28 december Notitie Anders dan niet meer dan anders

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "28 december 2004. Notitie Anders dan niet meer dan anders"

Transcriptie

1 28 december 2004 Notitie Anders dan niet meer dan anders

2

3 Niet-meer-dan-anders (NMDA) Begin jaren tachtig is voor warmtelevering via stadsverwarming het NMDA-principe ingevoerd. Het principe is indertijd geïntroduceerd om te voorkomen dat de afnemers van warmte uit stadsverwarmingsprojecten in een nadeliger positie zouden komen dan de kleinverbruiker met zijn eigen cv-ketel of kachel. 1 Om te voorkomen dat bij een dalende gasprijs, warmteafnemers door de hoge kosten van het distributienetwerk hogere kosten zouden moeten maken dan bewoners met een eigen cv-ketel, is een koppeling gemaakt tussen de kosten van normale verwarming en stadsverwarming. Deze vrijwilige koppeling bestaat nog steeds en wordt voor vrijwel alle warmteprojecten toegepast. Sinds in 1985 de toenmalige VESTIN een tariefadvies voor warmtelevering aan kleingebruikers heeft uitgebracht, zijn er diverse vervolg tariefadviezen verschenen. Het meest actuele tariefadvies voor warmtelevering is in december 2004 uitgebracht door de Federatie van Energiebedrijven in Nederland: EnergieNed. 2 In dit tariefadvies worden richtlijnen gegeven voor het bepalen van tarieven volgens het NMDA-principe. Deze prijs is opgebouwd uit vier onderdelen: De rentabiliteitsbijdrage Het aansluiten van een huis aan een warmtenet heeft een gunstig effect op de Energie Prestatie Coëfficiënt (EPC) Hiermee wordt het makkelijker om aan de wettelijke eis van een EPC van 1,0 te voldoen. Er zijn dus minder energiebesparende maatregelen nodig. De gemiddeld uitgespaarde kosten worden in het warmtetarief meegenomen onder de noemer rentabiliteitsbijdrage. De aansluitbijdrage Dit is een eenmalige vergoeding die betaald moet worden op het moment dat een woning op het warmtenet wordt aangesloten. Het tarief wordt bepaald door alle gemiddelde kosten die bespaard worden door het weglaten van een cv-installatie uit een woning op te tellen bij de niet betaalde aansluitbijdrage voor het aardgas. Vastrecht Het vastrecht wordt bepaald door het uitgespaarde vastrecht voor aardgas op te tellen bij uitgespaarde kosten van onderhoud voor de cv-installatie en kosten van verschillen in levensduur. De warmteprijs De warmteprijs is gebaseerd op de marktprijs voor aardgas en elektriciteit vermenigvuldigd met het gemiddelde gebruik van een gemiddelde woning. Dit wordt gedeeld door het gemiddelde warmtegebruik van een gemiddelde woning die aangesloten is aan het warmtenet. Hierdoor ontstaat een warmteprijs per GigaJoule (GJ). Alle vier genoemde elementen zijn volledig afgeleid van kosten die gemaakt worden door een bewoner met een cv-installatie. Wanneer een bewoner volgens het NMDA-principe moet betalen voor warmtelevering hebben de bedragen op de rekening dus geen enkele relatie met de kosten die door de warmte-exploitant zijn gemaakt voor de opwekking en het transport van de kosten ( de werkelijke kosten). Het voordeel van het NMDA-principe is dat het de garantie biedt dat een bewoner in principe nooit meer betaald voor warmtelevering dan voor verwarming met een standaard cv-installatie. 3 Daarnaast betaalt een warmteafnemer bij een zeer lage gasprijs minder dan de werkelijk gemaakte kosten. Voor de energieleverancier is NMDA gunstig bij een hogere gasprijs, waardoor een hogere rentabiliteit gehaald wordt. Kantekeningen bij het NMDA principe Hoewel het NMDA-principe is ingevoerd ter bescherming van de consument, is het de vraag of hetzelfde principe nú niet nadelig is voor bewoners. Het NMDA-principe is ingevoerd in een tijdperk dat qua energievoorziening nauwelijks meer lijkt op de huidige tijd. Voor de stadsverwarmingprojecten, waar het principe voor bedacht is, was gas de belangrijkste energiebron. Tegenwoordig zijn er, ook voor Veenendaal-oost, veel betere verwarmingsystemen beschikbaar waar geen gas of stookolie voor nodig is. Toch is het NMDA-principe nog steeds gekoppeld aan de gasprijs. Begin jaren tachtig was er sprake van een dalende gasprijs, maar nu is er sprake van een sterk stijgende gasprijs. Bij een sterk stijgende gasprijs stijgt de prijs voor warmte door het NMDA-principe net zo hard mee. Ook als deze warmte uit bioolie of met warmtepompen wordt gewonnen. In een dergelijk geval wordt de bewoner de dupe van schaarse fossiele brandstoffen die hij niet eens gebruikt. Het NMDA-principe laat weliswaar ruimte vrij om een lagere prijs te vragen dan de op NMDA gebaseerde tarieven, maar het is de vraag of ook werkelijk van deze mogelijkheid gebruik gemaakt wordt. De energiemarkt is immers, in tegenstelling met 20 jaar geleden, geliberaliseerd. Waar van staatsbedrijven nog enige terughoudendheid verwacht kon worden, zal een energiebedrijf in een vrije markt, bij een langlopend contract, niet snel kiezen voor lagere prijzen dan de door EnergieNed geadviseerde NMDA- 3

