Pseudo-jicht bij 3 patiënten met vermeende, therapieresistente reumatoïde artritis

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Pseudo-jicht bij 3 patiënten met vermeende, therapieresistente reumatoïde artritis"

Transcriptie

1 Patiënt A, een vrouw van 71 jaar bij wie 14 maanden tevoren de diagnose RA was gesteld, had persisterende pijn en zwelling aan de gewrichten ondanks ingestelde therapie. De medicatie bestond uit: methotrexaat 17,5 mg per week, folium zuur 1 mg 1 dd en paracetamol 500 mg 4 dd. Eerder was bij haar eveneens polyartrose vastgesteld. Hiervoor had zij een gewrichtsvervangende operatie aan de linker knie ondergaan. Patiënte had nu pijn in schouders, polsen, vingers en enkels en ochtendstijfheid gedurende 3 uur. Bij het gewrichtsonderzoek werden in totaal 9 pijnlijke en 8 gezwollen gewrichten gevonden. Gezwollen waren beide polsen, metacarpofalangeale (MCP) gewrichten II en III beiderzijds en proximale interfalangeale (PIP) gewrichten II en III van de linker hand. Er werden geen reumanoduli waargenomen. De klachten van patiënte en de bevindingen bij lichamelijk onderzoek waren vergelijkbaar met die in de periode dat de diagnose RA gesteld werd (destijds 10 gezwollen en 11 pijnlijke gewrichten, geen reumanoduli). Het röntgenonderzoek van de handen toonde een osteopenisch skelet met vergroving van de trabeculatie. Ter plaatse van de distale interfalangeale (DIP)- en de PIPgewrichten van enkele vingers waren er osteofytaire kleine haakjes. Tevens werd versmalling van de MCP-II- en -IIIgewrichten beiderzijds met een geringe subluxatiestand in de derde straal geconstateerd, alsmede degeneratieve veranderingen aan de carpometacarpale(cmc)-i-gewrichten. Er was tevens chondrocalcinose van de polsen. Er waren geen aanwijzingen voor erosies van de cortex. De bepaling van reumafactor in het serum was negatief (< 1,0 ku/l). De serumwaarde van antilichamen tegen cyclisch gecitrulcasuïstische mededelingen Pseudo-jicht bij 3 patiënten met vermeende, therapieresistente reumatoïde artritis C.E.Vergunst en P.P.Tak Bij 3 patiënten, een 71- en een 76-jarige vrouw en een 55-jarige man, was eerder de diagnose reumatoïde artritis (RA) gesteld en therapie met disease modifying anti-rheumatic drugs (DMARD s) in gesteld; 2 van hen voldeden aan de American College of Rheumatology-criteria voor RA. Omdat de klachten bleven, werd de diagnose heroverwogen. Zij bleken pseudo-jicht te hebben, oftewel kristalartropathie door depositie van calciumpyrofosfaat: de jongere vrouw zonder aanwijsbare metabole stoornis, de oudere vrouw ten gevolge van hyperparathyreoïdie en de man waarschijnlijk door benigne hyper calciëmie. De DMARD-therapie werd vervangen door therapie met NSAID s. De vrouwen hielden gewrichtsklachten in wisselende mate, bij de man namen ze duidelijk af. Behalve dat de klinische verschijnselen van pseudo-jicht lijken op die van jicht, kunnen ze ook lijken op die van RA. Het is belangrijk pseudo-jicht te onderscheiden van RA omdat de behandeling geheel verschillend is. Bovendien kan pseudo-jicht het eerste of enige symptoom zijn van een metabole stoornis. Ned Tijdschr Geneeskd 2005;149:773-7 De klinische verschijnselen van kristalartropathie door depositie van calciumpyrofosfaat lijken vaak op die van jicht: aanvallen van acute artritis in één of meer gewrichten, gekenmerkt door hevige pijn in een warm en gezwollen gewricht. De aandoening staat hierdoor bekend als pseudojicht. Jicht en pseudo-jicht vormen samen veruit de meest voorkomende kristalartropathieën. Hoewel de pathofysiologie van de kristalartropathieën nog niet geheel opgehelderd is, is het duidelijk dat fagocytose van de kristallen in het gewricht zorgt voor de keten van ontstekingsreacties die uiteindelijk leidt tot de klinische verschijnselen. 1 Het klinische beeld van pseudo-jicht kan ook lijken op dat van reumatoïde artritis (RA). Hoewel pseudo-jicht een bekende valkuil vormt in de diagnostiek van chronische polyartritis, illustreren de volgende drie casussen dat het onderscheid tussen RA en pseudo-ra soms niet eenvoudig te maken is. In onze polikliniek worden regelmatig patiënten met RA voor een second opinion gezien. Het consult is meestal aangevraagd omdat ondanks ingestelde therapie gewrichten ontstoken blijven of omdat er een hardnekkige opvlamming van de ziekte is. De vraag betreft meestal advies over de therapie en komt van de patiënt zelf of van de behandelend reumatoloog. Uiteraard kan tijdens het consult de diagnose RA heroverwogen worden. Wij zagen recentelijk onder anderen de volgende patiënten. Academisch Medisch Centrum/Universiteit van Amsterdam, afd. Klinische Immunologie en Reumatologie, Meibergdreef 9, 1105 AZ Amsterdam. Mw.C.E.Vergunst, arts-onderzoeker; hr.prof.dr.p.p.tak, internist-reumatoloog. Correspondentieadres: mw.c.e.vergunst ziektegeschiedenissen Ned Tijdschr Geneeskd april;149(14) 773

