Behandeling van de ziekte van Dupuytren

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Behandeling van de ziekte van Dupuytren"

Transcriptie

1 Stand van zaken Behandeling van de ziekte van Dupuytren Een overzicht van de mogelijkheden Annet L. van Rijssen en Paul M.N. Werker KLINISCHE PRAKTIJK In dit artikel geven wij een systematisch overzicht van de behandelingen voor de ziekte van Dupuytren. Voor de effectiviteit van deze behandelingen is weinig méér wetenschappelijk bewijs dan de mening van deskundigen (niveau 4). De meeste handchirurgen passen selectieve fasciëctomie toe. Dermatofasciëctomie wordt steeds vaker toegepast voor de behandeling van recidieven vanwege het lagere recidiefpercentage. Percutane naaldfasciotomie is een minimaal invasieve techniek met goede resultaten op de korte termijn bij niet al te ernstige contracturen. Het percentage recidieven na deze ingreep is echter hoog. Toepassing van collagenase of radiotherapie lijkt veelbelovend, maar de plaats daarvan bij de behandeling van de ziekte van Dupuytren is nog onduidelijk. Isala klinieken, afd. Plastische Chirurgie, Zwolle. Drs. A.L. van Rijssen, arts in opleiding tot plastisch chirurg. Universitair Medisch Centrum Groningen, afd. Plastische Chirurgie, Groningen. Prof.dr. P.M.N. Werker, plastisch chirurg. Contactpersoon: prof.dr. P.M.N. Werker Er zijn verschillende behandelingen voor de ziekte van Dupuytren, maar het onderzoek naar de effectiviteit daarvan is beperkt. In dit artikel beschrijven wij de belangrijkste kenmerken van deze ziekte en geven wij een overzicht van de verschillende behandelingsmogelijkheden. Het gaat om een fibromatose van de palmaire fascie van de hand en vingers, die vaak leidt tot een toenemende kromstand van de vingers. Patiënten kunnen hierdoor hun hand minder goed gebruiken. De oorzaak is nog niet geheel bekend. Wel is allang duidelijk dat roken, overmatig alcoholgebruik, mannelijk geslacht, diabetes mellitus, epilepsie en mogelijk het verrichten van zware handenarbeid de kans op het krijgen van deze ziekte vergroten. 1 De ziekte van Dupuytren komt het meest voor bij blanken in of afkomstig uit Noordwest-Europa. De incidentie binnen een land wordt sterk beïnvloed door de afkomst van de bevolking en varieert van 0,5 tot 25%. De exacte incidentie in Nederland is niet bekend. Vooral mannen van 50 jaar en ouder worden getroffen, maar naarmate de leeftijd vordert, neemt de prevalentie onder vrouwen toe tot een 1:1-ratio in het 9e levensdecennium. Er is een familiaire predispositie, wat suggereert dat er een genetische oorsprong bestaat. Het precieze genetische profiel van de ziekte van Dupuytren is echter nog niet geheel duidelijk. 2-4 Diagnose De diagnose ziekte van Dupuytren kan men over het algemeen vrij eenvoudig stellen. De ziekte begint met subcutane verdikkingen (nodi) en intrekkingen in de NED TIJDSCHR GENEESKD. 2009;153:A129 1

2 handpalm, waarbij de huidplooien verstrijken (figuur 1). Soms krijgt de patiënt ook nodi ter hoogte van het proximale interfalangeale gewricht (PIP-gewricht). Meestal ontwikkelen zich geleidelijk strengen, die de verdikkingen verbinden en de vingers krom doen staan (figuur 2). Het distale interfalangeale gewricht (DIP-gewricht) is slechts zelden aangetast; wel ontwikkelt zich nogal eens een boordenknoopdeformiteit. Dat is een standsafwijking van de vinger met flexie in het PIP-gewricht en compensatoire hyperextensie in het DIP-gewricht (zie figuur 2). De afwijkingen zijn vaker te vinden aan de ulnaire zijde van de hand, en de ringvinger is het vaakst aangetast. 5 De ziekte van Dupuytren beperkt zich vaak niet alleen tot de fascie. Ook het omliggende subcutane weefsel en de huid kunnen aangetast zijn. 6 Prognose Er bestaat voor de ziekte van Dupuytren geen therapie die genezing biedt. Ook kan men niet voorkomen dat de ziekte zich na behandeling weer op andere plaatsen openbaart. Er zijn risicofactoren die het tijdstip en de ernst van de recidieven beïnvloeden. De kans op recidieven is groter als men de eerste afwijkingen vóór het 40e levensjaar krijgt, als de ziekte bij naaste familieleden voorkomt en als er afwijkingen zijn op ectopische locaties, zoals het dorsum van het PIP-gewricht, de penis en de voetzool. Verder geeft elke behandeling een specifieke kans op een recidief. Al deze factoren bepalen samen de prognose van de ziekte; men dient deze dus in ogenschouw te nemen bij het kiezen voor een behandeling. Literatuuronderzoek Wij hebben de bestaande literatuur geanalyseerd, gebruikmakend van Medline en de Cochrane Library, zonder datalimiet. De gebruikte zoektermen waren: Dupuytren s disease, Morbus Dupuytren, Dupuytren, fasciectomy, fasciotomy, aponeurotomy, radiotherapy AND Dupuytren, enzymatic AND Dupuytren, splinting AND Dupuytren en postoperative handtherapy. Voor de analyse gebruikten wij alleen relevante artikelen of abstracts in het Engels, Frans of Duits. Of een artikel relevant was, beoordeelden wij op grond van de titel of het abstract. Wij vonden 1 relevante systematische review, 10 gerandomiseerde klinische onderzoeken en 9 relevante patiëntcontroleonderzoeken. In verband met dit beperkte aantal gebruikten wij voor dit overzicht ook de cohortstudies die rapporteerden over meer dan 100 gevallen. Een overzicht van de behandelingen met hun voor- en nadelen is samengevat in de tabel. Bij de analyse volgden wij de gebruikelijke indeling in niveaus van bewijskracht: FIGUUR 1 Een patiënt met het beginstadium van de ziekte van Dupuytren. De vingers zijn nog volledig te extenderen, maar in de handpalm, ter hoogte van de vierde straal, zijn een nodus en een huidintrekking zichtbaar. 2 NED TIJDSCHR GENEESKD. 2009;153:A129

3 FIGUUR 2 De hand van een patiënt met de ziekte van Dupuytren. Er is een kromstand in het proximale interfalangeale gewricht en in mindere mate in het metacarpofalangeale gewricht van de pink. Het distale interfalangeale gewricht vertoont compensatoire hyperextensie. niveau 1: tenminste 1 systematische review of 2 onafhankelijk van elkaar uitgevoerde gerandomiseerde klinisch vergelijkende onderzoeken; niveau 2: tenminste 2 onafhankelijk van elkaar uitgevoerde onderzoeken (gerandomiseerde klinische onderzoeken van matige kwaliteit of onvoldoende omvang) of ander vergelijkend onderzoek (niet-gerandomiseerd, vergelijkend cohortonderzoek of patiënt-controleonderzoek); niveau 3: tenminste 1 onderzoek van bovengenoemd niveau, of 1 niet-vergelijkend onderzoek; niveau 4: mening van deskundigen. Chirurgische behandeling Selectieve fasciëctomie Selectieve fasciëctomie wordt in Nederland het meest toegepast. Hierbij worden alle macroscopisch afwijkende weefsels geëxcideerd en tegelijk de vaatzenuwstrengen gespaard (figuur 3). De ingreep is geïndiceerd bij pijnlijke noduli die niet reageren op conservatieve maatregelen, zoals het dragen van wielerhandschoentjes, en bij een progressieve kromstand van minimaal 30 in één van de gewrichten. Men dient de behandeling in ieder geval uit te voeren voordat een kromstand van 60 in een gewricht ontstaan is. Een dergelijke kromstand van met name het PIP-gewricht is namelijk moeilijker te corrigeren, omdat deze gepaard gaat met verkorting van de collaterale ligamenten. Aangezien de verdikkingen en verkortingen de neurovasculaire bundels kunnen verplaatsen (figuur 4), kunnen deze tijdens de ingreep beschadigd worden. Deze complicatie wordt gemeld bij 0-2% van de patiënten tijdens de eerste ingreep en tot 10% van de patiënten als een recidief wordt behandeld. De totale cumulatieve kans op complicaties is 19%, waarbij wij opmerken dat het naast de beschadiging van de neurovasculaire bundel gaat om veelal onschuldige complicaties, zoals kleine wondgenezingsstoornissen. 8,9 De recidiefkans na de ingreep is 41% binnen 5 jaar. 10 Een nadeel van selectieve fasciëctomie is dat het gemiddeld 6 weken duurt voordat de patiënt de geopereerde hand weer volledig kan gebruiken. Wij vonden 1 gerandomiseerde studie naar deze behandeling, die vergeleken werd met naaldfasciotomie (bewijskracht niveau 2). Daaruit kwam naar voren dat 6 weken na deze operatie de extensiebeperking van de geopereerde vinger met gemiddeld 79% afgenomen was. 7 In deze studie werd selectieve fasciëctomie onderzocht in 78 behandelde stralen bij 56 patiënten. Dermatofasciëctomie Dermatofasciëctomie is een methode waarbij met de aangedane fascie ook de overliggende huid wordt geëxci- NED TIJDSCHR GENEESKD. 2009;153:A129 3

