8 JAAR NEEDIS Terugblik op 8 jaar grijze data-ontsluiting

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "8 JAAR NEEDIS Terugblik op 8 jaar grijze data-ontsluiting"

Transcriptie

1 8 JAAR NEEDIS Terugblik op 8 jaar grijze data-ontsluiting F.G.H. van Wees en W.G. van Arkel ECN-Beleidsstudies Petten NEEDIS Postbus ZG Petten NDS telefoon: telefax : september 1998

2 Verantwoording Dit rapport is geschreven als enderdeel van het Nationaal Energie Efficiency Data Informatie Systeem (NEEDIS). In de stichting NEEDIS zijn het Ministerie van Economische Zaken, Sep en Gasunie vertegenwoordigd. De stichting NEEDIS heeft aan ECN opdracht verleend her data informatie systeem verder te ontwikkelen. Het doel van NEEDIS is om een algemeen erkend en in beginsel openbaar databestand samen te stellen en actueel te houden. In dit databestand wordt informatie opgenomen over het energiegebruik en verklarende factoren hierbij van verschillende sectoren in de industrie, huishoudens en overige afnemers.

3 INHOUD Ten geleide SAMENVATTING 1. INLEIDING 2. NEEDIS ALS PRODUCT 2.1 De klanten 2.2 De database 2.3 De bronnen 2.4 Het product 3. EPILOOG BIJLAGEN A. LEVENSCYCLUS NEEDIS 1. INLEIDING 2. CHRONOLOGISCHE ONTWIKKELING 3. LEVENSCYCLUS NEEDIS 3.1 NEEVIS/NEEDIS Startfase 3.2 NEEDIS Consolidatiefase 3.3 NEEDIS Beheersfase B. DE NEEDIS-STRUCTUUR C. OPZET NEEDIS-RAPPORTAGE D. SAMENVATTINGEN SECTORRAPPORTAGES E. GRIJZE BRONNEN F. NASLAG Workshops en seminars Organisaties sectorrapportages NEEDIS-rapporten

4 September jaar NEEDIS Ten geleide Het voorliggende rapport is het laatste welke onder de NEEDIS-vlag zal verschijnen. Hiermee wordt een periode afgesloten waarin een schat van ervaring is opgedaan in het ontsluiten van grijze data. Hieronder wordt verstaan de data welke niet via het reguliere CBS-circuit wordt waargenomen, doch welke wordt aangetroffen in diverse bronnen. Het feit dat dit het laatste NEEDIS-rapport is, wordt aangegrepen om in dit rapport een terugblik te werpen op de geschiedenis gedurende ca. 8 jaar, vanaf het ontstaan van het samenwerkingsverband NEEDIS in de vorm van de gelijknamige Stichting NEEDIS. Hiermee wordt tevens voorzien in de gevoelde noodzaak om de ondankbare taak uit te voeren alle betrokkenen in de afgelopen jaren een rapport mee te kunnen geven, dat als tastbare herinnering kan dienen. Het NEEDIS-team

5 SAMENVA TTING De activiteiten onder de noemer NEEDIS houden eind!998 op. Hiermee wordt tevens een periode van 8 jaar afgesloten waarin veel ervaring is opgedaan met het in een database-systeem opslaan van energiegerelateerde numerieke gegevens. Naast de reguliere CBS-statistieken is het voor het beantwoorden van de diverse vragen noodzakelijk gebleken aanvullende gegevens op te slaan. Deze hebben soms een beschrijvend incidenteel karakter maar verschijnen ook periodiek, zodat hiermee tijdreeksen zijn te vullen. Deze laatste zijn te kenschetsen als grijze data. Het inbrengen van alle beschikbare gegevens uit het grote aanbod van grijze bronnen wordt (ook om financiele overwegingen) niet zinvol geacht. Het is tevens gebleken dat de combinatie en interpretatie hiervan tot zinvolle informatie, niet via een interface gerealiseerd kan worden. Een intermediair is daarbij gewenst. Hierdoor bevat de database steeds meer meta-gegevens: de vindplaats van numerieke gegevens. Ervaring leert, dater voor gewaakt moet worden dat het geheugen van de beheerder de rol van de digitale database gaat overnemen. De Stichting NEEDIS heeft ECN de gelegenheid gegeven de huidige vraagbaakfunctie tot eind 1999 te kunnen uitvoeren, aangestuurd vanuit het CBS. Om na deze datum de activiteiten te kunnen vervolgen is de drijfveer om nieuwe participanten hiervoor te interesseren.

6 September jaar NEEDIS

7 1. INLEIDING Dit rapport bevat een terugblik op 8 jaar NEEDIS. In het oorspronkelijke databaseontwerp was opgenomen dater naast CBS-gegevens ter aanvulling grijze data 1 zou worden opgenomen. Gezien de getrooste inspanning om het product NEEDIS tot stand te brengen - rondom een systeem met kwantitatieve energie relevante data van uiteenlopende aard - is het opportuun de positieve en negatieve ervaringen bij het opzetten van een database met grijze data vast te leggen. Het rapport is opgebouwd uit een aantal inleidende hoofdstukken, verwijzend naar bijlagen. De meeste ruimte wordt ingenomen door een samenvatting van de 23 sectorrapporo ten, welke onder auspicien van NEEDIS tot stand zijn gekomen. Daarnaast is ruimte gereserveerd om een chronologisch verslag op te nemen over de geschiedenis van de afge- Iopen 8 jaren NEEDIS. Deze inleiding wordt tevens gebruikt om hier reeds een schot voor de boeg te geven ten aanzien van de kern van het bestaansrecht van een NEEDIS. De ervaring heeft geleerd dat het klaarleggen van gegevens of data - hetzij op de plank/schap, hetzij in een databestand - onvoldoende tegemoet komt aan de diversiteit van vragen. De vragenstellers bepalen uiteindelijk hoe de gegevens tot bruikbare informatie kunnen worden gecompileerd. Dit vergt telkenmale een ander gebruik van de gegevens, afhankelijk van de vraagstelling. Tevens is gebleken dat de ro! van de beheerder niet uitgeschakeld kan worden. Zelfs na het ongebreideld vullen van een database, resteren er altijd vragen die gegevens vereisen die niet zijn ingebracht. De beheerder als intermediair tussen de vragensteller en de beschikbare data biedt dan uitkomst. Er vindt daarmee een interactie plaats met een leercurve van de intermediair (maar ook de gebruiker). Daardoor zal het systeem geen dood product zijn, maar er Ioert wel een gevaar dat het systeem met steeds minder data gevoed gaat worden. De meta-gegevens (verwijzing naar de vindplaats) gaan steeds belangrijker worden in combinatie met het geheugen van de beheerder. 1 Hieronder wordt verstaan de data welke niet via reguliere CBS-statistieken wordt waargenomen, doch welke wordt aangetroffen in diverse bronnen.

8 September jaar NEEDIS

9 2. NEEDIS ALS PRODUCT Dit hoofdstuk heeft de titel NEEDIS als product meegekregen. Hierin wordt gedocumenteerd water zoal in de afgelopen 8 jaar is opgebouwd. Begdppen als de hierarchie van de data (-piramide), structuurbeschrijving van de database en de aard en omvang van grijze data komen daarbij successievelijk aan de orde. Deze technische paragrafen worden voorafgegaan met de analyse: Wie zijn de klanten van NEEDIS? 2.1 De klanten AIs NEEDIS als product moet worden gekarakteriseerd dan kan en mag niet vergeten worden om terug te zien op de ontstaansgeschiedenis. Het is in 1989 begonnen als een door Sep ge~nitieerd systeem (NEVIS: Nationaal Elektriciteits Verbruiks Informatie Systeem), omdat er dringende behoefte bestaat aan een database met besparingsgegevens om de verschillen in interpretaties van de cijfers te verminderen. Hiermee werd nagestreefd dat partijen dezelfde uitgangspunten gebruiken als indicaties worden gegeven over de toekomstige besparingsmogelijkheden. Reeds in 1990 wordt de scope verbreed, waardoor het vastleggen van informatie zich niet meer beperkt tot elektriciteit (-toepassingen). Het systeem heeft nu de naam NEEVIS: Nationaal Energie Efficiency en Verbruiks Informatie Systeem. Door de taakverbreding krijgt de database steeds meer een maatschappelijk karakter, water toe leidt dat samenwerking met andere belanghebbende partijen wordt gezocht. Doel van NEEVIS de hoogte en de ontwikkeling van het nationaal energiegebruik te beschrijven. Daartoe is het noodzakelijk informatie te verkrijgen over de huidige gemiddelde efficiency van het verbruik en de gemiddelde en hoogst beschikbare efficiency van nieuwe toepassingen. Pas bij de formele start van NEEVIS/NEEDIS in!993 gaat het systeem zich meer en meer richten op externe onderzoekers, in een maatschappelijk kader: kennisdisseminatie op het gebied van energiebesparing. Omdat de database een openbaar karakter moet hebben dringt zich de noodzaak op om zeer strikte definities op te stellen om een Iogische structuur van de database op te kunnen zetten (zie paragraaf 2.2). Omdat het ontwerp van de database niet voorzien was in een on-line toegankelijkheid, moet er altijd gebruik worden gemaakt van een intermediair. Deze interpreteert de vraag van de onderzoeker en levert vervolgens met behulp van de reeds ingebrachte data en de op het schap liggende publicaties met grijze data de gevraagde informatie. Hierbij is gebleken dat vragenstellers vaak niet op de hoogte zijn van het bestaan van de CBS-NEH of niet alle aspecten ervan doorgronden. Via deze wegen wordt de klant op zijn wenken bedient. Deze dienstverlening valt dan ook onder de maatschappelijke functie van NEEDIS. 2.2 De database Reeds eerder bij de aanduiding van de klanten - en daarmee de vraagstelling waaraan een database zou moeten voldoen - is aangegeven dat de database met prioriteit is gevuld met reguliere CBS-data. Gebleken is dat dit als kapstok fungeert om de grijze data

