Stad biedt beste klimaat voor innovatie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Stad biedt beste klimaat voor innovatie"

Transcriptie

1 Kwartaalbericht Regio's ING Economisch Bureau Stad biedt beste klimaat voor innovatie Innovatie is van groot belang voor toekomstige economische groei. Provincies met grote stedelijke gebieden kennen doorgaans een hoger opleidingsniveau, meer kenniswerkers èn creatieve banen, wat belangrijk is voor het innovatiepotentieel. Utrecht voert hierbij de lijst aan, gevolgd door Noord-Holland en Noord- Brabant, dat ook kan bouwen op een sterke industriële basis. Dunbevolkte provincies hebben de minst vruchtbare innovatiebodem. Zeeland en Drenthe blijven daarbij het meest achter. Innovatie een belangrijke groeidriver Succesvolle toepassingen van nieuwe producten en diensten zijn belangrijk voor de versterking van de economische structuur. Het verbetert de concurrentiepositie, creëert werkgelegenheid en genereert daarmee duurzame economische groei. Met hetzelfde volume aan productie of diensten wordt dan simpelweg meer verdiend. Voor innovatie is de sociale factor cruciaal. Menselijke interactie is belangrijk voor de totstandkoming van nieuwe ideeën of werkwijzen. Uitwisseling hiervan geschiedt het snelst face to face. 1 Menselijke vaardigheden zijn vervolgens nodig om ervoor te zorgen dat innovatie ook op een waardevolle wijze wordt toegepast. Het karakter van de regionale arbeidsmarkt zegt daarmee veel over het innovatieprofiel en het perspectief hiervan. Box 1 Innovatieklimaat beoordeeld op basis van vier criteria Een goed innovatieklimaat staat of valt met de kwaliteit en potentie van de arbeidsmarkt. Dit gaat vooraf aan de feitelijke effecten van innovatie. In dit onderzoek is het innovatiepotentieel van de provincies in kaart gebracht op basis van 4 indicatoren; het regionale opleidingsniveau, het aantal hoog opgeleide kenniswerkers, het aantal creatieve banen en het aantal innovatieve banen. Onder creatieve werkgelegenheid vallen banen op het gebied van vormgeving en architectuur, muziek, reclame, radio, tv en softwareontwikkeling. Tot de innovatieve werkgelegenheid worden vooral banen in de industrie, maar ook in de groothandel en financiële dienstverlening gerekend. 1 CPB: Stad en Land, december 2010 Figuur 1 Innovatieklimaat per provincie Bovengemiddeld Gemiddeld Ondergemiddeld Bron: ING Economisch Bureau Stedelijke omgeving goed voor innovatieklimaat Stedelijke gebieden hebben een goed innovatieklimaat. Het opleidingsniveau ligt hier gemiddeld hoger en er zijn meer kenniswerkers actief. Hierdoor is de creatieve sector veelal ook goed vertegenwoordigd. Deels is dit te danken aan agglomeratievoordelen, maar daarnaast pakt vooral de aanwezigheid van onderwijsinstellingen positief uit. Zo valt op dat het gunstigste innovatieklimaat zich concentreert in Utrecht, Noord-Holland, Brabant en Groningen (figuur 1), allen provincies met universiteitssteden. In het algemeen is de leefkwaliteit van de regio een belangrijke voorwaarde voor een goed innovatieklimaat. Het woning- en winkelaanbod en de aanwezigheid van horeca en culturele voorzieningen zijn hierbij van invloed. Een hoog aanbod trekt kenniswerkers aan en maakt de regio voor nieuwe bedrijven interessant.

2 Innovatieve werkgelegenheid wijder verspreid Utrecht verbindt als enige provincie een sterke arbeidsmarkt met veel creatieve èn innovatieve banen. De enige andere regio die zich hiermee kan meten is het gebied rond Eindhoven. Waar creatieve banen vooral met stedelijke provincies verbonden zijn, is innovatieve werkgelegenheid veel meer verspreid en verbonden met grote industriële clusters. Zo scoren de provincies Overijssel en Limburg met veel industriële bedrijven hier in tegenstelling tot het totaalbeeld juist goed. Clustering van bedrijvigheid heeft hier een positief effect. Regionale verschillen het grootst in Groningen en Noord-Holland De onderlinge regionale verschillen in innovatiepotentie zijn in Noord-Holland het grootst. Waar Groot-Amsterdam als subregio landelijk de tweede plaats bezet, is Noord-Holland Noord hekkensluiter. Ook Groningen kent een groot contrast tussen de stad en het overige deel van de provincie. De onderlinge verschillen tussen de gebieden in de provincie zijn het kleinst in Gelderland en Noord-Brabant, waar echte achterblijvers ontbreken. Hieronder wordt dieper ingegaan op het innovatiepotentieel per provincie. In de bijbehorende tabellen worden de provincies op onderdeel gerangschikt ten opzichte van elkaar. Ranking innovatieklimaat Groningen per onderdeel Opleidingsniveau Kenniswerkers Creatieve banen Innovatieve banen Totaal Stad Groningen bepalend voor hoge innovatiepotentieel provincie Groningen behoort tot de groep van provincies met het hoogste innovatiepotentieel. De beroepsbevolking is dankzij de aanwezigheid van de Rijksuniversiteit en de Hanzehogeschool Groningen relatief hoog opgeleid en ook werkzaam op hoger of wetenschappelijk beroepsniveau. Minstens zo belangrijk voor de prima prestatie van Groningen is het hoge aantal banen in sectoren als multimedia, IT, marketing en kunst, die de kennis op creatieve wijze weten toe te passen en te vermarkten. De interne regionale verschillen zijn echter groot en de provincie scoort op innovatief gebied goed, maar puur dankzij het potentieel van de stad Groningen. Daar bedraagt bijvoorbeeld het aandeel vestigingen in de hoog innovatieve ITsector 5,4%, tegenover 3% in Nederland. In overig Groningen onderdeel van de regio s met het minste innovatiepotentieel - behoort slechts 1,7% van de bedrijven tot de ITsector. Dat de provincie Groningen het slechtst van alle provincies scoort wat betreft het aandeel innovatieve banen komt doordat technologisch snel vernieuwende sectoren als industrie, groothandel en financiële dienstverlening ondervertegenwoordigd zijn. De wel sterk in de regio aanwezige nationale topsector energie levert vanwege de lage arbeidsintensiteit weinig banen, maar draagt uiteindelijk wel sterk bij aan de Groningse economie. De toegekende status van Energyport en de geplande Energy Academy illustreren niet alleen dit economische belang, maar ook hoe je het innovatiepotentieel van de stad Groningen regionaal beter kan benutten en bovendien meer jonge hoger opgeleiden aan de regio kunt binden. Ranking innovatieklimaat Friesland per onderdeel Ondanks banencreatie valt Friese innovatiepotentieel laag uit Friesland behoort tot de groep van achterblijvers met betrekking tot het aanwezige innovatiepotentieel. Alleen dankzij een relatief hoog aantal innovatieve banen wordt een positie in de middenmoot gehaald. De trend is wat dit laatste aspect betreft bovendien gunstig, want de werkgelegenheid in de innovatieve sectoren nam in Friesland de afgelopen jaren licht toe, terwijl deze in de meeste andere provincies en in Nederland als geheel afnam. Er gingen weliswaar industriële en 600 financiële banen verloren, maar nieuwe banen werden gecreëerd in dienstverlening (IT, milieu, bouwontwerp), de groothandel en zelfs in de transportmiddelenindustrie. Zuidoost-Friesland (Heerenveen e.o.) doet het aanmerkelijk beter dan de twee andere Friese subregio s. Alleen het opleidingsniveau ligt iets hoger in Noord-Friesland, dankzij de drie in Leeuwarden gevestigde hogescholen. Opvallend is wat dat betreft dat het beroepsniveau van de werkzame beroepsbevolking in Leeuwarden en omgeving achterblijft: er zijn verhoudingsgewijs weinig kenniswerkers. Uit de verbetering van de ranking voor opleidingsniveau in de periode voor Noord-Friesland en de stijging van Zuidoost- Friesland op het gebied van kenniswerkers wordt het beeld bevestigd dat Leeuwarden opleidt en Heerenveen werkgelegenheid biedt. De toegezegde investeringen van 800 miljoen euro in een betere bereikbaarheid van de Friese hoofdstad kunnen deze trend wellicht keren. Ranking innovatieklimaat Drenthe per onderdeel Opleidingsniveau Kenniswerkers Creatieve banen Innovatieve banen Totaal Kwartaalbericht Regio's augustus

