Literatuurlijst seksualiteit / weerbaarheid / misbruik

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Literatuurlijst seksualiteit / weerbaarheid / misbruik"

Transcriptie

1 Literatuurlijst seksualiteit / weerbaarheid / misbruik Seksualiteit onderbouw Dat is fijn / Melanie Meijer en Iva Bicanic Hoe praat je met kinderen over fijne en niet-fijne aanrakingen? Het verhaal over Luuk en Roos biedt aanknopingspunten om aanrakingen te benoemen en verschillen te herkennen. Het bespreekbaar maken van verschillende soorten aanrakingen vergroot de kennis van jonge kinderen over lichamelijk contact tussen mensen. In je blootje / Melanie Meijer en Iva Bicanic Het verhaal over Luuk en Roos biedt aanknopingspunten om de geslachtsdelen te benoemen en hun functie te bespreken. Dit draagt bij aan een positief lichaamsbeeld en vergroot vaardigheden om grenzen aan te geven. Ik vind jouw lief / Sanderijn van der Doef Ik vind jou lief vertelt met veel kleurige illustraties en in eenvoudige woorden waar baby's vandaan komen, wat het verschil is tussen jongens en meisjes, en over verliefdheid en seksuele gevoelens. Een baby tje op komst/ Martha Sears & William Sears Dit voorleesboek helpt oudere broertjes en zusjes de grote gebeurtenis beter te begrijpen. Het bereidt uw kind op een speelse manier voor op de komst van de nieuwe baby en legt duidelijk uit wat die allemaal nodig heeft om groot te worden. Het boek benadrukt de positieve kanten van grote broer of grote zus zijn. 1

2 Allereerste infoboek / Isabelle Fougere In dit boek kunt u aan uw kind het verhaal van Tom en Zoë voorlezen. Zij hebben net zoals uw kind een heleboel vragen rond seksualiteit, die beantwoord worden door hun mama en papa. Het verhaal wordt helder en zonder omwegen uitgelegd in een aangename stijl. Bovendien maken veel tekeningen de uitleg compleet. Saar en Jop / Arjet Borger Wat antwoord je als kinderen moeilijke vragen over seksualiteit stellen? Wanneer begin je met seksuele voorlichting? Hoe leer je een kind dat het grenzen aan mag geven? Het prentenboek Saar en Jop helpt ouders om met kinderen van 2-6 jaar te praten over identiteit, vriendschap en intimiteit. Seksualiteit middenbouw Ben jij ook op mij? / Sanderijn van der Doef Dit is een boek over seks, voor kinderen van 7 tot 11 jaar. Wat is seks eigenlijk? Waarin verschillen jongens en meisjes van elkaar, en waarom? Hoe verandert je lijf als je volwassen wordt? En wat is het verschil tussen van iemand houden en verliefd op iemand zijn? Voortplanting, geboorte en erfelijkheid komen ook aan bod, en een lijst van woorden die met seks te maken hebben, sluit het boek af. Eerste infoboek seksuele voorlichting / J. Kahn-Nathan Kinderen van 7 tot 9 jaar weten al het een en ander over de voortplanting, maar hebben nog veel vragen die ze niet altijd durven stellen. In dit boek kunt u samen met uw kind kennismaken met de tweeling Robbe en Emma. Hun tante is zwanger en de tweeling wil er alles over weten. Dit boek is bedoeld voor de hele familie. Klein en groot kunnen het raadplegen. Zo kan een gesprek over het moeilijke onderwerp van seksualiteit in gang gezet of ondersteund worden. Ik+jij=Wij / Marja Baseler In dit lees-, doe- en ontdekboek staat veel informatie over vriendschap, seksualiteit, zwangerschap en geboorte. Kinderen kunnen al (voor-)lezend veel opdrachten uitwerken, knutselen en een plak/dagboek bijhouden aan de hand van de gegeven informatie. De opdrachten zijn kindgericht en aantrekkelijk, zoals: maak een tekening van jezelf, interview je grootouders over je ouders als baby, schrijf je gevoelens op, doe de verliefdheidstest, een gevoelensspel etc. Aan de orde komen verder onderwerpen als: knuffelen (en daarin te ver gaan), je eigen lichaam, vriendschap en ruzie, verliefdheid, soorten gezinnen, vrijen, voortplanting en veel meer. 2

3 Kriebels in je buik / Ciska Goeminne en M. Pottie Prentvertelling verdeeld over drie delen: als een visje in het water (over bevruchting en geboorte); visjes in de buik (over verliefd zijn) en zwem, zaadje zwem (over seksualiteit). Het eerste deel gaat over de gepersonifieerde zaadcel Wies die als kind Wies geboren wordt. In het tweede deel is Wies 6 jaar en in het laatste deel een man. Wat is seks / Channah Zwiep In Wat is seks? staan vragen van kinderen over lichamelijkheid en seksualiteit centraal. Bij elke vraag passen verschillende antwoorden. Als opvoeder kies je dus zelf wat en op welk moment het best bij jouw kind past. Seksualiteit bovenbouw Het puberboek / Sanderijn van der Doef Informatief boek voor (beginnende) pubers. In zeven delen wordt de periode waarin kinderen beginnen te puberen beschreven. Er is aandacht voor het lichaam dat verandert aan de buitenkant en aan de binnenkant, het uiterlijk, omgaan met elkaar, relatie met ouders, zoenen, verkering, seks en tot slot is er een informatieve wegwijzer voor opgroeiende kinderen Seks hoe voelt dat? / Kolet Janssen Ben jij al een keer verliefd geweest? Snap jij ook niet waarom meisjes en jongens zo verschillend zijn? Heb je ook meer vragen dan antwoorden over verliefdheid, liefde, puberteit, seksualiteit en voortplanting? In dit boek wordt uitleg gegeven over de 'technische' en de emotionele kant van de kriebels in je buik. Ook staan er ideeen in voor ouders en leerkrachten om op met kinderen te praten over dat ingewikkelde verkeer tussen mensen. Seks en zo / Robbi H. Harris In dit boek staat alle informatie over het lichaam, van binnen en van buiten. Ook wordt antwoord gegeven op vragen over verliefdheid, kussen, vrijen, baby's, abortus, homoseksualiteit, voorbehoedmiddelen, gezondheid, hygiëne en seksueel overdraagbare ziekten. 3

