Yield Management & Short Selling

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Yield Management & Short Selling"

Transcriptie

1 Yeld Management & Short Sellng M.J. Soomer B.W.I. Werkstuk Begeleder : dr. G. M. Koole Maart 00 Vrje Unverstet Facultet der Exacte Wetenschappen Dvse Wskunde en Informatca Studerchtng Bedrjfswskunde & Informatca De Boelelaan 1081a 1081 HV Amsterdam

2 Yeld Management & Short Sellng BWI Werkstuk Maarten Soomer

3 Voorwoord Dt verslag s geschreven voor het studeonderdeel BWI-werkstuk van de stude B.W.I. (BedrjfsWskunde & Informatca) aan de Vrje Unverstet. Dt studeonderdeel heeft als doel de student een eenvoudg (lteratuur)onderzoek zelfstandg te laten utvoeren en herbj nadruk te leggen op het bedrjfsgerchte aspect van de stude, naast de wskunde en nformatca aspecten. Naar aanledng van [Byalogorsky e.a. 000] heb k het onderwerp Yeld Mangement & Short Sellng gekozen. Graag wl k mjn begeleder Dr. G.M. Koole bedanken voor zjn ondersteunng en nteresse. Maarten Soomer 1 maart 00 Yeld Management & Short Sellng BWI Werkstuk Maarten Soomer

4 Yeld Management & Short Sellng BWI Werkstuk Maarten Soomer

5 Samenvattng Yeld Management s het toewjzen van de juste eenhed tegen de juste prjs aan de juste klant met als doel de omzet te maxmalseren. Het s toe te passen op producten waarvan op een bepaald tjdstp een beperkte capactet beschkbaar komt. Er s de mogeljkhed van tevoren te reserveren en verschllende groepen klanten zjn bered verschllende prjzen te betalen: Er s een hoge mate van marktsegmentate mogeljk. Voorbeelden van dt soort producten zjn vlegtckets, hotelkamers en boscoopkaartjes. Als de prjs van een eenhed stjgt naarmate dat het tjdstp waarop het product beschkbaar komt dchterbj komt, kan er Short Sellng worden toegepast. Als de vraag tegen de hogere prjs hoger s dan verwacht, kunnen er eenheden de tegen een lagere prjs verkocht waren, teruggekocht worden. De klant waarvan deze eenhed teruggekocht wordt ontvangt een compensate. Deze eenhed kan nu verkocht worden aan een klant de bered s een hoge prjs te betalen. De verwachte maxmale omzet s hoger als Short Sellng wordt toegepast. Short Sellng vermndert de rsco s de verbonden met de onzekerhed van de vraag. Yeld Management & Short Sellng BWI Werkstuk Maarten Soomer

6 Yeld Management & Short Sellng BWI Werkstuk Maarten Soomer

7 Inhoud Inledng Yeld Management & Short Sellng Inledng Yeld Management Short Sellng...6 Modellen Inledng...7. Algemene Begrppen Smpel generek allocate probleem Smpel generek allocate probleem met short sellng Expected Margnal Seat Revenue Dynamsch model met annulerngen Yeld mangement n de praktjk Inledng SABRE EasyGroup...5 Lteratuur...7 Yeld Management & Short Sellng BWI Werkstuk Maarten Soomer

8 Yeld Management & Short Sellng BWI Werkstuk Maarten Soomer

9 Inledng Als je n een vlegtug zt s de kans groot dat degene de naast je zt een andere prjs voor zjn of haar tcket heeft betaald. Dt komt omdat luchtvaartmaatschappjen al rum 30 jaar Yeld Management toepassen. Voor hen kan dt het verschl tussen wnst en verles betekenen. Door de toenemende concurrente en de komst van budgetmaatschappjen zoals Easyjet zal het alleen maar belangrjker worden. Yeld management s echter ook goed toe te passen bj de verkoop van andere producten. In hoofdstuk 1 zullen de begrppen Yeld Management en Short Sellng nader worden toegelcht. Ook zullen de voorwaarden worden besproken waar producten aan moeten voldoen, wllen Yeld Mangement en Short Selng toe te passen zjn bj de verkoop. In hoofdstuk worden een aantal modellen voor het toepassen van Yeld Management en Short Sellng beschreven. Ten slotte wordt n hoofdstuk 3 de hudge toepassngen bnnen de luchtvaartndustre en bj de easygroup worden besproken. Yeld Management & Short Sellng 1 BWI Werkstuk Maarten Soomer

10 Yeld Management & Short Sellng BWI Werkstuk Maarten Soomer

11 1 Yeld Management & Short Sellng 1.1 Inledng In paragraaf 1. wordt uteengezet wat het preces nhoudt en welke egenschappen producten moeten hebben om het toe te kunnen passen. Een technek bnnen Yeld Management s Short Sellng, n paragraaf 1.3 zal dt begrp nader verklaard worden. 1. Yeld Management Yeld management wordt ook wel revenue management of Pershable-Asset Revenue Management (PARM) [Weatherford e.a. 199] genoemd. Het doel s om voor producten de bederfeljk zjn en waarvan slechts een beperkte capactet beschkbaar s de omzet te maxmalseren. Een meer formele defnte s: Yeld Management s het proces van de allocate van capactet aan klanten door prjsvarate, met als doel de omzet te maxmalseren. Of: Het proces om de juste eenhed product tegen de juste prjs aan de juste klant toe te wjzen. Yeld Management & Short Sellng 3 BWI Werkstuk Maarten Soomer

12 Voor het toepassen van Yeld Management moet een product een aantal karaktersteken hebben [Weatherford e.a. 199], [Oberwetter 001]: 1) Het product s bederfeljk. Dt betekent dat er een moment s waarop het product beschkbaar komt en waarna het net meer beschkbaar of verouderd s: Er zullen nadat een vlegtug s opgestegen geen tckets meer worden verkocht. ) Het product s geschkt voor marktsegmentate. Er s een mogeljkhed om een ondersched te maken tussen groepen klanten naar aanledng van hun prjsgevoelghed: Sommge klanten zullen meer over hebben voor een product dan andere. 3) Het product kan (lang) van tevoren verkocht worden. De klant kan van tevoren reserveren. 4) Het aantal beschkbare eenheden product s beperkt. Er s een vast aantal eenheden product beschkbaar Aanvullende eenheden kunnen net worden toegevoegd n een kort tjdbestek en/of zonder hoge nvesterngen: Een hotel heeft een aantal hotelkamers. Het bjbouwen van neuwe hotelkamers zal veel tjd en geld kosten. 5) De varabele kosten van het product zjn laag. Dt betekent dat bj de verkoop van een extra eenhed, weng extra kosten zullen worden gemaakt en bjna de gehele opbrengst drect ten goede komt aan de wnst. Het s dus aantrekkeljk om, als er nog capactet beschkbaar s, deze eenheden te verkopen. 6) De vraag naar het product vareert door de tjd. Veel producten bljken ook de volgende karaktersteken te hebben: 7) Klanten de bered zjn een hoge prjs te betalen betreden de markt laat. 8) De vraag s onzeker. Yeld Management & Short Sellng 4 BWI Werkstuk Maarten Soomer

13 Bekende voorbeelden van producten de deze karaktersteken hebben en waarbj yeld mangement al veelvuldg wordt toegepast zjn vlegtckets en hotelkamers. Maar ook bjvoorbeeld boscoopkaartjes hebben deze egenschappen. [Oberwetter 001] plet er dan ook voor om yeld management n deze ndustre toe te passen. De genoemde karaktersteken suggereren het toepassen van verschllende prjsnveaus, de op verschllende tjdstppen beschkbaar zjn. Dt roept de volgende twee vragen op: 1) Hoeveel eenheden n welke prjsnveaus moeten er (nteel) beschkbaar zjn? ) Wanneer moeten bepaalde prjsnveaus net meer beschkbaar zjn of just beschkbaar komen? Door de onzekerhed van de vraag s er rsco op twee soorten potenteel verles: Verspllngverles Men wacht met het verkopen van een eenhed omdat men deze later tegen een hogere prjs wl verkopen. Later kan echter bljken dat de vraag tegenvalt en lukt het net deze eenhed tegen een hogere prjs te verkopen. Opbrengstverles Men verkoopt een eenhed aan een klant tegen een lage prjs, terwjl er voldoende vraag was geweest om deze eenhed later tegen een hogere prjs te verkopen. Yeld Management & Short Sellng 5 BWI Werkstuk Maarten Soomer

14 Ut het voorgaande bljkt wel dat het succesvol toepassen van Yeld Management kenns vraagt op het gebed van voorspellng, kansrekenng en operatoneel management. Ook zjn ervarng met en kenns over het product essenteel. 1.3 Short Sellng Short Sellng s een begrp ut de aandelenhandel. Een handelaar verkoopt aandelen, de hj net bezt, als hj verwacht dat de prjs gaat dalen. Hj koopt deze aandelen pas later, vlak voordat hj deze moet leveren. Hj hoopt zo te profteren van de prjsdalng n deze tjd. Dt prncpe s ook toepasbaar op producten de (net zoals n paragraaf 1.) van te voren gereserveerd of verkocht kunnen worden. Een verkoper heeft een eenhed product tegen een bepaalde prjs verkocht aan een klant. Later heeft hj de mogeljkhed deze eenhed tegen een hogere prjs aan een andere klant te verkopen. Hj koopt nu deze eenhed, tegen voldoende compensate, terug van de eerdere klant en verkoopt hem aan de klant de bered s de hoge prjs te betalen. Uteraard moet het prjsverschl wel groter zjn dan de compensate, daarom s het belangrjk dat er een grote mate van marktsegmentate s: De verschllen n prjzen de consumenten wllen betalen moeten erg groot zjn [Byalogorsky e.a. 1999]. Het toepassen van short sellng verklent het rsco van de n paragraaf 1. genoemde verlezen: De verkoper hoeft mnder eenheden te blokkeren omdat hj verwacht deze later tegen een hoge prjs te kunnen verkopen. Dt verklent dus het rsco van verspllngverles. Het rsco van opbrengstverles wordt verklend omdat een eenhed de tegen een lage prjs s verkocht kan worden teruggekocht en alsnog tegen een hogere prjs verkocht kan worden. Short sellng vermndert dus de rsco s de onstaan door een onzekere vraag. Yeld Management & Short Sellng 6 BWI Werkstuk Maarten Soomer

