Corporatie Governance Duurzaamheid

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Corporatie Governance Duurzaamheid"

Transcriptie

1 Corporatie Governance Duurzaamheid

2 Piet Klop RA Voorzitter branchegroep Wonen en Ruimte Deloitte ir. Bart Hoevers MRE Partner Deloitte FAS Real Estate Advisory ir. Rob Huisman MRE Teamleider duurzaamheid

3 6. Financiering van investeringen in verduurzaming De verduurzaming 2 van vastgoedobjecten verloopt in hoofdlijnen langs twee assen. De eerste is de technische as, met objectgerelateerde aspecten zoals de kwaliteit van de schil en de installaties. De tweede is de as van het gebruikersgedrag. Gedragsverandering bij gebruikers vraagt relatief de minste financiële investeringen, maar is voor de woningcorporaties het moeilijkst te realiseren. Technische verduurzaming van vastgoedobjecten vergt juist omvangrijke financiële investeringen, maar deze leiden wel vaak tot een beter voorspelbaar eindresultaat. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de verschillende bedrijfseconomische aspecten van de financiering van investeringen in de technische verduurzaming van vastgoedobjecten. Wat zijn de struikelblokken, wat zijn de mogelijkheden? Er wordt aandacht besteed aan de opbrengsten van duurzaamheid, het opstellen van een business case, relevante wet- en regelgeving, aandachtspunten van financiers, fiscaliteiten en de benodigde procesgang. Figuur 6.1 Leeswijzer 6.1 Waarom is financiering belangrijk? Zonder financiering geen investering. Bovendien is financiering, net als alle andere bedrijfsmiddelen, schaars en kan iedere euro maar één keer worden uitgegeven. Financiering vraagt dus continu om een afweging van belangen. Niet alleen bij consumenten, maar ook bij organisaties, zoals woningcorporaties die willen of moeten investeren in verduurzaming. Financierings overwegingen bieden daarmee handvatten om vroegtijdig het kaf van het koren te kunnen scheiden bij investeringsprojecten. Bij financiering draait het om waardecreatie. Waarde die nodig is om de voor de investering aangetrokken financiering op termijn terug te kunnen betalen. Hoe kan deze waarde worden gegenereerd? Waarmee wordt het geld verdiend? Waar vinden de besparingen plaats? En hoe komt deze waarde ook in voldoende mate terecht bij de investerende partij? Maar ook dwingt financiering tot nadenken over de risico s die juist een tegengesteld effect kunnen hebben. Wat brengt de waardecreatie in gevaar? Welke gevolgen heeft dit voor het betreffende project en de onderneming? En hoe kunnen deze risico s in omvang en waarschijnlijkheid zo veel mogelijk worden beperkt? De financieringvraag is daarom een integraal onderdeel van de projectvoorbereiding. 6.1 Belang financiering 6.2 Rol wet- en regelgeving 6.3 Fiscaliteit en duurzaamheid 6.4 Conclusies & aanbevelingen Financiering en waardecreatie Dilemma s Oplossingsrichtingen Eigen energiebedrijf Inzicht in relevantie Woonwaardering-Stelsel Warmtewet Vennootschaps-belasting Omzetbelasting Aandachtspunten van financiers Lokale subsidies Exploitatiesubsidies Financierings en fiscale conclusies en aanbeveingen financiering 2 Verduurzaming wordt in dit hoofdstuk uitgelegd als het reduceren van de ecologische voetafdruk, niet als het streven naar de langst mogelijke technische levensduur. Zo is vanaf het begin duidelijk welke keuzes moeten worden gemaakt in het voorbereidingsproces en wat daarvan de gevolgen zijn voor de financierbaarheid van het betreffende project. En natuurlijk om te voorkomen dat er in de voorbereiding van het project onomkeerbare keuzes worden gemaakt die op een later moment het aantrekken van financiering onbedoeld compliceren. 78

4 Dilemma s De grote uitdaging op dit moment is het rendabel maken van investeringen in verduurzaming. Enerzijds worden de aan de maatschappij opgelegde eisen over verduurzaming steeds strenger (bijvoorbeeld Lente Akkoord, Meer Met Minder). Anderzijds moet de verduurzaming financieel blijven concurreren met conventionele, goedkope, fossiele energie. De terugverdientijden van investeringen in verduurzaming zijn daardoor relatief lang. Een bijkomend probleem is dat de positieve financiële effecten van verduurzaming niet altijd terechtkomen bij de partijen die de verduurzaming hebben gerealiseerd of betaald. Dit is het dilemma van de split incentive. Hiervan is vooral sprake in gereguleerde verhuursituaties, waarbij de investeringskosten voor bijvoorbeeld energiebesparing niet of onvoldoende kunnen worden doorbelast aan de huurder. De huurder plukt wel de vruchten in de vorm van lagere periodieke energielasten. In zo n geval krijgt de verhuurder nauwelijks een commerciële prikkel om de investering in de energiebesparende maatregelen door te voeren. De kans is dan groot dat de bestaande energieinefficiënte situatie blijft bestaan. De terugverdientijden voor investeringen in verduurzaming variëren sterk. Bovendien geldt de wet van de afnemende meeropbrengsten. Bij objecten met een relatief slechte energieprestatie kunnen vaak al bij een relatief beperkte investering grote besparingen worden gerealiseerd. Zeer energieefficiënte objecten kunnen vaak alleen tegen relatief hoge kosten nog energie-efficiënt worden gemaakt. Naarmate de (technische) energie-efficiënte van het object toeneemt, wordt het gebruikersgedrag steeds belangrijker. In de praktijk hebben gebruikers de neiging om comfort te verkiezen boven energiebesparing, waardoor het steeds moeilijker wordt om met technische ingrepen en acceptabele terugverdientijden meer energie te besparen. Voor de directe besparingen door investeringen in verduurzaming zijn twee factoren belangrijk: techniek en gebruik/gedrag. De energieprestaties van verschillende technische installaties en oplossingen zijn bekend. De omvang van de bijbehorende besparingen kan eenvoudig worden berekend. Deze besparingen worden dan echter wel berekend op basis van een bepaald normverbruik aan energie. Het werkelijke energieverbruik kan echter sterk afwijken van zulk normverbruik. De reden is het persoonsgebonden gebruik en gedrag van bewoners. Dit hangt ook weer sterk samen met het gewenste comfortniveau. Zo wordt het moeilijk om een goede verdeelsleutel te bepalen voor de verdeling van de verwachte besparingen tussen woningcorporatie en bewoner. Deze verdeling is nodig om de split incentive te overbruggen. Hierbij moet het corporatiedeel van de besparingen opwegen tegen de investeringen door de woningcorporatie. Het bewonerdeel moet tegelijkertijd aantrekkelijk genoeg zijn om de bewoner te verleiden tot medewerking aan de realisatie van de investering én tot de verhoging van de financiële afdracht (huur) aan de woningcorporatie. In de praktijk wordt hieraan op verschillende wijzen invulling gegeven. Zo komt het voor dat woningcorporaties met huurders individuele afspraken maken over huurverhoging, waarbij de verdeelsleutel wordt gerelateerd aan de verwachte besparingen voor die individuele huurders. Ook komt het voor dat generieke afspraken worden gemaakt, die dwingend kunnen worden opgelegd als minimaal 70% van de huurders hiermee instemt. Zorgvuldige communicatie is van belang, omdat bewoners vooraf moeten instemmen met een afdracht waarvan de omvang al wel vaststaat, maar waarvan de omvang van hun deel pas geruime tijd ná de realisatie van de investeringen komt vast te staan. Oplossingsrichtingen Het split incentive dilemma kan in theorie worden opgelost als de verhuurder van het vastgoedobject ook zelf de energie gaat leveren, of door goede afspraken tussen verhuurder en huurder. Bijvoorbeeld over het doorvoeren van een bepaalde mate van huurverhoging, die wordt gecompenseerd door de besparingen die de gebruiker of huurder realiseert op de eigen energiekosten. In de praktijk zien we hiervan al talrijke voorbeelden. Toch is er hier nog geen sprake van een universele standaard en blijken de oplossingsrichtingen per geval sterk te verschillen. De benodigde medewerking van gebruikers/huurders en de vele eisen vanuit wet- en regelgeving maken dit steeds weer een intellectuele uitdaging. De Nederlandse wet- en regelgeving is namelijk sterker gericht op consumentenbescherming dan op het stimuleren van verduurzaming. Corporatie Governance Duurzaamheid 79

