Lesmap Resolution. Vlaams Fruit Educatief

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Lesmap Resolution. Vlaams Fruit Educatief"

Transcriptie

1 Lesmap Resolution Vlaams Fruit Educatief

2 Inhoudsopgave 1. Voorwoord: Derde graad secundair onderwijs Vlaams Fruit Educatief Resolution Het verhaal Medewerkers Auteur: Pip Utton Acteur: Roger Wijnen Regie en vertaling: Catrien Hermans Andere medewerkers Resolution, een moreel dilemma zonder oplossing? De titel Resolution Belangrijke thema's Interpretatie Actualisering: krantenartikels Fysieke en mentale gevolgen van alcoholmisbruik Alcohol en de hersenen Alcohol en het verkeer Alcohol en verantwoordelijkheid Creativiteit Recensie Alternatief einde Vakoverschrijdende eindtermen Tip Lesmap Resolution - Kunstencentrum Vlaams Fruit

3 1. Voorwoord: Derde graad secundair onderwijs In de derde graad beginnen de meeste leerlingen echt vorm te geven aan hun eigen identiteit. Dit verloopt niet zonder problemen en kan gepaard gaan met de nodige opstandigheid. Het is nu eenmaal een beetje zoeken. Langzaam aan wordt hun zelfbeeld en zelfwaarde positiever. Hun ware identiteit krijgt vorm. De meeste leerlingen slagen er dan ook in weloverwogen beslissingen te nemen en zelf verantwoordelijkheid op te nemen voor hun eigen leefwereld en omgeving. Sommigen nemen sociale, politieke of culturele taken op zich. Zoals bijvoorbeeld een functie in de leerlingenraad, de organisatie van een schoolfeest, Deze keuzes maken hen tot wat ze zijn. Nu slagen ze erin om onafhankelijker en zelfstandiger te handelen en te denken. De theatervoorstelling Resolution kan inspelen op de groei naar zelfstandigheid en de ontwikkeling van eigen denkbeelden en verantwoordelijkheid. Eén van de doelstellingen van het vak Nederlands in de derde graad is het op een beoordelend niveau kunnen luisteren en kijken naar teksten. Een beoordeling vraagt altijd een tweede perspectief. De visie van een deskundige of toetsing van de eigen ideeën. Resolution is een voorstelling vol vragen die de toeschouwer uitdaagt na te denken over zijn eigen standpunt rond verschillende universele thema s als wraak en vergeving, schuld en boete, 2. Vlaams Fruit Educatief Vlaams Fruit Educatief is de educatieve tak van Kunstencentrum Vlaams Fruit en staat onder leiding van intendante Catrien Hermans en productieleider Yves de Lathauwer, tevens actief als auteur en acteur. Wij werken rond actuele thema s en maken situatieschetsen die dicht bij de leefwereld staan van kinderen en jongeren. Met Vlaams Fruit Educatief verzorgen wij een mooi aanbod, waarbij aan alle leeftijden gedacht wordt en sociale thema s zoals pesten en drugsgebruik aangekaart worden. Onze voorstellingen zijn zo gemaakt dat ze zowel in onze eigen theaterzaal als op locatie kunnen gespeeld worden. 3. Resolution 3.1 Het verhaal Resolution is een stuk van de Britse acteur en auteur Pip Utton. Het stuk legt de ziel bloot van een vader die zijn achttienjarige dochter heeft verloren in een verkeersongeval veroorzaakt door een dronken chauffeur. De vader is verblind door woede, pijn en verdriet. Meedogenloos plant hij zijn wraak. Hij wil de dader hetzelfde aandoen als wat die man zijn dochter heeft aangedaan: hem van het leven beroven. Uiteindelijk staakt de vader zijn plan. Zijn wraakzucht slaat om in wanhoop en uiteindelijk zelfs in de eigen dood of dat wordt toch gesuggereerd. Ook de dader kan het niet langer aan, het schuldgevoel wordt voor hem ondragelijk. Een tweevoudige zelfmoord is dat dan de oplossing? Een oplossing die niets oplost. 3.2 Medewerkers 3 Lesmap Resolution - Kunstencentrum Vlaams Fruit

4 3.2.1 Auteur: Pip Utton Pip Utton is geboren en opgegroeid in de Engelse stad Cannock. Hij begon pas op late leeftijd met acteren. In 1996 besloot hij een professioneel toneelspeler te worden en schreef hij met zijn goede vriend Jeremy Towler een stuk waarmee ze het Edinburgh Fringe Festival wilden bestormen. Helaas liep dit niet zoals gepland waardoor Pip genoodzaakt was zijn gewone carrière aan te houden. Een jaar later behaalde hij zijn eerste grote succes met het toneelstuk Hancock s Last Half Hour waarvoor hij alleen maar lovende recensies ontving. Vanaf toen kon hij zich volop concentreren op het theater! Hij kreeg rollen aangeboden in stukken als Amadeus, Twelfth Night en Henry IV Part I. Voor deze laatste rol won hij de Bristol Evening Post een prijs voor de beste acteur. Ook internationaal oogst hij veel lof met solo s waarin hij overtuigend in de huid van historisch belangwekkende figuren kruipt. Degenen die deze wonderlijke en fantastische acteur al langer volgen hebben hem al als Adolf Hitler, Roy Orbison, Francis Bacon en Charlie Chaplin op de planken zien staan. De solo s van Pip Utton zijn masterclasses in acteren. (British Theatre Guide) The bible says "an eye for an eye" but also advocates forgiving one's enemies. In America, you can carry a gun for self-defence, but they also advocate the death penalty for murderers. Where does the ordinary victim stand? Can a wrong ever be righted by another wrong? Can retribution ever be termed "justifiable homicide" or will it always be "murder"? Pip Utton - Resolution Acteur: Roger Wijnen Roger Wijnen was jaren verbonden aan het Hofpoortteater in Turnhout. Daar speelde hij in Children of a lesser God de rol van James Leeds, een spraakleraar in een dovenschool. De moeilijkheid van dit stuk was dat de hoofdacteur de tekst ook in gebarentaal moest beheersen. De laatste 10 jaar was Roger vooral actief in Nederland met Theater Het Slot. Hij speelde daar de titelrol in eigenzinnige voorstellingen van Faust en Hamlet. Die producties waren ook in Het Klokhuis te zien. Ook met Romeo en Julia van Peter Verhelst en met Dodendans van Strindberg ging Roger aan de slag. Met deze voorstellingen vond hij zelfs de weg naar Duitsland en dus een Duitstalig publiek. In 2012 speelde hij in Het Klokhuis met De Grönholm-methode Regie en vertaling: Catrien Hermans Jongleren met taal zit er bij Catrien Hermans al van kleins af in. Toen ze verder ging studeren was haar keuze snel gemaakt. Alles wat met 4 Lesmap Resolution - Kunstencentrum Vlaams Fruit

5 Romaanse filologie te maken heeft kent voor haar geen geheimen meer. Vanaf 1983 proefde ze van het leven als dramaturge bij het Theater Ivonne Lex en ging ze aan de slag als vertaalster. In 1987 waagde ze haar eerste stappen als regisseur met De kip, een stuk van Frank Geerk met Lucas Van den Eynde in de hoofdrol. Sindsdien heeft ze de smaak te pakken en er volgden een hele reeks andere stukken zoals: Omtrent Mortin van Robert Pinget (1990), 8 vrouwen van Robert Thomas (2005), Menuet naar de gelijknamige roman van Louis Paul Boon (2008) alsook De Grönholm-methode van Jordi Galcerán (2012). In 1991 werd Catrien benoemd tot voorzitter van de Raad van Bestuur van het Europees Festival. Deze vereniging zorgde ervoor dat kleinschalige voorstellingen vanuit Europa in hun originele taal in Het Klokhuis konden opgevoerd worden. In 1997 onderging het Europees Festival een aantal veranderingen. Deze vereniging nam de werking van Theater Ivonne Lex over en kennen we nu als Kunstencentrum Vlaams Fruit. Bij de overname werd Catrien verantwoordelijke voor het artistieke gebeuren Andere medewerkers Muziek: Philip Glass Techniek: Pieter Carels 3.3 Resolution, een moreel dilemma zonder oplossing? De titel Resolution De titel heeft een duidelijke ironische connotatie, aangezien we niet van een bevredigend einde kunnen spreken. Letterlijk betekent resolution natuurlijk oplossing, maar op welke manier past de term oplossing binnen de voorstelling? Zo wordt het morele dilemma eigen aan de problematiek van de voorstelling duidelijk in de verf gezet, met name door duidelijk het verwijzen naar een term die tijdens het stuk onbestaande is. Dit stuk wilt dan ook geen pasklare antwoorden bieden, maar het wilt vragen en morele dilemma s oproepen. Men spreekt van een moreel dilemma wanneer verschillende waarden en normen met elkaar in botsing komen. Geef de studenten even de tijd om zelf een titel te verzinnen (individueel of in groep), deze voor te stellen en te verklaren. 5 Lesmap Resolution - Kunstencentrum Vlaams Fruit