4 TABEL Overzicht van de behandelingen voor de ziekte van Dupuytren, inclusief resultaten en recidiefkansen KLINISCHE PRAKTIJK behandeling indicatie resultaat complicaties recidiefkans nadelen chirurgisch selectieve fasciëctomie 7-10 dermatofasciëctomie 11,12 percutane naaldfasciotomie 13 > 30 kromstand pijnlijke noduli recidieven agressieve vorm bij patiënten jonger dan 40 jaar geïsoleerde streng patiënten ouder dan 50 jaar uitstel selectieve fasciëctomie 79% vermindering van kromstand goed (niet nader omschreven) 11 vergelijkbaar met selectieve fasciëctomie 12 hematoom huidnecrose vaatzenuwletsel hematoom verlies van huidtransplantaat infectie vaatzenuwletsel 63% verbetering zenuwletsel peesletsel huidfissuren, met name bij behandeling van recidieven 41% in 5 jaar invasieve behandeling, bij 19% van de patiënten complicaties 6 weken revalidatieperiode 8,4% na 6 jaar meest invasieve behandeling, verder idem als bij selectieve fasciëctomie 65% in 32 maanden blinde techniek hoge recidiefkans niet-chirurgisch collagenase 14,15 onduidelijk* 87% succes (niet nader omschreven) radiotherapie ziekte in beginstadium* kortdurende vertraging ziekteproces (< 5 jaar) *In Nederland nog geen standaardbehandeling. lokale, voorbijgaande reactie op injectie erytheem en andere huidafwijkingen langetermijnschade 8% na 2 jaar nog niet voldoende getest op veiligheid en effectiviteit bij algemeen gebruik niet selectief na 7 jaar geen verschil tussen behandelde en onbehandelde patiënten alleen geschikt in vroeg stadium deerd, waarna men het huiddefect bedekt met een huidtransplantaat (figuur 5). Wij passen deze methode toe bij patiënten met een hoge kans op een recidief of met een recidief met huidaantasting. De onderbouwing voor het gebruik van dermatofasciëctomie komt uit 1 cohortstudie (bewijskracht niveau 3) bij 143 stralen, waarbij de huid verwijderd werd in het gebied tussen de distale palmaire plooi en het PIP-gewricht. De recidiefkans na deze radicale methode was slechts 8,4% na 58 maanden. 12 De behandeling heeft naast de nadelen van selectieve fasciëctomie ook nog de nadelen die samenhangen met het afnemen en aanbrengen van een huidtransplantaat. Naaldfasciotomie of aponeurotomie In de jaren zeventig van de 20e eeuw blies een groep Franse reumatologen de originele behandelmethode van baron Guillaume Dupuytren nieuw leven in. Bij deze methode worden de afwijkende strengen onder lokale anesthesie verzwakt of doorgesneden met behulp van een injectienaald (figuur 6). Deze techniek heeft de laatste jaren steeds meer aan populariteit gewonnen, ook in Nederland. Het is een kleine ingreep, met als voordeel dat de herstelperiode kort is en dat de resultaten bij minder ernstige kromstanden vergelijkbaar zijn met die van de selectieve fasciëctomie. In de enige gerandomiseerde studie naar deze behandeling was de extensiebeperking 6 weken na de ingreep met gemiddeld 63% verbeterd. 7 De resultaten van naaldfasciotomie en selectieve fasciëctomie verschilden op de korte termijn niet statistisch significant van elkaar als preoperatief de kromstand in totaal minder dan 90 was (67-82% verbetering). Bij ernstiger contracturen had selectieve fasciëctomie betere resultaten. 7,13 In ervaren handen is de cumulatieve kans op complicaties bij naaldfasciotomie kleiner dan bij selectieve fasciëctomie. Deze ingreep wordt daarom door sommigen gezien als een panacee voor de behandeling van de ziekte van Dupuytren en heeft onder patiënten in diverse internetfora grote populariteit verworven. Ondanks de voordelen op korte termijn heeft de ingreep ook duidelijke nadelen. Langdurige follow-up van de vergelijkende studie liet zien dat de recidiefkans na naaldfasciotomie veel hoger is dan na selectieve fasciëctomie 4 NED TIJDSCHR GENEESKD. 2009;153:A129

5 FIGUUR 3 Operatieve behandeling van een dupuytren-contractuur. Het gefibroseerde weefsel dat de contractuur veroorzaakte, is verwijderd via een zigzagincisie in de vinger en de handpalm, ook wel bruner-incisie genoemd. zenuw bindweefselstreng FIGUUR 4 Operatieve behandeling van een patiënt met de ziekte van Dupuytren. Over de bindweefselstreng die bij deze ziekte is ontstaan, ligt een zogenaamde spiral nerve. Deze is door zijn ligging extra kwetsbaar tijdens de operatie. NED TIJDSCHR GENEESKD. 2009;153:A129 5

