market monitor Focus op de auto-industrie en de transportsector huidige prestaties en vooruitzichten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "market monitor Focus op de auto-industrie en de transportsector huidige prestaties en vooruitzichten"

Transcriptie

1 market monitor Focus op de auto-industrie en de transportsector huidige prestaties en vooruitzichten Oktober 2012

2 In deze uitgave Inleiding - Niet zonder horten of stoten 3 België - Auto-industrie: een structureel neerwaartse trend 4 - Transportsector: meeste problemen in het wegvervoer 6 China - Auto-industrie: verkoop trekt weer aan in 2012 en Transportsector: getemperde groei 11 Frankrijk - Auto-industrie: forse daling van de productie en verkoop 14 Duitsland - Auto-industrie: groei van de productie is vertraagd 17 - Transportsector: sector staat zwaar onder druk 19 Verenigde Staten - Auto-industrie: fikse opleving maar concurrentie wordt heviger 20 - Transportsector: brandstofkosten zijn een grote zorg 22 Spanje - Auto-industrie: export houdt de Spaanse industrie op gang 25 - Transportsector: krimpende markt en een overbezette sector 28 Snapshots - Marktprestaties in een oogopslag 30 Tsjechië - Auto-industrie: sector gevoelig voor de vraag in de eurozone 30 Verenigd Koninkrijk - Auto-industrie: groei dankzij verkoop aan emerging markets 31 Overzichtstabel - Prestaties van diverse sectoren per land 33 Sectorprestaties - Wijzigingen sinds september Op de volgende pagina s geven we de algemene economische vooruitzichten per sector in landen weer, aan de hand van de volgende weersymbolen: Uitstekend Goed Redelijk Slecht Guur 2

3 Niet zonder horten of stoten n de Market Monitor van deze maand kijken we naar twee handelssectoren de auto-industrie en de transportsector die beide zeer duidelijke aanwijzingen voor de Itoestand van de economie bieden. De auto-industrie omvat de productie en verkoop van zowel auto's als bedrijfsvoertuigen, met inbegrip van de levering van componenten. Er is goed nieuws voor de Britse auto-industrie, voor een groot deel dankzij de forse investeringen in nieuwe modellen en fabrieken (met name bij Jaguar Land Rover en BMW) en de sterke verkoop aan niet-eu-landen. Elders is het beeld echter minder rooskleurig. In Frankrijk is de verkoop na de beëindiging van de sloopregeling 'Prime à la casse' sterk gedaald. Dit leidt tot steeds grotere voorraden en heeft een domino-effect in de hele leveringsketen. Een vergelijkbare situatie in België, waar de stopzetting van de stimulansen voor de aankoop van een auto met een lage uitstoot geleid heeft tot een forse daling van de verkoop. Zelfs in Duitsland, een land dat symbool staat voor de auto-industrie, heeft de terugval van de vraag vanuit Europa een rem gezet op de snelle groei van de productie van auto's en bedrijfsvoertuigen vorig jaar. Een thema dat als een rode draad door onze rapporten over de auto-industrie loopt, is de hevige concurrentie. In China bijvoorbeeld is een prijzenoorlog ontstaan nadat de lager dan verwachte verkoop tot te grote voorraden had geleid. En in de Verenigde Staten moeten bedrijven als GM en Ford opboksen tegen de felle concurrentie van buitenlandse rivalen. Ook door onze rapporten over de transportsector loopt een rode draad, namelijk die van de stijgende brandstofprijzen. Voeg daar nog aan toe de teruglopende vraag die tot lagere transportvolumes leidt en het kan niet anders dan dat deze sector nog wel even in het slop zit. Terug naar de inhoudsopgave 3

4 België Auto-industrie: een structureel neerwaartse trend Outlook België is al decennialang een belangrijk centrum van de autoproductie in Europa. De afgelopen jaren is de productie echter teruggelopen: Renault sloot enkele jaren geleden zijn Belgische productievestigingen en de overblijvende grote autofabrikanten (Ford, Opel, Audi en Volvo) dreigen er voortdurend mee om België te verlaten en hun productie naar landen met lagere arbeidskosten te verhuizen. In de jaren negentig werden in België jaarlijks gemiddeld 1,1 tot 1,2 miljoen auto's gebouwd, maar tegen 2011 was dat aantal gedaald tot slechts Volgens FEBIAC (de Belgische organisatie van autoproducenten en toeleveranciers van de automobielindustrie) is de werkgelegenheid in de sector gekrompen van werknemers in 2000 tot in Naast deze structurele neergang wordt België getroffen door de huidige terugval van de productie in heel West-Europa, als gevolg van de sterk afgenomen vraag. Deze trend doet zich ook voor bij de toeleveranciers van onderdelen, waar we de productievolumes hebben zien dalen. Toeleveranciers die deel uitmaken van een grotere groep worden met lagere risico's geconfronteerd, maar kleine tot middelgrote toeleveranciers en zij die ondergekapitaliseerd zijn, staan onder zware druk. Na een sterk 2011 zien we momenteel een forse daling van het aantal nieuwe inschrijvingen in de Belgische automarkt, nu de stimuleringsmaatregelen van de overheid afgelopen zijn: eind september 2012 lag de verkoop 17,3% lager dan een jaar eerder. Bij kleinere auto's met een lagere CO2-uitstoot is de verkoop zelfs nog sterker teruggevallen (een daling van maar liefst 46,6% j-o-j in de eerste helft van dit jaar). Een belangrijke reden is dat de ecobonus die sinds 2008 een korting van 3% gaf op auto's die minder dan 150 gram CO2 per kilometer uitstoten en een korting van 15% op auto's die minder dan 105 gr/km uitstoten eind 2011 afliep. Na een duidelijke daling in 2009 en 2010 veerde de vrachtwagenproductie in 2011 op. Door de onzekerheid over de Europese economie zal dit herstel in 2012 en 2013 echter beperkt zijn. Betalingsgedrag nog steeds bevredigend Ondanks de toestand van de markt wordt 80 tot 85% van de facturen in de auto-industrie nog steeds tijdig betaald. Het betalingsgedrag is in deze sector altijd vrij goed geweest en is de laatste paar maanden zelfs verbeterd. Gezien de algemene inkrimpingstrend in de markt en de daaruit voortvloeiende productie- en omzetdaling, verwachten we dat het betalingsgedrag in de komende maanden zal verslechteren en dat het aantal insolventies licht zal toenemen. De dalende trend in de Belgische autoproductie zal voor de rest van 2012 en ook in 2013 aanhouden. Zonder steunmaatregelen van de overheid lijdt de auto-industrie onder de huidige moeilijke economische omstandigheden in België (zie hieronder) en in heel Europa, waaronder een gebrek aan investeringen. Op basis van de gemiddelde grootte en kredietwaardigheid van de afnemers kunnen we ten aanzien van deze sector evenwel een normaal acceptatiebeleid handhaven. Wel zijn we voorzichtiger bij het verzekeren van kleinere bedrijven. 4

5 Belgische auto-industrie Grote afnemers STERKE PUNTEN ZWAKKE PUNTEN Zwakke marktvraag Hoge productie- en arbeidskosten Verhuizing van de productie Terug naar de inhoudsopgave 5

6 België Transportsector: meeste problemen in het wegvervoer De Belgische transportsector (weg-, lucht-, spoor- en scheepsvervoer) wordt momenteel met enorme problemen geconfronteerd die aan twee belangrijke factoren zijn toe te schrijven: de dalende activiteit als gevolg van de huidige economische situatie (minder transporten door de terugvallende orders) en de hogere brandstofprijzen die vele bedrijven moeilijk kunnen doorberekenen. Beide factoren tasten de rentabiliteit aan, waarbij het wegvervoer het zwaarst wordt getroffen. Bovendien is transport een zeer volatiele activiteit, die wordt gekenmerkt door snel op- en neergaande cycli en momenteel gaat de algemene trend duidelijk naar beneden. Momenteel wordt slechts ongeveer 60% van de facturen in de transportsector op tijd betaald. Door hun huidige problemen kunnen veel transportbedrijven niet eens hun vaste kosten betalen. We zien dan ook een ernstige verslechtering van het betalingsgedrag in de sector, met een forse toename van het aantal meldingen van niet-betaling in het afgelopen jaar. Gemiddeld zijn de wanbetalingscijfers slechter dan in andere sectoren. We verwachten dat het aantal insolventies de komende maanden verder zal toenemen gezien de aanhoudende problemen in de sector. De constante prijzenoorlog die het gevolg is van de lage vraag, zal tot een vermindering van het aantal bedrijven in de sector leiden door het groeiende aantal insolventies en consolidaties, nu bedrijven fuseren en andere bedrijven overnemen om voldoende schaalvoordelen te realiseren. Geen opleving in 2013 We verwachten geen enkele opleving in de sector vóór Bijgevolg blijft ons risicoacceptatiebeleid zeer voorzichtig. Sommige grote groepen gaan tegen de trend in en boeken redelijke financiële resultaten, maar veel kleine en middelgrote bedrijven hebben een zwakke financiële structuur, wat voor hen niet veel goeds belooft in het licht van de huidige en verwachte marktomstandigheden. Belgische transportsector STERKE PUNTEN ZWAKKE PUNTEN Zeer zwakke vraag Hoge brandstofprijzen Gemiddeld zwakke financiële structuur Terug naar de inhoudsopgave 6