6 Dilemma: Eén man, twee gezichten. Eén man met afschuwelijke pijn, zijn dochter is hem ontnomen. Eén man met afschuwelijke spijt, hij ontnam een vader zijn dochter. Krampen van spijt en pijn trekken door het gelaat van één man. Vrouwe Justitia is blind voor de pijn, maar opent de ogen voor spijt. Het daderschap wordt verzacht, Het slachtoffer wordt verhardt. Drink and drive, Worden al bij al licht bestraft. De man met pijn moet vergevingsgezind zijn. Hij zet een masker op, een tweede gezicht. Ondertussen beraamt hij zijn moorddadig plan. De man met spijt zette zijn advocaat in voor een lichte straf, Maar binnenin voelt hij zich heel klein en verschrikkelijk laf. De man met pijn is te laf voor zijn plan. De man met spijt is te laf om weer naar huis te gaan. Er is geen uitweg meer... In het hierboven geschreven tekstje komen verschillende waarden en normen van de voorstelling aan bod. Bespreek het tekstje met de leerlingen en laat ze deze er uithalen. Welke vragen roept de voorstelling bij hen op? Kunnen ze ook begrijpen waarom dader en slachtoffer door één en dezelfde persoon gespeeld wordt? Belangrijke thema's Laat de leerlingen eerst voor zichzelf uitmaken welke thema s zij als belangrijkste beschouwen. Meningen kunnen altijd verschillen en vormen zo de mogelijkheid tot discussie. 1. Spijt en pijn Wat heeft de meeste rechten? Spijt of pijn? De dader heeft recht op verdediging, maar in welke mate? Is het nog moreel dat de advocaat bijna de schuld in de schoenen van de aangereden jongeren schuift? Het slachtoffer heeft toch recht op genoegdoening. De rechter kan hem een schadevergoeding toekennen, maar is dat genoeg? Het slachtoffer moet toch de kans krijgen om zijn verhaal voor de rechter te doen. In België is er over de status van het slachtoffer in een strafzaak veel stof opgewaaid in het proces Dutroux. Er is toen een nieuwe regeling ingevoerd zodat slachtoffers veel meer bij het strafrechtelijk onderzoek worden betrokken en gehoord. Ze mogen het dossier van de dader inzien en er wordt bemiddeld tussen slachtoffer en dader. Kunnen de leerlingen inzien dat de betrokkenheid van het slachtoffer bij een proces belangrijk is om de gevoelens van wraak en pijn een beetje te verzachten? 6 Lesmap Resolution - Kunstencentrum Vlaams Fruit

7 2. Wraak en vergeving De wraakgevoelens van de vader die zijn kind verloor zijn begrijpelijk, maar eigenlijk zou hij de dader ook moeten vergeven. The bible says "an eye for an eye" but also advocates forgiving one's enemies. (Pip Utton) Dit is het thema waar de hele voorstelling rond opgebouwd wordt. Moraliteit draait rond het maken van keuzes die ethisch het meest verantwoord zijn. De vader van het meisje wordt verscheurd door het dilemma waar hij in vastzit, tussen twee mogelijke oplossingen. De eerste is zeer emotioneel geladen, namelijk wraak. De tweede is een veel rationelere keuze, namelijk vergeving Kan je de wraakgevoelens die de vader voelt jegens de dader begrijpen? Is dit volgens jou de juiste ingesteldheid? De wraakgevoelens van de vader zijn zeker begrijpbaar. Het is ten slotte zijn bloedeigen dochter die door een dronken chauffeur is doodgereden, maar de dood van de dader gaat zijn dochter niet terugbrengen. Het is een impulsieve en ondoordachte keuze die de man maakt en waar hij later op terugkomt. Zou de vader de dader moeten kunnen vergeven dan? Waarom wel / waarom niet? Vergeving is in deze zaak een zeer moeilijke kwestie. Langs de ene kant was het nooit de bedoeling om haar aan te rijden, maar langs de andere kant had hij wel gedronken. Het feit dat hij gedronken had, geeft een hele nieuwe dimensie aan het ongeval, namelijk het had misschien vermeden kunnen worden en dat is de factor die vergeving enorm bemoeilijkt. 3. Schuld en boete Dit thema van schuld en boete is een thema dat vaak in de literatuur wordt behandeld. Zo is er het meesterwerk van de Russische schrijver Dostojevski: Schuld en boete. In dat verhaal begaat de hoofdfiguur Raskalnikov een moord, maar zijn misdaad gaat niet gepaard met een schuldgevoel. Hij vindt immers dat hij het recht had een oude vrouw, een woekeraarster, een maatschappelijke parasiet die niets meer te betekenen had ten behoeve van een hoger doel uit de weg te ruimen. Bestaat er zo n hoger doel om iemand van het leven te ontnemen? In Resolution is er duidelijk geen hoger doel, maar ook geen voorbedachte rade van de dader. De dader is duidelijk in de fout gegaan. Hij is dronken zijn auto in gestapt en hij pleegde vluchtmisdrijf. Moet deze man hiervoor heel zijn leven lang gestraft worden? Wordt hij zo niet zelf een slachtoffer? Hij had bovendien maar één drankje gedronken, geldt dit als verzachtende omstandigheid? Op een bepaalde manier wordt de dader zijn hele leven lang gestraft: hij zal tot het einde van zijn dagen de schuld dragen die zijn daad met zich meebracht. Hij heeft, in dronken toestand, een onschuldig meisje van het leven beroofd. De vraag of de vader hem tot levenslangs veroordeelt, is hier buiten de kwestie. Relevanter is hier de vraag of hij het verdient om op een normale manier terug in de maatschappij te kunnen integreren. Is dit niet het geval dan wordt hij inderdaad zelf slachtoffer, maar iedereen verdient een tweede kans op een normaal leven. Of hij al dan niet verzachtende omstandigheden verdient is een zeer delicate vraag. Sommigen zullen zeggen van wel en andere van niet. 7 Lesmap Resolution - Kunstencentrum Vlaams Fruit

8 De vader draagt natuurlijk ook een schuld met zich mee. Op welke manier? Als ouder voel je je steeds verantwoordelijk voor je kind, dus in principe draagt hij ook een grote schuld met zich, al doet hij dat zichzelf aan, want eigenlijk valt hem niets te verwijten. Laat de leerlingen zelf beslissen welke factoren zij het belangrijkste zouden vinden in een rechtszaak. Je kan ze bijvoorbeeld ook vragen hoe zwaar de straf zou zijn die zij zouden geven en waarom. De afweging van waarden brengt geen oplossing voor de morele dilemma s die Resolution opwerpt. Resolution biedt een inkijk in de complexe emotionele wereld van dader en slachtoffer. 4. Interpretatie Buiten de tekst zijn er nog tal van andere betekenisconstruerende elementen. In de meeste gevallen zijn deze tekens ondergeschikt aan de tekst en dienen ze dus om de woorden kracht bij te geven. Elke theatervoorstelling werk ook met deze tekens. Hieronder vindt u een lijst met de belangrijkste tekensystemen. Deel voor de voorstelling de leerlingen in groepjes en geef ze een tekensysteem waaraan ze extra aandacht schenken tijdens de voorstelling. Nadien in de les kunnen ze een kleine voorstelling geven over hoe zij de tekensystemen hebben geïnterpreteerd en hoe deze bijdragen tot het karakter van het personage en de voorstelling. 1. Gestiek (de gebaren van het lichaam) bijvoorbeeld: wanneer iemand kwaad wordt, dan zal hij korte en strakke bewegingen maken en bijvoorbeeld zijn vuisten ballen. Dit zijn gestische tekens die tonen dat hij kwaad is. 2. Mimiek (de gelaatsuitdrukkingen) bijvoorbeeld: wanneer iemand met een brede glimlach rondloopt, dan is het duidelijk dat hij gelukkig is. Het is deels aan de glimlach toe te schrijven. 3. Paraverbale middelen (specifieert de manier waarop de tekst door de acteur wordt uitgesproken, vb. intonatie, accenten, ritme, etc.) bijvoorbeeld: als iemand verdrietig is, dan kan het gebeuren dat die persoon begint te stotteren, wat blijk geeft van dat verdriet. 4. Muziek (extradiëgetisch geluid (= geluid waarvan de bron niet visueel zichtbaar is) dat deel uitmaakt van de voorstelling) bijvoorbeeld: in horrorfilms of thrillers wordt vaak zeer suspenderende muziek gebruikt vlak voor een spannende gebeurtenis. Die muziek op zich zorgt voor spanning en geeft de kijker een aanwijzing van wat er gebeuren zal. 5. Licht/projecties (lichtbronnen, projecties en fragmenten) bijvoorbeeld: als je bijvoorbeeld naar een muziekoptreden gaat, dan zal het vaak zo zijn dat de frontman zeer uitgelicht wordt om zo de volledige aandacht naar hem te trekken. 6. Decor en objecten (de speelvloer en de rekwisieten) bijvoorbeeld: objecten kunnen in een bepaalde context een betekenis krijgen. Als iemand een wandelstok vastheeft dan kan dat betekenen dat de acteur in kwestie een oudere man speelt, of een man die een ongeluk heeft gehad. 8 Lesmap Resolution - Kunstencentrum Vlaams Fruit

9 5. Actualisering: krantenartikels Artikel 1 Emotionele getuigenis vader op proces sms-moord ANTWERPEN - Gilbert De Mulder is woensdag voor het Antwerpse hof van assisen komen getuigen over de sms die hij van zijn dochter Stefanie kreeg in de nacht van 11 op 12 augustus De boodschap luidde "Ppa gelp maura doet dood". "Ik dacht eerst dat het een grap was," sprak hij. "Het weekend voor de feiten hadden Maura en ik nog hand in hand gelopen op en straatfeest en twee dagen later doet ze dan mijn kind dood." Dat Maura achter de dood van zijn dochter zat, was voor Gilbert een bijzonder grote klap. "Twee dagen voor de feiten hadden we nog hand in hand op een straatfeest in Terneuzen gelopen. We hadden een fantastische tijd samen, het was heel gezellig", verklaarde De Mulder met een krop in de keel. "De gedachte dat de vrouw die je graag ziet, tegelijkertijd de moordenaar van je kind is, is om zot van te worden. Ik had liever gehad dat ze mij gedood had. Ik heb mijn leven gehad, dat van Stefanie moest nog beginnen. Maar goed dat de politie toen mijn vuurwapens in beslag had genomen, want ik had me gewoon een kogel door de kop geschoten", zei vader De Mulder geëmotioneerd. Het Nieuwsblad 13/09/2006 Wat is het verschil tussen dit verhaal en het verhaal van Resolution? De vader heeft zijn emotionele getuigenis mogen doen op het proces. De vader zit met tegenstrijdige gevoelens tegenover de moordenaar van zijn dochter, het is namelijk de vrouw van wie hij hield. Artikel 2 Dubbele moord uit wraak voor misbruik Twee jonge mannen staan vandaag in Brussel terecht voor de dubbele moord op de man die twintig jaar geleden een van hen misbruikte en op diens echtgenote, die het misbruik liet gebeuren. Het Nieuwsblad 09/10/2006 Kan je het begrijpen dat mensen zich twintig jaar later nog wreken? [vrij antwoord] Artikel 3 GENT - Een negentienjarig meisje uit Wondelgem werd zaterdagmiddag aan de Nieuwe Vaart doodgereden door een dronken bestuurder. De man probeerde nog te vluchten. Hij reed met een gestolen auto. De 37-jarige chauffeur maaide, na het couperen van een wagen tegen een veel te hoge snelheid, de negentienjarige fietsster Jolien Verniers uit Wondelgem weg. Het meisje en haar 9 Lesmap Resolution - Kunstencentrum Vlaams Fruit