6 Leerpunten De ziekte van Dupuytren leidt tot een kromstand van de vingers, waardoor patiënten hun hand minder goed kunnen gebruiken. Selectieve fasciëctomie is een goede standaardbehandeling. Percutane naaldfasciotomie is weliswaar een minimaal invasieve techniek, maar het recidiefpercentage is hoog. Bij patiënten met een recidief kan men de bindweefselstreng met bovenliggende huid verwijderen (dermatofasciëctomie). Radiotherapie en het gebruik van collagenase hebben nog geen duidelijke plaats in de behandeling. (65% na 32 maanden) en in een groot aantal gevallen is uiteindelijk fasciëctomie onvermijdbaar (publicatie in voorbereiding). 7,13 Met name voor de patiënten met een hoog risico op een recidief lijkt deze behandeling daarom geen goede keus. Radiotherapie Volgens een Duits cohortonderzoek lijkt radiotherapie, indien in een zeer vroeg stadium toegepast, het ontstaan van een contractuur te vertragen bij patiënten die alleen een nodus en een extensiebeperking van minder dan 10 hebben. In dit onderzoek bestraalde men tussen 1982 en handen. De follow-up bedroeg 6 jaar. 16,24 In een retrospectieve cohortstudie van Weinzierl et al. naar het effect van radiotherapie zag men na 7 jaar followup geen verschil in kromstand tussen bestraalde en nietbestraalde handen. 19 De nadelen van deze behandeling zijn bekend. Radiotherapie is potentieel schadelijk en de bijwerkingen variëren van een relatief onschuldig erytheem en droge huid tot carcinogene effecten op de langere termijn. 24 Een bijkomend nadeel is de inductie van fibrose, die een eventuele heroperatie op lange termijn moeilijker maakt en de kans op wondstoornissen vergroot. Niet-chirurgische behandeling Injecties Men heeft vele niet-chirurgische behandelingen uitgeprobeerd, maar tot nu toe is er niet één gevonden die de chirurgische behandeling kan vervangen. Al vanaf het begin van de 20e eeuw is geprobeerd de verdikte fascie op te lossen met enzymen zoals pepsine, trypsine en hyaluronidase. 20 Deze technieken heeft men verlaten, omdat het effect van zeer korte duur was. Naar de enzymatische fasciotomie is slechts één reproduceerbare studie gedaan. Dat was een cohortstudie (bewijskracht niveau 3) van slechts 10 behandelde handen bij 9 patiënten, met een follow-up van 6,5 jaar. Na 2 tot 3 jaar hadden 7 patiënten weer een even ernstige contractuur als vóór de behandeling. 21 De resultaten van het gebruik van lokale injectie met steroïden zijn tegenstrijdig. 22 Wel worden steroïden soms toegepast bij pijnlijke noduli zonder contractuur. 23 De laatste jaren zijn veelbelovende resultaten gepubliceerd met het gebruik van collagenase. 14,15 Er zijn onderzoeken verricht naar de veiligheid en effectiviteit hiervan, waaronder 1 dubbelblinde gerandomiseerde studie (bewijskracht niveau 1). Hierbij werden 33 patiënten behandeld met collagenase of met een placebo. Bij 87% van de patiënten uit de therapiegroep was de behandeling geslaagd en verdween de contractuur volledig; 8% kreeg binnen 2 jaar een recidief. In de controlegroep was geen effect meetbaar. Momenteel past men deze behandeling toe in geselecteerde centra in het kader van fase III-onderzoek. Deze behandeling is in onervaren handen potentieel zeer risicovol, omdat collagenase geen onderscheid maakt tussen de afwijkende bindweefselstreng en normale pezen en zenuwen. FIGUUR 5 Hand van een patiënt 3 maanden na dermatofasciëctomie wegens een dupuytren-contractuur. Over de proximale falanx van digiti IV en V zijn huidtransplantaten van volledige dikte geplaatst. Deze zijn goed ingegroeid. De patiënt kan zijn vingers nu volledig strekken. 6 NED TIJDSCHR GENEESKD. 2009;153:A129

7 a b FIGUUR 6 De hand van een patiënt met de ziekte van Dupuytren vóór en na behandeling met percutane naaldfasciotomie. Ter hoogte van de vijfde straal bevindt zich een palmaire streng (a). De contractuur bevindt zich met name in het metacarpofalangeale gewricht. De contractuur is op meerdere plaatsen met een naald doorgesneden (zwarte lijnen in figuur b). De vinger staat nu nagenoeg recht (figuur: H. ter Linden, plastisch chirurg). Spalkbehandeling Het preoperatief gebruik van spalken om kromstand te voorkomen is zinloos gebleken. Postoperatief spalken is controversieel en de onderbouwing hiervoor berust alleen op de mening van deskundigen, het laagste niveau van bewijskracht Er loopt op dit moment een grote gerandomiseerde studie naar het effect van postoperatieve spalkbehandeling. 28 Conclusie Er is een breed scala aan behandelingen voor patiënten met de ziekte van Dupuytren. Deze behandelingen zijn maar in beperkte mate met elkaar vergeleken. Als men de patiënt adviseert, dient men een zo reëel mogelijk beeld te geven van de voor- en nadelen van de verschillende mogelijkheden. De behandeling dient zich te richten op spoedig functieherstel met zo min mogelijk comorbiditeit, een kleine kans op complicaties en een zo lang mogelijke ziektevrije periode. De patiënt kan het best geadviseerd worden door een specialist die ervaring heeft met meerdere technieken. Wij vinden selectieve fasciëctomie nog steeds een zeer goede standaardbehandeling. In een gerandomiseerd onderzoek toonden wij aan dat deze methode goed voldoet op de korte en de lange termijn bij veel patiënten, zeker bij degenen met een kromstand van de vingers van meer dan 60. Naaldfasciotomie is elegant vanwege haar minimaal invasieve karakter, maar hierbij treden percentueel veel recidieven op. Daarom is naaldfasciotomie zeker niet geschikt voor relatief jonge patiënten met een snel voortschrijdende ziekte van Dupuytren. Voor deze groep en voor degenen met een recidief lijkt dermatofasciëctomie geschikter, al moet vergelijkend onderzoek dit nog aantonen. De plaats van radiotherapie en de toepassing van collagenase zijn nog niet geheel duidelijk. Belangenconflict: geen gemeld. Financiële ondersteuning: geen gemeld. Aanvaard op 22 april 2009 Citeer als: Ned Tijdschr Geneeskd. 2009;153:A129 > Meer op NED TIJDSCHR GENEESKD. 2009;153:A129 7

8 Literatuur KLINISCHE PRAKTIJK 1 Leclercq C. Associated conditions. In: Tubiana R, Leclercq C, Hurst LC, Badalamente MA, Mackin EJ, editors. Dupuytren s disease. Londen: Martin Dunitz; p Rehman S, Salway F, Stanley JK, Ollier WE, Day P, Bayat A. Molecular phenotypic descriptors of Dupuytren s disease defined using informatics analysis of the transcriptome. J Hand Surg Am. 2008;33: Hindocha S, John S, Stanley JK, Watson SJ, Bayat A. The heritability of Dupuytren s disease: familial aggregation and its clinical significance. J Hand Surg Am. 2006;31: Bayat A, Stanley JK, Watson JS, Ferguson MW, Ollier WE. Genetic susceptibility to Dupuytren s disease: transforming growth factor beta receptor (TGFbetaR) gene polymorphisms and Dupuytren s disease. Br J Plast Surg. 2003;56: James J, Tubiana R. Dupuytren s disease. Rev Chir Orthop Reparatrice Appar Mot. 1952;38: Meyerding HW, Black JR, Broders AC. The etiology and pathology of Dupuytren s contracture. Surgery, Gynaecology and Obstetrics. 1941;72: Van Rijssen AL, Gerbrandy FS, ter Linden H, Klip H, Werker PM. A comparison of the direct outcomes of percutaneous needle fasciotomy and limited fasciectomy for Dupuytren s disease: a 6-week follow-up study. J Hand Surg Am. 2006;31: Clibbon JJ, Logan AM. Palmar segmental aponeurectomy for Dupuytren s disease with metacarpophalangeal flexion contracture. J Hand Surg Br. 2001;26: McFarlane RM, McGrouther DA. Complications and their management. In: McFarlane RM, McGrouther DA, Flint M, editors. Dupuytren s disease: biology and treatment. Edinburgh: Churchill Livingstone; p Foucher G, Cornil CH, Lenoble E. Open palm technique in Dupuytren s disease. Postoperative complications and results after more than 5 years. Chirurgie. 1992;118: Hueston JT. Current state of treatment of Dupuytren s disease. Ann Chir Main. 1984;3: Armstrong JR, Hurren JS, Logan AM. Dermofasciectomy in the management of Dupuytren s disease. J Bone Joint Surg Br. 2000;82: Van Rijssen AL, Werker PM. Percutaneous needle fasciotomy in Dupuytren s disease. J Hand Surg Br. 2006;31: Badalamente MA, Hurst LC, Hentz VR. Collagen as a clinical target: nonoperative treatment of Dupuytren s disease. J Hand Surg Am. 2002;27: Badalamente MA, Hurst LC. Efficacy and safety of injectable mixed collagenase subtypes in the treatment of Dupuytren s contracture. J Hand Surg Am. 2007;32: Seegenschmiedt MH, Olschewski T, Guntrum F. Optimization of radiotherapy in Dupuytren s disease. Initial results of a controlled trial. Strahlenther Onkol. 2001;177: Adamietz B, Keilholz L, Grünert J, Sauer R. Radiotherapy of early stage Dupuytren disease. Long-term results after a median follow-up period of 10 years. Strahlenther Onkol. 2001;177: Keilholz L, Seegenschmiedt MH, Born AD, Sauer R. Radiotherapy in the early stage of Dupuytren s disease. The indications, technic and long-term results. Strahlenther Onkol. 1997;173: Weinzierl G, Flügel M, Geldmacher J. Lack of effectiveness of alternative non-surgical treatment procedures of Dupuytren contracture. Chirurg. 1993;64: Langemak GE. Zur Thiosinaminbehandlung der Dupuytren schen Faschienkontraktur. Münchener Med Wochenschr. 1907;54: McCarthy DM. The long-term results of enzymatic fasciotomy. J Hand Surg Br. 1992;17: Baxter H, Schiller C, Johnson LH,Whiteside JH, Randall RE. Cortisone therapy in Dupuytren s contracture. Plast Reconstr Surg. 1952;9: Badalamente MA, Hurst LC. Enzyme injection as nonsurgical treatment of Dupuytren s disease. J Hand Surg Am. 2000;25: Falter E, Herndl E, Mühlbauer W. Dupuytren s contracture. When operate? Conservative preliminary treatment? Fortschr Med. 1991;109: Rives K, Gelberman R, Smith B, Carney K. Severe contractures of the proximal interphalangeal joint in Dupuytren s disease: results of a prospective trial of operative correction and dynamic extension splinting. J Hand Surg Am. 1992;17: Evans RB, Dell PC, Fiolkowski P. A clinical report of the effect of mechanical stress on functional results after fasciectomy for Dupuytren s contracture. J Hand Ther. 2002;15: Larson D, Jerosch-Herold C. Clinical effectiveness of post-operative splinting after surgical release of Dupuytren s contracture: a systematic review. BMC Musculoskelet Disord. 2008;9: Jerosch-Herold C, Shepstone L, Chojnowski AJ, Larson D. Splinting after contracture release for Dupuytren s contracture (SCoRD): protocol of a pragmatic, multi-centre, randomized controlled trial. BMC Musculoskelet Disord. 2008;9:62. 8 NED TIJDSCHR GENEESKD. 2009;153:A129