5 Zo kunnen consumenten zelf hun elektriciteit- en gasleverancier kiezen en wordt de levering van warmte binnenkort gereguleerd door een Warmtewet. Hierdoor kunnen consumenten nooit worden gedwongen tot afname van duurzame energie als deze meer kost dan conventionele (fossiele) energie. Daarom moet worden gezocht naar methoden om de consument te verleiden in plaats van deze te dwingen tot verduurzaming. Er moet worden gezorgd voor win-winsituaties, waarbij zowel de consument als de persoon of organisatie die de verduurzaming bekostigt (financieel) baat heeft bij het geheel. Waarbij de consument na de verduurzaming lagere totale woonlasten heeft dan voorheen. De huur mag overigens best zijn gestegen, mits deze meer dan gecompenseerd wordt door lagere energielasten. Meer mogelijkheden bieden nieuwbouw of grootschalige renovatie, waarbij er nieuwe huurders (of kopers) worden gezocht voor de betreffende objecten. Bij verkoop kunnen de meerkosten van verduurzaming uiteraard worden verdisconteerd in een relatief hogere vrij op naam prijs, mits deze nog wel concurrerend genoeg is. Potentiële kopers moeten in zo n geval worden overtuigd dat de meerkosten ruimschoots worden goedgemaakt door lagere toekomstige energielasten en de uiteindelijke woonlasten per saldo dus lager zijn. Garantiestructuren bieden kopers de zekerheid dat de beloofde energiebesparing inderdaad wordt gerealiseerd. Inmiddels zijn diverse ontwikkelaars deze weg al voorzichtig ingeslagen. Ook beginnen hypotheekverstrekkers te wennen aan dit concept. Hun rol is belangrijk, omdat relatief hogere VON prijzen ook betekenen dat kopers meer financiering nodig hebben. Bij verhuur van een nieuw of ingrijpend gerenoveerd object bestaat ook de mogelijkheid om de meerkosten te verdisconteren in de hoogte van de huur. Deze mag dan niet uitkomen boven de maximaal redelijke huur die voor dat object op basis van het (nieuwe) WWS wordt bepaald. Een bijkomend aandachtspunt is de huurtoeslaggrens. Het in de huur verdisconteren van de besparingen van de huurder op de energierekening mag er niet toe leiden dat de huurder zijn of haar huurtoeslag verliest en alsnog duurder uit is dan voorheen. Investering in energiebesparing werpt veel vruchten af. Allereerst de afname van de periodieke energielasten. Deze vorm van besparing is direct zichtbaar. Niet direct zichtbaar, maar niet minder relevant zijn besparingen door (impliciete) levensduurverlenging en een hogere toekomstige marktwaarde van de betreffende objecten. Deze life cycle benadering, ook wel total cost of ownership genoemd, (zie onder meer hoofdstuk 4) wordt nog lang niet overal toegepast. Vaak omdat de verschillende betrokken expertisegebieden en verantwoordelijkheden (ontwikkelaar, beheerder, belegger) op verschillende plaatsen binnen organisaties zijn belegd. Kenmerk en doelstelling van de benadering is een volledig beeld van alle kosten en opbrengsten die samenhangen met het bezit van de betreffende objecten. Daardoor vindt een integrale optimalisatie plaats, in plaats van individuele deeloptimalisaties. Eigen energiebedrijf Veel Nederlandse woningcorporaties, maar ook veel Nederlandse gemeenten, stellen zich tegenwoordig de vraag of zij wel of niet actief moeten worden op het gebied van het zelf produceren en leveren van energie. Gebrek aan vertrouwen in de traditionele energiebedrijven, gekoppeld aan een eigen ambitie tot verduurzaming, lijkt vaak de aanleiding. Ook hopen woningcorporaties en gemeenten zo te bereiken dat de energielasten voor huurders en burgers beter beheersbaar blijven. Inmiddels bestaan er diverse voorbeelden van woningcorporaties die, soms in samenwerking met andere partijen, actief zijn in de levering van duurzaam opgewekte warmte en zelfs elektriciteit. De mate van succes van deze initiatieven verschilt sterk. Reikwijdte warmte, elektriciteit, gas Warmte is een lokaal product. De verliezen bij transport zijn van dusdanige aard dat de afnemer altijd relatief dicht bij de bron moet zitten. De levering van warmte is hierdoor vaak relatief kleinschalig. Vanwege deze kleinschaligheid en de hoge benodigde kapitaalsinvesteringen komt het in de praktijk niet voor dat warmte in vrije concurrentie wordt aangeboden. Wanneer warmte via een warmtenetwerk wordt aangeboden, is er altijd sprake van slechts één aanbieder. De enige concurrentie komt in zo n geval van eigen opwekking door de afnemer, als deze daar de technische mogelijkheid al voor heeft. 80

6 Vaak wordt de gasaansluiting namelijk achterwege gelaten als een woning wordt aangesloten op een gecentraliseerde warmtevoorziening. Voor elektriciteit ligt dit allemaal anders. Elektriciteit kan over zeer grote afstanden tegen lage kosten (en verliezen) worden getransporteerd. Dit maakt grootschalige centrale productie mogelijk. Ook is elektriciteit een volstrekt homogeen product, dat in vrije concurrentie wordt aangeboden. Gas wordt eveneens in vrije concurrentie aangeboden. De productie vindt centraal plaats. Dit alles betekent dat als een woningcorporatie een eigen energiebedrijf zou willen hebben, dit eigen energiebedrijf in het geval van de levering van elektriciteit of gas een zelfstandige aanbieder wordt op een open markt. De eigen bewoners zijn niet verplicht om de elektriciteit of het gas van het eigen lokale energiebedrijf af te nemen. Het eigen energiebedrijf zal dan moeten concurreren op prijs, omdat zowel gas als elektriciteit volstrekt homogene producten zijn, waarbij de productspecificaties voor alle leveranciers identiek zijn. De omvang van de afzet is hierdoor onzeker. Bij de levering van warmte is er geen sprake van een vrije markt. Wel worden consumenten beschermd tegen monopolistisch misbruik door de nog in werking te treden Warmtewet. Maar als het eigen energiebedrijf binnen de bepalingen van die wet opereert, is de omvang van de afzet relatief zeker. Dit geldt vooral als het de afnemers ontbreekt aan redelijke alternatieven, bijvoorbeeld doordat er geen gasaansluiting meer is. Als een woningcorporatie zelf actief energie wil gaan leveren, dient zij zich dan ook af te vragen hoe ver zij daarbij wil gaan. Beperkt de woningcorporatie zich tot de gereguleerde monopolistische levering van warmte, of begeeft zij zich op de vrije markt van de levering van elektriciteit of gas? Deze markt kenmerkt zich bovendien door zeer uitgebreide en complexe regulering. Zo dient ook rekening gehouden te worden met de Elektriciteits- en de Gaswet. Deze wetten stellen strenge eisen aan netwerkbeheerders. Maar ze maken het bijvoorbeeld ook onmogelijk voor een woningcorporatie om met een eigen netwerk de eigen bewoners van stroom van de eigen windmolen te voorzien. Wat installatietechnisch eenvoudig lijkt, loopt in de praktijk vaak stuk op onoverkomelijke juridische obstakels. 6.2 Rol van wet- en regelgeving Bij het structureren en doorvoeren van investeringen in verduurzaming in sociale huurwoningen is het belangrijk om een goed inzicht te hebben in de voor de sector relevante wet- en regelgeving. Als een woningcorporatie bijvoorbeeld zelf warmte wil gaan leveren aan haar huurders, dient zij zich hierbij te houden aan de bepalingen van de Warmtewet. Als een woningcorporatie de kosten van een investering in verduurzaming wil doorbelasten aan haar huurders, kan zij dit slechts doen voor zover het WWS aan zulke investeringen punten toekent. Als een woningcorporatie in verband met verduurzaming ook diensten wil leveren aan huurders buiten de doelgroep, loopt zij aan tegen beperkingen om dit plan met eigen woningcorporatiegelden te financieren. Ook komen er tegenstrijdigheden voor binnen de verschillende weten regelgeving. Warmtewet Met de Warmtewet moeten verbruikers (particulieren en MKB) worden beschermd tegen te hoge tarieven van leveranciers van warmte. De wetgever vindt dit nodig, omdat warmtelevering een monopolistische activiteit is. Eenmaal aangesloten op een collectief warmtenet zijn er vaak geen andere manieren meer om warmte te betrekken of op te wekken. De Warmtewet is op dit moment al wel goedgekeurd door het Parlement, maar nog niet in werking getreden. Dit heeft ermee te maken dat enkele zaken van de Warmtewet nader moeten worden uitgewerkt in een Algemene Maatregel van Bestuur ( AMvB ). Een concept hiervan is begin 2010 gepubliceerd en heeft veel kritiek gekregen. Ook woningcorporaties zouden worden opgezadeld met grote financiële risico s en administratieve opgaven. Op dit moment bezint het ministerie van Economische Zaken zich op een betere afstemming van de AMvB en de Warmtewet. Dit kan ertoe leiden dat de onderstaande informatie op termijn achterhaald blijkt te zijn. De Warmtewet is van toepassing op leveringen van warm water of tapwater bestemd voor ruimteverwarming of -koeling, sanitaire doeleinden en huishoudelijk gebruik aan personen die warmte afnemen van een warmtenet via een aansluiting van maximaal 1000 kilowatt. 3 3 Een aansluiting van 1000 KW is een grootzakelijke aansluiting. Particuliere aansluitingen hebben een enkele tientallen malen lager vermogen. Corporatie Governance Duurzaamheid 81