10 September jaar NEEDIS een plaats te geven. Omdat een van de doelstellingen van NEEDIS is om energieverbruiksgegevens te kunnen koppelen aan andere (verklarende) factoren wordt naast energie minstens evenveel ruimte in de database ingenomen door deze gegevens zoals de bijbehorende activiteit (m 2 vloeroppervlak, toegevoegde waarden, verzorgingsplaatsen e.do). Voor huishoudens is het verbruik ingebracht per type alsmede naar type woning. Deze paragraaf beschrijft de opbouw van de database, waarbij het piramide-idee de sleutel is voor de basisstructuur. Beseft moet worden dater in vele gevallen in de beschikbare data inconsistenties worden aangetroffen. Daarom heeft de database de mogelijkheid afwijkende datareeksen uit grijze bronnen naast elkaar op te nemen, waarbij de bronvermelding op zijn beurt weer telkenmale oproepbaar moet zijn. De datapiramide De beschikbaarheid van gegevens over het verbruik van energie kan schematisch worden weergegeven als een piramide (zie figuur 1). Hoog geaggregeerde gegevens zitten in de top (gegevens over heel Nederland), terwijl de bodem wordt gevormd door individueel waarneembare eenheden (een bedrijf, instelling of huishouden). Teneinde deze piramide te vullen zijn de beschikbare data gecategoriseerd naar de verschillende niveaus. Figuur 1: Opbouw van de categorisering Daarbij is als raamwerk het begrippenhandboek De NEEDIS-structuur gehanteerd voor het vastleggen van data. Door bij het verzamelen steeds rekening te houden met zowel de deftnities uit het begrippenhandboek als met de opzet van de databank, werd het mogelijk de verschillende data een zodanige plaats te geven dat vragen snel zouden kunnen worden beantwoord. lo

11 NEEDIS als product De onderscheiden niveaus hebben de volgende kenmerken: Het eerste niveau betreft de energiebalans voor het binnenlands verbruik met een uitsplitsing naar een aantal groepen energiedragers. Deze gegevens zijn weer opgesplitst naar verschillende type afnemers zoals energiebedrijven en energie-afnemers. Voor de verschillende soorten energiebedrijven is het verbruikssaldo opgenomen naar groepen energiedragers. In de afnemers zijn 4 hoofdsectoren te onderscheiden, respectievelijk de industrie, transport, huishoudens en de overige gebruikers. Op dit niveau (2) is er voor de afnemers onderscheid gemaakt in type verbruik (verbruikssaldo, omzettingssaldo en finaal verbruik) naar groep van energiedragers. Op het volgende niveau (3) zijn meer gedetailleerde gegevens ingebracht zowel t.a.v, de energiedragers, soorten verbruik als afnemers. Met name is bij de industrie onderscheid gemaakt naar bedrijfstak (vanaf 1993: 14). Op dit niveau is ook in meer detail het verbruik van de overige afnemers, huishoudens en transport vastgelegd. Tot hier is de relatie tussen de niveaus eenduidig d.w.z, een optelling op een bepaald niveau leidt tot hetzelfde verbruik als gegeven op het naast hogere niveau. Wel moet hierbij worden opgemerkt dat bij een verdere afbouw dit niet meer het geval is. De oorzaak hiervan tweeledig. Ene~zijds worden de verbruiksgegevens op andere wijze waargenomen dan in de energiestatistiek. De tweede reden is dat de gegevens afkomstig worden van niet CBS-bronnen, waardoor deze een fragmentarisch karakter krijgen en niet altijd consistent zijn. In bijlage E is een overzicht opgenomen van de bronnen met grijze data waaruit wordt geput. Segmenten Om de beschikbare gegevens toch een plaats te kunnen geven in de database is reeds in de voorloper van de NEEDIS-structuur het begrip segment ge~ntroduceerd. AIs voorwaarde geldt dat de energiegebruikers binnen een segment een redelijk homogeen karakter dienen te hebben ten aanzien van hun activiteit. Om te onderzoeken in hoeverre dit binnen de diverse sectoren opgaat zijn voor 25 sectoren (zowel industriele als overige) studies uitgevoerd. Hiermee werd het tevens mogelijk de lagere delen van de piramide te kunnen vullen. Het is gebleken dat hiermee aanvullende informatie kan worden verkregen, omdat het energiegebruik binnen segmenten doorgaans niet door het CBS wordt waargenomen. Functies Binnen zo n segment kunnen processen worden onderscheiden waarmee een bepaalde deelactiviteit wordt uitgevoerd. In het handboek is daartoe het begrip functie verder uitgewerkt. In de database is daarom de van diverse energiefuncties, zoals bijvoorbeeld drogen, indampen en reinigen, het specifiek energiegebruik vastgelegd. Een aparte functie is de opwekking van elektriciteit m.b.v, warmte/kracht. Instailaties Het uitvoeren van een functie vereist installaties. Zo n installatie eist energie in de vorm van elektriciteit of stoom of vraagt brandstof als invoer. Een installatie kan weer een of meer apparaten bevatten, lndien gegevens over het energiegebruik door installaties bekend zijn deze in de database opgenomen waarbij er steeds voor is gezorgd dat een rela- 11

12 September jaar NEEDIS tie met segmenten en sectoren zoals opgenomen op de hogere niveaus van de piramide aanwezig is. Het is niet de bedoeling van NEEDIS gegevens over individuele bedrijven en hun installaties op te nemen. Wel zijn de bestanden aanwezig die zijn gevormd in het kader van de Emissie Lucht. Hierin zijn met name gegevens te vinden over het energiegebruik op installatieniveau. Vanzelfsprekend kunnen hieruit alleen op geaggregeerd niveau gegevens naar buiten worden gebracht. Slechts op In de eerste plaats zijn er publicaties waarin het energiegebruik van een bedrijf of instelling wordt genoemd. Overige gegevens Naast bovengenoemde gegevens, die altijd per categorie worden gegeven, zijn er gegevens die categorie-overschrijdend zijn. Het betreft hier dan gegevens over graaddagen, prijzen en energie-inhoud van energiedragers, subsidies en belastingen. 2.3 De bronnen Naast de CBS-data wordt dankbaar gebruik gemaakt van grijze data. Deze term is ge~ntroduceerd om aan te geven dat hieronder data worden verstaan welke niet via de reguliere CBS-statistieken worden waargenomen, doch welke worden aangetroffen in diverse bronnen. AIs NEEDIS-bronnen worden onderscheiden: CBS-publicaties. Het merendeel betreft periodieke publicaties, daarnaast zijn er enkele met een incidenteel karakter. Overige publicaties. Hierbij zijn de meeste afkomstig uit studies, welke zijn verricht met het op dat moment specifieke doel. Gezien het doel van NEEDIS wordt in de eerste plaats gekeken naar kwantitatieve informatie. Kwalitatieve informatie is er veelal toegevoegd in de vorm van achtergrondinformatie (procesbeschrijvingen etc.). Om inzicht te krijgen in de omvang, diepgang en beschikbaarheid van grijze data, zijn 23 sectoren o.a. met dit gezichtspunt, aan een onderzoek onderworpen. In bijlage D zijn de samenvattingen hiervan opgenomen, waaraan een lijst van geraadpleegde bronnen met een periodiek karakter is toegevoegd. Analyse van de gehanteerde bronnen uit de sectorrapportages leverde het volgende beeld: 12