4 Knuffel heeft zorgen / K.atrin Meier en Anette Bley Een prentenboek over seksueel misbruik dat kinderen die daarmee te maken hebben, aanmoedigt hun zwijgen te doorbreken en dat een voorbeeld geeft hoe ze daarbij hulp kunnen vinden. Het opgroeiboek voor meisjes / Lynda Madaras Het opgroeiboek biedt meisjes in de puberteit en hun ouders informatie over alle fysieke en psychologische veranderingen. Op een eenvoudige en directe manier wordt onder meer gesproken over: de menstruatiecyclus, (ongewenste) seksuele aandacht, eetgewoonten, geslachtsziekten en voorbehoedsmiddelen. Het opgroeiboek voor jongens / Lynda Madaras Het opgroeiboek biedt jongens in de puberteit en hun ouders informatie over de groei en veranderingen in het lichaam, over de voortplantingsorganen, de kikker in de keel, lichaams- en aangezichtshaar, de puberteit bij meisjes. De auteurs gaan in op vragen als: de lengte van de penis, goede en slechte eetgewoontes, lichaams- en gewichtstraining, misbruik van steroïden, acnébehandelingen, informatie over aids, over geslachtsziekten en over voorbehoedsmiddelen. Serie over seksualiteit / Martine Delfos Martine Delfos heeft verschillende boekjes geschreven over seksuele voorlichting: - Alles erop en eraan : over zwangerschap en bevalling - Een vrolijke drukte : over mensturatie - Dat heb je van mij : over evolutie en erfelijkheid - Overal te koop : over voorbehoedmiddelen - De dicht-bij-je-bedshow : over geslachtsziekten - Zin in jezelf : over masturbatie - Verliefd is verliefd : over homoseksualiteit - Zoek de verschillen : over verschillen tussen jongens en meisjes 4

5 Weerbaarheid onderbouw Nee zeggen mag / Melanie Meijer en Iva Bicanic Hoe praat je met kinderen op een natuurlijke manier over het stellen van grenzen? De twee verhalen over Luuk en Roos bieden aanknkopingspunten om stituaties te herkennen waarin ze 'nee' mogen zeggen (tegen aanrakingen die ze niet willen), weg kunnen kopen en de gebeurtenis aan iemand mogen vertellen. Nee! Een boek over Nee en over Ja zeggen / Sanderijn van der Doef "Nee" zeggen is makkelijk als het om andijvie eten gaat. Maar tegen de buurjongen die met jouw bal wil spelen is een fluisterend "Nee" al heel moedig. Tegen die tante met knuffeldrang is "Nee" zeggen vaak ongewenst. En wat als een bekende heel aardig vraagt of hij je billen mag zien? Als ouder, kleuterjuf of verzorger wil je kinderen leren op de juiste momenten "Nee" en "Ja" te zeggen, zonder bang te maken voor kinderlokkers. Wanneer zeg te "Nee, wanneer zeg je "Ja" en vooral: hoe zeg je het? Kleintje of het grote geheim / A. Berebrouckx Kleintje woont in een grote boom, in een warm en veilig nest. Haar mama en papa vliegen af en aan met eten. Kleintje moet binnen blijven. Maar Kleintje is nieuwsgierig en wipt toch naar buiten. Opeens komt er een grote zwarte vogel aan. Hij doet Kleintje pijn en vliegt weer weg. Kleintje durft niet te vertellen wat er is gebeurd. Ze is bang en voelt zich schuldig. Weerbaarheid middenbouw/bovenbouw Kleintje nee en GROTE NEE / G. Braun Niet alle kinderen komen even gemakkelijk voor zichzelf op. Toch is het belangrijk dat kinderen leren aangeven wat hun behoeften zijn en wat ze juist niet willen. Kinderen moeten zich ervan bewust worden dat ze duidelijk moeten zijn als ze 'nee' zeggen. Dat is niet altijd eenvoudig, maar in dit boekje kunnen ze lezen dat zelfs een Kleintje Nee een Grote (en effectieve) Nee kan worden. Misbruik middenbouw/bovenbouw Blijf van me af : over seksueel misbruik bij jongens / meisjes / Martine Delfos Twee therapeutische voorleesverhalen, één voor jongens en één voor meisjes, voor kinderen vanaf 6 jaar. Ze gaan over Peter en Marijke die niet goed weten hoe ze dat vervelende gedoe van hun stiefvader moeten stoppen. Gelukkig gaat de schoolarts hen daarbij helpen. De boeken zijn een hulpmiddel bij het bespreekbaar maken van het probleem 5

6 Het is niet leuk : over kinderen die vervelende seksuele spelletjes doen met andere kinderen / Martine Delfos Maarten en Jan hebben een hut gebouwd. Marieke wil hem graag zien, maar de hutregels zijn heel vreemd. Kinderen die seksueel misbruikt of seksueel lastiggevallen worden door een of meer andere kinderen, vertellen hierover niet gemakkelijk aan een vertrouwde volwassene. Zij voelen zich schuldig dat ze het niet kunnen voorkomen. Dit voorleesboekje voor vanaf ca. 8-jarigen is een effectief hulpmiddel om kinderen te helpen dit soort ervaringen bespreekbaar te maken, zodat er iets aan gedaan kan worden. Dat nare gevoel : over seksueel misbruik en wat je ertegen kunt doen / Martine Delfos In dit boek vind je informatie over seksueel misbruik. Wanneer is iets nu seksueel misbruik en wat kun je ertegen doen? De ene arm om je heen is prettig en de andere voelt plotseling vreemd. Hoe kan dat? Het erge van seksueel misbruik zit in het nare gevoel dat je erbij krijgt. Je raakt ervan in de war. Je begrijpt het niet goed, je voelt je schuldig. Je weet niet of je nog wel iedereen kan vertrouwen. Sanne: over mishandeling en negatief zelfbeeld / Martine Delfos Therapeutisch voorleesverhaal over Sanne die vaak ruzie heeft met haar moeder, die plotseling zomaar verschrikkelijk boos kan worden. Sanne denkt dat het haar schuld is. Maar is dat wel zo? Guusjes geheim : over misbruik en vriendschap / Netty van Kaathoven Jord gaat elke middag met Guusje op pad, want zij is het leukste meisje van de hele wereld. Maar Guusje wordt steeds stiller en doet soms raar. Dan wil ze alleen zijn of loopt ze boos weg. Tot ze op een dag, als ze niet bij Jord mag logeren, spoorloos verdwijnt. Als hij Guusjes dagboek leest, weet hij eindelijk wat er zich bij Guusje thuis afspeelt Tante Fed : over geheimen en vliegende geiten / Marieke Nijmanting Pip logeert voor een half jaar bij haar tante. Een kunstzinnige tante die ze nauwelijks kent en die nogal eigenaardig is. Tante Fred en Pip beleven samen een roerige tijd, waarin geheimen ontrafeld worden en ze veel leren over de liefde. Liefde voor kunst, voor dieren, voor een huis. Maar ook over foute liefde (incest), aflopende liefde (tussen de ouders van Pip) en een verrukkelijke eerste liefde (Pip en Ruben: de extra leuke jongen in haar klas). En... Tante Fred en Pip leren van elkaar te houden. 6

