit moment de focus van de intaker. Door echte aandacht te tonen, de juiste 1 Voor de leesbaarheid van Intake NT1 kiezen wij niet voor het gebruik van de dubbelvorm hij/zij, hem/haar, zijn/haar enzovoort. Bij algemene formuleringen hanteren we de mannelijke vorm. CINOP - Kenniskring NT1: Voorstellen voor een goede intake NT1 PL/MV

8 lichaamstaal 2 en het stellen van de juiste vragen 3 krijgt de deelnemer het gevoel: Er is iemand die me snapt en naar me luistert (zie paragraaf 5.1 voor voorbeeldvragen). Die persoonlijke aandacht probeer je gedurende de hele intake vast te houden. Ook als er zakelijke aspecten aan de orde zijn, blijf de intaker aandachtig en alert. Altijd kan zich een persoonlijke belemmering of blokkade aandienen waar hij aandacht aan dient te besteden Situatie en achtergronden Om de deelnemer een passend onderwijsaanbod te kunnen doen, heeft de intaker informatie nodig over zijn situatie en achtergrond. Hij vormt zich een goed beeld van zijn schoolloopbaan, zijn werk- en levensverhaal. Hoe meer informatie er bekend is, hoe beter het aanbod voor de deelnemer kan worden afgestemd op de situatie. Verworven competenties Een deelnemer, zeker een volwassene, brengt per definitie zijn levenservaring mee: ervaringen op school, op het werk, in hobby en privé. Deze bagage heeft ervoor gezorgd dat hij zich competenties heeft eigen gemaakt die zeer divers kunnen zijn. De een heeft ervaring in een bepaald soort werk en is bijvoorbeeld een goed vakman. De ander heeft bijvoorbeeld handigheid verworven in het toepassen van oplossingsstrategieën, heeft kinderen opgevoed of heeft allerlei soorten werkzaamheden verricht. Dit zijn de zogenaamde eerder verworven competenties. Door deze competenties te expliciteren en te (h)erkennen, ontdekt een deelnemer wat hij feitelijk allemaal al in huis heeft. Het zal in een intake niet mogelijk zijn om alle verworven competenties in kaart te brengen, maar een globale inventarisatie behoort tot de mogelijkheden. Benadrukt dient te worden dat deze ervaringen meetellen, ook al zijn het geen diploma s. Ze kunnen in een EVC 4 -traject erkend en mogelijk verzilverd worden. Schoolervaringen Om een goed beeld te krijgen van de deelnemer is informatie over schoolervaringen wezenlijk. De intaker dient te achterhalen hoe het op school ging, waar de deelnemer goed in was, wat hij moeilijk vond, wat voor rollen/taken hij op school vervulde. Het gaat om de herinneringen aan de schooltijd, zowel negatieve als positieve. Vooral vervelende ervaringen kunnen belemmerend werken op het aankomende leerproces. De intaker dient te informeren naar ervaringen of eigenschappen die mogelijk van invloed kunnen zijn op het leren, zoals altijd achter in de klas moeten zitten of een negatief zelfbeeld. Mogelijk is bij de deelnemer in een eerder stadium dyslexie of dyscalculie gediagnosticeerd. Het is belangrijk dat de intaker dit navraagt. De intake is ervoor bedoeld om zo goed mogelijk (negatieve en positieve) leerervaringen in kaart te brengen. De intaker kan door dergelijke vragen te stellen heel wat losmaken. 2 We bedoelen hiermee: een vriendelijk gezicht, een open en uitnodigende houding, naar de deelnemer toe gericht, vriendelijke intonatie. 3 Bijvoorbeeld: open vragen zodat er als antwoord meer komt dan enkel ja/nee, begripvolle vragen, praktische vragen en op de juiste momenten doorvragen. Dit laatste is belangrijk. Als intaker moet je niet zelf in gaan vullen, vraag de deelnemer zelf om verheldering en laat hem concrete voorbeelden geven. 4 EVC betekent: erkennen van verworven competenties. Wat iemand al weet en kan, kan bijvoorbeeld letterlijk verzilverd worden in deelcertificaten op weg naar een diploma. CINOP - Kenniskring NT1: Voorstellen voor een goede intake NT1 PL/MV

9 Het is belangrijk dat de intaker de deelnemer, als dat nodig is, de ruimte geeft om emoties te tonen, waarna de draad weer tactisch opgepakt kan worden. Werk, gezin en omgeving Ook de werk- en gezinssituatie kunnen informatie bieden die van belang is voor het formuleren van passend aanbod en/of de manier van leren van de potentiële deelnemer. De vraag naar mogelijke praktische belemmeringen bij het volgen van een cursus mag zeker niet ontbreken; misschien heeft de deelnemer bijvoorbeeld geen kinderopvang, werkt hij in ploegendienst of is hij niet in het bezit van eigen vervoer. Een ander aspect dat meespeelt in de ontwikkeling en mogelijkheden van de deelnemer is dat de omgeving al dan niet bekend is met zijn probleem. Een omgeving waar een motiverende, stimulerende prikkel van uitgaat, vormt een totaal andere ontwikkelingscontext voor een deelnemer dan een omgeving die niets mag weten van het probleem. Kortom, tijdens de intake verkent de intaker de omgeving van de deelnemer door vragen te stellen én door goed te luisteren. Tussen neus en lippen door vertelt een deelnemer vaak wel het een en ander Leervragen, niveaubepaling en motivatie Er zit verband tussen leervraag, niveau en motivatie. Het niveau inschatten van een potentiële deelnemer kan de intaker doen op basis van wat hij ziet en hoort, maar ook op basis van meetbare gegevens verkregen uit een toets. Het doel is om een deelnemer op de juiste plek in de juiste groep te plaatsen. De intaker verkent de leerbehoefte en de vraag en probeert een indruk te krijgen van de motivatie van een deelnemer. Dit is vaak een kwestie van aanvoelen. Vaak zal in de loop van een traject blijken in welke mate een deelnemer gemotiveerd is. Motivatie De leervragen die iemand zelf heeft, hangen sterk samen met zijn motivatie om weer naar school te gaan. Belangrijk voor het vasthouden van de motivatie is of de cursus de deelnemer brengt wat deze wil leren! Een aanbod gericht op de leervraag motiveert enorm. Die leervragen kunnen verbreed of versmald worden gedurende het gesprek of het wordt duidelijk hoe lang of intensief een traject wordt. Het is niet altijd mogelijk om direct tegemoet te komen aan de leervraag tijdens het traject dat gevolgd gaat worden; verwachtingen zijn vaak hoog gespannen. Als dat zo is, is het goed de potentiële deelnemer te informeren over de weg ernaartoe. Welke (tussen)stappen zijn nodig op weg naar realisatie van de leervraag? De intaker dient te vragen wat de deelnemer ervoor over heeft om zijn leervraag te realiseren. Een deelnemer die weet welke stappen nodig zijn om zijn leerdoel te bereiken, is eerder bereid die stappen te nemen; ook al kan die weg langer zijn dan verwacht. Voorbeeld: De krant kunnen lezen is voor iemand met niveau A1(CEF, zie paragraaf CEF-niveaubeschrijving) geen doel waar meteen aan gewerkt kan worden: kernwoorden en koppen is vooralsnog een tussenstap waar ook nog eens het nodige aan vooraf zal gaan. CINOP - Kenniskring NT1: Voorstellen voor een goede intake NT1 PL/MV

10 Leervraag In een intake is de leervraag leidend: komt de nieuwe deelnemer omdat hij zijn naam wil leren schrijven of om zijn hypotheekakte te kunnen lezen en begrijpen? Wil hij beter functioneren op de arbeidsplek, bij- of nascholen of omzien naar een andere baan? Wil hij minder afhankelijk zijn van partner of familie bij het regelen van geldzaken? Of wil hij In het algemeen meer zelfvertrouwen? Voorbeeld: Ik wil leren schrijven is te algemeen, wàt wil iemand leren schrijven en in welke mate: een persoonlijke brief is niet hetzelfde als een tje en een roman lezen is niet gelijk aan voorlezen uit Nijntje. Met vragen en dóórvragen, kan de leervraag achterhaald worden. Het stellen van de zogenaamde wondervraag kan een goed hulpmiddel zijn om de leervraag helder te krijgen (zie hoofdstuk 5). Als intaker en deelnemer beiden weten wat het leerdoel is, schept dit helderheid over en weer. Bovendien is dit belangrijke informatie voor de toekomstige docent(en) om rekening mee te houden. Uit bovenstaande voorbeeldleervragen blijkt ten eerste de grote diversiteit en ten tweede een samenhang met het niveau van de deelnemer. Niveaubepaling Voor het bepalen van een goede beginsituatie is het noodzakelijk te weten wat iemand kan. De niveaubepaling kan op verschillende manieren tot stand komen: via een uitgebreid intakegesprek, via toetsing en/of andere vorm van assessment. De intaker stelt binnen de instelling vast welke gegevens echt nodig zijn om iemand te kunnen plaatsen. Het is van belang dat nooit getoetst wordt om te toetsen, want - zoals gezegd - toetsen kan voor een laaggeletterde heel bedreigend zijn 5. Een intaker kan genoeg hebben aan een uitgebreid intakegesprek. Iemands vooropleiding en werk zijn een bron van informatie, maar zijn niet voldoende exact. Toetsen kan soms net een bepaalde zekerheid geven, maar de intaker dient zijn eigen deskundigheid niet te onderschatten. De intaker maakt dus tijdens het intakegesprek altijd de afweging: ga ik wel of niet toetsen? Zo ja, dan is de vraag: wat laat de intaker iemand lezen en schrijven? Het is belangrijk maatwerk te leveren en aan te sluiten bij wat de potentiële deelnemer wel of niet aan kan. Een eenvoudige instaptoets is zeker een optie om iets meer specifieke gegevens over het niveau te krijgen. Bijkomend voordeel van een toets is dat de deelnemer deze op een later moment terug kan zien en zijn vorderingen (of stagnaties) kan ontdekken. Voor de school geeft dit inzage in het leerrendement. 5 Niet elke instelling vindt toetsen per definitie thuishoren in een intake, vanwege mogelijk negatieve bijwerkingen voor de deelnemer. CINOP - Kenniskring NT1: Voorstellen voor een goede intake NT1 PL/MV