13 NEEDIS als product Bron Type CBS Periodieke publicaties Incidentele publicaties Grijze data Periodiek karakter I ncidenteel karakter Overig Ondersteunende documenten Referenties 1 Gebaseerd op 23 sectorrapporten Aantal Aantal uniek gerefereerd Daarnaast worden voor de overige, niet in NEEDIS-rapporten beschreven sectoren, diverse bronnen aangehaald. Hierbij zijn er 31 met een periodiek karakter. In totaal kunnen er zo 128 als periodiek worden aangemerkt. In de tabel wordt melding gemaakt van 237 unieke grijze databronnen met een incidenteel karakter. In deze studies wordt op een of andere wijze melding gemaakt van energieverbruik, in combinatie met de bijbehorende activiteit zoals de hoeveelheid melk die is ingedampt, het aantal stenen dat is gedroogd of de hoeveelheid papierpulp die is geproduceerd. Deze individuele gegevens zijn in de database vastgelegd met vermelding van de bron. Omdat niet a!le gegevens kunnen worden overgenomen, krijgen deze verwijzingen tevens de functie van meta-gegevens. Ook zijn er studies waarin voor een groot aantal processen gegevens over energiegebruik zijn uitgezocht en beschreven. Genoemd kunnen worden SPIN (Samenwerkingsproject Procesbeschrijvingen Industrie Nederland), het onderzoek Besparingspotentieel 2015 van TNO en de rapporten uitgebracht in het kader van het Nationaal Onderzoekprogramma Hergebruik van Afvalstoffen. Opgemerkt dient te worden dat de sectoren die een meerjarenafspraak (mja) hebben afgesloten, aangeduid kunnen worden met een aparte status, omdat het karakter van een meerjarenafspraak (mja) gelegen is in het verklaren van de ontwikkeling van het energieo verbruik; het hoofddoel van NEEDIS. In hoeverre de rapportages in het kader van de mja s openbaar zijn of zullen worden is momenteel onderwerp van overleg. Tot augustus 1998 zijn er 43 mja s afgesloten met 29 industriele sectoren, 9 branches en bedrijven in de utiliteitsbouw, 2 bij de energieconversiebedrijven en 3 in de agrarische sector. Hiervan kunnen er 26 (70%) gekoppeld worden aan een NEEDIS-sectorrapportage. Bij de bronvermelding in de samenvatting van deze rapportages is dit aangegeven met een ~. Gesignaleerd kan worden, dat de huidige op gang komende reeks van milieu-jaarverslagen een relevante bron kan gaan vormen. Deze verslagen hebben echter betrekking op individuele bedrijven, maar de binnen de structuur van de database heeft dit een Iogische plaats, inclusief de meta-functie van de bronvermelding. Deze droge opsomming van aantallen bronnen moet gezien worden in het licht van het belang van grijze data. Het is gebleken dat de tijdreeksen de kracht van NEEDIS zijn, aangevuld met de reeds aangestipte additionele meta-informatie. Opgemerkt dient te worden dat in de afgelopen jaren vanuit het CBS steeds meer gegevens op detailniveau 13

14 September jaar NEEDIS gepubliceerd worden of op verzoek verstrekt worden. Daarbij geldt echter dat consistentie in de gegevens nog onvoldoende is, met name ten aanzien van factoren die het energiegebruik moeten verklaren. Tevens hoort hier de opmerking, dat bij teruglezing van het onderdeel adviezen voor monitoring in de samenvattingen van de sectorrapportages nagenoeg alle auteurs nader onderzoek aanbevelen. Hierbij speelt wellicht een rol dat vanuit een specialistische sectorkennis altijd de wens leeft om alles in kaart te willen brengen. Toch moet bij dit soort adviezen telkenmale een afweging gemaakt worden tussen de noodzaak voldoende verklarende factoren beschikbaar te hebben en de kosten en enquetedruk. De beheerder van NEEDIS ECN-Beleidsstudies is - mede vanwege zijn functie in het informatienetwerk - in de gelukkige omstandigheid dat nagenoeg alle bronnen reeds op het schap voorhanden ligt. Daarnaast worden periodiek aanvullende meer op NEEDIS toegesneden publicaties aangevraagd, welke in de loop van de jaren hun nut hebben bewezen. Daarmee kan adequaat worden ingespeeld op de gestelde vragen. 2.4 Het product NEEDIS als product is voor de gebruiker herkenbaar als: De database, bereikbaar via de intermediair op de speciale NEEDIS-telefoon. De sectorstudies, gebaseerd op de NEEDIS-structuur. NEEDIS is vanuil een database-systeem geevolueerd tot een vraagbaak, omdat wederom duidelijk is geworden dat gegevens pas informatie worden als deze in onderlinge verbanden wordt gebracht. Daarbij z~jn inconsistenties zeer verstorend. NEEDIS heeft tot opdracht hier oplossingen voor aan te reiken. Deze state of the art mag niet eindigen zonder antwoord op de vraag of dit voldoet aan wat gewenst wordt. Hoe gaat de gebruiker hier mee om? Deze vraag wordt beantwoord vanuit enkele statements: Niet mag uit het oog verloren worden, dat de klant de onderzoeker is die gebaat is bij zowel gegevens als informatie. Gegevens zijn om niet beschikbaar. Dit is in zijn algemeenheid het geval met openbare data, die tegen drukkosten worden aangeboden. Resteert de vraag of bij het verkopen van het product NEEDIS de onderzoeker bereid is hier geld voor te betalen 2. Wat wordt er gemist? Het blijkt aan de hand van de enkele uitgewerkte NEEDIS-verbruiksanalyses, dat deze van groot nut zijn en een veel belangrijker rol zouden moeten spelen 3. Zijn er alternatieven? 2 In de bijlage Levenscyclus NEEDIS is in 1996 de beslissing om NEEDIS onder nagenoeg gelijke condities te continueren, o.a. gebaseerd op de overweging dat NEEDIS als commerciele activiteit niet kan bestaan. 14

15 NEEDIS als product Zonder tussenkomst van de beheerder zou een NEEDIS-databank alleen via een verdergaande automatisering gerealiseerd kunnen worden. De inspanning om de diversiteit van grijze data in te brengen, weegt echter niet op tegen de incidentele daarop toegespitste vragen. Waarom dan toch NEEDIS? Gezien de in dit rapport genoemde kenmerken is het - alles overziende - legitiem de telkenmale terugkomende rol van de intermediair in combinatie met de meta-functie over grijze data als onlosmakelijk onderdeel van de database te beschouwen. Dit laatste kan vervolgens omkaderd worden als het product NEEDIS. 3 Dit paste echter niet in de doelstellingen van de participanten van NEEDIS en daarmee binnen het financiele draagvlak. 15

16 September i998 8 jaar NEEDIS 16

17 3. EPILOOG Acht jaar NEEDIS heeft geleid tot een energie-informatiedienst dat z n bestaansrecht heeft bewezen. De maatschappelijke functie is in de afgelopen jaren door de energiesector met steun van de participanten in de Stichting NEEDIS (Sep, Gasunie en het Ministerie van Economische Zaken) in de lucht gehouden. Nu, medio 1998 is het besluit gevallen dat de participatie van Sep en Gasunie in de Stichting zal worden beeindigd en deze eind 1998 wordt opgeheven. Dit wordt ingegeven door de wens deze buitenschoolse activiteiten, die niet meer passen in de kernactiviteiten, af te stoten. Dit proces is versneld door de krachten rond NEEDIS (participatie, mja-gegevens) die een negatief stempel hebben gedrukt op het bereikte. Het beschikbare komende jaar zal dan ook moeten worden aangewend om vanaf het jaar 2000 met nieuw elan dit bestaansrecht waar te maken. Het is mogelijk dat delen van de database als onderdeel van de CBS Statlab-activiteiten een plaats gaan vinden. Het gebruik van grijze en/of meta-data zal hier toch op een of andere wijze een plaats in moeten vinden. Dit is wellicht weer een kern waaromheen een NEEDIS nieuwe stijl kan gaan functioneren. 17

18 September i998 8 jaar NEEDIS 18

19 Bijlage A. LEVENSCYCLUS NEEDIS 1. INLEIDING Wordt vanuit de geschiedenis gekeken naar NEEDIS, dan worden achtereenvolgens aangetroffen als uitvoerende partijen: het CE (Centrum voor energiebesparing en schone technologie), BSO, Novem, Ecofys/ECN en ECN. De evolutie van de namen van het systeem wordt aangegeven door achtereenvolgens NEVIS, NEEVIS en tenslotte NEEDIS. AIs start van NEEDIS is 1989 aan te geven, toen circuleerden diverse initiatieven op het gebied van de ontwikkeling van Nationale Energie Databanken : TNO in opdracht van EZ, een voorstel van Novem aan EZ (met een mogelijke participatie van Sep) en de verkennende studies van het CE. Per kenmerkende tijdsperiode (soms bepaald door de uitvoerenden, dan weer door het verschijnen van een definitief beleidsstuk) zal in het volgende hoofdstuk een chronologisch verslag worden gedaan. 2. CHRONOLOGISCH ONTWIKKELING 1989: Sep-initiatief Medio!989 is sprake van een voorstudie naar een Nationaal Elektriciteit Verbruiks informatie Systeem (NEVIS) in opdracht van de Sep ~, uitgevoerd door het CE. De naam geeft reeds aan, dat de aandacht allereerst is gericht op: De ontwikkeling van een datasysteem over besparingsgegevens uit het verleden, opdat partijen dezelfde uitgangspunten gebruiken als indicaties worden gegeven over de toekomstige besparingsmogelijkheden. Aangeven van mogelijkheden voor gebruikers op welke wijze de elektriciteit effectiever kan worden aangewend. Een schatting te maken van het besparingspotentieel in Nederland. De nationale elektriciteitsvraag nauwkeuriger te prognotiseren. In het Sepojaarverslag 1988 is aangegeven dater dringend behoefte bestaat aan een dergelijke database om de grote verschillen in interpretatie van de cijfers te verminderen. Voorts is er een goede uniforme systematiek gewenst om besparingen te beschrijven. Door gegevens omtrent gebruik en besparing op een centrale plaats bijeen te brengen kunnen deze doelen worden verwezenlijkt. Omdat de informatie tot dan fragmentarisch bij diverse instanties aanwezig is, kan een verspilling worden voorkomen. In de concept rapportage (juli 1989) van de studie Op weg naar een nationaal elektriciteitsverbruiksinformatiesysteem komen aan de orde: standaardindeling naar verbruikssectoren en toepassingen, bronnen voor informatie met name t.a.v. (penetratie van) besparingsmogelijkheden. Ten aanzien van het eerste punt wordt reeds aangegeven dat de SBI-indeling 74 niet voldoet en worden voorstellen voor een herziening van de bedrijfsindeling voorgesteld. Of de huidige SBI-indeling 93 hier aan tegemoet komt gaat te ver voor deze rapportage. Uit de ~ Deelnemers in deze fase: J.M.v.d. Berg en M.A.P.C. van Loon van de Sep, terwijl vanuit het CE P.H. van Gemer~ bij het project betrokken is. 19