2 Diagnostische criteria voor reumatoïde artritis 2 * ochtendstijfheid gedurende C 1 uur ontsteking van C 3 gewrichten of gewrichtsgroepen gewrichtsontsteking van handen (metacarpofalangeale (MCP) of proximale interfalangeale (PIP) gewrichten) of polsen symmetrische gewrichtsontsteking onderhuidse verdikkingen (reumanoduli) reumafactor in het serum gewrichtsbeschadigingen zoals erosies en uitgesproken decalcificatie van het skelet in of rondom aangedane gewrichten op posteroanterieure röntgenopnamen van handen en polsen * Een patiënt heeft reumatoïde artritis wanneer aan C 4 van de volgende 7 criteria voldaan wordt. De 4 eerstgenoemde criteria moeten C 6 weken bestaan. Deze criteria zijn ontwikkeld om een classificerende diagnose te stellen bij patiënten die deelnemen aan wetenschappelijk onderzoek. Geïsoleerd vóórkomen van artrotische veranderingen telt niet. lineerd peptide (CCP) was niet verhoogd: 1 kau/l (kilo Arbitrary Units; referentiewaarde: tot 25). Samengevat: deze patiënt voldeed aan de criteria van het American College of Rheumatology (ACR) voor RA (tabel) en er waren radiologisch aanwijzingen voor chon dro calcinose. In het kader van wetenschappelijk onderzoek onderging patiënte vervolgens een naaldartroscopie van een pols. Het viel de scopist op dat er witte plekken, typisch voor calciumpyrofosfaatafzetting, op het kraakbeen te zien waren. Behalve uit het ontstoken synovium werd ook uit de witte plekken gebiopteerd. De HE-kleuring van de biopten toonde dubbelbrekende kristaldeposities (figuur 1). De bepalingen in serum van calcium, parathyreoïdhormoon, ferritine, magnesium en fosfaat waren alle normaal. Het klinische beeld kon worden verklaard als pseudo-jicht. De behandeling met methotrexaat en paracetamol werd gestopt, patiënte werd verder behandeld met een niet-steroïdaal anti-inflammatoir geneesmiddel (NSAID). De gewrichtsklachten bleven in wisselende mate aanwezig. Bij röntgenologische controle 5 maanden na het veranderen van de medicatie waren er geen aanwijzingen voor destructie passend bij RA. Patiënt B, een vrouw van 76 jaar bij wie de diagnose RA 10 jaar tevoren elders was gesteld, had persisterende pijn en zwelling aan de gewrichten ondanks ingestelde therapie. De medicatie bestond uit sulfasalazine 1 g 2 dd, methotrexaat 12,5 mg per week, foliumzuur 1 mg 1 dd, ibuprofen 400 mg 2 dd. De overige medicatie bestond uit carbasalaatcalcium 100 mg 1 dd, metoprolol met gereguleerde afgifte 100 mg 1 dd, chloorthalidon 25 mg 3 per week, simvastatine 20 mg 1 dd en perindopril 4 mg 1 dd. Patiënte was sinds 6 jaar bekend wegens een aortaklepstenose en hypertensie. In de voorgeschiedenis had zij voorts een pols- en een enkelfractuur na een trauma. Enkele maanden eerder was ook gon artrose vastgesteld. Patiënte had nu klachten van vermoeidheid en pijn, met name in de knieën, handen en ellebogen, en ochtendstijfheid gedurende 1 uur. Bij het gewrichtsonderzoek werden 9 pijnlijke en 10 gezwollen gewrichten gevonden. Gezwollen waren beide polsen, MCP-gewrichten II en III beiderzijds, PIP-gewricht III beiderzijds en MCP V en PIP II aan de rechterhand. Er werden geen reumanoduli waargenomen. Het röntgenonderzoek van de handen toonde een duidelijke osteopenie in beide handen. Verder was er diffuus kraakbeenverlies in de DIP- en PIP-gewrichten en ook de MCP-gewrichten, CMC-I-artrose beiderzijds en chondrocalcinose in de triangulaire fibrocartilagineuze complexen. Opnamen van de knieën toonden behalve artrotische veranderingen ook chondrocalcinose (figuur 2). Er was enige artrose in het DIP-gewricht van de tweede straal van de linker hand. Er werden geen zekere erosieve botafwijkingen vastgesteld (figuur 3). De bepaling van reumafactor in serum was negatief (< 1,0 ku/l). De serumwaarde anti-ccp-antilichamen was niet verhoogd: 3 kau/l. Samengevat: patiënte a b figuur 1. Microscopische opname van biopten uit de pols van patiënt A, (a) zonder en (b) met dubbelbreking van kristaldeposities (HE-kleuring; vergroting: 400 maal). (Tekening: mw.m.kunen.) 774 Ned Tijdschr Geneeskd april;149(14)

3 figuur 2. Detail van röntgenopname van de rechter knie van patiënt B; de lineaire densiteiten, die zich over de gewrichtsspleten projecteren, zijn typisch voor de calciumdeposities die ontsteking kunnen veroorzaken. (Tekening: mw.m.kunen.) voldeed aan de ACR-criteria voor RA en er was evidente chondro calcinose. De serumcalciumconcentratie was bij herhaling licht verhoogd (2,66 en 2,63 mmol/l; referentiewaarden: 2,20-2,60), die van albumine was normaal en de serumconcentratie creatinine bedroeg 70 μmol/l (referentiewaarden: 65-95). Bij bepaling van de parathyreoïdhormoon(pth)-spiegel werd een hyperparathyreoïdie vastgesteld (9,3 pmol/l; referentiewaarden: 0,6-6,7). Het klinische beeld kon verklaard worden door pseudo-jicht, secundair aan hyperparathyreoïdie. De methotrexaat en sulfasalazine werden gestopt. Patiënte werd behandeld met een NSAID en werd verwezen naar de endocrinoloog, die haar voor parathyreoïdectomie aanmeldde bij de chirurg op grond van de klacht van vermoeidheid en ter preventie van toename van osteoporose. Het was de verwachting dat de gewrichtsklachten als gevolg van deze ingreep niet zouden verbeteren. Patiënt C, een man van 55 jaar, zagen wij in verband met persisterende gewrichtsklachten sinds 5 jaar. Deze waren eerder elders geduid en behandeld als RA; over de klachten en bevindingen bij het stellen van de diagnose kon geen informatie worden verkregen. Voorts had patiënt pseudojicht. Deze diagnose werd destijds gesteld door de eigen reumatoloog op grond van analyse van synoviaal vocht. Op 54-jarige leeftijd was patiënt geopereerd vanwege een carpale-tunnelsyndroom rechts. De medicatie bestond uit: sulfasalazine 1 g 2 dd, paracetamol 500 mg-codeïne 20 mg 4 dd 1, paracetamol 500 mg 2 dd, piroxicam 20 mg 2 dd en colchicine 0,5 mg 2 dd. Patiënt had nu pijn in de enkels en de handen. Door de pijn in de gewrichten was hij gestopt met zijn werk als winkelbediende. Er was geen ochtendstijfheid. Bij gewrichtsonderzoek werden geen aanwijzingen voor artritis gevonden. Er waren geen noduli in de huid. Het röntgenonderzoek aan de handen toonde geen afwijkingen, met name geen erosieve of degeneratieve veranderingen en geen chondrocalcinose. De bepaling van reumafactor in serum was negatief (< 1,0 ku/l). De serumwaarde anti-ccp-antilichamen was niet verhoogd: 2 kau/l. Deze patiënt voldeed dus niet aan de ACR-criteria voor RA. De serumcalciumconcentratie was bij herhaling verhoogd (2,69 en 2,77 mmol/l; referentiewaarden: 2,20-2,60), geïoniseerd calcium 1,34 mmol/l (1,03-1,23). Het albumine was normaal. De serumconcentratie creatinine bedroeg 58 nmol/l (tot 110), die van fosfaat 0,94 mmol/l (0,70-1,45) figuur 3. Detail van een röntgenopname van de rechter pols van patiënt B. Er is chondrocalcinose ter plaatse van het triangulaire fibrocartilagineuze complex. (Tekening: mw.m.kunen.) Ned Tijdschr Geneeskd april;149(14) 775