3 Drenthe regio met laagste innovatiepotentieel van Nederland Drenthe herbergt de beroepsbevolking met het minste innovatiepotentieel van Nederland. Zowel wat betreft opleidingsniveau als aantallen kenniswerkers, creatieve en innovatieve banen behoort de provincie tot de minst presterende. De situatie in 2010 is bovendien verslechterd ten opzichte van 2005: op drie van de vier pijlers is Drenthe verder gezakt in de rankings. De provincie is ook in de enige categorie waarop het in 2005 nog redelijk scoorde - het aantal innovatieve banen - uit de middenmoot gevallen. Drenthe telde in deze periode in de innovatieve sectoren het sterkste banenverlies van alle provincies. In totaal gingen industriële en 600 financiële banen verloren en er was onvoldoende compensatie in de vorm van banencreatie in vernieuwende dienstverlenende sectoren gerelateerd aan de bouw en de IT. Positieve uitzondering is Noord-Drenthe dat nog relatief veel hoger opgeleiden telt. Deze werken echter voornamelijk in de zorgsector of bij de (semi-)overheid. Het aandeel hoger opgeleiden stagneert bovendien in noordelijk Drenthe, terwijl het elders in Nederland geleidelijk oploopt. Tot de weinige lichtpuntjes in regionaal innovatiepotentieel behoort de oprichting in 2008 van het Hanze Institute of Technology in Assen en samen met Sun het CENSI (Center of Excellence for Intelligent Sensor Innovation), die zich richten op sensortechnologie. Dat deze focussector kansrijk is, bewijst de nr.1 in Syntens MKB Innovatie Top 100 van 2011: de TerraSen van het Emmense bedrijf Dacom, gespecialiseerd in irrigatiemanagement op basis van bodemvochtsensoren. Henk van den Brink ( ) Ranking innovatieklimaat Utrecht per onderdeel Utrecht heeft het meeste innovatiepotentieel Het innovatiepotentieel van Utrecht steekt wat de arbeidsaspecten betreft, nog altijd ver boven het Nederlandse gemiddelde uit. Hiermee scoort Utrecht het beste van alle provincies. Er kan dan ook uit een ruime bron hoger geschoolden geput worden: 36% van de Utrechters is hoger opgeleid. Ook wat banen betreft kent de provincie een prima innovatieklimaat. Het aantal kenniswerkers ligt met 40% in lijn met het aantal hoger geschoolden dat beschikbaar is. De creatieve beroepen zijn ook sterk vertegenwoordigd. Met name het grote aantal ingenieursbedrijven, zoals de top 5 spelers DHV, Grontmij en Arcadis en een omvangrijke IT sector zorgen ervoor dat het aandeel creatieve banen in het totaal bijna anderhalf keer hoger ligt dan landelijk. Behalve banen bij gevestigde namen als CapGemini en Ordina gaat het ook om ondernemingen in de gaming industrie zoals FourceLabs. Ondanks de iets beperktere aanwezigheid van industriebanen, behoort Utrecht door veel banen in bijvoorbeeld de financiële sector toch tot de top in innovatieve beroepen. Al bij al is Utrecht nog altijd uitstekend gepositioneerd om tot innovatie te komen. Initiatieven als het Utrecht Science Park vertalen het juiste klimaat in concrete innovatieve bedrijvigheid. In 2012 gaat Danone al haar Nederlandse researchcapaciteit op deze locatie bundelen. Deze en andere initiatieven kunnen de economische structuur en daarmee de groei op lange termijn versterken. Ranking innovatieklimaat Gelderland per onderdeel Gelders innovatiepotentieel net onder de top Op de ranglijst van provincies met het grootste innovatiepotentieel eindigt Gelderland net onder de top. Echte uitschieters ontbreken dan ook. Binnen Gelderland presteert Arnhem/Nijmegen het beste. Die regio scoort wat opleidingsniveau en kenniswerkers zelfs in de top tien van Nederland, wat met de Radboud universiteit, het universiteit Nijmegen medisch centrum en verschillende hogescholen niet verwonderlijk is. Modebedrijven en andere vormgevers zorgen voor de nodige creatieve banen. Wel zijn er iets minder innovatieve banen ondanks de aanwezigheid van bedrijven als AkzoNobel, NXP en Synthon. Dat komt vooral omdat er relatief weinig werkgelegenheid in de metaalindustrie, de groothandel en bij financiële instellingen is. Het innovatiepotentieel van de Veluwe houdt zich in het midden op. Voor opleidingsniveau en aantal kenniswerkers is dat misschien lager dan verwacht. De regio heeft immers Wageningen binnen haar grenzen, met de universiteit en het topinsituut Food and Nutrition. De rest van de Veluwe drukt echter ook een stevig stempel op het innovatieklimaat. Opvallend is dat Zuidwest-Gelderland relatief veel creatieve en innovatieve banen kent, waardoor het op die terreinen tot de top tien van Nederlandse regio s behoort. De creatieve banen zitten vooral in de de IT en ambachten (meubelmakers), innovatieve werkgelegenheid in de groothandel en meubelindustrie. In de Achterhoek ontbreekt het juist aan creatieve banen en zijn ook weinig kenniswerkers. Het opleidingsniveau is in vergelijking met 2005 wel sterk toegenomen. De Achterhoek kent ook veel innovatieve banen, met name in de groothandel en (metaal)industrie. Ranking innovatieklimaat Overijssel per onderdeel Kwartaalbericht Regio's augustus