20 September jaar NEEDIS verwijzingen naar bronnen voor het tweede punt blijkt dat hier nog veel pionierswerk verricht dient te worden. VEEN-participatie Op basis van de resultaten van de verkennende studie wordt de VEEN betrokken bij de activiteiten voor het oprichten van een Elektriciteits database. In een organisatievoorstel is er sprake van dat 3 ~ 4 man NEVIS zal bemannen. Naast medewerkers van Sep en VEEN zal het CE worden ingeschakeld, gelet op hun huidige werkzaamheden en affiniteit voor dit onderwerp. Informatie vanuit NEVIS zal geleverd worden aan een adviesgroep INNOVATIE, bestaande uit VEEN, Sep, CE, TNO etc., welke vervolgens weer informatie doorspeelt aan Novem en EZ. 1990: Geboorte NEEVIS In het definitieve rapport van het CE (januari 1990) wordt voor het eerst gewag gemaakt van NEEVIS: Nationaal Energie Efficiency en Verbruiks Informatie Systeem. De taakverbreding leidt tot de aanbeveling samenwerking te zoeken met andere belanghebbende partijen. Doel is nu informatie te verkrijgen over: de huidige gemiddelde efficiency van het verbruik, de gemiddelde en hoogst beschikbare efficiency van nieuwe toepassingen. Op gebied van de bestuurlijke aspecten wordt voorgesteld dat SepNEEN het initiatief neemt voor het oprichten van een stichting. In de concept oprichtingsstatuten van NEEVIS komt het Ministerie van Economische Zaken als participant om de hoek kijken. In de startfase van NEEVIS levert het CE een interim manager. Organisaties en personen die relevante databanken beheren (VEGIN, CPB, VvKK, CBS, ESC, ETDE, CADDET) reageren positief op het initiatief in deze fase. Wel wordt in deze meer concrete fase geconstateerd dat de verschillende informatiestromen zeer ongelijksoortig zijn en soms onvolledig en/of onbruikbaar. Met name over efficiency- en technologie-ontwikkeling is vrijwel alleen meta- en bibliografische informatie beschikbaar. In dit stadium besluiten de initiatiefnemers Sep en VEEN de ontwikkeling van de elektriciteitsdatabase uit te breiden naar de ontwikkeling van een meer algemene energiedatabase met participatie van VEGIN en Gasunie. Het doel van NEEVIS blijft de hoogte en de ontwikkeling van het nationaal energiegebruik te beschrijven in de vorm van een openbare databank. Hoofddoel van NEEVIS is het verzamelen en verstrekken van gegevens over energiebesparing en energie-efficiency. Dit zal bereikt moeten worden via de volgende doelstellingen: Openbare gegevens krijgen een grotere toegankelijkheid en toepasbaarheid. Betere afstemming bereiken over de betekenis van gegevens. Rangschikking van de gegevens op basis van een set geeniformeerde definities. Definities en bouwstenen worden verkregen teneinde de participerende organisaties en andere ge~nteresseerden inzicht te geven in energiebesparingen. 20

21 Bijlage Levenscyclus NEEDIS De behoefte aan zo n als bovenbeschreven databank bestaat al geruime tijd, met als reden dater meer eenduidig basiscijfermateriaal voorhanden komt. Cijfermateriaal is vanzelfsprekend beschikbaar via het Centraal Bureau voor de Statistiek, maar hiermee zijn niet alle levende vragen te beantwoorden. Er is daarnaast ook behoefte aan gegevens over bijvoorbeeld verbruik, penetratiegraden en informatie over energiezuinige apparatuur. Deze laatste voorbeelden mogen echter ook weer niet op zich zelf beschouwd worden, maar dienen in samenhang met de CBS-gegevens te worden ge~nterpreteerd. Op deze wijze wordt inzicht verkregen naar de effectiviteit van concrete maatregelen. De invulling van het systeem zal geschieden op basis van diverse gegevenssoorten, waarvoor een definitie van relevante kenmerken dient te worden vastgelegd. Het is reeds april 1990 geworden en de activiteiten in deze definitiefase zijn er op gericht begin 1991 NEEVIS van start te laten gaan. In een werkgroep (opgericht mei 1990) bestaande uit medewerkers van Sep, VEEN, VEGIN, Gasunie en EZ wordt het probleemgebied rond de oprichting en inrichting van NEEVIS in kaart gebracht. AIs aanvullende doelstelling komt naar voren de toename in betrouwbaarheid van omzetprognose. De resultaten van de werkgroep zijn vastgelegd in een definitiestudie, waarbij gebruik wordt gemaakt van de in juli 1990 van de hand van het CE verschenen rapport Structurering van gegevens om te komen tot een NEEVIS. Het tijdschema laat nu als startdatum april 1991 zien. Tevens wordt besloten om een gefaseerde start te maken om de participanten duidelijkheid te bieden over de verwachtte meerwaarde. Op basis van de vastgelegde overwegingen wordt eind 1990 besloten tot het verlenen van een opdracht Prototyping NEEVIS aan BSO na offertevergelijking van meerdere aanbieders. 1991: BSO Op 10 december 1990 verschijnt er een gezamenlijk persbericht van het Ministerie van Economische Zaken, N.V. Nederlandse Gasunie. N.V. Sep, VEEN en VEGIN, waarin een studie wordt aangekondigd naar een Nationale Databank voor Energiebesparing. Deze haalbaarheidsstudie is door de Stuurgroep 5 NEEVIS opgedragen aan BSO te Apeldoorn. De studie dient uiterlijk in het voorjaar van 1991 te zijn voltooid. Om met NEEVIS het volgen van energiegebruik en -besparingen mogelijk te maken, alsmede inzicht te bieden in het deel van de besparingen dat bij de huidige stand van zaken nog verwezenlijkt kan worden, dient een sectorindeling, functie-indeling en een consistent definitiestelsel opgesteld te worden, dat aan het beoogde datasysteem ten grondslag ligt. Daarbij dient op eike niveau van verbijzondering aansluiting te zijn aan de CBSsystematiek. 5 Leden van de Stuurgmep waren: M.A.P.C. van Loon (Sep), G.G. Gmenewegen (VEGIN), D. v.d. Weerd (VEEN) G.R.J. Hagevoort (Gasunie) en E.O. Weeda (EZ). Daarnaast was er een Project Adviesgmep actief met: J.M.v.d. Berg (Sep), W.A.P. Jost (VEGIN), A.T. Sypkens Smit (VEEN), G.D.A. Wolthuis (Gasunie) en A.C.v.d. Zwan (EZ). 21

Terugblik op 8 jaar grijze data-ontsluiting

Terugblik op 8 jaar grijze data-ontsluiting 8 JAAR NEEDIS Terugblik op 8 jaar grijze data-ontsluiting F.G.H. van Wees en W.G. van Arkel ECN-Beleidsstudies Petten NEEDIS Postbus 1 1755 ZG Petten NDS-98-002 telefoon: 0224-564750 telefax : 0224-563338

Nadere informatie

Projectplan Monitor bevordering arbeidsparticipatie (2009-2012)

Projectplan Monitor bevordering arbeidsparticipatie (2009-2012) -1- Projectplan Monitor bevordering arbeidsparticipatie (2009-2012) 1 Aanleiding voor het project Arbeidsparticipatie is een belangrijk onderwerp voor mensen met een chronische ziekte of functiebeperking

Nadere informatie

WKK: de energiebesparingtechnologie bij uitstek!

WKK: de energiebesparingtechnologie bij uitstek! WKK: de energiebesparingtechnologie bij uitstek! Deze notitie belicht puntsgewijs de grote rol van WKK bij energiebesparing/emissiereductie. Achtereenvolgens worden de volgende punten besproken en onderbouwd:

Nadere informatie

Praktijkinstructie Oriëntatie op de informatie-analyse 4 (CIN08.4/CREBO:50131)

Praktijkinstructie Oriëntatie op de informatie-analyse 4 (CIN08.4/CREBO:50131) instructie Oriëntatie op de informatie-analyse 4 (CIN08.4/CREBO:50131) pi.cin08.4.v2 ECABO, 1 september 2003 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd, overgenomen, opgeslagen

Nadere informatie

Loon- en maaibedrijf De Struunhoeve BV

Loon- en maaibedrijf De Struunhoeve BV Loon- en maaibedrijf De Struunhoeve BV Review CO 2 reductiesysteem Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.1 In het kader van papier vermindering is de inhoudsopgave op de voorpagina afgedrukt Inhoudsopgave

Nadere informatie

Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008

Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008 Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008 1 Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controle- en overige standaarden Vastgesteld

Nadere informatie

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR datum vergadering 17 juni 2010 auteur Daniëlle Vollering telefoon 033-43 46 133 e-mail dvollering@wve.nl afdeling Staf behandelend bestuurder drs. J.M.P. Moons onderwerp agendapunt Uitkomst en benutting

Nadere informatie

HOEBERT HULSHOF & ROEST

HOEBERT HULSHOF & ROEST Inleiding Artikel 1 Deze standaard voor aan assurance verwante opdrachten heeft ten doel grondslagen en werkzaamheden vast te stellen en aanwijzingen te geven omtrent de vaktechnische verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Dit reglement is opgesteld en vastgesteld ingevolge artikel 5.5. van de statuten van Stichting Vocallis.