15 Modellen.1 Inledng De afgelopen 30 jaar zjn er vele modellen ontwkkeld op het gebed van Yeld management. Een beknopt overzcht van deze modellen (tot 199) s terug te vnden n [Weatherford e.a. 199]. Er zjn vele modellen met verschllende egenschappen. In dt werkstuk zullen modellen worden besproken, de de volgende aannames over de karaktersteken van het product hebben: Vaste (beperkte) capactet beschkbaar. De eenhed van het product s dscreet: De hoeveelhed product s alleen n gehele getallen ut te drukken. De vraag naar het product s stochastsch. De eerder genoemde producten (vlegtckets, hotelkamers en boscoopkaartjes) voldoen heraan. De modellen verschllen op een aantal andere punten. Er zjn modellen de twee tarefsklassen (een dure en een goedkope) hebben terwjl andere meerdere tarefsklassen hebben. Een aantal modellen veronderstelt dat alle reserverngen voor een bepaalde tarefsklasse bnnen zjn, voordat reserverngen voor duurdere tarefsklassen kunnen worden gemaakt. In een aantal modellen s short sellng mogeljk. Het dynamsche model van Chatwn houdt ook rekenng met klanten de hun reserverng annuleren. In de onderstaande tabel s aangegeven welke veronderstellngen de n dt hoofdstuk te bespreken modellen maken. Yeld Management & Short Sellng 7 BWI Werkstuk Maarten Soomer

16 Par. Model # tarefsklassen Goedkope klassen Short Sellng Annulerngen Beslssngs -regel eerst.3 Smpel Allocate X Statsch.4 Short Sellng X X Statsch.5.1 E.M.S.R. Meer X Statsch.5. Dynamsche E.M.S.R. Meer X Dynamsch.6 Chatwn Meer X X Dynamsch Ook zjn er modellen de combnates van producten (b.v. verschllende aanslutende vluchten of het boeken van een hotelkamer voor meer dan een nacht) n beschouwng nemen. Deze modellen worden n dt werkstuk buten beschouwng gelaten. Voor de modellen worden besproken zullen er n paragraaf.. eerst een aantal algemene begrppen worden geïntroduceerd.. Algemene Begrppen In alle modellen wordt er utgegaan van de volgende stuate: Een verkoper heeft een van tevoren bekende beschkbare capactet eenheden beschkbaar, dt zal worden aangegeven met C. Op een bepaald tjdstp komt het product beschkbaar (ze voorwaarde 1 n paragraaf 1.). Voor dt tjdstp zjn er een aantal perodes waarn klanten het product kunnen reserveren. Het aantal perodes wordt aangegeven met N. In elk van deze perodes geldt een (gemddelde) prjs, waarvoor te reserveren. Met f wordt de (gemddelde) prjs, perodes voordat het product beschkbaar komt aangegeven. R s de (stochastsche) varabele voor de vraag, perodes voor het beschkbaar komen van het product. Het doel s de verwachte omzet te maxmalseren. Vaak wordt dt berekt door (optmale) boekngslmeten voor tarefsklassen te bepalen. Een Yeld Management & Short Sellng 8 BWI Werkstuk Maarten Soomer

17 boekngslmet voor een tarefsklasse s het aantal reserverngen dat er maxmaal geaccepteerd wordt n deze tarefsklasse. b s dus het maxmale aantal reserverngen dat geaccepteerd wordt, perodes voor het beschkbaar komen van het product. Een boekngslmet zorgt ervoor dat er producten overbljven de de verkoper n latere perodes (wellcht tegen een hogere prjs) kan verkopen. Voor de laatste perode s er dus geen boekngslmet, hern kunnen alle overgebleven eenheden kunnen worden verkocht..3 Smpel generek allocate probleem In dt model [Byalogorsky e.a. 1999], [Lttlewood 197] zjn er twee vooraf vastgestelde prjsnveaus: een hoge prjs ( f 1 ) en een kortngsprjs ( f ) met f 1 > f. De klanten de bered zjn een hoge prjs te betalen, betreden de markt dus laat. Er wordt verondersteld dat de vraag tegen de kortngsprjs groter s dan de beschkbare capactet ( R > C ) en dat de vraag tegen de hoge prjs stochastsch s. Er moet nu dus een optmale boekngslmet * b voor de kortngsklasse bepaald worden, waarbj de verwachte omzet maxmaal s. Stel dat er op dt moment b 1 eenheden tegen de kortngsprjs verkocht zjn en er nu een klant s de ook een eenhed tegen deze prjs wl kopen. Als de verkoper dt doet dan neemt zjn omzet met f toe. Hj kan echter ook deze eenhed nu net verkopen maar bewaren voor verkoop n de volgende perode tegen f 1. De kans dat hj de rest van de eenheden n de perode verkoopt s P( R > C ). 1 b Het s dus alleen aantrekkeljk om deze eenhed tegen de kortngsprjs te verkopen als: f P R1 > C b ) ( f 1 (.1) Yeld Management & Short Sellng 9 BWI Werkstuk Maarten Soomer

18 Dt s equvalent met: P( R f 1 > C b ) (.) f1 De maxmale verwachte omzet wordt dus berekt als er (maxmaal) * b eenheden verkocht worden tegen de kortngsprjs. * b = max 0 b C : P( R1 > C b ) f f 1 (.3) f1 P(R 1>C-b )f 1 Dt betekent dat er * C b producten gereserveerd worden voor verkoop tegen de hoge prjs n de latere perode. f b* C b -> De grafek geeft de waarden P( R > f voor verschllende 1 C b ) waarden van 1 * b. Ook zjn de prjsnveaus f 1 en f weergegeven. [Brumelle e.a. 1990] bespreekt ook het geval dat de vraag tegen de kortngsprjs ook stochastsch s en deze vraag en de vraag tegen de hoge prjs afhankeljk zjn. De boekngslmet waarvoor de maxmale verwachte omzet wordt berekt s nu: * b = max 0 b C : P( R1 > C b R b) f f 1 (.4) Yeld Management & Short Sellng 10 BWI Werkstuk Maarten Soomer

19 .4 Smpel generek allocate probleem met short sellng In [Byalogorsky e.a. 1999] s het model ut de vorge paragraaf utgebred met de toepassng van short-sellng. Bj dt model wordt ook de waarde de het product heeft voor de klant n beschouwng genomen. Dt s dus de (gemddelde) prjs de klanten n een perode maxmaal bered zjn te betalen voor een eenhed product. Voor de -de perode voor het beschkbaar komen van het product wordt dt aangegeven met w. Er wordt verondersteld: f < w < f1 < w1. Opneuw moet nu de optmale boeknglmet * b bepaald worden. Stel dat er op dt moment b 1 eenheden tegen de kortngsprjs verkocht zjn en er s nu een klant de ook een eenhed voor deze prjs wl kopen. Deze klant krjgt nu twee keuzes: 1. Het product te kopen tegen prjs f, zonder een annulerngsmogeljkhed voor de verkoper.. Het product te kopen tegen prjs f, met een annulerngsmogeljkhed voor de verkoper, waarbj de koper het aankoop bedrag f terug krjgt en een compensate g ontvangt. Als hj opte 1 kest s het verwachte voordeel voor de klant: w f. Als hj opte kest s zjn er twee mogeljkheden. Als er meer dan C b eenheden tegen de hoge prjs verkocht worden, ontvangt hj de compensate g. In het andere geval s zjn stuate hetzelfde als bj opte 1. Bj opte s zjn verwachte voordeel dus: P R > C b ) g + P( R C b )( w ). ( 1 1 f Yeld Management & Short Sellng 11 BWI Werkstuk Maarten Soomer

20 Om opte aantrekkeljk te maken moet de compensate c voor de klant voldoende groot zjn. Dus moet het verwachte voordeel bj opte mnstens zo groot zjn als bj opte 1: P ( R1 1 f > C b ) c + P( R C b )( w f ) ( w ) (.5) Ut het bovenstaande en omdat de verkoper zo weng mogeljk compensate * zal wllen betalen, s de optmale compensate: g = w f. Als de verkoper deze eenhed tegen deze voorwaarde verkoopt, neemt zjn opbrengst met f toe n het geval de vraag tegen de hoge prjs het aantal overgebleven eenheden net overschrjdt. Is dt wel het geval dan maakt hj gebruk van de annulerngsopte en neemt zjn omzet met f1 g toe. Als de verkoper de eenhed net verkoopt tegen de lage prjs zal hj deze met kans P( R1 > C b ) tegen f 1 verkopen. Het s dus alleen aantrekkeljk om deze eenhed tegen de kortngsprjs te verkopen als: P( R f (.7) 1 C b) f + P( R1 > C b)( f1 g) P( R1 > C b) 1 * Substtute van g door g = w f geeft: P( R f 1 > C b ) (.8) w Herut volgt dat de maxmale verwachte omzet wordt berekt onder boekngslmet * b : * b = max 0 b C : P( R1 > C b ) f w (.9) Yeld Management & Short Sellng 1 BWI Werkstuk Maarten Soomer

21 De optmale boeknglmet met toepassng van short sellng (.9) s klener dan de optmale boekngslmet ut de vorge paragraaf (.4), omdat geldt: f 1 > w. Een klenere boekngslmet betekent dat het rsco van verspllngverles afneemt (ze paragraaf 1. en 1.3). Nu zal worden aangetoond dat ook de verwachte maxmale omzet met toepassng van short sellng hoger s. De verwachte opbrengst van een net-geblokkeerde eenhed s met short * * sellng P R C b ) f + P( R > C b )( f ) In de stuate van paragraaf ( c.3 s deze verwachte opbrengst f. Onder de gemaakte veronderstellngen s deze verwachte opbrengst onder short sellng groter. De verwachte opbrengst voor geblokkeerde eenheden s n bede gevallen hetzelfde. De maxmale verwachte wnsten bj een boekngslmet b, n de stuate ut de vorge paragraaf en de onder short sellng, worden nu aangegeven met respecteveljk Π b ) en Π b ). Ut het bovenstaande volgt nu dat: ( ss( Π b ) > Π( b ) (.10) ss( Ook geldt: Π ( x) > Π ( y) als x < y (.11) ss ss en (.9) < (.4). Herut volgt dat de maxmale verwachte omzet onder short sellng groter dan n de stuate zoals beschreven n de vorge paragraaf. Yeld Management & Short Sellng 13 BWI Werkstuk Maarten Soomer