Nee zeggen mag! Kleuters helpen om grenzen aan te geven

Nee zeggen mag! Kleuters helpen om grenzen aan te geven Nee zeggen mag! Kleuters helpen om grenzen aan te geven Jaarcongres 2011 Het Jonge Kind Melanie Linssen-Meijer 1 november 2011 Programma Introductie Weerbaarheid Seksuele ontwikkeling van kinderen Eigen

Nadere informatie

BOEKENLIJST GROEP 1 & 2. Algemeen Ik vind jou lief. Sanderijn van der Doef, Ploegsma, 2009. De allereerste zoen. Guido van Genechten, Clavis, 2013

BOEKENLIJST GROEP 1 & 2. Algemeen Ik vind jou lief. Sanderijn van der Doef, Ploegsma, 2009. De allereerste zoen. Guido van Genechten, Clavis, 2013 BOEKENLIJST GROEP 1 & 2 Ik vind jou lief. Sanderijn van der Doef, Ploegsma, 2009. De allereerste zoen. Guido van Genechten, Clavis, 2013 Kleine Aap s Grote Plascircus. Tjibbe Veldkamp, Lannoo, 2005 De

Nadere informatie

Op de website van RutgersWPF; www.rutgerswpf.nl kunt u veel informate vinden met betrekking psycho-seksuele ontwikkeling van kinderen/jongeren.

Op de website van RutgersWPF; www.rutgerswpf.nl kunt u veel informate vinden met betrekking psycho-seksuele ontwikkeling van kinderen/jongeren. Boekenlijst ten behoeve van de ondersteuning van de psycho-seksuele ontwikkeling van kinderen en jongeren. Deze lijst is niet uitputtend, er zijn wellicht meer boeken/methodes op de markt, maar geeft u

Nadere informatie

Thema's per klas die aangeboden worden in de methode:

Thema's per klas die aangeboden worden in de methode: Thema's per klas die aangeboden worden in de methode: Groep 1-2 Hierbij zijn de kinderen bezig met specifieke lichaamskenmerken van zichzelf en van anderen. Ook gaan ze op zoek naar onderlinge overeenkomsten.

Nadere informatie

Liefde, relaties en seksualiteit 17 april Nieuwegein

Liefde, relaties en seksualiteit 17 april Nieuwegein Liefde, relaties en seksualiteit 17 april Nieuwegein Inhoud Wat is seksualiteit? Seksuele vorming in de school? Draagvlak bij school, ouders en leerlingen De rol van de leerkracht Vaardigheden van de leerkracht

Nadere informatie

Ouderbijeenkomst Week van de Lentekriebels

Ouderbijeenkomst Week van de Lentekriebels Ouderbijeenkomst Week van de Lentekriebels Relationele en seksuele opvoeding op school en thuis Naam Christel van Helvoirt GGD Hart voor Brabant Waar denken jullie aan bij seksualiteit? Gevoelens Veiligheid

Nadere informatie

Week van de Lentekriebels

Week van de Lentekriebels Ouderbijeenkomst Week van de Lentekriebels Relationele en seksuele opvoeding, op school en thuis Anja Sijbranda GGD Hart voor Brabant Programma Waarom relationele en seksuele vorming? Wat doet school?

Nadere informatie

Uitgaven over omgaan met (ongewenste) seksualiteit

Uitgaven over omgaan met (ongewenste) seksualiteit Blijf van me af! Uitgaven over omgaan met (ongewenste) seksualiteit Voor professionele hulpverleners, ouders en kinderen boeken voor professionals boeken voor kinderen Hoe praat je met jonge kinderen op

Nadere informatie

Voor 11-12-jarigen :

Voor 11-12-jarigen : SINT-JANSCOLLEGE BASISSCHOOL HEIVELD kleuterschool en lagere school Heiveldstraat 127a 9040 Sint-Amandsberg boeken voor de leerlingen : BOEKENLIJST n.a.v. seksuele opvoeding in het zesde leerjaar Bryan,

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

Flyer relaties en seksualiteit

Flyer relaties en seksualiteit Inleiding Kinderen komen dagelijks via de media, ervaringen thuis of op straat in aanraking met positieve en negatieve aspecten van relaties en seksualiteit. Logisch dat ze daar op school over vertellen

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Relationele vorming. De rol van ouders in de gezonde seksuele ontwikkeling van kinderen

Relationele vorming. De rol van ouders in de gezonde seksuele ontwikkeling van kinderen Relationele vorming De rol van ouders in de gezonde seksuele ontwikkeling van kinderen Programma Introductie relationele- en seksuele vorming Inventarisatie van vragen De seksuele ontwikkeling van kinderen

Nadere informatie

Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Prentenboeken: Les 10: Hoe zeg ik nee. Lesoverzicht. Basis

Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Prentenboeken: Les 10: Hoe zeg ik nee. Lesoverzicht. Basis Les 10: Hoe zeg ik nee Lesoverzicht Lesdoelen: Kinderen weten het verschil tussen prettige en onprettige situaties en kunnen deze herkennen. Kinderen weten dat ze onprettige aanrakingen mogen weigeren.