Dit reglement is opgesteld en vastgesteld ingevolge artikel 5.5. van de statuten van Stichting Vocallis. BESTUURSREGLEMENT Vastgesteld door het bestuur op 6 mei 2015. Hoofdstuk I. Algemeen. Artikel 1. Begrippen en terminologie. Dit reglement is opgesteld en vastgesteld ingevolge artikel 5.5. van de statuten

Nadere informatie

2. Wat zijn per sector/doelgroep de algemene inzichten ten aanzien van de inhoud van de continuïteitsplannen?

2. Wat zijn per sector/doelgroep de algemene inzichten ten aanzien van de inhoud van de continuïteitsplannen? Samenvatting Aanleiding en onderzoeksvragen ICT en elektriciteit spelen een steeds grotere rol bij het dagelijks functioneren van de maatschappij. Het Ministerie van Veiligheid en Justitie (hierna: Ministerie

Nadere informatie

Review CO2 reductiesysteem. Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.2

Review CO2 reductiesysteem. Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.2 Review CO2 reductiesysteem Conform niveau 3 op de CO2-prestatieladder 2.2 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Invalshoek A: Inzicht 4 2.1. Footprintberekening 4 2.2. Kwaliteitsmanagement (ISO 14064-1 hoofdstuk

Nadere informatie

Startnotitie Digitaal Platform voor presentatie van het beste en mooiste van de Vlaams-Nederlandse culturele samenwerking

Startnotitie Digitaal Platform voor presentatie van het beste en mooiste van de Vlaams-Nederlandse culturele samenwerking Startnotitie Digitaal Platform voor presentatie van het beste en mooiste van de Vlaams-Nederlandse culturele samenwerking Commissie Cultureel Verdrag Vlaanderen - Nederland Brussel, april 2014 CVN heeft

Nadere informatie

Handleiding uitvoering ICT-beveiligingsassessment

Handleiding uitvoering ICT-beveiligingsassessment Handleiding uitvoering ICT-beveiligingsassessment Versie 2.1 Datum : 1 januari 2013 Status : Definitief Colofon Projectnaam : DigiD Versienummer : 2.0 Contactpersoon : Servicecentrum Logius Postbus 96810

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Programmadirectie Dienstverlening Regeldruk en Informatiebeleid Afdeling

Nadere informatie

Protocol Bouwen in het gesloten seizoen aan primaire waterkeringen

Protocol Bouwen in het gesloten seizoen aan primaire waterkeringen Protocol Bouwen in het gesloten seizoen aan primaire waterkeringen Plan van Aanpak POV Auteur: Datum: Versie: POV Macrostabiliteit Pagina 1 van 7 Definitief 1 Inleiding Op 16 november hebben wij van u

Nadere informatie

Onderwerp: Risico inventarisatie project rwzi Utrecht Nummer: 604438. Dit onderwerp wordt geagendeerd ter kennisneming ter consultering ter advisering

Onderwerp: Risico inventarisatie project rwzi Utrecht Nummer: 604438. Dit onderwerp wordt geagendeerd ter kennisneming ter consultering ter advisering COLLEGE VAN DIJKGRAAF EN HOOGHEEMRADEN COMMISSIE BMZ ALGEMEEN BESTUUR Agendapunt 9A Onderwerp: Risico inventarisatie project rwzi Utrecht Nummer: 604438 In D&H: 22-01-2013 Steller: Drs. J.L.P.A. Dankaart

Nadere informatie

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35 bus 10 1030 Brussel

Nadere informatie

Energiebesparing koffieverpakkingen

Energiebesparing koffieverpakkingen Op CE Delft CE lossingen Delft voor Oplossingen milieu, econom voor ie milieu, en technolog economie ie en technologie Oude Delft 180 Oude Delft 180 2611 HH Delft 2611 HH Delft tel: tel: 015 015 2 150

Nadere informatie

Datum : 13 december 2005 Nummer PS : PS2006ZCW03 Dienst/sector : MEC/DMO Commissie : ZCW Registratienummer : 2005MEC002130i Portefeuillehouder : Kamp

Datum : 13 december 2005 Nummer PS : PS2006ZCW03 Dienst/sector : MEC/DMO Commissie : ZCW Registratienummer : 2005MEC002130i Portefeuillehouder : Kamp S T A T E N V O O R S T E L Datum : 13 december 2005 Nummer PS : PS2006ZCW03 Dienst/sector : MEC/DMO Commissie : ZCW Registratienummer : 2005MEC002130i Portefeuillehouder : Kamp Titel : Overdracht functie

Nadere informatie

Offerte. Inleiding. Projectopdracht

Offerte. Inleiding. Projectopdracht Offerte aan van Directeur MEVA drs. C.E. M., Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Centrum voor Beleidsstatistiek, Centraal Bureau voor de Statistiek onderwerp Offerte Inkomenspositie Chronisch

Nadere informatie

Toelichting 01: Praktische richtlijnen voor de uitvoering van de energiebeleidsovereenkomsten

Toelichting 01: Praktische richtlijnen voor de uitvoering van de energiebeleidsovereenkomsten COMMISSIE ENERGIEBELEIDSOVEREENKOMST Toelichting 01: Praktische richtlijnen voor de uitvoering van de energiebeleidsovereenkomsten 1 Inleiding De energiebeleidsovereenkomst (kortweg EBO) voor VER-bedrijven

Nadere informatie

Communicatieplan. Energie- & CO 2 beleid. Van Gelder Groep

Communicatieplan. Energie- & CO 2 beleid. Van Gelder Groep Van Gelder Groep B.V. Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Van Gelder Groep 1 2015, Van Gelder Groep B.V. Alle rechten voorbehouden. Geen enkel deel van dit document mag worden gereproduceerd in welke

Nadere informatie

Nota van B&W. Onderwerp Kredietafwikkeling Stadsdeelhart Schalkwijk. B&W-besluit:

Nota van B&W. Onderwerp Kredietafwikkeling Stadsdeelhart Schalkwijk. B&W-besluit: Onderwerp Kredietafwikkeling Stadsdeelhart Schalkwijk Nota van B&W Portefeuille J. Nieuwenburg Auteur Alex Jansen Telefoon 5113661 E-mail: a.jansen@haarlem.nl SO/PM Reg.nr. 2007/215162 Bijlage A B & W-vergadering

Nadere informatie

CO 2 -uitstoot 2008-2014 gemeente Delft

CO 2 -uitstoot 2008-2014 gemeente Delft CO 2 -uitstoot 28-214 gemeente Delft Notitie Delft, april 215 Opgesteld door: L.M.L. (Lonneke) Wielders C. (Cor) Leguijt 2 April 215 3.F78 CO 2-uitstoot 28-214 1 Woord vooraf In dit rapport worden de tabellen

Nadere informatie

Energiemanagementsysteem. Van de Kreeke Beheer BV en Habets-van de Kreeke Holding BV

Energiemanagementsysteem. Van de Kreeke Beheer BV en Habets-van de Kreeke Holding BV Van de Kreeke Beheer BV en Habets-van de Kreeke Holding BV Nuth,20augustus 2015 Auteur(s): Tom Kitzen Theo Beckers Geaccordeerd door: Serge Vreuls Financieel Directeur C O L O F O N Het format voor dit

Nadere informatie

Procedure 07 CO 2 -prestatieladder. 24 februari 2013 (FKO)

Procedure 07 CO 2 -prestatieladder. 24 februari 2013 (FKO) Procedure 07 CO 2 -prestatieladder 24 februari 2013 (FKO) Inhoudsopgave Inleiding 3 1. Stuurcyclus Energiemanagement 4 2. Methodiek voor de emissie inventaris 6 Procedure 07 CO 2-prestatieladder 2 Inleiding

Nadere informatie

Reglement Gebruikersraad Standaard Digitale Nota. Reglement Gebruikersraad Standaard Digitale Nota

Reglement Gebruikersraad Standaard Digitale Nota. Reglement Gebruikersraad Standaard Digitale Nota Reglement Gebruikersraad Standaard Digitale Nota Inleiding Sinds 2 juli 2007 viel het beheer van de Standaard Digitale Nota (hierna aangeduid als SDN of de Standaard) onder de verantwoordelijkheid van

Nadere informatie

Enquête. Gebruik bij uw antwoorden SVP de door ons aangebrachte nummering. Uw antwoorden ontvangen wij graag uiterlijk op donderdag 26 januari retour.