10 fiets werden tientallen meters verder gekatapulteerd. Diezelfde avond nog overleed ze in het UZ in Gent. De bestuurder probeerde nog te vluchten. Maar in zijn haast raakte hij de macht over het stuur kwijt, ramde een bushokje, raasde door een afsluiting en kwam ten slotte terecht op de personeelsparking van het bedrijf Vynckier. Daar probeerde hij te voet weg te geraken, maar hij werd vrijwel meteen opgepakt door de politie. Welke normen worden hier overschreden door de chauffeur? Vluchtmisdrijf, hij had het meisje misschien nog kunnen redden als hij niet aan zijn eigen hachje dacht. Hij reed met een gestolen auto. Artikel 4 Dronken bestuurder rijdt fietsster dood Een dronken automobilist heeft in het Zuid-Hollandse Noordwijkerhout een elfjarig meisje doodgereden. Het meisje werd aangereden, nadat ze met haar fiets was gevallen. De man bleek twee keer zoveel te hebben gedronken als toegestaan. Het meisje raakte zaterdagavond op de Leidsevaart waarschijnlijk het achterwiel van haar vader die voor haar reed. Door deze tik week ze uit naar links en kwam voor de auto terecht. De bestuurder verklaarde dat hij haar niet meer kon ontwijken. Uit een blaastest bleek dat de 31-jarige man uit Noordwijkerhout te veel had gedronken. Zijn rijbewijs is in beslag genomen. Elsevier 22/04/2007 Moet deze man zwaarder bestraft worden dan de man in Resolution omdat hij veel meer heeft gedronken? [vrij antwoord] Artikel 5 Moordenaars moeten hun volledige straf uitzitten GERAARDSBERGEN - Vijf jaar geledn werden in café 't Vraagteken op de Markt de lijken aangetroffen van uitbater Brian Van Den Brempt (30), zijn dienster Cynthia Ronsse (19) en stamgast Bjorn Van Weymeersch (18). Wij spraken met de ouders van Brian. 'Met het proces rond Joe Van Holsbeek is het allemaal weer bovengekomen.' Mireille De Smet, de moeder van Brian, zal de rampdag nooit kunnen vergeten. 'Brian was zondag met mijn auto naar het café getrokken. Maandagochtend kreeg ik om 6.30 uur een telefoontje van de politie. Die meldde me dat mijn wagen nog voor de herberg stond en dat die dringend verplaatst moest worden. De wekelijkse markt ging beginnen en de auto stond in de weg van de marktkramers.' Mireille De Smet en haar echtgenoot Willy Van Den Brempt zijn zelf marktkramers en stonden net klaar om voor de marktdag naar Geraardsbergen te vertrekken. 'Ik reed voorop om de auto te gaan verplaatsen met de reservesleutel, mijn man volgde met de marktwagen. Willy opende het café en zag meteen dat er iets niet pluis was. Hij dacht aan een vechtpartij, waardoor de herberg overhoop was geraakt. Maar toen zag hij Brian liggen, verschikkelijk!' Later die dag werden ook de lijken van Cynthia Ronsse en Bjorn Van Weymeersch ontdekt. 10 Lesmap Resolution - Kunstencentrum Vlaams Fruit

11 Wat volgd was een grootscheepse klopjacht op de daders. De gebroeders Sven (24) en Steven (19) Vlassenbroeck, die op het moment van de feiten in Overboelare woonden, werden ontmaskerd en het moordende duo kreeg een levenslange gevangenisstraf. 'We hebben het nog elke dag moeilijk. Het verlies van Brian kunnen we niet verwerken. Ik sta er mee op en ga er mee slapen. En nu, met het proces rond Joe Van Holsbeek, is het allemaal weer bovengekomen', vertellen de ouders. Mireille en Willy kunnen niet aanvaarden dat de moordenaar van Joe geen levenslange gevangenisstraf kreeg. 'Nu komt hij er van af met twintig jaar. En dan heeft hij nog het lef om zijn straf niet in Polen te willen uitzitten. Die kerel heeft niets meer te willen. Hij heeft iemands kind afgepakt en moet gestraft worden en die periode volledig uitzitten.' Ook met het feit dat de moordenaars van Brian door de wet Lejeune vervroegd kunnen vrijkomen, heeft Mireille het moeilijk. 'De gebroeders Vlassenbroek kregen levenslang, maar mogen na 12,5 jaar cel al een aanvraag indienen voor vrijlating. De wet Lejeune moet afgeschaft worden. Voor zware feiten moet de maximumstraf helemaal uitgezeten worden. Wij hebben als ouders immers levenslang gekregen door het verlies van onze zoon. Ik hoop dat de daders nooit meer vrijkomen. Dat zou ik niet aankunnen.' Ook Hans Van Den Bremt, de broer van Brian, kan geen streep trekken onder het gruwelijke verleden. 'Hans baat zelf een herberg uit op de Markt. Hij heeft het café 'Fratello' genoemd, het Italiaans voor broer. Het is een blijvend eerbetoon aan onze Brian.' Vandaag staan Willy en Mireille met hun textielkraam op de Markt. Ze kijken er uit op de moordlocatie. Intussen werd 't Vraagteken wel afgebroken en staat er een nieuwe herberg, maar voor de ouders van Brian blijft het heel pijnlijk om er op die manier mee geconfronteerd te worden. 'Het lijkt misschien vreemd, maar wij kunnen door ons werk even onze gedachten verzetten. Thuis blijven zitten en voortdurend aan Brian moeten denken, dat is te zwaar. Daarom gaan we toch maar liever naar de markt, ook al valt ook dat ons heel erg zwaar.' De Standaard 30 september 2008 Moeten moordenaars hun straf volledig uitzitten of zijn er redenen denkbaar waarom dat niet hoeft? [vrij antwoord] Artikel 6 'Ik vraag geen vergelding voor Luna' ANTWERPEN - In brieven aan Hans Van Themsche, de moordenaar van haar kleindochter Luna, heeft oma Suzanne Van Well haar verdriet een plaats te geven. 'Het is mijn manier om met de dingen om te gaan', zegt ze. 'Ik had in de aanloop naar het proces al enkele dingen neergeschreven', zegt Suzanne Van Well in haar statige herenwoning in de wijk Klein Antwerpen, nabij het stadspark. 'Enkele mensen hebben me dan aangemoedigd om er een boek van te maken. Dat boek is nu af. Het wordt gelanceerd op de Boekenbeurs begin volgende maand. Behalve een dagboek over de dagen, weken en maanden na de schietpartij van 11 mei 2006, bevat Hans, na de dodentocht van Van Themsche ook brieven aan de schutter en notities die Suzanne Van Well maakte tijdens het proces. 'Het dagboek was eigenlijk louter therapeutisch bedoeld', zegt ze. 'Het was mijn manier om met de dingen om te gaan, om de dingen in perspectief te zetten. Schrijven helpt me. Ook 11 Lesmap Resolution - Kunstencentrum Vlaams Fruit

12 tijdens het proces had ik altijd een boekje bij. Als ik de dingen daarin neerschreef, was ik ervan af. Dat heb ik altijd al gedaan, als ik het neerschrijf, zit het niet meer in mijn hoofd. Heeft u de brieven aan Hans Van Themsche ook echt verstuurd? Suzanne Van Well: 'Nee. Ik heb alleen voor brieven gekozen omdat ik iemand wil aanspreken. Het is gewoon een vorm. En hij is toch de oorzaak van alles.' Was het moeilijk om alles op papier te zetten? 'Het dagboek moest ik voor publicatie nog herwerken en dat was emotioneel erg zwaar. Ik heb het de ouders van Luna pas laten nalezen wanneer ik vond dat het klaar was. Dan moesten ze het allemaal maar één keer nalezen. Maar ook zonder het schrijven komen de herinneringen aan Luna en haar oppas N'Douye vaak terug. De dodentocht van Van Themsche en het proces blijven zeer ingrijpende momenten in ons leven.' Door het boek zullen mensen u opnieuw aanspreken over de feiten. Schrikt u dat niet af? 'We worden hoe dan ook aangesproken, dus dat maakt niet uit. Waar ik het wel moeilijk me heb, is om voorgesteld te worden als de grootmoeder van Luna. Dat zou ik liever niet willen. Maar ik ben niet bang voor de reacties op het boek. Er zullen mensen zijn die er iets aan hebben, en er zullen mensen zijn die het maar niets vinden.' 'Luna is een icoontje geworden. Dat heb ik altijd bizar gevonden. Waarom blijft het de moord op Luna en niet de moord op N'Douye Olemala of de moordpoging op Songul Koç? Het komt onrechtvaardig over. Ik heb er twee verklaringen voor. Kinderen spreken natuurlijk me aan. Maar het komt volgens mij ook omdat Luna een blond, Vlaams meisje was. Dat staat dichter bij onze leefwereld.' Heeft u nog veel contact met de familie van N'Douye? 'Dat gebeurt nog wel, maar niet zo veel. Haar tante woont nog hier. Ze voelt zich verschrikkelijk schuldig. Zij had N'Douye naar hier gehaald.' In oktober is het precies een jaar geleden dat het proces Van Themsche plaatsvond. Is dat toeval? 'Ja. Het boek komt nu uit omdat ik het tussen ander werk door moest afwerken. En nu wou de uitgever het uitbrengen in de aanloop naar de Boekenbeurs.' Hoe kijkt u terug op het proces? 'Het proces was voor ons veel gemakkelijker dan het proces rond de dood van Joe was voor de ouders van Joe Van Holsbeeck. Bij ons was alles zo duidelijk. Het was technisch gezien een gemakkelijk proces, maar niet op emotioneel vlak.' 'Ik bewaar er ook een mooie herinnering aan. Er was zo'n eensgezindheid in het rustig en zonder haat blijven. We waren een hechte groep. Mensen blijken dat bizar te vinden. Velen denken in onze plaats dat we op vergelding uit zijn: Jullie willen toch wel dat hij streng gestraft wordt? Terwijl voor mij een straf pas zin heeft als de dader er ook iets aan heeft. Vergelding maakt alleen ongelukkiger, de ultieme gerechtigheid bestaat niet.' Laat Hans Van Themsche u dan helemaal koud? 'Het enige waar ik soms aan denk is wat er gebeurt als hij over dertig jaar vrijkomt. Wat soort mens is hij als hij vrijgelaten wordt? Ik denk soms ook wel aan zijn ouders. Een van de kleinkinderen zei ooit: Voor zijn broers moet het ook erg zijn. Het doet me ook nadenken 12 Lesmap Resolution - Kunstencentrum Vlaams Fruit