7 Een warmtenet wordt hierbij als volgt gedefinieerd: het geheel van tot elkaar behorende, met elkaar verbonden leidingen, bijbehorende installaties en overige hulpmiddelen dienstbaar aan het transport van warmte, behoudens voor zover deze leidingen, installaties en hulpmiddelen zijn gelegen in een gebouw of werk van een verbruiker of van een producent en strekken tot toe- of afvoer van warmte ten behoeve van dat gebouw of werk. Zoals het er nu naar uitziet, vallen alle collectieve warmtenetten onder de wet. Dus niet alleen grote stadsverwarmingsnetten, maar ook collectieve WKO systemen en collectieve installaties in appartementsblokken ( blokverwarming ) die door een VvE, woningcorporatie of anderszins worden beheerd. Er zijn ongeveer blokverwarmingsnetten in Nederland, met gemiddeld 40 aangesloten woningen per net. De Warmtewet bepaalt dat de prijs van collectief geleverde warmte redelijk moet zijn en bovendien Niet Meer Dan Anders (NMDA) mag bedragen. Met redelijk wordt gedoeld op een gematigde cost plus benadering van de prijsberekening; met NMDA wordt de prijs van warmte bij gebruik van een conventionele CV-oplossing bedoeld. De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) bepaalt periodiek de cost plus opslagpercentages, evenals de maximale toegestane NMDA-prijs en ziet toe op de handhaving van de wet. Bedragen, percentages en rekenmethodiek worden vastgelegd in een Algemene Maatregel van Bestuur. Om de redelijkheid van de prijsstelling te kunnen aantonen, moeten warmteleveranciers separate administraties per warmtenet gaan bijhouden. De eisen die aan deze administraties worden gesteld, worden beschreven in de Warmtewet en de AMvB. Als een warmteleverancier vergunningplichtig is onder de Warmtewet gelden strengere administratieve eisen dan wanneer er geen sprake is van een vergunningplicht. Dat laatste is het geval als aan minimaal een van de drie uitzonderingsvereisten voldaan wordt: de warmtelevering betreft minder dan tien personen; de warmtelevering betreft minder dan GigaJoule per jaar; de warmtelevering is aan het/een eigen pand. 6.3 Fiscaliteit en duurzaamheid De afgelopen jaren zijn op fiscaal gebied stormachtig geweest voor woningcorporaties. Via de in 2006 ingevoerde partiële belastingplicht werd in korte tijd doorgestoomd naar de integrale belastingplicht per 1 januari Terwijl toegelaten instellingen in 2006 alleen voor hun commerciële activiteiten belastingplichtig waren, worden sinds 1 januari 2008 ook de sociaal-maatschappelijke kerntaken in de belastingheffing betrokken. Alle activiteiten van woningcorporaties rond het thema duurzaamheid zijn dan ook integraal verbonden met belastingen. In de volgende paragrafen komen de kansen en risico s van de duurzaamheidsinvesteringen en -projecten en de fiscale aspecten aan bod. Eerst wordt de vennootschapsbelasting behandeld, dan de omzetbelasting en ten slotte de milieubelastingen. Vennootschapsbelasting Vennootschapsbelastingplicht voor woningcorporaties in vogelvlucht Het begin van het rumoerige tijdperk voor toegelaten instellingen werd in 2006 ingeluid met een beperking van de vrijstelling voor vennootschapsbelasting. Door de voortdurende staatssteundiscussie over een level playing field ten opzichte van traditionele marktpartijen werden woningcorporaties vanaf 1 januari 2006, kort gezegd, belastingplichtig voor hun commerciële activiteiten. Vanaf het begin van deze partiële belastingplicht was er onduidelijkheid over de precieze grens tussen de belaste en vrijgestelde sfeer. Dit leidde tot overleg tussen de Belastingdienst en de branchevereniging Aedes. De uitkomst van het overleg is vormgegeven in een vaststellingsovereenkomst (VSO 1). Het doel van deze VSO 1 was woningcorporaties een handreiking te bieden door te bepalen wat de precieze omvang van de belastingplicht voor de vennootschapsbelasting was. Dit duurde echter niet lang, omdat de Belastingdienst de VSO 1 bij brief op 20 november 2007 eenzijdig heeft opgezegd. De aanleiding daarvoor was het voorstel in het Belastingplan 2008 om woningcorporaties per 1 januari 2008 integraal belastingplichtig te maken voor de vennootschapsbelasting. 82

8 Vanaf 1 januari 2008 zijn woningcorporaties daarom integraal belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting. In overleg met de Belastingdienst werd hiervoor een tweede vaststellingsovereenkomst opgesteld: de VSO 2. Fiscaaltechnische aspecten van de vennootschapsbelasting Integrale belastingplicht voor de vennootschapsbelasting betekent in feite niets meer of minder dan een extra kostenpost van ongeveer 25% over de fiscale winst 4. De kansen liggen vooral in het realiseren van een aantal fiscale aftrekposten, die alleen kunnen worden gebruikt bij een positief fiscaal resultaat. Duurzaamheidsvraagstukken spelen hierbij een belangrijke rol, vooral omdat de lasten van dergelijke investeringen en projecten vaak voor de baten uitgaan. de jaarwinst. In de wet is bepaald dat deze jaarwinst moet worden bepaald met inachtneming van het goedkoopmansgebruik. De som van de jaarwinsten, geregeerd door goedkoopmansgebruik, is dan na correctie van de stortingen en onttrekkingen gelijk aan de totaalwinst. Uit het bovenstaande blijkt dat er een spanningsveld is tussen de begrippen totaal- en jaarwinst. Een ondernemer betaalt namelijk liever in een later jaar belasting dan in het huidige jaar vanwege de liquiditeiten en de vergoeding van rente daarop. Het jaarwinstbegrip biedt mogelijkheden om deze belastingheffing naar de toekomst door te schuiven. Maar het totaalwinstbegrip zorgt er uiteindelijk voor dat de betreffende vermogensvermeerdering toch wordt belast. Voor een goed begrip van de problemen met de VPB is het belangrijk een algemeen beeld te hebben van een aantal kernbeginselen van de VPB 5. Zie hiervoor de volgende paragraaf. Totaalwinst versus jaarwinst Een onderneming moet jaarlijks belasting betalen over de winst. Twee belangrijke fiscale begrippen die hierbij een rol spelen zijn totaal- en jaarwinst. De begrippen totaal- en jaarwinst hebben veel met elkaar te maken maar betekenen niet hetzelfde. De totaalwinst is de winst die gedurende een bepaalde periode als ondernemer wordt behaald. De totaalwinst is het verschil tussen het bedrijfsvermogen bij de beëindiging van de bedrijfsbeoefening en het vermogen bij het begin ervan, vermeerderd met de kapitaalonttrekkingen, verminderd met de kapitaalstortingen en verminderd met een aantal vrijstellingen. Het bedrag dat resteert - de totaalwinst - moet vervolgens over de verschillende jaren van de belastingplicht worden verdeeld. Dit is 4 Het tarief voor de vennootschapsbelasting is op dit moment ongeveer, rekening houdend met een kleine tariefsopstap, 25%. 5 In deze paragraaf wordt diverse malen verwezen naar de (Wet op de) vennootschapsbelasting. Omdat in de Wet op de vennootschapsbelasting deels wordt verwezen naar de Wet op de inkomstenbelasting wordt met een verwijzing naar de VPB in deze tekst ook de inkomstenbelasting bedoeld. Corporatie Governance Duurzaamheid 83