Enquête. Gebruik bij uw antwoorden SVP de door ons aangebrachte nummering. Uw antwoorden ontvangen wij graag uiterlijk op donderdag 26 januari retour. Enquête Instructie Deze enquête vormt een van de bouwstenen voor het ontwikkelen van een breed gedragen visie op Transparantie en Verantwoording. De enquête bestaat uit drie delen: In deel 1 vragen we

Nadere informatie

Samen aan de IJssel Inleiding

Samen aan de IJssel Inleiding Samen aan de IJssel Samenwerking tussen de gemeenten Capelle aan den IJssel en Krimpen aan den IJssel, kaders voor een intentieverklaring en voor een onderzoek. Inleiding De Nederlandse gemeenten bevinden

Nadere informatie

Procedure voor dataverkrijging en terugkoppeling

Procedure voor dataverkrijging en terugkoppeling Procedure voor dataverkrijging en terugkoppeling Doel: In het verleden zijn er te weinig concrete afspraken gemaakt over de tijdstippen waarop de aan NCDR deelnemende centra hun data aanleveren en op welke

Nadere informatie

CO2- communicatieplan

CO2- communicatieplan CO2- communicatieplan Remmits Beheer Opgesteld : Gecontroleerd: Status : E. Luiken F. Pesch Definitief Augustus 2015-1 - Inhoudsopgave: 1.0 Inleiding 1.1 Voorwoord 1.2 Marktontwikkelingen 1.3 Doelstellingen

Nadere informatie

Projectvoorstellen maken

Projectvoorstellen maken Projectvoorstellen maken 1. Kader 1.1. Gebruiksaanwijzing 1.2. Wat zijn de eisen aan een projectvoorstel? 2. Inleiding 2.1 Signalering 2.2 Vooronderzoek 2.3 Probleemsituatie 3. Doelstellingen en randvoorwaarden

Nadere informatie

Onderzoeksopzet De Poort van Limburg gemeente Weert

Onderzoeksopzet De Poort van Limburg gemeente Weert Onderzoeksopzet De Poort van Limburg gemeente Weert Weert, 6 september 2011. Rekenkamer Weert Inhoudsopgave 1. Achtergrond en aanleiding 2. Centrale vraagstelling 3. De wijze van onderzoek 4. Deelvragen

Nadere informatie

Communicatieplan Energie- & CO 2

Communicatieplan Energie- & CO 2 Communicatieplan Energie- & CO beleid Versie 9 - Januari 013 Akkoord Directie: Inhoud: 1. Inleiding 1.1 Ambitie 1. Aansluiting op de marktontwikkelingen 1.3 Doelstellingen en voorgenomen acties in 01 1.4

Nadere informatie

CCvD Datastandaarden Een gezamenlijk initiatief van SIKB en IHW

CCvD Datastandaarden Een gezamenlijk initiatief van SIKB en IHW CCvD Datastandaarden Een gezamenlijk initiatief van SIKB en IHW versie 2013.12.04 (definitief) 1. Inleiding De Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer (SIKB) en het InformatieHuis Water

Nadere informatie

Huiberts BV. Review CO 2 reductiesysteem 2.A.2_1. Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.2

Huiberts BV. Review CO 2 reductiesysteem 2.A.2_1. Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.2 Huiberts BV Review CO 2 reductiesysteem 2.A.2_1 Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.2 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Invalshoek A: Inzicht 4 2.1. Footprintberekening 2.2. Kwaliteitsmanagement

Nadere informatie

Werkveld Datum Instemming/Advies GMR Vastgesteld R v T

Werkveld Datum Instemming/Advies GMR Vastgesteld R v T Werkveld Datum Instemming/Advies GMR Vastgesteld R v T Organisatie Januari 2012 nvt 18 Januari 2012 Zelfevaluatie Raad van Toezicht Organisatie/Zelfevaluatie Inhoudsopgave 1. PROCEDURE ZELFEVALUATIE RAAD

Nadere informatie

h.ebels(&gemeentelangediik.ni en (in cc.) s.appeiman(d~c~emeenteiangediik.nl

h.ebels(&gemeentelangediik.ni en (in cc.) s.appeiman(d~c~emeenteiangediik.nl gemeente Langedijk Urhahn Urban Design Tav. de heer S. Feenstra Laagte Kadijk 153 1O18ZD AMSTERDAM Datum 17 maart 2015 B P/PEZ/SA Afdeling/team Uw brief/nummer Inlichtingen bi1 Onderwerp Bijiage(r) De

Nadere informatie

Zelfevaluatie Raad van Toezicht RvT

Zelfevaluatie Raad van Toezicht RvT werkveld datum Instemming/advies GMR Vaststelling RvT Vastgesteld CvB Organisatie 28-11-2012 n.v.t. 28-11-2012 n.v.t. Zelfevaluatie Raad van Toezicht RvT Inhoudsopgave 1. Procedure zelfevaluatie Raad van

Nadere informatie

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut.

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. Samenvatting Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. De Jeugdmonitor Zeeland De Jeugdmonitor Zeeland is een plek waar allerlei informatie bij

Nadere informatie

Planning & Control. Inleiding. Inhoudsopgave

Planning & Control. Inleiding. Inhoudsopgave Planning & Control Inleiding Planning & Control is de Engelse benaming voor coördinatie en afstemming. Het is gericht op interne plannings- en besturingsactiviteiten. Een heldere Planning & Control functie

Nadere informatie

Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij

Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij 2004-98 Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij Voorgestelde behandeling: - Statencommissie Bestuur, Financiën

Nadere informatie

Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Heras

Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Heras Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Heras 15 Mei 2012 Communicatieplan Energie- & CO 2 beleid Heras Inhoud: 1. Inleiding 1.1 Ambitie 1.2 Aansluiting op de marktontwikkelingen 1.3 Doelstellingen en

Nadere informatie

Het algemeen bestuur van het stadsgewest Haaglanden,

Het algemeen bestuur van het stadsgewest Haaglanden, Het algemeen bestuur van het stadsgewest Haaglanden, gezien het voorstel van het dagelijks bestuur d.d. 16 februari 2005, gelet op artikel 213 van de Gemeentewet, BESLUIT: vast te stellen de bijgevoegde:

Nadere informatie

Tussenbalans en richten van het vervolgproces

Tussenbalans en richten van het vervolgproces Raadsnotitie Samen bouwen aan het huis van de democratie in Bloemendaal: Tussenbalans en richten van het vervolgproces Aan De gemeenteraad van Bloemendaal Van Waarnemend burgemeester van gemeente Bloemendaal

Nadere informatie

Selectie van Meer met Minder -proefprojecten

Selectie van Meer met Minder -proefprojecten Selectie van Meer met Minder -proefprojecten Versie 10 maart 2008 Inhoudsopgave 1 Inleiding 4 2 Wat is een Meer met Minder-proefproject? 4 2.1 MmM-uitgangspunten 4 2.2 MmM-aanpak 5 2.2.1 Verleiden 5 2.2.2

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

Inhuur in de Kempen. Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden. Onderzoeksaanpak

Inhuur in de Kempen. Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden. Onderzoeksaanpak Inhuur in de Kempen Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden Onderzoeksaanpak Rekenkamercommissie Kempengemeenten 21 april 2014 1. Achtergrond en aanleiding In gemeentelijke organisaties met een omvang als

Nadere informatie

CO2- communicatieplan

CO2- communicatieplan CO2- communicatieplan Remmits Beheer Opgesteld : Gecontroleerd: Status : E. Luiken F. Pesch Definitief Maart 2014-1 - Inhoudsopgave: 1.0 Inleiding 1.1 Voorwoord 1.2 Marktontwikkelingen 1.3 Doelstellingen

Nadere informatie

Documentatierapport Relaties van baansleutels tussen nieuwe en oude baandefinities (KOPPELBAANSLEUTELSTAB)

Documentatierapport Relaties van baansleutels tussen nieuwe en oude baandefinities (KOPPELBAANSLEUTELSTAB) Centraal Bureau voor de Statistiek Centrum voor Beleidsstatistiek Documentatierapport Relaties van baansleutels tussen nieuwe en oude baandefinities (KOPPELBAANSLEUTELSTAB) Datum: 18 februari 2014 Bronvermelding

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord. Leeswijzer 7. 1 Toelichting op het benchmark-convenant 9. 2 Stappenplan bevoegd gezag 11

Inhoud. Voorwoord. Leeswijzer 7. 1 Toelichting op het benchmark-convenant 9. 2 Stappenplan bevoegd gezag 11 Inhoud Voorwoord Leeswijzer 7 1 Toelichting op het benchmark-convenant 9 2 Stappenplan bevoegd gezag 11 3 Vergunningverlening bij convenantbedrijven 17 4 Vergunningverlening bij bedrijven die niet deelnemen

Nadere informatie

Draaiboek Invoering Basisregistratie Personen l Afnemers

Draaiboek Invoering Basisregistratie Personen l Afnemers Draaiboek Invoering Basisregistratie Personen l Afnemers Van Oriëntatie naar Gebruik van de BRP Inleiding & toelichting op de vijf hoofdstappen Publicatiedatum: oktober 2014 Ten geleide Voor u ligt de

Nadere informatie

Projectvoorstel Borging Programma Lokale Versterking GGz Project B: Regionale borgingsactiviteiten

Projectvoorstel Borging Programma Lokale Versterking GGz Project B: Regionale borgingsactiviteiten Projectvoorstel Borging Programma Lokale Versterking GGz Project B: Regionale borgingsactiviteiten 20 april 2009 Landelijk Platform GGz Postbus 13223 3507 LE Utrecht 1 Inleiding Op 1 januari 2007 trad

Nadere informatie

PLAN VAN AANPAK PROJECT VINKENSLAG, versie 4 september 2008

PLAN VAN AANPAK PROJECT VINKENSLAG, versie 4 september 2008 PLAN VAN AANPAK PROJECT VINKENSLAG, versie 4 september 2008 1. Achtergrond en aanleiding De Rekenkamer Maastricht doet onderzoek naar de doeltreffendheid, doelmatigheid en rechtmatigheid van het gevoerde

Nadere informatie

Notitie chronisch zieken, gehandicapten en ouderen

Notitie chronisch zieken, gehandicapten en ouderen Notitie chronisch zieken, gehandicapten en ouderen Werk en Inkomen Gemeente Hoogeveen 15 december 2004 Inhoudsopgave blz. Inleiding 3 Huidig beleid 4 Kostensoorten 4 Hoogte kosten 5 Omvang van de doelgroep

Nadere informatie

Verordening 217 Concept aangeboden aan de Provinciale Staten

Verordening 217 Concept aangeboden aan de Provinciale Staten Verordening 217 Concept aangeboden aan de Provinciale Staten Controleverordening Randstedelijke Rekenkamer De Randstedelijke Rekenkamer besluit: overwegende dat: op grond van de wet van 2 juli 2003, Stb.