4 tarieven. Langlopende contracten zijn noodzakelijk bij het NMDA-principe, omdat een energiebedrijf de hoge investeringskosten zal moeten terugverdienen met het leveren van warmte. Dat bedrijf zal bij een stijgende gasprijs dus ook de warmteprijs verhogen. Het NMDA-principe beperkt de flexibiliteit. Zoals gezegd, is de warmteprijs volgens NMDA op geen enkele manier gekoppeld aan werkelijk door de exploitant gemaakte onkosten. De gedachte bij het invoeren van het NMDA-principe was dat een warmte-exploitant alle onkosten die hij maakt bij de exploitatie van een warmtenet kan terugverdienen door aan bewoners dezelfde vaste en dezelfde variabele kosten in rekening te brengen die de bewoner moet maken voor een cv-installatie. Het probleem is dat de vaste kosten bij een warmtenet hoger zijn dan die van een cv-installatie. Dit betekent dat een warmte-exploitant zijn investeringsverlies moet terugverdienen met de winst die hij verwacht op de variabele warmtekosten. Hiervoor moet zowel de infrastructuur, de warmteproductie als de levering bij één en dezelfde warmteexploitant ondergebracht worden. Dit beperkt niet alleen de mogelijkheid tot vrij aanbesteden, maar ook financieringsmogelijkheden. Het is dan bijvoorbeeld niet mogelijk om bewoners zelf, via een vereniging van eigenaren, eigenaar te maken van de infrastructuur. Ook kan de infrastructuur niet in de grondkavelprijs worden verwerkt. Omdat de exploitant investeringen moet terugverdienen met de hogere marge op de levering van warmte zelf, heeft deze exploitant alle belang bij een hoog verbruik. Niet voor niets geven de meeste, door G3 benaderde, marktpartijen aan dat met een EPL (energie prestatie op locatie)van 9,0 de exploitatie moeilijk wordt. 4 Haalbaarheidsanalyses worden gebaseerd op NMDA. Vanuit milieuoogpunt is deze redenering niet aantrekkelijk, omdat hiermee de te prefereren energiebesparing negatief uitwerkt op de haalbaarheid van een warmteproject. Daarnaast wordt de ontwikkeling van een energievisie door de ontwikkelaars van Veenendaal-Oost vanuit financieel oogpunt zinloos. Kostenefficiëntere methodes leveren immers geen enkele voordeel op voor de bewoners, maar uitsluitend voor de energiemaatschappij. NMDA is aantrekkelijk voor de bewoner als het financiële rendement van warmtelevering tegenvalt. In dat geval kunnen eventuele verliezen niet worden doorberekend aan de bewoners. Wanneer warmtelevering winstgevend is bestaat echter het gevaar dat het NMDA-principe door de energiebedrijven wordt misbruikt en dat het een niet-minder-dan-anders principe wordt. Er is onduidelijkheid over de winstgevendheid van warmteprojecten. Op 2 december heeft de Tweede Kamer daarom de Algemene Rekenkamer verzocht om dit te onderzoeken. 5 Zij doet dit in het kader van de nieuwe warmtewet, waarin nieuwe regelingen voor de levering van warmte moeten worden vastgelegd. Het lijkt echter niet waarschijnlijk dat warmteprojecten verliesgevend zijn. Commerciële energiebedrijven tonen immers belangstelling voor de exploitatie van warmteprojecten. Zij zouden dit niet doen wanneer de onkosten hoger zijn dan de baten. Dit idee wordt bevestigd door de Novem, die op haar site aangeeft dat warmtedistributie, in tegenstelling tot vroeger, op dit moment wel al rendabel is. 6 Anders dan NMDA Na de kantekeningen die gemaakt zijn bij het NMDA-principe volgt hier een alternatief. Voor dit alternatief moeten niet de op cv-installaties gebaseerde kosten van het NMDA-principe in rekening worden gebracht, maar de werkelijke voor warmteopwekking gemaakte onkosten. Door deze, voor de hand liggende, verandering, ontstaat een veel grotere keuzevrijheid voor de energievoorziening in Veenendaal-Oost. In tegenstelling tot bij het NMDA-principe is het dan mogelijk om de energievoorziening op te splitsen in productie, infrastructuur van het warmtenet en woninggebonden maatregelen. Dit is van belang, omdat voor elk van deze drie onderdelen een optimale oplossing gekozen kan worden. Financiële lasten in het ene onderdeel gaan niet ten kosten van de rendabiliteit van de andere onderdelen. Hier wordt ingegaan op een mogelijke invulling van de drie onderdelen. Infrastructuur van warmtenet De infrastructuur kan apart worden aanbesteed, waardoor de financieel meest aantrekkelijke optie kan worden gekozen. Hierdoor kan de infrastructuur worden opgenomen in de kavelprijs. Dit heeft als voordeel dat de hoge investeringskosten direct gedekt zijn en niet meer belastend zijn voor de exploitatie. Hiermee is ook de noodzaak voor een grote warmteafzet kleiner. Voor de ontwikkelaars in Veenendaal- Oost is dit ook een aantrekkelijke optie. Alle woningen worden op het systeem aangesloten, zodat alle ontwikkelaars te maken hebben met eenzelfde prijsverhoging per woning. Woning Door de aparte dekking van de infrastructuur kan individueel en onbeperkt worden geïnvesteerd in energiebesparende maatregelen in de woning. Een bouwer kan zelf beslissen om al dan niet meer dan geëist te investeren in isolerende maatregelen. De baten van deze extra besparingsmaatregelen komen echter wel ten goede aan de bewoners. Besparing leidt tot een lagere totale warmtevraag. Dit kan leiden 4

5 tot een hogere GJ-prijs wanneer vaste kostenposten zoals onderhouds- en vervangingskosten worden meegerekend in de GJ-prijs. Door een lagere warmtevraag zal het aandeel van deze kosten in de GJ-prijs toenemen, wat nadelig zou zijn voor bewoners van woningen met beperkte energiebesparende maatregelen. Dit kan simpel worden voorkomen door de vaste kosten voor onder andere onderhoud en vervanging apart in rekening te brengen in bijvoorbeeld een maandelijkse vergoeding. Deze vergoeding is voor elke woning gelijk, ongeacht de energiebesparende maatregelen in de woning. Wel kan onderscheid gemaakt worden tussen het tarief voor verschillende woningtypen. Door deze oplossing is de GJ-prijs alleen afhankelijk van de brandstofprijs (bij een wkk) of de elektriciteitsprijs (bij een warmtepomp) en niet afhankelijk van de warmtevraag. Een kleinere warmtevraag hoeft ook niet te leiden tot een overcapaciteit van de installatie wanneer hier in een vroeg stadium rekening mee gehouden wordt. Productie Hier kan gekozen worden voor warmteopwekking in eigen beheer, door een vereniging van eigenaren of door een commerciële partij, waarbij nutsbedrijven niet persé uitgesloten hoeven te worden. Hierdoor kan voor een kostenefficiënte oplossing gekozen worden en komen de uitgespaarde kosten ten goede aan de bewoners. De warmteproducent kan zijn installatie afstemmen op de warmtevraag die overblijft na de woninggebonden energiebesparende maatregelen. Hierdoor drukken deze maatregelen niet het financiële rendement van de warmteproducent. 1 Ministerie van Economische zaken ( ): DE KOSTEN VAN BLOKVERWARMING, bekeken 13 december EnergieNed (december 2004), Tariefadvies voor de levering van warmte aan Kleinverbruikers 2005, EnergieNed, Arnhem 3 De berekening van EnergieNed gaat uit van het gemiddeld aardgas gebruik en gemiddeld warmtegebruik. Het is niet inzichtelijk of woningen die aangesloten zijn op een warmtenet energiezuiniger zijn of juist niet. 4 G3 (december 2004), Resultaten Marktscan energievoorziening Veenendaal-oost, G3-advies, Culemborg 5 Algemene Rekenkamer (bekeken ), Tweede Kamer vraagt om onderzoek naar winst of verlies warmteprojecten, 6 Novem (bekeken ), Warmtelevering; rentabiliteit, 5