11 CEF-niveaus CEF-niveaus Begrijpen Spreken Luisteren Lezen Productie Interactie Schrijven B1 Ik kan de Ik kan teksten Ik kan uitingen op Ik kan de meeste Ik kan eenvoudige hoofdpunten begrijpen die een simpele manier situaties aan die zich samenhangende begrijpen wanneer in hoofdzakelijk bestaan aan elkaar kunnen voordoen tekst schrijven over duidelijk uit hoogfrequente, verbinden, zodat ik tijdens een reis in een onderwerpen die uitgesproken alledaagse of aan mijn ervaringen en gebied waar de vertrouwd of van standaarddialect werk gerelateerde gebeurtenissen, betreffende taal wordt persoonlijk belang wordt gesproken over vertrouwde zaken die ik taal. Ik kan de beschrijving van gebeurtenissen, mijn dromen, verwachtingen en ambities kan gesproken. Ik kan onvoorbereid deelnemen aan een zijn. Ik kan persoonlijke brieven schrijven waarin ik regelmatig tegenkom gevoelens en wensen beschrijven. Ik kan gesprek over mijn ervaringen en op mijn werk, in persoonlijke brieven in het kort redenen onderwerpen die indrukken beschrijf. school, vrije tijd, enz. Ik kan de hoofdpunten van begrijpen. en verklaringen geven voor mijn meningen en vertrouwd zijn, of mijn persoonlijke belangstelling hebben veel radio- of tvprogramma's over plannen. Ik kan een of die betrekking verhaal vertellen, of hebben op het actuele zaken of over onderwerpen van persoonlijk of de plot van een boek of film weergeven en mijn dagelijks leven (bijvoorbeeld familie, hobby's, werk, reizen beroepsmatig belang begrijpen, wanneer reacties beschrijven. en actuele gebeurtenissen). er betrekkelijk langzaam en duidelijk gesproken wordt. CINOP - Kenniskring NT1: Voorstellen voor een goede intake NT1 PL/MV

12 A2 A1 Ik kan zinnen en de Ik kan zeer korte Ik kan een reeks Ik kan communiceren Ik kan korte, meest frequente woorden begrijpen die betrekking eenvoudige teksten lezen. Ik kan specifieke uitdrukkingen en zinnen gebruiken om in eenvoudige over eenvoudige en alledaagse taken die een eenvoudige en eenvoudige notities en boodschappen opschrijven. Ik kan hebben op gebieden voorspelbare bewoordingen mijn directe uitwisseling een zeer eenvoudige die van direct persoonlijk belang informatie vinden in eenvoudige, familie en andere mensen, van informatie over vertrouwde persoonlijke brief schrijven, zijn (bijvoorbeeld alledaagse teksten leefomstandigheden, onderwerpen en bijvoorbeeld om basisinformatie over zoals advertenties, mijn opleiding en activiteiten betreffen. iemand voor iets te mezelf en mijn folders, menu's en mijn huidige of Ik kan zeer korte bedanken. familie, winkelen, dienstregelingen en ik meest recente baan sociale gesprekken plaatselijke kan korte, te beschrijven. aan, alhoewel ik omgeving, werk). Ik eenvoudige, kan de belangrijkste persoonlijke brieven gewoonlijk niet voldoende begrip om punten in korte, duidelijke eenvoudige boodschappen en aankondigingen volgen. begrijpen. het gesprek zelfstandig gaande te houden. Ik kan vertrouwde Ik kan vertrouwde Ik kan eenvoudige Ik kan deelnemen aan Ik kan een korte, woorden en namen, woorden en uitdrukkingen en een eenvoudig eenvoudige basiszinnen zeer eenvoudige zinnen gebruiken gesprek, wanneer de ansichtkaart begrijpen die mezelf, zinnen begrijpen, om mijn gesprekspartner schrijven, mijn familie en bijvoorbeeld in woonomgeving en bereid is om zaken in bijvoorbeeld voor directe concrete mededelingen, op de mensen die ik een langzamer het zenden van omgeving betreffen, posters en in catalogi. ken, te beschrijven. spreektempo te vakantiegroeten. Ik wanneer de mensen langzaam en duidelijk spreken. herhalen of opnieuw te formuleren en mij helpt bij het kan op formulieren persoonlijke details invullen, formuleren van wat ik bijvoorbeeld mijn probeer te zeggen. Ik naam, nationaliteit kan eenvoudige en adres noteren op vragen stellen en een beantwoorden die een hotelinschrijvingsfor directe behoefte of mulier. zeer vertrouwde onderwerpen betreffen Informatieverstrekking Als iemand zich meldt voor een intake, betekent dat niet dat hij precies weet wat een roc is. Waarschijnlijk komt hij er voor het eerst en heeft hij geen idee wat hem staat te wachten. Het is van belang dat de intaker vertelt hoe het roc het onderwijs aan volwassenen organiseert en dat een roc het taalonderwijs anders aanpakt dan de basisschool. CINOP - Kenniskring NT1: Voorstellen voor een goede intake NT1 PL/MV

13 Aanbod algemeen en specifiek De intaker vertelt over het roc in het algemeen en over het cursusaanbod van de afdeling Educatie in bijzonder. Welke cursussen zijn er mogelijk en wat is het doel van de afzonderlijke cursussen. Het is voor de potentiële deelnemer belangrijk op de hoogte te zijn van alle mogelijkheden van het aanbod van de instelling. Tip: als er een folder is over de cursus, neem die dan samen door en geef die vervolgens mee. De intaker schetst een mogelijk traject: inhoud, duur en lesfrequentie, de kosten. Ook vertelt hij over de werkwijze binnen de cursus. In een roc gaat er anders aan toe dan wat de deelnemer nog van vroeger kent: docenten werken anders, er is cursistbegeleiding en ook van deelnemers wordt inzet en eigen initiatief in het leren verwacht 6. Dit kan positief vallen, maar ook tegenvallen. Probeer dit laatste te voorkomen door wederzijdse verwachtingen te verhelderen. Tot slot worden de huisregels aan de orde gesteld en praktische zaken als plaats en tijdstip van de lessen en benodigdheden. Tip: check of alle informatie goed is overgekomen en begrepen is Plaatsing Tot slot is plaatsing aan de orde, het passende aanbod. De intaker geeft aan welk aanbod het beste past bij de leervraag en -doelen en vraagt de deelnemer of die keuze aansluit bij zijn wensen. Eventuele andere mogelijkheden worden op haalbaarheid bekeken. Vul als intaker de keuze niet automatisch in, maar laat de deelnemer zelf een keuze maken; hij bepaalt uiteindelijk de eigen leerroute! Markeer dit keuzemoment duidelijk. Heeft de nieuwe deelnemer daadwerkelijk een aanbod gekozen, dan kan de intaker overgaan tot het maken van concrete afspraken over plaatsing, data, locatie en betaling. Het onderdeel afspraken maken is cruciaal voor een goed verloop van het traject. Laat duidelijk weten en zo mogelijk zien wat een onderwijsinstelling (trainingsinstituut) precies biedt en ook wat er verwacht wordt van de deelnemer. Voorlopige plaatsing De hierboven beschreven procedure betreft een reguliere intake. Het verdient aanbeveling een procedure voor verlengde intake te hanteren: een zogenaamde proefperiode. Niet om iemand daarna de deur te wijzen, maar wel om in de gaten te houden of iemand inderdaad op de juiste plek, in de juiste groep en in het juiste traject zit. Een verlengde intake waarborgt een eerste volgen van de deelnemer. Na deze periode kan met zekerheid vastgesteld worden of een deelnemer goed geplaatst is of dat bijstelling gewenst is. Een verdere uitwerking van de verlengde intake staat beschreven in hoofdstuk 4. 6 Bijvoorbeeld: regelmatig verwoorden wát je wil leren. CINOP - Kenniskring NT1: Voorstellen voor een goede intake NT1 PL/MV