13 over opvoeding. Over de vraag hoe het zo kan mislopen. Hoe vermijden we dat het in de adolescentie zo misloopt?' De Standaard 1 oktober 2008 Suzanne Van Well, de oma van Luna vraagt geen vergelding, ze kent zelfs geen wraakgevoelens. Hoe kan dat denk je? [vrij antwoord] Artikel 7 Hoeveel zorg geef je een dronken bestuurder die net iemand heeft aangereden? Artikel 8 Studente overleden na aanrijding door dronken chauffeur in Gent GENT- Iris Aper, de 21-jarige studente die donderdag van de weg werd gemaaid door een dronken chauffeur in het centrum van Gent, is in het ziekenhuis bezweken aan haar verwondingen. De onderzoeksrechter heeft de chauffeur, een 26-jarige Gentenaar, aangehouden. De man verschijnt maandag voor de Gentse raadkamer. Het ongeval gebeurde donderdag rond 8 uur voor de stadbibliotheek aan het Woodrow Wilsonplein. Zoals elke ochtend was het er razend druk. Duizenden mensen nemen er elke dag de bus of de tram op weg naar hun werk of school, ouders zetten er hun kinderen af en fietsers slalommen er tussen de auto's en voetgangers. Niet voor niets mag je er niet sneller dan dertig per uur. Van die snelheidsbeperking trok de 26-jarige Gentenaar Julien D. zich niets aan. Met liefst 80 per uur vlamde hij rond 8 uur in zijn grijze Audi A4 de kiss-and-ride-strook op. Net op dat moment kwam Iris Aper uit Lokeren, een kotstudente verpleegkunde aan Sint-Vincentius, uit de tegenovergestelde richting aangefietst op weg naar de les. 13 Lesmap Resolution - Kunstencentrum Vlaams Fruit

14 Te voet gevlucht Honderden pendelaars zagen hoe Iris werd opgeschept door de wagen van de dronken barman, bijna door de voorruit ging en meters weggekatapulteerd werd. Na de aanrijding ramde de Audi eerst nog een andere auto om uiteindelijk al tollend tot stilstand te komen tegen een koffiebar op het plein. Daarbij botste de auto ook nog tegen een 15-jarig meisje, dat lichtgewond raakte. In plaats van te wachten op de politie of te kijken hoe het met het slachtoffer ging, vluchtte Julien D. weg in de richting van het Zuidpark. In dezelfde buurt kon de politie hem een halfuur later oppakken. Al snel werd duidelijk dat de brokkenpiloot veel te diep in het glas gekeken had. Hij was zo dronken dat hij pas in de late namiddag voor het eerst ondervraagd kon worden. Vijf jaar cel De onderzoeksrechter besliste donderdagavond om de dronken chauffeur aan te houden. Maandag verschijnt hij voor de Gentse raadkamer. De man riskeert vijf jaar cel. Er hangt hem ook een lang rijverbod boven het hoofd. Belga 8 februari 2013 Welke normen worden hier overschreden door de chauffeur? Vluchtmisdrijf, hij had het meisje misschien nog kunnen redden als hij niet aan zijn eigen hachje dacht. Moet deze man zwaarder bestraft worden dan de man in Resolution omdat hij veel meer heeft gedronken? Vind je in dit geval vijf jaar maximumstraf hoog genoeg? [vrij antwoord] Artikel 9 Jaar rijverbod voor man die 5-jarig meisje doodreed in Drongen GENT- De Gentse correctionele rechtbank heeft een 36-jarige man die in 2011 een 5- jarig meisje doodreed in Drongen en vluchtmisdrijf pleegde, veroordeeld tot één jaar rijverbod. In eerste aanleg veroordeelde de politierechtbank van Gent hem ook tot het betalen van een morele schadevergoeding aan de familie van het slachtoffer, maar in beroep oordeelde de rechtbank anders. Het ongeval gebeurde op 5 februari 2011 in Drongen. Marie-Alixe, het vijfjarige meisje uit Maasmechelen werd voor de ogen van haar moeder, tante en broer opgeschept door een terreinwagen. Ze werd meegesleurd door de wagen en overleed ter plaatse. De bestuurder pleegde vluchtmisdrijf, maar kon later worden opgepakt. Uit het onderzoek bleek dat de bestuurder de aanrijding niet had kunnen vermijden, maar dat hij wel doorreed na het ongeval. De man kreeg in eerste aanleg één jaar rijverbod opgelegd. Hij moest de ouders van het kind ook een morele schadevergoeding van 250 euro betalen, omdat de onzekerheid door het vluchtmisdrijf psychologisch leed veroorzaakt zou hebben. De Gentse correctionele rechtbank bevestigde het rijverbod maar legde in beroep geen schadevergoeding op. Belga 12 februari Lesmap Resolution - Kunstencentrum Vlaams Fruit

15 De dader moest in eerste aanleg een morele schadevergoeding betalen van 250. De correctionele rechtbank legde de schadevergoeding niet op. Representeert het bedrag van de initiële schadevergoeding het verlies van een dochter? Zou in Resolution een morele schadevergoeding aan bod moeten komen? [vrij antwoord] Wat is het meest opmerkelijke gegeven uit het artikel? Het feit dat er onzekerheid bestaat rond het feit dat het vluchtmisdrijf psychologisch leed veroorzaakt zou hebben. Marie-Alixe is voor de ogen van haar familie aangereden én de chauffeur reed gewoon door. Daarbij kan een bedrag van 250 onmogelijk het verlies van een kind compenseren. Het vorig antwoord in het achterhoofd houdend, kan je dan begrijpen dat zulke gerechtelijke incompetentie wraakgevoelens, zoals die aan bod komen in Resolution, in de hand werken? [vrij antwoord] Laat de leerlingen zelf een artikel zoeken dat overeenkomt met de problematiek van Resolution. Dit artikel hoeft niet de hele voorstelling te behandelen. Eén aspect voldoet, zolang het maar relevant is. Spoor de leerlingen aan om creatief te zijn en zelf na te denken waar de voorstelling nog allemaal overgaat behalve hetgeen duidelijk aan bod komt. 6. Fysieke en mentale gevolgen van alcoholmisbruik 6.1 Alcohol en de hersenen Alcohol is een verdovend middel en werkt dus ook verdovend op de hersencellen, waardoor de communicatie tussen deze cellen vertraagt. Reeds vanaf zes glazen is er een verlies aan hersenweefsel. Dit verlies heeft te maken met het feit dat alcohol giftig is en het feit dat alcohol zorgt voor een vitamine B1 tekort. Op lange termijn zorgt alcoholgebruik voor het krimpen van de hersenen, waarbij het volume tot 15% kan afnemen. Alcohol oefent zijn grootste invloed uit op het voorste deel van de hersenen, dat verantwoordelijk is voor zelfcontrole, sociaal functioneren, handelen en redeneren. Schade aan dit deel zorgt dan ook onvermijdelijk voor achteruitgang bij deze functies. Het verlies van zelfcontrole is zeer kenmerkend voor dronkenschap. Het zorgt voor impulsievere beslissingen en een remmingloos gevoel. Alsof dat nog niet genoeg is, heeft alcohol ook een nefast effect op de kleine hersenen achteraan het hoofd, wat resulteert in stoornissen in motoriek coördinatie en evenwicht. De welbekende black-outs vinden hun oorsprong ook in de hersenen. Als men veel alcohol in een korte tijdspanne nuttigt, begint het ook in te werken op de hippocampus, waardoor herinneringen van het korte termijn geheugen niet doorgegeven aan het lange termijn geheugen. De hersenen blijven zich ontwikkelen tot men ongeveer 23 jaar is en tot die leeftijd zijn ze erg kwetsbaar voor giftige stoffen. Overmatig drinken vanaf jonge leeftijd kan onomkeerbare schade veroorzaken. 15 Lesmap Resolution - Kunstencentrum Vlaams Fruit