22 .5 Expected Margnal Seat Revenue Het EMSR-model zoals beschreven n [Belobaba 1989] s een utbredng van het model zoals beschreven n paragraaf.3. In dt model zjn er N tarefsklassen. Een tarefklasse wordt pas opengesteld nadat alle tarefsklassen met een lagere (gemddelde) prjs gesloten zjn. Er geldt dus: f > 1 > f >... > f N 1 f N. De vraag n elke perode s onzeker en onafhankeljk van de vraag n de andere perodes. Voor elke tarefsklasse wordt de EMSR bepaald. Dt staat voor Expected Margnal Seat Revenue. Dt s de verwachte toename van de omzet als de boekngslmet voor deze klasse met een eenhed verhoogd wordt. Het model bestaat n een statsche (.5.1) en een dynamsche vorm (.5.)..5.1 Statsche E.M.S.R. In statsche vorm s de EMSR voor klasse, met een boekngslmet b : EMSR b ) = f P( R > b ) (.1) ( Het s dus aantrekkeljk om deze boekngslmet voor klasse met een eenhed te verhogen, ten koste van een eenhed toegewezen aan een lagere prjsklasse j, zolang voor EMSR ( b ) f. Hervoor kan dan een optmale waarde j S j, het aantal eenheden dat net beschkbaar s voor klasse j en exclusef toegewezen zjn aan klasse, worden berkend. S = 0als j, want er zullen geen eenheden geblokkeerd worden n duurdere klassen voor een j goedkopere prjsklasse. De optmale waarden voor de volgende vergeljkngen: S j voldoen aan de EMSR ( S ) = f P( R > S ) = f met < j, j = 1,..., k (.13) j j j Yeld Management & Short Sellng 14 BWI Werkstuk Maarten Soomer

23 Deze optmale waarden zjn te zen n de grafek (gebaseerd op Belobaba 1989]). Deze zjn als volgt te nterpreteren: We wllen geen extra eenhed meer toewjzen aan klasse, als de verwachte margnale opbrengst voor deze eenhed geljk s aan het gemddelde prjsnveau n de goedkopere tarefsklasse j. f 1 f f 3 EMSR 1 EMSR EMSR 3 S 1 S 1 3 S 3 C De boekngslmet b jvoor klasse j s nu de totale beschkbare capactet C vermnderd met alle eenheden de voor klasse j net beschkbaar zjn, omdat ze exclusef zjn toegewezen aan een van de duurdere prjsklassen: b j = max 0,C S j (.14) < j In dt model wordt gebruk gemaakt van zogenaamde geneste tarefklassen. Dt betekent dat een boekngslmet voor een tarefsklasse gedefneerd s als het maxmum aantal eenheden dat n deze en alle goedkopere tarefsklassen verkocht mag worden. De duurste tarefsklasse heeft dus de totaal beschkbare capactet als boekngslmet. Het voordeel van geneste tarefsklassen s dat er flexbeler gereageerd kan worden als er een onverwachte hoge vraag optreedt voor hogere tarefklassen. Het extra aantal eenheden dat voor klasse j gereserveerd wordt noemen we het geneste reserverngsnveau voor klasse j: NP j = bj b j+1 (.15) Yeld Management & Short Sellng 15 BWI Werkstuk Maarten Soomer

24 .5. Dynamsche EMSR In deze vorm wordt het model op meerdere tjdstppen voor het beschkbaar komen van de producten toegepast. t R s nu voor het aantal reserverngsaanvragen tussen tjdstp t en 0 voor het beschkbaar komen van het product. De ESMR voor tarefsklasse op tjdstp t s nu als volgt gedefneerd: t t EMSR b ) = f P( R > b ) (.16) ( De optmale waarden voor de S j (t) op tjdstp t voldoen nu aan de volgende vergeljkngen: EMSR ( S ( t)) = f P( R > S ( t)) = f met < j, j = 1,..., k (.17) t j t j j Bj de boekngslmeten moet nu rekenng worden gehouden met het aantal tot en met tjdstp t geaccepteerde reserverngen n klasse : t a. = t b j( t) max 0, C S j( t) a, a < j < j k j t k (.18) De utdrukkng k j a s het aantal op tjstp t geaccepteerde boekngen n t k tarefsklasse j en alle goedkopere tarefsklassen en dt s dus de mnmumwaarde voor de boekngslmet. Yeld Management & Short Sellng 16 BWI Werkstuk Maarten Soomer

25 .6 Dynamsch model met annulerngen In [Chatwn 1996] wordt een dynamsch model beschreven waarbj ook rekenng gehouden wordt met annulerngen. De toestandsrumte van het model s het aantal geaccepteerde reserverngen r. Deze kan de waarden { 0,1,,3,..., R } met C R < aannemen. We hebben nu opneuw N peroden met bjbehorende (gemddelde) prjzen. Voor deze prjzen gelden geen beperkngen, dus dt model s geschkt voor het gebruk van verschllende tarefstructuren. Het kan, net zoals n de eerder besproken modellen, zjn dat de prjs hoger wordt, als het moment waarop het product beschkbaar komt dchterbj komt. Maar het omgekeerde kan dus ook het geval zjn. Klanten kunnen hun reserverng annuleren en krjgen dan (een gedeelte) van hun geld terug. Als ze n de -de perode annuleren krjgen ze een bedrag h terug. Er kunnen meer reserverngen worden geaccepteerd dan de capactet (C) de beschkbaar s. Herdoor kan de stuate ontstaan dat er voor klanten de gereserveerd hebben geen eenheden meer beschkbaar zjn. Deze klanten moeten hun geld terug krjgen en een compensate ontvangen. Als er x klanten net meer mee kunnen moet er g(x) aan compensate betaald worden, waarbj g een stjgende functe s en g ( 0) = 0. De varabele V (r) s de maxmale verwachte nkomsten tjdsntervallen voor het beschkbaar komen van het product, als er op dt moment r geaccepteerde reserverngen zjn. Yeld Management & Short Sellng 17 BWI Werkstuk Maarten Soomer

26 Er kan nu een utdrukkng gegeven worden voor V ( ), de nkomsten op het 0 r moment dat het product beschkbaar komt als er r geaccepteerde reserverngen zjn. 0 r C V0 ( r) = (.19) g( r C) r > C In elk van de N peroden vnden er na elkaar dre processen plaats: Allereerst komen er reserverngsaanvragen bnnen, herna wordt er besloten welke aanvragen geaccepteerd worden en daarna komen er annulerngen bnnen. De overgangskansen p ( r, t) zjn de (voorwaardeljke) kansen dat er t r reserverngsaanvragen gedaan worden n perode, als er aan het begn van de perode, r geaccepteerde aanvragen waren. Herna wordt besloten hoeveel van deze zullen worden. Als er s ( r s mn{ t, R} ) geaccepteerde reserverngen. t r aanvragen er geaccepteerd s r reserverngen geaccepteerd worden, zjn er Herna worden de annulerngen verwerkt. q ( s, r) s de kans dat er na annulerngen n perode nog r geaccepteerde reserverngen zjn als er hervoor s waren. Yeld Management & Short Sellng 18 BWI Werkstuk Maarten Soomer

27 Naast V (r) worden nu ook de volgende verwachtngen gedefneerd: U N ( r, t) Maxmale verwachte nkomsten n perode als er aan het begn van deze perode r geaccepteerde reserverngen waren en er n de perode t-r aanvragen waren. Her wordt dus besloten hoeveel van de t-r aanvragen worden geaccepteerd. ν (s) N Maxmale verwachte nkomsten n perode als er voor de annulerngen n deze perode s geaccepteerde reserverngen waren. Met behulp van de utdukkng voor V o (r) kunnen we (n de tjd terug) ut het bovenstaande de volgende dynamsche-programmerngs recursevergeljkngen afleden: s r= 0 ( ) ν ( s) = q ( s, r) V h (annulerngen) (.0) r s mn{ t, R} 1 ( r) ( s r) { ( s) + ( s r f } U ( r, t) = max ν ) (acceptate) (.1) V ( r) = p ( r, t) U ( r, t) (boekngsaanvragen) (.) t r Een boekngslmet-stratege s een stratege waarbj voor elke perode een (optmale) boekngslmet b wordt bepaald. [Chatwn 1996] bewjst dat zo n stratege optmaal s als de verdelng van de potentële vraag p N ( r, t) en de opbrengstfuncte V o (r) aan een aantal voorwaarden voldoen. Yeld Management & Short Sellng 19 BWI Werkstuk Maarten Soomer

28 Dt model beschrjft ook overboekng en Short Sellng: Een tcket tegen een hogere prjs zal verkocht worden als de opbrengst hervan groter s als de kosten de verbonden zjn met de compensate de aan een gewegerde klant betaald moet worden. Ook klanten de net komen opdagen of mensen de op het laatste moment nog meewllen kunnen smpel n dt model verwerkt worden. Deze kunnen gemodelleerd worden door hervoor de laatste tjdsntervallen voor het product beschkbaar komt te gebruken. Yeld Management & Short Sellng 0 BWI Werkstuk Maarten Soomer

29 3 Yeld mangement n de praktjk 3.1 Inledng Het londense café Market Bar bepaalt zjn berprjzen dynamsch afhankeljk van de vraag. In het café hangen computerschermen waar de laatste prjzen te zen zjn [Cummns 1999]. In cafés s het gebruk van yeld management natuurljk een utzonderng, maar n andere ndustreën wordt het al veelvuldg toegepast. De belangrjkste hervan s natuurljk de luchtvaartndustre. In deze ndustre s het n de jaren 60 ontstaan en herna steeds belangrjker geworden. Sabre was het eerste geautomatseerde reserverngssyteem en het begn van yeld management. In paragraaf 3. worden de ontwkkelngen van dt systeem beschreven. De laatste jaren zjn er vele budget luchtvaartmaatschappjen opgekomen. Het belangrjkste voorbeeld s waarschjnljk easyjet. Deze maatschappj combneert lage overheadkosten, Yeld Mangement en reserveren va nternet. De oprchter van dt bedrjf, Stelos Haj-Ioannou, heeft twee andere bedrjven opgezet waarbj het hetzelfde prncpe toepast: Een autoverhuurbedrjf, easyrentacar, en een keten nternetcafés, easyeverythng. In paragraaf 3.3 wordt de stratege, waarvan yeld management een belangrjk onderdeel s, van de easygroup beschreven. Yeld Management & Short Sellng 1 BWI Werkstuk Maarten Soomer

30 3. SABRE In 1960 wordt bj Amercan Arlnes het eerst automatsche reserverngssyteem, SABRE (sem-automated busness research envronment), n gebruk genomen. De ntele onderzoeks-, ontwkkelngs en nstallatekosten bedroegen bjna 40 mljoen dollar. In 1964 bespaart het netwerk Amercan Arlnes al 30% n de personeelskosten. In 1976 wordt het eerste resbureau aangesloten, en aan het end van dt jaar zjn er al 130 resbureaus n Amerka aangesloten. Twee jaar later zjn er 1 mljoen tareven n het systeem opgeslagen. In 1985 s het voor consumenten mogeljk om va hun PC onlne reserverngen te maken n het SABRE systeem. In 1986, na ver jaar ontwkkelng, nstalleert SABRE het eerste yeld management systeem n de vlegtugndustre. Al snel volgen Engeland en de rest van de wereld (Ze In de perode heeft yeld mangement, Amercan Arlnes $1,4 mljard bespaard. Dat s 50% meer dan de nettownst ($89 mljoen) n dezelfde perode. Het systeem moet snel kunnen reageren op aanvragen van klanten. Herdoor s het net mogeljk om de omzet over alle beschkbare vluchten, tareven en routes te optmalseren. Zelfs een tabel met de utkomst van zo n optmalsate zou te groot zjn, om snel te kunnen doorzoeken. In het vervolg van deze paragraaf wordt globaal beschreven hoe het systeem werkt. Yeld Management & Short Sellng BWI Werkstuk Maarten Soomer