14 2 Competenties van een goede intaker Uit het vorige hoofdstuk blijkt dat de intake een cruciaal moment is in iemands hernieuwde schoolloopbaan. De functie van intaker vraagt specifieke expertise. Algemeen gezegd is een intaker een persoon met empathie, met respect voor de medemens. Iemand die de kunst van het vragen en doorvragen verstaat en aan wie enig relativeringsvermogen niet vreemd is. Praktisch ingesteld zijn en met beide benen op de grond staan, zijn eigenschappen die van pas komen. Het spreekwoord: Spreken is zilver en zwijgen is goud is voor intakegesprekken een belangrijk motto. De intaker zal veelpraters beleefd proberen af te remmen met bijvoorbeeld gerichte vragen en zal moeite moeten doen om zwijgzame deelnemers veiligheid te bieden om hen te stimuleren om een en ander te vertellen. Een intaker is niet voortdurend zelf aan het woord en waakt ervoor het verhaal van de deelnemer al in te vullen gedurende de intake. Hij geeft de potentiële deelnemer de ruimte om met zijn verhaal te komen. 2.1 Competenties Hieronder zetten we de belangrijkste competenties op een rij waarover een intaker moet beschikken. Allereerst noemen we de competenties met betrekking tot het bepalen van de leerbehoefte en de leervragen en vervolgens de competenties die gericht zijn op plaatsing van deelnemers. Competenties gericht op bepalen van leerbehoeften en leervragen: ervaring met (werken met) de doelgroep; kwaliteiten van laaggeletterden herkennen; inlevingsvermogen; iemand op zijn gemak kunnen stellen; rekening houden met en aansluiten bij de belevingswereld van de potentiële deelnemer; aansluiten bij het taalgebruik van de potentiële deelnemer en het eigen taalgebruik kunnen aanpassen; feeling hebben voor en aansluiten bij non-verbale communicatie; kunnen luisteren; kunnen doorvragen (de vraag achter de vraag); structuur kunnen aanbrengen in een gesprek; kunnen samenvatten; verwachtingen, motivatie, sturingskracht van de deelnemer in beeld brengen, terug kunnen koppelen; motiverend kunnen reageren op verwachtingen. Competenties die gericht zijn op plaatsing van deelnemers: kunnen inschatten van de situatie (hoever kan ik gaan: toets afnemen of niet? andere leervragen boven tafel halen of niet? een of meerdere dagdelen ineens aanbieden?); kennis van het totale aanbod educatie; kennis van passend aanbod elders (zowel intern als extern); kennis van de sociale kaart (iemand goed kunnen adviseren en doorverwijzen); CINOP - Kenniskring NT1: Voorstellen voor een goede intake NT1 PL/MV

15 iemand op de juiste plek kunnen plaatsen. Als er sprake is van een opdrachtgever - bijvoorbeeld bij inkooptrajecten - dan is het nodig om de specifieke wensen in kaart te brengen. Voor deze specifieke situatie onderscheiden we de volgende competenties: Inzicht in concrete leerwensen, uitstroomdoelen en productovereenkomst en kunnen inschatten van de haalbaarheid daarvan. Begin- en eindtermen van individuele deelnemers kunnen inschatten, plaatsen en indien nodig adviseren. Kunnen communiceren met opdrachtgevers vanuit verschillende disciplines (gemeente, welzijnsinstellingen, bedrijfsleven enzovoort). Het schrijven van een trajectplan. De weg kennen binnen de instelling voor zaken als offertes en contracten. CINOP - Kenniskring NT1: Voorstellen voor een goede intake NT1 PL/MV

16 3 Het intakeprotocol In deze paragraaf doen we voorstellen voor een intakeprotocol. De intaker krijgt hiermee een overzicht van de gang van zaken rond de intakeprocedure. Tussen aanmelding en plaatsing van een deelnemer liggen verschillende contactmomenten. Ze horen allemaal thuis in een intakeprotocol. De contactmomenten die we in dit hoofdstuk beschrijven zijn: aanmelding, uitnodiging, intakegesprek en plaatsingsprocedure. 3.1 Aanmelding Aanmelding kan plaatsvinden naar aanleiding van mond-tot-mondreclame, een advertentie, persbericht, redactioneel stuk in dag- of weekblad, folder enzovoort. 7 Een informatiestand op markten en in bibliotheken kan ook een bron zijn evenals een tvprogramma of tv-spotje. Tot slot is er nog de doorverwijzing of aanmelding via een inkooptraject. Een potentiële deelnemer kan zich op verschillende manieren aanmelden: telefonisch; persoonlijk aan de balie/receptie; schriftelijk met een bon uit krant/folder; per ; via de landelijke bellijn ; indirect via werkgever of andere doorverwijzer. Tip: het is wenselijk om een aanmelding of een afspraak voor een intakegesprek altijd schriftelijk te bevestigen. De aanmelding van deelnemers kan een eigen initiatief zijn en dus vrijwillig plaatsvinden (zelfmelder), maar kan ook het initiatief zijn van de directe omgeving van een deelnemer (hij is gestuurd). Ook komt het voor dat er sprake is van een verplichting. In dit laatste geval bedoelen we verplichte deelname die door een werkgever, gemeente of andere doorverwijzende instantie (inkooptraject) gevraagd of geëist wordt. Indien gewenst kan de receptionist van bijvoorbeeld het roc de eerste informatie verstrekken: naam intaker; de tijden dat de intaker bereikbaar is; beschrijven van intakeprocedure; overzicht totale cursusaanbod; openingstijden leslocatie; informatie geven/toesturen: brochure/folder/flyer. 7 Vermeld altijd de naam van de intaker(s) of contactpersoon in advertenties, flyers enzovoort. Dat geeft houvast om te weten naar wie iemand moet vragen. Bovendien voorkom je daarmee dat verkeerd wordt doorverwezen en de potentiële deelnemer verstrikt raakt in bureaucratische of administratieve handelingen en afhaakt. CINOP - Kenniskring NT1: Voorstellen voor een goede intake NT1 PL/MV

17 Als een instelling ervoor kiest om de receptionist de eerste informatie te laten verstrekken, dan is het van belang dat deze op de hoogte is van: de doelgroep laaggeletterden (taboe en schaamte); cursusaanbod voor de doelgroep; de wervingsactiviteiten; werktijden van de intaker(s). Het eerste contact met de potentiële deelnemer is van cruciaal belang voor diens beslissing om te starten. De receptionist moet dan bijvoorbeeld ook weten dat een aanmelding voor een computercursus in feite een vraag naar een cursus Nederlands kan zijn. De baliemedewerker verwijst bij twijfel altijd door naar de intaker. Na aanmelding wordt de intaker meteen op de hoogte gebracht, schriftelijk of telefonisch. Als dat nodig is, is direct oproepen van intaker een optie. Een en ander hangt af van de huisregels omtrent het intakeprotocol. 3.2 Uitnodiging potentiële deelnemer Na aanmelding wordt de potentiële deelnemer zo snel mogelijk - bij voorkeur binnen een week - uitgenodigd voor een intakegesprek. Dit is belangrijk, want deelnemers aan NT1- trajecten niveau 0-3 lopen vaak al langer met het plan om zich aan te melden. Ze hebben hiervoor een hoge drempel moeten nemen. Als niet snel gehoor wordt gegeven aan dit initiatief, dan zullen de motivatie en de behoefte weer wegebben of kunnen de angst en schaamte opnieuw de overhand nemen. Daarom zal een roc een heldere, strakke en haalbare uitnodigingsprocedure moeten hebben. Deze procedure is waterdicht en zorgvuldig. Van belang is bijvoorbeeld dat er altijd een achterwacht is ingeval een intaker afwezig is. Voorkomen moet worden dat een deelnemer moet wachten of voor een gesloten loket komt. Afspraken hieromtrent kunnen bijvoorbeeld zijn: een telefonisch of aan de balie gemaakte afspraak wordt schriftelijk bevestigd (zie bijlage 1). een aanmelding via de landelijke bellijn wordt verwerkt door de intaker/contactpersoon van de instelling; bij voorkeur telefonisch en rekening houdend met de wens van de aanmelder. (Dit kan aangetekend staan op het aanmeldingsregistratieformulier: schriftelijk telefonisch oproepen). een schriftelijke aanmelding/aanvraag wordt bij voorkeur telefonisch en anders in een schriftelijke uitnodiging verwerkt (zie bijlage 1). Hieronder enkele aandachtspunten voor de intaker: Controleer altijd of de potentiële deelnemer zich al eerder heeft aangemeld of al eerder op les is geweest. Als dit zo is, vraag dan bij de administratie het dossier op en vraag informatie bij de collega die hem lesgegeven heeft. Dit vergemakkelijkt het gesprek en de plaatsing. Zorg voor een afsprakensysteem waarbij een collega-intaker, bij eventuele afwezigheid van de intaker, de afspraken overneemt of afbelt en zo mogelijk direct een nieuwe afspraak maakt, opnieuw gevolgd door een schriftelijke bevestiging. CINOP - Kenniskring NT1: Voorstellen voor een goede intake NT1 PL/MV