6

7 Samengevat Het niet-meer-dan-anders-principe (NMDA) is achterhaald, omdat: - Er andere opwekmethodes zijn gekomen sinds begin jaren tachtig - De energiemarkt is geliberaliseerd - Warmteprojecten veel rendabeler zijn dan begin jaren tachtig Het NMDA-principe is voor toekomstige bewoners financieel onaantrekkelijk, omdat: - Mogelijke financiële besparingen bij de aanleg en het onderhoud van het warmtenet alleen ten goede komen aan de warmte-exploitant. - Warmteprojecten gebaseerd op het NMDA-principe alleen rendabel zijn als de warmtevraag niet te laag is. Energiebesparing, waarvan het voordeel ten goede komt aan bewoners, is dus maar beperkt mogelijk. - De warmteprijs gekoppeld is aan de gasprijs, die weer gekoppeld is aan de olieprijs, waardoor bij hogere fossiele brandstofprijzen ook de kosten voor bewoners stijgen. - Er geen aparte aanbesteding gedaan kan worden voor de verschillende onderdelen van warmtelevering. Deze onderdelen zijn: warmteopwekking, infrastructuur en woninggebonden maatregelen. Het alternatief voor het NMDA-principe kan er als volgt uitzien: - De kosten die in rekening gebracht worden bij de bewoners zijn niet gebaseerd op NMDA. In plaats daarvan worden de werkelijke kosten in rekening gebracht die gemaakt zijn voor de infrastructuur van het warmtenet, voor het werkelijke onderhoud aan deze infrastructuur en voor de eventuele variabele kosten van de werkelijk gebruikte brandstoffen of kosten voor het laten draaien van de warmtepompen. - Per cluster van circa 500 woningen wordt de benodigde warmte-infrastructuur, warmtenet en opwekkingsinstallatie, aangelegd. Dit wordt gedaan op basis van een vrije aanbesteding aan diverse marktpartijen. De kosten hiervoor worden meegenomen in de kavelprijs van elke woning. Hierdoor betaalt de bewoner in één keer alle infrastructuurkosten. Het grote voordeel hiervan is, dat de vaak hoge aanvangskosten zo in één keer gedekt worden en niet meer drukken op de exploitatiekosten van de installatie. Hierdoor hoeven deze kosten niet terugverdiend te worden via hogere variabele kosten en heeft de hoeveelheid warmte die geleverd wordt geen invloed meer op de rendabiliteit van het warmteproject. De bewoner kan de investeringkosten opnemen in zijn hypotheek met de daarbij horende belastingvoordelen. - Elke projectontwikkelaar in Veenendaal-oost kan zelf kiezen hoe energiezuinig hij zijn woningen maakt. Wanneer gekozen wordt voor veel energiebesparende maatregelen komt dit ten goede aan de bewoner zonder dat dit de rendabiliteit van het gehele warmteproject aantast. - De warmte-exploitant kan vervolgens de warmteproductie afstemmen op de warmtevraag van de diverse woningen in een cluster. Hij brengt de kosten van de warmteproductie in rekening bij de bewoners. Omdat deze exploitant niet een investering in infrastructuur hoeft terug te verdienen, maakt het voor zijn rendabliteit niet uit of de warmtevraag groot of klein is. - De kosten van bewoners zijn verdeeld over: o De kosten van de infrastructuur van het warmtenet en de overige installatie die opgenomen zijn in de kavelprijs. Deze kosten zijn voor elke woning gelijk. o De brandstof- of elektriciteitskosten voor de warmteopwekking verwerkt in een GJ-prijs. Een bewoner van een energiezuinig huis betaald hierdoor minder dan de bewoner van een minder energiezuinig huis. o De beheer-, onderhouds- en vervangingskosten in bijvoorbeeld een vastgestelde maandelijkse vergoeding die voor elke woning gelijk is. Eventueel kunnen de vaste kosten variëren per woningtype. Ik heb deze notitie laten toetsen door Ecofys. Ecofys onderschrijft de visie die door mij is weergegeven. In haar reactie schrijft Ecofys: Dat het door Patrimonium voorgestelde alternatief zeker haalbaar is Dat bewoners hierdoor naar verwachting goedkoper uit zijn dan bij het NMDA-principe. Ecofys schat in dat energiebedrijven bereid zijn om af te wijken van het NMDA-principe en dat een alternatieve principe dus niet betekend dat er geen samenwerking mogelijk is. De gehele reactie, inclusief antwoorden op zeven door mij gestelde vragen, is in een bijlage bij deze notitie toegevoegd. K.P. Tigchelaar 28 December

8

9 Bijlage Reactie Ecofys op notitie Anders dan niet meer dan ander

Warmteopwekking in de Muziekwijk. Duurzame warmte door houtsnippers 10 december 2014 M. Gehrels

Warmteopwekking in de Muziekwijk. Duurzame warmte door houtsnippers 10 december 2014 M. Gehrels Warmteopwekking in de Muziekwijk Duurzame warmte door houtsnippers 10 december 2014 M. Gehrels Artikelen 2 Muziekwijk Wijk met 333 woningen Gefaseerde bouw Duurzaam verwarmen Opdrachtgever: SWZ Opdracht

Nadere informatie

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen.

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. Inhoud De warmtemarkt Warmtevraag woningen Warmtemarkt voor woningen Gasdistributie en CV ketel Elektriciteitsdistributie

Nadere informatie

Warmtelevering: toekomstgericht en consumentgericht?

Warmtelevering: toekomstgericht en consumentgericht? Warmtelevering: toekomstgericht en consumentgericht? Kaderstelling Door Claudia Bouwens, NEPROM Programmabegeleider Energie & Duurzaamheid NEPROM Programmaleider kennis en stimulering Lente-akkoord Uitgangspunten

Nadere informatie

De waarde van stadswarmte. Hoe komt de prijs tot stand?

De waarde van stadswarmte. Hoe komt de prijs tot stand? De waarde van stadswarmte Hoe komt de prijs tot stand? De waarde van stadswarmte 3 Hoe komt de prijs tot stand? De energierekening is voor vrijwel iedereen een belangrijk onderdeel van de maandelijkse

Nadere informatie

De Warmtewet, gaan we nu echt voor besparing en verduurzaming of hebben we een bureaucratisch monster?

De Warmtewet, gaan we nu echt voor besparing en verduurzaming of hebben we een bureaucratisch monster? De Warmtewet, gaan we nu echt voor besparing en verduurzaming of hebben we een bureaucratisch monster? Drs ing Teus van Eck Biomassabijeenkomst Bodegraven, 7 mei 2009 Warmte is de grootste post in de

Nadere informatie

Uitleg bij de presentatie

Uitleg bij de presentatie Uitleg bij de presentatie No 1 1985 Om één GJ te produceren is theoretisch 31,593 m³ gas nodig indien de CV ketel 100% rendement levert. In 1985 was het rendement van een CV ketel 71,1 %, en is er dus

Nadere informatie

Voorbeeld berekening van een (actueel) Maximumtarief, volgens het Niet Meer Dan Anders principe, voor levering van Warmte aan kleinverbruikers.

Voorbeeld berekening van een (actueel) Maximumtarief, volgens het Niet Meer Dan Anders principe, voor levering van Warmte aan kleinverbruikers. H. Heiner Prozastraat 1 1321 KP Almere Tel. / Fax. 036 5464266 Datum: 9 oktober 2009 e-mail h.heiner@heiner.nl Blad: 1 van 6 Voorbeeld berekening van een (actueel) Maximumtarief, volgens het Niet Meer

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal t.a.v. Vaste commissie voor EL&I Postbus 20018 2500 EA Den Haag. Geachte Tweede Kamerleden,

Tweede Kamer der Staten-Generaal t.a.v. Vaste commissie voor EL&I Postbus 20018 2500 EA Den Haag. Geachte Tweede Kamerleden, Tweede Kamer der Staten-Generaal t.a.v. Vaste commissie voor EL&I Postbus 20018 2500 EA Den Haag Datum 0 Contactpersoon Doorkiesnummer Mailadres 1/5 Geachte Tweede Kamerleden, U heeft op 5 december de

Nadere informatie

NIET MEER DAN Tariefadvies voor levering van warmte aan kleinverbruikers 2006

NIET MEER DAN Tariefadvies voor levering van warmte aan kleinverbruikers 2006 Stichting Niet Meer Dan p/a Prozastraat 1 1321 KP Almere Tel. / Fax. 036 5464266 Almere 1 februari 2006 NIET MEER DAN Tariefadvies voor levering van warmte aan kleinverbruikers 2006 Introductie De Stichting