16 6.2 Alcohol en het verkeer Rijden onder invloed van alcohol blijft een van de voornaamste verkeersveiligheidsproblemen in het verkeer. De cijfers zijn ontzagwekkend: in België speelt alcohol een rol in meer dan 4000 ongevallen, waarbij meer dan 200 doden vallen. Over het algemeen spreken we van ongeveer 6000 slachtoffers per jaar. Zoals hierboven gezegd heeft alcohol een grote invloed op het voorste gedeelte van de hersenen en de kleine hersenen. Tijdens het autorijden spelen deze hersendelen een belangrijke rol. Wanneer men onder invloed rijdt, neemt de concentratie en het inschattingsvermogen af en de reactietijd wordt veel trager. Tunnelzicht is ook zeer kenmerkend voor mensen die rijden onder invloed. Dit wil zeggen dat je je focus legt op wat er recht voor je gebeurt zonder rekening te houden met de rest van je omgeving. De rijstijl van de chauffeur kan veel agressiever worden, doordat alcohol zorgt voor een gevoel van onoverwinbaarheid. Al deze factoren duiden meer dan duidelijk genoeg aan dat rijden onder alcohol of meerijden met iemand die onder invloed is levensgevaarlijk is. Hoe zit het nu met de wettelijke normen omtrent alcohol? Deze is vastgesteld op 0,5 promille, ongeveer het equivalent van twee pintjes. Toch is de kans dat je met deze hoeveelheid alcohol als bestuurder een ongeval veroorzaakt al 2,5 keer hoger. Natuurlijk is het moment wanneer je deze wettelijke norm overschrijdt zeer individueel. Het hangt ondermeer af van het geslacht, het gewicht en de tijd tussen het laatste glas en het beginnen rijden. Om zeker te zijn kan men dus best gewoon geen alcohol nuttigen wanneer men met de auto rijdt. 6.3 Alcohol en verantwoordelijkheid Alcohol maakt een deel uit van het uitgaansleven. De cijfers van beginnende bestuurders die betrokken zijn bij zogenaamde weekendongevallen liggen ontzettend hoog. De maatregelen die je zelf kan treffen om niet betrokken te worden bij dergelijke ongevallen zijn simpel. Als je zelf chauffeur bent, is het best om gewoonweg geen alcohol te nuttigen. Natuurlijk kan het zijn dat je met veel vrienden naar een fuif gaat. Spreek in zo n gevallen steeds een BOB af en hou die BOB dan ook af en toe in het oog om zeker te zijn dat hij/zij zich wel degelijk aan de regels houdt. Ruik je toch onraad, dan kan je beter een taxi bellen of het openbaar vervoer nemen. Verantwoordelijkheid is hierbij een sleutelbegrip. Door zelf dronken te rijden, breng je je eigen leven en dat van anderen, vrienden die met je meerijden of andere bestuurders, in gevaar. Met een dronken chauffeur meerijden is al net even gevaarlijk. In situaties waarbij een vriend(in) of kennis dronken achter het stuur wil kruipen, is het verstandig zijn/haar sleutels af te pakken en de ouders of een taxi te bellen. In principe kan iedereen terecht komen in een ongeval veroorzaakt door een dronken chauffeur. Zulke situaties berusten puur op toeval. De inspanning van de politie inzake dronken rijden zijn erg belangrijk. Met de BOB campagne die ze twee maal per jaar doorvoeren en de gewone alcoholcontroles zetten ze de gevaren ervan duidelijk in de verf. De boetes voor het rijden onder invloed zijn in januari 2012 nog maar eens gestegen. De maximumboete voor het overschrijden van de wettelijke limiet bedraagt nu al Deze campagnes werpen hun vruchten af, want tijdens de laatste campagne is het percentage van 16 Lesmap Resolution - Kunstencentrum Vlaams Fruit

17 chauffeurs onder invloed gedaald tot 2,9 procent. Dit is een mooi cijfer, maar het streefdoel is natuurlijk nul percent. Wat je zelf kan doen om niet bij zulke ongevallen betrokken te geraken is hierboven al uitvoerig uitgelegd. 7. Creativiteit 7.1 Recensie Laat de leerlingen een recensie schrijven over de voorstelling. Een recensie bestaat meestal uit drie onderdelen: 1. De analyse (een bespreking van de voorstelling, wat hebben we nu eigenlijk gezien?) 2. De interpretatie (hoe heb je het begrepen, welke boodschap wil de theatermaker overbrengen?) 3. De evaluatie (positieve en negatieve kritiek) Behalve deze drie grote onderdelen die voornamelijk het waardeoordeel vormen is het belangrijk dat de bekritiseerde voorstelling goed gesitueerd wordt. Zo kan de lezer een goed beeld schetsen over de voorstelling: datum, locatie, regisseur, auteur, gezelschap, eventueel namen van acteurs, In de analyse moet de verhaallijn van de voorstelling worden geschetst, waarover gaat het? Hoe wordt het verhaal verteld: in bedrijven of chronologisch. Ook moet in de analyse worden nagegaan wat voor soort theater er werd opgevoerd: bewegingstheater, teksttheater, experimenteel, traditioneel, veel of weinig personages, Alle theatrale middelen kunnen worden besproken: licht, geluid, rekwisieten, decor en eventuele projecties, acteerstijl, het ritme van de voorstelling, stem- en taalgebruik, kostuum en het gebruik van de ruimte. In de interpretatie komt voornamelijk de thematiek van de voorstelling aan bod. Wat heeft de theatermaker willen vertellen? Waarom koos hij voor een bepaalde vormgeving en onderstreept deze de thematiek? In de evaluatie evalueert men de theatrale middelen die werden ingezet. Werkte het voor jou, is de boodschap overgekomen? Je kan ook zeggen wat je mooi, goed, interessant, lelijk of overbodig vond en uitleggen waarom. Tenslotte is het belangrijk om weten dat een recensie één doorlopende tekst is. De analyse, interpretie en evaluatie horen niet strikt van elkaar gescheiden te zijn. Alineaverdeling blijft echter een must alsook de verdeling: inleiding, midden en slot. Bij een recensie hoort uiteraard ook een passende en pakkende titel. U vindt hierna enkele goede recensies van leerlingen uit de derde graad over Resolution. 17 Lesmap Resolution - Kunstencentrum Vlaams Fruit

18 18 Lesmap Resolution - Kunstencentrum Vlaams Fruit

19 19 Lesmap Resolution - Kunstencentrum Vlaams Fruit

20 20 Lesmap Resolution - Kunstencentrum Vlaams Fruit

Het verhaal van een veroorzaker van een verkeersongeval: les 2 SECUNDAIR ONDERWIJS. Doelgroep. VOETen. Lesfiche verkeers- en mobiliteitseducatie

Het verhaal van een veroorzaker van een verkeersongeval: les 2 SECUNDAIR ONDERWIJS. Doelgroep. VOETen. Lesfiche verkeers- en mobiliteitseducatie Lesfiche verkeers- en mobiliteitseducatie SECUNDAIR ONDERWIJS Het verhaal van een veroorzaker van een verkeersongeval: les 2 Doelgroep Leerlingen van de derde graad secundair onderwijs VOETen Gemeenschappelijke

Nadere informatie

Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren

Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren Mijn leven veranderde zo n drie jaar geleden. Juist de dag voor mijn mama s verjaardag kreeg ze van mijn vader een kogel door het hoofd. Wonder boven wonder overleefde

Nadere informatie

Bemiddeling tussen slachtoffers en daders van misdrijven

Bemiddeling tussen slachtoffers en daders van misdrijven Bemiddeling tussen slachtoffers en daders van misdrijven INHOUD De handtas van Marie-Claire werd van haar schouder gerukt. Ze vindt dat de dader gestraft moet worden, maar ze heeft ook heel wat vragen

Nadere informatie

Over de doodstraf (Uit: Mensenrechteneducatie in Niet-confessionele zedenleer)

Over de doodstraf (Uit: Mensenrechteneducatie in Niet-confessionele zedenleer) Over de doodstraf (Uit: Mensenrechteneducatie in Niet-confessionele zedenleer) Doelstellingen: Reflecteren over pro en contra s van de doodstraf De eigen mening over de doodstraf toetsen aan de mening

Nadere informatie

Niet veel mensen krijgen deze ziekte en sommige volwassenen hebben er vaak nog nooit van gehoord of weten er weinig vanaf.

Niet veel mensen krijgen deze ziekte en sommige volwassenen hebben er vaak nog nooit van gehoord of weten er weinig vanaf. Je leest waarschijnlijk dit boekje omdat je mama of papa of iemand anders speciaal in je familie Amyotrofische Lateraal Sclerose heeft. Het is een lang woord en het wordt vaak afgekort tot ALS. Niet veel

Nadere informatie

Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen.

Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen. Een klein gesprekje met God Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen. God lachte breed. Dat is waar!, zei God. Jij bent ook het licht.

Nadere informatie

Dossier : jongeren en het verkeer

Dossier : jongeren en het verkeer Dossier : jongeren en het verkeer 1 Nooit had ik gedacht dat mij zoiets kon overkomen, is een bedenking die wel meer jongeren die betrokken raakten in een ongeval zich maken. Nochtans, als de media op

Nadere informatie

Dossier: rijden onder invloed van alcohol

Dossier: rijden onder invloed van alcohol Dossier: rijden onder invloed van alcohol 1 1. Rijden onder invloed van alcohol bij de jongeren Bij nachtelijke weekendongevallen wordt alcoholgebruik vaak met de vinger gewezen. Er doen heel wat clichés

Nadere informatie

ONDERZOEKSDOCUMENT: GEBRUIK VAN ALCOHOL ONDER JONGEREN, IN HET VERKEER

ONDERZOEKSDOCUMENT: GEBRUIK VAN ALCOHOL ONDER JONGEREN, IN HET VERKEER Gemeente Breda Claudius Prinsenlaan 10 4811 DJ Breda Postbus 90156, 4800 RH Breda N: Kenneth Wilson T: 06 30735070 E: k.wilson@breda.nl W: www.breda.nl ONDERZOEKSDOCUMENT: GEBRUIK VAN ALCOHOL ONDER JONGEREN,

Nadere informatie

U bent gedagvaard. >voor de politierechtbank >voor de correctionele rechtbank. Wegwijs in justitie. In de hoofdrol bij justitie.