18 3.3 Het intakegesprek Bij binnenkomst wordt de potentiële deelnemer vriendelijk en representatief ontvangen (receptie/balie): hij wordt op zijn gemak gesteld met een praatje en een kopje koffie/thee. De plek voor het gesprek is rustig, liefst met een warme uitstraling. De opstelling tijdens het intakegesprek doet er ook toe: het is belangrijk dat de intaker nooit plaatsneemt tegenover de potentiële deelnemer, gescheiden door een tafel; geprobeerd moet worden zo weinig mogelijk afstand te scheppen zonder bedreigend te worden. De intaker zorgt dat de deelnemer niet met zijn rug naar de deur zit. Dat kan voor onrust zorgen: een deelnemer wil weten wat er gaande is, wie er eventueel binnenkomt Algemeen Een gesprek kent drie fasen: de opening, de kern en de afronding. De opening en de afronding zijn vrij algemeen van aard. De kern zal altijd een actie-reactie-gesprek zijn: informatie krijgen en geven. De kern is in dit geval het inschattingsgesprek met de inventarisatie van leervragen. De intaker bewaakt hierbij wel altijd het doel en zorgt dat deze drie elementen aan de orde komen: situatie en achtergronden (zie ook paragraaf 1.2.2); leervragen, motivatie en niveaubepaling (zie ook paragraaf 1.2.3); informatieverstrekking (zie ook paragraaf 1.2.4). Tip: verpak de gespreksleidraad (hoofdstuk 5) in een bureaulegger of placematmodel, waardoor deze tijdens het gesprek onopvallend aanwezig is Fase 1 De opening De intaker neemt de tijd voor het gesprek om de potentiële deelnemer op zijn gemak te stellen: hij stelt zichzelf voor en vraag of de reis goed verlopen is, begint over het weer. Kortom, hij valt niet met de deur in huis maar begint pas over het eigenlijke doel van dit gesprek als de eerste spanning weg is. De intaker schroomt niet de gast indien mogelijk aan te spreken in zijn vertrouwde taalgebruik (bijvoorbeeld dialect en geen jargon). Ook benadrukt de intaker dat het gesprek vertrouwelijk is, dat alleen die gegevens naar de docent gaan waarvoor de deelnemer toestemming geeft (zie ook paragraaf 5.1). De intaker legt hierna het doel en de opzet van het gesprek uit en geeft een indicatie aan van hoelang het gesprek gaat duren. Hij stelt vervolgens de volgende punten ter sprake: algemene achtergrond van de basiseducatie; globale inventarisatie van leerwensen; algemene informatie over leermogelijkheden; informatie over inschrijfprocedure, eigen eindbeslissingsrecht en verantwoordelijkheid van de deelnemer Fase 2 De kern 1 Situatie en achtergronden (zie ook paragraaf 1.2.2). Inventariseren en vaststellen van vooropleiding, verworven competenties en eventuele problemen (dyslexie en dyscalculie). Zie voor concrete vragen de gespreksleidraad van hoofdstuk 5. CINOP - Kenniskring NT1: Voorstellen voor een goede intake NT1 PL/MV

19 2 Leervragen, motivatie en niveaubepaling (zie ook paragraaf 1.2.3). Inventariseren van leerwensen/motivatie en beschikbaarheid. Daarnaast beslist de intaker hoe hij het niveau gaat bepalen: door gerichte vragen te stellen en/of eventueel een instaptoets af te nemen. Zoals in hoofdstuk 1 al te lezen is, is het de taak van de intaker om een passend aanbod vast te stellen, op het juiste niveau. Dat kan door te vragen en/of te toetsen. Of het toetsen gelijk al bij de intake gebeurt, hangt af van de intakeprocedure binnen de instelling. De ene school doet dit wel, de andere neemt bijvoorbeeld pas een toets af in de eerste les of tijdens de verlengde intake. Voor alle onderstaande vakgebieden probeert de intaker - door middel van vragen en door voorbeeldsituaties te schetsen - te achterhalen wat leerwens en niveau is. We hebben het hier over de intake voor NT1, maar ervaring leert dat potentiële deelnemers leerwensen hebben op uiteenlopend gebied. Eenmaal de stap naar school weer genomen, blijkt de leerbehoefte groot. Bij de onderdelen rekenen, Engels en digitale vaardigheden tast de intaker de behoefte naar meer scholing af. Het kan gaan om cursussen na of naast het NT1-aanbod. Het gaat om een globale niveaubepaling voor deze vakken. In geval van twijfel bij de intaker over het niveau van de deelnemer is het wenselijk een vervolgafspraak (eventueel met de betrokken docent) te maken. Lezen en schrijven Voor vragen ter verheldering van de leerwens zie hoofdstuk 5, vragen bij lezen en schrijven (paragraaf 5.2.1). Indien nodig kan de intaker in plaats van een toets af te nemen de potentiële deelnemer een stukje laten lezen en schrijven. Observatie tijdens het schrijven van de potentiële deelnemer verschaft belangrijke informatie. Als het in zo n situatie toch nodig is om iets uitgebreider te toetsen, lees dan verder bij het hoofdstuk 6: Toetsen. Tip: toets tijdens een intakesessie nooit in een groep. Rekenen, basis Engels, digitale vaardigheden Laat de deelnemer vertellen wat hij moeilijk vindt aan deze vakken, waar hij tegenaan loopt (zie paragraaf 5.2 voor voorbeeldvragen). 3 Na deze leervragen- en niveau-inventarisatie is het laatste element van de kern aan de orde: Informatieverstrekking (zie ook paragraaf 1.2.4). In dit deel van het gesprek geeft de intaker praktische informatie over: cursusaanbod, mogelijkheden en lestijden; kostenaspect, huisregels, administratieve verplichtingen en indien nodig andere afspraken; (indien relevant) instellingen of instanties buiten de eigen instelling. Tip: wees altijd eerlijk als een potentiële deelnemer vraagt hoelang het scholingstraject duurt. CINOP - Kenniskring NT1: Voorstellen voor een goede intake NT1 PL/MV

20 3.3.4 Fase 3 Afronding van het gesprek In deze fase vertaalt de intaker de wensen van de deelnemer terug in een mogelijk aanbod. Hij maakt afspraken over het startmoment en zet ze op papier. Het inschrijfformulier wordt ingevuld in het bijzijn van de nieuwe deelnemer of in samenwerking. De intaker laat, als dat mogelijk is, het leslokaal/-gebouw zien en stel - als daar gelegenheid toe is - de nieuwe deelnemer voor aan zijn docent en/of de groep. Dit verlaagt wellicht de drempel om de volgende keer binnen te stappen. De intaker geeft de nieuwe deelnemer een plaatsingsafspraak mee (zie bijlage 2). Indien de potentiële deelnemer wordt doorverwezen, probeert de intaker ook altijd wat schriftelijk materiaal mee te geven of een telefoonnummer waarop hij meer informatie kan krijgen. Niet gekomen Als een potentiële deelnemer niet reageert op een uitnodiging, neemt de intaker direct opnieuw contact op om te achterhalen wat de oorzaak van het verzuim is. Geef niet direct op een aanmelding is immers een signaal, een vraag om hulp. De intaker helpt de aanvrager over de drempel heen en maakt een nieuwe afspraak. Zo nodig kan dit nogmaals herhaald worden. Pas na herhaalde pogingen (afhankelijk van de reactie) zal een intaker het als verantwoordelijke moeten laten rusten. 3.4 Plaatsingsprocedure Bij voorkeur wordt de deelnemer tijdens de afronding van het intakegesprek direct door de intaker geplaatst aan de hand van de verkregen gegevens. Als directe plaatsing niet mogelijk is, omdat de intaker eerst wil overleggen met derden (bijvoorbeeld de docent), maakt hij een duidelijke afspraak over de verdere procedure en berichtgeving. Tussen intakegesprek en startmoment zou idealiter niet meer dan een week moeten zitten. Het is een kwestie van het ijzer smeden wanneer het heet is. Dit om het risico te verminderen dat de motivatie en de behoefte bij de nieuwe deelnemer wegebben en dat angst en schaamte opspelen. Tip: overweeg ook eens de mogelijkheid voor een proefles: laat de potentiële deelnemer eerst een les bijwonen en sluit daarna de plaatsingsprocedure af. CINOP - Kenniskring NT1: Voorstellen voor een goede intake NT1 PL/MV

Niveaus van het Europees Referentiekader (ERK)

Niveaus van het Europees Referentiekader (ERK) A Beginnend taalgebruiker B Onafhankelijk taalgebruiker C Vaardig taalgebruiker A1 A2 B1 B2 C1 C2 LUISTEREN Ik kan vertrouwde woorden en basiszinnen begrijpen die mezelf, mijn familie en directe concrete

Nadere informatie

Niveaubepaling Nederlandse taal

Niveaubepaling Nederlandse taal Niveaubepaling Nederlandse taal Voor een globale niveaubepaling kunt u de niveaubeschrijvingen A1 t/m C1 doornemen en vaststellen welk niveau het beste bij u past. Niveaubeschrijving A0 Ik heb op alle

Nadere informatie

Naam leerlingen. Groep BBL1 Engels. Verdiepend arrangement. Basisarrange ment. Leertijd; 3 keer per week 45 minuten werken aan de basisdoelen.