4 figuur 4. Beeld bij artroscopie van een gewricht met calciumdeposities op het kraakbeen. De grijze structuur links in beeld is een 2,5 mm biopteertang. (Tekening: mw.m.kunen.) en de waarde van alkalisch fosfatase was 87 U/l (40-120). Excretie van calcium in de urine was hoognormaal: 7,55 mmol/l (tot 7,50). Er waren geen aanwijzingen voor hyperparathyreoïdie (PTH: 4,4 pmol/l; 0,6-6,7), vitamine-dintoxicatie (25(OH)D 3 : 57 nmol/l; ) of skeletmetastasen. Er waren geen PTH-gerelateerde peptiden aantoonbaar en patiënt had een normale schildklierfunctie. De botdichtheidsmeting was normaal voor leeftijd en geslacht. In verband met het ontbreken van aanwijzingen voor een specifieke aandoening duidden wij de verhoogde serumcalciumconcentratie als benigne hypercalciëmie. In zeldzame gevallen kan dit leiden tot pseudo-jicht. Aangezien er geen aan wijzingen voor RA werden gevonden, werd alle medicatie gestaakt. Er werd gestart met etoricoxib in een dosering van 90 mg 1 dd. Bij controles na 3 en 5 maanden waren de gewrichtsklachten duidelijk afgenomen. beschouwing De diagnose pseudo-jicht kan met zekerheid gesteld worden wanneer in het synoviale vocht of in het gewrichtsweefsel van een ontstoken gewricht (intracellulair) calciumpyrofosfaatkristallen gezien worden (figuur 4). De kristallen zijn dubbelbrekend en veel kleiner dan de voor jicht kenmerkende naaldvormige uraatkristallen. Vaak is het moeilijk ze in een preparaat te vinden. Daarom mag net als bij jicht de diagnose pseudo-jicht niet uitgesloten worden wanneer men geen kristallen ziet. Ondersteuning voor de diagnose kan vaak gevonden worden in anteroposterieure röntgenopnamen van de knieën (zie figuur 2) en van het bekken, inclusief de heupen, en in posteroanterieure opnamen van de handen, inclusief de polsen. Lineaire densiteiten in de gewrichtsspleten (chondrocalcinose) zijn typisch voor de calciumdeposities die de ontsteking kunnen veroorzaken. 1 Het bepalen van de serumcalciumconcentratie is geen diagnosticum voor pseudo-jicht; de ontsteking wordt niet veroorzaakt door het vrijkomen van calcium uit de circulatie, maar door het vrijkomen van calcium uit de reeds aanwezige deposities in het gewricht. Daarom is er in de behandeling van de artritis ook geen plaats voor een streven naar verlagen van de serumcalciumconcentratie. De bepaling ervan is echter wel degelijk relevant. Pseudo-jicht hangt namelijk samen met verschillende metabole aandoeningen, waaronder hyperparathyreoïdie, hemochromatose, hypothyreoïdie, amyloïdose, hypomagnesiëmie en hypofosfatemie. 3 Bij de diagnose van of sterke aanwijzingen voor pseudo-jicht is aanvullend onderzoek naar gerelateerde aandoeningen aan te raden. Ongeveer de helft van de patiënten met pseudo-jicht heeft degeneratieve afwijkingen in meerdere gewrichten. Het vaakst aangedaan zijn de knieën, gevolgd door de polsen, MCP-gewrichten, heupen, schouders, ellebogen en enkels. Hoewel er gelijkenissen zijn met het patroon van aangedane gewrichten bij primaire artrose, zijn bij pseudo-jicht de DIP-gewrichten en de CMC-I-gewrichten niet vaker afwijkend dan men mag verwachten op grond van de leeftijd. Bij pseudo-jicht zijn de afwijkingen vaak symmetrisch, hoe- 776 Ned Tijdschr Geneeskd april;149(14)

5 wel de ene kant meer aangedaan kan zijn dan de andere. Flexiecontracturen en standsafwijkingen komen veel voor. Met name een valgusstand van de knieën is suggestief voor calciumdeposities. 1 De behandeling van patiënten met pseudo-jicht is afhankelijk van de klinische presentatie van de aandoening. Zoals in onder andere dit tijdschrift eerder werd opgemerkt, is alleen symptomatische therapie voorhanden. 4 In alle gevallen is de eerste keus behandeling met een NSAID. Is er recidiverende acute monoartritis of oligoartritis, dan kan de frequentie van de aanvallen verlaagd worden met een onderhoudsdosering colchicine. In het geval van acute artritis in een groot gewricht kan zo nodig middels een ontlastende punctie met achterlaten van triamcinolon een goed effect bereikt worden. 1 5 Wanneer een onderliggend lijden gevonden wordt, heeft adequate behandeling hiervan niet tot gevolg dat de calciumdeposities geresorbeerd worden. Zo blijven de oorzaak van de artropathie en dus het klinische beeld meestal onverminderd aanwezig. De bekendste klinische presentatie van pseudo-jicht is een mono- of oligoartritis. Deze aandoening kan echter ook het beeld van een chronische polyartritis veroorzaken, waarbij men wel spreekt van pseudo-ra. Het onderscheid tussen RA en pseudo-ra is van groot belang. De behandeling van RA en pseudo-jicht is immers geheel verschillend. Bovendien kan pseudo-jicht de eerste of enige uiting zijn van een metabole stoornis die nader geanalyseerd dient te worden. J.G.van den Berg, assistent-geneeskundige, afd. Pathologie, en M.C.de Jonge, radioloog, afd. Radiologie, beiden Academisch Medisch Centrum, Amsterdam, hielpen bij het maken van de figuren. Belangenconflict: geen gemeld. Financiële ondersteuning: geen gemeld. Aanvaard op 29 november 2004 Literatuur 1 Halverson PB, Ryan LM. Arthritis associated with calcium-containing crystals. In: Klippel JH, editor. Primer of the rheumatic diseases. 12th ed. Atlanta: Arthritis Foundation; p Arnett FC, Edworthy SM, Block DA, McShane DJ, Fries JF, Cooper NS, et al. The American Rheumatism Association 1987 revised criteria for the classification of rheumatoid arthritis. Arthritis Rheum 1988; 31: Jones AC, Chuck AJ, Arie EA, Green DJ, Doherty M. Diseases associated with calcium pyrophosphate deposition disease. Semin Arthritis Rheum 1992;22: Jacobs JWG, Bijlsma JWJ. Calciumpyrofosfaat-artropathie; meer dan chondrocalcinose en pseudojicht. Ned Tijdschr Geneeskd 1992;136: Jacobs JWG, Prins APA. Kristalartropathieën. Hfdst 21. In: Bijlsma JWJ, Geusens PPMM, Kallenberg CGM, redacteuren. Reumatologie en klinische immunologie. Houten: Bohn Stafleu van Loghum; p Abstract Pseudogout in 3 patients with presumed therapy-resistant rheumatoid arthritis. 3 patients, 2 women aged 71 and 76 and a 55-year-old man, were originally diagnosed with rheumatoid arthritis (RA) and treated with disease-modifying antirheumatic drugs (DMARDs); two of these patients fulfilled the American College of Rheumatology criteria for RA. Because the symptoms persisted, the diagnosis was reconsidered. It turned out that they had pseudogout, which is an arthropathy caused by the deposition of calcium pyrophosphate crystals; the younger woman had no obvious metabolic disorder, the older woman had underlying hyperparathyroidism, and in the man the arthropathy was probably due to benign hypercalcaemia. DMARDs were replaced by NSAIDs. Varying degrees of arthropathy persisted in the women, but in the man they were clearly decreased. In addition to resembling gout, the clinical manifestations of pseudogout can also mimic RA. It is important to distinguish pseudogout from RA because their treatment is completely different. Furthermore, pseudogout can be the first or sole symptom of a metabolic disorder. Ned Tijdschr Geneeskd 2005;149:773-7 Ned Tijdschr Geneeskd april;149(14) 777

Een 68-jarige vrouw meldt zich met een recidief van hevige, rechtszijdige kniepijn

Een 68-jarige vrouw meldt zich met een recidief van hevige, rechtszijdige kniepijn 15 2 Een 68-jarige vrouw meldt zich met een recidief van hevige, rechtszijdige kniepijn Koos van Nugteren Samenvatting De knie-endoprothese wordt vrijwel altijd geïmplanteerd bij personen met ernstige

Nadere informatie

REUMATOLOGIE casusschetsen

REUMATOLOGIE casusschetsen REUMATOLOGIE casusschetsen 1 REUMATOLOGIE April 2004 CASUSSCHETSEN Casusschets 1 Man, 35 jaar. Sinds 4 weken pijnlijke PIP s re hand. Zijn ring past niet meer. Rechter pols is ook gevoelig, niet warm of

Nadere informatie

jicht Birgit Kraft, Mirella Bes, Marjonne Creemers Namens de vakgroep reumatologie

jicht Birgit Kraft, Mirella Bes, Marjonne Creemers Namens de vakgroep reumatologie jicht Birgit Kraft, Mirella Bes, Marjonne Creemers Namens de vakgroep reumatologie inhoud 1. Casus 2. Jicht; pathofysiologie, epidemiologie en kliniek, epidemiologie 3. Richtlijn jicht 4. Zorgpad jicht

Nadere informatie

I nhoud. 1 Anatomie en fysiologie van het bewegingsapparaat... 1 F.P.J.G. Lafeber. R.E.M. Toes. M. Vis en J.M.W. Hazes. R.B.M.