4 Vooral innovatieve banen ondersteunen innovatiepotentieel Overijssel Overijssel kent een relatief groot aantal innovatieve banen in de machinebouw, de rubber- en kunststof- en hout-, glas- en meubel industrie. Hierdoor bereikt Overijssel nog net een positie in de middenmoot van provincies met het hoogste innovatiepotentieel. Vooral op creatieve banen en het aantal kenniswerkers blijft de provincie echter flink achter bij het gemiddelde voor Nederland. Van de drie Overijsselse regio s heeft Zuidwest-Overijssel (het gebied Deventer, Raalte en Olst-Wijhe) het meeste innovatiepotentieel. Dankzij top tien noteringen op het gebied van opleidingsniveau en het aantal creatieve en innovatieve banen behoort de regio zelfs tot de vijf regio s met het hoogste innovatiepotentieel. Met bedrijven als AkzoNobel, Tauw, Witteveen+Bos en Kluwer is Deventer de drijvende kracht achter het innovatiepotentieel in de regio. Noord-Overijssel neemt waar het om opleidingsniveau, kenniswerkers en creatieve banen gaat, middenposities in. Het aantal innovatieve banen is er echter laag, vooral omdat de werkgelegenheid bij financiële instellingen en in de groothandel beperkt is. Twente heeft relatief weinig kenniswerkers en een beperkt deel hoger opgeleiden, ondanks de aanwezigheid van de Universiteit Twente. Er zijn daarentegen wel veel innovatieve banen bij bedrijven als Ten Cate, Thales en Norma. Ondanks de positie in de middenmoot van de regio s met de grootste innovatiepotentie kan Twente door de UT wel bogen op een flink aantal kennis- en onderzoeksinstituten. Bovendien wordt via initiatieven van de Twentse Innovatieroute samengewerkt tussen overheid, onderwijs, onderzoek en ondernemingen. Ferdinand Nijboer ( ) Ranking innovatieklimaat Noord-Holland per onderdeel Noord-Holland scoort op meerdere fronten sterk, maar mist industriële vernieuwing Noord-Holland behoort tot de regio s met het beste innovatieklimaat, alleen Utrecht gaat de provincie voor. In belangrijke mate wordt dit gedragen door Groot-Amsterdam dat met dank aan de twee universiteiten (UvA en VU), hogescholen en veel dienstverlening in de financiële en ICT-sector (zoals Logica en TomTom) landelijk het grootste aandeel hoogopgeleiden en kenniswerkers telt (41%). De omliggende Noord- Hollandse regio s Haarlem en het Gooi scoren wat dit betreft eveneens goed. Ook creatief gezien heeft de regio een naam hoog te houden. Waar Amsterdam een bloeiende mode, kunst, foto- en filmindustrie kent, vormt Hilversum op het vlak van beeld en geluid nog altijd een creatief middelpunt, al zijn bezuinigingen wel een bedreiging. Dat Noord-Holland de lijst niet aanvoert, is te wijten aan het relatief kleine aantal (industriële) innovatieve banen. Ondanks de aanwezigheid van organisaties als Tata Steel (IJmuiden), ECN (Petten), zaadveredelaar Enza (Enkhuizen) en het medische life sciences cluster in Amsterdam, blijft de provincie als echte dienstenprovincie op dit vlak achter. Voor de beoordeling van het innovatieklimaat speelt voorts het contrast in de provincie een rol. Waar de stedelijke zuidvleugel goed presteert, is het innovatieprofiel in het Noorden veel minder sterk. Alkmaar en omgeving komt nog redelijk goed uit de bus. Het innovatieklimaat in Noord-Holland Noord blijft daarentegen sterk achter. Forse inzet op de energie- en offshoresector is een van de weinige opties om hier het tij te keren. Ranking innovatieklimaat Zuid-Holland per onderdeel Zuid-Hollands innovatieklimaat kan beter Zuid-Holland heeft als meest verstedelijkte provincie veel potentie. Toch eindigt de regio wat innovatieklimaat betreft slechts in de middenmoot en kan daarmee een uitzondering worden genoemd. Sterk punt is vooral de kennisinfrastructuur in de provincie, waarvan de potentie met een betere kruisbestuiving tussen de drie Universiteiten (Leiden/TU Delft /Erasmus) onderling en met het bedrijfsleven wellicht verder kan worden benut. Belangrijke innovatieve clusters concentreren zich rond de steden Leiden en Delft, met veel hoogopgeleiden en kenniswerkers bij de TU Delft, TNO en rond de Leidsche Universiteit (o.a. Bio-science park). In creatief opzicht scoort Zuid-Holland gemiddeld duidelijk minder dan de Noordelijke Randstad, al presteert een stad als Den Haag op het gebied van vormgeving, reclame en kunst juist goed. Waar het aantal innovatieve banen in Zuid-Hollandse in vergelijking met de rest van Nederland 9% lager ligt, scoort de normaal achterblijvende regio Oost-Zuid-Holland hier opvallend genoeg wel goed. Ook de Drechtsteden hebben wat dit betreft een sterk profiel. Als grootste Zuid-Hollandse regio trekt Groot-Rijnmond het gemiddelde innovatiepotentieel omlaag. Hoewel zich in de Rotterdamse haven met de petrochemie veel hoogwaardige bedrijvigheid bevindt, is de kennisintensieve personeelsinzet hier beperkt. Dit komt ondermeer omdat veel industriële onderzoeksafdelingen elders zijn gevestigd. Het grootste minpunt is echter het lage gemiddelde opleidingsniveau. Wat dit betreft is een lichtpunt dat Rotterdam er steeds beter in slaagt om hoog opgeleiden voor de stad te behouden. Kwartaalbericht Regio's augustus

5 Ranking innovatieklimaat Flevoland per onderdeel banen ve banen Totaal Flevoland op innovatievlak in opkomst, maar kent ook uitdagingen Van oudsher leunt Flevoland economisch gezien op Amsterdam, wat het innovatieklimaat in de regio niet ten goede komt. Dat de economie sterk groeit, is vooral toe te schrijven aan de bevolkingsgroei in Almere. Toch gaat het wel de goede kant op, vestigen zich veel nieuwe MKB bedrijven en verbetert de balans tussen wonen en werken en daarmee ook het regionale innovatieklimaat. Sinds 2005 steeg het aantal banen in de provincie immers drie keer zo snel als de beroepsbevolking, wat vertrouwen geeft voor de toekomst. Vaak zijn hierbij kenniswerkers gevraagd. De jonge economie, met een bijvoorbeeld nog relatief sterk vertegenwoordigde landbouw, telt toch een gemiddeld aantal innovatieve banen. Dit is vooral toe te schrijven aan werkgelegenheid in de machine-industrie en groothandel. Op het creatieve vlak onderscheidt de provincie zich verder sterk met een grote vertegenwoordiging van multimedia- en softwarebedrijven, als ook internetwinkels. De zwakke plek van de provincie ligt bij het gemiddelde opleidingsniveau, dat achterblijft bij het landelijk gemiddelde. Voor de toekomst is de uitgangspositie niettemin redelijk goed. Zo geeft de aanwezige ICT bedrijvigheid een goed uitgangspunt voor verbetering van het innovatieklimaat. Het Technofonds van de provincie Flevoland richt zich hier ook op. Al met al ligt de belangrijkste uitdaging bij het verhogen van het gemiddelde opleidingsniveau en het verder verbeteren van het leefklimaat in de provincie. Rico Luman ( ) Ranking innovatieklimaat Zeeland per onderdeel Innovatiepotentieel Zeeland onder de maat De provincie Zeeland scoort evenals in 2005 matig op het gebied van innovatieklimaat. Op alle fronten wordt fors onder het Nederlandse gemiddelde gescoord. Vooral op het onderdeel creatieve banen presteert Zeeland ver onder de maat. Dit geldt voor alle sectoren maar in het bijzonder voor de reclame, tv, radio, fotografie en filmbranche. Het aandeel banen bij softwarebedrijven is met een half procent bovendien maar 30% van het Nederlandse gemiddelde. Dat het aantal innovatieve banen niet heel ver onder het gemiddelde ligt, heeft Zeeland te danken aan Zeeuws- Vlaanderen, dat een plaats in de hoogste categorie inneemt. Dow Chemical vervult in deze uitkomst een sleutelrol. De op innovatie georiënteerde organisatie werkt met andere grote chemische bedrijven en het MKB samen om niet alleen groei, maar ook duurzamere productie te realiseren. Mede door de aanwezigheid van de Hogeschool Zeeland (Vlissingen) en de Roosevelt Academy (Middelburg) ligt het opleidingsniveau en het aantal kenniswerkers in de rest van Zeeland een stuk hoger dan in Zeeuws-Vlaanderen. Zeeland staat voor de uitdaging een aantrekkelijk vestigingsklimaat te creëren voor deze hoogopgeleiden, zodat ze ook na hun studietijd een bijdrage kunnen leveren aan de Zeeuwse economie. Ranking innovatieklimaat Noord-Brabant per onderdeel Aantal innovatieve banen hoogst in Brabant Over de hele linie is het innovatieklimaat van Noord-Brabant. bovengemiddeld. In vergelijking met andere provincies behoort het opleidingsniveau, het aantal kenniswerkers en creatieve banen in bijvoorbeeld de reclame, bij televisie en telecommunicatie tot de middenmoot. Daar staat echter tegenover dat Brabant met 28% het hoogste aandeel innovatieve banen van Nederland kent. Zo is de sterk op ontwikkeling gerichte machine-industrie sterk vertegenwoordigd in Brabant. ASML is hiervan een goed voorbeeld. Van de werknemers die het bedrijf rijk is, richt ruim een derde zich op R&D. In Brabant speelt de voedingsindustrie daarnaast een belangrijke rol. Innovatie is binnen deze competitieve branche van groot belang om de concurrentie voor te blijven en exportmogelijkheden te creëren. Om dit te versterken heeft de voedingsindustrie in samenwerking met de overheid en kennisinstellingen het innovatieprogramma Food & Nutrition opgesteld. Binnen de provincie presteert Zuidoost- Brabant (met de regio Eindhoven) veruit het best. Dit is te danken aan het grote aantal innovatieve banen binnen onder meer de elektronische (Phillips), transportmiddelen- (VDL) en machine-industrie (ASML). De score van deze subregio wordt ook opgestuwd doordat het opleidingsniveau en het aantal kenniswerkers hoger zijn dan elders. Ranking innovatieklimaat Limburg per onderdeel Kwartaalbericht Regio's augustus