9 Fiscale kwalificatie van een investering Duurzaamheidsuitgaven zijn in de fiscale praktijk vaak lastig te duiden. Voorbeelden zijn het isoleren van bestaande bouw, het plaatsen van dubbel glas of het vervangen van CV-ketels. Fiscaal komen in principe twee kwalificaties aan bod. Enerzijds is de uitgave een onderhoudslast, anderzijds een verbeteringsuitgave. In het laatste geval wordt in de praktijk vaak gesproken over een investering. Het verschil tussen onderhoud en verbetering is fiscaal van belang. Onderhoudslasten zijn in beginsel direct aftrekbaar van de fiscale winst. Maar verbeteringsuitgaven (investeringen) moeten worden geactiveerd op de fiscale balans. Daarna kan in beginsel worden afgeschreven op de investering. Voor woningcorporaties zijn afschrijvingen slechts mogelijk boven 100% van de WOZ-waarde. Door de openingsbalanswaarde in VSO2 (70% van de WOZ-waarde) leidt een verbetering tot een afschrijving. Fiscale definitie van onderhoudskosten Onderhoudskosten zijn kosten voor werkzaamheden en materialen om een gebouw, zoals dit bij stichting of na latere verandering bestond, in bruikbare staat te houden en aldus achteruitgang en verval in bouwtechnische en installatietechnische zin te voorkomen. Fiscale jurisprudentie op dit gebied toont aan voor de beantwoording van de vraag of sprake is van onderhoudskosten of kosten van verbetering, de aard van de werkzaamheden in bouwtechnische zin doorslaggevend is. Daarbij moet worden onderzocht in hoeverre de betreffende werkzaamheden naar hun aard hebben gediend om de onroerende zaak (in vergelijking met de toestand waarin deze zich bij de stichting of na latere verandering bevond) in bruikbare staat te herstellen en daarmee de ingetreden achteruitgang op te heffen, of bedoeld waren om een wezenlijke verandering aan te brengen, waardoor de onroerende zaak in inrichting, aard of omvang is veranderd. Bij fiscaal onderhoud gaat het er dus om de teruggang van de zaak in bouwtechnische en installatietechnische zin, vergeleken met de toestand bij stichting of na latere verandering, op te heffen. Het gaat om herstel van de historische bouwtechnische of installatietechnische toestand en niet om herstel van bruikbaarheid. Milieubelastingen In de Wet belastingen op milieugrondslag (hierna: Wbm) zijn verschillende milieubelastingen opgenomen. Uit de praktijk blijkt dat bij het exploiteren van duurzame kleinschalige energieinstallaties drie milieubelastingen een rol kunnen spelen: de energiebelasting, de grondwaterbelasting en de belasting op leidingwater. De financiële en administratieve uitwerking van deze belastingen kunnen een substantiële impact hebben op de exploitatie, daarom is het van groot belang vooraf te beeld te brengen wat de mogelijke impact van deze milieubelastingen kunnen zijn. In bijlage 7 wordt een nadere toelichting gegeven op een aantal veel voorkomende issues bij deze milieubelastingen. Fiscale definitie van verbeteringsuitgaven Bij een wezenlijke verandering aan het gebouw, in vergelijking met de toestand waarin het zich bij de stichting of na latere wijziging bevond, is in principe sprake van verbeteringsuitgaven. De kosten hebben dan dus geen betrekking op het verleden en er vindt geen herstel in oude toestand plaats. Het moet gaan om wijzigingen naar inrichting, aard of omvang. Een koppeling tussen verhoging van de huurprijs en verkoopwaarde en het begrip verbetering wordt in de fiscale jurisprudentie niet gemaakt. Mengvorm Hoewel de kwalificatie tussen onderhoud en verbetering in de praktijk vaak ingewikkeld en feitelijk van aard is, bestaat er nog een derde kostencategorie. Dit is een mengvorm, omdat een gebouw niet in exact dezelfde toestand wordt teruggebracht (modernisering). In dat geval moet er een splitsing worden aangebracht in de uitgaven in een deel als kosten voor onderhoud en een deel als kosten voor verbetering. Zoals hierboven al is aangeven, moeten verbeteringsuitgaven en onderhoudskosten in principe respectievelijk fiscaal geactiveerd of ten laste van het resultaat worden gebracht. Hierop bestaan echter uitzonderingen. 84

10 Uitzonderingen 1) Uitgaven die op basis van de bovenstaande definitie als onderhoud gelden, kunnen toch niet direct ten laste van het fiscale resultaat worden gebracht als: onderhoud wordt gepleegd bij de verwerving van het pand (deze kosten behoren tot de aankoopprijs van het pand en moeten dus op de fiscale balans worden geactiveerd) bij de bepaling van de jaarlijkse fiscale afschrijving al rekening is gehouden met de slijtage/waardevermindering waarop de onderhoudsuitgaven zien met de onderhoudsuitgaven al rekening is gehouden door het vormen van een onderhoudsvoorziening in het verleden de uitgaven gedeeltelijk onderhoudsuitgaven en gedeeltelijk uitgaven voor verbetering zijn, maar de onderhoudsuitgaven ten opzichte van de verbeteringsuitgaven relatief gering zijn (in dit geval dient het volledige bedrag, dus ook het (kleine) deel aan onderhoudslasten, te worden geactiveerd) sprake is van achterstallig onderhoud, voor zover ontstaan tijdens gebruik door de vorige eigenaar van het pand (het bodemplaatarrest, zie hieronder). Het eerdergenoemde punt over achterstallig onderhoud heeft al tot een discussie met de Belastingdienst geleid en staat in de praktijk beter bekend als het bodemplaatarrest. De Belastingdienst heeft overwogen om het standpunt in te nemen dat de onderhoudsuitgaven die betrekking hebben op (veroudering tijdens) de vrijgestelde periode (periode vóór 2008) maar worden gedaan in de belaste periode, niet in de belaste periode in aftrek kunnen worden gebracht. In overleg met het ministerie van Financiën is besloten dat het bodemplaatarrest niet naar analogie wordt toegepast. Het arrest behoort tot de algemene fiscale jurisprudentie en blijft daarom wel gelden voor onroerende zaken die na 1 januari 2008 zijn aangekocht. 2) Hoewel uitgaven op basis van de eerdergenoemde definitie als verbetering kunnen worden gezien, kunnen zij toch direct ten laste van het fiscale resultaat worden gebracht als de kosten van de vernieuwing of verbetering lager zijn dan de kosten voor het terugbrengen in oude staat. Fiscale afschrijvingsbeperkingen De wet kent een aantal afschrijvingsbeperkingen. De belangrijkste afschrijvingsbeperking voor woningcorporaties die investeren in duurzaamheid, is de afschrijvingsbeperking op gebouwen. In de praktijk ontstaat echter nogal eens discussie over de vraag of een investering (bijvoorbeeld een WKO-installatie) moet worden toegerekend aan het gebouw waarin deze zich bevindt. Als het antwoord op deze vraag bevestigend is, volgt de investering de afschrijvingsregels voor gebouwen. De WKO-installatie wordt in dat geval immers toegerekend aan de onroerende zaak. De afschrijvingbeperking op gebouwen komt er, kort gezegd, op neer dat gebouwen die ter beschikking worden gesteld aan derden (verhuurd vastgoed) kunnen worden afgeschreven tot maximaal de WOZ-waarde. Voor gebouwen in eigen gebruik geldt een ruimere afschrijvingsmogelijkheid, namelijk tot 50% van de WOZ-waarde. Hiermee wordt het verband duidelijk met de waardering van het vastgoed van woningcorporaties op de openingsbalans per 1 januari Het gros van het onroerend goed is tegen een afslagpercentage van de WOZ-waarde gewaardeerd 6. Het gevolg van een investering is dat de waarde van de onroerende zaak in principe zal stijgen. De investering dient van aanzienlijke omvang te zijn, wil de fiscale waarde (bijvoorbeeld 70% van de WOZ-waarde) hoger worden dan 100% van de WOZ-waarde. Per saldo betekent dit dat fiscaal niet kan worden afgeschreven over investeringen in grote delen van het vastgoed. 6 Slechts een beperkte categorie vastgoed kon worden gewaardeerd op basis van een taxatierapport. In de praktijk levert dit soms een afschrijvingsmogelijkheid op voor het betreffende vastgoed. Corporatie Governance Duurzaamheid 85

3. Investeringen. 3.1 Energie-investeringsaftrek (EIA)

3. Investeringen. 3.1 Energie-investeringsaftrek (EIA) 3. Investeringen 3.1 Energie-investeringsaftrek (EIA) Met de EIA stimuleert het ministerie van Economische Zaken de aanschaf van bedrijfsmiddelen door ondernemingen die leiden tot energiebesparing of de

Nadere informatie

Fiscale voordelen bij aanschaf van zonnepanelen in 2016

Fiscale voordelen bij aanschaf van zonnepanelen in 2016 Fiscale voordelen bij aanschaf van zonnepanelen in 2016 Investeren in zonne-energie is voor veel ondernemers een slimme keuze. U bespaart niet alleen jaarlijks op uw energiekosten, u profiteert als ondernemer

Nadere informatie

De fiscale aspecten van een onroerende recreatiewoning

De fiscale aspecten van een onroerende recreatiewoning De fiscale aspecten van een onroerende recreatiewoning Hieronder wordt ingegaan op de fiscale consequenties van de aankoop en het bezit van een recreatiewoning die zodanig met de (onder)grond is verbonden

Nadere informatie

Energie-investeringsaftrek: Fiscale voordelen bij aanschaf van zonnepanelen in 2016

Energie-investeringsaftrek: Fiscale voordelen bij aanschaf van zonnepanelen in 2016 Fiscale voordelen bij aanschaf van zonnepanelen in 2016 Investeren in zonne-energie is voor veel ondernemers een slimme keuze. U bespaart niet alleen jaarlijks op uw energiekosten, u profiteert als ondernemer

Nadere informatie

Investeren in de Energy Valley

Investeren in de Energy Valley www.pwc.nl Investeren in de Energy Valley Overzicht belangrijkste fiscale kansen en aandachtspunten per type investeerder Inleiding Energy Valley Energy Valley is een clusterorganisatie waarbinnen de markt,

Nadere informatie

Investeren in Duurzame Oplossingen

Investeren in Duurzame Oplossingen Investeren in Duurzame Oplossingen Energie Investeringsaftrek Kleinschaligheidsaftrek Willekeurige Afschrijving Investeren Aan investeringen in duurzame energie zijn subsidies en financiële voordelen gekoppeld.