Naam leerlingen. Groep BBL1 Engels. Verdiepend arrangement. Basisarrange ment. Leertijd; 3 keer per week 45 minuten werken aan de basisdoelen. Verdiepend Basisarrange ment Naam leerlingen Groep BBL1 Engels Leertijd; 3 keer per week 45 minuten werken aan de basisdoelen. - 3 keer per week 45 minuten basisdoelen toepassen in verdiepende contexten.

Nadere informatie

Common European Framework of Reference (CEFR)

Common European Framework of Reference (CEFR) Common European Framework of Reference (CEFR) Niveaus van taalvaardigheid volgens de Raad van Europa De doelstellingen van de algemene taaltrainingen omschrijven we volgens het Europese gemeenschappelijke

Nadere informatie

Zeg het voort Portfolio ambassadeurs

Zeg het voort Portfolio ambassadeurs Zeg het voort Portfolio ambassadeurs Portfolio ambassadeurs 1 2 Zeg het voort Zeg het voort Portfolio ambassadeurs Zeg het voort Cursus voor Ambassadeurs Geletterdheid Colofon Zeg het voort Portfolio ambassadeurs

Nadere informatie

Luisteren 1 hv 2 hv 3hv

Luisteren 1 hv 2 hv 3hv Carte Orange 1 hv, 2 hv, 3 hv ERK-overzicht 1 Luisteren 1 hv 2 hv 3hv 1 Gesprekken tussen moedertaalsprekers verstaan A2 Kan het onderwerp bepalen van een langzaam en duidelijk gesproken gesprek 2-3-4-5-6-7-8*

Nadere informatie

CONCEPT. Tussendoelen Engels onderbouw vo havo/vwo

CONCEPT. Tussendoelen Engels onderbouw vo havo/vwo Tussendoelen Engels onderbouw vo havo/vwo Preambule Voor alle domeinen van Engels geldt dat het gaat om toepassingen van kennis en vaardigheden op thema s die alledaags en vertrouwd zijn. Hieronder worden

Nadere informatie

Het non-formele bibliotheekaanbod voor volwassenen

Het non-formele bibliotheekaanbod voor volwassenen Het non-formele bibliotheekaanbod voor volwassenen Programma s laagdrempelig Voor veel laaggeletterden is leren en het volgen van formeel of non-formeel onderwijs allerminst een vanzelfsprekend. Zaken

Nadere informatie

Luisteren 1 gt/h 2 gt 3/4 vmbo

Luisteren 1 gt/h 2 gt 3/4 vmbo Carte Orange 1 gth, 2 gt, 3/4 vmbo ERK-overzicht 1 Luisteren 1 gt/h 2 gt 3/4 vmbo 1 Gesprekken tussen moedertaalsprekers verstaan A2 Kan het onderwerp bepalen van een langzaam en duidelijk gesproken gesprek

Nadere informatie

Kan ik het wel of kan ik het niet?

Kan ik het wel of kan ik het niet? 1 Kan ik het wel of kan ik het niet? Hieronder staan een aantal zogenaamde kan ik het wel, kan ik het niet-schalen. Deze hebben betrekking op uw taalvaardigheid in zowel het Nederlands als het Engels.

Nadere informatie

Nederlands, Engels en rekenen/wiskunde

Nederlands, Engels en rekenen/wiskunde BIJLAGE 4 Nederlands, Engels en rekenen/wiskunde Niveaueisen voor Nederlandse taal en rekenen Volgens de Referentieniveaus Nederlandse taal en rekenen die met ingang van schooljaar 2010-2011 van kracht

Nadere informatie

De leerling leert strategieën te gebruiken voor het uitbreiden van zijn Duitse woordenschat.

De leerling leert strategieën te gebruiken voor het uitbreiden van zijn Duitse woordenschat. A. LEER EN TOETSPLAN DUITS Onderwerp: Leesvaardigheid De leerling leert strategieën te gebruiken voor het uitbreiden van zijn Duitse woordenschat. De leerling leert strategieën te gebruiken bij het verwerven

Nadere informatie

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Doel

Nadere informatie

Rotterdams Ambassadrices Netwerk

Rotterdams Ambassadrices Netwerk De ambassadrice als werver van inburgeraars 1. Inleiding; eigen ervaringen 2 A. Wat is werven 2 B. Het belang van werven 2 C. Verwachtingen 3 D. Rollenspel 4 E. Opdracht 4 2. Voortraject: 4 A. Doel 4 B.

Nadere informatie

Engels, vmbo gltl, Liesbeth Pennewaard kernen subkernen Context (inhoud) taalvaardigheidsniveau CE of SE Eindterm niveau GL/TL Exameneenh eid Lezen

Engels, vmbo gltl, Liesbeth Pennewaard kernen subkernen Context (inhoud) taalvaardigheidsniveau CE of SE Eindterm niveau GL/TL Exameneenh eid Lezen Engels, vmbo gltl, Liesbeth Pennewaard kernen subkernen Context (inhoud) taalvaardigheidsniveau CE of SE Eindterm niveau GL/TL Exameneenh eid Lezen Correspondentie lezen Opleiding: uitwisseling, vorming,

Nadere informatie

Profiel EVC-begeleider

Profiel EVC-begeleider Profiel EVC-begeleider Colofon Titel: Profiel EVC-begeleider Auteur : Kenniscentrum EVC Versie: 1.0 Datum: Maart 2011 Projectnummer: 12822.05 Kenniscentrum EVC Postbus 19194 3501 DD Utrecht Tel: 030-6374711

Nadere informatie

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking. Voor verwijzers

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking. Voor verwijzers MEE Ondersteuning bij leven met een beperking Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Voor verwijzers Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Veel mensen met een licht

Nadere informatie

NIVEAU TAALBEHEERSING MODERNE VREEMDE TALEN VWO/HAVO STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

NIVEAU TAALBEHEERSING MODERNE VREEMDE TALEN VWO/HAVO STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 NIVEAU TAALBEHEERSING MODERNE VREEMDE TALEN VWO/HAVO STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk

Nadere informatie

A. Persoonlijke gegevens

A. Persoonlijke gegevens Windesheim, Gesprek op afstand Zelfevalutie/feedbackformulier Beste (aankomende) student, Hartelijk dank voor het invullen en versturen van het Intakeformulier Afstandsleren School of Education. Per e-mail

Nadere informatie

Ruime ervaring als schoolleider, en toch nog niet geregistreerd?

Ruime ervaring als schoolleider, en toch nog niet geregistreerd? Ruime ervaring als schoolleider, en toch nog niet geregistreerd? MijnID.nu en QRM helpen je op weg naar geregistreerd directeur onderwijs. MijnID.nu en QRM bieden gezamenlijk een traject aan tot een erkend

Nadere informatie

Ouderbetrokkenheid in de jeugd ggz. Tips voor communicatie

Ouderbetrokkenheid in de jeugd ggz. Tips voor communicatie Ouderbetrokkenheid in de jeugd ggz Tips voor communicatie Colofon Ouderbetrokkenheid in de jeugd ggz is een uitgave van Pharos Expertisecentrum Gezondheidsverschillen Foto s: Corbis Vormgeving: Zwerver

Nadere informatie

Vaardigheden. 1. Q1000 Spelling- en grammatica 2. Q1000 Nauwkeurigheid 3. Q1000 Typevaardigheid 4. Q1000 Engels taalniveau

Vaardigheden. 1. Q1000 Spelling- en grammatica 2. Q1000 Nauwkeurigheid 3. Q1000 Typevaardigheid 4. Q1000 Engels taalniveau Vaardigheden Wat zijn vaardigheden? Vaardigheden geven aan waar iemand bedreven in is. Ze zijn meestal aan te leren. Voorbeelden van vaardigheden zijn typen en kennis van het Nederlands. Wat meet Q1000

Nadere informatie

Mijn kind heeft een LVB

Mijn kind heeft een LVB Mijn kind heeft een LVB Wat betekent een licht verstandelijke beperking nu precies? Informatie voor ouders van kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 6 tot 23 jaar

Nadere informatie

Nederlands als basis. 2013-2014 www.rocrivor.nl. Beter leren schrijven, lezen, computer, rekenen

Nederlands als basis. 2013-2014 www.rocrivor.nl. Beter leren schrijven, lezen, computer, rekenen Nederlands als basis 2013-2014 www.rocrivor.nl Beter leren schrijven, lezen, computer, rekenen NEDERLANDS NIVEAUVERHOGING EN STAATSEXAMEN ZOMERCURSUS NEDERLANDS Welkom bij roc rivor ROC Rivor is hét opleidingscentrum

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

EVC procedure CVO Leuven Landen Handleiding. EVC procedure

EVC procedure CVO Leuven Landen Handleiding. EVC procedure EVC procedure 1. Inleiding... 2 1.1. Wat zijn EVC = Elders Verworven Competenties?... 2 1.2. Wat is EVK = Elders Verworven Kennis?... 2 2. Welke stappen?... 2 3. Informeren... 2 4. De aanmelding... 3 4.1.