U bent gedagvaard. >voor de politierechtbank >voor de correctionele rechtbank. Wegwijs in justitie. In de hoofdrol bij justitie. Wegwijs in justitie In de hoofdrol bij justitie De instellingen Meer informatie Justitie in de praktijk Federale Overheidsdienst Justitie U bent gedagvaard >voor de politierechtbank >voor de correctionele

Nadere informatie

FRONT Polyphonie LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN. Deel II: Naverwerking. To see is to know

FRONT Polyphonie LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN. Deel II: Naverwerking. To see is to know FRONT Polyphonie LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN Deel II: Naverwerking To see is to know Wij gaan er bij Publiekswerking steeds van uit dat er geen vaststaande antwoorden zijn wat de tekentaal van een opvoering

Nadere informatie

Accent op improvisatie en taal

Accent op improvisatie en taal Accent op improvisatie en taal onderdeel: articulatie en improvisatie Titel les/thema Inspringspelen (en articulatie-oefening) Graad: 3 Aan al deze doelen wordt gewerkt, toch duidt u best aan welke u in

Nadere informatie

Post 1: Gelukkig die arm van geest zijn, want hun behoort het koninkrijk der hemelen.

Post 1: Gelukkig die arm van geest zijn, want hun behoort het koninkrijk der hemelen. Post 1: Gelukkig die arm van geest zijn, want hun behoort het koninkrijk der hemelen. Wij leven in een consumptiemaatschappij. Iedereen heeft de nieuwste spullen en als we die nieuwigheden beu zijn, kopen

Nadere informatie

Fictiedossier Op blote voeten Maren Stoffels

Fictiedossier Op blote voeten Maren Stoffels Fictiedossier Op blote voeten Maren Stoffels Mariska Wijlens Klas 3T2 Docent: Mevrouw Scholten 1. Zakelijke gegevens Titel: Op blote voeten Auteur: Maren Stoffels Uitgever: Leopold Jaar van verschijnen:

Nadere informatie

HOTEL MALARIA LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN DEEL II: NAVERWERKING

HOTEL MALARIA LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN DEEL II: NAVERWERKING HOTEL MALARIA LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN DEEL II: NAVERWERKING!! OPGELET!! Wij gaan er bij Publiekswerking steeds van uit dat er geen vaststaande antwoorden zijn op onderstaande vragen. De associaties

Nadere informatie

tauberbach LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN DEEL II: NAVERWERKING

tauberbach LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN DEEL II: NAVERWERKING tauberbach LESBRIEF VOOR LEERKRACHTEN DEEL II: NAVERWERKING Chris Van der Burght!! OPGELET!! Wij gaan er bij Publiekswerking steeds van uit dat er geen vaststaande antwoorden zijn op onderstaande vragen.

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

een als misdrijf omschreven feit proces-verbaal procureur des Konings parket of van het Openbaar Ministerie

een als misdrijf omschreven feit proces-verbaal procureur des Konings parket of van het Openbaar Ministerie uitgave juni 2015 Minderjarigen kunnen volgens de Belgische wet geen misdrijven plegen. Wanneer je als jongere iets ernstigs mispeutert, iets wat illegaal is, pleeg je een als misdrijf omschreven feit

Nadere informatie

Openingsgebeden INHOUD

Openingsgebeden INHOUD Openingsgebeden De schuldbelijdenis herzien Openingsgebeden algemeen Openingsgebeden voor kinderen Openingsgebeden voor jongeren INHOUD De schuldbelijdenis herzien De schuldbelijdenis heeft in de openingsritus

Nadere informatie

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197 Inhoud Aan jou de keuze 7 D/2012/45/239 - isbn 978 94 014 0183 8 - nur 248 Tweede druk Vormgeving omslag en binnenwerk: Nanja Toebak, s-hertogenbosch Illustraties omslag en binnenwerk: Marcel Jurriëns,

Nadere informatie

Theater Speelman De Wachters (5+)

Theater Speelman De Wachters (5+) Theater Speelman De Wachters (5+) 1 S P E E L M A N Beste leerkracht, Dit is de lesmap als begeleiding bij de theatervoorstelling De Wachters van Theater Speelman en is bedoeld voor kinderen van de eerste

Nadere informatie

Theater Speelman DO (8+)

Theater Speelman DO (8+) Theater Speelman DO (8+) Met dank aan Hanne Moors Beste leerkracht, Deze lesmap is bedoeld voor kinderen van de tweede en derde graad lager onderwijs. Er zijn een aantal aspecten die je kunt bespreken

Nadere informatie

De leerkracht voorziet papier, enveloppes en eventueel materiaal om de enveloppes te versieren.

De leerkracht voorziet papier, enveloppes en eventueel materiaal om de enveloppes te versieren. LESFICHE - Brief van de getuige Lesonderwerp De leerlingen schrijven een brief aan zichzelf om te openen op het moment dat ze hun rijbewijs behalen. Ze houden de brief zelf bij of geven hem aan hun ouders

Nadere informatie

Ga niet naar de hel. Een jonge Koreaanse artiest meegenomen naar de hel. PIT www.divinerevelations.info/dutch

Ga niet naar de hel. Een jonge Koreaanse artiest meegenomen naar de hel. PIT www.divinerevelations.info/dutch Ga niet naar de hel Een jonge Koreaanse artiest meegenomen naar de hel PIT www.divinerevelations.info/dutch In 2009 werd een jonge artieste, die een nachtbidstond bijwoonden, bezocht door Jezus Christus.

Nadere informatie

Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004. Pasen is opstaan

Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004. Pasen is opstaan Gelezen: Genesis 1 en 2 enkele verzen Marcus 16: 1 8 11-04-2004 Pasen is opstaan Gemeente, Het woord, het werkwoord dat bij Pasen hoort is: opstaan. Daarbij horen de afgeleide zelfstandige naamwoorden:

Nadere informatie

Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll

Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll Weer een dag dat ik vroeg moet op staan, de ellende weer begint. De dagen worden steeds langer en vermoeiender. De dingen waaraan ik gedacht heb om het

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7. Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11. Activiteit 03: Acting out 16

Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7. Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11. Activiteit 03: Acting out 16 Inhoud Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7 Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11 Activiteit 03: Acting out 16 Activiteit 04: Schuld 22 Activiteit 05: Angst 26 Activiteit 06: Verdriet

Nadere informatie

Onderzoeksrapport. Hou vol! Geen alcohol. Een alcohol preventieprogramma gericht op basisschool leerlingen en hun moeders.

Onderzoeksrapport. Hou vol! Geen alcohol. Een alcohol preventieprogramma gericht op basisschool leerlingen en hun moeders. Onderzoeksrapport Hou vol! Geen alcohol Een alcohol preventieprogramma gericht op basisschool leerlingen en hun moeders. Suzanne Mares, MSc Dr. Anna Lichtwarck-Aschoff Prof. Dr. Rutger Engels Inleiding

Nadere informatie

SPREEKBEURT POLITIE. Ga een dagje op stap met politieagent Arjan en leer meer over de politie

SPREEKBEURT POLITIE. Ga een dagje op stap met politieagent Arjan en leer meer over de politie SPREEKBEURT POLITIE Ga een dagje op stap met politieagent Arjan en leer meer over de politie Wat doet een politieagent? WELKOM DE POLITIEPRAKTIJK helpen bij een ongeluk pak de winkeldief! bekeuren en aanhouden

Nadere informatie

Wat je moet weten over alcohol

Wat je moet weten over alcohol Wat je moet weten over alcohol 1 2 Op een feestje of op café drinken veel mensen alcohol. Dat vinden ze gezellig. Maar is alcohol drinken wel altijd zo gezellig? In deze folder vind je: wat alcohol met

Nadere informatie

Het circus komt 3+ Clair de Lune Théâtre (België)

Het circus komt 3+ Clair de Lune Théâtre (België) lesbrief Het circus komt 3+ Clair de Lune Théâtre (België) onderbouw (groep 1 t/m 4) bezoekadres Markendaalseweg 75a Het doek gaat op. Er komt een schaduwcircus aan en alles is ineens mogelijk! Schaduwen

Nadere informatie

Bart van Haaster 2013

Bart van Haaster 2013 Bart van Haaster 2013 1. Als voorwaarde voor verantwoordelijkheid 2. Als zelfverwerkelijking 3. Als bewuste aansturing 1. Vrije wil als voorwaarde voor verantwoordelijkheid Een handeling uit vrije wil

Nadere informatie

GAMS België. GAMS België

GAMS België. GAMS België 14 15 Emoties zijn reacties op allerlei zaken die zich afspe- VGV is een uiterst pijnlijke ingreep die vaak onder len rondom ons: angst, vreugde, woede, verbazing, dwang en zonder waarschuwing wordt uitgevoerd.