7 China Auto-industrie: verkoop trekt weer aan in 2012 en 2013 In 2011 steeg de totale productie en verkoop van voertuigen in China veel trager dan in 2010 (toen de groei uitkwam op 30% j-o-j): de productie steeg met slechts 0,8% (18,4 miljoen stuks) en de verkoop met 2,5% (18,5 miljoen stuks). Dit was toe te schrijven aan het gecombineerde effect van meerdere factoren: het aflopen van de regeling om de verkoop van auto's op het platteland te stimuleren, het aflopen van de regeling om bezitters van een oude auto ertoe aan te zetten een nieuwe wagen te kopen, de afschaffing eind 2010 van de belastingvoordelen bij aankoop van een personenauto met een kleine cilinderinhoud, en de nieuwe beperkingen op het aantal inschrijvingen van nieuwe voertuigen in bepaalde grote steden zoals Beijing. Bron: CAAM Volgens CAAM (de Chinese vereniging van autofabrikanten) steeg de totale productie van voertuigen in de eerste helft van 2012 met 4,08% j-o-j tot 9,53 miljoen stuks, terwijl de verkoop met 2,93% j-o-j steeg tot 9,6 miljoen stuks. De productie van personenauto's steeg met 7,87% tot 7,6 miljoen stuks en de verkoop met 7,08% tot 7,61 miljoen stuks. De productie van bedrijfsvoertuigen daalde met 8,59% tot 1,93 miljoen stuks, terwijl de verkoop met 10,4% daalde tot 1,98 miljoen stuks. In de subsector personenauto's bereikte de verkoop van Chinese merken 3,15 miljoen stuks, goed voor 41% van de totale verkoop maar toch een terugval van het totale marktaandeel met 3% j-o-j ten opzichte van auto's van buitenlandse merken. 7

8 Source: CAAM De algemene opwaartse trend dit jaar werd grotendeels bepaald door een prijzenoorlog die door de grote autoproducenten wordt gevoerd. Geconfronteerd met grote voorraden als gevolg van de al te ambitieuze uitbreiding van de productiecapaciteit, zagen ze zich genoodzaakt hun prijzen te verlagen om de verkoop te stimuleren. In september waren er tekenen dat de prijzenoorlog in intensiteit afnam omdat de autodealers tegen die tijd hun voorraden hadden afgebouwd. Chinese autoproductie Bron: OICA ((Organisation Internationale des Constructeurs d'automobiles) Vorig jaar boekten de toeleveranciers van de automobielindustrie hogere groeicijfers dan de autofabrikanten, als gevolg van de toegenomen vraag naar vervangingsonderdelen en de groeiende exportmarkt. De export groeide met 27% j-o-j tot USD 46,63 miljard (EUR 35,87 miljard), de import met 8,6% j-o-j tot USD 25,11 miljard (EUR 19,32 miljard). Als gevolg van de vertraging van de Chinese economie en de lagere buitenlandse vraag nam het momentum in de eerste helft van 2012 af: de export groeide met slechts 14,36% en de import kromp zelfs met 0,03%. 8

9 Dalende nettowinsten Tussen januari en september 2012 steeg de omzet van de beursgenoteerde autofabrikanten met 12,47% j-o-j. De aan de aandeelhouders uitgekeerde nettowinst daalde echter met 3,59% als gevolg van de impact van de prijsconcurrentie en de stijgende grondstof- en arbeidskosten. In de eerste helft van het jaar zagen 17 van de 23 beursgenoteerde autofabrikanten hun nettowinst dalen. Dit heeft ook bij de toeleveranciers aan de automobielindustrie zijn tol geëist: 80% van hen werd in de eerste helft van 2012 geconfronteerd met een daling van de nettowinst. De globale eigenvermogenspositie van de autofabrikanten is nog steeds relatief goed. De meeste spelers op de markt zijn immers grote bedrijven, meestal met een achtergrond als staatsbedrijf, of joint ventures met multinationals. Toeleveranciers van eigen merken en joint ventures/toeleveranciers die in buitenlandse handen zijn, zijn elk goed voor 50% van de toeleveringsmarkt. Joint ventures/toeleveranciers die in buitenlandse handen zijn, realiseren 70% van de exportomzet. De solvabiliteit en liquiditeit van autofabrikanten en hun toeleveranciers zijn over het algemeen beter dan in andere sectoren, zoals de staalindustrie, de textielindustrie en de vastgoedsector. Voertuigfabrikanten van eigen merken voelen echter de gevolgen van de terugval van hun marktaandeel, met een lagere rentabiliteit en een verslechtering van de solvabiliteit en liquiditeit. Hetzelfde geldt voor kleine toeleveranciers van eigen merken. Toenemende betalingsachterstand? In de Chinese auto-industrie worden facturen na gemiddeld 90 dagen betaald, maar we verwachten dat de betalingen in de toekomst langer zullen duren als gevolg van de liquiditeitsdruk op de toeleveranciers. De wanbetalingscijfers in de auto-industrie zijn vergelijkbaar met die van andere Chinese sectoren en de rentabiliteit van autobedrijven in het algemeen zal afnemen door de fellere concurrentie. Binnenlandse kleine en middelgrote toeleveranciers zullen onder grote druk komen te staan als gevolg van hun zwakke eigenvermogenspositie, wat aanleiding kan geven tot insolventies in dit segment. De risico's voor de toekomstige groeiperspectieven zullen komen van een verdere vertraging van de Chinese economie en van de beperking van het aantal kentekenplaten in een groeiend aantal steden. De huidige lage penetratiegraad, de stijgende inkomens, de verstedelijking en de stormloop om een auto te kopen voordat beperkingen worden ingevoerd, zullen de komende maanden echter voor groei zorgen. Op basis daarvan verwacht CAAM dat de Chinese automarkt in 2012 met 5% j-o-j zal groeien. Deze verwachting wordt ook ondersteund door de geleidelijke implementatie van nieuwe infrastructuurprojecten voor een bedrag van CNY 1 biljoen (EUR 128 miljard) en door de geleidelijke versoepeling van het monetaire beleid, die beide bedoeld zijn om de huidige vertraging van de economische groei tegen te gaan. Het groeicijfer van 2013 zou wel eens hoger kunnen liggen dan in Voor de kredietlimietacceptatie van bedrijven in de Chinese auto-industrie beoordelen we de afnemers geval per geval, met als belangrijkste criteria de aandeelhoudersachtergrond, de bedrijfsportefeuille en de financiële resultaten. We zijn voorzichtiger in het geval van kleine en middelgrote ondernemingen met zeer grote externe leningen, omdat de kans bestaat dat de banken hun kredietbeleid zullen aanscherpen. 9

10 Hoewel we voor grote bedrijven, sterke groepen en staatsbedrijven die voldoende bestand zijn tegen risico's een soepeler beleid hanteren, vragen we informatie over handelservaring op ter ondersteuning van grote kredietaanvragen voor deze segmenten. Over het algemeen zijn we voorzichtiger bij exportgerichte bedrijven, gezien de onzekere internationale economische situatie en de mogelijkheid van tarifaire importbelemmeringen (in september 2012 bijvoorbeeld diende de VS bij de Wereldhandelsorganisatie een klacht in over China's subsidies aan leveranciers van auto-onderdelen). Chinese auto-industrie STERKE PUNTEN De binnenlandse industrie groeit nog steeds dankzij de lage penetratiegraad, de stijgende inkomens en de verstedelijking. Belangrijke spelers zijn grote bedrijven, meestal met een achtergrond als staatsbedrijf, of grote joint ventures met multinationals. ZWAKKE PUNTEN De hevige concurrentie op de markt en de stijgende grondstofprijzen zullen de rentabiliteit in de sector ondermijnen. De zwakke wereldeconomie heeft geleid tot handelsgeschillen tussen grote economieën, wat resulteert in meer exportproblemen en de potentiële heffing van invoerrechten. Terug naar de inhoudsopgave 10

11 China Transportsector: zwakkere vraag en krapper monetair beleid hebben de groei getemperd In de eerste helft van 2012 bleven de vrachtvolumes in alle subsectoren (weg-, lucht-, spoor- en scheepsvervoer) stijgen. Over het algemeen lag het groeitempo echter lager. Dit was te wijten aan de zwakkere vraag vanuit de VS en Europa, in combinatie met een strakker monetair beleid en correcties in de binnenlandse woningbouwmarkt. Dit alles heeft bijgedragen tot een vertraging van de economische groei in China: van 8,1% in het eerste kwartaal van 2012 tot 7,6% in het tweede kwartaal. Wegvervoer Het goederenvervoer over de weg steeg in 2011 met 15,1% j-o-j tot 25,55 miljard ton, gevolgd door een stijging van 13,8% van januari tot augustus Hoewel het grootste deel van het Chinese vrachtvervoer over de weg gaat, bestaat de sector van het wegvervoer voornamelijk uit veel kleine spelers met een zwakke eigenvermogenspositie die concurreren op prijs in plaats van op kwaliteit van de dienstverlening en die bijgevolg een lage rentabiliteit hebben. Sinds vorig jaar worden hun winsten ook aangetast door de stijgende brandstofprijzen, huurkosten en arbeidskosten, die alle een negatief effect hebben gehad op de solvabiliteit en liquiditeit. Tegen deze achtergrond en ondanks de stijging van de totale marktomzet kunnen wegtransportbedrijven moeite hebben om hun winstgevendheid op peil te houden. Hun situatie zou worden verbeterd door een stabilisatie van China's economische prestaties en door de verruiming van de btw-hervorming. In januari van dit jaar is de Chinese regering in Sjanghai gestart met een proefprogramma om de belastingdruk te verlichten en dubbele belasting van de logistieke sector te vermijden. Dit programma zal de komende maanden in principe worden uitgebreid tot acht andere provincies en gemeenten. Scheepsvervoer De Chinese scheepvaartsector had het in de eerste helft van 2012 nog steeds hard te verduren. De gemiddelde waarde van de Baltic Dry Index (BDI) een graadmeter voor scheepvaarttarieven voor droge bulkgoederen daalde met 31,3% j-o-j tot 943 punten als gevolg van de enorme overcapaciteit en de zwakke mondiale vraag. Om een idee te geven van de omvang van deze catastrofe: een BDI-niveau van punten wordt algemeen beschouwd als het break-evenpunt voor rederijen. De scheepscapaciteit voor droge bulkgoederen steeg in de eerste helft van 2012 met 15%, terwijl de vraag met slechts 6,2% steeg. Bovendien daalden de scheepvaarttarieven sneller dan de brandstofprijzen, waardoor rederijen voor het tweede jaar op rij verlies leden, na de enorme verliezen in Tot nu toe zijn de eigenvermogenspositie, solvabiliteit en liquiditeit van scheepvaartbedrijven dit jaar aanzienlijk verslechterd. 11