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 29 048 Voorstel van wet van de leden Ten Hoopen en Samsom tot het stellen van regels omtrent de levering van warmte aan verbruikers (Warmtewet)

Nadere informatie

Reactie van Eneco op vragen uit Regio Utrecht Dit document is het laatst bewerkt op 14-03-2014

Reactie van Eneco op vragen uit Regio Utrecht Dit document is het laatst bewerkt op 14-03-2014 Reactie van Eneco op vragen uit Regio Utrecht Dit document is het laatst bewerkt op 14-03-2014 Vanuit de Regio Utrecht heeft Eneco diverse vragen ontvangen en zijn er onduidelijkheden ontstaan over de

Nadere informatie

NMDA, een redelijke prijs voor warmte

NMDA, een redelijke prijs voor warmte energie ir. J.B. de Wit, ing. A.A.L.Traversari mba De verrekening van warmtelevering (deel 1) NMDA, een redelijke prijs voor warmte Bij de verrekening van warmtelevering wordt uitgegaan van het nietmeer-dan-anders

Nadere informatie

WORKSHOP ENERGIEVISIE

WORKSHOP ENERGIEVISIE WORKSHOP ENERGIEVISIE STELLING 1 Wij werken al vanuit een energievisie WAT ZIT ER IN EEN ENERGIEVISIE Hoe gaan we om met energie in bestaande bouw en in nieuwbouw, in zowel woningbouw als utiliteit en

Nadere informatie

BEKOM vs Ennatuurlijk 20-08-2014

BEKOM vs Ennatuurlijk 20-08-2014 BEKOM vs Ennatuurlijk 20-08-2014 Mijn naam is Jan Willems Ik woon in de Haagse Beemden en ben een van de verbruikers die een klacht heeft ingediend bij de Geschillencommissie Energie Ik zal mij even voorstellen

Nadere informatie

Rapport Tariefadvies voor de levering van warmte aan kleinverbruikers 2013

Rapport Tariefadvies voor de levering van warmte aan kleinverbruikers 2013 Rapport Tariefadvies voor de levering van warmte aan kleinverbruikers 2013 December 2012 Vereniging Energie-Nederland Vereniging van Energieproducenten, -handelaren en -retailbedrijven in Nederland De

Nadere informatie

RAADSBIJEENKOMST LELYSTAD SESSIE 1

RAADSBIJEENKOMST LELYSTAD SESSIE 1 RAADSBIJEENKOMST LELYSTAD SESSIE 1 Datum: 28 september 2010. Deelsessie: 19.00 20.00 uur Kamer van Lelystad. Doel: Beeldvorming. Onderwerp: Tarieven stadsverwarming. Toelichting: In Lelystad zijn ca. 5.000

Nadere informatie

Willen is kunnen Woonlasten en energiebesparende maatregelen

Willen is kunnen Woonlasten en energiebesparende maatregelen Willen is kunnen Woonlasten en energiebesparende maatregelen Tim Mooiman 7 maart 2013 Waarom een aparte BV? Terugverdienen meerinvestering (i.t.t. HW) Woonlastenverlichting Onduidelijke regelgeving Transparantie

Nadere informatie

Gelijkwaardigheidsberekening warmtenet Delft

Gelijkwaardigheidsberekening warmtenet Delft NOTITIE PROJECT ONDERWERP Gelijkwaardigheidsberekening warmtenet Delft Bepalingsmethode DATUM 20 april 2006 STATUS Definitief 1 Inleiding...2 2 Uitgangspunten...2 3 Bepalingsmethode...2 3.1 Principe...2

Nadere informatie

Achtergrond Warmtewet

Achtergrond Warmtewet Achtergrond Warmtewet Bron: AEDES Handreiking Warmtewet voor Woningcorporaties (VERSIE 1, dd 21 oktober) 1. Achtergrond: De Warmtewet is ontstaan als initiatiefwet vanuit de Tweede Kamer. Het heeft tien

Nadere informatie

De meest gestelde vragen over warmtelevering

De meest gestelde vragen over warmtelevering De meest gestelde vragen over warmtelevering Inleiding Warmtelevering is in opmars. Novem wil dit proces zo goed mogelijk begeleiden en waar nodig de markt van relevante informatie voorzien. Welke knelpunten

Nadere informatie

Rekenmodel Gelijk Als Anders (GAA) tarieven warmte

Rekenmodel Gelijk Als Anders (GAA) tarieven warmte 1 Rekenmodel Gelijk Als Anders (GAA) tarieven warmte ies: e kosten: voor bestaande projecten: Vastrecht SV = Vastrecht gas + all in rhoudskosten CV. voor nieuwe projecten (na 1-1-2007) de EAB zodanig in

Nadere informatie

Warmte Nieuwegein Raads Informatie Avond

Warmte Nieuwegein Raads Informatie Avond Warmte Nieuwegein Raads Informatie Avond Frank Kersloot & Alex Kaat 21 april 2016 Inhoud presentatie 1. Stadswarmte in Nieuwegein 2. Het equivalent opwek rendement (EOR) 3. Tarieven voor klanten 4. Afsluitkosten

Nadere informatie

Berekeningsgrondslagen voor warmtelevering

Berekeningsgrondslagen voor warmtelevering verwarming ir. J.B. de Wit, ing. A.A.L.Traversari mba De verrekening van warmtelevering (deel 2) Berekeningsgrondslagen voor warmtelevering Het niet-meer-dan-anders-principe wordt al jaren op verschillende

Nadere informatie

Hoge energieprijzen. Mazout blijft een voordelige brandstof.

Hoge energieprijzen. Mazout blijft een voordelige brandstof. Hoge energieprijzen. Mazout blijft een voordelige brandstof. Dit document zal u helpen een beter inzicht te krijgen in de verbruikskosten, in een huishoudelijke omgeving, voor de verschillende energiebronnen.

Nadere informatie

Bijlage 1 haalbaarheidsstudie Warmtewisselaar

Bijlage 1 haalbaarheidsstudie Warmtewisselaar Bijlage 1 haalbaarheidsstudie Warmtewisselaar Referentienummer Datum Kenmerk 336723.01.N001 1 september 2014 336723 Betreft Indicatieve berekening exploitatie warmtenet Westland 1 Inleiding Om een globale

Nadere informatie

MJA Workshop Wet & Regelgeving. Duurzaamheid, gebouwen en energiebesparing

MJA Workshop Wet & Regelgeving. Duurzaamheid, gebouwen en energiebesparing MJA Workshop Wet & Regelgeving Duurzaamheid, gebouwen en energiebesparing Lex Bosselaar Rijksdienst voor Ondernemend Nederland Warmtewet en utiliteitsbouw MJA workshop 19 juni 2014 Baarn Lex Bosselaar

Nadere informatie

Tariefstelling stadsverwarming. 24 april 2007

Tariefstelling stadsverwarming. 24 april 2007 Tariefstelling stadsverwarming 24 april 2007 Tariefstelling stadsverwarming Inhoud Deel I Conclusies, aanbevelingen en bestuurlijke reacties Deel II Onderzoeksbevindingen Tariefstelling stadsverwarming

Nadere informatie

Contactpersoon -. -. ~~

Contactpersoon -. -. ~~ /fiijby Dordrecht Retouradres: Postbus 8 3300 AA DORDRECHT Aan Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT.. F (078) 639 8080 de gemeenteraad www.dordrecht.nl Contactpersoon -. -. ~~ R - Sweers