6 Overheid kan innovatie Limburg verbeteren Limburg behoort tot de provincies met het meest beperkte innovatiepotentieel. Het gemiddelde opleidingsniveau is, evenals het aantal kenniswerkers en het aandeel creatieve banen laag. Doordat het aantal creatieve banen in Zuid- Limburg hoger ligt, komt dit gebied beter uit de bus. In vergelijking met de andere gebieden kent de regio relatief veel zakelijke dienstverlening binnen de architectuur, telecommunicatie en informatietechnologie. Bovendien heeft Zuid- Limburg een rijke culturele sector. Alle afzonderlijke regio s scoren goed op het gebied van innovatieve werkgelegenheid en Limburg als geheel staat in de top drie van provincies met het hoogste aandeel innovatieve banen. Dergelijke functies komen binnen de chemie grotendeels voor rekening van DSM en Sabic. Ook bij Océ- Technologies (Venlo) wordt veel in R&D(-personeel) geïnvesteerd. De bedrijfsactiviteiten van interieur- en exterieurontwikkelaar Trespa zorgen bovendien voor een relatief hoge score binnen de innovatieve meubelindustrie. De Provincie Limburg ontplooit verschillende initiatieven om de innovatie te stimuleren. Bij Greenport Venlo vindt dit op onder meer het gebied van voedingsindustrie plaats. Vernieuwingen in de chemische industrie, die sterk vertegenwoordigd is in het zuiden van Limburg, worden gestimuleerd binnen de Chemelot community. Op innovatie gerichte samenwerkingsverbanden tussen de overheid, bedrijfsleven en kennisorganisaties komen daarnaast tot uiting binnen Life & Sciences in Maastricht en de open campus Avantis in Heerlen. In elk Kwartaalbericht Regio s publiceert ING Economisch Bureau ook de meest actuele ramingen voor de economische groei per provincie. In tabel 1 staan de realisaties voor 2010 en de ramingen voor 2011 en Tabel 1 Regionale economische groei Provincie Groei 2010 Groei 2011* Groei 2012* Groningen 2.7% 2.0% 1.1% Friesland 0.8% 1.5% 1.1% Drenthe 1.1% 1.5% 1.1% Overijssel 1.2% 1.7% 1.4% Flevoland 2.2% 2.4% 2.1% Gelderland 1.0% 1.5% 1.3% Utrecht 0,9% 1.8% 1.7% Noord-Holland 2.3% 1.9% 1.4% Zuid-Holland 1.1% 1.6% 1.5% Zeeland 2.2% 1.3% 1.0% Noord-Brabant 1.9% 1.9% 1.4% Limburg 1.7% 1.3% 0,9% Nederland 1.7% 1.7% 1.4% Bron: CBS, *ramingen ING Economisch Bureau Stef Bais ( ) Kwartaalbericht Regio's augustus

7 Kwartaalbericht Regio's augustus

8 Meer weten? Kijk op ING.nl/zakelijk Of bel met Rico Luman, Regio econoom Wilt u nieuwe publicaties per ontvangen? Ga naar ING.nl/economischepublicaties Disclaimer De informatie in dit rapport geeft de persoonlijke mening weer van de analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. Deze publicatie is opgesteld namens ING Bank N.V., gevestigd te Amsterdam en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. ING Bank N.V. is onderdeel van ING Groep N.V. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. ING Bank N.V. betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijk zorg betracht om er voor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in dit rapport heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING Bank N.V. geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. De informatie in dit rapport kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING Bank N.V. noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Overneming van gegevens uit deze publicatie is toegestaan, mits de bron wordt vermeld. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. De tekst is afgesloten op 26 augustus 2011.

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers In het eerste kwartaal van 2012 zijn er circa 39.000 mensen een onderneming gestart, ruim 4%

Nadere informatie

Minder startende ondernemers

Minder startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Minder startende ondernemers in 2012 Aantal starters loopt in alle provincies terug Dit jaar zijn er tot en met september circa 95.000 mensen een onderneming gestart, ruim

Nadere informatie

perspectief Delft en Westland Utrecht Agglomeratie Haarlem

perspectief Delft en Westland Utrecht Agglomeratie Haarlem Agglomeratie s-gravenhage Groot-Amsterdam Flevoland Regio s Zaanstreek in economisch Arnh Delft en Westland Utrecht Agglomeratie Haarlem Noord-Overijssel perspectief Kop van 2013 Noord-Holland Veluwe Groot-Rijnmond

Nadere informatie

Innovatiepotentieel niet in alle provincies benut

Innovatiepotentieel niet in alle provincies benut Kwartaalbericht Regio's ING Economisch Bureau Innovatiepotentieel niet in alle provincies benut Zuid-Holland en Flevoland hebben het meest te winnen In een sneller veranderende wereld staat innovatie steeds

Nadere informatie

Economie Utrecht komt verder op stoom

Economie Utrecht komt verder op stoom Economie Utrecht komt verder op stoom De Utrechtse economie heeft de opgaande lijn duidelijk te pakken. Onder impuls van sectoren als de zakelijke dienstverlening en de ICT groeit de economie naar verwachting

Nadere informatie

Minder faillissementen in 2016

Minder faillissementen in 2016 Vooruitzicht faillissementen Minder faillissementen in 2016 Faillissementen nog altijd boven pre-crisis niveau In 2016 voor derde jaar op rij minder faillissementen.maar nog altijd niet terug op pre-crisis

Nadere informatie

Regionale bedrijvendynamiek

Regionale bedrijvendynamiek M201224 Regionale bedrijvendynamiek Oprichtingen en opheffingen van bedrijven in de Nederlandse regio s in de periode 1988-2010 A. Bruins J.A.C. Vollebregt Zoetermeer, juli 2012 Regionale bedrijvendynamiek

Nadere informatie

Het belang van het MKB

Het belang van het MKB MKB Regio Top 40 Themabericht Rogier Aalders De nieuwe MKB Regio Top 40 is uit. Zoals u van ons gewend bent, rangschikken we daarin de veertig Nederlandse regio s op basis van de prestaties van het MKB