Nadere informatie

Eindexamen vwo m&o 2012 - I

Eindexamen vwo m&o 2012 - I Opgave 2 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 5. In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing. Projectontwikkelaar Bouwfonds ontwikkelt, bouwt en verkoopt het appartementencomplex

Nadere informatie

BIJLAGE Nadere uitwerking samenwerkingsverbanden en btw-wetgeving

BIJLAGE Nadere uitwerking samenwerkingsverbanden en btw-wetgeving BIJLAGE Nadere uitwerking samenwerkingsverbanden en btw-wetgeving Zoals het er nu naar uit ziet worden als gevolg van de drie grote decentralisaties in het sociale domein per 1 januari 2015 nieuwe taken

Nadere informatie

Fiscale en financiële aspecten. 11 september 2013 asbest eraf zonnepanelen erop Bram Faber

Fiscale en financiële aspecten. 11 september 2013 asbest eraf zonnepanelen erop Bram Faber Fiscale en financiële aspecten 11 september 2013 asbest eraf zonnepanelen erop Bram Faber Fiscale en financiële aspecten Inhoud 1. Fiscale investeringsregelingen 2. Fiscale gevolgen stimuleringsmaatregel

Nadere informatie

Decentrale duurzame energie opwekking

Decentrale duurzame energie opwekking Decentrale duurzame energie opwekking Fiscaliteit in vogelvlucht Seminar Hier Opgewekt, 14 november 2012 2 1 Inhoud Selectie recente fiscale ontwikkelingen Fiscale stimuleringsmaatregelen Energiebelasting

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven Datum Referentie Behandeld door 13 december 2011 20111278-07 P. Smoor/LSC 1 Inleiding

Nadere informatie

BTW-nieuwtjes 17-2013

BTW-nieuwtjes 17-2013 BTW-nieuwtjes 17-013 van vilsteren BTW advies bv Heidesteinlaan a, 6866 AG Heelsum E-mail: info@btwadvies.com Website: www.btwadvies.com Telefoon: 06-7071710 KvK Arnhem 0913609 1. Nieuw vastgoedbesluit

Nadere informatie

Gezamenlijk aan de slag met Zonne-energie

Gezamenlijk aan de slag met Zonne-energie Gezamenlijk aan de slag met Zonne-energie Advies op Maat Johannes Zijlstra 09-12-2013 LTO Noord Advies Onderwerpen Rendement zonnepanelen Wat bepaalt de terugverdientijd Rendementsberekening Voor wie is

Nadere informatie

De Energie BV. 4 maart 2013

De Energie BV. 4 maart 2013 De Energie BV 4 maart 2013 Agenda Aanleiding De Businesscase Financieringsvraagstuk Juridische kaders 1 Verduurzamingsambitie woningcorporaties onder druk Het belang van verduurzaming van het corporatiebezit

Nadere informatie

Betreft: Wetsvoorstel Warmtewet 15 februari 2012

Betreft: Wetsvoorstel Warmtewet 15 februari 2012 Tweede Kamer der Staten-Generaal Aan de leden van de Commissie EL&I Betreft: Wetsvoorstel Warmtewet 15 februari 2012 Geachte commissieleden, Op 5 oktober 2011 hebben Aedes vereniging van woningcorporaties

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1 Een systematiek voor het oplossen van btw-problemen

HOOFDSTUK 1 Een systematiek voor het oplossen van btw-problemen HOOFDSTUK 1 Een systematiek voor het oplossen van btw-problemen De wijze waarop internationale transacties in de heffing van btw worden betrokken, wordt bepaald door de systematiek van de btw-wetgeving.

Nadere informatie

FISCAL EINDEJAARTIPS VOOR HET FAMIILEBEDRIJF(2014)

FISCAL EINDEJAARTIPS VOOR HET FAMIILEBEDRIJF(2014) FISCAL EINDEJAARTIPS VOOR HET FAMIILEBEDRIJF(2014) Het einde van het jaar is weer in zicht. Bedrijfsopvolging.nl heeft wat fiscale tips voor familiebedrijven op een rij gezet. Schenken Ieder jaar kunt

Nadere informatie

Themabijeenkomst Warmtewet

Themabijeenkomst Warmtewet Themabijeenkomst Warmtewet Bas de Zwart Even voorstellen: Adviseur bij IF Technology Adviesbureau op het gebied van hernieuwbare warmte en koude en marktleider advies bodemenergie 60 mensen in Arnhem Beleid

Nadere informatie

Checklist Investeren en Fiscus

Checklist Investeren en Fiscus Checklist Investeren en Fiscus 1. Investeer in bedrijfsmiddelen Ondernemen en investeren gaat hand in hand. Een goede afweging van alle mogelijke gevolgen is de moeite waard. Het vervroegen, uitstellen

Nadere informatie

Addendum behorende bij de vaststellingsovereenkomst Belastingplicht Woningcorporaties (d.d. 15 januari 2007) Projectgroep Belco 14 maart 2007

Addendum behorende bij de vaststellingsovereenkomst Belastingplicht Woningcorporaties (d.d. 15 januari 2007) Projectgroep Belco 14 maart 2007 Addendum behorende bij de vaststellingsovereenkomst Belastingplicht Woningcorporaties (d.d. 15 januari 2007) Projectgroep Belco 14 maart 2007 INHOUDSOPGAVE I Partijen II Addendum en Vaststellingsovereenkomst

Nadere informatie

Masterclass Warmtewet 3 en 5 juni 2014. Marco de Boer VBTM Advocaten m.de.boer@vbtm.nl 06-25051835

Masterclass Warmtewet 3 en 5 juni 2014. Marco de Boer VBTM Advocaten m.de.boer@vbtm.nl 06-25051835 1 Masterclass Warmtewet 3 en 5 juni 2014 Marco de Boer VBTM Advocaten m.de.boer@vbtm.nl 06-25051835 Opzet presentatie 2 Wat regelt de Warmtewet? reikwijdte van de wet maximum prijs leveringsovereenkomst

Nadere informatie

Real Estate Bulletin

Real Estate Bulletin Real Estate Bulletin Belastingpakket 2014 Naar aanleiding van de Miljoenennota en het Belastingpakket 2014 hebben wij de belangrijkste fiscale maatregelen voor de vastgoedmarkt voor u op een rij gezet.

Nadere informatie

Zonne-energie voor ondernemers

Zonne-energie voor ondernemers Zonne-energie voor ondernemers Een zonnige en zuinige toekomst? Johannes Zijlstra 20-03-2013 LTO Noord Advies Zonne energie; drijvende kracht!? 1 Zonuren Onderwerpen Energie en duurzaamheid Ontwikkeling

Nadere informatie

Achtergrond Warmtewet

Achtergrond Warmtewet Achtergrond Warmtewet Bron: AEDES Handreiking Warmtewet voor Woningcorporaties (VERSIE 1, dd 21 oktober) 1. Achtergrond: De Warmtewet is ontstaan als initiatiefwet vanuit de Tweede Kamer. Het heeft tien

Nadere informatie

De zon als energiebron voor bedrijven

De zon als energiebron voor bedrijven De zon als energiebron voor bedrijven Panelen die elektra opwekken worden ook wel zonnepanelen of PV (Engels: Photo Voltaic) genoemd. De panelen worden aangesloten op één of meerdere stroomomvormers (inverters)

Nadere informatie

Hoe werkt de EIA. toegespitst op de Hybrid Steering Pump

Hoe werkt de EIA. toegespitst op de Hybrid Steering Pump TryDo SteeringGear (01) BV De Wetterwille 84 9207 BL Drachten Tel. +31 (0) 649680905 Fax +31 (0) 512 546538 E-mail info@trydo.nl KvK nr. 011.37.155 BTW nr. 8198.94.060.B01 Hoe werkt de EIA toegespitst

Nadere informatie

Ondernemen vanuit uw eigen woning

Ondernemen vanuit uw eigen woning Ondernemen vanuit uw eigen woning Het ondernemen vanuit het eigen huis, het "thuiswerken", wordt steeds populairder. De kosten van het ondernemen vanuit uw eigen huis zijn in principe niet aftrekbaar.