Nadere informatie

Seksuele vorming: gave (op-)gave

Seksuele vorming: gave (op-)gave Seksuele vorming: gave (op-)gave De Wegwijzer Oosterwolde, 28 januari 2016 Mieneke Aalberts-Vergunst Programma Introductie Stellingen De wereld om ons heen Onze opvoeding Seksualiteit Het Bijbelse beeld

Nadere informatie

Seksualiteit en seksuele ontwikkeling

Seksualiteit en seksuele ontwikkeling Seksualiteit en seksuele ontwikkeling Platform Smith Magenis syndroom 15 november 2014 - Leusden Yvonne Stoots Vanmiddag Seksualiteit Seksuele ontwikkeling Begeleiding bij seksuele ontwikkeling Seksualiteit

Nadere informatie

De seksuele ontwikkeling van kinderen (0 tot 18 jaar) en wat ouders kunnen doen

De seksuele ontwikkeling van kinderen (0 tot 18 jaar) en wat ouders kunnen doen De seksuele ontwikkeling van kinderen (0 tot 18 jaar) en wat ouders kunnen doen Wat kun je doen als je vader of moeder bent? Je kunt je kinderen helpen bij hun seksuele ontwikkeling. Als ze klein zijn

Nadere informatie

Pedagogisch kader kindercentra 4 13 jaar. Over kinderen en hun seksuele ontwikkeling. Interview met Channah Zwiep

Pedagogisch kader kindercentra 4 13 jaar. Over kinderen en hun seksuele ontwikkeling. Interview met Channah Zwiep Pedagogisch kader kindercentra 4 13 jaar Over kinderen en hun seksuele ontwikkeling Interview met Channah Zwiep 25 november 2009, door Marianne Boogaard Channah Zwiep (1962) is pedagoge. Zij promoveerde

Nadere informatie

De seksuele ontwikkeling. van kinderen (0 tot 18 jaar)) en wat ouders kunnen doen

De seksuele ontwikkeling. van kinderen (0 tot 18 jaar)) en wat ouders kunnen doen De seksuele ontwikkeling van kinderen (0 tot 18 jaar)) en wat ouders kunnen doen Seksuele opvoeding gaat over meer dan alleen seksualiteit De seksuele ontwikkeling van kinderen en wat ouders kunnen doen

Nadere informatie

Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 11: Wat is seks? Lesoverzicht

Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 11: Wat is seks? Lesoverzicht Les 11: Wat is seks? Lesoverzicht Lesdoelen: Kinderen kunnen verschillende betekenissen geven aan seksualiteit. Kinderen zijn zich ervan bewust dat iedereen seksuele gevoelens heeft, en dat je je daarvoor

Nadere informatie

JE EIGEN LIJF JE EIGEN LIJF

JE EIGEN LIJF JE EIGEN LIJF JE EIGEN LIJF Het is heel belangrijk om je eigen lijf goed te kennen. Als je wordt geboren, ben je een meisje of een jongen. In de loop van de tijd groeit je lijf groeit hard tot je volwassen en uitgegroeid

Nadere informatie

Overzicht programma's, materialen, literatuur en websites. Seksuele vorming bij kinderen en jongeren

Overzicht programma's, materialen, literatuur en websites. Seksuele vorming bij kinderen en jongeren Overzicht programma's, materialen, literatuur en websites Seksuele vorming bij kinderen en jongeren Literatuur en materialen seksuele vorming Leeftijd 12- Verkrijgbaar bij de Rutgers Nisso groep (www.rutgerswpf.nl)

Nadere informatie

Info 13 Vrijdag 20 maart 2015

Info 13 Vrijdag 20 maart 2015 Info 13 Vrijdag 20 maart 2015 Tussen- en Na-schoolse activiteiten Vanaf volgende week dinsdag verzorgen Grote Broer en Grote Zus een naschoolse activiteit. Deze zijn bedoeld voor de groepen 3 t/m 6, de

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie WERKBLADEN Seksuele intimidatie 1 Waarom dit boekje? 1.1 Zet een rondje om het goede antwoord. Seksuele intimidatie komt vaak voor. Ja Nee Seksuele intimidatie komt weinig voor. Ja Nee Mannen worden vaker

Nadere informatie

Wiekslag Speciaal. Vanuit het kamertje

Wiekslag Speciaal. Vanuit het kamertje Wiekslag Speciaal Vanuit het kamertje Uw dochter van vijf vraagt hoe baby's in een buik komen. Uw zoontje van vier laat trots zijn stijve piemeltje zien. Uw 9-jarige moet er ineens niet meer aan denken

Nadere informatie

Seksuele vorming en seksuele ontwikkeling van kinderen. Marianne Cense (Rutgers WPF) & Jos Poelman (Soa Aids Nederland)

Seksuele vorming en seksuele ontwikkeling van kinderen. Marianne Cense (Rutgers WPF) & Jos Poelman (Soa Aids Nederland) Seksuele vorming en seksuele ontwikkeling van kinderen Marianne Cense (Rutgers WPF) & Jos Poelman (Soa Aids Nederland) Programma 1. Seksuele ontwikkeling van kinderen en jongeren 2. Criteria om normaal

Nadere informatie

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Veilig Thuis Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Een stukje uitleg Dat je samen met papa/mama, of een andere persoon in dit boekje gaat werken is niet zo maar. Dat komt omdat

Nadere informatie

Inhoud. Mijn leven. de liefde en ik

Inhoud. Mijn leven. de liefde en ik Inhoud Inleiding...3 Hoofdstuk 1 Gevoelens... 4 Hoofdstuk 2 Ontmoeten... 6 Hoofdstuk 3 Verliefd... 8 Hoofdstuk 4 Date... 10 Hoofdstuk 5 Verkering... 12 Hoofdstuk 6 Intimiteit... 14 Hoofdstuk 7 Seks...