Nadere informatie

De ruimtelijke structuur van de clusters van nationaal belang. Otto Raspe en Martijn van den Berge

De ruimtelijke structuur van de clusters van nationaal belang. Otto Raspe en Martijn van den Berge De ruimtelijke structuur van de clusters van nationaal belang Otto Raspe en Martijn van den Berge Samenvatting Het ministerie van Economische Zaken werkt aan de herijking van zijn economische stimuleringsprogramma

Nadere informatie

Verdiepingsonderzoek naar vergrijzing en flexibilisering arbeidsmarkt

Verdiepingsonderzoek naar vergrijzing en flexibilisering arbeidsmarkt Verdiepingsonderzoek naar vergrijzing en flexibilisering arbeidsmarkt Arbeidsmarkt en Onderwijs Monitor Noord-Holland Henry de Vaan I&O Research 23 november 2012 Onderzoeksvragen 1. Hoe zit het met de

Nadere informatie

Economisch presteren van het regionale bedrijfsleven in 2010

Economisch presteren van het regionale bedrijfsleven in 2010 De Regio Top 40 Economisch presteren van het regionale bedrijfsleven in 2010 And the winner is In onze editie van vorig jaar kondigden we het al aan. De Regio Top 40 van 2010 zou in het teken staan van

Nadere informatie

Grote regionale verschillen in groei werkloosheid 2012

Grote regionale verschillen in groei werkloosheid 2012 Kwartaalbericht Regio's ING Economisch Bureau Grote regionale verschillen in groei werkloosheid 2012 ING Economisch Bureau verwacht in 2012 een verdere stijging van de werkloosheid in alle provincies.

Nadere informatie

M200514. Midden in het land. Regionale verdeling van innovatieve bedrijven in het MKB. J. Telussa. J.P.J. de Jong

M200514. Midden in het land. Regionale verdeling van innovatieve bedrijven in het MKB. J. Telussa. J.P.J. de Jong M20054 Midden in het land Regionale verdeling van innovatieve bedrijven in het MKB J. Telussa J.P.J. de Jong N. Sipma Zoetermeer, januari 2006 Innovatieve MKB-bedrijven midden in de regio Hoe centraler

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven 2015.

Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven 2015. Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven. Inleiding Als het gaat om betaalgedrag van het Nederlandse bedrijfsleven kunnen we met een tevreden gevoel terugkijken op. Dat blijkt als we niet

Nadere informatie

Toiletreclame Regionale Tarieven Indoormedia

Toiletreclame Regionale Tarieven Indoormedia Volume netwerk Horeca Doelgroep 13-49 Alkmaar 1 2 weken 34 17 10 950,- 135,- 495,- 115,- Almere 1 2 weken 17 8 5 475,- 115,- 250,- 110,- Amersfoort 1 2 weken 50 25 15 1.425,- 150,- 745,- 125,- Amsterdam

Nadere informatie

Figuur 1: Ontwikkeling aantal leerlingen Figuur 2: Ontwikkeling aantal leerlingen 2009-2013 1 (index: 2009 = 100) 2014-2019 (index: 2014 = 100)

Figuur 1: Ontwikkeling aantal leerlingen Figuur 2: Ontwikkeling aantal leerlingen 2009-2013 1 (index: 2009 = 100) 2014-2019 (index: 2014 = 100) Het aantal leerlingen in het basisonderwijs is tussen 2010 en 2014 gedaald. In de provincie Limburg nam het aantal leerlingen in deze periode het sterkst af. In het voortgezet onderwijs is het aantal leerlingen

Nadere informatie

Productiegroei industrie versnelt

Productiegroei industrie versnelt Industrie Kwartaalbericht Productiegroei industrie versnelt De groei van de industriële productie trekt naar verwachting aan 3% 2016 Export blijft steunpilaar, binnenland trekt bij Exportorders Hoogste

Nadere informatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie

Regio s in economisch perspectief 2013

Regio s in economisch perspectief 2013 Regio s in economisch perspectief 213 Colofon Auteurs Stef Bais Henk van den Brink Thijs Geijer Rico Luman Ferdinand Nijboer Robbert-Jan Visser Redactie Ferdinand Nijboer Marcel Peek Disclaimer De informatie

Nadere informatie

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek Onderzoeksflits Atlas voor gemeenten 015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht IB Onderzoek, 9 mei 015 Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling Onderzoek Gemeente Utrecht 030 86 1350 onderzoek@utrecht.nl

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Juli 2014

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Juli 2014 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Juli 2014 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Ingediende vacatures UWV 5 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 6 Statistische bijlage 7 Toelichting NWW/WW/WBB

Nadere informatie

MKB Regionaal Bekeken

MKB Regionaal Bekeken M201214 MKB Regionaal Bekeken Economische specialisatie van het MKB H.S. van der Kroon Zoetermeer, 8 oktober 2012 MKB draagt substantieel bij aan economische specialisaties van regio's Economische specialisatie

Nadere informatie

Rapportage (N)WW< 27 jaar. Augustus 2015

Rapportage (N)WW< 27 jaar. Augustus 2015 Rapportage (N)WW< 27 jaar Augustus 2015 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 WW-uitkeringen 2 Niet-werkende werkzoekenden 12 Toelichting NWW/WW/WBB 17 Colofon 18 Rapportage (N)WW< 27 jaar 1 WW-uitkeringen < 27

Nadere informatie

Kleine provincies afhankelijk van export

Kleine provincies afhankelijk van export Kwartaalbericht Regio's ING Economisch Bureau Kleine provincies afhankelijk van export Het belang van buitenlandse handel voor de economie van de Nederlandse provincies is groot. In Groningen, Zeeland

Nadere informatie

Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven Q3 2015.

Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven Q3 2015. Graydon studie: Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven. Inleiding Laat ik maar meteen met de deur in huis vallen. We hebben opnieuw een absoluut record te pakken sinds onze metingen begin 2002: het betaalgedrag

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Februari 2013

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Februari 2013 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Februari 2013 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Niet-werkende werkzoekenden geregistreerd bij UWV WERKbedrijf 4 Ingediende vacatures UWV en spanningsindicator 5 Ingediende ontslagaanvragen

Nadere informatie

Grote regionale verschillen in innovatie Noord-Brabant is koploper, Zuid-Holland heeft het meeste te winnen

Grote regionale verschillen in innovatie Noord-Brabant is koploper, Zuid-Holland heeft het meeste te winnen Kwartaalbericht Regio's ING Economisch Bureau Grote regionale verschillen in innovatie Noord-Brabant is koploper, Zuid-Holland heeft het meeste te winnen In een tijd van economische tegenwind is een innoverend

Nadere informatie

Regiobericht 1.0 Noord

Regiobericht 1.0 Noord Economie, innovatie, werk en inkomen 1 Kenmerken van het landsdeel Het landsdeel Noord bestaat uit de provincies Groningen, Friesland en Drenthe. De provincies werken samen in het Samenwerkingsverband

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-II

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-II Politiek en Ruimte bron 10 Aandeel van de lidstaten in de handel van de Europese Unie in procenten, 1998 30 % 25 20 22 25 Legenda: invoer uitvoer 15 10 8 8 15 15 10 11 9 9 15 12 5 0 6 5 2 2 1 0 België

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

Graydon studie. Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven Q2 2015.