12 De economische vertraging in China heeft geleid tot een verminderde vraag naar transport van kolen en staal, terwijl de grote kustvaartcapaciteit een neerwaartse druk op de scheepvaarttarieven heeft uitgeoefend. China's Coastal Bulk Freight Index stond ook onder het break-evenpunt voor rederijen. De groei van de omzet uit binnenvaartvracht vertraagde tussen januari en augustus van dit jaar. Gezien de lagere mondiale vraag, de overcapaciteit en de hoge exploitatiekosten zullen de eigenvermogenspositie, solvabiliteit en liquiditeit van scheepvaartmaatschappijen de komende maanden en in 2013 verder verslechteren. Dit zal op zijn beurt leiden tot meer insolventies, hogere wanbetalingscijfers en een toename van de betalingsachterstand. Spoorvervoer De ontwikkeling van het spoor werd afgeremd door de ramp met een hogesnelheidstrein in Wenzhou in de provincie Zhejiang in juli 2011 en door de ernstige schuldproblemen van het ministerie van Spoorwegen. In 2011 daalde de totale investering in vaste activa voor de ontwikkeling van de spoorwegen inclusief de aanleg van infrastructuur, moderniseringen en de aankoop van treinen tot CNY 590,61 miljard (EUR 73,77 miljard). In de eerste helft van 2012 daalde deze investering met nog eens 36,1% j-o-j tot CNY 177,75 miljard (EUR 22,2 miljard). Deze terugval heeft bijgedragen aan de dalende winstgevendheid, de grote voorraden en de betalingsachterstand in de sector spoorweginfrastructuur en -materieel. De spoorweginfrastructuur en -ontwikkeling zullen nu naar verwachting sterk profiteren van stimuleringsmaatregelen van de overheid voor een bedrag van CNY 1 biljoen (EUR 128 miljard). Deze moeten de investeringen in infrastructuur, inclusief de bouw van luchthavens, wegen en metro's, stimuleren als onderdeel van de inspanningen van de centrale overheid om de groei te herstellen. In augustus werd de voor 2012 vooropgestelde totale investering in vaste activa voor de ontwikkeling van de spoorwegen opgetrokken tot CNY 610 miljard (EUR 76 miljard): een stijging van 24% ten opzichte van het begin van het jaar. Dit heeft tot een sterke groei van de investeringen geleid, maar op de middellange termijn is de ontwikkeling van de spoorwegsector afhankelijk van de financiële draagkracht van het ministerie van Spoorwegen: dat wil zeggen zijn vermogen om de schulden onder controle te houden. Luchtvervoer In 2011 was China's luchtvaartindustrie goed voor een totaal van 57,7 miljard vrachttonkilometers (+7,2% j-o-j), waarvan 40,3 miljard in het passagiersvervoer (+12,2%) en 17,4 miljard (-2,8%) in het vrachtvervoer. De totale marktgroei werd vooral gestimuleerd door de sterk groeiende markt van passagiersvervoer, terwijl de binnenlandse en internationale vraag naar vrachtvervoer lager was. De luchtvaartmaatschappijen profiteerden van de groei van de markt en zagen hun jaaromzet met 21,2% stijgen tot CNY 353,2 miljard (EUR 44,72 miljard). De nettowinst daalde met 17,7% tot CNY 27,8 miljard (EUR 3,5 miljard) als gevolg van de hoge brandstofkosten en de concurrentie van het groeiende hogesnelheidsspoorwegnet. In de eerste zeven maanden van 2012 steeg het aantal vrachttonkilometers met een bescheiden 5%, waarbij de cargoactiviteit verder afnam. De stijgende brandstofkosten en de lage waardering van de renminbi ten opzichte van de Amerikaanse dollar hebben de druk op de luchtvaartmaatschappijen verhoogd. Desondanks zullen de problemen van de luchtvaartmaatschappijen de komende maanden afnemen dankzij lagere brandstofprijzen en een aanhoudende sterke groei van het binnenlandse vliegverkeer, als gevolg van de stijgende inkomens, de verstedelijking en de waarschijnlijkheid van een geleidelijke economische opleving naar het einde van 12

13 het jaar toe. Er is een reëel potentieel voor een verdere groei van de markt op de lange termijn, die wordt ondersteund door de uitbreiding van het aantal luchthavens: China wil in de komende vijf jaar 56 nieuwe luchthavens bouwen als onderdeel van het pakket stimuleringsmaatregelen. Hiermee zou het totale aantal luchthavens op meer dan 250 komen. In overeenstemming met het twaalfde vijfjarenplan voor de ontwikkeling van de Chinese luchtvaartindustrie, streeft de sector naar een jaartotaal van 99 miljard vrachttonkilometers tegen Dit ambitieuze streefdoel geeft een indicatie van het marktpotentieel. De groei van het luchtvrachtvervoer zal in 2013 versnellen tot 7 à 8%. Een voorzichtig risicoacceptatiebeleid Ondanks tekenen van een opleving in bepaalde subsectoren, moeten we ten aanzien van de transportsector in China een voorzichtig risicoacceptatiebeleid handhaven. Om de risico's, waarmee onze klanten kunnen worden geconfronteerd, goed te beheren, keuren we kredietlimieten pas goed wanneer afnemers op basis van hun balans van 2011 en hun tussentijdse cijfers van 2012 kunnen aantonen dat ze over voldoende liquiditeit beschikken en een lage schuldenlast hebben. We zijn bijzonder voorzichtig als het om de subsector scheepvaart gaat, gezien zijn huidige ernstige problemen en het feit dat er in de nabije toekomst niet veel verbetering te verwachten valt. Chinese transportsector STERKE PUNTEN De belangrijke spelers zijn sterke staatsbedrijven met een hoge kans op steun van de overheid. De stijging van de totale investering in vaste activa voor de ontwikkeling van de spoorwegen en de implementatie van een reeks infrastructuurprojecten zullen de toestand verbeteren. Een belastinghervorming zal de belastingdruk op de spelers in de sector helpen verlichten. ZWAKKE PUNTEN Wordt geconfronteerd met het ernstige probleem van overcapaciteit, vooral in de scheepvaartsector. De gestegen brandstof- en arbeidskosten tasten de marges aan. Zwakke buitenlandse en binnenlandse vraag. Terug naar de inhoudsopgave 13

14 Frankrijk Auto-industrie: forse daling van de productie en verkoop Na een herstel dat tot maart 2011 aanhield, dankzij de sloopregeling 'Prime à la casse' van de overheid, gaat de Franse automarkt gestaag achteruit. In 2011 daalde de verkoop met 2,1%, tegenover een daling van 1,7% in heel Europa. Dit zette zich voort in 2012, met een daling van 13,4% j-o-j in de periode van januari tot augustus. Vorig jaar steeg de binnenlandse productie met 3% tot 2,3 miljoen auto's, maar vergeleken met de niveaus van vóór de kredietcrisis zijn de cijfers verontrustend: de productie in 2011 lag 27,6% lager dan in 2006 en 36,7% lager dan in Net zoals de verkoop, daalt de productie in Frankrijk sneller dan het Europese gemiddelde. De voorraden van autodealers worden steeds groter, wat tot een verdere vermindering van de productie zal leiden. kasstroom. Als gevolg van hun marktpositie in het segment van kleine en middelgrote auto's en in het goedkope segment hebben Franse autofabrikanten doorgaans lage winstmarges. Dit jaar zijn hun solvabiliteit en liquiditeit verder verzwakt, wat te wijten is aan de slechte verkoop, de grotere voorraden en de hoge maandelijkse uitgaande We zien structurele veranderingen in de markt, zoals het feit dat het segment van kleine auto's nu goed is voor meer dan 50% van de verkoop in Frankrijk een duidelijke verandering sinds Kleine auto's worden echter vaker in emerging markets dan in West-Europa geproduceerd: bijvoorbeeld de nieuwe Renault Clio zal voornamelijk (60%) in Turkije worden gebouwd. De sluiting van de fabriek in Aulnay, waar PSA Peugeot Citroën zijn kleine auto's zoals de C3 bouwt, zal deze trend versnellen. Renault produceert slechts 23% van zijn voertuigen in Frankrijk, in vergelijking met meer dan 60% in PSA Peugeot Citroën bouwt slechts 40% van zijn voertuigen in Frankrijk een percentage dat in de komende 3 jaar zal dalen met de sluiting van de fabriek in Aulnay. De krimp van de binnenlandse productie heeft ernstige gevolgen voor de Franse toeleveranciers van de automobielindustrie, van wie de meeste al decennialang samenwerken met Franse autofabrikanten als Renault en Peugeot. Hoewel de omzet in deze subsector in 2011 met 5,5% steeg tot EUR 18,5 miljard, voornamelijk dankzij de export, blijft de omzet nog steeds onder het niveau van 2008 (EUR 20 miljard). De orders zijn sinds mei van dit jaar flink afgenomen. Leveranciers die veel exporteren kunnen hun activiteiten op peil houden, maar ook zij maken zich zorgen over de dalende internationale orders. 14