Nadere informatie

Vraag en Antwoord over de Warmtewet

Vraag en Antwoord over de Warmtewet Vraag en Antwoord over de Warmtewet Vraag Antwoord 1 Wat is de Warmtewet? De Warmtewet is er om huurders te beschermen tegen het betalen van te hoge kosten voor energieverbruik en meer inzicht te geven

Nadere informatie

Themabijeenkomst Warmtewet

Themabijeenkomst Warmtewet Themabijeenkomst Warmtewet Bas de Zwart Even voorstellen: Adviseur bij IF Technology Adviesbureau op het gebied van hernieuwbare warmte en koude en marktleider advies bodemenergie 60 mensen in Arnhem Beleid

Nadere informatie

Ontwikkeling van een Gelijk-Als-Anders (GAA) rekenmodel voor de berekening van de integrale kosten van warmte ten behoeve van de Warmtewet

Ontwikkeling van een Gelijk-Als-Anders (GAA) rekenmodel voor de berekening van de integrale kosten van warmte ten behoeve van de Warmtewet Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek / Netherlands Organisation for Applied Scientific Research TNO-rapport 034-APD-2009-00415 Ontwikkeling van een Gelijk-Als-Anders

Nadere informatie

Warmtewet vervolg. implementatie proces

Warmtewet vervolg. implementatie proces Warmtewet vervolg implementatie proces Indien Verhuurder ook Warmte-leverancier is, verandert de structuur /afwikkeling van de gemaakte kosten naar de huurder! => Advies- e/o Instemmings-plichtig! Landelijke

Nadere informatie

Beleidsvoorstel Warmtewet

Beleidsvoorstel Warmtewet Beleidsvoorstel Warmtewet Aan : Stichting Huurdersalliantie De Brug Betreft : Beleidsvoorstel Warmtewet Opdrachtgever : Peter van Lieshout Opsteller : Werkgroep Warmtewet: Havensteder: Vera Beuzenberg,

Nadere informatie

Warmte(levering) van de toekomst. Jeroen Roos (BuildDesk, business unit Gebiedsontwikkeling) Jeroen Roos Utrecht, 21 september 2010

Warmte(levering) van de toekomst. Jeroen Roos (BuildDesk, business unit Gebiedsontwikkeling) Jeroen Roos Utrecht, 21 september 2010 Warmte(levering) van de toekomst (BuildDesk, business unit Gebiedsontwikkeling) Ontwikkelingen nieuwbouw met effect op warmtevraag 2 Regelgeving: stapsgewijze EPC-verlaging (-> 0,6 -> 0,4 -> energieneutraal)

Nadere informatie

tariefopbouw collectief warmtenet warmtelevering door Cogas

tariefopbouw collectief warmtenet warmtelevering door Cogas tariefopbouw collectief warmtenet warmtelevering door Cogas tariefopbouw collectief warmtenet Uw woning wordt duurzaam verwarmd door een collectief warmtenet van Cogas. Wij brengen hiervoor kosten in rekening,

Nadere informatie

Aanleiding. Waarom de Warmtewet

Aanleiding. Waarom de Warmtewet Warmtewet Inhoud Aanleiding Algemeen Status Leverancier, toezicht, systeem Tarief Bemetering Leveringsovereenkomst, geschillen Storingen Handhaving Inventarisatie en dilemma s Aanleiding Waarom de Warmtewet

Nadere informatie

De wet is met name ingevoerd om de consumenten (afnemers of gebruikers) te beschermen tegen te hoge tarieven.

De wet is met name ingevoerd om de consumenten (afnemers of gebruikers) te beschermen tegen te hoge tarieven. Gevolgen Warmtewet Waarvoor dient de Warmtewet? De wet is met name ingevoerd om de consumenten (afnemers of gebruikers) te beschermen tegen te hoge tarieven. Voor wie geldt de Warmtewet? Voor iedereen

Nadere informatie

Ons kenmerk G610/07.0006665. Datum uw brief 13-2-07

Ons kenmerk G610/07.0006665. Datum uw brief 13-2-07 Aan de SP-fractie Nijmegen t.a.v. de heer J.J.M. van Rens Postbus 9105 6500 HG Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon (024) 329 91 11 Telefax (024) 360 67 49 E-mail gemeente@nijmegen.nl

Nadere informatie

Frisse Lucht GREEN PACKAGE. Energie uit de lucht - 100% duurzaam

Frisse Lucht GREEN PACKAGE. Energie uit de lucht - 100% duurzaam GREEN PACKAGE Energie uit de lucht - 100% duurzaam Het comfort van vloerverwarming, koeling en warmtapwater in een duurzaam energiesysteem voor bij u thuis. Frisse Lucht Green Package, duurzame energie

Nadere informatie

ZWARTBOEK - Warmtewet en ACM Besluit

ZWARTBOEK - Warmtewet en ACM Besluit H. Heiner Prozastraat 1 1321 KP Almere Tel. / Fax. 036-5464266 E-mail: h.heiner@heiner.nl Almere 26 januari 2015 Blad 1 van 4 ZWARTBOEK - Warmtewet en AC Besluit Bij het opstellen van dit zwartboek is

Nadere informatie

Toetsing van het NMDA principe in de wijk Ypenburg te Den Haag

Toetsing van het NMDA principe in de wijk Ypenburg te Den Haag Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek / Netherlands Organisation for Applied Scientific Research Laan van Westenenk 501 Postbus 342 7300 AH Apeldoorn TNO-rapport 2006-A-R0249-B

Nadere informatie

Collectieve verwarming versus Individuele (centrale) verwarming

Collectieve verwarming versus Individuele (centrale) verwarming Collectieve verwarming versus Individuele (centrale) verwarming Dit document is geschreven door een Technische VvE commissie. In dit document wordt een vergelijking gemaakt tussen een collectief verwarmingssysteem

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2009 2010 29 048 Voorstel van wet van de leden Ten Hoopen en Samsom tot het stellen van regels omtrent de levering van warmte aan verbruikers (Warmtewet)

Nadere informatie

- Vastrecht In Hengelo wordt één vastrecht gehanteerd, uitgaande van een HR-combiketel (dus zowel voor ruimteverwarming als warm tapwater).

- Vastrecht In Hengelo wordt één vastrecht gehanteerd, uitgaande van een HR-combiketel (dus zowel voor ruimteverwarming als warm tapwater). Dienst / Sector: PZ/COM Hengelo, 5 december 2006 Registratienummer: 121679 Raadsvergadering d.d. 12 december 2006 Agendanummer: C.3. Portefeuillehouder: We Onderwerp: Tariefstelling Warmtenet Hengelo WIJ

Nadere informatie

Ik ben de allergroenste

Ik ben de allergroenste Eteck maakt het nu al mogelijk voor projectontwikkelaars en woningcorporaties om nieuwbouwwoningen tegen geringe kosten energieneutraal of zelfs Nul op Meter te maken. Ik ben de allergroenste 1 van 5 Bouwbesluit

Nadere informatie

Wat voor welke warmte?

Wat voor welke warmte? Wat voor welke warmte? Eindrapport Delft, augustus 2009 Opgesteld door: C. (Cor) Leguijt D. (Dorien) Bennink F.J. (Frans) Rooijers B.L. (Benno) Schepers Colofon Bibliotheekgegevens rapport: C. (Cor) Leguijt,

Nadere informatie

Energielasten als een van de uitgangspunten bij nieuwbouw en renovatie

Energielasten als een van de uitgangspunten bij nieuwbouw en renovatie Energielasten als een van de uitgangspunten bij nieuwbouw en renovatie Door Eric van Zee, april 2008 Energie steeds groter deel van de woonlasten De kosten voor verwarming en warm tapwater vormen een steeds

Nadere informatie

Langs deze weg wil DWA haar reactie geven op de huidige voorstellen betreffende het ontwerpbesluit en de ontwerpregeling voor de warmtewet.