Graydon studie. Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven Q2 2015. Graydon studie. Betaalgedrag Nederlands bedrijfsleven. Inleiding Het betaalgedrag van het Nederlandse bedrijfsleven was nog nooit zo positief als tijdens het tweede kwartaal van 2015. Dat blijkt uit de

Nadere informatie

Woon- en leefklimaat Zuid-Holland vanuit bedrijfsoptiek

Woon- en leefklimaat Zuid-Holland vanuit bedrijfsoptiek Woon- en leefklimaat Zuid-Holland vanuit bedrijfsoptiek Den Haag, 1 juni 2015 Agenda 1 Kader: relatie wonen-werken 2 Opzet onderzoek 3 Werkgelegenheid 4 Waardering woon- en leefklimaat 5 Rol woon- en leefklimaat

Nadere informatie

Niet-werkende werkzoekenden

Niet-werkende werkzoekenden Januari 2012 Niet-werkende werkzoekenden 2 WW-uitkeringen 3 Vacatures ingediend bij UWV WERKbedrijf 4 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 5 Statistische bijlage 6 Toelichting NWW/WW

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen Juni 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische bijlage 8 Toelichting

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Januari 2015

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Januari 2015 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Januari 2015 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Online vacatures 5 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische bijlage 8 Toelichting NWW/WW/WBB 17 Colofon

Nadere informatie

Februari 2012 Niet-werkende werkzoekenden (NWW) gestegen Meer WW-uitkeringen

Februari 2012 Niet-werkende werkzoekenden (NWW) gestegen Meer WW-uitkeringen Februari 2012 Niet-werkende werkzoekenden (NWW) gestegen - 483.000 werkzoekenden ingeschreven bij UWV WERKbedrijf - Vooral meer jonge werkzoekenden - Sterke toename werkzoekenden met transport beroep maar

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. December 2014

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. December 2014 Nieuwsflits Arbeidsmarkt December 2014 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Bij UWV ingediende vacatures 5 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 6 Statistische bijlage 7 Toelichting NWW/WW/WBB

Nadere informatie

Meerderheid zelfstandigen bouwt geen pensioen op Een derde verwacht onvoldoende

Meerderheid zelfstandigen bouwt geen pensioen op Een derde verwacht onvoldoende ZZP ING Economisch Bureau Meerderheid zelfstandigen bouwt geen pensioen op Een derde verwacht onvoldoende pensioeninkomen te hebben Meer dan de helft van de zelfstandige zonder personeel (zzp ers) bouwt

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Werkloosheid verder toegenomen. Anderhalf jaar stijgende lijn werkloosheid

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Werkloosheid verder toegenomen. Anderhalf jaar stijgende lijn werkloosheid Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB13-003 17 januari 2013 9.30 uur Werkloosheid verder toegenomen Werkloosheid in december opgelopen naar 7,2 procent Vanaf medio vrijwel voortdurende stijging

Nadere informatie

Grote regionale verschillen in woon-werkbalans Scheve banenverhouding zorgt voor mobiliteitsdruk

Grote regionale verschillen in woon-werkbalans Scheve banenverhouding zorgt voor mobiliteitsdruk Kwartaalbericht Regio's ING Economisch Bureau Grote regionale verschillen in woon-werkbalans Scheve banenverhouding zorgt voor mobiliteitsdruk Nederlandse werknemers reizen gemiddeld 14 km om op hun werk

Nadere informatie

Innovatiepotentieel. De index bedraagt 115 (Nederland = 100) Er is een kennisintensieve en innovatieve (diensten) economie MARKT

Innovatiepotentieel. De index bedraagt 115 (Nederland = 100) Er is een kennisintensieve en innovatieve (diensten) economie MARKT taat van 2014 nnovatiepotentieel at is de index van het innovatiepotentieel van de provincie? e index bedraagt 115 ( = 100) et innovatie creëren bedrijven en instellingen efficiëntie en onderscheidend

Nadere informatie

Economie Noord-Nederland scoort matig, maar heeft wel groeipotentie

Economie Noord-Nederland scoort matig, maar heeft wel groeipotentie Economie Noord-Nederland scoort matig, maar heeft wel groeipotentie De ontwikkeling van de noordelijke economie blijft in 2015 en 2016 achter bij de nationale groei. Dit geldt ook voor de arbeids- en woningmarkt.

Nadere informatie

Grensoverschrijdende stedelijke netwerken. Gerard Marlet Abdella Oumer Roderik Ponds Clemens van Woerkens Sittard - 14 april 2014

Grensoverschrijdende stedelijke netwerken. Gerard Marlet Abdella Oumer Roderik Ponds Clemens van Woerkens Sittard - 14 april 2014 Grensoverschrijdende stedelijke netwerken Gerard Marlet Abdella Oumer Roderik Ponds Clemens van Woerkens Sittard - 14 april 2014 Grensregio s Ontwikkeling aantal inwoners tussen 2005 en 2010 als percentage

Nadere informatie

Het midden- en kleinbedrijf naar regio

Het midden- en kleinbedrijf naar regio Het midden- en kleinbedrijf naar regio 11 0 Gusta van Gessel-Dabekaussen Publicatiedatum CBS-website: 30 juni Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer ** = nader

Nadere informatie

Inwoners grote steden mopperen meer over hun stad

Inwoners grote steden mopperen meer over hun stad Inwoners grote steden mopperen meer over hun stad Bewoners van grote steden zijn veel kritischer over hun woonplaats dan in kleinere steden. Ze klagen met name over de onveiligheid en onrust. Ook de medebewoners

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Juli 2015

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Juli 2015 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Juli 2015 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Online vacatures 7 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 8 Statistische bijlage 9 Toelichting NWW/WW/WBB 17 Colofon

Nadere informatie

Dynamiek in de steden, stilte aan de randen van het land

Dynamiek in de steden, stilte aan de randen van het land Dynamiek in de steden, stilte aan de randen van het land Eigen huis verliest gouden glans De regionale huizenmarkten tot 2025 Visie op de Nederlandse huizenmarkt 2015-2025 ING Economisch Bureau ING April

Nadere informatie

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen Een regio om trots

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt juni 2013

Nieuwsflits Arbeidsmarkt juni 2013 Nieuwsflits Arbeidsmarkt juni 2013 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Niet-werkende werkzoekenden geregistreerd bij UWV 4 Bij UWV ingediende vacatures 5 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen

Nadere informatie

Woningtransacties per maand, Nederland 2013-2015

Woningtransacties per maand, Nederland 2013-2015 Uitstekend eerste halfjaar 2015 Nederlandse woningmarkt De Nederlandse woningmarkt heeft een prima eerste half jaar achter de rug. In de eerste 6 maanden van 2015 werden door het Kadaster 75.249 woningtransacties

Nadere informatie

Brainport Monitor 2010 Samenvatting. Van crisis naar kracht

Brainport Monitor 2010 Samenvatting. Van crisis naar kracht Brainport Monitor 2010 Samenvatting Van crisis naar kracht People De effecten van de crisis laten zien dat de arbeidsmarkt in Brainport conjunctuurgevoelig is. Technology Brainport blijft goed presteren

Nadere informatie

Resultaten werkgelegenheidsonderzoek. Provinciaal Arbeidsplaatsen Register (PAR)

Resultaten werkgelegenheidsonderzoek. Provinciaal Arbeidsplaatsen Register (PAR) Resultaten werkgelegenheidsonderzoek Provinciaal Arbeidsplaatsen Register (PAR) 2013 Maarten Bergmeijer Provincie Utrecht afdeling MEC, team Economie par@provincie-utrecht.nl www.provincie-utrecht.nl/par

Nadere informatie

Nederlands-Duitse grensstreek Sociaal-economische foto

Nederlands-Duitse grensstreek Sociaal-economische foto Nederlands-Duitse grensstreek Sociaal-economische foto 1 Rabobank Groep Duits-Nederlandse grensstreek Inhoudsopgave Demografie Dynamiek, groen-grijs, beroepsbevolking, inkomen, migratie Werkgelegenheid