31 Net zoals bj het veel modellen ut hoofdstuk bepaalt het systeem een boekngslmet voor een tarefsklasse door de margnale opbrengst van de verkoop van een extra tcket te vergeljken met de margnale opbrengst ut alle andere tarefsklassen. Er gebruk gemaakt van geneste tarefsklassen. Aan de hand van hstorsche data wordt een overboeknglmet bepaald. Dt s het totaal aantal tckets dat maxmaal verkocht mag worden en dt zal vanwege overboekngen groter zjn dan de beschkbare capactet. Deze overboeknglmet s, vanwege de geneste tarefsklassen, de boekngslmet voor de duurste tarefsklasse. De voorspellng van de vraag de nodg s, wordt op bass van exponental smoothng van de vraagdata gedaan. Er zjn modellen n ontwkkelng de dt op bass van causaltet doen. Veel rezgers moeten meerdere (aanslutende) vluchten maken om hun bestemmng te bereken. Als er alleen per vlucht geoptmalseerd wordt levert dt geen optmale stuate op: De rezger kan dan op een vlucht n een bepaalde tarefsklasse gewegerd worden, terwjl hj op de andere vluchten van zjn route extra omzet had kunnen genereren. Er zal dus net per vlucht geoptmalseerd worden, maar over mogeljke routes van rezgers. Aan de andere kant kunnen ook net alle routemogeljkheden n een systeem worden opgenomen omdat dt er te veel zjn. De oplossng de hervoor verzonnen s heet Vrtual Nestng. Herbj worden vergeljkbare tarefsklassen van verschllende vluchten gegroepeerd. De categoreën met vergeljkbare tarefsklassen worden buckets genoemd. Deze buckets zjn opneuw genest. Als er nu een boekngsaanvraag voor een bepaalde vlucht s, wordt bj de berekenng van de margnale opbrengst hervan gebruk gemaakt van geschatte kansen dat passagers de nog aanslutende vluchten hebben n de plaats komen voor passagers de alleen deze vlucht maken. Yeld Management & Short Sellng 3 BWI Werkstuk Maarten Soomer

32 Een boekngsaanvraag kan alleen geaccepteerd worden als er n alle vluchten de deel van de res ut maken, nog stoelen beschkbaar zjn n de buckets met de gewenste of n de met goedkopere tarefsklassen. Voor een bepaalde route wordt net elke mogeljke combnate van tarefklassen en vluchten opgeslagen. In plaats hervan worden er standaardroutes gebrukt de verschllende vluchtmogeljkheden n een entry opslaan. Er wordt een gemxt nteger lnear-programmerngalgortme gebrukt om de optmale standaard entres te selecteren. Dt s een moeljk proces omdat Amercan Arlnes combnates van vluchten en tareven heeft. Er worden 8 buckets voor verschllende tarefsklassen gebrukt. De tareven worden toegewezen aan een bucket zodat de varabltet bnnen de bucket gemnmalseerd wordt en het verschl tussen de buckets gemaxmalseerd wordt. Ook moet er voor elke bucket een mnmum vraag gelden, zodat de varabltet van de vraagvoorspellng net te groot zal zjn. [Davs 1994] Yeld Management & Short Sellng 4 BWI Werkstuk Maarten Soomer

33 3.3 EasyGroup In jun 1995 heeft Stelos Haj-Ionnou, een Grekse zakenman, de budgetluchtvaarmaatschappj easyjet opgezet. In de jaren herna volgde een autoverhuurbedrjf (easyrentacar) en een nternetcafé (easyeverythng). Deze bedrjven vormen de easygroup en volgen allemaal dezelfde stratege, waar Yeld Management een belangrjk onderdeel van s. Voor de vluchten van easyjet zjn er ongeveer 10 tarefklassen. Degene de het eerst boekt betaalt het mnst. Hoe popularder de vlucht hoe mnder stoelen n de laagste tarefklassen. Als 71% van de stoelen voor een vlucht verkocht worden wordt er break-even gedraad. In het boekjaar was het gemddeld 83% van de stoelen verkocht [easyjet 001]. Bj easyeverythng New York kan men voor een dollar tussen 0 mnuten en 4 uur nternetten afhankeljk van de drukte. De software de her gebrukt wordt om de prjs te berekenen s gemodelleerd aan de hand van het yeld management systeem van de luchtvaartmaatschappj. Een ander belangrjk onderdeel van de stratege van easyjet s alle onnodge kosten elmneren. Bj easyjet betekend dat grats maaltjden tjdens de vluchten worden geserveerd. Het bedrjf gebrukt ook geen paperen tckets. Er wordt drect (va telefoon en nternet) aan klanten verkocht. Dt betekent dat er geen commsse aan resbureaus betaald hoeft te worden. Ook werden n het boekjaar maar lefst 86,5% van de tckets va de webste ( besteld [easyjet 001]. Om op onderhoudskosten te besparen vlegt easyjet maar met een type vlegtug (Boeng 737) en verhuurt easyrentacar maar een type auto (Mercedes A-klasse). Door deze kostenbeheersng en de toepassng van yeld management kunnen de bedrjven ut de easygroup hun producten ver onder de prjs van de concurrenten aanbeden. [Lab 000] en [Moras 001]. Yeld Management & Short Sellng 5 BWI Werkstuk Maarten Soomer

34 Yeld Management & Short Sellng 6 BWI Werkstuk Maarten Soomer

35 Lteratuur [easyjet 001] Jaarverslag easyjet [SABRE.com] Sabre Webste [Byalogorsky e.a. 1999] Oversellng wth Oppurtunstc Cancellatons Byalogorsky, E. and Carmon, Z. and Gerstner, E. and Fruchter, G. E. Marketng Scence [Byalogorsky e.a. 000] Should Arlnes and Hotels use Short Sellng? Byalogorsky, E. and Carmon, Z. and Gerstner, E. OR/MS Today, october 000 [Brumelle e.a. 1990] Allocaton of Arlne Seats between Stochastcally Dependent Demands Brumelle, S.L. and McGll, J.I. and Oum, T.H. and Sawak, K and Tretheway, M.W. Transportaton Scence 4, nr. 3, augustus 1990 [Chatwn 1996] Mult-Perod Arlne overbookng wth multple fare classes ; Chatwn, R.E Naval Research logstcs Yeld Management & Short Sellng 7 BWI Werkstuk Maarten Soomer

36 [Cummns 1999] Beer Market: A London Bar Tres Prcng Drnks based on Demand Cummns, C. Wall street Journal, jun 1999 [Davs 1994] Arlne tes Profbalty to Yeld Management Davs, P SIAM News, Vol. 7, nr. 5, me/jun 1994 [Lab 000] Easy does t Lab, A. Tme Europe, vol. 156, nr. 1, 18 september 000 [Moras 001] Provng papa Wrong Moras, R. C. Forbes, 9 jul 001 [Oberwetter 001] Buldng Blockbuster Busness Oberwetter, R. OR/MS Today, jun 001 [Weatherford e.a. 199] A taxonomy and research overvew of pershableasset revenue management: Yeld management, overbookng and prcng ; Weatherford, Laurence R. and Bodly, Samuel E. Operatons Research 40, nr.5, september/oktober 199 Yeld Management & Short Sellng 8 BWI Werkstuk Maarten Soomer

Bronnen & Methoden bij Marktscan medischspecialistische zorg 2015

Bronnen & Methoden bij Marktscan medischspecialistische zorg 2015 Bronnen & Methoden bj Marktscan medschspecalstsche zorg 2015 Hoofdstuk 2: Wachttjden voor medsch specalstsche zorg Ontwkkelng van wachttjden Voor de wachttjdanalyses s gebruk gemaakt van gegevens afkomstg

Nadere informatie

Rekenen met rente en rendement

Rekenen met rente en rendement Rekenen met rente en rendement Woekerpols? Lenng met lokrente? Er wordt met de beschuldgende vnger naar banken en verzekeraars gewezen de op hun beurt weer terugwjzen naar de consument: Deze zou te weng

Nadere informatie

Waardeoverdracht. Uw opgebouwde pensioen meenemen naar uw nieuwe pensioenuitvoerder

Waardeoverdracht. Uw opgebouwde pensioen meenemen naar uw nieuwe pensioenuitvoerder Waardeoverdracht Uw opgebouwde pensoen meenemen naar uw neuwe pensoenutvoerder In deze brochure 3 4 5 6 Gefelcteerd! Een neuwe baan Wel of net kezen voor waardeoverdracht? Vergeljk de regelngen Hoe waardevast

Nadere informatie

ALCOHOLKENNIS DOORGESPEELD

ALCOHOLKENNIS DOORGESPEELD Al cohol kenn s door gespeel d Eval uat eal cohol voor l cht ng doorpeer sopf est val s ALCOHOLKENNIS DOORGESPEELD Evaluate alcoholvoorlchtng door peers op festvals December 2005 INTRAVAL Gronngen-Rotterdam

Nadere informatie

anwb.nl/watersport, de site voor watersporters

anwb.nl/watersport, de site voor watersporters Het s net zo gebrukeljk om voor klene jachten een sleepproef te laten utvoeren. Zo'n proef s duur en daardoor vaak net rendabel. Toch loont een sleepproef de moete. Aan de hand ervan kunnen bj voorbeeld

Nadere informatie

Een levensloopregeling voor software

Een levensloopregeling voor software Een levensloopregelng voor Neuwe benaderng - en nformatebevelgng De gebruker van een nformatesysteem streeft naar contnuïtet. De ongestoorde werkng van s hervoor essenteel. Maar wat weet de gebruker van

Nadere informatie

is gelijk aan de open-klemmen spanning van het netwerk. De impedantie Z th

is gelijk aan de open-klemmen spanning van het netwerk. De impedantie Z th 3 Ladngseffecten treden ten eerste op wanneer een gegeven element ut het systeem de karakterstek van een vorg element beïnvloedt of wjzgt. Op haar beurt kunnen de egenschappen van dt element gewjzgd worden

Nadere informatie

EH SmartView. Een slimme kijk op risico s en mogelijkheden. www.eulerhermes.nl. Monitoring van uw kredietverzekering. Euler Hermes Online Services