Nadere informatie

Logboek Tandem learning

Logboek Tandem learning Logboek Tandem learning Academiejaar 2012 2013 Semester 1 Semester 2 Naam :... Voornaam :... Inschrijvingsnummer :... ULB VUB ISTI Jaar : BA1 BA2 BA3 MA1 MA2 DOC INCOM E mailadres :... Moedertaal :...

Nadere informatie

Zeg het voort. Werkboek

Zeg het voort. Werkboek Zeg het voort Werkboek In het werkboek Zeg het voort komen verschillende soorten oefeningen voor. De onderstaande plaatjes maken duidelijk om welke oefeningen het gaat. Deze les gaan we... Speel het spel

Nadere informatie

Handleiding. voor. praktijkbegeleiders

Handleiding. voor. praktijkbegeleiders Handleiding voor praktijkbegeleiders Versie: februari 2011 Inhoud: Inleiding... 3 Kerntaken van een praktijkbegeleider... 3 Voorbereidend gesprek met de cursist... 4 Feedback geven... 4 Begeleiden van

Nadere informatie

LEERLIJN MODERNE VREEMDE TALEN

LEERLIJN MODERNE VREEMDE TALEN LEERLIJN MODERNE VREEMDE TALEN Naam opleiding/cohort : VR Toerisme niveau 4 2015/2016 Taal : Engels Start traject : september 2015 Einde traject : januari 2018 Afronding/examen : januari 2018 Leerdoelen

Nadere informatie

Brochure. Training HR en timemanagement. In 1 dag slimmer met je tijd om leren gaan

Brochure. Training HR en timemanagement. In 1 dag slimmer met je tijd om leren gaan Brochure Training HR en timemanagement In 1 dag slimmer met je tijd om leren gaan Inhoudsopgave Over HRM Academy 3 Training HR en timemanagement 4 Algemene informatie over de training 6 Maatwerk 7 Contact

Nadere informatie

Competentieprofiel. Maatschappelijk werker

Competentieprofiel. Maatschappelijk werker Competentieprofiel maatschappelijk werker OCMW 1. Functie Functienaam Afdeling Dienst Functionele loopbaan Maatschappelijk werker Sociale zaken Sociale dienst B1-B3 2. Context Het OCMW garandeert aan elke

Nadere informatie

Deel 2. Gevolgd onderwijs pag. 9 2.1 onderwijs op dit moment pag. 10

Deel 2. Gevolgd onderwijs pag. 9 2.1 onderwijs op dit moment pag. 10 Van: Klas: 1 Inhoud: Handleiding Portfolio pag. 3 Deel 1. Dit ben ik pag. 6 Deel 2. Gevolgd onderwijs pag. 9 2.1 onderwijs op dit moment pag. 10 Deel 3. Ervaringen pag. 11 3.1 stage (binnen schooltijd)

Nadere informatie

INSTRUCTIES VOOR HET INVULLEN VAN UW EUROPASS TAALPASPOORT INLEIDING

INSTRUCTIES VOOR HET INVULLEN VAN UW EUROPASS TAALPASPOORT INLEIDING INSTRUCTIES VOOR HET INVULLEN VAN UW EUROPASS TAALPASPOORT INLEIDING Het Europass Taalpaspoort is een document waarin u uw vaardigheden en competentie op het gebied van Talen kunt vastleggen. Het is ontwikkeld

Nadere informatie

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind MEE Nederland Raad en daad voor iedereen met een beperking Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Inhoudsopgave

Nadere informatie

Toelatingsprocedure Schooljaar 2015-2016

Toelatingsprocedure Schooljaar 2015-2016 Toelatingsprocedure Schooljaar 2015-2016 Inleiding Beste student, Het toelatingsbeleid van Lentiz MBO Greenport is er op gericht je in de meest geschikte opleiding te plaatsen. Dat moet voor jou ook haalbaar

Nadere informatie

Taal en rekenen. in de volwasseneneducatie ABC. Standaarden en eindtermen ve 30% en rekenen

Taal en rekenen. in de volwasseneneducatie ABC. Standaarden en eindtermen ve 30% en rekenen 2F Taal en rekenen abc ABC taal 1FHandreiking Standaarden en eindtermen ve in de volwasseneneducatie 30% en rekenen 75 Taal en rekenen in de volwasseneneducatie In opdracht van het ministerie van OCW heeft

Nadere informatie

Flitsbijeenkomst Steunpunt Taal en Rekenen (10 februari 2012) Handreiking Referentiekader mvt. Van Raamwerk tot Handreiking

Flitsbijeenkomst Steunpunt Taal en Rekenen (10 februari 2012) Handreiking Referentiekader mvt. Van Raamwerk tot Handreiking Flitsbijeenkomst Steunpunt Taal en Rekenen (10 februari 2012) Handreiking Referentiekader mvt Van Raamwerk tot Handreiking Hoe zat het ook alweer? Nieuwe Kwalificatieprofielen voor het mbo in 2004 Mét

Nadere informatie

Taal en rekenenen bij kwalificatiedossier Helpende zorg en welzijn 2010-2011

Taal en rekenenen bij kwalificatiedossier Helpende zorg en welzijn 2010-2011 Servicedocument Taal en rekenenen bij kwalificatiedossier Helpende zorg en welzijn 2010-2011 Calibris Kenniscentrum voor leren in de praktijk in Zorg, Welzijn en Sport Postbus 131 3980 CC Bunnik T 030

Nadere informatie

taal portfolio Checklist B1

taal portfolio Checklist B1 taal portfolio Checklist B1 Inhoud bladzijde 3 bladzijde 4 Vul eerst je naam in Checklist Zo gebruik je deze checklist Je kunt deze checklist op de computer invullen en daarna printen. Je kunt ook de checklist

Nadere informatie

o Gericht op verleden o Focus op oordelen o Eenrichtingsverkeer o Passieve bijdrage van de medewerker o Gericht op formele consequenties

o Gericht op verleden o Focus op oordelen o Eenrichtingsverkeer o Passieve bijdrage van de medewerker o Gericht op formele consequenties Het zorgen voor een goede basis. Elk bedrijf wil een goed resultaat halen. Dat lukt beter als u regelmatig met uw medewerkers bespreekt hoe het gaat, hoe dingen beter zouden kunnen en wat daarvoor nodig

Nadere informatie

Employee Support en Menea

Employee Support en Menea Employee Support en Menea Sinds de aankondiging in april heb je de adviseurs van Employee Support bij Philip Morris kunnen zien om jou en je collega's te ondersteunen en bij te staan. Gelukkig hebben veel

Nadere informatie

READER STUDENTENCOACH

READER STUDENTENCOACH READER STUDENTENCOACH VO Reader studentencoch VO 1 Inleiding Voor jullie ligt de reader die hoort bij het project studentencoach (het coachen van jongerejaars studenten door ouderejaars). In deze reader

Nadere informatie

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling 1. Aandachtspunten voor een gesprek met ouders i.v.m. een vermoeden van kindermishandeling: Als je je zorgen maakt over een

Nadere informatie

Instroom en studiekeuze

Instroom en studiekeuze Studeren met een functiebeperking Instroom en studiekeuze December 2012 Expertisecentrum handicap + studie Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 1. Inleiding... 2 2. Cijfers... 3 2.1. Uitval... 3 2.2. Aanvraag

Nadere informatie

EMOTIONELE INTELLIGENTIE

EMOTIONELE INTELLIGENTIE EMOTIONELE INTELLIGENTIE drs. S. van den Eshof 1 SITUATIE Wat zijn emoties en welke invloed hebben ze op ons leven? Sommige mensen worden bestempeld als over-emotioneel, terwijl anderen van zichzelf vinden

Nadere informatie

Mijn visie; mijn manier van handelen en

Mijn visie; mijn manier van handelen en Mijn visie; mijn manier van handelen en ideeën over hoe kinderen ontwikkelen, leren en zouden moeten leren op school. Mariska Gerritsen, Docent beeldende vorming Fontys Tilburg Onderwijs Mijn visie op

Nadere informatie

Brochure. Cursus HR en financiën. Inzicht in de balans, begroting en resultaatrekening

Brochure. Cursus HR en financiën. Inzicht in de balans, begroting en resultaatrekening Brochure Cursus HR en financiën Inzicht in de balans, begroting en resultaatrekening Inhoudsopgave Over HRM Academy 3 Cursus HR en financiën 4 Algemene informatie over de training 6 Maatwerk 7 Contact