Nadere informatie

Hoe komt die baby in je buik? Seksuele opvoeding van kinderen tussen 0 en 6 jaar

Hoe komt die baby in je buik? Seksuele opvoeding van kinderen tussen 0 en 6 jaar Hoe komt die baby in je buik? Seksuele opvoeding van kinderen tussen 0 en 6 jaar 1 Seksuele ontwikkeling Kinderen groeien niet alleen in de lengte. Ze groeien ook in hun seksualiteit. Dat doen ze tijdens

Nadere informatie

Sexual Education for Adults with Disabilities

Sexual Education for Adults with Disabilities Sexual Education for Adults with Disabilities Tool 3 De inhoud en vormgeving van het kaartspel per thema The European Commission support for the production of this publication does not constitute an endorsement

Nadere informatie

Veilig op school. Triangel Rouveen

Veilig op school. Triangel Rouveen Veilig op school Triangel Rouveen Stop-oefening: herkennen van grenzen erkennen van grenzen STOP zeggen = basis van weerbaarheid en veiligheid Pijlers van een veilige school Fysieke veiligheid Sociale

Nadere informatie

en gezinsvorming Voortplanting Werkvormen: Lesdoelen: Benodigdheden: Prentenboeken: Les 5: Hoe ben ik geboren? Lesoverzicht Basis

en gezinsvorming Voortplanting Werkvormen: Lesdoelen: Benodigdheden: Prentenboeken: Les 5: Hoe ben ik geboren? Lesoverzicht Basis II Voortplanting en gezinsvorming Les 5: Hoe ben ik geboren? Lesoverzicht Werkvormen: Lesdoelen: Kinderen weten meer over de zwangerschap en geboorte van een baby. Kinderen weten hoe een baby in de buik

Nadere informatie

Werkvormen: Lesdoelen: Filmpjes: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 8: Verliefd. Lesoverzicht

Werkvormen: Lesdoelen: Filmpjes: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 8: Verliefd. Lesoverzicht Les 8: Verliefd Lesoverzicht Lesdoelen: Kinderen weten dat gevoelens van verliefdheid leuk maar ook lastig kunnen zijn; Kinderen zijn zich ervan bewust dat je op verschillende types mensen verliefd kunt

Nadere informatie

VRIENDSCHAP EN RELATIES

VRIENDSCHAP EN RELATIES VRIENDSCHAP EN VRIENDSCHAP Als je in de puberteit komt, wordt vriendschap belangrijk. Je vrienden kies je zelf uit. Er zijn mensen die één boezemvriend of één hartsvriendin hebben. Andere mensen hebben

Nadere informatie

(Seksuele) voorlichting aan meisjes met het Syndroom van Turner

(Seksuele) voorlichting aan meisjes met het Syndroom van Turner Uw dochter heeft het Syndroom van Turner. Hoe licht u uw dochter voor? In deze folder leest u meer over hoe en wanneer u uw dochter kunt voorlichten over haar aandoening. (Seksuele) voorlichting aan meisjes

Nadere informatie

In de les praten over relaties en seksualiteit. Hoe maak je het makkelijk en leuk!

In de les praten over relaties en seksualiteit. Hoe maak je het makkelijk en leuk! In de les praten over relaties en seksualiteit Hoe maak je het makkelijk en leuk! Hoe kunt u leerlingen ondersteunen en leert u hen verantwoorde keuzes te maken op het gebied van relaties en seksualiteit?

Nadere informatie

Werkvormen: Lesdoelen: Benodigdheden: Kinderboeken: Filmpje: Les 2: Ik verander in de puberteit (meisje) Lesoverzicht

Werkvormen: Lesdoelen: Benodigdheden: Kinderboeken: Filmpje: Les 2: Ik verander in de puberteit (meisje) Lesoverzicht Les 2: Ik verander in de puberteit (meisje) Lesoverzicht Werkvormen: Lesdoelen: Kinderen weten welke lichamelijke en emotionele veranderingen zich bij meisjes voordoen in de puberteit. Kinderen weten dat

Nadere informatie

Waar gaan we het over hebben?

Waar gaan we het over hebben? Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: Wat gebeurt er met je als je een leuk meisje of jongen tegenkomt. Je vindt de ander leuk en misschien word je wel verliefd. Dan wil je heel vaak bij hem of bij

Nadere informatie

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet!

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet! Gevaarlijke liefde Gevaarlijke liefde In de pauze Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Als je verliefd wordt ben je in de wolken. Tegelijk voel je je

Nadere informatie

Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening

Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening Op de polikliniek van het Universitair Kinderziekenhuis St Radboud ziekenhuis willen wij je met deze folder informatie geven over seksualiteit

Nadere informatie

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden.

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden. Hoe vertel je het de kinderen? Op een gegeven moment moet je de kinderen vertellen dat jullie gaan scheiden. Belangrijk is hoe en wat je hen vertelt. Houd rekening daarbij rekening met de leeftijd van

Nadere informatie

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen.

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen. Groep 1, 2 1. Hallo, hier ben ik! 2. Prettig kennis te maken Kinderen leren elkaar beter kennen en ontdekken verschillen en overeenkomsten. 3. Samen in de klas Over elkaar helpen, geholpen worden en afspraken

Nadere informatie

Persoonlijk Plan Aandachtspunten omgangsvormen, verzorging, lichaamsbeleving, weerbaarheid relaties en seksualiteit

Persoonlijk Plan Aandachtspunten omgangsvormen, verzorging, lichaamsbeleving, weerbaarheid relaties en seksualiteit Persoonlijk Plan Aandachtspunten omgangsvormen, verzorging, lichaamsbeleving, weerbaarheid relaties en seksualiteit Het is belangrijk dat de begeleiding rond omgangsvormen, weerbaarheid en seksualiteit

Nadere informatie

Voorstellen R E LA T I E S E N S E K S U A L I T E I T Mariette Haak Gezondheidsbevorderaar GGD HM mhaak@ggdhm.nl Aandachtsgebieden Gezonde school, genotmiddelen, seksualiteit, voeding, bewegen en mondzorg

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

!"# $ % & ' (!)*+),-./0.1//2

!# $ % & ' (!)*+),-./0.1//2 !"# $ % & ' (!)*+),-./0.1//2 !! " #!#$%!!&!& '!!! (! %)(%)(!! * &!# '! +!(,-#!&!# %#."'! $ '#$'$!!& '!& '# '! # %'!! % ##%! '!/!& '#'!%'!! # 01.$ 2* '#!& %!&!!!!! % #! 3' 1 4!! -(,!!#!& '#!!# %#."'! $'#(

Nadere informatie

Seksuele ontwikkeling van kinderen. 0-18 jaar. Kenniscentrum seksualiteit

Seksuele ontwikkeling van kinderen. 0-18 jaar. Kenniscentrum seksualiteit Seksuele ontwikkeling van kinderen 0-18 jaar Kenniscentrum seksualiteit 02 03 Als mijn kind doktertje speelt, moet ik me dan zorgen maken? Is het normaal dat mijn puber op internet op zoek gaat naar seks?

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

Yvette Dijkxhoorn. Autisme en seksualiteit: ook kdat nog!!