Richtlijn. Ziekte van Dupuytren

Richtlijn. Ziekte van Dupuytren Richtlijn Ziekte van Dupuytren 1 Initiatief Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie (NVPC) In samenwerking met Nederlandse Vereniging voor Heelkunde (NVvH) Koninklijk Nederlands Genootschap voor

Nadere informatie

Richtlijn. Ziekte van Dupuytren

Richtlijn. Ziekte van Dupuytren Richtlijn Ziekte van Dupuytren 1 Initiatief Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie (NVPC) In samenwerking met Nederlandse Vereniging voor Heelkunde (NVvH) Koninklijk Nederlands Genootschap voor

Nadere informatie

HAND EN POLS. CFM Welters Regiomaatschap Plastische Reconstructieve en Handchirugie

HAND EN POLS. CFM Welters Regiomaatschap Plastische Reconstructieve en Handchirugie HAND EN POLS CFM Welters Regiomaatschap Plastische Reconstructieve en Handchirugie Maatschap plastische chirurgie Hand- en Polsklachten - Voorkomen - 125 per 1000 personen - Huisarts ziet gemiddeld 8 op

Nadere informatie

Contractuur van Dupuytren

Contractuur van Dupuytren Contractuur van Dupuytren gahandenpolscentrum.nl Contractuur van Dupuytren Wat is een contractuur van Dupuytren? De contractuur van Dupuytren is een abnormale verdikking van de fascia palmaris (het bindweefsel

Nadere informatie

Ziekte van Dupuytren. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Ziekte van Dupuytren. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Ziekte van Dupuytren In overleg met uw arts heeft u besloten dat u een behandeling zult ondergaan in verband met de ziekte van Dupuytren. Meestal hoeft u daarvoor slechts één dag te worden opgenomen op

Nadere informatie

Ziekte van Dupuytren Radboud universitair medisch centrum

Ziekte van Dupuytren Radboud universitair medisch centrum Ziekte van Dupuytren Algemeen De ziekte van Dupuytren is twee eeuwen geleden voor het eerst beschreven door de Franse chirurg Baron Guillaume Dupuytren. De ziekte van Dupuytren begint meestal met een

Nadere informatie

Datum: 18 juni 2013 Uitgebracht aan: SKGZ Zorgvorm: Geneeskundige zorg. Onderstaand de volledige uitspraak

Datum: 18 juni 2013 Uitgebracht aan: SKGZ Zorgvorm: Geneeskundige zorg. Onderstaand de volledige uitspraak Onderwerp: Samenvatting: Soort uitspraak: Radiotherapie bij Ledderhose Radiotherapie bij de ziekte van Ledderhose voldoet niet aan het criterium stand van de wetenschap en praktijk en kan niet vergoed

Nadere informatie

Behandeling van een trigger finger. Loes van Boxmeer & Emma Wassenaar

Behandeling van een trigger finger. Loes van Boxmeer & Emma Wassenaar Behandeling van een trigger finger Loes van Boxmeer & Emma Wassenaar Overzicht Inleiding PICO Zoekstrategie & Flowchart Artikelen Chirurgie Anatomie Open vs percutaan Conclusie Inleiding Klinische symptomen

Nadere informatie

Uw brief van Uw kenmerk Datum 20 augustus 2012. Ons kenmerk Behandeld door Doorkiesnummer ZA/2012090323 M. van der Graaff (020) 797 88 92

Uw brief van Uw kenmerk Datum 20 augustus 2012. Ons kenmerk Behandeld door Doorkiesnummer ZA/2012090323 M. van der Graaff (020) 797 88 92 Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 0 00 EJ s Gravenhage Uw brief van Uw kenmerk Datum augustus 12 Ons kenmerk Behandeld door Doorkiesnummer ZA/190323 M. van der Graaff (0) 797

Nadere informatie

INGREEP VOOR ZIEKTE VAN DUPUYTREN

INGREEP VOOR ZIEKTE VAN DUPUYTREN DR J DE VOS INGREEP VOOR ZIEKTE VAN DUPUYTREN Praktische informatiegids 2 Deze informatiefolder is een leidraad bij de operatie en nabehandeling bij een operatie voor de ziekte van dupuytren en beval alle

Nadere informatie

Plastische Chirurgie Centrum voor Revalidatie Opheffen van de buigstand van de vingers

Plastische Chirurgie Centrum voor Revalidatie Opheffen van de buigstand van de vingers Plastische Chirurgie Centrum voor Revalidatie Opheffen van de buigstand van de vingers Ziekte van Dupuytren Plastische Chirurgie Centrum voor Revalidatie In overleg met uw arts heeft u besloten om een

Nadere informatie

INGREEP VOOR ZIEKTE VAN DUPUYTREN

INGREEP VOOR ZIEKTE VAN DUPUYTREN DR J DE VOS INGREEP VOOR ZIEKTE VAN DUPUYTREN Praktische informatiegids 2 Deze informatiefolder is een leidraad bij de operatie en nabehandeling bij een operatie voor de ziekte van dupuytren en beval alle

Nadere informatie

De ziekte van Dupuytren en de anatomie van de hand

De ziekte van Dupuytren en de anatomie van de hand De ziekte van Dupuytren en de anatomie van de hand De ziekte van Dupuytren is een progressieve bindweefselaandoening die de palmaire fascie van de hand aantast. Hierdoor kunnen flexiecontracturen in de

Nadere informatie

CONTRACTUUR VAN DUPUYTREN

CONTRACTUUR VAN DUPUYTREN CONTRACTUUR VAN DUPUYTREN Catalogus 2012 Wereldwijd nummer 1 in de spalkbehandeling bij Geachte klant, gewaardeerde partner, contractuur van Dupuytren Voor u ligt onze nieuwe catalogus van ons Dupuytren-productassortiment.