Nadere informatie

Inhoud. Deel een: Een radicale heling 1 Het verhaal van Jill 17

Inhoud. Deel een: Een radicale heling 1 Het verhaal van Jill 17 Fragment uit Colin Tipping Radicaal Vergeven (opmaak is anders dan in het boek zelf) Inhoud Voorwoord bij de Nederlandse uitgave 7 Woord vooraf 9 Inleiding 11 Deel een: Een radicale heling 1 Het verhaal

Nadere informatie

Gemeente van Christus, mensen van God,

Gemeente van Christus, mensen van God, Gemeente van Christus, mensen van God, Het lijkt vanmorgen over kloven te gaan, kloven tussen mensen. Mensen die niet meer bij elkaar kunnen komen, die elkaar niet meer kunnen bereiken. Geen weg meer terug,

Nadere informatie

Een spannend spel loopt verkeerd af

Een spannend spel loopt verkeerd af De strafzaak Een spannend spel loopt verkeerd af Algemene informatie over de rechtszaak in het simulatiespel Ben, Najib en Roos, drie vmbo leerlingen van 15 jaar, hebben de laatste lesuren vrij van school

Nadere informatie

WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT

WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT 1 Je leest waarschijnlijk dit boekje omdat je mama of papa of iemand anders speciaal in je familie Amyotrofische Laterale Sclerose heeft. Het is een lang woord en

Nadere informatie

NASLEEP VAN EEN RUZIE OF EEN BETREURENSWAARDIG

NASLEEP VAN EEN RUZIE OF EEN BETREURENSWAARDIG NASLEEP VAN EEN RUZIE OF EEN BETREURENSWAARDIG INCIDENT Toelichting Deze brochure is een vertaling van de handleiding van Gottman (www.gottman.com) voor het verwerken van ruzies uit het verleden en betreurenswaardige

Nadere informatie

EN TOEN GING DE BEL DE ENORME IMPACT VA N FATALE BEDRIJFSONGEVALLEN LAURA BRUGMANS

EN TOEN GING DE BEL DE ENORME IMPACT VA N FATALE BEDRIJFSONGEVALLEN LAURA BRUGMANS EN TOEN GING DE BEL DE ENORME IMPACT VA N FATALE BEDRIJFSONGEVALLEN LAURA BRUGMANS EN TOEN GING DE BEL De enorme impact van fatale bedrijfsongevallen Laura Brugmans Ontwerp en vormgeving: Twin Media bv,

Nadere informatie

Eerste druk, februari 2011 2011 Elisabeth Nymus

Eerste druk, februari 2011 2011 Elisabeth Nymus Seksueel misbruik Eerste druk, februari 2011 2011 Elisabeth Nymus isbn: 978-90-484-1685-1 nur: 248 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

Alcoholintoxicatie 1

Alcoholintoxicatie 1 Alcoholintoxicatie 1 Je hebt teveel alcohol gedronken en dit heeft dusdanige effecten op je lichaam gehad dat een opname in het ziekenhuis noodzakelijk was. Doordat je teveel gedronken hebt kan er van

Nadere informatie

Factsheet De aansprakelijkheid van de arts

Factsheet De aansprakelijkheid van de arts Factsheet De aansprakelijkheid van de arts Algemeen Als u vermoedt dat een beroepsbeoefenaar uw rechten heeft geschonden, kunt u hem of de zorginstelling waarbinnen hij werkt aansprakelijk stellen. Volgens

Nadere informatie

Omdat het langere tijd zo goed ging heeft de arts in 2008 de medicatie verminderd.

Omdat het langere tijd zo goed ging heeft de arts in 2008 de medicatie verminderd. Congres GGZ 2014 Geacht publiek, Waarschijnlijk hebben jullie de aankondiging van mijn mededeling gelezen: mijn neef heeft in een toestand van zware psychose zijn beide ouders om het leven gebracht. Dit

Nadere informatie

Ria Massy. De taart van Tamid

Ria Massy. De taart van Tamid DE TAART VAN TAMID Ria Massy De taart van Tamid De taart van Tamid 1 Hallo broer! Hallo Aziz! roept Tamid. Zijn hart klopt blij. Aziz belt niet zo dikwijls. Hij woont nog in Syrië. Bellen is moeilijk in

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

1 Wat is er met me aan de hand? 11

1 Wat is er met me aan de hand? 11 Leven met een alcoholprobleem 07-03-06 09:25 Pagina 7 Inhoud Voorwoord 1 Wat is er met me aan de hand? 11 Typerend beeld van de kwaal 11 Symptomen 12 Vroege en late symptomen 14 Diagnostiek 14 Een paar

Nadere informatie

Definitieve resultaten eindejaarscontroles

Definitieve resultaten eindejaarscontroles Definitieve resultaten eindejaarscontroles Persbericht 14 januari 211 2 Na zes weken sensibilisering en alcoholcontroles op de weg maken Staatssecretaris voor Mobiliteit Etienne Schouppe en het Belgisch

Nadere informatie

Take a look at my life week 5&6

Take a look at my life week 5&6 Take a look at my life week 5&6 Maandag 27 januari 2014 Zou vandaag gaan werken, maar heb op het laatste moment afgezegd omdat het nogal glad was op de weg. Dus ik durfde het niet aan om op de fiets naar

Nadere informatie

Positief opvoeden: Tussen koesteren en kaderen. Julie Breemersch

Positief opvoeden: Tussen koesteren en kaderen. Julie Breemersch Positief opvoeden: Tussen koesteren en kaderen I.V.psychotherapeut Verliescounselor 0478/90.91.98 Onze Maatschappij Veranderingen... Onze Maatschappij Complexere maatschappij: Complexere nesten Nesten

Nadere informatie

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Zeeuwse jongeren en alcohol In 2010 is de Zeeuwse campagne Laat ze niet (ver)zuipen! van start

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Ik hoop u hiermee nog extra informatie te hebben gegeven, die misschien verduidelijkend kan werken.

Ik hoop u hiermee nog extra informatie te hebben gegeven, die misschien verduidelijkend kan werken. Dames en heren, De kliniek waar ik nu 6 jaar verblijf, heeft helaas voor een impasse gezorgd door een behandelcoördinator van de long stay afdeling, Ed Schutguns, een risico taxatie in het kader van de

Nadere informatie

Hoe schrijf ik een Recensie

Hoe schrijf ik een Recensie Hoe schrijf ik een Recensie Een recensie is een kritisch artikel geschreven voor een krant of tijdschrift om degene die het leest te informeren over een voorstelling. Jij bent voor deze gelegenheid journalist

Nadere informatie

gedragen. Een belangrijke factor daarbij is de functie van ons verstand.

gedragen. Een belangrijke factor daarbij is de functie van ons verstand. inleiding Soms zijn we als mensen zo sterk met onze gedachten bezig,dat we bijna vergeten om in het hier en nu te leven.als ik op een stralendedagdoorde stad loop zie ik toch veel mensen in gedachten eigenlijk

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over seksuele intimidatie op het werk. Je hebt te maken met seksuele intimidatie als een collega je steeds aanraakt. Of steeds grapjes maakt over seks. Terwijl je dat

Nadere informatie

7 in 1 klap. 7 in 1 klap

7 in 1 klap. 7 in 1 klap 7 in 1 klap Beste leerkracht, binnenkort komen wij bij u in de klas 7 in 1 klap spelen, een voorstelling van theatergroep Voorstelling in de Klas. 7 in 1 klap is losjes gebaseerd op het sprookje Het dappere

Nadere informatie

030_GPV1QU_20131116_PSW01_00.qxp_PSvW 11/13/13 10:23 AM Page 30. Kinderen zonder rem

030_GPV1QU_20131116_PSW01_00.qxp_PSvW 11/13/13 10:23 AM Page 30. Kinderen zonder rem 030_GPV1QU_20131116_PSW01_00.qxp_PSvW 11/13/13 10:23 AM Page 30 Kinderen zonder rem Fotograaf Allard de Witte en journalist Joost Bos volgden dertig kinderen met FAS (foetaalalcoholsyndroom). Woensdag

Nadere informatie

EIGEN BLOED Over moeders die hun kind afstaan ter adoptie

EIGEN BLOED Over moeders die hun kind afstaan ter adoptie EIGEN BLOED Ik zie het koppie al, zegt de huisarts tegen de dertienjarige Henny Paniek Ze kwam bij hem vanwege buikpijn Dan gaat alles razendsnel Met een ambulance wordt Henny naar het ziekenhuis gebracht

Nadere informatie

Dossier : vermoeidheid

Dossier : vermoeidheid Dossier : vermoeidheid Inleiding In slaap vallen achter het stuur kan fataal zijn. Toch rijden heel wat bestuurders gewoon door, hoewel ze zich moe voelen. Ze denken dat ze door een raam te openen of door

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

De draad weer oppakken

De draad weer oppakken De draad weer oppakken na een ingrijpende gebeurtenis 0900-0101 (lokaal tarief) Slachtofferhulp N e d e r l a n d Een ingrijpende gebeurtenis, zoals een misdrijf of verkeersongeluk, zet uw leven in meer

Nadere informatie

27.03.2014 dienst communicatie

27.03.2014 dienst communicatie 27.03.2014 dienst communicatie Een vrijwilliger van Bloemenstad werd in het één programma Iedereen beroemd in de bloemetjes gezet in de rubriek De Fanfare. Bekijk het fragment via deze link: http://www.een.be/programmas/iedereen-beroemd/de-fanfare-djoren

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING LESMODULE VMBO LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 WAT ZIJN HERSENEN? VRAAG WAT ZIJN HERSENEN PRECIES? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE? DENKOEFENING WAAR- VOOR GEBRUIK JE OP DÍT MOMENT JE HERSENEN? DENKOEFENING KUN

Nadere informatie

Aan de hand van stellingen denken de leerlingen na over verkeerssituaties. De leerlingen gaan in kleine groepen in gesprek over hun standpunten.

Aan de hand van stellingen denken de leerlingen na over verkeerssituaties. De leerlingen gaan in kleine groepen in gesprek over hun standpunten. Lesonderwerp Aan de hand van stellingen denken de leerlingen na over verkeerssituaties. De leerlingen gaan in kleine groepen in gesprek over hun standpunten. Doelstelling De leerlingen denken na over bepaalde

Nadere informatie

www.queridokinderboeken.nl

www.queridokinderboeken.nl www.queridokinderboeken.nl Copyright 2013 Joke van Leeuwen Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, in enige vorm of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke

Nadere informatie

Als paarden konden spreken

Als paarden konden spreken Als paarden konden spreken Eerste druk, maart 2012 2012 Julie Beirens isbn: 978-90-484-2338-5 nur: 285 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van deze

Nadere informatie

Toneelstuk Harde noten : nabespreking

Toneelstuk Harde noten : nabespreking Toneelstuk Harde noten : nabespreking Ondanks alle campagnes en initiatieven blijft pesten een moeilijk uit te roeien probleem dat ook de dertienjarige Kaat, hoofdpersonage uit de boeken Harde noten en

Nadere informatie

De beslissing. Aan mij zal het niet liggen, antwoordde Jens. Maar jij

De beslissing. Aan mij zal het niet liggen, antwoordde Jens. Maar jij De beslissing De winter daarvoor was de beslissing gevallen. We zaten met een glas wijn bij mijn ouders in de woonkamer en vertelden over Kreta, en ook dat we van plan waren naar Zuid- Duitsland te verhuizen.