Nadere informatie

VGM. 26 november 2013. Prof. dr. Tom M. Berkhout MRE MRICS Nyenrode Real Estate Center

VGM. 26 november 2013. Prof. dr. Tom M. Berkhout MRE MRICS Nyenrode Real Estate Center VGM 26 november 2013 Prof. dr. Tom M. Berkhout MRE MRICS Nyenrode Real Estate Center Thema s Vastgoedmanagement fiscaal Fiscaal versus vennootschappelijk Kosten van onderhoud, verbetering, transformatie

Nadere informatie

Warmtewet vervolg. implementatie proces

Warmtewet vervolg. implementatie proces Warmtewet vervolg implementatie proces Indien Verhuurder ook Warmte-leverancier is, verandert de structuur /afwikkeling van de gemaakte kosten naar de huurder! => Advies- e/o Instemmings-plichtig! Landelijke

Nadere informatie

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Rekenen aan rendement zonnepanelen Monique van der Meij Energie-adviseur Monique.vanderMeij@flynth.nl mobiel: 06 53 26 19 68 LTO Noord Programma Ondernemer

Nadere informatie

IEUWSBR. Fiscale behandeling UWS. van toeslagrechten. Task Force Economie IEUWS S NIEUWSBRIE

IEUWSBR. Fiscale behandeling UWS. van toeslagrechten. Task Force Economie IEUWS S NIEUWSBRIE UWS Fiscale behandeling S UWSBR S BR UWS IEUWS IEUWSBR BR van toeslagrechten Task Force Economie S IEUWSBR BR IEUWS NIEUWSBRIE NIEUWS BRIE S NIEUWSBRIE Fiscale behandeling van toeslagrechten De ministers

Nadere informatie

! Het kan voordelig zijn om de ingebruikname van een nieuw pand dat gaat worden gebruikt

! Het kan voordelig zijn om de ingebruikname van een nieuw pand dat gaat worden gebruikt Omzetbelasting - eindejaarstips Geen integratieheffing meer vanaf 2014 De integratieheffing voor de btw wordt met ingang van 1 januari 2014 afgeschaft. Hiermee komt een einde aan de heffing van btw over

Nadere informatie

Volkswagen Bedrijfswagensplan

Volkswagen Bedrijfswagensplan Fiscaal vriendelijk investeren Bij de aanschaf van een nieuwe bedrijfswagen kunnen interessante fiscale voordelen van toepassing zijn. Zo geldt naast de investeringsaftrek (KIA) de mogelijkheid om versneld

Nadere informatie

Agenda. Inleiding Wat is de terugverdientijd? Hoe zit het met de BTW? Energiebelasting en salderen Bedrijf zoekt buur Schenken en ANBI. Vragen?

Agenda. Inleiding Wat is de terugverdientijd? Hoe zit het met de BTW? Energiebelasting en salderen Bedrijf zoekt buur Schenken en ANBI. Vragen? Zon op kerk Johan van Drie Bram Faber 16 februari 2015 Agenda Inleiding Wat is de terugverdientijd? Hoe zit het met de BTW? Energiebelasting en salderen Bedrijf zoekt buur Schenken en ANBI Vragen? Zon

Nadere informatie

Themablad Energie B.V.

Themablad Energie B.V. Molenwei 2 Postbus 63 5680 AB Best tel: 030 693 60 00 fax: 0499 33 83 88 KvK nr. 31042832 E: info@atrive.nl I: www.atrive.nl Themablad Energie B.V. Agentschap NL Maarten Corpeleijn D a t u m 27 november

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Directie Algemene Fiscale Politiek Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus

Nadere informatie

Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn.

Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn. DOSSIER Kleine windmolens Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn. Er zijn veel typen windmolens op de markt, met mast, zonder mast, horizontaal of verticaal.

Nadere informatie

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne

Raymond Roeffel Directeur Trineco. Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Raymond Roeffel Directeur Trineco Regelgeving, Organisatie en beheermodellen rondom Zonne Agenda Waarom zonnestroom? Wet en regelgeving rondom zonnesystemen Salderingstarieven De meest voorkomende situaties

Nadere informatie

Aftrek en/of compensatie van btw definitief na verwerken factuur?

Aftrek en/of compensatie van btw definitief na verwerken factuur? Aftrek en/of compensatie van btw definitief na verwerken factuur? Onlangs heeft de rechtbank Arnhem uitspraak gedaan in een zaak waarbij de Belastingdienst een naheffingsaanslag omzetbelasting heeft opgelegd,

Nadere informatie

Memo. Financieringsmogelijkheden van energiebesparingsmaatregelen

Memo. Financieringsmogelijkheden van energiebesparingsmaatregelen Memo Financieringsmogelijkheden van energiebesparingsmaatregelen Onderwerp > Financieringsmogelijkheden van energiebesparingsmaatregelen bestaande bouw Opsteller > Niels van Vliet & Ellen van Acht met

Nadere informatie

Inleiding. Belangrijkste vindplaatsen. 1 Btw-ondernemerschap

Inleiding. Belangrijkste vindplaatsen. 1 Btw-ondernemerschap Btw-aftrek zonnepanelen Inleiding Als gevolg van het arrest HvJ EG 20 juni 2013, nr. C219/12 (Fuchs) is de vraag gerezen of Nederlandse particulieren die zonnepanelen plaatsen op hun woning, btw-ondernemer

Nadere informatie

Ontwerp van een algemene maatregel van bestuur, houdende regels ter uitvoering van de Warmtewet (Warmtebesluit)

Ontwerp van een algemene maatregel van bestuur, houdende regels ter uitvoering van de Warmtewet (Warmtebesluit) Concept Ontwerp van een algemene maatregel van bestuur, houdende regels ter uitvoering van de Warmtewet (Warmtebesluit) Op de voordracht van de Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie van

Nadere informatie

BTW-nieuwtjes 20-2013

BTW-nieuwtjes 20-2013 BTW-nieuwtjes 20-2013 van vilsteren BTW advies bv Heidesteinlaan 2a, 6866 AG Heelsum E-mail: info@btwadvies.com Website: www.btwadvies.com Telefoon: 026-7071710 KvK Arnhem 09136209 1. Vragen en antwoorden

Nadere informatie

u kunt er niet omheen

u kunt er niet omheen EPA-W Advies Het energielabel: u kunt er niet omheen Eigenaren van woningen zijn bij de verkoop of verhuur verplicht om een Energielabel te overhandigen aan de koper of huurder. Als erkend EPA-W Adviseur

Nadere informatie

Deze notitie is tot stand gekomen in samenwerking met het RB-BTW-Specialistennetwerk.

Deze notitie is tot stand gekomen in samenwerking met het RB-BTW-Specialistennetwerk. Btw-aftrek zonnepanelen Inleiding Als gevolg van het arrest HvJ EG 20 juni 2013, nr. C219/12 (Fuchs) is de vraag gerezen of Nederlandse particulieren die zonnepanelen plaatsen op hun woning, btw-ondernemer

Nadere informatie

Aanleiding. Waarom de Warmtewet

Aanleiding. Waarom de Warmtewet Warmtewet Inhoud Aanleiding Algemeen Status Leverancier, toezicht, systeem Tarief Bemetering Leveringsovereenkomst, geschillen Storingen Handhaving Inventarisatie en dilemma s Aanleiding Waarom de Warmtewet

Nadere informatie

Transformatie en belasting

Transformatie en belasting Transformatie en belasting van het Expertteam (kantoor)transformatie in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Wie betaalt de afdracht? Bij transformatie en herbestemming

Nadere informatie

Investeren & Financieren. Wilfred Kok AA/RB

Investeren & Financieren. Wilfred Kok AA/RB Investeren & Financieren Wilfred Kok AA/RB 1 KIA EIA MIA Vamil 2 KIA (kleinschaligheidsinvesteringsaftrek) Investering aftrek niet meer dan 2.300 geen 2.301 t/m 55.745 28% 55.746 t/m 103.231 15.609 103.232

Nadere informatie

JAARREKENING 2014. thuis ENERGIE B.V.

JAARREKENING 2014. thuis ENERGIE B.V. JAARREKENING 2014 thuis ENERGIE B.V. Inhoudsopgave 1. DOELSTELLING 5 2. BALANS PER 31 DECEMBER 2014 6 3. WINST- EN VERLIESREKENING OVER 2014 8 4. WAARDERINGSGRONDSLAGEN 9 5. TOELICHTING OP DE BALANS 10

Nadere informatie

Energiesubsidiewijzer. www.energiesubsidiewijzer.nl

Energiesubsidiewijzer. www.energiesubsidiewijzer.nl Energiesubsidiewijzer www.energiesubsidiewijzer.nl Mei 2014 Inhoud 1. Subsidie... 3 Zomerdeals Friese energiepremie... 3 Stimuleringsregeling Energieprestatie Huursector (STEP)... 4 2. Lening... 5 Energiebespaarlening...

Nadere informatie

IVVU Kennisbijeenkomst Fiscale aspecten bij scheiden van wonen en zorg

IVVU Kennisbijeenkomst Fiscale aspecten bij scheiden van wonen en zorg IVVU Kennisbijeenkomst Fiscale aspecten bij scheiden van wonen en zorg mr. Jos M.W.M. van Bavel, 22 april 2014 Agenda: 9.00u - 12.30u Voorstelrondje Omzetbelasting Btw-regels en voornaamste vrijstellingen

Nadere informatie

RB EINDEJAARSTIPS & AANDACHTSPUNTEN 2014 / 2015

RB EINDEJAARSTIPS & AANDACHTSPUNTEN 2014 / 2015 RB EINDEJAARSTIPS & AANDACHTSPUNTEN 2014 / 2015 Omzetbelasting Omzetbelasting Benut verlaagd BTW-tarief voor renovatie en onderhoud tot 1 juli 2015 Het BTW-tarief op arbeidskosten bij renovatie, herstel

Nadere informatie

Zonne-energie voor ondernemers. Een zonnige en zuinige toekomst?