I nhoud. 1 Anatomie en fysiologie van het bewegingsapparaat... 1 F.P.J.G. Lafeber. R.E.M. Toes. M. Vis en J.M.W. Hazes. R.B.M. XI I nhoud 1 Anatomie en fysiologie van het bewegingsapparaat............................................ 1 F.P.J.G. Lafeber 1.1 Inleiding...............................................................................................

Nadere informatie

Compagnonscursus 2012

Compagnonscursus 2012 Compagnonscursus 2012 Artritis: Aankomen of afblijven? Marcel Posthumus Reumatologie-Klinische Immunologie Martini Ziekenhuis Groningen Inhoud Reumatologie-Klinische Immunologie Martini Ziekenhuis Mono-artritis

Nadere informatie

Bewegingsapparaat bij het ouder worden

Bewegingsapparaat bij het ouder worden Meer leren over lichaam en gezondheid Bewegingsapparaat bij het ouder worden Sandrine Bours Reumatoloog MUMC+ Agenda Inleiding Osteoporose Artrose Artritis Reumatoïde artritis Jicht Inleiding Skelet nodig

Nadere informatie

TRANSMURAAL PROTOCOL REUMATOLOGIE

TRANSMURAAL PROTOCOL REUMATOLOGIE TRANSMURAAL PROTOCOL REUMATOLOGIE Doelstellingen Vroege opsporing van chronische destructieve gewrichtsziekte om door vroegtijdige behandeling schade te beperken Verbetering van de service aan huisartsen

Nadere informatie

10.00-10.40 state of the art SPA dr I.E. van der Horst (30 min spreektijd)

10.00-10.40 state of the art SPA dr I.E. van der Horst (30 min spreektijd) Aan: Opleiders Inwendige Geneeskunde Regio Amsterdam II Geachte collegae, Op 27 juni is de ROIG over reumatologie gepland. Bij deze ontvangt u het programma. Het is de bedoeling dat een AIOS uit het genoemde

Nadere informatie

Programma RIOG reumatologie d.d. 23 november 2005

Programma RIOG reumatologie d.d. 23 november 2005 Programma RIOG reumatologie d.d. 23 november 2005 Programmacommissie: Organisatie: B.A.C. Dijkmans en A.E. Voskuyl P.W.B. Nanayakkara Voordrachten Doel: onderwijs en state of the art Voorzitter B.A.C.

Nadere informatie

Chapter 9 Samenvatting

Chapter 9 Samenvatting Samenvatting Marcel D. Posthumus SAMENVATTING Reumatoïde artritis (RA) is een aandoening die voorkomt bij 0,5-1% van de bevolking en die gekenmerkt wordt door een chronische ontsteking van meerdere gewrichten

Nadere informatie

REUMATOLOGIE ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN

REUMATOLOGIE ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN REUMATOLOGIE ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN April 2004 Inleiding De werkafspraak Reumatologie is in 2004 gepubliceerd, aansluitend op de bestaande NHG standaard en

Nadere informatie

Ongedifferentieerde spondylartritis

Ongedifferentieerde spondylartritis Ongedifferentieerde spondylartritis Wat is ongedifferentieerde spondylartritis? Spondylartritiden is een groep van chronische ziekten die bij elkaar horen omdat patiënten vaak dezelfde klachten hebben.

Nadere informatie

Aauw, mijn teen doet pijn. (pseudo)jicht

Aauw, mijn teen doet pijn. (pseudo)jicht Aauw, mijn teen doet pijn. (pseudo)jicht Els Zirkzee Klinische immunologie en reumatologie, Maasstad ziekenhuis, Rotterdam Disclosures spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk

Nadere informatie

Artrose van de hand en pols

Artrose van de hand en pols Artrose van de hand en pols Artrose van de hand en pols Wat is artrose? Normaal gesproken bestaat een gewricht uit twee gladde, met kraakbeen bedekte botuiteinden die als een set bij elkaar passen en soepel

Nadere informatie

Sulfasalazine. (Salazopyrine) Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Bij reumatische aandoeningen

Sulfasalazine. (Salazopyrine) Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Bij reumatische aandoeningen Sulfasalazine (Salazopyrine) Bij reumatische aandoeningen U heeft in overleg met uw behandelend arts besloten dat u in verband met reumatische klachten sulfasalazine gaat gebruiken of u overweegt dit te

Nadere informatie

Informatie voor patiënten met. jicht

Informatie voor patiënten met. jicht Informatie voor patiënten met jicht > De geboden informatie in deze brochure hoeft niet voor u te gelden. Raadpleeg uw arts voor advies betreffende uw specifieke situatie. Informatie voor patiënten met

Nadere informatie

Juveniele Idiopathische Artritis

Juveniele Idiopathische Artritis www.printo.it/pediatric-rheumatology/be_fm/intro Juveniele Idiopathische Artritis Versie 2016 2. VERSCHILLENDE TYPES JIA 2.1 Bestaan er verschillende types van deze ziekte? Er zijn verschillende vormen

Nadere informatie

ARTRITIS PSORIATICA 312

ARTRITIS PSORIATICA 312 ARTRITIS PSORIATICA 312 Inleiding Uw reumatoloog heeft u verteld dat u artritis psoriatica, een vorm van ontstekingsreuma, heeft. Artritis psoriatica valt onder de groep spondylartropathie, een verzamelnaam

Nadere informatie

INTERLINE PIJNBEHANDELING DEEL II EN III CASUSSCHETSEN

INTERLINE PIJNBEHANDELING DEEL II EN III CASUSSCHETSEN INTERLINE PIJNBEHANDELING DEEL II EN III Okt 2003 CASUSSCHETSEN Casusschets 1 Jongedame van 19 jaar Bij paardrijden gevallen, een uur geleden. Mank lopend, pijn rechter bil. Het lijkt een contusie, geen

Nadere informatie

Juveniele spondylartropathie/enthesitis gerelateerde artritis (SpA-ERA)

Juveniele spondylartropathie/enthesitis gerelateerde artritis (SpA-ERA) www.printo.it/pediatric-rheumatology/nl/intro Juveniele spondylartropathie/enthesitis gerelateerde artritis (SpA-ERA) Versie 2016 1. WAT IS JUVENIELE SPONDYLARTROPATHIE/ENTHESITIS GERELATEERDE ARTRITIS

Nadere informatie

Juveniele Spondylartropathie/Enthesitis Gerelateerde Artritis (SPA-ERA)

Juveniele Spondylartropathie/Enthesitis Gerelateerde Artritis (SPA-ERA) www.printo.it/pediatric-rheumatology/be_fm/intro Juveniele Spondylartropathie/Enthesitis Gerelateerde Artritis (SPA-ERA) Versie 2016 1. WAT IS JUVENIELE SPONDYLARTROPATHIE/ENTHESITIS GERELATEERDE ARTRITIS

Nadere informatie

REUMATOLOGIE achtergronden casusschetsen

REUMATOLOGIE achtergronden casusschetsen REUMATOLOGIE achtergronden casusschetsen 1 Voorstel wijzigingen bij herziening werkafspraak kunnen op de laatste pagina worden genoteerd. REUMATOLOGIE ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN

Nadere informatie

Inleiding Wat is jicht Hoe ontstaat jicht

Inleiding Wat is jicht Hoe ontstaat jicht JICHT 614 Inleiding Uw reumatoloog heeft u verteld dat u jicht heeft. Deze brochure is bedoeld om u informatie te geven over het ziektebeeld, de behandeling en wat u zelf kunt doen. Wat is jicht Jicht

Nadere informatie

Chapter 9. Samenvatting

Chapter 9. Samenvatting Samenvatting Reumatoïde artritis (RA) wordt gekenmerkt door een chronische gewrichtsontsteking met gewrichtsbeschadiging. Ongeveer 1 % van de westerse bevolking krijgt ooit RA waarbij driemaal zoveel vrouwen

Nadere informatie

Onderzoek en behandeling van artrose en artritis

Onderzoek en behandeling van artrose en artritis Onderzoek en behandeling van artrose en artritis Orthopedische casuïstiek Onderzoek en behandeling van artrose en artritis Redactie: Dos Winkel Met bijdragen van: Marc Martens Anke Smets Pat Wyffels Bohn

Nadere informatie

REUMATHOLOOG. Hilde Beulens

REUMATHOLOOG. Hilde Beulens REUMATHOLOOG Hilde Beulens Verzamelnaam Er bestaan meer dan 200 reumatische aandoeningen. 1 op de 5 Belgen heeft reumatische klachten. 1 op 1000 kinderen in België lijdt aan kinderreuma. 1/3de van de bevolking

Nadere informatie

Azathioprine. (Imuran)

Azathioprine. (Imuran) Azathioprine (Imuran) Bij reumatische aandoeningen In overleg met uw reumatoloog heeft u besloten om azathioprine (Imuran) te gaan gebruiken of u overweegt dit te gaan doen. Deze folder geeft informatie

Nadere informatie

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding.

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding. Casus 06L Fase A Titel Pijnlijk ontstoken knie. Onderwerp Jichtaanval in de knie Inhoudsdeskundige Drs. Z. de Jong-Strakova, reumatoloog LUMC Technisch verantwoordelijke E. Beekhuizen Opleidingsniveau

Nadere informatie

Reumatoïde artritis van de hand

Reumatoïde artritis van de hand Reumatoïde artritis van de hand Reumatoïde artritis van de hand Wat is artritis? Letterlijk betekent artritis 'ontstoken gewricht'. Normaal gesproken bestaat een gewricht uit twee gladde, met kraakbeen

Nadere informatie

Reumatische aandoeningen

Reumatische aandoeningen 400035 Reumatische aandoeningen_400035 Reumatische aandoeningen 24-04-12 1 Reumatische aandoeningen WAT IS REUMA MEDICIJNEN BIJ REUMA WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN ADVIES IN EEN

Nadere informatie

Onderwijsprogramma Het Patient Partners onderwijsprogramma is vooral gericht op het leren herkennen van reumatoïde artritis in een vroeg stadium.

Onderwijsprogramma Het Patient Partners onderwijsprogramma is vooral gericht op het leren herkennen van reumatoïde artritis in een vroeg stadium. De patiënt-docenten van de Stichting Onderwijsprogramma Patient Partners zetten zich in voor een vroege herkenning en behandeling van reumatoïde artritis (RA). Hierdoor kan onherstelbare gewrichtsschade

Nadere informatie

STANDPUNTEN ANAKINRA (VOORLOPIGE BEHANDELRICHTLIJN) Oktober 2002

STANDPUNTEN ANAKINRA (VOORLOPIGE BEHANDELRICHTLIJN) Oktober 2002 NVR map Anakinra 12-03-2003 09:36 Pagina 1 STANDPUNTEN ANAKINRA (VOORLOPIGE BEHANDELRICHTLIJN) Oktober 2002 NVR map Anakinra 12-03-2003 09:36 Pagina 2 De door de gepubliceerde richtlijnen en standpunten

Nadere informatie

Polymyalgia reumatica (PMR), niet altijd wat het lijkt. C. De Gendt

Polymyalgia reumatica (PMR), niet altijd wat het lijkt. C. De Gendt Polymyalgia reumatica (PMR), niet altijd wat het lijkt C. De Gendt Diagnose In 1964 moest US Supreme Court rechter Potter Stewart, gewiekst met woorden, toegeven dat een definitie van harde pornogafie

Nadere informatie

Antwoordformulieren open vragen

Antwoordformulieren open vragen Antwoordformulieren open vragen Herhaaltoets : 5O07 Datum : 3 juli 0 Aanvang : Studentnummer : Studentnaam :. 3 JULI 0 Sint Radboud Een transversale doorsnede van het bekken 3 JULI 0 Sint Radboud. Medische

Nadere informatie

Zwangerschap bij chronische ontstekingsziekten van de darm

Zwangerschap bij chronische ontstekingsziekten van de darm Zwangerschap bij chronische ontstekingsziekten van de darm Inleiding Zwanger worden als je een chronische ontstekingsziekte van de darm (IBD = inflammatory Bowel disease) hebt zoals de ziekte van Crohn

Nadere informatie

Artrose: nieuwe inzichten. Margreet Kloppenburg. 7 maart 2009

Artrose: nieuwe inzichten. Margreet Kloppenburg. 7 maart 2009 Artrose: nieuwe inzichten. Margreet Kloppenburg 7 maart 2009 Onderwerpen van de presentatie Wat is artrose? In het onderzoek naar artrose in het LUMC MRI van waarde bij artrose? Behandeling van artrose?

Nadere informatie

Juveniele Idiopatische Artritis (JIA)

Juveniele Idiopatische Artritis (JIA) Wat is JIA? Juveniele idiopathische artritis is een zeldzame, chronische ziekte die wordt gekenmerkt door een blijvende ontsteking van een of meerdere gewrichten. De verschijnselen van een gewrichtsontsteking

Nadere informatie

105.000 Belgen hebben reumatoïde artritis

105.000 Belgen hebben reumatoïde artritis 105.000 Belgen hebben reumatoïde artritis LEUVEN 21/02 - Vroeger kregen reumatoïde artritis-patiënten steevast te horen dat ze enkel moesten rusten, maar vandaag de dag is bewegen de boodschap. Vooraanstaand

Nadere informatie

Reumapoli. Havenziekenhuis. Diagnose en behandeling

Reumapoli. Havenziekenhuis. Diagnose en behandeling Reumapoli Diagnose en behandeling Vroeg opsporen en behandelen van reuma is belangrijk. Mensen met klachten die de huisarts of specialist verdacht vindt voor gewrichtsontsteking/reuma, zien we daarom graag

Nadere informatie

Chronische niet-bacteriële osteomyelitis/osteitis (CNO) en chronisch recidiverende multifocale osteomeyelitis/osteitis (CRMO)

Chronische niet-bacteriële osteomyelitis/osteitis (CNO) en chronisch recidiverende multifocale osteomeyelitis/osteitis (CRMO) www.printo.it/pediatric-rheumatology/nl/intro Chronische niet-bacteriële osteomyelitis/osteitis (CNO) en chronisch recidiverende multifocale osteomeyelitis/osteitis (CRMO) Versie 2016 1. WAT IS CNO/CRMO?