Yvette Dijkxhoorn. Autisme en seksualiteit: ook kdat nog!! Yvette Dijkxhoorn Autisme en seksualiteit: ook kdat nog!! Uitgangspunten - Seksualiteit en intimiteit aspect van het normale leven - Ook bij mensen met beperkingen - Ontwikkeling van ontkenning en straffen

Nadere informatie

Seks en relaties Woordenlijst

Seks en relaties Woordenlijst Seks en relaties Woordenlijst Inhoud Vriendschappen en relaties 3 Lichaamsdelen 4 Seksualiteit 6 Seks en masturbatie 8 Veilige seks en voorbehoedsmiddelen 10 Misbruik 12 2 Vriendschappen en relaties Vriendje

Nadere informatie

Let s talk about sex Eerste hulp bij seksuele voorlichting

Let s talk about sex Eerste hulp bij seksuele voorlichting Let s talk about sex Eerste hulp bij seksuele voorlichting Normen en waarden De spelleider wijst iemand aan die een casus voorlegt waarin seksuele voorlichting is gegeven aan een cliënt. Bespreek in tweetallen

Nadere informatie

Waar gaan we het over hebben?

Waar gaan we het over hebben? Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: Sommige meisjes zijn heel snel verliefd, andere meisjes zullen niet snel of misschien zelfs helemaal niet verliefd worden. Dit is bij ieder meisje anders. Wat gebeurt

Nadere informatie

Ave Regina. Ave Regina

Ave Regina. Ave Regina Ave Regina Ave Regina Dit ben ik Kom jij voor het eerst op internaat in Ave Regina? Dit boekje vertelt jou het verhaal van David, Maarten en Roos, die ook op internaat kwamen. Misschien kan je het zelf

Nadere informatie

Omgaan met lichamelijkheid, intimiteit en seksualiteit in de kinderopvang

Omgaan met lichamelijkheid, intimiteit en seksualiteit in de kinderopvang >Specificaties Titel: Soort: Werksituatie: Eindproduct: Omgaan met lichamelijkheid, intimiteit en seksualiteit in de kinderopvang Cursus Als pedagogisch medewerker ben je verantwoordelijk voor het welzijn

Nadere informatie

Wensenkaart. Wensen en grenzen Oefening 1.1 Werkblad. Jongens. Als jij uitgaat en een leuk meisje ontmoet, wat hoop je dan dat er gebeurt?

Wensenkaart. Wensen en grenzen Oefening 1.1 Werkblad. Jongens. Als jij uitgaat en een leuk meisje ontmoet, wat hoop je dan dat er gebeurt? Wensen en grenzen Oefening 1.1 Werkblad Wensenkaart Als jij uitgaat en een leuk meisje ontmoet, wat hoop je dan dat er gebeurt? onderbouw Dat we oogcontact hebben Echt niet! L Misschien wel Natuurlijk!

Nadere informatie

Bij seks horen ook gevoelens. Liefde en verliefdheid. Zin hebben in seks. Opgewonden zijn of geil zijn.

Bij seks horen ook gevoelens. Liefde en verliefdheid. Zin hebben in seks. Opgewonden zijn of geil zijn. SEKS, Alle manieren waarop je kan vrijen noemen we seks hebben. Je kan seks hebben met jezelf en met iemand anders. Niet iedereen wil seks. Dat is voor iedereen anders. Seks is strelen, zoenen, knuffelen.

Nadere informatie

Materialen relaties en seksualiteit

Materialen relaties en seksualiteit Materialen relaties en seksualiteit DVD S - Lief en lijf, vriendschap en sex o Deel 1: Vriendschap o Deel 2: Het eigen lichaam o Deel 3: Sex o Deel 4: Voorbehoedmiddelen - Jij en ik o Deel 2: Ik geniet

Nadere informatie

Wensenkaart. Wensen en grenzen Oefening 1.1 Werkblad. Meisjes. Als jij uitgaat en een leuk jongen ontmoet, wat hoop je dan dat er gebeurt?

Wensenkaart. Wensen en grenzen Oefening 1.1 Werkblad. Meisjes. Als jij uitgaat en een leuk jongen ontmoet, wat hoop je dan dat er gebeurt? Wensen en grenzen Oefening 1.1 Werkblad Wensenkaart Als jij uitgaat en een leuk jongen ontmoet, wat hoop je dan dat er gebeurt? onderbouw Dat we oogcontact hebben Echt niet! L Misschien wel Natuurlijk!

Nadere informatie

Over: www.bewareofloverboys.nl

Over: www.bewareofloverboys.nl 1 Naam: www.bewareofloverboys.nl Voordat je begint met de opdrachten? Lees dit door: Als je je niet prettig voelt bij het lezen van bepaalde dingen: Stop met het lezen van deze site. Praat erover met iemand

Nadere informatie

Week van de Lentekriebels

Week van de Lentekriebels Week van de Lentekriebels De projectweek Week van de Lentekriebels, georganiseerd door Rutgers WPF samen met alle GGD-en in Nederland, bestaat dit jaar 10 jaar. Tijdens het project geven basisscholen in

Nadere informatie

Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram,

Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram, Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram, mijn kleine broer Dat is niet van mij mama Dan zegt ze

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over seksuele intimidatie op het werk. Je hebt te maken met seksuele intimidatie als een collega je steeds aanraakt. Of steeds grapjes maakt over seks. Terwijl je dat

Nadere informatie

Niet veel mensen krijgen deze ziekte en sommige volwassenen hebben er vaak nog nooit van gehoord of weten er weinig vanaf.

Niet veel mensen krijgen deze ziekte en sommige volwassenen hebben er vaak nog nooit van gehoord of weten er weinig vanaf. Je leest waarschijnlijk dit boekje omdat je mama of papa of iemand anders speciaal in je familie Amyotrofische Lateraal Sclerose heeft. Het is een lang woord en het wordt vaak afgekort tot ALS. Niet veel

Nadere informatie

Relaties en seksualiteit

Relaties en seksualiteit Seksualiteit ontwikkelt zich vanaf de geboorte en is een wezenlijk onderdeel van het mens-zijn gedurende het hele leven. Seksualiteit wordt geuit en ervaren in gevoelens, gedachten, opvattingen, rollen

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

mei 2015 Beleid seksualiteit binnen SKSG

mei 2015 Beleid seksualiteit binnen SKSG mei 2015 Beleid seksualiteit binnen SKSG Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Hoe verloopt de seksuele ontwikkeling?... 3 3. Visie SKSG over omgaan met seksualiteit... 4 3.1. Omgeving... 5 3.2. Pedagogisch klimaat...