Nadere informatie

Rapportage. Effectmeting naar onderzoek Weten waarom uit 2008. Alphen-Chaam. Rekenkamercommissie Alphen-Chaam / Baarle-Nassau.

Rapportage. Effectmeting naar onderzoek Weten waarom uit 2008. Alphen-Chaam. Rekenkamercommissie Alphen-Chaam / Baarle-Nassau. 1 Rekenkamercommissie Alphen-Chaam / Baarle-Nassau Rapportage Effectmeting naar onderzoek Weten waarom uit 2008 Alphen-Chaam 7 juli 2011 W E T E N W A A R O M A L P H E N - C H A A M 2 1 Inleiding De Rekenkamercommissie

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol. Datum: dd-mm-jj

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol. Datum: dd-mm-jj BUSINESS CASE: Versie Naam opdrachtgever Naam opsteller Datum: dd-mm-jj Voor akkoord: Datum: LET OP: De bedragen in deze business case zijn schattingen op grond van de nu beschikbare kennis en feiten.

Nadere informatie

OPENBARE SAMENVATTING

OPENBARE SAMENVATTING OPENBARE SAMENVATTING Project Gebruikersgroep energiemanagement RVO Datum 17 juli 2015 Onderwerp Openbare samenvatting NRK/mix gebruikersgroep implementatie energiemanagement in context van Europese EED-wetgeving

Nadere informatie

Stichting Seniorenplatform Gouda Jaarverslag 2013

Stichting Seniorenplatform Gouda Jaarverslag 2013 Stichting Seniorenplatform Gouda Jaarverslag 2013 Deelnemen aan de samenleving Zelfstandig blijven Aan het werk blijven Senioren doen mee Gouda 11 maart 14 Een woord vooraf 1. Stichting Seniorenplatform

Nadere informatie

Learnshop. EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand

Learnshop. EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand Learnshop EN16001: Het kader voor uw energiemanagementsysteem? Nimaris b.v. Paul van Wezel Hertog van Brabantweg 15 5175 EA Loon op Zand tel: 0416-543060 Fax: 0416-543098 email: Web: paul.van.wezel@nimaris.nl

Nadere informatie

Werkt Gedragswerk? Evaluatie project Gedragswerk Juni 2009

Werkt Gedragswerk? Evaluatie project Gedragswerk Juni 2009 Werkt Gedragswerk? Evaluatie project Gedragswerk Juni 29 Evaluatieonderzoek Gedragswerk, juni 29 1 Inleiding Met het Ministerie van OCW is afgesproken dat in het schooljaar 28 29 een evaluatie zou worden

Nadere informatie

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Directie Gezond en Veilig Werken t.a.v. mevrouw Simone Wiers Postbus 90801 2509 LV DEN HAAG

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Directie Gezond en Veilig Werken t.a.v. mevrouw Simone Wiers Postbus 90801 2509 LV DEN HAAG Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Directie Gezond en Veilig Werken t.a.v. mevrouw Simone Wiers Postbus 90801 2509 LV DEN HAAG Meteren, 11 maart 2015 Rijksstraatweg 69 4194 SK METEREN Postbus

Nadere informatie

Review(Interne audit) CO2 reductiesysteem. Conform niveau 3 op de CO 2 prestatieladder 2.2

Review(Interne audit) CO2 reductiesysteem. Conform niveau 3 op de CO 2 prestatieladder 2.2 Review(Interne audit) CO2 reductiesysteem Conform niveau 3 op de CO 2 prestatieladder 2.2 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Invalshoek A: Inzicht 4 2.1. Footprintberekening 4 2.2. Kwaliteitsmanagement (ISO

Nadere informatie

Wat is het doel van een convenant?

Wat is het doel van een convenant? Met dit stappenplan en deze checklist legt u de basis voor een samenwerkingsovereenkomst tussen alle samenwerkingspartners in uw regio. Wat is het doel van een convenant? Een convenant is een overeenkomst

Nadere informatie

Vergelijking methoden energiebesparing: PME en MJA Inleiding Meerjarenafspraken energie-efficiency

Vergelijking methoden energiebesparing: PME en MJA Inleiding Meerjarenafspraken energie-efficiency Vergelijking methoden energiebesparing: PME en MJA Door Martijn Verdonk (PBL) en Piet Boonekamp (ECN) Met bijdragen van: Annemie Loozen en Harry Vreuls (SenterNovem) Inleiding Het meten van energiebesparing

Nadere informatie

Ketenanalyse stalen buispalen 2013

Ketenanalyse stalen buispalen 2013 Ketenanalyse stalen buispalen Genemuiden Versie 1.0 definitief \1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Leeswijzer 3 De -prestatieladder 4.1 Scopes 4. Niveaus en invalshoeken 5 3 Beschrijving van de waardeketen

Nadere informatie

Communicatieplan. Conform 3.C.2. 23 juni 2015. Voorbij Prefab. Voorbij Prefab Siciliëweg 61 1045 AX Amsterdam Nederland

Communicatieplan. Conform 3.C.2. 23 juni 2015. Voorbij Prefab. Voorbij Prefab Siciliëweg 61 1045 AX Amsterdam Nederland Conform 3.C.2 23 juni 2015 Voorbij Prefab Voorbij Prefab Siciliëweg 61 1045 AX Amsterdam Nederland INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING COMMUNICATIE... 3 1.1 Interne communicatie... 3 1.2 Externe communicatie...

Nadere informatie

KFI en KPI: overeenkomsten, verschillen en raakvlakken

KFI en KPI: overeenkomsten, verschillen en raakvlakken KFI en KPI: overeenkomsten, verschillen en raakvlakken Ministerie van Financiën, Begrotingszaken Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Personeelsmanagement Rijksdienst Inhoudsopgave

Nadere informatie

Voorstel ontwikkeling duurzaamheidsparagraaf Zoetermeer. 1. Inleiding

Voorstel ontwikkeling duurzaamheidsparagraaf Zoetermeer. 1. Inleiding Voorstel ontwikkeling duurzaamheidsparagraaf Zoetermeer 1. Inleiding Zoetermeer wil zich de komende jaren ontwikkelen tot een top tien gemeente qua duurzaam leefmilieu. In het programma duurzaam Zoetermeer

Nadere informatie

OVERZICHT VAN TOETSVORMEN

OVERZICHT VAN TOETSVORMEN OVERZICHT VAN TOETSVORMEN Om tot een zekere standaardisering van de gehanteerde toetsvormen en de daarbij geldende criteria te komen, is onderstaand overzicht vastgesteld. In de afstudeerprogramma's voor

Nadere informatie

Het bestuurlijk netwerk: conclusies en aanbevelingen.

Het bestuurlijk netwerk: conclusies en aanbevelingen. Het bestuurlijk netwerk: conclusies en aanbevelingen. 1. Inleiding. Om goede resultaten te kunnen boeken, werkt de gemeente samen met burgers, bedrijven en instellingen in een bestuurlijk netwerk. Een

Nadere informatie

Succesvolle toepassing van 360 graden feedback: De keuze van het 360 instrument en de voorbereiding op het 360 traject

Succesvolle toepassing van 360 graden feedback: De keuze van het 360 instrument en de voorbereiding op het 360 traject Succesvolle toepassing van 360 graden feedback: De keuze van het 360 instrument en de voorbereiding op het 360 traject Augustus 2011 Waar werknemers onderdeel zijn van een organisatie, wordt beoordeeld.