Langs deze weg wil DWA haar reactie geven op de huidige voorstellen betreffende het ontwerpbesluit en de ontwerpregeling voor de warmtewet. Ministerie van Economische zaken Kenmerk Uw kenmerk Datum 25 januari 2010 Behandeld door ir. D.A. van 't Slot Direct nummer 088-163 53 34 betreft Reactie op ontwerpbesluit en de ontwerpregeling warmtewet

Nadere informatie

Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op?

Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op? Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op? Door: Ronald Franken en Maarten Corpeleijn (r.franken@atrive.nl / m.corpeleijn@atrive.nl) 3 september 2013 Ten geleide Met het nieuwe energie-akkoord

Nadere informatie

Kansen voor warmtenetten in Noord-Holland

Kansen voor warmtenetten in Noord-Holland Kansen voor warmtenetten in Noord-Holland Parallelsessie Ambtelijk Café 2013 Roelof Potters (Alliander) en Eloi Burdorf (SDE) Agenda Welkom en introductie Presentatie: Aanpak verduurzaming gebouwde omgeving

Nadere informatie

Zonne-energie voor ondernemers

Zonne-energie voor ondernemers Zonne-energie voor ondernemers Een zonnige en zuinige toekomst? Johannes Zijlstra 20-03-2013 LTO Noord Advies Zonne energie; drijvende kracht!? 1 Zonuren Onderwerpen Energie en duurzaamheid Ontwikkeling

Nadere informatie

De Energie BV. 4 maart 2013

De Energie BV. 4 maart 2013 De Energie BV 4 maart 2013 Agenda Aanleiding De Businesscase Financieringsvraagstuk Juridische kaders 1 Verduurzamingsambitie woningcorporaties onder druk Het belang van verduurzaming van het corporatiebezit

Nadere informatie

Informatie over de Warmtewet Volkshuisvesting December 2014

Informatie over de Warmtewet Volkshuisvesting December 2014 Informatie over de Warmtewet Volkshuisvesting December 2014 1. Warmtewet algemeen Het waarom van de Warmtewet Als een huurder is aangesloten op stadsverwarming of blokverwarming (1 grote installatie voor

Nadere informatie

Introductie Hoofdrolspelers De handreiking Instrumenten Praktijkvoorbeelden. Print dit hoofdstuk. Hoofdrolspelers

Introductie Hoofdrolspelers De handreiking Instrumenten Praktijkvoorbeelden. Print dit hoofdstuk. Hoofdrolspelers 06 Hoofdrolspelers 07 Een aantal partijen is van cruciaal belang voor een warmteuitwisselingsproject. Dit zijn de hoofdrolspelers. We onderscheiden in deze handreiking de volgende hoofdrolspelers met ieder

Nadere informatie

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Rekenen aan rendement zonnepanelen Monique van der Meij Energie-adviseur Monique.vanderMeij@flynth.nl mobiel: 06 53 26 19 68 LTO Noord Programma Ondernemer

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek

Centraal Bureau voor de Statistiek Centraal Bureau voor de Statistiek TOELICHTING STATLINETABEL EINDVERBRUIKERSPRIJZEN AARDGAS EN ELEKTRICITEIT Arthur Denneman Samenvatting: In juli is een vernieuwde StatLinetabel met eindverbruikersprijzen

Nadere informatie

OPTIMALE ENERGIE-INFRASTRUCTUUR VOOR DE NIEUWBOUWLOCATIE BONGERD/ZIJKANAAL I IN AMSTERDAM-NOORD. M. Menkveld G.J. Ruijg

OPTIMALE ENERGIE-INFRASTRUCTUUR VOOR DE NIEUWBOUWLOCATIE BONGERD/ZIJKANAAL I IN AMSTERDAM-NOORD. M. Menkveld G.J. Ruijg Mei 2000 ECN-C-00-064 OPTIMALE ENERGIE-INFRASTRUCTUUR VOOR DE NIEUWBOUWLOCATIE BONGERD/ZIJKANAAL I IN AMSTERDAM-NOORD M. Menkveld G.J. Ruijg Verantwoording Deze studie is uitgevoerd in opdracht van het

Nadere informatie

ENERGIECONCEPTEN. Advies op maat. vandorp.eu

ENERGIECONCEPTEN. Advies op maat. vandorp.eu ENERGIECONCEPTEN Advies op maat ENERGIE- KOSTEN Stelt u zich eens voor dat u 1,- per m 2 aan energiekosten kunt besparen in een pand van 5.000 m 2. In een tijd van stijgende energiekosten zal dit in 10

Nadere informatie

1 Heeft u kennisgenomen van het artikel De problematiek van blokverwarming; invoering per 1 januari 2014? 1

1 Heeft u kennisgenomen van het artikel De problematiek van blokverwarming; invoering per 1 januari 2014? 1 > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2004 2005 30 150 Stadsverwarming Nr. 2 RAPPORT Inhoud Samenvatting 5 1 Inleiding 8 1.1 Aanleiding 8 1.2 Stadsverwarming 8 1.2.1 De stadsverwarmingsketen

Nadere informatie

Warmte in Nederland. Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk

Warmte in Nederland. Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk Warmte in Nederland Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk Warmte kost veel energie Warmtevoorziening is verantwoordelijk voor bijna 40% van het energiegebruik in Nederland.

Nadere informatie

MEMO Gasloze wijk Meerstad Groningen

MEMO Gasloze wijk Meerstad Groningen MEMO Gasloze wijk Meerstad Groningen Onderwerp Onderbouwing gasloze wijk Meerstad Aan Martin Klooster, Gemeente Groningen Van Jappe Goud, W/E adviseurs Datum 9 april 2010 1 Inleiding In Groningen wordt

Nadere informatie

Warmte tarieven. Warmtenet Antwerpen Nieuw-Zuid WARMTE@ZUID TARIEVENREGELING 2015-12-17 1

Warmte tarieven. Warmtenet Antwerpen Nieuw-Zuid WARMTE@ZUID TARIEVENREGELING 2015-12-17 1 Warmte tarieven Warmtenet Antwerpen Nieuw-Zuid WARMTE@ZUID TARIEVENREGELING 2015-12-17 1 De hierna genoemde tarieven voor de aansluitbijdrage, de investeringsbijdrage, het vast recht en het warmtetarief

Nadere informatie

Presentatie Warmtewet. Marijn Huijbers VBTM Advocaten m.huijbers@vbtm.nl 06-48 54 46 51

Presentatie Warmtewet. Marijn Huijbers VBTM Advocaten m.huijbers@vbtm.nl 06-48 54 46 51 1 Presentatie Warmtewet Marijn Huijbers VBTM Advocaten m.huijbers@vbtm.nl 06-48 54 46 51 Beschermingsinstrumenten Warmtewet 2 Maximumprijs Leveringsovereenkomst Verplichting tot zo nauwkeurig mogelijk

Nadere informatie

Warmtenetten. Agenda. Wat is een warmtenet. Technologie. Projecten. Regulering. Rol Eandis. Visie van een netbeheerder Energik - 28/5/2015

Warmtenetten. Agenda. Wat is een warmtenet. Technologie. Projecten. Regulering. Rol Eandis. Visie van een netbeheerder Energik - 28/5/2015 Warmtenetten Visie van een netbeheerder Energik - 28/5/2015 Agenda Wat is een warmtenet Technologie Projecten Regulering Rol Eandis 2 2015 Studiedag Energik - Warmtenetten 1 Wat zijn warmtenetten? Ondergronds

Nadere informatie

Warmtewet. Wat houd dit nu in? Maart 2014

Warmtewet. Wat houd dit nu in? Maart 2014 Warmtewet Wat houd dit nu in? Maart 2014 1 Inleiding Per 1 januari 2014 is de Warmtewet van kracht. Vanaf deze datum is de invulling van het Niet Meer Dan Anders beginsel (NMDA) gereguleerd door de overheid.