Nadere informatie

Startersmarkt stagneert Gebrek aan vertrouwen remt startersmarkt

Startersmarkt stagneert Gebrek aan vertrouwen remt startersmarkt Starters ING Economisch Bureau Startersmarkt stagneert Gebrek aan vertrouwen remt startersmarkt In 2011 is het aantal startende ondernemers licht toegenomen tot totaal 123.500. Dit aantal ligt nog altijd

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015 Conjunctuurenquête Nederland Vierde kwartaal 15 Ondernemers positiever over werkgelegenheid 16 Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het vierde

Nadere informatie

ING Economisch Bureau ING Innovatie Index

ING Economisch Bureau ING Innovatie Index ING Economisch Bureau ING Innovatie Index Nederland klaar voor verandering? 1 ING Economisch Bureau / Oktober 2015 Samenvatting Nederland goed gepositioneerd voor verandering Hoe verhoudt Nederland zich

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB08-049 8 juli 2008 9.30 uur In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad Sterkste groei aan noordoostzijde Randstad Ook meer huishoudens in Noord-Brabant

Nadere informatie

U kunt nog steeds subsidie aanvragen!

U kunt nog steeds subsidie aanvragen! U kunt nog steeds subsidie aanvragen! Het beste halen uit mensen en organisaties, zodat ze optimaal kunnen functioneren. Dat is het doel van het A+O fonds Gemeenten. Om dit doel te bereiken, ondersteunen

Nadere informatie

Werkgelegenheidsonderzoek

Werkgelegenheidsonderzoek Monitor Ruimtelijke Economie Uitkomsten Werkgelegenheidsonderzoek Provincie Utrecht 2011 (Voorlopig) Januari 2012 Afdeling Mobiliteit, Economie en Cultuur Inleiding In de periode april t/m september 2011

Nadere informatie

ScaleUp Dashboard 2015

ScaleUp Dashboard 2015 Rapportage ScaleUp Dashboard 2015 ScaleUp Dashboard 2015 Prof. dr. Justin Jansen Lotte de Vos Rotterdam School of Management Erasmus Centre for Entrepreneurship Conclusies Nederland staat aan de Europese

Nadere informatie

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I In deze economische monitor vindt u cijfers over de werkgelegenheid en de arbeidsmarkt van de gemeente Ede. Van de arbeidsmarkt zijn gegevens opgenomen van de tweede helft

Nadere informatie

s-hertogenbosch, voor de vierde maal Meest Gastvrije Stad van Nederland en iets uitgelopen op de concurrentie.

s-hertogenbosch, voor de vierde maal Meest Gastvrije Stad van Nederland en iets uitgelopen op de concurrentie. s-hertogenbosch, voor de vierde maal Meest Gastvrije Stad van Nederland en iets uitgelopen op de concurrentie. Gastvrije Stad blijkt dat het verschil van s-hertogenbosch met Breda in 2012 iets kleiner

Nadere informatie

Noord-Nederland en OP EFRO

Noord-Nederland en OP EFRO N o o r d - N e d e r l a n d Noord-Nederland en OP EFRO versterking van de noordelijke economie O P E F R O De afgelopen jaren heeft Noord-Nederland hard gewerkt aan de versterking van haar sociaal economische

Nadere informatie

[ARBEIDSMARKTRAPPORTAGE] Trends en inzichten in de vraagzijde van de arbeidsmarkt over het eerste kwartaal van 2012.

[ARBEIDSMARKTRAPPORTAGE] Trends en inzichten in de vraagzijde van de arbeidsmarkt over het eerste kwartaal van 2012. 1 2012 2012 Matchcare BV Afdeling Analyse en Arbeidsmarktinformatie Dit werk is auteursrechtelijk beschermd [ARBEIDSMARKTRAPPORTAGE] Trends en inzichten in de vraagzijde van de arbeidsmarkt over het eerste

Nadere informatie

Rapportage (N)WW< 25 jaar. Augustus 2013

Rapportage (N)WW< 25 jaar. Augustus 2013 Rapportage (N)WW< 25 jaar Augustus 2013 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 Signalen 2 WW-uitkeringen 3 Niet-werkende werkzoekenden 7 Colofon 18 Rapportage (N)WW< 25 jaar 1 Signalen WW-uitkeringen < 25 jaar

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Mei 2007

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Mei 2007 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Mei 2007 Amsterdam, juni 2007 Forse daling aantal niet-werkende werkzoekenden In 2007 daalde het aantal niet-werkende werkzoekenden (nww) met 13.500 (-2,6) naar 512.907. Dit is

Nadere informatie

Werkloosheid opnieuw gestegen

Werkloosheid opnieuw gestegen Persbericht PB14-012 20 februari 09.30 uur Werkloosheid opnieuw gestegen - Werkloze beroepsbevolking in januari met 10 duizend toegenomen - Aantal WW-uitkeringen met 23 duizend gestegen De voor seizoeninvloeden

Nadere informatie

Profiel digitale krantenlezer

Profiel digitale krantenlezer Nieuwsmerken ook sterk online. Bezoekersaantallen dagbladsites blijven stijgen. De digitale dagbladlezer anno 2011 11 miljoen Nederlanders bezochten in 2011 dagbladsites. Een stijging t.o.v. het vorig

Nadere informatie

Overzicht opleidingen

Overzicht opleidingen Overzicht opleidingen Stand van zaken oktober 2013 Opleiding Onderwijsinstelling Deeltijd Voltijd Duur Kosten Overig Leegstand Post-MA NRP Academie (transformatie) NRP, ism TU Delft, Nyenrode en Hogeschool

Nadere informatie

Basiscijfers gemeenten. Arbeidsmarktregio Midden-Utrecht

Basiscijfers gemeenten. Arbeidsmarktregio Midden-Utrecht Basiscijfers gemeenten Arbeidsmarktregio Midden- Inhoudsopgave Inleiding... 3 Nww-percentage december 2011... 4 Ontwikkeling nww 2010-2011... 5 Standcijfers nww 2011 en nww-percentages december 2010 en

Nadere informatie

FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk

FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk Het gebruik van de WBSO in 25 in opdracht van FOCUS op speur- en ontwikkelingswerk Het gebruik van de WBSO in 25 Inhoud Inleiding 3 Effect WBSO 4 Toegekende aanvragen

Nadere informatie

De provincie. als aanjager van de. regionale economie

De provincie. als aanjager van de. regionale economie De provincie als aanjager van de regionale economie PvdA Noord-Holland Werkvoorstellen 2015-2019 PvdA Noord-Holland Werkvoorstellen 2015 De provincie als aanjager van de regionale economie Van werkloosheid

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen April 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen blijven stijgen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische

Nadere informatie

Exportprestaties van het industriële MKB in 2003

Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 M200410 Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 Exportthermometer Jolanda Hessels Kees Bakker Zoetermeer, november 2004 Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 In 2003 laat de export

Nadere informatie

Krimp in Woerden? Gemeenteraad Woerden 11 april 2013. Frits Oevering. Kennis & Economisch Onderzoek

Krimp in Woerden? Gemeenteraad Woerden 11 april 2013. Frits Oevering. Kennis & Economisch Onderzoek Krimp in Woerden? Gemeenteraad Woerden 11 april 2013 Frits Oevering Prangende vragen? Krimp in Woerden? Vergrijzing en krimp Verhuispatroon Krimp in Woerden? Disclaimers diverse databronnen (ABF, CBS,