Nadere informatie

Samenvatting Samenvatting

Samenvatting Samenvatting Samenvatting Samenvatting Binnen het domein van hart- en vaatziekten is een bypassoperatie de meest uitgevoerde chirurgische ingreep. Omdat bij een hartoperatie het borstbeen wordt doorgesneden en er meestal

Nadere informatie

Echogeleide chirurgie voor mammacarcinoom

Echogeleide chirurgie voor mammacarcinoom Echogeleide chirurgie voor mammacarcinoom Een prospectief gerandomiseerd onderzoek N.M.A. Krekel M.H. Haloua M.P. van den Tol S. Meijer Chirurgische oncologie VU Universitair Medisch Centrum Incidentie

Nadere informatie

Haperende vinger (trigger finger) Behandeling door de plastisch chirurg

Haperende vinger (trigger finger) Behandeling door de plastisch chirurg Haperende vinger (trigger finger) Behandeling door de plastisch chirurg Inleiding De plastisch chirurg heeft met u besproken dat u behandeld wordt aan uw haperende vinger, ook wel trigger finger genoemd.

Nadere informatie

Chapter 10. Samenvatting en Conclusie

Chapter 10. Samenvatting en Conclusie Chapter 10 Samenvatting en Conclusie 91 SAMENVATTING EN CONCLUSIE De thesis behandelt de resultaten van chirurgie op de thoracale sympaticusketen en bestaat inhoudelijk uit twee delen en een scharnierartikel

Nadere informatie

Contractuur van Dupuytren

Contractuur van Dupuytren Contractuur van Dupuytren Contractuur van Dupuytren De ziekte van Dupuytren is een veel voorkomende aandoening van de hand. Ze komt ongeveer vijf maal vaker voor bij mannen dan bij vrouwen en meestal

Nadere informatie

Afdeling Handchirurgie

Afdeling Handchirurgie Paramedisch Extensorpeesletsel zone 3 & 4 Boutonnière v.1-01/2013 Een boutonnière deformiteit (knoopsgatdeformiteit) beschrijft een 'zigzag'-collaps van een vinger of duim waarbij het PIP gewricht in flexie

Nadere informatie

Ziekte van Dupuytren Behandeling door de plastisch chirurg

Ziekte van Dupuytren Behandeling door de plastisch chirurg Ziekte van Dupuytren Behandeling door de plastisch chirurg Albert Schweitzer ziekenhuis november 2013 pavo 0165 Inleiding De plastisch chirurg heeft met u besproken dat u behandeld wordt aan uw hand. In

Nadere informatie

H.331700.1113. Operatie bij de ziekte van Dupuytren (kromtrekken van de vingers)

H.331700.1113. Operatie bij de ziekte van Dupuytren (kromtrekken van de vingers) H.331700.1113 Operatie bij de ziekte van Dupuytren (kromtrekken van de vingers) 2 Inleiding U heeft samen met uw arts besloten tot een operatie, waarvoor u één dag wordt opgenomen. De ziekte van Dupuytren

Nadere informatie

Behandeling ziekte Dupuytren

Behandeling ziekte Dupuytren Behandeling ziekte Dupuytren Naaldmethode (aponeurotomie) mca.nl Inhoudsopgave Wat is Dupuytren 3 Uw voorbereiding 4 De behandeling 4 Behandeling met de naaldmethode 5 Complicaties 5 Na de behandeling

Nadere informatie

Hallux valgus (Vergroeiing van de grote teen)

Hallux valgus (Vergroeiing van de grote teen) Hallux Valgus Hallux valgus (Vergroeiing van de grote teen) Een hallux valgus is een voetafwijking waarbij de grote teen (hallux) naar buiten wijst. waardoor het eerste middenvoetsbeentje naar binnen wordt

Nadere informatie

Revalidatie na operatie Dupuytren

Revalidatie na operatie Dupuytren Revalidatie na operatie Dupuytren Inhoudsopgave Inleiding... 2 1. Wat is Dupuytren?... 3 2. Operatie en prikbehandeling... 4 2.1. Operatie... 4 2.2. Prikbehandeling... 4 3. Revalideren... 5 3.1. Behandelinformatie...

Nadere informatie

Richtlijnen nabehandeling flexorpeesletsel na chirurgisch herstel met 2-strand hechting Versie 20-12-2011

Richtlijnen nabehandeling flexorpeesletsel na chirurgisch herstel met 2-strand hechting Versie 20-12-2011 Richtlijnen nabehandeling flexorpeesletsel na chirurgisch herstel met 2-strand hechting Versie 20-12-2011 Inhoud Beleid behandeling flexorpeesletsel. o Bijzonderheden per zone. o Week 1-3 postoperatief

Nadere informatie

Wilhelmina Ziekenhuis Assen. Vertrouwd en dichtbij. Informatie voor patiënten. Ziekte van Dupuytren

Wilhelmina Ziekenhuis Assen. Vertrouwd en dichtbij. Informatie voor patiënten. Ziekte van Dupuytren Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Ziekte van Dupuytren z Met de plastisch chirurg hebt u een afspraak gemaakt voor een behandeling van de ziekte van Dupuytren.

Nadere informatie

Bij u is artrose in uw hand vastgesteld. Wat is artrose? En is er een behandeling mogelijk? Dat en meer leest u in deze folder.

Bij u is artrose in uw hand vastgesteld. Wat is artrose? En is er een behandeling mogelijk? Dat en meer leest u in deze folder. patiënteninformatie artrose - hand Bij u is artrose in uw hand vastgesteld. Wat is artrose? En is er een behandeling mogelijk? Dat en meer leest u in deze folder. Wat is artrose? Artrose is een aandoening

Nadere informatie

(Hoofdstuk 2-5) (Hoofdstuk 6-9) 151

(Hoofdstuk 2-5) (Hoofdstuk 6-9) 151 Samenvatting Het verlies van tanden en kiezen luidt het slinken van de resterende kaakwallen in. Dit slinken, ook wel resorptie genoemd, is een langzaam voortschrijdend proces. In de onderkaak is de snelheid

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Sinds enkele decennia is de acute zorg voor brandwondenpatiënten verbeterd, hetgeen heeft geresulteerd in een reductie van de mortaliteit na verbranding, met name van patiënten

Nadere informatie

WERKAFSPRAAK CARPALE-TUNNEL-SYNDROOM

WERKAFSPRAAK CARPALE-TUNNEL-SYNDROOM WERKAFSPRAAK CARPALE-TUNNEL-SYNDROOM Doel van de werkafspraak: Afstemming over diagnostiek en therapie door de huisarts, verwijzing van 1 e naar 2 e lijn, vervolg in de 2 e lijn. Uitgangspunt bij deze

Nadere informatie

Afdeling Handchirurgie

Afdeling Handchirurgie Paramedisch Proximale phalanx schacht fracturen v.2-07/2013 Dit protocol betreft de nabehandeling van fracturen van de schacht van de proximale phalanx. Bij fracturen van de schacht in combinatie met een

Nadere informatie

UNIVERSITAIR MEDISCH CENTRUM GRONINGEN

UNIVERSITAIR MEDISCH CENTRUM GRONINGEN Handtherapeutische behandelrichtlijn extensorpeesletsel zone 3-4 UNIVERSITAIR MEDISCH CENTRUM GRONINGEN Verwijzers: Conservatief: bij gesloten midslipletsel statische nabehandeling voor 5 weken in volledige

Nadere informatie

Ziekte van Dupuytren. Ziekenhuis Gelderse Vallei

Ziekte van Dupuytren. Ziekenhuis Gelderse Vallei Ziekte van Dupuytren Ziekenhuis Gelderse Vallei Uw plastisch chirurg heeft bij u de ziekte van Dupuytren geconstateerd. In deze folder kunt u lezen wat dat is, hoe de diagnose wordt gesteld en hoe de behandeling