Nadere informatie

Bestaande bouw verduurzamen met warmte. 1 oktober 2015 Peter Heijboer

Bestaande bouw verduurzamen met warmte. 1 oktober 2015 Peter Heijboer Bestaande bouw verduurzamen met warmte 1 oktober 2015 Peter Heijboer Onderwerpen 1. Routes voor verduurzamen bestaande bouw Kenmerken Nul-op-de-meter concept (Energiesprong) Case studie galerijflat 2.

Nadere informatie

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug CONCEPT Omgevingsdienst regio Utrecht Mei 2015 opgesteld door Erwin Mikkers Duurzame energie per Kern in gemeente Utrechtse Heuvelrug

Nadere informatie

Voor wie geldt de Warmtewet eigenlijk? Waarom wordt de Warmtewet ingevoerd? Waarom komt de informatie zo laat? Wie is mijn warmteleverancier?

Voor wie geldt de Warmtewet eigenlijk? Waarom wordt de Warmtewet ingevoerd? Waarom komt de informatie zo laat? Wie is mijn warmteleverancier? Sinds 1 januari 2014 is de Warmtewet van kracht. De Warmtewet heeft voor iedereen die geen eigen cv-installatie heeft gevolgen in de afrekening van de servicekosten. De invoering van de Warmtewet is veel

Nadere informatie

Warmte tarieven. Warmtenet Antwerpen Nieuw-Zuid. i.o.v.

Warmte tarieven. Warmtenet Antwerpen Nieuw-Zuid. i.o.v. i.o.v. Warmte tarieven Warmtenet Antwerpen Nieuw-Zuid warmte@zuid Antwerpsesteenweg 260 2660 Antwerpen-Hoboken T +32 78 35 30 20 warmteagent@infrax.be www.warmteadzuid.be De hierna genoemde tarieven voor

Nadere informatie

juli 2013 Extra hypotheek voor energieneutrale woningen

juli 2013 Extra hypotheek voor energieneutrale woningen juli 2013 Extra hypotheek voor energieneutrale woningen Auteurs Marcel Warnaar Jasja Bos Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 2 METHODE... 4 2.1 Inleiding... 4 2.2 Energielasten in de standaard berekening...

Nadere informatie

Welkom. StepUp. Wat zijn warmtenetten? StepUp_Warmtenetten 1

Welkom. StepUp. Wat zijn warmtenetten? StepUp_Warmtenetten 1 Welkom StepUp 8 Wat zijn warmtenetten? Ondergronds leidingsysteem dat warm water transporteert Koppelt plaatsen met een warmteoverschot ( warmtebron of restwarmte ) aan plaatsen met een warmtevraag ( verwarming,

Nadere informatie

Werkconferentie Vijf routes naar een duurzame gashuishouding 6 maart 2007 in de Jaarbeurs te Utrecht

Werkconferentie Vijf routes naar een duurzame gashuishouding 6 maart 2007 in de Jaarbeurs te Utrecht Platform Nieuw Gas Werkconferentie Vijf routes naar een duurzame gashuishouding 6 maart 2007 in de Jaarbeurs te Utrecht Verslag van de werkgroepsessie Warmtemarkt Er waren een veertigtal aanwezigen, waaronder

Nadere informatie

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter in vogelvlucht Alle huishoudens in Nederland krijgen een nieuw soort energiemeter aangeboden: de zogenaamde slimme meter. Deze digitale

Nadere informatie

Betreft Internetconsultatie Warmtebesluit en Warmteregeling 1 december 2009

Betreft Internetconsultatie Warmtebesluit en Warmteregeling 1 december 2009 Ministerie van Economische Zaken T.a.v. Lineke den Ouden, ALP 562 Postbus 20101 2500 EC Den Haag Betreft Internetconsultatie Warmtebesluit en Warmteregeling 1 december 2009 Geachte mevrouw Den Ouden, Den

Nadere informatie

Levering duurzame warmte (Y)ours Leiden. Brochure. Bewoners

Levering duurzame warmte (Y)ours Leiden. Brochure. Bewoners Levering duurzame warmte (Y)ours Leiden Brochure Bewoners 1. Inleiding De collectieve duurzame energievoorziening in het project Yours is gebaseerd op Energie Opslag in de bodem als natuurlijke bron, aangevuld

Nadere informatie

Local Energy Solutions

Local Energy Solutions 24 mei 2011 Warmtelevering vanuit energiefabriek Apeldoorn Ontwikkeling van energie voor eigen gebruik naar externe levering aanleiding samenwerking warmteleiding Zuidbroek extra energie uit slachtafval

Nadere informatie

Warmte in Nederland. Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk

Warmte in Nederland. Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk Nationaal Expertisecentrum Warmte maakt duurzame warmte en koude mogelijk Warmte in Nederland Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk In opdracht van 1 Warmte kost veel energie

Nadere informatie

Duurzaamheidsvisie Patrimonium in de Praktijk

Duurzaamheidsvisie Patrimonium in de Praktijk Duurzaamheidsvisie Patrimonium in de Praktijk DuBo bij Patrimonium Duurzame bouwmaterialen Vernieuwbare grondstoffen Energiemaatregelen Beperken energievraag Zuiniger apparatuur Duurzame energievoorzieningen

Nadere informatie

Geothermie. traditioneel energiebedrijf?

Geothermie. traditioneel energiebedrijf? 31 maart 2010 T&A Survey Congres Geothermie Duurzame bron voor een traditioneel energiebedrijf? Hugo Buis Agenda Duurzame visie & ambities Waarom kiest Eneco voor Geothermie? Stand van zaken Markten Pro

Nadere informatie

Dit zijn wij En dit is wat we beloven. Informatie over: - Energiedirect.nl - Energiemarkt - Producten

Dit zijn wij En dit is wat we beloven. Informatie over: - Energiedirect.nl - Energiemarkt - Producten Dit zijn wij En dit is wat we beloven Informatie over: - Energiedirect.nl - Energiemarkt - Producten Onze klanten Ruim 700.000 consumenten in heel Nederland Ons adres Willemsplein 4, 5211 AK Den Bosch

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2006 2007 30 150 Stadsverwarming Nr. 5 1 Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), Crone (PvdA), ondervoorzitter, Vendrik (GL), Kant (SP), Blok (VVD), Ten

Nadere informatie

Stadswarmte en alternatieven Technische Sessie Stadswarmte Gemeenteraad Amsterdam. dr. C. (Cor) Leguijt, CE Delft, 2 juni 2015