EH SmartView. Een slimme kijk op risico s en mogelijkheden. www.eulerhermes.nl. Monitoring van uw kredietverzekering. Euler Hermes Online Services EH SmartVew Euler Hermes Onlne Servces Een slmme kjk op rsco s en mogeljkheden Montorng van uw kredetverzekerng www.eulerhermes.nl EH SmartVew Montor uw rsco s en maak onmddelljk gebruk van neuwe kansen

Nadere informatie

INLEIDING FYSISCH-EXPERIMENTELE VAARDIGHEDEN (3A560) , UUR

INLEIDING FYSISCH-EXPERIMENTELE VAARDIGHEDEN (3A560) , UUR INLEIDING FYSISCH-EXPERIMENTELE VAARDIGHEDEN (3A560) 3--00, 4.00-6.30 UUR Dt tentamen bestaat ut opgaven. Geef noot alleen maar het antwoord op een vraag, maar laat altjd zen hoe je tot dat antwoord gekomen

Nadere informatie

Integere programmering voor cyclische personeelsplanning

Integere programmering voor cyclische personeelsplanning UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE ACADEMIEJAAR 2011 2012 Integere programmerng voor cyclsche personeelsplannng Masterproef voorgedragen tot het bekomen van de graad van Master of Scence

Nadere informatie

Verslag Regeltechniek 2

Verslag Regeltechniek 2 Verslag Regeltechnek 2 Door: Arjan Koen en Bert Schultz Studenten Werktugbouw deeltjd Cohort 2004 Inhoudsogave Inledng blz. 3 2 Oen lus eerste-orde systeem blz. 4 3 Gesloten lus P-geregeld eerste orde

Nadere informatie

Middenkaderfunctionaris bouw & infra (Netwerkschool)

Middenkaderfunctionaris bouw & infra (Netwerkschool) Mddenkaderfunctonars bouw & nfra (Netwerkschool) MBO College voor Bouw, Infra & Intereur Door ondernemend te zjn krjg k meer verantwoordeljkhed. 2013-2014 BOL Nveau 4 Thorbeckelaan 184 Almelo Crebo: 22012

Nadere informatie

Tentamen van Wiskunde B voor CiT (151217) Tentamen van Statistiek voor BIT (153031) Vrijdag 27 januari 2006 van 9.00 tot uur

Tentamen van Wiskunde B voor CiT (151217) Tentamen van Statistiek voor BIT (153031) Vrijdag 27 januari 2006 van 9.00 tot uur Kenmerk: TW6/SK/5/kp Datum: 9--6 Tentamen van Wskunde B voor CT (57) Tentamen van Statstek voor BIT (533) Vrjdag 7 januar 6 van 9. tot. uur Dt tentamen bestaat ut 9 opgaven, tabellen en formulebladen.

Nadere informatie

Uitgebreide aandacht warmtapwatersystemen. Door afnemende warmtevraag voor ruimteverwarming, neemt het belang van het

Uitgebreide aandacht warmtapwatersystemen. Door afnemende warmtevraag voor ruimteverwarming, neemt het belang van het NEN 5128: overzcht van rendementen Utgebrede aandacht warmtapwatersystemen Door afnemende warmtevraag voor rumteverwarmng, neemt het belang van het opwekkngsrendement voor warmtapwater toe. In de norm

Nadere informatie

MRT/RT MKT/KT. Wormwielreductoren. www.triston.nl

MRT/RT MKT/KT. Wormwielreductoren. www.triston.nl MRT/RT MKT/KT Wormwelreductoren www.trston.nl Het s tjd voor Trston! Natuurljk wlt u dat uw producteproces soepel verloopt. Trston helpt. Want met de wormwelreductoren van Trston kest u voor langdurge

Nadere informatie

RAADSINFORMATIEBRIEF 12R.00353

RAADSINFORMATIEBRIEF 12R.00353 RAADSINFORMATIEBRIEF 12R.00353 gemeente WOERDEN Van Wethouder Schreurs Datum : 25 september 2012 Portefeullehouders) : wethouder Scheurs Portefeulle(s) : wethouder Schreurs Contactpersoon : R. Broekmeulen

Nadere informatie

Cats. Den Haag, ~ '' Kenmerk: DGB 2010-423

Cats. Den Haag, ~ '' Kenmerk: DGB 2010-423 Cats Den Haag, ~ '' Kenmerk: DGB 2010-423 ] Motverng vanjhet beroepschrft n cassate (rolnummer 10/00158) tegen de utspraak van het Gerechtshof te Arnhem van 1 december 2009, nr. 08/00145, j j/ nzake SËËÊÊÊÈÈÊÈtemÈ

Nadere informatie

Websiteoptimalisatie aan de hand van online zoek en klikgedrag analyse

Websiteoptimalisatie aan de hand van online zoek en klikgedrag analyse Websteoptmalsate aan de hand van onlne zoek en klkgedrag analyse BWI Werkstuk Martjn Moest Websteoptmalsate aan de hand van onlne zoek en klkgedrag analyse BWI Werkstuk Auteur: Martjn Moest Begeleder:

Nadere informatie

opleidingen Creditmanagement en activabeleid (13 dagen) ook modulair te volgen Risico-analyse (*) (1 dag)

opleidingen Creditmanagement en activabeleid (13 dagen) ook modulair te volgen Risico-analyse (*) (1 dag) Academy for Credt Management 2005 - bron van deskundghed opledngen OPLEIDINGSINSTITUUT ERKEND DOOR DE VLAAMSE OVERHEID EEN INITIATIEF VAN GRAYDON BELGIUM NV UITBREIDINGSTRAAT 84-B1 TE 2600 BERCHEM 18E

Nadere informatie

Heerhugowaard Stad van kansen

Heerhugowaard Stad van kansen Heerhugowaard Stad van kansen Bestuursdenst I adves aan Burgemeester en Wethouders Reg.nr: BW 13-0415 Sector/afd.: SO/OV Portefeullehouder: S. Bnnendjk Casenr.: Cbb130383 Steller/tst.: E. Brujns Agenda:

Nadere informatie

- 2 - Datum vergadenn Nota openbaar: ľľo 9. Verzoek toepassing regeling Rood voor Rood met gesloten beurs op de locatie Scharlebeltweg 1 te Nijverdal

- 2 - Datum vergadenn Nota openbaar: ľľo 9. Verzoek toepassing regeling Rood voor Rood met gesloten beurs op de locatie Scharlebeltweg 1 te Nijverdal - 2 - Nota Voor burgemeester en wethouders Nummer: 4INT05600 IIIIIIlllllllllIIIIIIIIIIIlllllllllllllllll Onderwerp: Datum vergadenn Nota openbaar: ľľo 9 Gemeente Hellendoorn DEC. 20W Verzoek toepassng

Nadere informatie

Zo krijg je wél grip op IT-investeringen

Zo krijg je wél grip op IT-investeringen T-servcemanagement Zo krjg je wél grp op T-nvesterngen ntegrate van applcate- en projectportfolomanagement Met één druk op de knop een overzcht genereren van alle T-projecten en bjbehorende applcates (of

Nadere informatie

Aanvullende Opgaven Inleiding Besliskunde II 2010 2011

Aanvullende Opgaven Inleiding Besliskunde II 2010 2011 Last Update: 24 1 2010, Clff Voetelnk Aanvullende Opgaven Inledng Beslskunde II 2010 2011 Aanvullende Opgave 1: Routerngsprobleem (ILP) Dt s een aangepaste verse van opgave 2.3 ut het boek van Tms. Vrachtwagens

Nadere informatie

officiële bijdrage aan het CMMI. Jan Jaap Cannegieter

officiële bijdrage aan het CMMI. Jan Jaap Cannegieter Nederlandse bjdrage aan offcële CMM CMMI-s De Nederlandse stchtng SPIder heeft s ontwkkeld voor het CMMI, verschllende routes door het CMMI voor het oplossen van bepaalde problemen of het halen van bepaalde

Nadere informatie

Ontvlechting van ICT vereist nieuwe samenwerking

Ontvlechting van ICT vereist nieuwe samenwerking Behoefte aan Archtectuur Lfecycle Management Ontvlechtng van ICT verest neuwe samenwerkng Bnnen de ICT s sprake van verzulng van zowel de systemen als het voortbrengngsproces. Dt komt doordat de ICT n

Nadere informatie

Toepassing: Codes. Hoofdstuk 3

Toepassing: Codes. Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 3 Toepassng: Codes Als toepassng van vectorrumten over endge lchamen kjken we naar foutenverbeterende codes. We benutten slechts elementare kenns van vectorrumten, en van de volgende functe.

Nadere informatie

3.7.3 Welke meetinstrumenten zijn geschikt voor het vastleggen van motorische vaardigheden?

3.7.3 Welke meetinstrumenten zijn geschikt voor het vastleggen van motorische vaardigheden? 3. Dagnostek 3.7. Hoe meet je verbeterng of verslechterng n het dageljks functoneren met betrekkng tot de mobltet (ztten, staan, lopen, verplaatsen) bj CP? 3.7.3 Welke meetnstrumenten zjn geschkt voor

Nadere informatie

Automatic-schakelaar Komfort Gebruiksaanwijzing

Automatic-schakelaar Komfort Gebruiksaanwijzing opzetstuk Systeem 2000 Art. nr.: 0661 xx / 0671 xx Inhoudsopgave 1. Velghedsnstructes 2. Functe 2.1. Werkngsprncpe 2.2. Detecteveld verse met 1,10 m lens 2.3. Detecteveld verse met 2,20 m lens 3. Montage

Nadere informatie

Minix 3. Andrew Tanenbaum

Minix 3. Andrew Tanenbaum Mnx 3 Velg en betrouwbaar besturngssysteem Mnx 3 s een neuw open source besturngssysteem voor de pc. Het systeem s klen van opzet en heeft een neuwe, modulare opbouw waardoor het net kwetsbaar s voor veel

Nadere informatie

effectief inzetten? Bert Dingemans

effectief inzetten? Bert Dingemans archtectuur Is meten weten? Kwaltateve en kwanttateve analyse n archtectuurmodellen Kwaltateve en kwanttateve analyses kunnen de denstverlenng van de enterprsearchtect verbeteren. Toch s de nzet van deze

Nadere informatie

SERVICESFORTINET PRE PRE PRE SALES SALES

SERVICESFORTINET PRE PRE PRE SALES SALES SERVICE The tme you need SERVICESFORTINET Presales Support - Consultancy - Testapparatuur, Demo s en Plots - Wreless Ste Survey - Tranngen Installate Servce - Onderhoudscontracten - Telemarketng Al deze