Nadere informatie

Goudinjecties (aurothiomalaat)

Goudinjecties (aurothiomalaat) Goudinjecties (aurothiomalaat) In overleg met uw reumatoloog heeft u besloten om goudinjecties (aurothiomalaat, Tauredon) te gaan gebruiken of u overweegt dit te gaan doen. Deze folder geeft informatie

Nadere informatie

Artritis of artrose, that s the question. Woensdag 27 februari 2013

Artritis of artrose, that s the question. Woensdag 27 februari 2013 Artritis of artrose, that s the question Woensdag 27 februari 2013 Programma (voor de pauze) 18.30 uur Opening & quiz door de voorzitter Dirk Soeters, huisarts 18.45 uur Vroegdiagnostiek bij artritis:

Nadere informatie

Orthopedie. CMC 1 prothese/ Duimbasis prothese

Orthopedie. CMC 1 prothese/ Duimbasis prothese Orthopedie CMC 1 prothese/ Duimbasis prothese Inleiding Binnenkort wordt u geopereerd aan uw duim. Er wordt een prothese in het duimbasisgewricht geplaatst. In deze folder vindt u informatie over het duimbasisgewricht,

Nadere informatie

Chiropractie Brunssum intake formulier nieuwe klant

Chiropractie Brunssum intake formulier nieuwe klant 1. ALGEMENE EN PERSOONLIJKE GEGEVENS MEISJESNAAM: GESLACHT: M F GEBOORTEDATUM: LEEFTIJD: LENGTE: GEWICHT: ADRES: POSTCODE: WOONPLAATS: TELEFOON: PRIVE MOBIEL WERK E-MAIL ADRES: AANTAL KINDEREN: BEROEP:

Nadere informatie

Reumatoïde Artritis (1/2)

Reumatoïde Artritis (1/2) Reumatoïde Artritis (1/2) chronische inflammatoire gewrichtsaandoening prevalent (1%, elke leeftijd, vrouwen>mannen) symptomen: pijn, stramheid, zwelling schade: anatomisch, functioneel, sociaal & economisch

Nadere informatie

NRLP-12 Gerelateerde Terugkerende Koorts

NRLP-12 Gerelateerde Terugkerende Koorts www.printo.it/pediatric-rheumatology/be_fm/intro NRLP-12 Gerelateerde Terugkerende Koorts Versie 2016 1. WAT IS NRLP-12 GERELATEERDE TERUGKERENDE KOORTS 1.1 Wat is het? NRLP-12 gerelateerde terugkerende

Nadere informatie

200 soorten reuma. Voeten en reuma. Bewegingsapparaat. Oorzaken. Anatomie van de voet. Anatomie van de voet 22-4-2015.

200 soorten reuma. Voeten en reuma. Bewegingsapparaat. Oorzaken. Anatomie van de voet. Anatomie van de voet 22-4-2015. 200 soorten reuma 80-96% reumapatiënten heeft voetklachten Voeten en reuma Reuma / reumatiek aandoeningen van het bewegingsapparaat niet traumatisch neurologisch of aangeboren Bewegingsapparaat skelet

Nadere informatie

Methotrexaat. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Bij reumatische aandoeningen

Methotrexaat. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Bij reumatische aandoeningen Methotrexaat Bij reumatische aandoeningen In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten dat u in verband met reumatische klachten, Methotrexaat zult gaan gebruiken. Deze folder geeft informatie over

Nadere informatie

Inleiding. Reumatische ziekten

Inleiding. Reumatische ziekten De reumatoloog Inleiding Ieder jaar bezoekt een groot aantal mensen de huisarts met klachten van het bewegingsapparaat (gewrichten, spieren, pezen en botten). Vaak is de huisarts in staat de diagnose

Nadere informatie

Het Reumatologie & Orthopedie Formularium

Het Reumatologie & Orthopedie Formularium Het Reumatologie & Orthopedie Formularium Het Reumatologie & Orthopedie Formularium Een praktische leidraad Onder redactie van: Prof. dr. W.F. Lems Prof. dr. B.J. van Royen Met medewerking van: Dr. J.P.W.

Nadere informatie

Inhoud. Wat is osteoarthritis?

Inhoud. Wat is osteoarthritis? Inhoud Osteoarthritis Welke gewrichten worden aangetast? Pijn en ongemak Synoviaal vocht Beschikbare behandelingen Fermathron TM Hoe werkt het? De behandeling Wie hebben er baat bij? Wat kunt u doen? 3

Nadere informatie

Inleiding Wat is artrose De oorzaken van artrose

Inleiding Wat is artrose De oorzaken van artrose Artrose 1237 Inleiding Uw reumatoloog heeft u verteld dat u artrose heeft, een vorm van reuma. Er komen ongetwijfeld veel vragen in u op. Vragen over de aandoening zelf en over de behandeling. Maar misschien

Nadere informatie

Echografie van de schouder door de reumatoloog: toy or tool?

Echografie van de schouder door de reumatoloog: toy or tool? Echografie van de schouder door de reumatoloog: toy or tool? Henk Martens, reumatoloog Sint Maartenskliniek Nijmegen 29-11-2013 inleiding echografie in de reumatologie/door de reumatoloog echogeleide interventies

Nadere informatie

Tumor Necrosis Factor (TNF)

Tumor Necrosis Factor (TNF) Reumatologie Tumor Necrosis Factor (TNF) alfa blokkerende behandeling TNF-alfa blokkerende behandeling Toedieningsvorm: Infliximab: intraveneus, via een infuus in de bloedvaten. Dit gebeurt op de afdeling

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Sulfasalazine (Salazopyrine ) Voorgeschreven door de reumatoloog

Patiënteninformatie. Sulfasalazine (Salazopyrine ) Voorgeschreven door de reumatoloog Patiënteninformatie Sulfasalazine (Salazopyrine ) Voorgeschreven door de reumatoloog Inhoud Inleiding... 3 Werking en toepassing... 3 Het gebruik van sulfasalazine... 3 Bijwerkingen... 4 Controle... 4

Nadere informatie

Persbericht. Röntgendata hebben een significante vermindering in gewrichtsbeschadiging aangetoond

Persbericht. Röntgendata hebben een significante vermindering in gewrichtsbeschadiging aangetoond UCB S.A. Allée de la Recherche 60, B-1070 Brussels (Belgium) Persbericht Significante positieve resultaten van CIMZIA TM in reumatoïde artritis Röntgendata hebben een significante vermindering in gewrichtsbeschadiging

Nadere informatie

Azathioprine (Imuran ) bij reumatische aandoeningen

Azathioprine (Imuran ) bij reumatische aandoeningen Azathioprine (Imuran ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel azathioprine te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Hydroxychloroquine (Plaquenil ) Voorgeschreven door de reumatoloog

Hydroxychloroquine (Plaquenil ) Voorgeschreven door de reumatoloog Hydroxychloroquine (Plaquenil ) Voorgeschreven door de reumatoloog Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2014 pavo 0902 Inleiding De reumatoloog heeft met u besproken dat u hydroxychloroquine gaat gebruiken.