15 Druk op autotoeleveranciers neemt toe De winstmarges van toeleveranciers staan voortdurend onder druk van de machtige autofabrikanten die een hogere productiviteit en tegelijkertijd lagere prijzen vragen tussen 2005 en 2011 zijn de prijzen met naar schatting 4,5% gedaald. Volgens onze berekeningen bedroeg de gemiddelde EBITDA (winst vóór rente, belastingen, afschrijvingen en amortisatie) in deze subsector in het beste geval 1% in 2011, na drie negatieve jaren. De eigenvermogenspositie van de autofabrikanten is nog steeds vrij sterk, met een van oudsher evenwichtige financiële structuur, maar de eigenvermogenspositie van de toeleveranciers is verzwakt door hun cumulatieve verliezen over de afgelopen vijf jaar. Deze sector is zeer kapitaalintensief en vereist zowel aanzienlijke financieringen (voor nieuwe investeringen en herstructureringen) als veel werkkapitaal. Deze externe financieringsbehoefte verzwakt vaak de financiële structuur van veel toeleveranciers, terwijl de nervositeit van de banken en investeerders ten aanzien van deze sector zijn cashproblemen alleen maar verergert. In de Franse auto-industrie worden facturen na gemiddeld 60 dagen (einde maand) betaald. Tijdige betaling is over het algemeen belangrijk in deze sector en daarom verwachten we geen toename van de betalingsachterstand. Hoewel de sector onder druk staat, krijgen betalingen aan toeleveranciers gewoonlijk voorrang om de leveringen op peil te houden en om een schadelijke onderbreking in de toeleveringsketen te vermijden. Over het algemeen verwachten we geen verandering in het betalingsgedrag. Wel verwachten we dat het aantal insolventies in de komende maanden zal toenemen, omdat de daling en verhuizing van de productie zullen leiden tot overcapaciteit, met name bij de toeleveranciers. De bezettingsgraad voor 2012 wordt momenteel op 70% geschat, en bijgevolg lijkt een grote herstructurering in de toeleveringsketen onvermijdelijk. Diverse toeleveranciers zullen geldelijke steun krijgen, hetzij rechtstreeks van autofabrikanten, hetzij indirect van de Franse overheid (uit publieke middelen, zoals het Fonds de Modernisation des Équipementiers Automobiles (FMEA)). Er is echter een reëel gevaar dat niet alle toeleveranciers deze steun zullen kunnen genieten, vooral bedrijven die op de tweede of derde plaats staan in de keten van onderaannemers. Gezien hun krimpende orderportefeuilles en het gebrek aan bankensteun kunnen deze bedrijven insolvent worden met name gieterijen, bedrijven die actief zijn op het gebied van small stamping (kleine stansseries) en toeleveranciers die laagtechnologische producten maken. Daarom hanteren we een voorzichtig risicoacceptatiebeleid ten aanzien van de Franse auto-industrie. We baseren ons daarbij op de klantenstructuur, het exportaandeel, de EBITDA (die een risico inhoudt indien minder dan 5%), de financiële kosten en de kortlopende schuld in verhouding tot de omzet. In 2012 zullen in Frankrijk circa 2 miljoen voertuigen worden gebouwd een aantal dat in 2013 zal afnemen. Ook de autoverkoop in Frankrijk zal dit jaar met ongeveer 12% dalen en in 2013 verder terugvallen. Uiteraard zal dit gevolgen hebben voor de toeleveranciers: na zes maanden omzetdaling in 2012 is het zeer waarschijnlijk dat deze trend zich volgend jaar zal voortzetten. De sector dient te worden geherstructureerd, met name de subsector van de toeleveranciers. De belangrijkste vraag echter is hoe dit zal gebeuren. Zal het aantal insolventies en sluitingen sterk stijgen, of zullen er 'netjes afgehandelde 15

16 sluitingen' volgen, dat wil zeggen zonder insolventies en gefinancierd door de aandeelhouders, de autofabrikanten of de Franse staat? Franse auto-industrie STERKE PUNTEN Toonaangevende bedrijven in sommige segmenten: FAURECIA, VALEO, Plastic Omium... Technische knowhow Franse overheid steunt met publieke middelen (FMEA) ZWAKKE PUNTEN Overcapaciteit en marges onder druk Gebrek aan financiering/niet aantrekkelijk genoeg voor particuliere investeringen De belangrijkste markt is de Europese markt, die een volwassen markt (geen groeimarkt) is Terug naar de inhoudsopgave 16

17 Duitsland Auto-industrie: groei van de productie is vertraagd Volgens de Duitse autofederatie VDA (Verband der Automobilindustrie) was 2011 een uitstekend jaar voor de Duitse 'original equipment manufacturers' (OEM's). Zij zagen hun export verder toenemen met 6,6%, na een exportgroei van 23,7% j-o-j in Wereldwijd steeg de productie van auto's door Duitse fabrikanten met 11,5% in 2011, terwijl de productie van hun bedrijfsvoertuigen met een zeer gezonde 26,2% steeg. In de loop van 2012 verloor de groei aan kracht, vooral als gevolg van de daling van de vraag vanuit Europa: tussen januari en augustus 2012 vlakte zowel de uitvoer als de binnenlandse productie af en tussen januari en september 2012 liepen de inschrijvingen van nieuwe wagens in Duitsland met 1,8% terug. De concurrentie wordt heviger, nu Zuid-Europese OEM's die het moeilijk hebben hun verkoop proberen te stimuleren met aanbiedingen met name door de prijzen te verlagen. In de eerste helft van 2012 boekten de Duitse toeleveranciers van de automobielindustrie nog winsten, al bleven die onder de verwachtingen. De hogere grondstofprijzen maken het hen nog lastiger, terwijl anderzijds de vervangingsmarkt zich doorgaans goed ontwikkelt nu de gemiddelde leeftijd van auto's toeneemt. Over het algemeen gaan de winstmarges momenteel in dalende lijn, al is de eigenvermogenspositie van veel bedrijven in de auto-industrie verbeterd sinds de kredietcrisis van Algemeen gesproken is hun solvabiliteits- en liquiditeitspositie nog steeds positief. Voor bandenverkopers, zowel groothandelaren als retailers, was 2011 een moeilijk jaar door de late en korte winter en omdat de meeste auto's al met winterbanden uitgerust waren. Hierdoor bleven ze met extreem grote voorraden zitten, wat een negatief effect heeft gehad op hun liquiditeit, terwijl zowel de prijsconcurrentie als de toegenomen verkoop via internet hun marges hebben aangetast. Dit jaar zal veel afhangen van het weer in het begin van de winter. 17

18 We hebben de afgelopen zes maanden geen toename van het aantal meldingen van niet-betaling in de Duitse autoindustrie gezien. We verwachten wel dat hier in de komende maanden verandering in komt naarmate de situatie op de Europese automarkt verder verslechtert. Waarschijnlijk zal ook het aantal insolventies toenemen, al zal de omvang van de bedrijfsfaillissementen afhangen van de diepte van de recessie in de Europese automarkt, die vooralsnog moeilijk te voorspellen is. Een voorzichtig maar soepel - risicoacceptatiebeleid De tweede helft van 2012 zal moeilijk zijn voor de Duitse auto-industrie. De vooruitzichten voor 2013 zijn nog zeer onzeker, niet alleen door de problemen in Europa, maar ook vanwege de tekenen van een verminderde vraag in Azië, met name in China. Hoewel er steeds meer indicaties voor een vertraging in de Duitse auto-industrie zijn, beschouwen we dit nog niet als een echte crisis. Voorlopig hanteren we nog steeds een soepel maar voorzichtig acceptatiebeleid. We blijven in direct contact met afnemers, zoals we dat de afgelopen jaren hebben gedaan, zodat we toegang hebben tot hun recentste financiële informatie. We kijken vooral naar de eigenvermogenspositie, de winstgevendheid, het werkkapitaal, de kasstromen, de nettoschuld en de schulden aan banken. We volgen ook de spread van afnemers, het belang van een bepaalde leverancier voor een OEM, en de feedback van de markt. Grotere leveranciers, bandenbedrijven en bedrijven die zich op de vervangingsmarkt richten worden ten minste elk kwartaal gecontroleerd. We besteden bijzondere aandacht aan bandenbedrijven om de eerder genoemde redenen. Aangezien hun activiteiten seizoensgebonden zijn, zijn lange betalingstermijnen typisch in dit segment en bijgevolg verschillen hun balansen van die van fabrikanten. Zeer vaak is de eigenvermogenspositie van bandenbedrijven vrij zwak. Bovendien hebben ze kleine winstmarges, zijn hun vaste activa hoofdzakelijk in privéhanden en hebben ze grote voorraden. We hebben echter vastgesteld dat de recentste insolventies in dit segment het gevolg waren van fraude in plaats van financiële problemen. Over het algemeen geven we geen goedkeuring voor kredieten aan afnemers die minder dan een jaar actief zijn, tenzij het nieuw opgerichte bedrijf deel uitmaakt van een bekende groep of de opvolger van een bestaande afnemer is. Duitse auto-industrie STERKE PUNTEN Technologisch leider Uitstekende reputatie ZWAKKE PUNTEN OEM's vragen wereldwijde leveringen, zodat constante en grote investeringen nodig zijn Felle concurrentie Terug naar de inhoudsopgave 18