Nadere informatie

praten met je kind over relaties & seksualiteit

praten met je kind over relaties & seksualiteit hoofdstuktitel tips voor ouders met kinderen van 0 tot en met 12 jaar 1 praten met je kind over relaties & seksualiteit + tips voor ouders met kinderen van 0 tot en met 12 jaar 2 inhoudsopgave praten met

Nadere informatie

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22.

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. PAS OP! Hulp Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. Internet Wil je meer lezen? Kijk op www.jipdenhaag.nl/loverboys En test jezelf op www.loverboytest.nl Dit is een

Nadere informatie

Wielewoelewool, ik ga naar school! Toelichting

Wielewoelewool, ik ga naar school! Toelichting Zwijsen Wielewoelewool, ik ga naar school! Toelichting Inhoud Inleiding 3 Materialen 3 Voor het eerst naar school 4 Doelstelling 4 Opbouw prentenboek en plakboek 4 Werkwijze 5 Ouders 5 2 Inleiding Voor

Nadere informatie

Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten. Onder druk Geen uitweg voor Aïsha

Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten. Onder druk Geen uitweg voor Aïsha Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten Onder druk Geen uitweg voor Aïsha Lees blz. 5, 6, 7, 8 Wat denk je dat Aïsha wilde doen? Waarom is dat niet gelukt? Is het goed dat de deur van het dak altijd op slot

Nadere informatie

kleuter 4 6 jaar Veters strikken. Zijn vaak al zindelijk. (Maar er kunnen ook andere dingen genoemd worden)

kleuter 4 6 jaar Veters strikken. Zijn vaak al zindelijk. (Maar er kunnen ook andere dingen genoemd worden) NAKIJKBLAD Opdracht 1 Iedere levensfase heeft bepaalde kenmerken. Zet bij elke levensfase van wanneer tot wanneer hij ongeveer duurt. Zet er ook bij wat er in die levensfase gebeurt (kies steeds 2 dingen.)

Nadere informatie

Wat vertel ik mijn kind als ik opgenomen word? Praten helpt. Verslavingspreventie Mondriaan

Wat vertel ik mijn kind als ik opgenomen word? Praten helpt. Verslavingspreventie Mondriaan Wat vertel ik mijn kind als ik opgenomen word? Praten helpt Verslavingspreventie Mondriaan Wat vertel ik mijn kind als ik opgenomen word? Alle ouders hebben het beste voor met hun kinderen. Ouders vragen

Nadere informatie

klaar met spelen? dat dacht je maar!

klaar met spelen? dat dacht je maar! 5 7 8 9 0 5 5 7 8 9 0 5 Dit spel is ontwikkeld om gezinnen, waarvan één of meer personen hiv+ zijn, te ondersteunen bij het praten over onderwerpen die daar direct of indirect mee te maken hebben. Mensen

Nadere informatie

Mijn nieuwe school, een nieuwe start.

Mijn nieuwe school, een nieuwe start. Mijn nieuwe school, een nieuwe start. Naam: Mijn oude school weerbaar.info Mijn nieuwe school Als je naar het middelbaar onderwijs gaat is alles nieuw. Je klasgenoten, de docenten, de school, de regels

Nadere informatie

Alle ouders die ik spreek willen graag dat hun kind veilig en verantwoord opgroeit. Ook op het gebied van seksualiteit.

Alle ouders die ik spreek willen graag dat hun kind veilig en verantwoord opgroeit. Ook op het gebied van seksualiteit. 1 Alle ouders die ik spreek willen graag dat hun kind veilig en verantwoord opgroeit. Ook op het gebied van seksualiteit. Zodat hun kind nee durft te zeggen als het nodig is en zodat hun kind in de toekomst

Nadere informatie

Welkom bij onze vereniging! Omgangsregels

Welkom bij onze vereniging! Omgangsregels Welkom bij onze vereniging! Omgangsregels Iedereen die Muziekvereniging Soli bezoekt onderschrijft de doelstellingen en het huishoudelijk reglement van de vereniging en houdt zich aan de omgangsregels

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Seksuele. weerbaarheid. Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Filmpje: Kinderboeken: Les 13: Wat is seksueel misbruik en waar vind je hulp?

Seksuele. weerbaarheid. Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Filmpje: Kinderboeken: Les 13: Wat is seksueel misbruik en waar vind je hulp? IV Seksuele weerbaarheid Les 13: Wat is seksueel misbruik en waar vind je hulp? Lesoverzicht: Lesdoelen: Kinderen krijgen inzicht in aard, omvang en gevolgen van seksueel misbruik en seksuele grensoverschrijding.

Nadere informatie

(Seksuele) voorlichting aan meisjes met 45X, 46XY gonadale dysgenesie

(Seksuele) voorlichting aan meisjes met 45X, 46XY gonadale dysgenesie Uw dochter heeft 45X, 46XY gonadale dysgenesie. Hoe licht u uw dochter voor? In deze folder leest u meer over hoe en wanneer u uw dochter kunt voorlichten over deze aandoening. (Seksuele) voorlichting

Nadere informatie

Onderzoek Veilig of niet?

Onderzoek Veilig of niet? Onderzoek Veilig of niet? 06 februari 2013 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 24 januari tot 04 februari 2013, deden 2.261 jongeren mee. Het onderzoek is gehouden in samenwerking

Nadere informatie

Verliefd zijn is dat je iemand meer dan aardig vindt, eigenlijk véél meer dan aardig.