Nadere informatie

RICHTLIJNEN REUMATISCHE ZIEKTEN EN SYNDROMEN: LANDELIJKE TRANSMURALE AFSPRAAK REUMATOÏDE ARTRITIS. Juni 2002

RICHTLIJNEN REUMATISCHE ZIEKTEN EN SYNDROMEN: LANDELIJKE TRANSMURALE AFSPRAAK REUMATOÏDE ARTRITIS. Juni 2002 NVR map Landelijke Transm. 12-03-2003 09:40 Pagina 1 RICHTLIJNEN REUMATISCHE ZIEKTEN EN SYNDROMEN: LANDELIJKE TRANSMURALE AFSPRAAK REUMATOÏDE ARTRITIS Juni 2002 NVR map Landelijke Transm. 12-03-2003 09:40

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21699 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21699 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/21699 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Kwok, Wing Yee Title: Clinical aspects of hand osteoarthritis : are erosions of

Nadere informatie

Jicht belicht. Laura Kienhorst Arts-onderzoeker

Jicht belicht. Laura Kienhorst Arts-onderzoeker Jicht belicht Laura Kienhorst Arts-onderzoeker Beroemde jichtpatiënten Erasmus Rubens Kant Keizer Karel Kenmerken van jicht Prevalentie 1-2% van volwassenen Incidentie 0,6-2/1000 Man/vrouw = 8:1 Meest

Nadere informatie

Reumatoïde Artritis. Prof Dr Patrick Verschueren UZ Gasthuisberg Leuven. Trefpunt Zelfhulp 27 maart 2010

Reumatoïde Artritis. Prof Dr Patrick Verschueren UZ Gasthuisberg Leuven. Trefpunt Zelfhulp 27 maart 2010 Reumatoïde Artritis Prof Dr Patrick Verschueren UZ Gasthuisberg Leuven Trefpunt Zelfhulp 27 maart 2010 Allemaal tijdverlies! George, 46 jaar, zegt dat ze niet moet zagen... Paul, reumatoloog Ik zal even

Nadere informatie

Zwangerschap bij een chronische darmziekte

Zwangerschap bij een chronische darmziekte Maag-, Darm- en Leverziekten Zwangerschap bij een chronische darmziekte www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Vruchtbaarheid... 3 Erfelijkheid... 4 Medicijnen... 4 Invloed chronische darmziekte op de zwangerschap...

Nadere informatie

Axiale spondyloartritis en de ziekte van Bechterew in de eerste lijn

Axiale spondyloartritis en de ziekte van Bechterew in de eerste lijn Axiale spondyloartritis en de ziekte van Bechterew in de eerste lijn Inhoud Klassieke Bechterew Casus Classificatie Vroege stadium van Bechterew Casus Concept axiale spondyloartritis Belang van vroege

Nadere informatie

Reuma Arthritis.Arthrose Artrosis deformans Artrose: Waarom is het kraakbeen zo kwetsbaar? Oorzaken:

Reuma Arthritis.Arthrose Artrosis deformans Artrose: Waarom is het kraakbeen zo kwetsbaar? Oorzaken: Reuma is de verzamelnaam voor een groot aantal aandoeningen aan het bewegingsapparaat: gewrichten, pezen, banden en spieren. Er zijn maar liefst 200 verschillende soorten reuma. De meest voorkomende vormen

Nadere informatie

www.printo.it/pediatric-rheumatology/nl/intro De Ziekte Van Behçet Versie 2016 2. DIAGNOSE EN THERAPIE 2.1 Hoe wordt het gediagnosticeerd? De diagnose is voornamelijk klinisch. Het kan een tot vijf jaar

Nadere informatie

Ciclosporine. (Neoral) Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Bij reumatische aandoeningen

Ciclosporine. (Neoral) Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Bij reumatische aandoeningen Ciclosporine (Neoral) Bij reumatische aandoeningen U heeft in overleg met uw reumatoloog besloten dat u in verband met reumatische klachten ciclosporine gaat gebruiken of u overweegt dit te gaan doen.

Nadere informatie

CHAPTER 8. Samenvatting

CHAPTER 8. Samenvatting CHAPTER 8 Samenvatting Samenvatting 8. Samenvatting Hoofdstuk 1 is een algemene introductie. Doel van dit proefschrift is om de kosten en effectiviteit van magnetische resonantie (MR) te evalueren indien

Nadere informatie

Tai Chi is een andere en even doeltreffende methode als de klassieke spiertraining. Dat is ook bewezen.

Tai Chi is een andere en even doeltreffende methode als de klassieke spiertraining. Dat is ook bewezen. http://www.e-gezondheid.be/nl/pop_imprimer.asp?idarticle=17318&idrubrique=23 pagina 1 van 2 De gezondheid van de 50-plussers > Artritis, artrose, polyartritis en spondylartritis Tai Chi helpt bij artrose

Nadere informatie

Zeldzame Juveniele Primaire Systemische Vasculitis

Zeldzame Juveniele Primaire Systemische Vasculitis www.printo.it/pediatric-rheumatology/be_fm/intro Zeldzame Juveniele Primaire Systemische Vasculitis Versie 2016 2. DIAGNOSE EN THERAPIE 2.1 Wat voor types vasculitis zijn er? Hoe wordt vasculitis geclassificeerd?

Nadere informatie

Sulfasalazine (Salazopyrine EC, salazosulfapyridine) bij reumatische aandoeningen

Sulfasalazine (Salazopyrine EC, salazosulfapyridine) bij reumatische aandoeningen Sulfasalazine (Salazopyrine EC, salazosulfapyridine) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel sulfasalazine te willen gaan behandelen. Deze folder geeft

Nadere informatie

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding.

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding. Casus 14L Fase A Titel Startproblemen in de ochtend Onderwerp Reumatoïde Artritis Inhoudsdeskundige Dr. G. Kloppenburg, reumatoloog Dr. Z. de Jong, reumatoloog Technisch verantwoordelijke E. Beekhuizen,

Nadere informatie

Plaquenil. (Hydroxychloroquine) Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Bij reumatische aandoeningen

Plaquenil. (Hydroxychloroquine) Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Bij reumatische aandoeningen Plaquenil (Hydroxychloroquine) Bij reumatische aandoeningen U heeft in overleg met uw behandelend arts besloten dat u in verband met reumatische klachten Plaquenil gaat gebruiken of u overweegt dit te

Nadere informatie

MCTD (mixed connective tissue disease)

MCTD (mixed connective tissue disease) MCTD (mixed connective tissue disease) Wat is MCTD? MCTD is een zeldzame systemische auto-immuunziekte. Ons afweersysteem (= immuunsysteem) beschermt ons tegen lichaamsvreemde indringers, zoals o.a. bacteriën

Nadere informatie

Een 40 jarige man met hevige pijn ter hoogte van het distale deel van de bovenarm bij een worp tijdens honkbal

Een 40 jarige man met hevige pijn ter hoogte van het distale deel van de bovenarm bij een worp tijdens honkbal 3 Een 40 jarige man met hevige pijn ter hoogte van het distale deel van de bovenarm bij een worp tijdens honkbal Dos Winkel Introductie Sporten waarbij men met maximale kracht een bal moet werpen of slaan,

Nadere informatie

Artrose. Orthopedie. Artrose. Artrose is een aandoening waarbij het gewrichtskraakbeen in kwaliteit achteruit gaat en dunner en zachter wordt.

Artrose. Orthopedie. Artrose. Artrose is een aandoening waarbij het gewrichtskraakbeen in kwaliteit achteruit gaat en dunner en zachter wordt. Artrose Er is bij u artrose geconstateerd. In deze brochure leest u wat artrose is en wat u kunt doen om er zo min mogelijk last van te hebben. Verder wordt besproken welke mogelijkheden voor behandeling

Nadere informatie

Workshop reumatologie

Workshop reumatologie Workshop reumatologie 1. Welke nieuwe ontwikkelingen zijn er, diagnostisch en therapeutisch? 2. Hebben deze ontwikkelingen effect op de prognose & kwaliteit van leven, inclusief arbeidsleven? 3. Zijn er

Nadere informatie

Juveniele Idiopathische Artritis

Juveniele Idiopathische Artritis www.printo.it/pediatric-rheumatology/nl/intro Juveniele Idiopathische Artritis Versie 2016 2. VERSCHILLENDE TYPES JIA 2.1 Bestaan er verschillende types van deze ziekte? Er zijn verschillende vormen van

Nadere informatie

Leflunomide (Arava ) Voorgeschreven door de reumatoloog

Leflunomide (Arava ) Voorgeschreven door de reumatoloog Leflunomide (Arava ) Voorgeschreven door de reumatoloog Albert Schweitzer ziekenhuis juli 2013 pavo 0905 Inleiding De reumatoloog heeft met u besproken dat u leflunomide gaat gebruiken. In deze folder

Nadere informatie

De ziekte van Graves

De ziekte van Graves De ziekte van Graves ZIEKTE VAN GRAVES Wat is de ziekte van Graves? De ziekte van Graves is een ziekte aan de schildklier, waarbij ons eigen afweersysteem antilichamen maakt, waardoor een te snel werkende

Nadere informatie

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen 1. Toelichting Dit onderwijsprogramma is gebaseerd op de NHG-Standaard Artritis van augustus 2009. Met deze kennistoets kunnen deelnemers hun kennis toetsen aan de richtlijnen uit de NHG-Standaard Artritis.