19 Duitsland Transport: sector staat zwaar onder druk De transportsector is al geruime tijd Duitslands zorgenkind, aangezien de overcapaciteit en sterke concurrentie de marges onder druk zetten. Er is in de sector een consolidatie aan de gang en alleen zeer gespecialiseerde logistieke bedrijven, die diensten met toegevoegde waarde leveren, doen het naar behoren en maken genoeg nettowinst. De hoge brandstofkosten zijn een grote zorg voor de hele transportsector. Sommige bekende 'blue chips' (bedrijven die een vaste waarde zijn op de beurs) zijn financieel sterk en winstgevend, maar kleinere transportbedrijven en expediteurs beschikken niet over voldoende marktmacht (bijvoorbeeld om de stijgende kosten door te berekenen), zijn bang om klanten te verliezen en zijn de eerste slachtoffers van een economische crisis. De luchtvaartsector heeft een aantal externe klappen hard gevoeld: de lange, koude winter van 2010/2011, de vulkaanuitbarsting in IJsland, de stijgende brandstofkosten en luchthavenbelastingen, de hevige concurrentie en de politieke onrust in Noord-Afrika en het Midden-Oosten. Als gevolg hiervan blijven de vooruitzichten voor de luchtvaartmaatschappijen somber. De toekomstige richting van de transportsector in zijn geheel zal grotendeels worden bepaald door die van de hele economie, die voor het ogenblik vrij zwak is. Gelet op deze onzekere achtergrond zijn we genoodzaakt een voorzichtig risicoacceptatiebeleid te hanteren. Gezien de reeds genoemde problemen in de sector hogere brandstofkosten, lopende consolidatie, kleinere spelers die worden overgenomen of afvallen is het niet verwonderlijk dat grotere bedrijven die over de nodige middelen beschikken diversifiëren naar andere, meer winstgevende bedrijfsactiviteiten. De sector voelt ook de impact van tolheffingen en de door de EU opgelegde strengere emissienormen (EURO 5 en EURO 6) die investeringen in nieuwe voertuigen en nog hogere financieringskosten vergen. Bij ons risicoacceptatiebeleid ten aanzien van de Duitse transportsector houden we rekening met financiële gegevens en met de leeftijd en grootte van het betrokken bedrijf. De klantenportefeuille is ook een belangrijke factor. Dit geldt met name in de subsector expeditie, waar bedrijven alleen maar gezond kunnen blijven als ze een goede risicospreiding hebben of als ze zich uitsluitend op de beste afnemers richten. De door bedrijven in deze sector geleden verliezen verschillen sterk, afhankelijk van de kwaliteit van hun kredietbeheerprocessen. Duitse transportsector STERKE PUNTEN Aantal sterkere grote bedrijven Felle concurrentie ZWAKKE PUNTEN Hogere brandstofkosten Terug naar de inhoudsopgave 19

20 Verenigde Staten Auto-industrie: een sterke opleving, maar de concurrentie wordt heviger 2009 was een zeer moeilijk jaar voor de Amerikaanse auto-industrie. GM, Ford en Chrysler zagen hun marktaandeel verder afkalven, en de winsten van buitenlandse 'original equipment manufacturers' (OEM's) zoals Honda en Toyota gingen in dalende lijn. De sector is inmiddels echter opgeveerd. Volgens de International Organisation of Motor Vehicle Manufacturers (OICA) steeg de Amerikaanse autoproductie in 2011 met 11,5% tot stuks, waarvan personenauto's en bedrijfsvoertuigen. Als gevolg van deze opleving in de productie en verkoop kregen de kapitaalmarkten meer interesse om in autofabrikanten en hun toeleveranciers te investeren. Volgens de Duitse autofederatie VDA (Verband der Automobilindustrie) steeg de verkoop van lichte voertuigen (personenauto's en lichte vrachtwagens) in de VS tussen januari en augustus van dit jaar met 14,7% j-o-j tot stuks. GM en Ford in het bijzonder zien hun resultaten verder verbeteren. Veel autogerelateerde bedrijven, waarvan de resultaten niet direct afhankelijk zijn van de productie van voertuigen (dat wil zeggen verkopers van tweedehandsauto's, verkopers van vervangingsonderdelen, bandenfabrikanten en autoverkopers), laten ook betere resultaten optekenen sinds De verkoop van grotere voertuigen heeft zich sterk hersteld, maar door de gestegen brandstofprijzen bestaat de kans dat kopers voor kleinere voertuigen gaan kiezen, zoals ze tijdens de recessie deden. De hogere olieprijzen hebben ertoe geleid dat de voorraden van grotere voertuigen en vrachtwagens toegenomen zijn, wat de reden is waarom OEM's voor grotere voertuigen extra gunstige voorwaarden geven. De autofabrikanten in Detroit worden geconfronteerd met hun grootste uitdaging tot nog toe in de markt voor middelgrote gezinssedans, waarbij GM en Ford moeten opboksen tegen de felle concurrentie van Japanse, Zuid-Koreaanse en Duitse concurrenten in deze subsector. De Amerikaanse autofabrikanten moeten in deze sector al bijna twee decennia consistent onderdoen en moeten sinds het midden van de jaren negentig Toyota en Honda voor laten gaan. Het is nu nog belangrijker dat ze een deel van hun verloren marktaandeel terugwinnen. In de Amerikaanse auto-industrie worden facturen na gemiddeld 60 tot 90 dagen betaald. De betalingsachterstand is niet noodzakelijk toegenomen, maar de toegestane betalingstermijnen zijn langer geworden, in het bijzonder voor de grotere autoverkopers: in veel gevallen tot wel 360 dagen. De komende zes maanden zullen we de ontwikkelingen in Europa nauwlettend volgen, aangezien de verkoop van auto's (ook Amerikaanse auto's) er dit jaar op een laag niveau stond en naar verwachting verder zal afnemen. We verwachten echter niet dat de betalingsachterstand in de VS in de nabije toekomst aanzienlijk zal toenemen. We hebben de afgelopen maanden weinig kredietverzekeringsclaims ontvangen voor de Amerikaanse auto-industrie en verwachten geen stijging van de insolventiecijfers in de komende zes maanden. 20

market monitor Focus op de automotive sector prestaties en vooruitzichten

market monitor Focus op de automotive sector prestaties en vooruitzichten market monitor Focus op de automotive sector prestaties en vooruitzichten Oktober 2013 In deze uitgave Inleiding Een vlotte rit of een hobbelige weg? 3 China Harde concurrentie tussen dealers 4 Frankrijk

Nadere informatie

market monitor Focus op de automotivesector prestaties en vooruitzichten

market monitor Focus op de automotivesector prestaties en vooruitzichten market monitor Focus op de automotivesector prestaties en vooruitzichten oktober 2014 In deze uitgave Inleiding Een versnelling hoger of lager?... 3 Brazilië Zowel productie als verkoop in dalende lijn...

Nadere informatie

Atradius Landenrapport

Atradius Landenrapport Atradius Landenrapport Nederland November 214 Overzicht Algemene informatie Belangrijkste sectoren (213, % van bbp) Hoofdstad: Amsterdam Diensten: 72% Regeringsvorm: Constitutionele monarchie Industrie:

Nadere informatie

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur :

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur : Oktober 2015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : VS Zoals al aangegeven in ons vorig bulletin heeft de Amerikaanse centrale bank FED de beleidsrente niet verhoogd. Maar goed ook, want naderhand werden

Nadere informatie

Oktober 2015. market monitor. Focus op de automotive industrie prestaties en vooruitzichten

Oktober 2015. market monitor. Focus op de automotive industrie prestaties en vooruitzichten Oktober 2015 market monitor Focus op de automotive industrie prestaties en vooruitzichten Disclaimer Dit rapport wordt louter ter informatie verstrekt en is niet bedoeld als enige aanbeveling of advies

Nadere informatie

Arbeidskosten per eenheid product

Arbeidskosten per eenheid product Arbeidskosten per eenheid product CPB Achtergronddocument, behorend bij: MEV 2012 September 2011 Martin Mellens CPB Memo Aan: Belangstellenden Centraal Planbureau Van Stolkweg 14 Postbus 80510 2508 GM

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

Recente ontwikkelingen in de kredietvoorwaarden van banken

Recente ontwikkelingen in de kredietvoorwaarden van banken Recente ontwikkelingen in de kredietvoorwaarden van banken Een van de informatiebronnen voor de ecb bij het voeren van het monetaire beleid is de Bank Lending Survey, een kwalitatieve kwartaalenquête naar

Nadere informatie

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland

Derde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Gelderland Derde kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland Conjunctuurenquête Nederland I rapport derde kwartaal 212 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen

Nadere informatie

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder?

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Zoals u waarschijnlijk weet, is de beurs nog steeds bijzonder nerveus en vooral negatief. De directe aanleiding is de tegenvallende groei in China waar wij

Nadere informatie

Kredietverlening aan Nederlandse bedrijven loopt terug

Kredietverlening aan Nederlandse bedrijven loopt terug Het Nederlandse bedrijfsleven is in sterke mate afhankelijk van bancaire kredietverlening. De groei van de zakelijke kredietverlening is in de tweede helft van 28 vertraagd. Dit hangt grotendeels samen

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland

Conjunctuurenquête Nederland Nieuw: metingen op provinciaal niveau Conjunctuurenquête Nederland Rapport eerste kwartaal 212 Conjunctuurenquête Nederland I rapport eerste kwartaal 212 Inhoud rapportage COEN in het kort Economisch klimaat

Nadere informatie

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel Na de snelle daling van de bedrijfswinsten door de kredietcrisis, is er recentelijk weer sprake van winstherstel. De crisis heeft echter geen gat geslagen in de grote financiële buffers van bedrijven.