Nadere informatie

Hallux Valgus, Bunion, Knokkelteen

Hallux Valgus, Bunion, Knokkelteen Hallux Valgus, Bunion, Knokkelteen Hallux valgus met bunion Een bunion is een knobbel aan de basis van de grote teen. Deze hoeft niet altijd pijnlijk te zijn. De pijn is afhankelijk van de breedtemaat

Nadere informatie

HANDTHERAPEUTISCHE NABEHANDELING R.J.WINS FYSIO/HANDTHERAPEUT

HANDTHERAPEUTISCHE NABEHANDELING R.J.WINS FYSIO/HANDTHERAPEUT HANDTHERAPEUTISCHE NABEHANDELING R.J.WINS FYSIO/HANDTHERAPEUT MCP PIP (meest voorkomende ligamentaire i handletsel) DIP (zelden) Meest voorkomende ligamentaire letsel van de hand Meestal lluxatie van de

Nadere informatie

Ziekte van Dupuytren

Ziekte van Dupuytren Ziekte van Dupuytren Inhoudsopgave Inleiding 3 Wat is de ziekte van Dupuytren 3 Vóór de operatie 4 Wat gebeurt er bij de operatie 4 Na de operatie 5 Mogelijke complicaties en risico s 6 Wanneer neemt u

Nadere informatie

Trigger finger (spring vinger)

Trigger finger (spring vinger) Orthopedie Trigger finger (spring vinger) www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wat is een trigger finger... 3 Voorbereidingen... 5 Melden... 5 De operatie... 5 Na de operatie... 6 Mogelijke risico's en complicaties...

Nadere informatie

WORKSHOP INJECTIES IN DE POLS EN HAND DOOR DE PLASTISCH CHIRURGEN VAN HET MARTINI ZIEKENHUIS

WORKSHOP INJECTIES IN DE POLS EN HAND DOOR DE PLASTISCH CHIRURGEN VAN HET MARTINI ZIEKENHUIS WORKSHOP INJECTIES IN DE POLS EN HAND DOOR DE PLASTISCH CHIRURGEN VAN HET MARTINI ZIEKENHUIS 6-8 juni: Marius Kemler, Sandra Jongen en Diederik Vooijs 27-29 juni: Lidewij Hoorntje en Lars van der Ham Vraag

Nadere informatie

BRIOS-studie: Breast Reconstruction In One Stage

BRIOS-studie: Breast Reconstruction In One Stage Skin sparing mastectomy with implant reconstruction: clinical outcomes and cost effectiveness of reconstruction in one stage with the use of a collagen matrix (Strattice ). A randomized clinical trial.

Nadere informatie

Fractuur behandeling. Chirurgie. Beter voor elkaar

Fractuur behandeling. Chirurgie. Beter voor elkaar Fractuur behandeling Chirurgie Beter voor elkaar 2 Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling van een gebroken bot. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22739 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22739 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/22739 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Barzouhi, Abdelilah el Title: Paradigm shift in MRI for sciatica Issue Date: 2013-12-03

Nadere informatie

Genezing van littekens Tijdens het genezingsproces kunnen er verschillende soorten littekens ontstaan:

Genezing van littekens Tijdens het genezingsproces kunnen er verschillende soorten littekens ontstaan: Littekenbehandeling Inleiding In deze brochure vindt u informatie over de behandeling van littekens. De brochure wordt u aangeboden door de plastisch chirurgen van Máxima Medisch Centrum. De brochure heeft

Nadere informatie

Samenvatting*en*conclusies* *

Samenvatting*en*conclusies* * Samenvatting*en*conclusies* * Kwaliteitscontrole-in-vaatchirurgie.-Samenvattinginhetnederlands. Inditproefschriftstaankwaliteitvanzorgenkwaliteitscontrolebinnende vaatchirurgie zowel vanuit het perspectief

Nadere informatie

Genetic origin of Dupuytren s disease and associated fibromatosis Genexpressie onderzoek

Genetic origin of Dupuytren s disease and associated fibromatosis Genexpressie onderzoek UMCG, Martini Ziekenhuis, MCL, MST, Isala Klinieken, UMCU, Catharina Ziekenhuis, Nederland 1 University of California, Los Angeles, Verenigde Staten Informatie Genetic origin of Dupuytren s disease and

Nadere informatie

Chapter 12. Samenvatting

Chapter 12. Samenvatting Salkantay Trek, Peru Chapter 12 Samenvatting 182 I Chapter 12 Radiculaire beenpijn veroorzaakt door een lumbale hernia komt wereldwijd vaak voor en bij de meeste patienten is het natuurlijke beloop gunstig.

Nadere informatie

Richtlijnen nabehandeling ganglion extirpatie Versie 1.2 juli 2013

Richtlijnen nabehandeling ganglion extirpatie Versie 1.2 juli 2013 Richtlijnen nabehandeling ganglion extirpatie Versie 1.2 juli 2013 1. Beleid behandeling Deze richtlijnen zijn geschreven voor de nabehandeling van patiënten waarbij een dorsaal polsganglion operatief

Nadere informatie

(Neo)adjuvante chemotherapie bij het rectumcarcinoom. Prof.dr. Kees Punt afd. Medische Oncologie AMC Amsterdam

(Neo)adjuvante chemotherapie bij het rectumcarcinoom. Prof.dr. Kees Punt afd. Medische Oncologie AMC Amsterdam (Neo)adjuvante chemotherapie bij het rectumcarcinoom Prof.dr. Kees Punt afd. Medische Oncologie AMC Amsterdam Adjuvante chemotherapie bij rectumcarcinoom in Nederland Geloof Gewoonte Evidence-based medicine

Nadere informatie

Zoeken naar evidence

Zoeken naar evidence Zoeken naar evidence Faridi van Etten-Jamaludin Clinical librarian Medische Bibliotheek AMC 2 december 2008 Evidence Based Practice? Bij EBP worden klinische beslissingen genomen op basis van het best

Nadere informatie

Osteonecrosis of the jaw (ONJ)

Osteonecrosis of the jaw (ONJ) INLEIDING Welkom 1 2 Osteonecrosis of the jaw (ONJ) Hoe kunnen we dit voorkomen en als het toch optreedt, hoe kunnen we het managen? 3 Complication of bisphosphonate and denosumab use 1 Dit ga je echter

Nadere informatie

Ontsteking van een zweetklier

Ontsteking van een zweetklier Ontsteking van een zweetklier Deze folder geeft u globale informatie over een ontsteking van een zweetklier en hoe dit kan worden behandeld. Het is goed u te realiseren dat bij het vaststellen van een

Nadere informatie

Inhoud. Wat is osteoarthritis?

Inhoud. Wat is osteoarthritis? Inhoud Osteoarthritis Welke gewrichten worden aangetast? Pijn en ongemak Synoviaal vocht Beschikbare behandelingen Fermathron TM Hoe werkt het? De behandeling Wie hebben er baat bij? Wat kunt u doen? 3

Nadere informatie

Carpaal tunnelsyndroom

Carpaal tunnelsyndroom Carpaal tunnelsyndroom Informatie voor patiënten F0190-3415 juni 2011 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357

Nadere informatie

Fracturen en luxaties hand

Fracturen en luxaties hand Fracturen en luxaties hand phalanx fracturen hand veel voorkomende fracturen op EHBO indien verkeerde behandeling: aanzienlijk functieverlies kans op arbeidsongeschiktheid goede behandeling: anatomische

Nadere informatie

PLASTISCHE CHIRURGIE. De ziekte van Dupuytren

PLASTISCHE CHIRURGIE. De ziekte van Dupuytren PLASTISCHE CHIRURGIE De ziekte van Dupuytren De ziekte van Dupuytren Deze folder geeft u algemene informatie over een operatie aan uw hand. Van uw plastisch chirurg hebt u specifieke informatie over uw