Nadere informatie

Kwaliteitsverbetering in spaarbekkens csiot *j

Kwaliteitsverbetering in spaarbekkens csiot *j IR. TH. G. MARTFJN Rjksnsttuut voor Drnkwatervoorzenng, 's-gravenhage Kwaltetsverbeterng n spaarbekkens csot *j Grondslagen Bassplannen 5 5. Parallelschakelng van een doorstroombekken met spaarbekkens

Nadere informatie

Applicatieportfoliomanagement

Applicatieportfoliomanagement governance Applcateportfolomanagement Governance zet applcatebeheer op scherp Nu applcates steeds nauwer verweven zjn met bedrjfsprocessen, s een gestructureerde aanpak van het applcatebeheer noodzakeljk,

Nadere informatie

EH SmartView. Een slimme kijk op risico s en opportuniteiten. www.eulerhermes.be. Monitoring van kredietverzekering. Euler Hermes Online Services

EH SmartView. Een slimme kijk op risico s en opportuniteiten. www.eulerhermes.be. Monitoring van kredietverzekering. Euler Hermes Online Services EH SmartVew Euler Hermes Onlne Servces Een slmme kjk op rsco s en opportunteten Montorng van kredetverzekerng www.eulerhermes.be De voordelen van EH SmartVew De juste nformate op het juste moment helder

Nadere informatie

Onderzoek! Ontdek! Onderneem! WELKOM BIJ DE EUREKA!CUP WWW.EUREKACUP.NL. Eureka!Cup is een programma van Stichting Techniekpromotie

Onderzoek! Ontdek! Onderneem! WELKOM BIJ DE EUREKA!CUP WWW.EUREKACUP.NL. Eureka!Cup is een programma van Stichting Techniekpromotie GEVER WELKOM BIJ DE EUREKA!CUP E!C16-1 GEVER 7 Bètawerelden De opdrachten van het Eureka!Cup sezoen worden geplaatst bnnen een van de 7 bètawerelden: Voedng & Vtaltet Mobltet & Rumte Lfestyle & Desgn Scence

Nadere informatie

1 Rekenen met complexe getallen

1 Rekenen met complexe getallen Rekenen met complexe getallen In dt hoofdstuk leer je rekenen met complexe getallen. Ze vormen een getallensysteem dat een utbredng s van het bekende systeem van de reële getallen. Je leert ook hoe je

Nadere informatie

Vaker een trein, da s pas fijn!?

Vaker een trein, da s pas fijn!? Vaker een tren, da s pas fjn!? Hoogfrequent spoorvervoer beschouwd vanut de rezger Janneke Tax DHV janneke.tax@dhv.nl Elske Olthof 4Infra elske.olthof@4infra.nl Bjdrage aan het Colloquum Vervoersplanologsch

Nadere informatie

Hoveniers. Zie www.ctgb.nl, Bestrijdingsmiddelendatabank.

Hoveniers. Zie www.ctgb.nl, Bestrijdingsmiddelendatabank. Keuze van het mddel Hoveners # 1a OVER Keuze van het mddel VOOR Werkgever Sector Hoveners Geen net-toegelaten bestrjdngsmddel gebruken Gebruk een mddel dat s toegelaten n Nederland. Ze www.ctgb.nl, Bestrjdngsmddelendatabank.

Nadere informatie

zijn, kunnen we stellen dat de huidige analyses vooral toegespitst zijn op een ordergerichte situatie.

zijn, kunnen we stellen dat de huidige analyses vooral toegespitst zijn op een ordergerichte situatie. 1\1. H. CORBEY El'\ R. A JAT\SEJ'\ FLEXBLTET EN LOGSTEKE KOSTEN DE LOGSTEKE GELDSTROOMDAGt LOGSTEKE KOSTEN Voor het onderzoek 'Logsteke geldsrroomdagnose' zjn verschllendc utgangspunten geformuleerd. Ten

Nadere informatie

Van beschrijvende naar verklarende statistiek

Van beschrijvende naar verklarende statistiek Hoofdstuk 5 Van beschrjvende naar verklarende statstek We hebben gezen n de beschrjvende statstek hoe we data grafsch kunnen voorstellen en samenvatten door centrum- en spredngsmaten als we beschkken over

Nadere informatie

PROEFEXAMEN SOCIALE STATISTIEK

PROEFEXAMEN SOCIALE STATISTIEK PROEFEXAMEN SOCIALE STATISTIEK November 0 REEKS Naam:... Score /0 Voornaam:... Studerchtng:. Studentennummer:... Studerchtng (laatste) mddelbaar:. Uren wskunde per week (laatste mddelbaar):. Enkele belangrjke

Nadere informatie

aantallen in van de prooiresten gewicht min of meer mogelijk, doch als de gebitsmaten van een groot aantal gevangen dat de gewichtsfaktor

aantallen in van de prooiresten gewicht min of meer mogelijk, doch als de gebitsmaten van een groot aantal gevangen dat de gewichtsfaktor 39 Verwerk ng van voedselgegevens bjulenen stootvogels (het gebruk van prooeenheden en/of aantallen n voedseltabellen). Onlangs s zowel n De Peper als n De Fts een artkel verschenen van de hand van F.J.

Nadere informatie

Gemeentefonds verevent minder dan gedacht

Gemeentefonds verevent minder dan gedacht Gemeentefonds verevent mnder dan gedacht Maarten A. Allers Drecteur COELO en unverstar hoofddocent aan de Rjksunverstet Gronngen De rjksutkerng aan gemeenten wordt verdeeld op bass van utgangspunten de

Nadere informatie

flits+ Geen idee Ongeveer de helft? Wanneer is de vraag... Uh..? Ik weet het! bpfhibin.nl Ik verkoop mijn huis Wie dan leeft... Zien we dan wel weer

flits+ Geen idee Ongeveer de helft? Wanneer is de vraag... Uh..? Ik weet het! bpfhibin.nl Ik verkoop mijn huis Wie dan leeft... Zien we dan wel weer pensoen Hoeveel pensoen denk je dat je krjgt? Wat ontvang je egenljk als je met pensoen gaat? 5 prangende vragen aan drecteur Rob Braaksma Verantwoordngsorgaan De regelng n nfographc Feten, cjfers en wetenswaardgheden

Nadere informatie

Afhaling. Afhaling van gefrankeerde zendingen 1. Collect & Send 2. ATH (Afhaling ten Huize) 3. Transport (Afhaling per vrachtwagen)

Afhaling. Afhaling van gefrankeerde zendingen 1. Collect & Send 2. ATH (Afhaling ten Huize) 3. Transport (Afhaling per vrachtwagen) Afhalng Afhalng van gefrankeerde zendngen 1. Collect & Send. ATH (Afhalng ten Huze) 3. Transport (Afhalng per vrachtwagen) Afhalng van ongefrankeerde zendngen (Collect & Stamp) 1. Maxmaal volume en gewcht.

Nadere informatie

Bijlage 3 Rapportage risicoanalyse buisleidingen

Bijlage 3 Rapportage risicoanalyse buisleidingen Bjlage 3 Rapportage rscoanalyse busledngen 0.\[(] E ROEVER \ V. S M)\ -.S KWANTTATEVE RSCOANALYSE Beslut externe velghed busledngen Gemeente Steenbergen Opdrachtgever: Contactpersoon: Gemeente Steenbergen

Nadere informatie

Bedieningshandleiding. ExaControl E7R B

Bedieningshandleiding. ExaControl E7R B Bedenngshandledng ExaControl E7R B UW APPARAAT GEBRUIKEN UW APPARAAT GEBRUIKEN 1 Het apparaat wordt geleverd met: Snelstartgds voor de gebruker, Snelstartgds voor de nstallateur, Garanteverklarng met

Nadere informatie

Routeoptimalisatie Een financiële analyse

Routeoptimalisatie Een financiële analyse Routeoptmalsate Een fnancële analyse Sebastaan Keus Master s Thess Routeoptmalsate Een fnancële analyse Sebastaan Keus Master s Thess Vrje Unverstet Amsterdam Facultet der Exacte Wetenschappen De Boelelaan

Nadere informatie

Een herontwerp van de ordercyclus voor de uitlevering van verse snijbloemen

Een herontwerp van de ordercyclus voor de uitlevering van verse snijbloemen Een herontwerp van de ordercyclus voor de utleverng van verse snjbloemen Producte op prognose van boeketten en monobossen Bedrjfsbegeleder : Dhr. P. Swnkels Paul.Swnkels@jumbosupermarkten.nl 1 e TU/e begeleder

Nadere informatie

Looncomponenten Sector besloten busvervoer. Lever deze looncomponenten aan

Looncomponenten Sector besloten busvervoer. Lever deze looncomponenten aan Sector besloten busvervoer (bj een oproeproepdenstverband) Meeruren (bj een deeltjddenstverband) Meeruren bj een all-n loon Vakantedagentoeslag (bj een oproepdenstverband en all-n loon) Dplomatoeslag Ieder

Nadere informatie

opleidingen ERKEND OPLEIDINGSINSTITUUT VLAAMSE OVERHEID

opleidingen ERKEND OPLEIDINGSINSTITUUT VLAAMSE OVERHEID Academy for Credt Management 2003 - bron van deskundghed opledngen ERKEND OPLEIDINGSINSTITUUT VLAAMSE OVERHEID EEN INITIATIEF VAN GRAYDON BELGIUM NV UITBREIDINGSTRAAT 84 B1 TE 2600 BERCHEM 16DE JAARGANG

Nadere informatie

Onderhoud en beheer van infrastructuur voor goederenvervoer

Onderhoud en beheer van infrastructuur voor goederenvervoer CE Oplossngen voor mleu, econome en en technologe Oude Oude Delft Delft 180 180 2611 HH Delft tel: tel: 015 0152 2150 150 150 fax: 015 2 150 151 fax: 015 2 150 151 e-mal: ce@ce.nl webste: e-mal: ce@ce.nl

Nadere informatie

Statica in een notendop

Statica in een notendop Statca n een notendop Systematsche Probleem Analyse (SPA) 1. Gegevens: Lees de vraag goed door. Maak een schematsche tekenng van het probleem. 2. Gevraagd: Schrjf puntsgewjs alle dngen op waar naar gevraagd

Nadere informatie

In de praktijk. Ook online willen we dat het klikt. Nieuwsbrief enkel voor vrije beroepen oktober 2015. > Pagina 2

In de praktijk. Ook online willen we dat het klikt. Nieuwsbrief enkel voor vrije beroepen oktober 2015. > Pagina 2 In de praktjk Neuwsbref enkel voor vrje beroepen oktober 2015 Expertse: uw bank altjd en overal op zak Onderweg, met meerdere personen op verschllende locates een verrchtng tekenen? Het kan voortaan dankzj

Nadere informatie

Looncomponenten Sector goederenvervoer. Geef de volgende looncomponenten op. Uurloon. Overwerkuren. Contracturen.