Nadere informatie

doordat er op dat moment geen leeftijdsgenootjes aanwezig zijn. Als ze iets mochten veranderen gaven ze aan dat de meeste kinderen iets aan de

doordat er op dat moment geen leeftijdsgenootjes aanwezig zijn. Als ze iets mochten veranderen gaven ze aan dat de meeste kinderen iets aan de SAMENVATTING Er is onderzoek gedaan naar de manier waarop kinderen van 6 8 jaar het best kunnen worden geïnterviewd over hun mening van de buitenschoolse opvang (BSO). Om hier antwoord op te kunnen geven,

Nadere informatie

evc ervaringscertificaat laat zien wat je waard bent!

evc ervaringscertificaat laat zien wat je waard bent! evc ervaringscertificaat laat zien wat je waard bent! wat is evc? iedereen leert in verschillende situaties elke dag bij; op het werk, op school of gewoon thuis. het is voor werkgevers hierdoor vaak niet

Nadere informatie

De Brede School Academie Utrecht

De Brede School Academie Utrecht OOK IN uw wijk! De Brede School Academie Utrecht Er gebeurt iets nieuws in Utrecht. Iets bijzonders. Basisscholen uit de wijken Overvecht, Hoograven, Ondiep/Zuilen, Kanaleneiland en Lombok/Oog in Al werken

Nadere informatie

Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen

Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen Ronde 5 Bert de Vos APS, Utrecht Contact: b.devos@aps.nl Doorlopende leerlijnen taal: ervaringen met 3 scholen 1. Over de drempels met taal Het rapport Over de drempels met taal is al ruim een jaar oud.

Nadere informatie

docenten handleiding CP02 Solliciteren WZDH2-V1.1

docenten handleiding CP02 Solliciteren WZDH2-V1.1 docenten handleiding CP02 Solliciteren WZDH2-V1.1 Solliciteren CP02 WZ Waar gaat het over? Introductie Deze CP gaat over solliciteren. De kandidate maakt kennis met vastomlijnde sollicitatieprocedures

Nadere informatie

Beschrijving Basiskwalificatie onderwijs

Beschrijving Basiskwalificatie onderwijs universitair onderwijscentrum groningen hoger onderwijs Beschrijving Basiskwalificatie onderwijs 2008-2009 september 2008 Basiskwalificatie onderwijs 2 Wat is de basiskwalificatie onderwijs (BKO)? De basiskwalificatie

Nadere informatie

MEE Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking.

MEE Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking. MEE Utrecht, Gooi & Vecht Ondersteuning bij leven met een beperking Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Voor verwijzers Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Veel

Nadere informatie

Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit

Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit Datum 23-07- 2012 Versie: 1.0 Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit Inleiding: De personal coach wordt ingezet om deelnemers van WelSlagen Diversiteit met een relatief grote afstand tot de arbeidsmarkt

Nadere informatie

Brochure. Cursus HR en arbeidsrecht. Kennis opdoen van het arbeidsrecht

Brochure. Cursus HR en arbeidsrecht. Kennis opdoen van het arbeidsrecht Brochure Cursus HR en arbeidsrecht Kennis opdoen van het arbeidsrecht Inhoudsopgave Over HRM Academy 3 Cursus HR en arbeidsrecht 4 Algemene informatie over de training 6 Maatwerk 7 Contact 7 Checklist

Nadere informatie

Handleiding voor praktijkbegeleiders van niveau 2 en 3 cursisten

Handleiding voor praktijkbegeleiders van niveau 2 en 3 cursisten Handleiding voor praktijkbegeleiders van niveau 2 en 3 cursisten Inhoud: Inleiding... 3 Kerntaken van een praktijkbegeleider... 3 Voorbereidend gesprek met de cursist... 4 Feedback geven... 4 Begeleiden

Nadere informatie

Met welke vragen. 2 Diagnostisch Centrum

Met welke vragen. 2 Diagnostisch Centrum REINAERDE Diagnostisch Centrum Onderzoek, advies en behandeling Iedereen wordt in het dagelijks leven wel eens geconfronteerd met zijn eigen mogelijkheden én onmogelijkheden. Als die onmogelijkheden uw

Nadere informatie

Aan de slag met het. Leren Inhoud Geven

Aan de slag met het. Leren Inhoud Geven Aan de slag met het ontwikkelmodel Samen Leren Inhoud Geven Het ontwikkelmodel Samen Leren Inhoud Geven is een handvat om de dialoog te voeren over de ontwikkeling naar een lerende organisatie. Door hierover

Nadere informatie

Protocol aanname- en inschrijving RK BS de Veldhof

Protocol aanname- en inschrijving RK BS de Veldhof Protocol aanname- en inschrijving RK BS de Veldhof BS de Veldhof 1 Inhoudsopgave 1. Algemeen 2. Inschrijving 2.1 0 4 jaar 2.2 Kinderen van 4 jaar en ouder 2.3 Inschrijving van kinderen met speciale onderwijsbehoeften.

Nadere informatie

Draaiboek voor een gastles

Draaiboek voor een gastles Draaiboek voor een gastles Dit draaiboek geeft jou als voorlichter van UNICEF Nederland een handvat om gastlessen te geven op scholen. Kinderen, klassen, groepen en scholen - elke gastles is anders. Een

Nadere informatie

Samenwerken met re-integratiebedrijven

Samenwerken met re-integratiebedrijven Samenwerken met re-integratiebedrijven Samenwerken met re-integratiebedrijven Inhoudsopgave Inleiding 2 Aanleiding 2 De Workshop 2 Het verslag 2 Terminologie: Gebruikte termen in het verslag 3 Algemene

Nadere informatie

Brochure. Cursus ondernemingsraad en achterbancommunicatie

Brochure. Cursus ondernemingsraad en achterbancommunicatie Brochure Cursus ondernemingsraad en achterbancommunicatie OR en contact met de achterban OR Academy Inhoudsopgave Over OR Academy 3 Cursus ondernemingsraad en achterbancommunicatie 4 Algemene informatie

Nadere informatie

Brochure. Cursus medewerker personeelszaken in 1 dag. Basiskennis opdoen voor de HR-praktijk

Brochure. Cursus medewerker personeelszaken in 1 dag. Basiskennis opdoen voor de HR-praktijk Brochure Cursus medewerker personeelszaken in 1 dag Basiskennis opdoen voor de HR-praktijk Inhoudsopgave Over HRM Academy 3 Cursus medewerker personeelszaken in 1 dag 4 Algemene informatie over de training

Nadere informatie

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod Hulp bij ADHD Dit heeft mijn beeld van ADHD enorm verrijkt. Ik zie nu veel mogelijkheden om kinderen met ADHD goede begeleiding te bieden deelnemer workshop bij Fontys Hogescholen Copyright 2010 Hulp bij

Nadere informatie

FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1. faalangst. de baas! training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1. faalangst. de baas! training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1 faalangst de baas! training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER FAALANGST DE BAAS! TRAINING 3 faalangst de Baas! training

Nadere informatie

TRAININGSCENTRUM. Schakel naar een passend vervolgtraject. Voor jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 16 tot 23 jaar

TRAININGSCENTRUM. Schakel naar een passend vervolgtraject. Voor jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 16 tot 23 jaar TRAININGSCENTRUM Schakel naar een passend vervolgtraject Voor jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 16 tot 23 jaar Wat is een Trainingscentrum? Bij de Trainingscentra van Lijn5

Nadere informatie

Aanmeldingsformulier voor vrijwillige taalcoaches

Aanmeldingsformulier voor vrijwillige taalcoaches Aanmeldingsformulier voor vrijwillige taalcoaches Datum aanmelding: Naam: Voorletter: dhr./mevr. Roepnaam: Adres: Postcode: Telefoon: Woonplaats: Mobiel: E-mail adres : Geb.datum : Nationaliteit : Gezinssamenstelling

Nadere informatie

ERK - Europees Referentiekader. luisteren. pers. prof. educ.

ERK - Europees Referentiekader. luisteren. pers. prof. educ. luisteren A1 Luisteren naar aankondigingen en instructies Kan in vertrouwde situaties korte, duidelijke instructies begrijpen. Kan in korte, duidelijk gesproken teksten, namen, getallen en bekende woorden

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Taalvrijwilligers. Begeleiden bij schrijven

Achtergrondinformatie Taalvrijwilligers. Begeleiden bij schrijven Achtergrondinformatie Taalvrijwilligers Begeleiden bij schrijven 1 Inhoudsopgave Snippers... 3 Verder Lezen... 5 2 Snippers 1 Onderdelen schrijfproces Schrijven is zowel een denktaak als een doetaak. Denken

Nadere informatie

LEERCOACH IN DE NETWERKSCHOOL. Verantwoordelijkheden

LEERCOACH IN DE NETWERKSCHOOL. Verantwoordelijkheden Leercoaches begeleiden studenten in hun leertraject, studievoortgang en ieontwikkeling binnen de Netwerkschool ROC Nijmegen. Deze notitie uit 2013 beschrijft de verantwoordelijkheden, bevoegdheden en kerntaken

Nadere informatie

Kennis rond dementie, familierelaties en verlieservaringen is onontbeerlijk.