Nadere informatie

Atradius Landenrapport

Atradius Landenrapport Atradius Landenrapport Duitsland maart 2014 Ha mb urg B e r l i n e Overzicht Algemene informatie Belangrijkste sectoren (2012, % van bbp) Hoofdstad: Berlijn Diensten: 71 % Regeringsvorm: Parlementaire

Nadere informatie

Persbericht Aantal pagina s: 4

Persbericht Aantal pagina s: 4 Persbericht Aantal pagina s: 4 Brunel: sterke groei omzet en winst Kernpunten verslagjaar 2004 Omzet 313 miljoen; 27% groei EBIT 11,0 miljoen; toename van 8,1 miljoen Nettowinst 7,3 miljoen; toename van

Nadere informatie

2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland

2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland 2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland 02 Krimp mondiale economie in 2009 Aziatische landen als eerste uit het dal Economie eurozone krimpt nog sterker dan wereldeconomie Krimp in 2009

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland

Vierde kwartaal 2012. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Zeeland Vierde kwartaal 2012 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7 Outlook 2016 Inleiding 2016 is in China het jaar van de aap. Apen zijn de genieën van de Chinese dierenriem. Ze leven in groepen, zijn intelligent en geestig. Niets is voor hen te moeilijk. Als het wel

Nadere informatie

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013 Internationale varkensvleesmarkt 212-213 In december 212 vond de jaarlijkse conferentie van de GIRA Meat Club plaats. GIRA is een marktonderzoeksbureau, dat aan het einde van elk jaar een inschatting maakt

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

Internationale handel visproducten

Internationale handel visproducten Internationale handel visproducten Marktmonitor ontwikkelingen 27-211 en prognose voor 212 Januari 213 Belangrijkste trends 27-211 Ontwikkelingen export De Nederlandse visverwerkende industrie speelt een

Nadere informatie

Zakelijke dienstverlening

Zakelijke dienstverlening Zakelijke dienstverlening Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Juni 16 Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting Senior sector econoom 3376 kasper.buiting@nl.abnamro.com Inhoud Onderwerp Pag Kernpunten

Nadere informatie

Rabobank Food & Agri. Druk op varkensvleesmarkt blijft. Kwartaalbericht Varkens Q2 2015

Rabobank Food & Agri. Druk op varkensvleesmarkt blijft. Kwartaalbericht Varkens Q2 2015 Rabobank Food & Agri Kwartaalbericht Varkens Q2 2015 Druk op varkensvleesmarkt blijft De vooruitzichten voor de Nederlandse varkenshouderij voor het tweede kwartaal 2015 blijven mager. Ondanks de seizoensmatige

Nadere informatie

Economie in 2015 Kans of kater?

Economie in 2015 Kans of kater? Economie in 2015 Kans of kater? Nico Klene Economisch Bureau Doorwerth 6 november 2014 Wat verwacht ú: - kans? - kater? 2 Opbouw - Buitenland: mondiale groei houdt aan - Nederland 3 VS: groei weer omhoog

Nadere informatie

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder?

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Net als we vorig jaar meerdere keren hebben gezien, zijn de beurzen wederom bijzonder nerveus en vooral negatief. Op het moment van schrijven noteert de AEX 393

Nadere informatie

HUNTER DOUGLAS RESULTATEN EERSTE HALFJAAR 2015

HUNTER DOUGLAS RESULTATEN EERSTE HALFJAAR 2015 Voor publicatie: 5 augustus 2015 08.00 uur HUNTER DOUGLAS RESULTATEN EERSTE HALFJAAR 2015 Rotterdam, 5 augustus 2015 - Hunter Douglas, wereldmarktleider in raambekleding (Luxaflex ) en een vooraanstaand

Nadere informatie

Belgische kledingsector : redelijk goed klimaat in 2007 maar dreigende onweerswolken in 2008

Belgische kledingsector : redelijk goed klimaat in 2007 maar dreigende onweerswolken in 2008 PERSBERICHT Belgische kledingsector : redelijk goed klimaat in 2007 maar dreigende onweerswolken in 2008 Het jaar 2007 kan voor de kledingsector worden samengevat als een stabiel jaar. De omzetdaling was

Nadere informatie

Achterstallige betalingen van bedrijven in China blijven pieken: 80% van de bedrijven getroffen in 2014

Achterstallige betalingen van bedrijven in China blijven pieken: 80% van de bedrijven getroffen in 2014 Hong Kong / Brussel, 9 maart 2015 Achterstallige betalingen van bedrijven in China blijven pieken: 80% van de bedrijven getroffen in 2014 In 2015 worden een tragere groei en een toename van de non-performing

Nadere informatie

Inhoud. KvK Oost Nederland - Kennis- en Adviescentrum COEN Oost Nederland Groothandel Kwartaalcijfers Pagina 1 van 27

Inhoud. KvK Oost Nederland - Kennis- en Adviescentrum COEN Oost Nederland Groothandel Kwartaalcijfers Pagina 1 van 27 Inhoud Ontwikkeling aantal orders 2 Verwachting aantal orders 3 Verwachting aantal exportorders 4 Verwachting inkopen bij leveranciers 5 Oordeel orderpositie 6 Oordeel orderpositie buitenland 7 Oordeel

Nadere informatie

USD / 1.16 1.15 1.14 1.13 1.12 1.11

USD / 1.16 1.15 1.14 1.13 1.12 1.11 Energiemarktanalyse Groenten & Fruit door Powerhouse Marktprijzen Macro-economie Markten in mineur Afgelopen week De angst voor een wereldwijde economische vertraging is weer toegenomen na een slechte

Nadere informatie

Kerncijfers transportverzekering 2011 opgemaakt door de BVT

Kerncijfers transportverzekering 2011 opgemaakt door de BVT Kerncijfers transportverzekering 2011 opgemaakt door de BVT Inhoud 1. Cargo: België blijft in top 15... 2 2. CMR blijft uit het rood... 3 3. Binnenvaart... 4 4. Zeevaart... 5 5. Conclusie... 5 Net voor

Nadere informatie

Sectorupdate. Export bloemen en planten. 25 juni 2012. Economisch Bureau, Sector & Commodity Research

Sectorupdate. Export bloemen en planten. 25 juni 2012. Economisch Bureau, Sector & Commodity Research Sectorupdate Export bloemen en planten Economisch Bureau, Sector & Commodity Research 25 juni 2012 Exportgroei ondanks crisis in de eurozone Rusland vierde exportbestemming door sterke toename van de export

Nadere informatie

SRA-Automotivescan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015

SRA-Automotivescan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015 SRA-Automotivescan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015 SRA-Automotivescan De Automotivescan 2014 is 464 x ingevuld: 4 van de respondenten heeft een merk-garagebedrijf en 5 is universeel. 71% heeft een

Nadere informatie

TUSSENTIJDSE MANAGEMENTVERKLARING VOOR DE PERIODE

TUSSENTIJDSE MANAGEMENTVERKLARING VOOR DE PERIODE VOOR DE PERIODE EINDIGEND OP 30 SEPTEMBER 2011 Gezien de verkoop van Avis Europe, die op 3 oktober 2011 van kracht werd, heeft deze mededeling enkel betrekking op de voortgezette activiteiten. SAMENVATTING

Nadere informatie

Rabobank Food & Agri. Leidt de verwachte importgroei uit China tot herstel? Kwartaalbericht Varkens Q3 2015

Rabobank Food & Agri. Leidt de verwachte importgroei uit China tot herstel? Kwartaalbericht Varkens Q3 2015 Rabobank Food & Agri Kwartaalbericht Varkens Q3 2015 Leidt de verwachte importgroei uit China tot herstel? De Rabobank verwacht een moeizaam derde kwartaal voor de Nederlandse varkenssector. Aan het einde

Nadere informatie

Persbericht. CSM: TRADING UPDATE Q3 2009 Diemen, 28 oktober 2009

Persbericht. CSM: TRADING UPDATE Q3 2009 Diemen, 28 oktober 2009 CSM nv Corporate Communications Postbus 349 1000 AH Amsterdam Nienoord 13 1112 XE Diemen T +31 (0)20 590 62 16 F +31 (0)20 590 62 17 E communications@csm.nl Persbericht CSM: TRADING UPDATE Q3 2009 Diemen,

Nadere informatie

Olie en opkomende markten: Een tweesnijdend zwaard

Olie en opkomende markten: Een tweesnijdend zwaard Olie en opkomende markten: Een tweesnijdend zwaard Date : december 29, 2014 De olieprijs stortte dit jaar in elkaar als gevolg van de volatiliteit op de meeste markten en een tijdelijke onbalans tussen

Nadere informatie

TUSSENTIJDSE MANAGEMENTVERKLARING VOOR DE PERIODE

TUSSENTIJDSE MANAGEMENTVERKLARING VOOR DE PERIODE VOOR DE PERIODE EINDIGEND OP 31 MAART 2012 SAMENVATTING VAN HET EERSTE KWARTAAL Lichte daling van de geconsolideerde verkopen met 2,6 % in vergelijking met het eerste kwartaal van 2011 (-0,3 % bij constante

Nadere informatie

Mutatie ( miljoen) Mutatie 2009* in %

Mutatie ( miljoen) Mutatie 2009* in % Tweede kwartaal/eerste halfjaar 2010 26 augustus 2010 Halfjaarbericht Hoofdpunten Omzet met 10,8% gestegen naar 7,1 miljard (stijging van 4,4% tegen constante wisselkoersen) Bedrijfsresultaat met 17,6%

Nadere informatie

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 5.