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/23294 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/23294 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/23294 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Knevel, Rachel Title: Unraveling joint destruction in rheumatoid arthritis Issue

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20846 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20846 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/20846 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Knittle, Keegan Title: Motivation, self-regulation and physical activity among

Nadere informatie

Dermatitis herpetiformis

Dermatitis herpetiformis 88 08 Samenvatting Richtlijnen Dermatologie 2015 Dermatitis herpetiformis Dr. A.C. de Groot, dr. T.J. Stoof De richtlijn dateert uit 2008. De tekst van de samenvatting is niet gewijzigd. Inleiding De richtlijn

Nadere informatie

Methotrexaat (Ledertrexate, Emthexate )

Methotrexaat (Ledertrexate, Emthexate ) Methotrexaat (Ledertrexate, Emthexate ) Uw behandelend arts heeft u methotrexaat voorgeschreven. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen, dan

Nadere informatie

Aan: Opleiders Inwendige Geneeskunde Regio Amsterdam II. Geachte collegae,

Aan: Opleiders Inwendige Geneeskunde Regio Amsterdam II. Geachte collegae, Aan: Opleiders Inwendige Geneeskunde Regio Amsterdam II Geachte collegae, Op 27 september is de ROIG over nefrologie gepland. Bij deze ontvangt u het programma. Het is de bedoeling dat een AIOS uit het

Nadere informatie

Casus 1. Department of Orthopedic surgery University Medical Centre Groningen

Casus 1. Department of Orthopedic surgery University Medical Centre Groningen Man 49 jaar Manager van de dorpssupermarkt bij een grote keten, die bij onderbezetting volop meewerkt bij lossen (tillen, dragen), vakkenvullen (buigen, bukken), kassadienst en vaak achter de balie staat.

Nadere informatie

PREDNISON BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN

PREDNISON BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN PREDNISON BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN 1137 Inleiding Uw reumatoloog heeft u Prednison voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn goed te kunnen gebruiken, is het

Nadere informatie

Prednison (corticosteroïden) Voorgeschreven door de reumatoloog

Prednison (corticosteroïden) Voorgeschreven door de reumatoloog Prednison (corticosteroïden) Voorgeschreven door de reumatoloog Albert Schweitzer ziekenhuis juli 2013 pavo 0907 Inleiding De reumatoloog heeft met u besproken dat u prednison gaat gebruiken. In deze folder

Nadere informatie

Humira REUMATOLOGIE. Werking

Humira REUMATOLOGIE. Werking REUMATOLOGIE Humira Uw behandelend reumatoloog heeft u het medicijn Humira voorgeschreven. Om dit medicijn goed te kunnen gebruiken, is het van belang dat u er een aantal dingen over weet. Lees daarom

Nadere informatie

Richtlijn Osteoporose en fractuurpreventie Nederlandse Vereniging voor Reumatologie Derde herzien druk, 2011

Richtlijn Osteoporose en fractuurpreventie Nederlandse Vereniging voor Reumatologie Derde herzien druk, 2011 Richtlijn Osteoporose en fractuurpreventie Nederlandse Vereniging voor Reumatologie Derde herzien druk, 2011 Stroomdiagram van diagnostiek,behandeling en follow-up bij patiënten van 50 jaar en ouder met

Nadere informatie

Juveniele spondylartropathie/enthesitis gerelateerde artritis (SpA-ERA)

Juveniele spondylartropathie/enthesitis gerelateerde artritis (SpA-ERA) www.printo.it/pediatric-rheumatology/nl/intro Juveniele spondylartropathie/enthesitis gerelateerde artritis (SpA-ERA) Versie 2016 2. DIAGNOSE EN THERAPIE 2.1 Hoe wordt het gediagnosticeerd? Artsen stellen

Nadere informatie

Ongedifferentieerde spondylarthropathieën (gewrichtsontsteking)

Ongedifferentieerde spondylarthropathieën (gewrichtsontsteking) Ongedifferentieerde spondylarthropathieën (gewrichtsontsteking) Inleiding Bij u is vastgesteld dat u een ongedifferentieerde spondylarthropathie (gewrichtsontsteking) heeft. De klachten die u als gevolg

Nadere informatie

Artrose in de hand en pols (N)iets aan te doen?

Artrose in de hand en pols (N)iets aan te doen? Artrose in de hand en pols (N)iets aan te doen? Johan Vehof Plastisch chirurg / handchirurg FESSH 23 okt 2013 Inhoud Anatomie hand pols skelet Gewrichtsklachten Artrose vs Rheumatoide artritis Welke gewrichten?

Nadere informatie

MULTIPLE MYELOOM Doneer voor genezing

MULTIPLE MYELOOM Doneer voor genezing MULTIPLE MYELOOM Doneer voor genezing Luister en leer Marlies Van Hoef, MD, PhD, MBA Multiple Myeloom Ziekte van Kahler werd aanvankelijk gediagnostiseerd in 1848 Kwaardaardige abnormaliteit van plasmacellen;

Nadere informatie

www.printo.it/pediatric-rheumatology/nl/intro Lyme Artritis Versie 2016 1. WAT IS LYME ARTRITIS 1.1 Wat is het? Lyme artritis (artritis=gewrichtsonsteking) is een van de ziekten die veroorzaakt wordt door

Nadere informatie

Radiosynovectomie met yttrium (Rhenium) Inwendige bestraling van het gewricht

Radiosynovectomie met yttrium (Rhenium) Inwendige bestraling van het gewricht Radiosynovectomie met yttrium (Rhenium) Inwendige bestraling van het gewricht Inhoud Inleiding 3 Gewrichtsontsteking 3 Radiosynovectomie 4 Voorbereiding 5 Tijdens en na de opname 5 Toepassing en effect

Nadere informatie

Sportief bewegen met reumatoïde artritis. Reumatoïde artritis

Sportief bewegen met reumatoïde artritis. Reumatoïde artritis Sportief bewegen met reumatoïde artritis Reumatoïde artritis Sportief bewegen met reumatoïde artritis...................................... Bewegen: gezond en nog leuk ook! Regelmatig bewegen heeft een

Nadere informatie

OSTEOPOROSE Informatie voor patiënten

OSTEOPOROSE Informatie voor patiënten OSTEOPOROSE Informatie voor patiënten Diagnostiek van osteoporose en het verbeteren van de therapietrouw bij patiënten met osteoporose na een recente fractuur Wat als u nog vragen heeft? Mocht u na het

Nadere informatie

Ziekte van Forestier (DISH)

Ziekte van Forestier (DISH) Reumatologie Ziekte van Forestier (DISH) i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Inleiding Bij de ziekte van Forestier groeit extra bot aan op plaatsen waar pezen of banden aan het bot vastzitten.

Nadere informatie