Nadere informatie

Werkloosheid verder toegenomen

Werkloosheid verder toegenomen Persbericht PB14-019 20 maart 09.30 uur Werkloosheid verder toegenomen - Werkloze beroepsbevolking in februari met 13 duizend gestegen - Vrijwel evenveel werkloze jongeren als drie maanden geleden - Aantal

Nadere informatie

We kunnen de vergrijzing betalen. Dick Scherjon, bestuursadviseur

We kunnen de vergrijzing betalen. Dick Scherjon, bestuursadviseur We kunnen de vergrijzing betalen Dick Scherjon, bestuursadviseur Duurzaamheidsscore Oost-Groningen Zeeuws-Vlaanderen Groot-Rijnmond Zuidoost-Drenthe Zuid-Limburg Delfzijl en omgeving Overig Groningen Midden-Limburg

Nadere informatie

Rapport. van Kamer van Koophandel Nederland. Startersprofiel 2012. Datum uitgave. Januari 2013. onderwerp Startende ondernemers in beeld

Rapport. van Kamer van Koophandel Nederland. Startersprofiel 2012. Datum uitgave. Januari 2013. onderwerp Startende ondernemers in beeld Rapport Startersprofiel 2012 van Datum uitgave Januari 2013 onderwerp Startende ondernemers in beeld Pagina 1 van 12 Inhoudsopgave 1 Samenvatting... 3 2 Kerncijfers startende ondernemers... 4 2.1 Meer

Nadere informatie

Hoe scoren onderwijsinstellingen op Twitter?

Hoe scoren onderwijsinstellingen op Twitter? Hoe scoren onderwijsinstellingen op Twitter? Onderzoek naar het Twittergebruik door -, - en -instellingen Gemeten door Coosto over het studiejaar 2014/2015 Daphne Nonahal 1. Een stand van zaken In dit

Nadere informatie

JAARMONITOR 2015 JANUARI 2016. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

JAARMONITOR 2015 JANUARI 2016. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland JAARMONITOR 2015 JANUARI 2016 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 NÚ KAN DE WERKLOOSHEID OMLAAG 4 FREELANCERS EN FLEXWERKERS STIMULEREN GROEI BEDRIJVEN 5 OMZETONTWIKKELING

Nadere informatie

Factsheet Almeerse arbeidsmarkt Juni 2013

Factsheet Almeerse arbeidsmarkt Juni 2013 Factsheet Almeerse arbeidsmarkt Juni 2013 Snel een beeld van de Almeerse arbeidsmarkt Werkgevers krijgen de komende jaren in toenemende mate te maken met een tekort aan gekwalificeerde medewerkers. Zij

Nadere informatie

Werkloosheid nauwelijks veranderd

Werkloosheid nauwelijks veranderd Persbericht Pb14-084 18-12-2014 09.30 uur Werkloosheid nauwelijks veranderd - Werkloosheid blijft 8 procent - Meer mensen aan het werk in de afgelopen drie maanden - Aantal WW-uitkeringen met 6 duizend

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal 2015. Bedrijfsleven onveranderd positief

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal 2015. Bedrijfsleven onveranderd positief Conjunctuurenquête Nederland Tweede kwartaal 215 Bedrijfsleven onveranderd positief Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het tweede kwartaal 215.

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Februari 2016

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Februari 2016 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Februari 2016 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 UWV Spanningsindicator 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische bijlage 8 Toelichting NWW/WW/WBB

Nadere informatie

Eerste uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2014. Gelderland

Eerste uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2014. Gelderland Eerste uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2014 Gelderland Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland - 1 - De uitvoering van de PWE 2014 vond plaats in opdracht van de onderstaande instanties: Gemeenten

Nadere informatie

Woningmarktontwikkelingen landelijk en regionaal

Woningmarktontwikkelingen landelijk en regionaal Woningmarktontwikkelingen landelijk en regionaal Bouw en woonweken in Drenthe Platform Wonen Assen Paul de Vries Senior Woningmarkteconoom Rabobank Kennis en Economisch onderzoek 11 juni 2015 Agenda Actuele

Nadere informatie

Werkloosheid in oktober vrijwel onveranderd

Werkloosheid in oktober vrijwel onveranderd Persbericht Pb14-070 20 november 2014 09.30 uur Werkloosheid in oktober vrijwel onveranderd - Meer mensen aan het werk - Aantal WW-uitkeringen vrijwel onveranderd - WW-uitkeringen toegenomen vanuit seizoengevoelige

Nadere informatie

Verdere groei in het verschiet

Verdere groei in het verschiet Vooruitzicht Horeca Verdere groei in het verschiet De horeca kan in 2016 rekenen op verdere groei van de omzet... ondernemers zijn steeds positiever... en vooral in Amsterdam stijgen de hotelkamerprijzen

Nadere informatie

Steeds minder startersleningen beschikbaar

Steeds minder startersleningen beschikbaar RAPPORT Starterslening in Nederland Steeds minder startersleningen beschikbaar Uitgevoerd in opdracht van www.starteasy.nl INHOUD Starterslening in Nederland Steeds minder startersleningen beschikbaar

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Januari 2016

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Januari 2016 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Januari 2016 Inhoudsopgave WW-uitkeringen 2 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische bijlage 8 Toelichting NWW/WW/WBB 16 Colofon De Nieuwsflits

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen opnieuw toegenomen

Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen opnieuw toegenomen Maart 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen opnieuw toegenomen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische

Nadere informatie

Persoonlijke gegevens van Wethouders

Persoonlijke gegevens van Wethouders Persoonlijke gegevens van Wethouders Dit document bevat de volgende gegevens van wethouders: Aantal wethouders naar gemeentegrootte 1998-2014 Aandeel wethouders naar politieke partij 1998-2014 Aandeel

Nadere informatie

[ARBEIDSMARKTRAPPORTAGE] Trends en inzichten in de vraagzijde van de arbeidsmarkt over het tweede kwartaal van 2012.

[ARBEIDSMARKTRAPPORTAGE] Trends en inzichten in de vraagzijde van de arbeidsmarkt over het tweede kwartaal van 2012. 2 2012 2012 Matchcare BV Afdeling Analyse en Arbeidsmarktinformatie Dit werk is auteursrechtelijk beschermd [ARBEIDSMARKTRAPPORTAGE] Trends en inzichten in de vraagzijde van de arbeidsmarkt over het tweede

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden, ontslagaanvragen, vacatures en WW-uitkeringen

Aantal werkzoekenden, ontslagaanvragen, vacatures en WW-uitkeringen Mei 2010 Aantal werkzoekenden, ontslagaanvragen, vacatures en WW-uitkeringen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen

Nadere informatie

Werkloosheid in augustus gedaald

Werkloosheid in augustus gedaald Persbericht PB13-061 19 september 09.30 uur Werkloosheid in augustus gedaald - In augustus minder werkloze jongeren - Stijgende trend werkloosheid minder sterk - Bijna 400 duizend WW-uitkeringen De voor

Nadere informatie

Zet herstel bankensector door?

Zet herstel bankensector door? ING Investment Office Publicatiedatum: 29 mei 2015 Sectorcommentaar financiële waarden Zet herstel bankensector door? Door Jan Kleipool, analist van het ING Investment Office De vooruitzichten voor de

Nadere informatie

Werklandschap Meerpaal. Sport en werk centraal in Nederland. Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten

Werklandschap Meerpaal. Sport en werk centraal in Nederland. Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten Werklandschap Meerpaal Sport en werk centraal in Nederland Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten Kwaliteiten Werklandschap Directe aansluiting op A27 Gebiedsoppervlak van 10 ha Flexibele kavelgrootte

Nadere informatie