Nadere informatie

Na de schok... Informatie voor ouders

Na de schok... Informatie voor ouders Na de schok... Informatie voor ouders Niemand is echt voorbereid op een schokkende gebeurtenis en als het gebeurt heeft dat voor iedereen ingrijpende gevolgen. Als kinderen samen met hun ouders een aangrijpende

Nadere informatie

RECHT vaardig? Voorbereiding of naverwerking Opdracht 4

RECHT vaardig? Voorbereiding of naverwerking Opdracht 4 a) Wie zit waar Lees aandachtig onderstaande tekst. Duid nadien op de foto de plaats aan van de verschillende actoren (rood en onderlijnd in tekst) in een rechtbank. Bij een burgerlijke of een strafrechtelijk

Nadere informatie

in de klas Opzet lesbrief

in de klas Opzet lesbrief in de klas lesbrief Opzet lesbrief De lesbrief Alleen op de wereld sluit aan bij de voorstelling van Maas theater en dans en nummer #92 van het BoekieBoekietijdschrift. Alle lessen zijn ook geschikt voor

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Stil verdriet: een kwalitatief onderzoek naar de beleving van ouderen met een volwassen kind met kanker.

Stil verdriet: een kwalitatief onderzoek naar de beleving van ouderen met een volwassen kind met kanker. Stil verdriet: een kwalitatief onderzoek naar de beleving van ouderen met een volwassen kind met kanker. 23 mei 2013 Liesbeth Van Humbeeck Let Dillen Universitair Ziekenhuis Gent Dienst Geriatrie B1 gelijkvloers

Nadere informatie

13 Jij en pesten. Ervaring

13 Jij en pesten. Ervaring 82 13 Jij en pesten Wat doe ik hier vandaag? P Ik word me ervan bewust hoe erg het is om iemand te pesten en gepest te worden. P Ik leer dat ik met anderen steeds weer respectvol moet omgaan. P Ik ken

Nadere informatie

Wat als ik voor mijn dromen had gekozen Even had geluisterd naar mijn hart.

Wat als ik voor mijn dromen had gekozen Even had geluisterd naar mijn hart. Interview Wat als ik voor mijn dromen had gekozen Even had geluisterd naar mijn hart. Tekst Dennis van Elten Foto s Ine Van Hofstraeten Kun jij Ine van Hofstraeten beschrijven in 3 woorden? Doorzetter,

Nadere informatie

4HOOG STELT VOOR KRIEP

4HOOG STELT VOOR KRIEP 4HOOG STELT VOOR KRIEP Gevaarlijk grappig op het puntje van je stoel! Als ze het NIET hadden gehoord Hadden ze het nooit geweten En was alles anders geweest Maar... Ze HADDEN het gehoord Dus wisten ze

Nadere informatie

BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID IN SCHOOLVERBAND. Prof. dr. Aloïs VAN OEVELEN Gewoon hoogleraar Universiteit Antwerpen

BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID IN SCHOOLVERBAND. Prof. dr. Aloïs VAN OEVELEN Gewoon hoogleraar Universiteit Antwerpen BURGERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID IN SCHOOLVERBAND Prof. dr. Aloïs VAN OEVELEN Gewoon hoogleraar Universiteit Antwerpen INHOUD I. De begrippen burgerlijke aansprakelijkheid en strafrechtelijke II. Twee concrete

Nadere informatie

VOOR JE BEGINT TE LEZEN

VOOR JE BEGINT TE LEZEN Met Ule slaagt Marc de Bel erin het monster oorlog een gezicht te geven. Maar hij toont ook aan dat ondanks alles, liefde en vriendschap de kracht geven om door te zetten. WOUTER SINAEVE, IN FLANDERS FIELDS

Nadere informatie

Als je ouders uit elkaar gaan, zit je met heel wat vragen.

Als je ouders uit elkaar gaan, zit je met heel wat vragen. Als je ouders uit elkaar gaan, zit je met heel wat vragen. Kan ik kiezen bij wie ik ga wonen? Is het mijn schuld? Ben ik verplicht om op bezoek te gaan bij papa of mama? Waarom hebben mijn ouders elk een

Nadere informatie

Zelfdoding. en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op.

Zelfdoding. en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Zelfdoding en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Alles over zelfdoding De Zelfmoordlijn tel. 02 649 95 55 www.zelfmoordlijn.be Werkgroep Verder Voor wie achterblijft na

Nadere informatie

- het lezen van het boek van Soldaat van Oranje en het maken van de literatuurwijzer het bekijken van de film Soldaat van Oranje;

- het lezen van het boek van Soldaat van Oranje en het maken van de literatuurwijzer het bekijken van de film Soldaat van Oranje; LESSUGGESTIES blijkt de blijvende grote interesse van scholieren voor de Tweede Wereldoorlog. Zij geven aan vooral gegrepen te worden door persoonlijke verhalen, gekoppeld aan inzet van hedendaagse middelen.

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

Lesonderwerp. Doelstelling

Lesonderwerp. Doelstelling Lesonderwerp Aan de hand van stellingen denken de leerlingen na over verkeerssituaties. Met behulp van post-its geven ze hun mening, op een schaal van helemaal akkoord tot helemaal niet akkoord. De leerlingen

Nadere informatie

LES 10. Sluipaanval. Doe Lees 1 Samuël 24.

LES 10. Sluipaanval. Doe Lees 1 Samuël 24. LES Sluipaanval Ben je wel eens gepest? Is er iemand die altijd vervelend tegen jou doet? Heb je ooit geprobeerd om die persoon terug te pakken? (Zie 1 Samuël 24; Patriarchen en Profeten, blz. 603-615)

Nadere informatie

in de school Adv ocaat

in de school Adv ocaat Advocaat in de school LAGER ONDERWIJS Wat is het recht? Scheiding der machten Iemand pesten is niet tof, door het rode licht fietsen of lopen is gevaarlijk, met mes en vork eten is beleefd, roepen in de

Nadere informatie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie Zaken voor mannen Verhalen van mannen met epilepsie Introductie Niet alle mannen vinden het prettig om over hun gezondheid te praten. Ieder mens is anders. Elke man met epilepsie ervaart zijn epilepsie

Nadere informatie

Voor kinderen die meer willen weten over echtscheidingen. uitgave 2005

Voor kinderen die meer willen weten over echtscheidingen. uitgave 2005 Voor kinderen die meer willen weten over echtscheidingen uitgave 2005 Steeds meer kinderen stellen vragen aan de Kinderrechtswinkels over echtscheiding. Scheiden kan niet zomaar, je moet heel veel regels

Nadere informatie

ogen en oren open! Luister je wel?

ogen en oren open! Luister je wel? ogen en oren open! Luister je wel? 1 Verbale communicatie met jonge spelers Communiceren met jonge spelers is een vaardigheid die je van nature moet hebben. Je kunt het of je kunt het niet. Die uitspraak

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

Als je ouders uit elkaar gaan, zit je met heel wat vragen.

Als je ouders uit elkaar gaan, zit je met heel wat vragen. Als je ouders uit elkaar gaan, zit je met heel wat vragen. Kan ik kiezen bij wie ik ga wonen? Is het mijn schuld? Ben ik verplicht om op bezoek te gaan bij papa of mama? Waarom hebben mijn ouders elk een

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113 Inhoud Woord vooraf 7 Het allereerste begin 9 Oervaders 19 Israël als moeder 57 Wijsheid voor ouders en kinderen 83 Koninklijke vaders 113 Profetische opvoedkunde 145 Kinderen in zijn koninkrijk 177 Leerling

Nadere informatie

Wrede pesters hebben. mijn vriendinnen uit de school weggejaagd. Brief aan de HELP rubriek

Wrede pesters hebben. mijn vriendinnen uit de school weggejaagd. Brief aan de HELP rubriek Brief aan de HELP rubriek Wrede pesters hebben mijn vriendinnen uit de school weggejaagd. Twee van mijn vriendinnen zijn te bang om naar school te komen omdat ze uitgescholden worden. De leerkrachten weten

Nadere informatie

Een haar in de boter. 1 Hoe reageer je op deze vijf situaties?

Een haar in de boter. 1 Hoe reageer je op deze vijf situaties? Een haar in de boter Mijn fiets is gepikt! Ik Een tegenstander tackelt mij op een smerige manier tijdens een belangrijke voetbalwedstrijd Mijn broertje wordt op school gepest. En ik weet door wie Dat meisje

Nadere informatie

Dossier : snelheid 1

Dossier : snelheid 1 Dossier : snelheid 1 Overdreven of onaangepaste snelheid verhoogt het risico op en de ernst van verkeersongevallen aanzienlijk. Niets nieuws, aangezien het om een basisgegeven van de verkeersveiligheid

Nadere informatie

Spotlight: Joris van Leeuwen

Spotlight: Joris van Leeuwen Om bekende en onbekende schrijvers van Nederlandse bodem die in de genre spanning / fantasy druk bezig zijn en een aantal boeken hebben gepubliceerd, toch wat meer bekendheid te geven, heb ik besloten

Nadere informatie

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer -

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon Beste lezer, Ik hoop dat jouw doorzettingsvermogen

Nadere informatie

2

2 1 2 3 4 5 6 Mt 16,21 7 8 9 10 Ze spraken met elkaar over alles wat er gebeurd was. 15 Terwijl ze zo liepen te praten, kwam er iemand bij hen lopen. Het was Jezus, 16 maar de leerlingen herkenden hem niet.

Nadere informatie

Sander Kloet. Elisha Mercelina. Het zwarte meer

Sander Kloet. Elisha Mercelina. Het zwarte meer Sander Kloet koud zo voelt het hier. kil ik weet niet waar het vandaan komt het is geen kou. het is angst. angst voor de wereld angst voor de dag van morgen bang dat we dingen vergeten bang dat we dingen

Nadere informatie