Stadswarmte en alternatieven Technische Sessie Stadswarmte Gemeenteraad Amsterdam. dr. C. (Cor) Leguijt, CE Delft, 2 juni 2015 Stadswarmte en alternatieven Technische Sessie Stadswarmte Gemeenteraad Amsterdam dr. C. (Cor) Leguijt, CE Delft, 2 juni 2015 Inhoud 1. Doelen energie- en klimaatbeleid 2. Drie knoppen om aan te draaien

Nadere informatie

De opkomst van all-electric woningen

De opkomst van all-electric woningen De opkomst van all-electric woningen Institute for Business Research Jan Peters Directeur Asset Management Enexis Inhoud Beeld van de toekomst Veranderend energieverbruik bij huishoudens Impact op toekomstige

Nadere informatie

Leiden, 13 april 2015. Geacht raadslid van de gemeente Leiden,

Leiden, 13 april 2015. Geacht raadslid van de gemeente Leiden, Leiden, 13 april 2015 Geacht raadslid van de gemeente Leiden, Onze wijken Stevenshof en Roomburg zijn de twee grootste wijken in Leiden waar woningen zijn aangesloten op stadsverwarming. Uit een persbericht

Nadere informatie

Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden. 11 februari 2016

Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden. 11 februari 2016 Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden 11 februari 2016 1 Managementsamenvatting Inleiding De gemeente Leiden heeft in haar duurzaamheidsambitie doelen gesteld voor de korte

Nadere informatie

Bijlage 2: gevolgen verhoging energiebelasting op aardgas in de eerste schijf met 25%

Bijlage 2: gevolgen verhoging energiebelasting op aardgas in de eerste schijf met 25% Bijlage 2: gevolgen verhoging energiebelasting op aardgas in de eerste schijf met 25% Inleiding Deze bijlage bevat de effecten van een mogelijke verhoging van de energiebelasting (EB) op aardgas in de

Nadere informatie

Warmtelevering Dordtse Kil. Kyck over den Dyck. 1 juli 2010

Warmtelevering Dordtse Kil. Kyck over den Dyck. 1 juli 2010 Warmtelevering Dordtse Kil Kyck over den Dyck 1 juli 2010 Agenda 15:30 Welkom door Roosmarijn Sweers (gemeente Dordrecht) 15:35 Stand van zaken waar staan we nu? (Marc van der Steen Provincie Zuid-Holland)

Nadere informatie

29048 Plenaire afronding warmtewet, 25 juni 2008. Inbreng SP

29048 Plenaire afronding warmtewet, 25 juni 2008. Inbreng SP 29048 Plenaire afronding warmtewet, 25 juni 2008. Inbreng SP Wetgeving is vaak een zaak van lange adem. Dat geldt ook voor dit initiatiefwetsvoorstel dat inmiddels meer dan vijf jaar geleden werd ingediend.

Nadere informatie

Aan: Ministerie van EZ T.n.v. L. den Ouden ALP 562 Postbus 20101 2500EC Den Haag consultatie@minez.nl NMa / Energiekamer warmtewet@nmanet.

Aan: Ministerie van EZ T.n.v. L. den Ouden ALP 562 Postbus 20101 2500EC Den Haag consultatie@minez.nl NMa / Energiekamer warmtewet@nmanet. Burgerinitiatief-Stadsverwarming / Stichting WETEN2002 Tilburg Bieslookweg 122 5044DR Tilburg Tel.013-5904255 / 0648751328 E-mail stadsverwarming-burgerinitiatief@hetnet.nl Aan: Ministerie van EZ T.n.v.

Nadere informatie

Ontwerp van een algemene maatregel van bestuur, houdende regels ter uitvoering van de Warmtewet (Warmtebesluit)

Ontwerp van een algemene maatregel van bestuur, houdende regels ter uitvoering van de Warmtewet (Warmtebesluit) Concept Ontwerp van een algemene maatregel van bestuur, houdende regels ter uitvoering van de Warmtewet (Warmtebesluit) Op de voordracht van de Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie van

Nadere informatie

Gebruik en Beheer van WKO Systemen

Gebruik en Beheer van WKO Systemen installatiegroep Gebruik en Beheer van WKO Systemen Enkele aandachtspunten in de exploitatiefase Bedrijventerreinen Peter Slot 1 Agenda Even voorstellen De noodzaak van goed beheer WKO op bedrijventerreinen

Nadere informatie

Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder

Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder Voor kwaliteitsvolle WarmteKrachtKoppeling in Vlaanderen Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder 16/12/2010 Cogen Vlaanderen Daan Curvers COGEN Vlaanderen Houtige biomassa in de landbouw 16

Nadere informatie

uitbreiding warmtenet Alkmaar Algemene Vergadering directie en raad van commissarissen Datum: 6 november 2015

uitbreiding warmtenet Alkmaar Algemene Vergadering directie en raad van commissarissen Datum: 6 november 2015 6. Uitbreiding warmtenet Alkmaar Aan: Van: Betreft: Algemene Vergadering directie en raad van commissarissen uitbreiding warmtenet Alkmaar Datum: 6 november 2015 Bijlage: toelichting investeringsvoorstel

Nadere informatie

memo I. Vaste kosten Ministerie van Economische Zaken Aan Stuurgroep uitwerking warmtewet Uitwerking NMDA: synthese van onderzoeken en beleidskeuzen

memo I. Vaste kosten Ministerie van Economische Zaken Aan Stuurgroep uitwerking warmtewet Uitwerking NMDA: synthese van onderzoeken en beleidskeuzen Ministerie van Economische Zaken Aan Stuurgroep uitwerking warmtewet Directoraat-generaal voor Behandeld door memo Uitwerking NMDA: synthese van onderzoeken en beleidskeuzen Datum 25 augustus 2009 Memonurnmer

Nadere informatie

Nota van Zienswijzen en kennisgeving

Nota van Zienswijzen en kennisgeving Nota van Zienswijzen en kennisgeving Inhoudsopgave Zienswijzen 3 1.1. Algemeen... 3 1.2. Zienswijze... 3 Indiener 1 (brief van 5 maart 2012 en ontvangen op 6 maart 2012, kenmerk INK12/1318). 3 Kennisgeving

Nadere informatie

Warmtelevering in nieuwbouwwoningen: toekomstgericht, consumentgericht?

Warmtelevering in nieuwbouwwoningen: toekomstgericht, consumentgericht? Warmtelevering in nieuwbouwwoningen: toekomstgericht, consumentgericht? Discussiebijeenkomst in het kader van het Lente-akkoord, Utrecht, 21 september 2010 Samenvatting Warmtelevering is een oude en bekende

Nadere informatie

Netgekoppelde fotovoltaïsche zonnepanelen op daken van gebouwen in eigendom van ANB

Netgekoppelde fotovoltaïsche zonnepanelen op daken van gebouwen in eigendom van ANB Netgekoppelde fotovoltaïsche zonnepanelen op daken van gebouwen in eigendom van ANB Pagina 1 van 5 Inleiding Op 1/1/2006 besloot Vlaanderen om de decentrale opwekking van groene energie door zonnepanelen

Nadere informatie

ENERGIE. besparen. vandorp.eu

ENERGIE. besparen. vandorp.eu ENERGIE besparen ENERGIE- KOSTEN Stelt u zich eens voor dat u 1,- per m 2 aan energiekosten kunt besparen in een pand van 5.000 m 2. In een tijd van stijgende energieprijzen zal dit in 10 jaar al gauw

Nadere informatie