Zonne-energie voor ondernemers. Een zonnige en zuinige toekomst? Zonne-energie voor ondernemers Een zonnige en zuinige toekomst? Sjoerd Bootsma LTO Noord Advies Zonne-energie Onderwerpen Energie en duurzaamheid Ontwikkeling elektriciteitsprijs Aandeel groene stroom

Nadere informatie

Fiscale aspecten bij de koop en verhuur van een woning op villapark Residence Lipno Tsjechië

Fiscale aspecten bij de koop en verhuur van een woning op villapark Residence Lipno Tsjechië Fiscale aspecten bij de koop en verhuur van een woning op villapark Residence Lipno Tsjechië In deze notitie worden de Tsjechische en Nederlandse fiscale aspecten toegelicht bij de verwerving en verhuur

Nadere informatie

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Mogelijkheden voor energie coöperaties Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Inhoud Samen sterker Belang van gezamenlijke projecten Variant 1: alles achter de meter Variant 2: korting

Nadere informatie

Energie bv. Thema uitgewerkt voor de corporatiesector: >> Als het gaat om duurzaamheid, innovatie en internationaal

Energie bv. Thema uitgewerkt voor de corporatiesector: >> Als het gaat om duurzaamheid, innovatie en internationaal Thema uitgewerkt voor de corporatiesector: Energie bv >> Als het gaat om duurzaamheid, innovatie en internationaal Een flink aantal corporaties heeft collectieve ketels, blokverwarming en/of Warmte- en

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding belastingrecht 19. Deel 1 Inkomstenbelasting 26. Lijst van afkortingen 15. Studiewijzer 17

Inhoud. Inleiding belastingrecht 19. Deel 1 Inkomstenbelasting 26. Lijst van afkortingen 15. Studiewijzer 17 Inhoud Lijst van afkortingen 15 Studiewijzer 17 Inleiding belastingrecht 19 Deel 1 Inkomstenbelasting 26 1 Algemene uitgangspunten 29 1.1 Wie moet belasting betalen? (art. 1.1 en 1.2 Wet IB) 29 1.2 Waarover

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten Generaal Commissie EZ Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Briefnummer: 2014.114. Voorburg, 9 juli 2014

Tweede Kamer der Staten Generaal Commissie EZ Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Briefnummer: 2014.114. Voorburg, 9 juli 2014 Tweede Kamer der Staten Generaal Commissie EZ Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Briefnummer: 2014.114 Voorburg, 9 juli 2014 Betreft: Warmtewet en gebouwgebonden installaties Geacht lid van de commissie EZ,

Nadere informatie

Verduurzamen van commercieel vastgoed juridische aspecten

Verduurzamen van commercieel vastgoed juridische aspecten Verduurzamen van commercieel vastgoed juridische aspecten 19 juni 2014 Inleiding Rollen en partijen Verschillende typen vastgoed met een eigen regime Woningen, winkels en overige bedrijfsruimte De split

Nadere informatie

Workshopmiddag Warmtewet

Workshopmiddag Warmtewet Workshopmiddag Warmtewet Femke Heine en Mahir Sari 31 oktober 2013 Disclaimer: Aan deze presentatie kunnen geen rechten worden ontleend. Algemeen 2 Op welke wijze gaat er door ACM gecommuniceerd worden

Nadere informatie

DE ERKEND HYPOTHECAIR PLANNER INFORMEERT U GRAAG OVER: Uw woning huren of kopen?

DE ERKEND HYPOTHECAIR PLANNER INFORMEERT U GRAAG OVER: Uw woning huren of kopen? DE ERKEND HYPOTHECAIR PLANNER INFORMEERT U GRAAG OVER: Uw woning huren of kopen? 1 Met de vraag 'Een huis kopen of een huis huren?' kunt u op verschillende momenten in uw leven te maken krijgen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

ENERGIE IN EIGEN HAND

ENERGIE IN EIGEN HAND Zonne-energie voor bedrijven? ENERGIE IN EIGEN HAND De Stichting Beheer Bedrijvenpark Merm, heeft een onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor bedrijven om d.m.v. aanbrengen van zonnepanelen op het

Nadere informatie

MJA Workshop Wet & Regelgeving. Duurzaamheid, gebouwen en energiebesparing

MJA Workshop Wet & Regelgeving. Duurzaamheid, gebouwen en energiebesparing MJA Workshop Wet & Regelgeving Duurzaamheid, gebouwen en energiebesparing Lex Bosselaar Rijksdienst voor Ondernemend Nederland Warmtewet en utiliteitsbouw MJA workshop 19 juni 2014 Baarn Lex Bosselaar

Nadere informatie

DE FISCALE VOORDELEN VOOR U ALS ONDERNEMER BIJ AANSCHAF VAN EEN NISSAN LEAF IN 2013

DE FISCALE VOORDELEN VOOR U ALS ONDERNEMER BIJ AANSCHAF VAN EEN NISSAN LEAF IN 2013 DE FISCALE VOORDELEN VOOR U ALS ONDERNEMER BIJ AANSCHAF VAN EEN NISSAN IN 2013 Bij de aanschaf van een nieuwe Nissan komt u als ondernemer in aanmerking voor enkele fiscale voordelen die het nog interessanter

Nadere informatie

Zonne-energie financieel

Zonne-energie financieel Zijtak OZ 39 7833 AN Nieuw Amsterdam Tel: 0591 532347 E mail: info@zon-panelen.nl Zonne-energie financieel Deze handleiding geeft een overzicht van het financiële plaatje van zonnestroom voor particulieren,

Nadere informatie

8. De btw. 8.2. Aftrek van voorbelasting. De btw

8. De btw. 8.2. Aftrek van voorbelasting. De btw ..1. Inleiding Een ondernemer (ook als u een zelfstandig of een vrij beroep uitoefent ) die een auto gebruikt in het kader van zijn onderneming, rekent de auto veelal tot het ondernemingsvermogen. Daarom

Nadere informatie

Doelstelling en doelgroep

Doelstelling en doelgroep klimaat op maat Klimaat op maat Het klimaat verandert en de olievoorraden raken langzaamaan op. Dat laatste betekent concreet dat de energieprijzen naar verwachting flink stijgen in de komende decennia.

Nadere informatie

De zon als energiebron voor bedrijven

De zon als energiebron voor bedrijven De zon als energiebron voor bedrijven Panelen die elektra opwekken worden ook wel zonnepanelen of PV genoemd (Engels: Photo Voltaic). De panelen worden aangesloten op één of meerdere stroomomvormers (inverters)

Nadere informatie

Stappenplan bij het plaatsen zonnepanelen bij een Vereniging van Eigenaren (VvE)

Stappenplan bij het plaatsen zonnepanelen bij een Vereniging van Eigenaren (VvE) Stappenplan bij het plaatsen zonnepanelen bij een Vereniging van Eigenaren (VvE) Stap 1. Oriëntatie/Vooronderzoek U vindt uw energiekosten te hoog? U hebt in uw koopflat een eigen cv-ketel en u vindt uw

Nadere informatie

Presentatie Warmtewet. Marijn Huijbers VBTM Advocaten m.huijbers@vbtm.nl 06-48 54 46 51

Presentatie Warmtewet. Marijn Huijbers VBTM Advocaten m.huijbers@vbtm.nl 06-48 54 46 51 1 Presentatie Warmtewet Marijn Huijbers VBTM Advocaten m.huijbers@vbtm.nl 06-48 54 46 51 Beschermingsinstrumenten Warmtewet 2 Maximumprijs Leveringsovereenkomst Verplichting tot zo nauwkeurig mogelijk

Nadere informatie

CENTRAAL FONDS VOLKSHUISVESTING

CENTRAAL FONDS VOLKSHUISVESTING Onroerende zaken in exploitatie, bestemd voor verkoop Bij het bepalen van de bedrijfswaarde van voor verkoop bestemde huurwoningen verwijst de richtlijn voor woningcorporaties (RJ 645) naar de richtlijn

Nadere informatie

Warmtewet. Enkele juridische aspecten voor woningcorporaties. mr. drs. J.Chr. Rube Gaastra advocaten

Warmtewet. Enkele juridische aspecten voor woningcorporaties. mr. drs. J.Chr. Rube Gaastra advocaten Warmtewet Enkele juridische aspecten voor woningcorporaties mr. drs. J.Chr. Rube Gaastra advocaten Even voorstellen mr.drs. J.Chr. (Jan) Rube 2006: Nederlands recht (UvA) 2008: Politicologie (UvA) 2004-2005:

Nadere informatie

Tips voor ondernemers en rechtspersonen

Tips voor ondernemers en rechtspersonen www.stolk-accountants.nl Tips voor ondernemers en rechtspersonen Pro iteer optimaal van de investeringsaftrek en voorkom dat u door veel kleine investeringen de drempel van 2.300 net niet haalt. Vergeet