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 5. Opgave 2 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 5. QWIC bv is een aanbieder op de markt van elektrische fietsen en elektrische scooters (informatiebron 1). Dit Nederlandse bedrijf zag

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2005-II

Eindexamen economie 1 vwo 2005-II Opgave 1 Quartaire sector onder vuur In de periode 1998-2001 steeg de arbeidsproductiviteit in de Nederlandse economie. Die productiviteitsstijging was niet in iedere sector even groot, zoals blijkt uit

Nadere informatie

Optimisme houdt stand Conjunctuurenquête Expeditiesector 4e kwartaal 2015

Optimisme houdt stand Conjunctuurenquête Expeditiesector 4e kwartaal 2015 Optimisme houdt stand Conjunctuurenquête Expeditiesector 4e kwartaal 2015 Optimisme houdt stand Conjunctuurenquête Expeditiesector 4e kwartaal 2015 Commentaren De 3-maandelijkse conjunctuurenquête van

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie

Perscommuniqué. Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de Belgische economie Federaal Planbureau Economische analyses en vooruitzichten Perscommuniqué Brussel, 15 september 2000 Het Federaal Planbureau evalueert de gevolgen van de duurdere dollar en de hogere olieprijzen voor de

Nadere informatie

Algemene Vergadering van Aandeelhouders - 20 april 2009. Jan Aalberts & John Eijgendaal

Algemene Vergadering van Aandeelhouders - 20 april 2009. Jan Aalberts & John Eijgendaal Algemene Vergadering van Aandeelhouders - 20 april 2009 Jan Aalberts & John Eijgendaal Organisatie AALBERTS INDUSTRIES N.V. AALBERTS INDUSTRIES N.V. Gedecentraliseerde managementstructuur Operationele

Nadere informatie

Markt voor onderhandse derivaten in korte tijd sterk gekrompen

Markt voor onderhandse derivaten in korte tijd sterk gekrompen Markt voor onderhandse derivaten in korte tijd sterk gekrompen De mondiale markt voor onderhandse derivaten - niet gestandaardiseerd verhandeld op de beurs maar in maatwerk tussen grote partijen - is sinds

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 8 Overall conclusie De kredietcrisis zorgt voor een terugval van de economische bedrijvigheid in Nederland die sinds het begin van de jaren tachtig niet is voorgekomen.

Nadere informatie

Rabobank Food & Agri. Opslagregeling en kleiner aanbod ondersteunen langzaam herstel Europese varkensmarkt. Kwartaalbericht Varkens Q1 2016

Rabobank Food & Agri. Opslagregeling en kleiner aanbod ondersteunen langzaam herstel Europese varkensmarkt. Kwartaalbericht Varkens Q1 2016 Rabobank Food & Agri Kwartaalbericht Varkens Q1 2016 Opslagregeling en kleiner aanbod ondersteunen langzaam herstel Europese varkensmarkt Na een teleurstellend vierde kwartaal in het vorige jaar, start

Nadere informatie

market monitor Focus op de machinesector en de mechanical engineering sector : prestaties en vooruitzichten

market monitor Focus op de machinesector en de mechanical engineering sector : prestaties en vooruitzichten market monitor Focus op de machinesector en de mechanical engineering sector : prestaties en vooruitzichten In deze uitgave Inleiding Wie koopt en wie niet? 3 België Verlies aan international concurrentievermogen

Nadere informatie

Rabobank boekt 2,0 miljard euro nettowinst in 2013

Rabobank boekt 2,0 miljard euro nettowinst in 2013 Persbericht 27 februari 2014 Rabobank boekt 2,0 miljard euro nettowinst in 2013 De Rabobank Groep boekte in 2013 een nettowinst van 2.012 miljoen euro. Dit is 46 miljoen euro of 2% minder dan in 2012.

Nadere informatie

ING Investment Office

ING Investment Office ING Investment Office Publicatiedatum: 12 november 2015 Sectorcommentaar Metaal en mijnbouw Door Marina Hagoort, beleggingsanalist van het ING Investment Office In dit rapport vindt u onze vooruitzichten

Nadere informatie

Autoprijzen: ondanks prijsconvergentie blijft kopen in buitenland vaak nog interessant

Autoprijzen: ondanks prijsconvergentie blijft kopen in buitenland vaak nog interessant IP/04/285 Brussel, 2 maart 2004 Autoprijzen: ondanks prijsconvergentie blijft kopen in buitenland vaak nog interessant Het jongste verslag over autoprijzen toont aan dat op alle markten de prijsconvergentie

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

HUNTER DOUGLAS N.V., Piekstraat 2, 3071 EL Rotterdam, Nederland, Tel. 010 4869911, Telefax 010-4850355 HUNTER DOUGLAS RESULTATEN Q1 2012

HUNTER DOUGLAS N.V., Piekstraat 2, 3071 EL Rotterdam, Nederland, Tel. 010 4869911, Telefax 010-4850355 HUNTER DOUGLAS RESULTATEN Q1 2012 Voor publicatie: 10 mei 2012 08.00 uur HUNTER DOUGLAS RESULTATEN Q1 2012 Rotterdam, 10 mei 2012 - Hunter Douglas, wereldmarktleider op het gebied van raambekleding (Luxaflex ) en een vooraanstaand producent

Nadere informatie

CHINA NU Tekst: Maaike Okano-Heijmans en Frans-Paul van der Putten. Economie

CHINA NU Tekst: Maaike Okano-Heijmans en Frans-Paul van der Putten. Economie Economie CHINA NU Tekst: Maaike Okano-Heijmans en Frans-Paul van der Putten China als investeerder in Europa Chinese investeringen in Europa nemen snel in omvang toe. Volvo Cars is tegenwoordig eigendom

Nadere informatie

Groesman International

Groesman International Uitgebreid kredietonderzoek Rapport datum 24-02-2015 Bedrijf Adres Groesman International Amsterdam - Samenvatting Bedrijfsnaam Vestigingsadres Kredietadvies EUR 1.000.000 Score 7.3 Betalingsscore 7.8

Nadere informatie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie Productiviteit, concurrentiekracht en economische ontwikkeling Concurrentiekracht wordt vaak beschouwd als een indicatie voor succes of mislukking van economisch beleid. Letterlijk verwijst het begrip

Nadere informatie

Het Vijfkrachtenmodel van Porter

Het Vijfkrachtenmodel van Porter Het Vijfkrachtenmodel van Porter (een concurrentieanalyse en de mate van concurrentie binnen een bedrijfstak) 1 Het Vijfkrachtenmodel van Porter Het vijfkrachtenmodel is een strategisch model wat de aantrekkelijkheid

Nadere informatie

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak?

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? Komt er QE in de eurozone? Sinds enige maanden wordt er op de financiële markten gezinspeeld op het opkopen van staatsobligaties door de Europese

Nadere informatie

Vierde kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg

Vierde kwartaal 2013. Conjunctuurenquête Nederland. Provincie Limburg Vierde kwartaal 2013 Conjunctuurenquête Nederland Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête Nederland

Nadere informatie

Grafiek 1: Evolutie van de voornaamste aandelenindices in de VS, Eurozone, China en de groeilanden in vergelijking met de evolutie van de goudprijs.

Grafiek 1: Evolutie van de voornaamste aandelenindices in de VS, Eurozone, China en de groeilanden in vergelijking met de evolutie van de goudprijs. BEHEERSVERSLAG 31/3/2015 Macro & Markten, strategie Na de forse klim van de aandelenmarkten in 2014 zetten vooral de Zuidoost Aziatische en Europese aandelenmarkten deze trend in 2015 verder. Meer en meer

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN

DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN DECEMBER 2014 1. Economie VS blijg anker Het IMF verwacht een wereldwijde economische groei van 3,8% in 2015 Met een verwachte economische

Nadere informatie

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering.

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering. Top 100 vragen. De antwoorden! 1 Als de lonen stijgen, stijgen de productiekosten. De producent rekent de hogere productiekosten door in de eindprijs. Daardoor daalt de vraag naar producten. De productie

Nadere informatie

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE 3 E KWARTAAL 211 Gemaakt voor NVM Wonen Gemaakt door NVM Data & Research Inhoudsopgave 1 Introductie enquête... 3 1.1 Periode... 3 1.2 Respons... 3 2 Staat van de woningmarkt...

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Economische krimp in 2009 Aantal vacatures sterk gedaald Werkloosheid in Breda stijgt me 14% Bredase bijstand daalt minimaal Bijstand onder jongeren sterk gestegen

Nadere informatie

Dutch Meat Importers Association. Noordwijk, 7 nov 2014

Dutch Meat Importers Association. Noordwijk, 7 nov 2014 Dutch Meat Importers Association Noordwijk, 7 nov 2014 Introductie Laurens Maartens Nooit verlegen om een praatje! Geeft met veel plezier zijn visie op de markten. Oa DFTtv en WallStreetJournal. UBS /

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Licht op energie (2013 - november)

Licht op energie (2013 - november) PMI index Licht op energie (2013 - november) Macro-economische ontwikkelingen De indicator van Markit voor economische bedrijvigheid in de Eurozone ligt sinds enkele maanden net boven de 50 punten. In

Nadere informatie

Groesman International B.V.

Groesman International B.V. Kredietrapport Rapport datum 15-05-2014 Bedrijf Adres groesman international amsterdam - Samenvatting Bedrijfsnaam Vestigingsadres Breitnerlaan 7 Kredietadvies EUR 1.000.000 Score 7,4 Betalingsscore 7,8

Nadere informatie

COEN in het kort. Inhoud rapport. Toelichting. Nederland. Herstel komt in zicht. Conjunctuurenquête Nederland I rapport vierde kwartaal 2014

COEN in het kort. Inhoud rapport. Toelichting. Nederland. Herstel komt in zicht. Conjunctuurenquête Nederland I rapport vierde kwartaal 2014 Inhoud rapport COEN in het kort Economisch klimaat Omzet Export Personeelssterkte Investeringen Winstgevendheid Toelichting De Conjunctuurenquête (COEN) ondervraagt elk kwartaal ondernemers over onderwerpen

Nadere informatie

Telefoon (0492) 56 66 09. Fax (0492) 56 67 09. Mail info @gammaholding.nl

Telefoon (0492) 56 66 09. Fax (0492) 56 67 09. Mail info @gammaholding.nl Gamma Holding N.V. Panovenweg 12 Postbus 80 5700 AB Helmond Datum 22 april 2009 Pagina 1/5 Telefoon (0492) 56 66 09 Fax (0492) 56 67 09 Mail info @gammaholding.nl Trading update Omzet: EUR 164 miljoen

Nadere informatie

Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind

Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind Europese Commissie - Persbericht Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind Brussel, 05 mei 2015 De economie in de Europese Unie profiteert dit jaar van een