Nadere informatie

Energiemanagement Actieplan

Energiemanagement Actieplan 1 van 8 Energiemanagement Actieplan Datum 18 04 2013 Rapportnr Opgesteld door Gedistribueerd aan A. van de Wetering & H. Buuts 1x Directie 1x KAM Coördinator 1x Handboek CO₂ Prestatieladder 1 2 van 8 INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

Review CO2 reductiesysteem 2014-1 ste half jaar 2015. Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.2

Review CO2 reductiesysteem 2014-1 ste half jaar 2015. Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.2 Review CO2 reductiesysteem 2014-1 ste half jaar 2015 Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.2 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Management review - invalshoek A: Inzicht 4 2.1. Footprint berekening 4

Nadere informatie

Functioneel beheer in Nederland

Functioneel beheer in Nederland Functioneel beheer in Nederland Achtergrond Op initiatief van Marjet Smits (ad Matres), Martijn Buurman (Functioneel-beheerder.com) en Günther Nijmeijer (inmezzo) is eind 2012 de eerste verkiezing voor

Nadere informatie

Samenvatting globaal ontwerp Basisregistraties Doelstellingen. Aspect systemen

Samenvatting globaal ontwerp Basisregistraties Doelstellingen. Aspect systemen Samenvatting globaal ontwerp Basisregistraties Doelstellingen Doelstellingen uit plan van aanpak (plan van aanpak d.d.11 maart 2002): Het creëren van (keuze)mogelijkheden om het inzicht te vergroten in

Nadere informatie

Rekenkamercommissie Wijdemeren

Rekenkamercommissie Wijdemeren Rekenkamercommissie Wijdemeren Protocol voor het uitvoeren van onderzoek 1. Opstellen onderzoeksopdracht De in het werkprogramma beschreven onderzoeksonderwerpen worden verder uitgewerkt in de vorm van

Nadere informatie

Samenwerkingsprotocol CBP-IGZ

Samenwerkingsprotocol CBP-IGZ Samenwerkingsprotocol CBP-IGZ Afspraken tussen het College bescherming persoonsgegevens en de Inspectie voor de gezondheidszorg over de wijze van samenwerking bij het toezicht op de naleving van de bepalingen

Nadere informatie

Bedrijfsopleidingen in de industrie 1

Bedrijfsopleidingen in de industrie 1 Bedrijfsopleidingen in de 1 M.J. Roessingh 2 Het aantal bedrijfsopleidingen dat een werknemer in de in 1999 volgde, is sterk gestegen ten opzichte van 1993. Ook zijn er meer opleidingen gaan volgen. Wel

Nadere informatie

Medewerker administratieve processen en systemen

Medewerker administratieve processen en systemen processen en systemen Doel Voorbereiden, analyseren, ontwerpen, ontwikkelen, beheren en evalueren van procedures en inrichting van het administratieve proces en interne controles, rekening houdend met

Nadere informatie

Energiemanagementsysteem

Energiemanagementsysteem Energiemanagementsysteem BVR Groep B.V. Roosendaal, 20-06-2014. Auteur(s): H. Schrauwen, Energie & Technisch adviseur. Geaccordeerd door: M. Soenessardien,Manager KAM, Personeel & Organisatie Pagina 1

Nadere informatie

Beschrijving uniforme maatregelen m.b.t. Direct marketing

Beschrijving uniforme maatregelen m.b.t. Direct marketing Uniforme maatregel Sparrenheuvel 16 Postbus 520 3700 AM ZEIST Telefoon (030) 698 89 11 Telefax (030) 698 83 33 E-mail info@zn.nl Titel Inhoud Auteur Uniforme Maatregel 04: Direct marketing Beschrijving

Nadere informatie

Opzetten medewerker tevredenheid onderzoek

Opzetten medewerker tevredenheid onderzoek Opzetten medewerker tevredenheid onderzoek E: info@malvee.com T: +31 (0)76 7002012 Het opzetten en uitvoeren van een medewerker tevredenheid onderzoek is relatief eenvoudig zolang de te nemen stappen bekend

Nadere informatie

Jaarplan 2016. Leidschendam-Voorburg

Jaarplan 2016. Leidschendam-Voorburg Leidschendam-Voorburg Jaarplan 2016 Stichting Leergeld Leidschendam-Voorburg, Postbus 566, 2270 AD Voorburg. Tel: 070-7803376. E-mail: info@leergeldleidschendam-voorburg.nl Doelstelling Stichting Leergeld

Nadere informatie

Review CO 2 reductiesysteem. Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.1

Review CO 2 reductiesysteem. Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.1 Review CO 2 reductiesysteem Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Invalshoek A: Inzicht 3 2.1. Footprint berekening 3 2.2. Kwaliteitsmanagement (ISO 14064-1 hoofdstuk

Nadere informatie

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 213,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 213, Ontwerp voor een VERORDENING (EG) VAN DE RAAD betreffende de toerekening van de indirect gemeten diensten van financiële intermediairs (IGDFI) in het kader van het Europees systeem van nationale en regionale

Nadere informatie

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF De Eshof op weg naar energie neutraal! = woningen Eshof naar nul op de meter = Inhoud 1. Ambitie: naar meest duurzame wijk van Elst? 2. Meten is weten: per wijk per

Nadere informatie

Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302

Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302 Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302 Doel Voorbereiden en opzetten van en bijbehorende projectorganisatie, alsmede leiding geven aan de uitvoering hiervan, binnen randvoorwaarden van kosten,

Nadere informatie

Bijdragenr. 32. Verkeerskundig beheer van verkeerslichten en andere verkeerssystemen

Bijdragenr. 32. Verkeerskundig beheer van verkeerslichten en andere verkeerssystemen Bijdragenr. 32 Verkeerskundig beheer van verkeerslichten en andere verkeerssystemen ****** Erna Schol (Rijkswaterstaat Dienst Verkeer en Scheepvaart, Groene Golf Team) Emile Oostenbrink (CROW) Samenvatting

Nadere informatie

VLAAMSE OVERHEID. Leefmilieu, Natuur en Energie

VLAAMSE OVERHEID. Leefmilieu, Natuur en Energie VLAAMSE OVERHEID Leefmilieu, Natuur en Energie [C 2007/35895] 1 JUNI 2007. Ministerieel besluit inzake de rapportering van de elektriciteitsdistributienetbeheerders betreffende de uitvoering van hun REG-actieplannen

Nadere informatie

FUNCTIEDOCUMENT. Sector : Management Datum : december 2011 Functie : Manager Functienummer : 1.1

FUNCTIEDOCUMENT. Sector : Management Datum : december 2011 Functie : Manager Functienummer : 1.1 FUNCTIEDOCUMENT RWS Sector : Management Datum : december 2011 Functie : Manager Functienummer : 1.1 CONTEXT RWS heeft vier afdelingen (Strategie & Beleid, Klant, Vastgoed en Bedrijfsvoering). Deze afdelingen

Nadere informatie

De vragenlijst van de openbare raadpleging

De vragenlijst van de openbare raadpleging SAMENVATTING De vragenlijst van de openbare raadpleging Tussen april en juli 2015 heeft de Europese Commissie een openbare raadpleging gehouden over de vogel- en de habitatrichtlijn. Deze raadpleging maakte

Nadere informatie

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Meedoen& Meetellen Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Samenstelling trainingsmodule Eline Roelofsen Roel Schulte www.verwondering.nu Illustratie

Nadere informatie

Nadere regels initiatievenbudget Samen werken aan duurzame energie Almere 2015-2017

Nadere regels initiatievenbudget Samen werken aan duurzame energie Almere 2015-2017 Nadere regels initiatievenbudget Samen werken aan duurzame energie Almere 2015-2017 Het college van burgemeester en wethouders van Almere, Gelet op artikel 2, eerste lid aanhef en onder h en artikel 3

Nadere informatie

REGLEMENT BELANGENVERSTRENGELING FSFE.

REGLEMENT BELANGENVERSTRENGELING FSFE. REGLEMENT BELANGENVERSTRENGELING FSFE. Dit reglement is opgesteld teneinde een transparant bestuur en de integriteit te stimuleren en mogelijke belangenverstrengelingen te voorkomen binnen het FSFE. Het

Nadere informatie

Gelet op de artikelen 3.1 en 3.2 van de Wet basisregistratie personen wordt op dit verzoek als volgt besloten.

Gelet op de artikelen 3.1 en 3.2 van de Wet basisregistratie personen wordt op dit verzoek als volgt besloten. DGBK/RvIG Rijksdienst voor Identiteitsgegevens In het verzoek van 13 mei 2015, 2015-0000367950, heeft de minister van Financiën ten behoeve van Dienst Uitvoering Onderwijs verzocht om autorisatie voor

Nadere informatie

Kansen voor warmte. Frans Rooijers Lustrumcongres Stichting Warmtenetwerk, 13-2-2014

Kansen voor warmte. Frans Rooijers Lustrumcongres Stichting Warmtenetwerk, 13-2-2014 Kansen voor warmte Frans Rooijers Lustrumcongres Stichting Warmtenetwerk, 13-2-2014 Centrale boodschap Er is een groot potentieel aan duurzame warmte en warmtebesparing in Nederland beschikbaar. Per situatie

Nadere informatie

Intentieovereenkomst tussen het Ministerie van. Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en. Rabobank met betrekking tot het Revolverend

Intentieovereenkomst tussen het Ministerie van. Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en. Rabobank met betrekking tot het Revolverend Intentieovereenkomst tussen het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Rabobank met betrekking tot het Revolverend Fonds Energiebesparing 11 Juli 2013 Betrokken partijen Initiatiefnemer:

Nadere informatie

Reglement Cliëntenpanel. Stichting Samenwerkende Zorgboeren Zuid

Reglement Cliëntenpanel. Stichting Samenwerkende Zorgboeren Zuid Reglement Cliëntenpanel Stichting Samenwerkende Zorgboeren Zuid Reglement cliëntenpanel (centrale cliëntenraad) De Stichting Samenwerkende Zorgboeren hecht veel waarde aan de inbreng van haar cliënten

Nadere informatie