Nadere informatie

Reumatoïde artritis van de hand

Reumatoïde artritis van de hand Reumatoïde artritis van de hand Reumatoïde artritis van de hand Wat is artritis? Letterlijk betekent artritis 'ontstoken gewricht'. Normaal gesproken bestaat een gewricht uit twee gladde, met kraakbeen

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19021 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19021 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19021 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Rhemrev, Stephanus Jacobus Title: The non-displaced scaphoid fracture : evaluation

Nadere informatie

Stage-opdracht deskundigheidsbevordering

Stage-opdracht deskundigheidsbevordering Stage-opdracht deskundigheidsbevordering Naam: Marthe Verwater Studentnummer:09011129 Klas: HDT 2 Inhoudsopgave: 1.Voorbereiding... Blz.3 2.Literatuurstudie...... Blz.4 3.Verslag... Blz.8 2 Stage opdracht

Nadere informatie

BEHANDELING VAN FRACTUREN

BEHANDELING VAN FRACTUREN BEHANDELING VAN FRACTUREN 25733 Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling van een gebroken bot. Het is goed u te realiseren dat bij het vaststellen van een aandoening

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting * 114 Het eerste hoofdstuk beschrijft het belang van een goede fysieke fitheid van patiënten die een zware operatie moeten ondergaan. Fysieke fitheid geeft een indruk van het vermogen van een patiënt om

Nadere informatie

Bij gebrek aan bewijs

Bij gebrek aan bewijs Bij gebrek aan bewijs kennis is macht! internet in de spreekkamer P.A. Flach Bedrijfsarts Arbo- en milieudienst RuG 09-10-2006 1 3 onderdelen 1. Wat is EBM 2. Zoeken in PubMed 3. Beoordelen van de resultaten

Nadere informatie

Reconstructiechirurgie in het hoofdhalsgebied

Reconstructiechirurgie in het hoofdhalsgebied Binnenkort wordt u in het MCL opgenomen voor een operatie van een kwaadaardig gezwel in het. Deze operatie bestaat uit twee delen: 1. Het wegnemen van de tumor door de hoofdhalschirurg. Dit doet de KNO-arts

Nadere informatie

Patiënteninformatie Plastische Chirurgie. Carpaal tunnelsyndroom

Patiënteninformatie Plastische Chirurgie. Carpaal tunnelsyndroom Patiënteninformatie Plastische Chirurgie Carpaal tunnelsyndroom Wat is carpaal tunnel syndroom De neuroloog heeft de oorzaak voor de tintelingen en pijn in uw hand(en) gevonden. Deze klachten worden veroorzaakt

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Een liesbreukoperatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Een liesbreukoperatie Refaja Ziekenhuis Stadskanaal Een liesbreukoperatie EEN LIESBREUKOPERATIE INLEIDING Deze folder geeft u informatie over een liesbreuk en de meest gebruikelijke behandelingsmogelijkheden. Het is goed u

Nadere informatie

Centrum voor Revalidatie locatie Groningen Het schoonmaken van pezen en/of gewrichten

Centrum voor Revalidatie locatie Groningen Het schoonmaken van pezen en/of gewrichten Centrum voor Revalidatie locatie Groningen Het schoonmaken van pezen en/of gewrichten Synovectomie Centrum voor Revalidatie locatie Groningen Inleiding Door reuma heeft u een ontsteking in één of meerdere

Nadere informatie

Carpale tunnelsyndroom

Carpale tunnelsyndroom NEUROLOGIE Carpale tunnelsyndroom Beknelling zenuw in pols en hand U heeft een afspraak omdat u klachten heeft die passen bij het Carpale tunnelsyndroom (CTS). Bij het CTS is een zenuw in de pols bekneld

Nadere informatie

secundaire borstreconstructie met prothese of Tissue Expander

secundaire borstreconstructie met prothese of Tissue Expander patiënteninformatie secundaire borstreconstructie met prothese of Tissue Expander Als uw borst vanwege borstkanker geamputeerd moet worden is het mogelijk de borst te reconstrueren. Er zijn verschillende

Nadere informatie

Is intra-articulair hyaluronzuur nuttig bij de behandeling van cuffscheuren in de schouder?

Is intra-articulair hyaluronzuur nuttig bij de behandeling van cuffscheuren in de schouder? Is intra-articulair hyaluronzuur nuttig bij de behandeling van cuffscheuren in de schouder? Dr. P. Verspeelt Fysische geneeskunde en Revalidatie 15 november 2014 Wat is hyaluronzuur? 2 suikermolecules

Nadere informatie

Fracturen. (Gebroken botten) Chirurgie

Fracturen. (Gebroken botten) Chirurgie Fracturen (Gebroken botten) Chirurgie Inhoudsopgave Inleiding 6 Wat is een fractuur en wat merkt u ervan? 6 De behandeling 6 Er is eigenlijk geen behandeling nodig 7 De gips behandeling 7 De operatieve

Nadere informatie

Carpale tunnelsyndroom

Carpale tunnelsyndroom RKZ Afdeling Handchirurgie Carpale tunnelsyndroom informatie voor patiënten T: 0251-265355 plstsec@rkz.nl www.afdelinghandchirurgie.nl Informatiefolder De informatie in deze folder is een aanvulling op

Nadere informatie

Handleiding: Inclusiecriteria 1 Preoperatieve handelingen 1 Peroperatieve handelingen 2 Postoperatieve handelingen 3 Follow up 3 Appendix 4

Handleiding: Inclusiecriteria 1 Preoperatieve handelingen 1 Peroperatieve handelingen 2 Postoperatieve handelingen 3 Follow up 3 Appendix 4 Handleiding: Inhoud: blz Inclusiecriteria 1 Preoperatieve handelingen 1 Peroperatieve handelingen 2 Postoperatieve handelingen 3 Follow up 3 Appendix 4 Fractuurklassificatie.4 Gustillo-Anderson klassificatie

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Centraal in dit proefschrift staat de minimaal invasieve slokdarmresectie als behandeloptie voor het slokdarmcarcinoom. In hoofdstuk 2 en 3 belichten wij in twee overzichtsartikelen de in de literatuur

Nadere informatie

Operatie van een liesbreuk. Hernia Inguinalis

Operatie van een liesbreuk. Hernia Inguinalis Operatie van een liesbreuk Hernia Inguinalis 1 Deze folder geeft u informatie over een liesbreuk en de meest gebruikelijke behandelingsmogelijkheden. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk

Nadere informatie

Neuscorrectie bij plastische chirurgie

Neuscorrectie bij plastische chirurgie Neuscorrectie bij plastische chirurgie Een neuscorrectie is een veelvoorkomende operatie. De plastisch chirurg kan de neus verkleinen, de vorm van de neustip of neusrug veranderen, of de hoek tussen neus

Nadere informatie

Echogeleide chirurgie. Palpatiegeleide chirurgie

Echogeleide chirurgie. Palpatiegeleide chirurgie Echogeleide chirurgie Palpatiegeleide chirurgie 3% van de patiënten had een irradicale resectie 17% van de patiënten had een irradicale resectie CRR=1 de ideale hoeveelheid gezond borstweefsel werd verwijderd

Nadere informatie

Zorgpaden: Evidence Based or Wishful thinking?

Zorgpaden: Evidence Based or Wishful thinking? Zorgpaden: Evidence Based or Wishful thinking? Jeroen van Oostrum Hoofd Business Intelligence Center 24 november 2009 Stellingen Stelling 1: Patiëntuitkomstmaten, zoals heropnames, complicaties en patiënttevredenheid,

Nadere informatie

Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker

Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker lokale verbranding van de alvleeskliertumor Doel Het doel van de studie is te onderzoeken of radiofrequente ablatie (RFA) gevolgd door

Nadere informatie

Afdeling Handchirurgie

Afdeling Handchirurgie Europees erkend Hand Trauma Centrum Medisch Protocol MC1 Bennett- en Rolandofracturen v.1-05/2014 Een Bennettfractuur is een intra-articulaire luxatiefractuur van de ulnaire basis van het os metacarpale

Nadere informatie

Welke behandeling voor obese type 2 patiënten? Gewoon insuline?