Looncomponenten Sector goederenvervoer. Geef de volgende looncomponenten op. Uurloon. Overwerkuren. Contracturen. Sector goederenvervoer Geef de volgende looncomponenten op (functeloon) Onregelmatghedstoeslag Ploegentoeslag Overwerkuren Toeslag voor zaterdag- en zondaguren uurloon op dat geldt op 1 januar. De 8% vakantetoeslag

Nadere informatie

De Waarde van Toekomstige Kasstromen

De Waarde van Toekomstige Kasstromen De Waarde van Toekomstge Kasstromen De kosten van onderpandmnmalserng Jeroen Kerkhof, VAR Strateges BVBA Introducte Voor de fnancële crss hadden fnancële ngeneurs op bass van een aantal redeljke assumptes

Nadere informatie

Beleggen in duurzame aandelen bij Robeco

Beleggen in duurzame aandelen bij Robeco Beleggen n duurzame aandelen bj Robeco Beleggen n duurzame aandelen bj Robeco Insttutonele beleggers staan voor tal van utdagngen. Zo leggen pensoendeelnemers, klanten en de samenlevng steeds meer druk

Nadere informatie

De kloof: welke kennis heeft een opdrachtgever nodig?

De kloof: welke kennis heeft een opdrachtgever nodig? projectmanagement Goed opdrachtgeverschap De kloof: welke kenns heeft een opdrachtgever nodg? Een van de redenen waarom projecten net succesvol zjn s de kloof tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. Om

Nadere informatie

One size fits not all

One size fits not all archtectuur One sze fts not all Methoden voor enterprsearchtectuur Welke maner van archtectuur bedrjven past het best bj een organsate? Een (onderzoeks)rchtng om meer grp te krjgen op bepalende factoren

Nadere informatie

Appendix F: Het Snelheid-Wegdiagram, trekkracht en indicatie

Appendix F: Het Snelheid-Wegdiagram, trekkracht en indicatie Appendx F: Het Snelhed-Wegdagram, trekkracht en ndcate Om te bekjken welke prestates de locomotef n eerste nstante kan leveren wordt gebruk gemaakt van de methode de wordt besproken n het Handboek der

Nadere informatie

Reinier van der Kuij

Reinier van der Kuij 03 2014 Wonngcorporates en Vastgoedontwkkelng: Ft for Use? Rener van der Kuj Wonngcorporates en Vastgoedontwkkelng: Ft for Use? Rener van der Kuj Technsche Unverstet Delft, facultet Bouwkunde, afdelng

Nadere informatie

~~i~il' 1025 VS Amsterdam. Geacht bestuur,

~~i~il' 1025 VS Amsterdam. Geacht bestuur, / - Mr. W. Nass Vrjstraat 2a Postbus 420 5600 AK Endhoven Tel 040-2445701 Fax 040-2456438 Advocatenkantoor Mr. W. Nass Het bestuur van de BOA. e-mal Neuwe Purrnerweg 12 na~kanooma.n 1025 VS Amsterdam nternet

Nadere informatie

business anken houden de kredietkraan al tijden stevig dichtgedraaid het aanbod van risicokapitaal

business anken houden de kredietkraan al tijden stevig dichtgedraaid het aanbod van risicokapitaal tekst Annette van Soest fotografe Meke Meesen llustrate *Utterly & Completely* Waar s jouw busness angel? Investeerders vervullen een steeds belangrjkere rol als verschaffer van durfkaptaal, vooral voor

Nadere informatie

Nota van B&W. onderwerp Uitrol gemeentelijk hondenbeleid in overig deel Nieuw-Vennep. Portefeuilehouder S. Bak, drs. Th.L.N.

Nota van B&W. onderwerp Uitrol gemeentelijk hondenbeleid in overig deel Nieuw-Vennep. Portefeuilehouder S. Bak, drs. Th.L.N. gemeente Haarlemmermeer Nota van B&W onderwerp Utrol gemeenteljk hondenbeled n overg deel Neuw-Vennep Portefeulehouder S. Bak, drs. Th.L.N. Weterngs ollegevergaderng 5 november 20 3 nlchtngen A. Monster

Nadere informatie

Toelichting advies gemeenteraad bij aanvraag aanwijzing als lokale publieke media-instelling

Toelichting advies gemeenteraad bij aanvraag aanwijzing als lokale publieke media-instelling B000012403 25 ĩ O Toelchtng adves gemeenteraad bj aanvraag aanwjzng als lokale publeke meda-nstellng Ì...Ï 1. Algemeen De wetgever heeft gekozen voor een s ys teem waarbj per gemeente, voor de termjn van

Nadere informatie

ACCU-CHEK. Compact Plus. Gebruiksaanwijzing SYSTEEM VOOR DE BEPALING VAN BLOEDGLUCOSE

ACCU-CHEK. Compact Plus. Gebruiksaanwijzing SYSTEEM VOOR DE BEPALING VAN BLOEDGLUCOSE ACCU-CHEK Compact Plus SYSTEEM VOOR DE BEPALING VAN BLOEDGLUCOSE Gebruksaanwjzng Op het verpakkngsmateraal, het typeplaatje van de meter en de prkpen kunnen volgende symbolen voorkomen. De betekens hervan

Nadere informatie

B1400914. Datum: 22 mei 2014 Agendapunt nr: 7. Aan de Verenigde Vergadering. Vrijmaken krediet grondverwerving ABH Cromstrijen

B1400914. Datum: 22 mei 2014 Agendapunt nr: 7. Aan de Verenigde Vergadering. Vrijmaken krediet grondverwerving ABH Cromstrijen Datum: 22 me 214 Agendapunt nr: 7. B14914 Aan de Verengde Vergaderng Vrjmaken kredet grondverwervng ABH Cromstrjen Aard voorstel Beslutvormend voorstel met nvesterng Aantal Bjlagen 4 Voorstel behandeld

Nadere informatie

De nieuwe kijk op gezond en duurzaam

De nieuwe kijk op gezond en duurzaam Ecoheat Holland BV De neuwe kjk op gezond en duurzaam tot 70 % besparen op verwarmen uw energerekenng De deale warmtebron De zon s de natuurljke warmtebron van onze aarde en daarom de bass van ver- De

Nadere informatie

Beroepsregistratie en vooraanmelden voor beroepsregistratie. in de jeugdhulp en jeugdbescherming

Beroepsregistratie en vooraanmelden voor beroepsregistratie. in de jeugdhulp en jeugdbescherming Beroepsregstrate en vooraanmelden voor beroepsregstrate n de jeugdhulp en jeugdbeschermng Inhoudsopgave Werk jj n de jeugdhulp of jeugdbeschermng? Bjvoorbeeld n de ggz? Ben je socaal werker? Of begeled

Nadere informatie

www.dtco.nl DLK Pro De all-round uitlee s apparatuur voor onderweg Maatwerk voor verschillende toepassingen

www.dtco.nl DLK Pro De all-round uitlee s apparatuur voor onderweg Maatwerk voor verschillende toepassingen www.dtco.nl DLK Pro De all-round utlee s apparatuur voor onderweg Maatwerk voor verschllende toepassngen Gewoon brljant, brljant eenvoudg DLK Pro s de productfamle van VDO, de neuwe standaards stelt voor

Nadere informatie

Process mining: leuk voor de liefhebber of noodzaak?

Process mining: leuk voor de liefhebber of noodzaak? process mnng Process mnng: leuk voor de lefhebber of noodzaak? Pledoo voor een breder draagvlak en toepassng n de audtpraktjk Process mnng toepassen n de audtpraktjk. Waarom zouden we dat wllen? En wat

Nadere informatie

Breman, Spaans & Harnas

Breman, Spaans & Harnas Z3-b34 Breman, Spaans & Harnas m a n a g e m e n t c o n s u l t a n t s BRANSTORMSESSE OVER KOSTEN EN EFFECTEN VAN VERVOERMANAGEMENT «SU NHOUDSOPGAVE. Voorwoord pag. 2. Clusterng van vervoermaatregelen

Nadere informatie

Feestelijke opening nieuwe woningen bij Op de Bies

Feestelijke opening nieuwe woningen bij Op de Bies KleurRjk dgtaal magazne voor medewerkers van Koraal Groep - 2015 - Nr. 6 Verder n dt magazne: Neuwe aanpak leerwerkbedrjven Feesteljke openng neuwe wonngen bj Op de Bes RICHTPUNT 2015: een neuwe kjk op

Nadere informatie

7. Behandeling van communicatie en mondmotoriek

7. Behandeling van communicatie en mondmotoriek 7. Behandelng van communcate en mondmotorek 7.2. Slkstoornssen 7.2.3 Wat s de meerwaarde van enterale voedng (va PEG-sonde) ten opzcht van orale voedng bj knderen met CP met slkstoornssen wat betreft voedngstoestand,

Nadere informatie

Vernieuwing Lake Land Hotel Jachthaven 1 Monnĩckendam Gemeente Waterland

Vernieuwing Lake Land Hotel Jachthaven 1 Monnĩckendam Gemeente Waterland FFF ï ī-ï n t on ra n t -1 «.u jy l l ;I H n rŗ nr Es Verneuwng Jachthaven 1 Monnĩckendam Gemeente Waterland Bestemmngsplan, ontwerpstjl en welstand. Datum: 8 februar 2014 Jachthaven 1 1141 AV Monnckendam,

Nadere informatie

Beperkt? Niet in de mode!