Kennis rond dementie, familierelaties en verlieservaringen is onontbeerlijk. COMPETENTIEPROFIEL COACH BEGELEIDING MODULES PSYCHO-EDUCATIEPAKKET DEMENTIE EN NU De coach van Dementie en nu is hij/zij die de vormingssessies begeleidt voor een groep mantelzorgers van personen met dementie.

Nadere informatie

Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider

Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider Gegevens leerling Naam leerling :.. 0 jongen 0 meisje Geboortedatum Groep

Nadere informatie

Handreiking voor het opstellen van het implementatieplan taal en rekenen. Korte versie

Handreiking voor het opstellen van het implementatieplan taal en rekenen. Korte versie Handreiking voor het opstellen van het implementatieplan taal en rekenen Korte versie Colofon Titel Handreiking voor het opstellen van het implementatieplan taal en rekenen Auteur Christel Kuijpers en

Nadere informatie

Zomerschool ROC van Twente

Zomerschool ROC van Twente 2014 Zomerschool ROC van Twente College voor Educatie ROC van Twente 27-3-2014 INHOUD aanleiding... 2 opzet zomercursussen... 3 programma zomercursussen... 4 financieel... 5 Pagina 1 AANLEIDING Het ROC

Nadere informatie

Bijlage 1: Methode. Respondenten en instrumenten

Bijlage 1: Methode. Respondenten en instrumenten Bijlage 1: Methode In deze bijlage doen wij verslag van het tot stand komen van onze onderzoeksinstrumenten: de enquête en de interviews. Daarnaast beschrijven wij op welke manier wij de enquête hebben

Nadere informatie

Leer- en Ontwikkelingsspel

Leer- en Ontwikkelingsspel SPEELWIJZE LEER- EN ONTWIKKELINGSSPEL - Bladzijde 1 / 13 SPEELWIJZE Leer- en Ontwikkelingsspel Leren en ontwikkelen spelen een belangrijke rol in onze samenleving. Veranderingen op allerlei gebied volgen

Nadere informatie

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED TOERISME

Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED TOERISME Secundair volwassenenonderwijs STUDIEGEBIED TOERISME Opleiding Medewerker reisbureau/touroperator BO TO 003 Versie 1.0 BVR Pagina 1 van 20 Inhoud Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming 1 september

Nadere informatie

Training Resultaatgericht Coachen

Training Resultaatgericht Coachen Training Resultaatgericht Coachen met aandacht voor zingeving Herken je dit? Je bent verantwoordelijk voor de gang van zaken op je werk. Je hebt alle verantwoordelijkheid, maar niet de bijbehorende bevoegdheden.

Nadere informatie

CONCEPT. Tussendoelen Engels onderbouw vo vmbo

CONCEPT. Tussendoelen Engels onderbouw vo vmbo Tussendoelen Engels onderbouw vo vmbo Preambule Voor alle domeinen van Engels geldt dat het gaat om toepassingen van kennis en vaardigheden op thema s die alledaags en vertrouwd zijn. Hieronder worden

Nadere informatie

STARR-interview in theorie & praktijk

STARR-interview in theorie & praktijk 1.3 STARR-interview in theorie & praktijk Een sollicitant goed inschatten, is geen sinecure. Op basis van een kort gesprek, eventueel in combinatie met een praktische proef beoordeelt u als werkgever of

Nadere informatie

Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding

Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding Checklist Gesprek voeren 2F - handleiding Inleiding De checklist Gesprek voeren 2F is ontwikkeld voor leerlingen die een gesprek moeten kunnen voeren op 2F. In deze handleiding wordt toegelicht hoe de

Nadere informatie

Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7

Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7 Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7 Inleiding: Het onderwijs op school is er onder meer op gericht de verantwoordelijkheid en zelfstandigheid van de leerlingen te vergroten. Ook het maken van huiswerk levert

Nadere informatie

tieve En Ect Educa traj

tieve En Ect Educa traj Educatieve trajecten Educatieve trajecten In opdracht van gemeentes verzorgt het ROC Kop van Noord- Holland opleidingen voor volwassenen om participatie in de samenleving of op het werk te vergroten: de

Nadere informatie

Pedagogisch beleidsplan gastouderbureau Kind-Zijn

Pedagogisch beleidsplan gastouderbureau Kind-Zijn Pedagogisch beleidsplan gastouderbureau Kind-Zijn Kind zijn in de wereld van vandaag, waarin ouders ook werken en studeren. Wij zorgen voor kleinschalige en flexibele opvang in een gezinssituatie. Onze

Nadere informatie

de voorleesvogel Kennismakingsbezoek Alfabetisering d e v o o r l e e s v o g e l Versie 1.0 Datum juni 2006 Auteur Judith Pietersma

de voorleesvogel Kennismakingsbezoek Alfabetisering d e v o o r l e e s v o g e l Versie 1.0 Datum juni 2006 Auteur Judith Pietersma Kennismakingsbezoek Alfabetisering de voorleesvogel Kennismakingsbezoek Alfabetisering Versie 1.0 Datum juni 2006 Auteur Judith Pietersma Telefoonnummer 010-281 62 40 Pagina 1 van 14 Kennismakingsbezoek

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden zelfstandig leren Leren leren is veel meer dan leren studeren, veel meer dan sneller lijstjes blokken of betere schema s maken. Zelfstandig leren houdt in: informatie kunnen verwerven, verwerken en toepassen

Nadere informatie

Video Interactie Begeleiding (VlB) bij de omgangsregeling van verstandelijk beperkte ouders en hun kind(eren) in pleegzorg.

Video Interactie Begeleiding (VlB) bij de omgangsregeling van verstandelijk beperkte ouders en hun kind(eren) in pleegzorg. Video Interactie Begeleiding (VlB) bij de omgangsregeling van verstandelijk beperkte ouders en hun kind(eren) in pleegzorg. Inleiding: Vanaf 2006 heeft de William Schrikker Pleegzorg geëxperimenteerd met

Nadere informatie

Methodiekbeschrijving Januari 2008. Laat Zien Wat Je Kunt

Methodiekbeschrijving Januari 2008. Laat Zien Wat Je Kunt Methodiekbeschrijving Januari 2008 Laat Zien Wat Je Kunt Deel 1: Methodiekbeschrijving Het is bij de juiste methodiekvaststelling bepalend uit welke personen de doelgroep bestaat. De methodiek is vooral

Nadere informatie

Stichting Empowerment centre EVC

Stichting Empowerment centre EVC I N V E N T A R I S A T I E 1. Inleiding Een inventarisatie van EVC trajecten voor hoog opgeleide buitenlanders in Nederland 1.1. Aanleiding De Nuffic heeft de erkenning van verworven competenties (EVC)

Nadere informatie

Verbindingsactietraining

Verbindingsactietraining Verbindingsactietraining Vaardigheden Open vragen stellen Luisteren Samenvatten Doorvragen Herformuleren Lichaamstaal laten zien Afkoelen Stappen Werkafspraken Vertellen Voelen Willen Samen Oplossen Afspraken

Nadere informatie

Post HBO opleiding Jobcoach/Trajectbegeleider

Post HBO opleiding Jobcoach/Trajectbegeleider Post HBO opleiding Jobcoach/Trajectbegeleider Combo Emonomy Combo Emonomy heeft een lange historie en traditie in methodiekontwikkeling, onderzoek, opleiding, coaching en advies op het gebied van arbeidsontwikkeling,

Nadere informatie

STEVIGE STAP TRAINING 1. stevige stap training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

STEVIGE STAP TRAINING 1. stevige stap training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl STEVIGE STAP TRAINING 1 stevige stap training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER STEVIGE STAP TRAINING 3 INFORMATIE BROCHURE STEVIGE STAP TRAINING

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod U bent niet de enige Een op de tien Nederlanders heeft te maken met een persoonlijkheidsstoornis of heeft trekken hiervan. De Riagg Maastricht is gespecialiseerd

Nadere informatie

Historiek Basiseducatie

Historiek Basiseducatie Overzicht workshop 1. Werking Open-School / Centrum voor Basiseducatie 2.Laaggeletterdheid 3. Hoe doorverwijzen / ermee rekening houden in de eigen praktijk? 4. Eenvoudig taalgebruik Historiek Basiseducatie

Nadere informatie

WERKINSTRUCTIES MEDEWERKERS VVE VAN INTAKE TOT EXIT T.A.V. HET KIND

WERKINSTRUCTIES MEDEWERKERS VVE VAN INTAKE TOT EXIT T.A.V. HET KIND 3. Pedagogisch beleid.1 werkinstructie VVE medewerkers 1 van 6 WERKINSTRUCTIES MEDEWERKERS VVE VAN INTAKE TOT EXIT T.A.V. HET KIND Aanmelding kind voor deelname aan VVE programma. Wanneer er kinderen op

Nadere informatie

Handleiding Portfolio assessment UvA-docenten

Handleiding Portfolio assessment UvA-docenten Handleiding Portfolio assessment UvA-docenten najaar 2005 Inleiding In het assessment UvA-docent wordt vastgesteld welke competenties van het docentschap door u al verworven zijn en welke onderdelen nog

Nadere informatie