Verliefd zijn is dat je iemand meer dan aardig vindt, eigenlijk véél meer dan aardig. Verliefd Savannah (11) Verliefd zijn is dat je iemand meer dan aardig vindt, eigenlijk véél meer dan aardig. Massimo (11) Dat je iemand ziet die je heel mooi vindt. Dan wil je gewoon bij haar zijn. Misschien

Nadere informatie

www.sense.info 1. Informatie over seks 1. Een eerste uitleg Veel jongeren hebben vragen over seks. Jij ook?

www.sense.info 1. Informatie over seks 1. Een eerste uitleg Veel jongeren hebben vragen over seks. Jij ook? www.sense.info 1. Een eerste uitleg 1. Informatie over seks Veel jongeren hebben vragen over seks. Jij ook? Op de site www.sense.info kun je alles vinden wat je wilt weten over seks. Ook kun je via Sense.info

Nadere informatie

praten met je kind over relaties & seksualiteit

praten met je kind over relaties & seksualiteit hoofdstuktitel tips voor ouders met kinderen van 0 tot en met 12 jaar 1 praten met je kind over relaties & seksualiteit + tips voor ouders met kinderen van 0 tot en met 12 jaar 2 inhoudsopgave praten met

Nadere informatie

WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT

WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT WANNEER EEN SPECIAAL IEMAND ALS HEEFT 1 Je leest waarschijnlijk dit boekje omdat je mama of papa of iemand anders speciaal in je familie Amyotrofische Laterale Sclerose heeft. Het is een lang woord en

Nadere informatie

NASCHOOLSE DAGBEHANDELING. Figaro. Welkom! Waarom kom jij naar de groep? Informatieboekje voor kinderen die komen kennismaken. Dit boekje is van:

NASCHOOLSE DAGBEHANDELING. Figaro. Welkom! Waarom kom jij naar de groep? Informatieboekje voor kinderen die komen kennismaken. Dit boekje is van: NASCHOOLSE DAGBEHANDELING Figaro Welkom! Binnenkort kom je kennismaken op Figaro. In dit boekje leggen we je alvast wat dingen uit. Het boekje is gemaakt voor kinderen die hier voor de eerste keer komen,

Nadere informatie

Op het Prikbord. Nieuwsbrief cbs De Wegwijzer www.wegwijzerzeist.nl

Op het Prikbord. Nieuwsbrief cbs De Wegwijzer www.wegwijzerzeist.nl Op het Prikbord Nieuwsbrief cbs De Wegwijzer www.wegwijzerzeist.nl Prikbord 15, 17 juni 2014 Kind op maandag: Help, ik ben boos! Saul weet dat God hem als koning heeft verworpen. Hij is onzeker en heeft

Nadere informatie

A.1. Algemeen Bijv.: luisteren, grenzen stellen, opvoeden, risicogewoonten, etc.

A.1. Algemeen Bijv.: luisteren, grenzen stellen, opvoeden, risicogewoonten, etc. A.1. Algemeen Bijv.: luisteren, grenzen stellen, opvoeden, risicogewoonten, etc. A.1.1. En als we nou weer eens gewoon gingen opvoeden A.1.2. Het 10-minutengesprek met leraren A.1.3. Als kinderen niet

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 HOE ZIEN HERSENEN ERUIT? VRAAG WIE KAN VERTELLEN WAT HERSENEN ZIJN? VRAAG HEBBEN KINDEREN KLEINERE HERSENEN DAN GROTE MENSEN? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE?

Nadere informatie

DE STROOM. Informatieblaadje Basisschool de Beerze

DE STROOM. Informatieblaadje Basisschool de Beerze DE STROOM JAARGANG 3 NUMMER 23 3 MAART 2016 Informatieblaadje Basisschool de Beerze Inhoud: Bezoek van een schrijfster De grote rekendag Week van de Lentekriebels Boomfeestdag groepen 5/6 en 6 Agenda en

Nadere informatie

Caroline Penninga-de Lange Je kind in balans

Caroline Penninga-de Lange Je kind in balans Je kind in balans Caroline Penninga-de Lange Je kind in balans Op weg naar emotionele stabiliteit UITGEVERIJ BOEKENCENTRUM ZOETERMEER Van Caroline Penninga-de Lange verschenen eerder bij Uitgeverij Boekencentrum:

Nadere informatie

KIJK! SEKSUALITEIT. mijn leven. Leerjaar 2. Leskatern 3. Ont wikkeld voor. praktijkonderwijs Basis - Kader

KIJK! SEKSUALITEIT. mijn leven. Leerjaar 2. Leskatern 3. Ont wikkeld voor. praktijkonderwijs Basis - Kader em ex jk ki In KIJK! mijn leven Leerjaar 2 aa pl SEKSUALITEIT Leskatern 3 r Ont wikkeld voor praktijkonderwijs Basis - Kader INLEIDING Seksualiteit Jongeren zijn veel bezig met relaties en seksualiteit.

Nadere informatie

SO ZML Leerlijn Seksuele Vorming

SO ZML Leerlijn Seksuele Vorming SO ZML Leerlijn Seksuele Vorming INLEIDING Fasen in de regulier verlopende seksuele ontwikkeling Baby s (0 en 1 jaar; ontdekken) zijn louter gericht op het ervaren van zintuigen. Door te voelen, te luisteren,

Nadere informatie

Wat kan de orthopedagoog of psycholoog voor jou doen?

Wat kan de orthopedagoog of psycholoog voor jou doen? Wat kan de orthopedagoog of psycholoog voor jou doen? Samenwerkingsverband NIP-NVO zorg voor mensen met een verstandelijke beperking 2014 1 Inhoud Voorwoord 3 Wat doet de psycholoog of orthopedagoog? 5

Nadere informatie

Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten

Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten www.edusom.nl Opstartlessen Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten Wat leert u in deze les? Een gesprek voeren over familie, vrienden en buurtgenoten. Antwoord geven op vragen. Veel succes! Deze les

Nadere informatie

Seksuele opvoeding bij kinderen met seksueel misbruik ervaringen

Seksuele opvoeding bij kinderen met seksueel misbruik ervaringen 1 Seksuele opvoeding bij kinderen met seksueel misbruik ervaringen Meer dan alleen voor het kind 2 Deze presentatie Seksueel misbruik, prevalentie en gevolgen Seksueel misbruik brengt bijzondere kennis

Nadere informatie

Module 3 Relationele en seksuelevorming: lesgeven

Module 3 Relationele en seksuelevorming: lesgeven Module 3 Relationele en seksuelevorming: lesgeven 3A Over de module 3.1 Waarom deze module? Aankomende leerkrachten in het basisonderwijs kunnen hun leerlingen ondersteunen door les te geven over bijvoorbeeld:

Nadere informatie

BETREK JE KIND Een kind heeft het recht om te weten

BETREK JE KIND Een kind heeft het recht om te weten BETREK JE KIND Een kind heeft het recht om te weten - Over praten met kinderen met een verstandelijke beperking - Congres NJI 18-11-2013 Suzanne van den Bos MSc inhoudelijk manager / gedragswetenschapper

Nadere informatie