Beperkt? Niet in de mode! dgtale neuwsbref voor medewerkers van Koraal Groep - 2015 - Nr. 3 Verder n deze neuwsbref: De projecten van RICHTPUNT 2015 Beperkt? Net n de mode! Vrenden van De Hondsberg ontvangen groot bedrag En nog

Nadere informatie

ARU. ;ijniv-ersitejt. e 3 ndhov (2007.050) TEM. niet uitleenbaar

ARU. ;ijniv-ersitejt. e 3 ndhov (2007.050) TEM. niet uitleenbaar ARU 27 TEM (27.5) ;jnv-erstejt e 3 ndhov F net utleenbaar Colofon Ttel Onderzoek naar Rollen en Rolcombnates bj lokale Rabobanken l onderttel Afstudeeropdracht Verse, datum 27 augustus 27 Samengesteld

Nadere informatie

In vier stappen naar een succesvolle informatievoorziening

In vier stappen naar een succesvolle informatievoorziening In ver stappen naar een succesvolle Meer toegevoegde waarde van IT voor de busness IT wordt dkwjls ervaren als net aanslutend op de wensen van de busness en net strategsch voor de organsate. Er gaat veel

Nadere informatie

Installatiehandleiding

Installatiehandleiding In deze handledng leest u hoe u de Ggaset PCI Card 54 op uw PC aanslut en een verbndng met een access pont tot stand brengt. Gedetalleerde nformate vndt u n de gebruksaanwjzng n elektronsche vorm op de

Nadere informatie

Grote Synagoge. Sjoelgasse. Walter Süskindzaal. Snoge (Portugese Synagoge) Museumcafé (JHM) Auditorium (JHM)

Grote Synagoge. Sjoelgasse. Walter Süskindzaal. Snoge (Portugese Synagoge) Museumcafé (JHM) Auditorium (JHM) Zaalverhuur Bjzondere locates voor uw evenement Het Joods Hstorsch Museum heeft verschllende locates beschkbaar voor externe verhuur, elk met een egen functe en sfeer. Zo organseert u samen met het JHM

Nadere informatie

Samenvatting Farmaco-epidemiologie april 2011

Samenvatting Farmaco-epidemiologie april 2011 Hoofdstuk 1 Epdemologe bestudeert de frequente van zekte. Het bestuderen van de frequente van zekte s geen doel op zch. De frequente wordt onderzocht n het kader van etologsche (oorzaak), dagnostsche,

Nadere informatie

VDAB. Wanneer inschrijven? p Bij afstuderen:

VDAB. Wanneer inschrijven? p Bij afstuderen: AFGESTUDEERD wat nu? GEFELICITEERD Je hebt je dploma op zak of zegt de schoolbanken vaarwel om je op de arbedsmarkt te storten. Wat je ook studeerde, er komt heel wat op je af als je de schoolpoort achter

Nadere informatie

Ontwerpen van programma s

Ontwerpen van programma s Volgens G. Polya (end jaren veertg) zjn er 4 stappen nodg om een algortme te ontwerpen: 1. Begrjp het probleem. 2. Tracht een dee te vormen over hoe een algortmsche procedure het probleem zou kunnen oplossen.

Nadere informatie

ïöftrt [iojal eriii2a?ieiagg^ [11]

ïöftrt [iojal eriii2a?ieiagg^ [11] Octrooracd m ^ ïöftrt [ojal er2a?eagg^ [11] Nederland [19] WL [54] W&rkwjss ter beredng ven een cheïsat. [51] Int.C 2.: A61K2S/00. [71] Aanvrager: Research Corporaton te New York. [74] Gem.: Ir. C.M.R.

Nadere informatie

Den Haag, i g. Kenmerk: DGB 2013-5559

Den Haag, i g. Kenmerk: DGB 2013-5559 Den Haag, g NOV Kenmerk: DGB 2013-5559 Beroepschrft n cassate tegen de utspraak van de Rechtbank te 's-gravenhage X "Z van 3 oktober 2013, nr. 13/07712, op een beroepschrft van SHMRMMI tefj betreffende

Nadere informatie

ISO/IEC 38500 BiSL ASL

ISO/IEC 38500 BiSL ASL nformatevoorzenng Een vergeljkng ISO/IEC 38500 BSL ASL ISO/IEC 38500, BSL en ASL kunnen een grote rol spelen n het professonalseren van de nformatevoorzenng, eder model vanut hun egen doelstellng en kracht.

Nadere informatie

Avaya T3 telefoons aangesloten op Integral 5 Conferentieruimte instellen en gebruiken Aanvulling bij de gebruiksaanwijzing

Avaya T3 telefoons aangesloten op Integral 5 Conferentieruimte instellen en gebruiken Aanvulling bij de gebruiksaanwijzing Avaya T3 telefoons aangesloten op Integral 5 Conferenterumte nstellen en gebruken Aanvullng bj de gebruksaanwjzng Issue 1 Integral 5 Software Release 2.6 September 2009 Conferenterumte gebruken Conferenterumte

Nadere informatie

Jaarverslag 2014 i <

Jaarverslag 2014 i < Jaarverslag 2014 Verbouwng en verneuwng De ambte van het CBR s zch verder te ontwkkelen tot een professonele publeke denstverlener. Daarom stond ook 2014 n het teken van verbouwng en verneuwng, zowel letterljk

Nadere informatie

GEMEENTE HELLEN DOORN lichand.: 1 FEB 2013. A1 B Stuk itreťw.: Werkpr.. Kopie aan: Archief' ü 1 N reeks/vlvcrtr.:

GEMEENTE HELLEN DOORN lichand.: 1 FEB 2013. A1 B Stuk itreťw.: Werkpr.. Kopie aan: Archief' ü 1 N reeks/vlvcrtr.: 13INK00403 mn 11 Mnstere van Bnnenlandse Zaken en Konnkrjksrelates > Retouradres Postbus 200112500 EA Den Haag Burgemeesters Wethouders Gemeenteraadsleden Overhedsmedewerkers GEMEENTE HELLEN DOORN lchand.:

Nadere informatie

Proostwetering 24L 3543 AE Utrecht Phone +31 (0)30-241.60.30 Fax +31 (0)30-241.60.43 info@realxs.nl. Brochure NL versie.indd 1 24-11-2011 9:38:42

Proostwetering 24L 3543 AE Utrecht Phone +31 (0)30-241.60.30 Fax +31 (0)30-241.60.43 info@realxs.nl. Brochure NL versie.indd 1 24-11-2011 9:38:42 Proostweterng 24L 3543 AE Utrecht Phone +31 (0)30-241.60.30 Fax +31 (0)30-241.60.43 nfo@realxs.nl Brochure NL verse.ndd 1 24-11-2011 9:38:42 Inhoud Pagna 1. Inledng 3 2. Organsate & Tjdbalk 4 3. realxs

Nadere informatie

Forse besparing op telefonie

Forse besparing op telefonie KleurRjk dgtale neuwsbref voor medewerkers van Koraal Groep - februar 2015 Verder n deze neuwsbref: The Thunderbes maken razendsnel naam op nternet Forse besparng op telefone RvB en RvT bezoeken Berkenhofcollege

Nadere informatie

6. Behandeling van kinderen met spastische cerebrale parese gericht op verbetering van handvaardigheid

6. Behandeling van kinderen met spastische cerebrale parese gericht op verbetering van handvaardigheid 6. Behandelng van knderen met spastsche cerebrale parese gercht op verbeterng van handvaardghed 6.1.Wat s de meerwaarde van oefentherape bj de behandelng van knderen met spastsche CP op vaardghedsnveau

Nadere informatie

Inhoud leereenheid 1. Van informatiemodel naar informatiesysteem. Introductie 15. Leerkern 16. Terugkoppeling 37 Uitwerking van de opgaven 37

Inhoud leereenheid 1. Van informatiemodel naar informatiesysteem. Introductie 15. Leerkern 16. Terugkoppeling 37 Uitwerking van de opgaven 37 Inhoud leereenhed 1 Van nformatemodel naar nformatesysteem Introducte 15 Leerkern 16 1 Wat s model-drven development? 16 1.1 MDD voor gegevensntenseve toepassngen 16 1.2 Systeemgenerate 16 1.3 Informate,

Nadere informatie

Gebiedsgericht Voorraadbeleid van Woningcorporaties. Een analyse van planningsbenaderingen in Vogelaarwijken. Arne van Overmeeren

Gebiedsgericht Voorraadbeleid van Woningcorporaties. Een analyse van planningsbenaderingen in Vogelaarwijken. Arne van Overmeeren 04 2014 Gebedsgercht Voorraadbeled van Wonngcorporates Een analyse van plannngsbenaderngen n Vogelaarwjken Arne van Overmeeren Gebedsgercht Voorraadbeled van Wonngcorporates Een analyse van plannngsbenaderngen

Nadere informatie

Ondersteuning en hulp bij leren

Ondersteuning en hulp bij leren Ondersteunng en hulp bj leren g Studenten kunnen va www.hethkkendeheksje.nl (zonder n te loggen) de datasets downloaden de benodgd zjn voor het maken van de opgaven. g Docenten kunnen va de ste tentamenmateraal

Nadere informatie

Wmo inzicht. augustus 2014 nummer 13. ❸ De regio aan zet. In dit e-zine: ⓮ Over de grenzen. Gehandicaptenzorg Nieuwe Stijl. over de grenzen heen

Wmo inzicht. augustus 2014 nummer 13. ❸ De regio aan zet. In dit e-zine: ⓮ Over de grenzen. Gehandicaptenzorg Nieuwe Stijl. over de grenzen heen Wmo nzcht Gehandcaptenzorg Neuwe Stjl augustus 2014 nummer 13 ❸ De rego aan zet In dt e-zne: ❺ Aan de keukentafel met: Ells Jongerus en Caron Landzaat, ervarngsdeskundgen bj LFB ❻ Kennsmaken met Jantene

Nadere informatie

inzicht Gehandicaptenzorg in de Wmo: wie en hoeveel? ❸ Burgers met een beperking In dit e-zine: Gehandicaptenzorg Nieuwe Stijl juli 2014

inzicht Gehandicaptenzorg in de Wmo: wie en hoeveel? ❸ Burgers met een beperking In dit e-zine: Gehandicaptenzorg Nieuwe Stijl juli 2014 Gehandcaptenzorg nzcht Gehandcaptenzorg Neuwe Stjl jul 2014 ❸ Burgers met een beperkng n de Wmo: we en hoeveel? In dt e-zne: over de grenzen heen Amsterdam ❺ Clënten n beeld Over de grenzen ❿ Ut de praktjk:

Nadere informatie

10 zijn ingesloten binnen, het gesloten koelsysteem. Indien evenwel

10 zijn ingesloten binnen, het gesloten koelsysteem. Indien evenwel OCTROOIRAAD / NEDERLAND Ter nzage gelegde Octrooaanvrage Nr. 7 3 1 3 1 8 1 Int. CL, G 21 f 9/00. Indeflngsdatum: 25 septmeber 1973» Datum van ternzageleggng: aprl 1974. 15 uur 45 mn» De herna volgende

Nadere informatie

PARADOXEN 4 Dr. Luc Gheysens

PARADOXEN 4 Dr. Luc Gheysens PARADOXEN 4 Dr Luc Gheysens DE COMPLEXE WERELD VAN DE COMPLEXE GETALLEN Hstorsche nota Omstreeks 500 werden n Italë wedstrjden georganseerd voor het oplossen van derdegraadsvergeljkngen Nccolo Fontana

Nadere informatie

I I f I I I I I I i i i i i i i

I I f I I I I I I i i i i i i i f Mnstere van Verkeer en Waterstaat Drectoraat-Generaal Rjkswaterstaat Denst Weg- en Waterbouwkunde Dynamsch traxaalonderzoek op asfalt Onderzoek op mengsels DAB /16 en ZOAB /16 A \r> f f f C.' ur B DO

Nadere informatie