Nadere informatie

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Najaar 2009 Inhoudsopgave Terugblik seizoen 2008/2009...................................................................................... 3 Najaar 2009 sector bos-

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 havo 2000-I

Eindexamen economie 1 havo 2000-I Opgave 1 Meer mensen aan de slag Het terugdringen van de werkloosheid is in veel landen een belangrijke doelstelling van de overheid. Om dat doel te bereiken, streeft de overheid meestal naar groei van

Nadere informatie

Omzet 148,6 miljoen (+1%) Toegevoegde waarde 37,2 miljoen (+10%) Bruto bedrijfskasstroom (EBITDA) 20,2 miljoen (+12%)

Omzet 148,6 miljoen (+1%) Toegevoegde waarde 37,2 miljoen (+10%) Bruto bedrijfskasstroom (EBITDA) 20,2 miljoen (+12%) Hogere volumes zorgen voor stijging toegevoegde waarde en ebitda met meer dan 10% Resultaat Resilux na belasting stijgt met meer dan 25% Resultaat JV Airolux blijft voorlopig nog negatief Kerncijfers eerste

Nadere informatie

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Beleggingsthema s 2016 What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Inleiding De dagen die in 2015 het verschil maakten, zijn de dagen waarop centrale bankiers uitspraken deden, what a difference

Nadere informatie

Nettowinst gestegen met 53%, sterke prestaties in met name Duitsland en Nederland

Nettowinst gestegen met 53%, sterke prestaties in met name Duitsland en Nederland Nettowinst gestegen met 53%, sterke prestaties in met name Duitsland en Nederland Kernpunten tweede kwartaal 2005 Stijging met 52% van de verwaterde winst per gewoon aandeel (WPA) in Q2 tot 0,47 (Q2 2004:

Nadere informatie

Minder faillissementen in 2016

Minder faillissementen in 2016 Vooruitzicht faillissementen Minder faillissementen in 2016 Faillissementen nog altijd boven pre-crisis niveau In 2016 voor derde jaar op rij minder faillissementen.maar nog altijd niet terug op pre-crisis

Nadere informatie

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 11: Financiële en economische crisis in Duitsland. 11.1 Overzicht

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 11: Financiële en economische crisis in Duitsland. 11.1 Overzicht Naslagwerk Economie van Duitsland 11.1 Overzicht Duitsland leed sterk onder de financiële en later economische crisis. Deze begon in 2007 op de Amerikaanse huizenmarkt. De hypotheken in de laagste prijsklassen

Nadere informatie

PERSBERICHT. Uden, 31 oktober 2003 BETER BED VERWACHT POSITIEF NETTORESULTAAT OVER 2003

PERSBERICHT. Uden, 31 oktober 2003 BETER BED VERWACHT POSITIEF NETTORESULTAAT OVER 2003 PERSBERICHT Uden, 31 oktober 2003 BETER BED VERWACHT POSITIEF NETTORESULTAAT OVER 2003 Beter Bed Holding N.V. heeft in het derde kwartaal een nettoresultaat gerealiseerd van EUR - 0,5 miljoen. De resultaatontwikkeling

Nadere informatie

market monitor Focus op duurzame consumptiegoederen en non-food detailhandel - prestaties en vooruitzichten

market monitor Focus op duurzame consumptiegoederen en non-food detailhandel - prestaties en vooruitzichten market monitor Focus op duurzame consumptiegoederen en non-food detailhandel - prestaties en vooruitzichten Maart 2014 In deze uitgave Inleiding Meer omzet maar minder winst 3 Brazilië Verkoop getroffen

Nadere informatie

HUNTER DOUGLAS N.V., Piekstraat 2, 3071 EL Rotterdam, Nederland, Tel. 010 4869911, Telefax 010-4850355 HUNTER DOUGLAS RESULTATEN 2011

HUNTER DOUGLAS N.V., Piekstraat 2, 3071 EL Rotterdam, Nederland, Tel. 010 4869911, Telefax 010-4850355 HUNTER DOUGLAS RESULTATEN 2011 Voor publicatie: 14 maart 2012 08.00 uur HUNTER DOUGLAS RESULTATEN 2011 Rotterdam, 14 maart 2012 - Hunter Douglas, wereldmarktleider in raambekleding (Luxaflex ) en een vooraanstaand producent van bouwproducten,

Nadere informatie

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Research NL Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Herstel economie zet aarzelend door Economische situatie Huishoudens zijn nog steeds terughoudend met hun consumptie en bedrijven zijn terughoudend

Nadere informatie

Care IS klantbijeenkomst. Hotel Van der Valk april 2016

Care IS klantbijeenkomst. Hotel Van der Valk april 2016 Care IS klantbijeenkomst Hotel Van der Valk april 2016 Welkom! Wij heten u van harte welkom 2 Programma 19.00 uur - Ontvangst 19.30 uur - Opening 19.40 uur - Impact lage olieprijs 20.00 uur - Pauze 20.10

Nadere informatie

Dossier regionale luchthavens. 0. Aanleiding:

Dossier regionale luchthavens. 0. Aanleiding: Dossier regionale luchthavens 0. Aanleiding: In 2004 presenteerde het Vlaams Forum Luchtvaart een rapport en aanbevelingen aan de Vlaamse regering over de luchtvaart in Vlaanderen [2]. Belangrijk onderdeel

Nadere informatie

Aanpassen en anticiperen. Reeds 200 jaar anticipeert D Ieteren op de mobiliteitsgewoonten en past het zich aan de evoluerende wereld van de auto aan.

Aanpassen en anticiperen. Reeds 200 jaar anticipeert D Ieteren op de mobiliteitsgewoonten en past het zich aan de evoluerende wereld van de auto aan. Aanpassen en anticiperen Reeds 200 jaar anticipeert D Ieteren op de mobiliteitsgewoonten en past het zich aan de evoluerende wereld van de auto aan. Autodistributie KERNCIJFERS (in miljoen EUR) 2004 2003

Nadere informatie

Verantwoord krediet voor de autofinanciering. Brussel, 9 januari 2013

Verantwoord krediet voor de autofinanciering. Brussel, 9 januari 2013 Verantwoord krediet voor de autofinanciering Brussel, 9 januari 2013 Overzicht 1. Autofinanciering voor particulieren in 2012 2.1 De automarkt in België 2.2 De markt van het consumentenkrediet in België

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - mei 2012

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - mei 2012 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - mei 2012 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE. Studie in opdracht van Fevia

INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE. Studie in opdracht van Fevia INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE Studie in opdracht van Fevia Inhoudstafel Algemene context transport voeding Enquête voedingsindustrie Directe

Nadere informatie

marketmonitor Barre tijden! Hoe gaat u ermee om?

marketmonitor Barre tijden! Hoe gaat u ermee om? marketmonitor Barre tijden! Hoe gaat u ermee om? Februari 2009 De nabije toekomst voor sleutelmarkten en industriën Atradius brengt u maandelijks een snapshot over een aantal markten en sleutelsectoren.

Nadere informatie

Amsterdam Commodities profiteert van volatiele prijzen Stijging nettowinst 2009 met 20% tot 10,5 miljoen

Amsterdam Commodities profiteert van volatiele prijzen Stijging nettowinst 2009 met 20% tot 10,5 miljoen PERSBERICHT Rotterdam, 20 april 2010 Amsterdam Commodities profiteert van volatiele prijzen Stijging nettowinst 2009 met 20% tot 10,5 miljoen Nettowinst 10,5 miljoen (2008: 8,7 miljoen) Voorstel slotdividend

Nadere informatie

BAM: nettoresultaat eerste kwartaal 5 miljoen onder moeilijke omstandigheden

BAM: nettoresultaat eerste kwartaal 5 miljoen onder moeilijke omstandigheden Runnenburg 9, 3981 AZ Bunnik / Postbus 20, 3980 CA Bunnik Telefoon (030) 659 89 88 Postbank 2903344 / ABN AMRO bank s-gravenhage 43.00.08.97 Datum 10 mei Aantal bladen 6 BAM: nettoresultaat eerste kwartaal

Nadere informatie

Wisseling van de macht: Perspectief van de Leasemaatschappij

Wisseling van de macht: Perspectief van de Leasemaatschappij Wisseling van de macht: Perspectief van de Leasemaatschappij Breukelen, 28 oktober 2009 June 17, 2008May 22, 2008 Page 1 Facts & Figures LeasePlan Wereldwijd Opgericht in 1963 1.4 miljoen voertuigen wereldwijd

Nadere informatie

Dun & Bradstreet Onderzoek naar betalingstermijnen bij bedrijven onderling

Dun & Bradstreet Onderzoek naar betalingstermijnen bij bedrijven onderling Dun & Bradstreet Onderzoek naar betalingstermijnen bij bedrijven onderling Analyse voor: Ministerie van Economische Zaken 24 augustus 2015 Dun & Bradstreet Inhoud Dun & Bradstreet Onderzoek naar betalingstermijnen

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE NEDERLAND

LANDEN ANALYSE NEDERLAND LANDEN ANALYSE NEDERLAND Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee5 de sector (cijferma>g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms>ge (2018) waarde van de consump>e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

Economisch Kwartaalbericht Westen gaat weer meer bijdragen aan groei van de wereldeconomie

Economisch Kwartaalbericht Westen gaat weer meer bijdragen aan groei van de wereldeconomie Economisch Kwartaalbericht Westen gaat weer meer bijdragen aan groei van de wereldeconomie Kennis en Economisch Onderzoek Focus: Turkse economie onder druk In december 2013 heeft de Turkse lira een duikvlucht

Nadere informatie

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar In de vorige nieuwsbrief in september is geprobeerd een antwoord te geven op de vraag: wat is de invloed van de economische situatie op de arbeidsmarkt? Het antwoord op deze vraag was niet geheel eenduidig.

Nadere informatie