Nadere informatie

Btw en combinatiefuncties

Btw en combinatiefuncties Btw en combinatiefuncties 1 Inhoudsopgave 1. Achtergrondinformatie 3 1.1 Wat is een combinatiefunctie? 3 1.2 Inhoud brochure 3 2. Btw 3 3. Btw-gevolgen als een werknemer tegen vergoeding wordt uitgeleend/gedetacheerd

Nadere informatie

Saldering. Wido van Heemstra Agentschap NL

Saldering. Wido van Heemstra Agentschap NL Saldering Wido van Heemstra Agentschap NL De wetgeving nu 2 Wat verstaan we onder salderen? In de wet wordt dit woord nergens gebruikt, dus verschillende interpretaties en misverstanden mogelijk Belangrijkste

Nadere informatie

Fiscale aspecten investeren in coöperaties Energie van Hollandsche bodem

Fiscale aspecten investeren in coöperaties Energie van Hollandsche bodem Fiscale aspecten investeren in coöperaties Energie van Hollandsche bodem Energiebelasting Algemeen Energiebelasting is in beginsel verschuldigd over de levering van elektriciteit over een aansluiting aan

Nadere informatie

Fiscaal memorandum voor participaties in Terra Vitalis met betrekking tot het belastingjaar 2009

Fiscaal memorandum voor participaties in Terra Vitalis met betrekking tot het belastingjaar 2009 Fiscaal memorandum voor participaties in Terra Vitalis met betrekking tot het belastingjaar 2009 Inleiding Participeren in het beleggingsobject Terra Vitalis kan gevolgen hebben voor uw belastingpositie

Nadere informatie

toepassing is. De woning moet zich in een zogenaamde (aanliggende) postcoderoos rondom de productie-installatie bevinden.

toepassing is. De woning moet zich in een zogenaamde (aanliggende) postcoderoos rondom de productie-installatie bevinden. Fiscale aspecten investeren in coöperaties Energie van Hollandsche Bodem Energiebelasting Algemeen Energiebelasting is in beginsel verschuldigd over de levering van elektriciteit over een aansluiting aan

Nadere informatie

Meer huur voor minder huis. Gereguleerde huren in de commerciële sector

Meer huur voor minder huis. Gereguleerde huren in de commerciële sector Meer huur voor minder huis Gereguleerde huren in de commerciële sector Gereguleerde huren in de commerciële sector Meer huur voor minder huis AANLEIDING Corporaties en commerciële verhuurders bieden beiden

Nadere informatie

Subsidieregeling Asbest eraf, zonnepanelen erop

Subsidieregeling Asbest eraf, zonnepanelen erop Subsidieregeling Asbest eraf, zonnepanelen erop Regeling In tien provincies is vanaf 1 juli 2013 de stimuleringsregeling Asbest eraf, zonnepanelen erop opengesteld en kunnen agrarische ondernemers een

Nadere informatie

Inkomstenbelasting, vennootschapsbelasting, willekeurige afschrijving

Inkomstenbelasting, vennootschapsbelasting, willekeurige afschrijving Inkomstenbelasting, vennootschapsbelasting, willekeurige afschrijving Geldend op 24-07-2009 - Besluit van 27 maart 2001; CPP 2001/366M De directeur-generaal Belastingdienst heeft namens de staatssecretaris

Nadere informatie

www.pwc.nl Pauzelandschappen KISS 15 januari 2013

www.pwc.nl Pauzelandschappen KISS 15 januari 2013 www.pwc.nl Pauzelandschappen KISS 15 januari 2013 Inhoud 1. Inleiding 2. Theorie 2.1. bedrijfseconomisch 2.2. fiscaal 3. Aandachtspunten 3.1. bedrijfseconomisch 3.2. fiscaal 4. Stellingen 2 Inleiding -

Nadere informatie

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam Context Klimaatprobleem Er is sprake van een wereldwijd klimaatprobleem, waarbij de temperatuur over de afgelopen decennia structureel is opgelopen. Deze trend wordt veroorzaakt door de uitstoot van broeikasgas,

Nadere informatie

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 3.

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 3. Opgave 2 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 3. In deze opgave is wel sprake van btw maar blijft de vennootschapsbelasting buiten beschouwing. Bewoners van het dorp Westmaas hebben

Nadere informatie

Zon en salderen. De regels en de kansen. Job Swens

Zon en salderen. De regels en de kansen. Job Swens Zon en salderen De regels en de kansen. Job Swens Inhoud Kosten van elektriciteit Wetgeving Hoe werkt Salderen Keuzes Zonnestroom voor sportparken Limeira, 2012-08-03 Kosten van net-stroom prijscomponent

Nadere informatie

Laatste ontwikkelingen Vennootschapsbelasting

Laatste ontwikkelingen Vennootschapsbelasting Laatste ontwikkelingen Vennootschapsbelasting VNG-congres gemeentefinanciën 2015 Freek Verbakel John Piepers 30 november 2015 Programma Opening Waar staan we? Producten SVLO Verschillen BBV-fiscaal (openingsbalans)

Nadere informatie

BTW i.v.m. auto (van de zaak)

BTW i.v.m. auto (van de zaak) BTW i.v.m. auto (van de zaak) (bron: belastingdienst.nl - februari 2012) (R&D: een aantal regelingen binnen de omzetbelasting/btw wijken af van regelingen binnen de Inkomstenbelasting/IB. Deze nieuwsbrief

Nadere informatie

Financieel. Menu-item: Fiscale regelingen

Financieel. Menu-item: Fiscale regelingen Financieel Fiscale regelingen MIA Vamil EIA KIA Subsidieregelingen Provinciale regeling In groter geheel Financiering Rekenvoorbeelden Menu-item: Fiscale regelingen Er zijn verschillende fiscale mogelijkheden

Nadere informatie

Meer voordeel uit uw huis halen? Bespaar op energie!

Meer voordeel uit uw huis halen? Bespaar op energie! Meer voordeel uit uw huis halen? Bespaar op energie! voorbeeld van mogelijke besparingen Een huishouden is jaarlijks zo n q 2.000 kwijt aan gas en licht. En daar kunt u tot wel 30% op besparen. Dat begint

Nadere informatie

Kluwer Online Research. Nieuwe regels privégebruik ondernemingsauto in de omzetbelasting

Kluwer Online Research. Nieuwe regels privégebruik ondernemingsauto in de omzetbelasting Belastingadvies Actualiteiten auto in de omzetbelasting Nieuwe regels privégebruik ondernemingsauto in de omzetbelasting Per 1 juli 2011 geldt een nieuwe regeling voor het in de heffing betrekken van privégebruik

Nadere informatie

Een comfortabel en duurzaam gebouw, gegarandeerd

Een comfortabel en duurzaam gebouw, gegarandeerd Een comfortabel en duurzaam gebouw, gegarandeerd Ministerie van Financiën, Den Haag Manesco helpt gebouweigenaren met comfortverbetering, energiebesparing én, tegen lagere exploitatiekosten. Manesco is

Nadere informatie

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory.

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Een uitdagend klimaat 20 20 2020 In 2020 moet de uitstoot van CO 2 in de EU met 20% zijn teruggebracht ten opzichte van het 1990 niveau.

Nadere informatie

Fiscale faciliteiten en subsidievoordeel bij de aanschaf van een hybride personenauto

Fiscale faciliteiten en subsidievoordeel bij de aanschaf van een hybride personenauto Fiscale faciliteiten en subsidievoordeel bij de aanschaf van een hybride personenauto Tegenwoordig beschikken enkele automerken over hybride personenauto s waarbij bij aanschaf en gebruik uw onderneming

Nadere informatie

Rekenmodel Gelijk Als Anders (GAA) tarieven warmte

Rekenmodel Gelijk Als Anders (GAA) tarieven warmte 1 Rekenmodel Gelijk Als Anders (GAA) tarieven warmte ies: e kosten: voor bestaande projecten: Vastrecht SV = Vastrecht gas + all in rhoudskosten CV. voor nieuwe projecten (na 1-1-2007) de EAB zodanig in

Nadere informatie

Fiscaal memorandum voor participaties in Terra Vitalis met betrekking tot het belastingjaar 2010

Fiscaal memorandum voor participaties in Terra Vitalis met betrekking tot het belastingjaar 2010 Fiscaal memorandum voor participaties in Terra Vitalis met betrekking tot het belastingjaar 2010 Inleiding Participeren in het beleggingsobject Terra Vitalis kan gevolgen hebben voor uw belastingpositie

Nadere informatie

Deel 3: de Productie(-installatie) MONITOR

Deel 3: de Productie(-installatie) MONITOR Deel 3: de Productie(-installatie) MONITOR Deze Monitor gaat over productie-installaties: windturbines, windparken collectieve zonprojecten andere productie-installaties alle productie-projecten waar jullie

Nadere informatie