Welke behandeling voor obese type 2 patiënten? Gewoon insuline? Welke behandeling voor obese type 2 patiënten? Gewoon insuline? Joost Hoekstra, internist, AMC Potentiële belangenverstrengeling Klinische Diabetologie AMC ontvangt sponsoring van cq doet projecten met

Nadere informatie

BORSTVERGROTING Plastische en Reconstructieve Chirurgie en Handchirurgie

BORSTVERGROTING Plastische en Reconstructieve Chirurgie en Handchirurgie BORSTVERGROTING Plastische en Reconstructieve Chirurgie en Handchirurgie 17812 Inleiding Veel vrouwen hebben problemen met een te kleine omvang van hun borsten. Een borstvergroting is in het algemeen goed

Nadere informatie

BORSTVERKLEINING PLASTISCHE EN RECONSTRUCTIEVE CHIRURGIE EN HANDCHIRURGIE

BORSTVERKLEINING PLASTISCHE EN RECONSTRUCTIEVE CHIRURGIE EN HANDCHIRURGIE BORSTVERKLEINING PLASTISCHE EN RECONSTRUCTIEVE CHIRURGIE EN HANDCHIRURGIE 17802 Inleiding Veel vrouwen hebben last van te zware en/of hangende borsten. Door het gewicht en het te laag hangen van de borsten

Nadere informatie

1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström

1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström 1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström Dr. S.A.M. van de Schans, S. Oerlemans, MSc. en prof. dr. J.W.W. Coebergh Inleiding Epidemiologie is de wetenschap die eenvoudig gezegd

Nadere informatie

Mammareconstructie & Radiotherapie

Mammareconstructie & Radiotherapie Mammareconstructie & Radiotherapie Oncologie in perspectief Focus op kwaliteit 5 juni 2014 Leonie Woerdeman Plastisch chirurg Mamma-reconstructie Slechts bij 15 % borstkanker patiënten t.g.v. onwetendheid

Nadere informatie

DiHAG-statement voetzorg. Inleiding

DiHAG-statement voetzorg. Inleiding DiHAG-statement voetzorg Secretariaat: p/a Nederlands Huisartsen Genootschap Mercatorlaan 1200 Postbus 3231 3502 GE Utrecht Tel. 030 2823500 Fax 030 2823501 E-mail: dihag@nhg.org www.dihag.nl KvK: 41261381

Nadere informatie

Spasticiteit en behandeling met fenol

Spasticiteit en behandeling met fenol Revalidatiegeneeskunde Spasticiteit en behandeling met fenol Deze folder bevat algemene informatie over spasticiteit en behandeling met fenol. Uiteraard komt de folder niet in plaats van een gesprek met

Nadere informatie

Artrose in de hand en pols (N)iets aan te doen?

Artrose in de hand en pols (N)iets aan te doen? Artrose in de hand en pols (N)iets aan te doen? Johan Vehof Plastisch chirurg / handchirurg FESSH 23 okt 2013 Inhoud Anatomie hand pols skelet Gewrichtsklachten Artrose vs Rheumatoide artritis Welke gewrichten?

Nadere informatie

3.3 Borstkanker bij de man

3.3 Borstkanker bij de man 3.3 Borstkanker bij de man Bij u is zojuist de diagnose borstkanker vastgesteld. Alle patiënten die voor borstkanker worden behandeld in het Catharina-ziekenhuis ontvangen een Persoonlijke Informatie Map.

Nadere informatie

BORSTVERKLEINING Plastische en Reconstructieve Chirurgie en Handchirurgie

BORSTVERKLEINING Plastische en Reconstructieve Chirurgie en Handchirurgie BORSTVERKLEINING Plastische en Reconstructieve Chirurgie en Handchirurgie 17802 Inleiding Veel vrouwen hebben last van te zware en/of hangende borsten. Door het gewicht en het te laag hangen van de borsten

Nadere informatie

De ziekte van Dupuytren. anno 2012. Ortho-Rheumato VOL 10 Nr 5 2012 43

De ziekte van Dupuytren. anno 2012. Ortho-Rheumato VOL 10 Nr 5 2012 43 Ortho-Rheumato VOL 10 Nr 5 2012 43 ORTHO De ziekte van Dupuytren anno 2012 Ludo Coenen Diensthoofd Orthopedie, AZ St.-Maarten, Mechelen Baron Guillaume Dupuytren heeft deze aandoening met vingercontracturen

Nadere informatie

Wat is artrose aan de duimbasis? Bij wie ontwikkelt zich duimbasis artrose? Wat zijn de symptomen en tekenen van artritis aan de duimbasis?

Wat is artrose aan de duimbasis? Bij wie ontwikkelt zich duimbasis artrose? Wat zijn de symptomen en tekenen van artritis aan de duimbasis? Duimbasis artrose gahandenpolscentrum.nl Duimbasis artrose Wat is artrose aan de duimbasis? In normale gewrichten zijn de uiteinden van de botten geheel bedekt met kraakbeen, waardoor deze soepel en pijnloos

Nadere informatie

Fotodynamische therapie (PDT)

Fotodynamische therapie (PDT) Fotodynamische therapie (PDT) Inleiding Wat is fotodynamische therapie? De P in PDT is een afkorting van het engelse woord Photo. Fotodynamische therapie is een behandeling waarbij de kwaadaardige huidcellen

Nadere informatie

Vlaams Indicatorenproject VIP²: Kwaliteitsindicatoren Borstkanker

Vlaams Indicatorenproject VIP²: Kwaliteitsindicatoren Borstkanker Vlaams Indicatorenproject VIP²: Kwaliteitsindicatoren Borstkanker INDICATOR B1 Proportie van patiënten gediagnosticeerd met invasieve borstkanker bij wie een systeembehandeling voorafgegaan werd door ER/PR-

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/29128 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/29128 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/29128 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Daniëls, Laurien Aletta Title: Late effects after treatment for Hodgkin lymphoma

Nadere informatie

Carpaal tunnelsyndroom

Carpaal tunnelsyndroom Carpaal tunnelsyndroom Uw arts heeft bij u het carpaal tunnelsyndroom geconstateerd. In deze folder kunt u lezen wat dit is, hoe de diagnose wordt gesteld en wat de eventuele behandeling inhoudt. Neem

Nadere informatie

KLACHTEN VAN DE ELLEBOOGZENUW ULNARIS NEUROPATHIE

KLACHTEN VAN DE ELLEBOOGZENUW ULNARIS NEUROPATHIE KLACHTEN VAN DE ELLEBOOGZENUW ULNARIS NEUROPATHIE 343 Wat is het? Een ulnaris neuropathie is een storing in de functie van één van de drie zenuwen (bedradingen) van de onderarm, de elleboogzenuw (of nervus

Nadere informatie

Specialist voor hand- & polszorg

Specialist voor hand- & polszorg Specialist voor hand- & polszorg De juiste diagnose, de juiste ingreep en de juiste therapie: daarin schuilt het geheim voor een snel en goed herstel. Er zijn in Nederland maar weinig plastisch chirurgen

Nadere informatie

Sardellenplastiek. Orthopedie. Operatieve behandeling duimartrose. Inleiding

Sardellenplastiek. Orthopedie. Operatieve behandeling duimartrose. Inleiding Orthopedie Sardellenplastiek Operatieve behandeling duimartrose Inleiding Uw behandelend arts heeft met u afgesproken dat u binnenkort in het ziekenhuis wordt opgenomen voor een operatie. Uw behandelend

Nadere informatie

Carpale Tunnel Syndroom (CTS)

Carpale Tunnel Syndroom (CTS) Carpale Tunnel Syndroom (CTS) Carpale TunnelSyndroom (CTS) Uw klachten kunnen passen bij een carpaal tunnelsyndroom. Om dit definitief vast te stellen, zal de neuroloog een EMG (EMG = Elektro Myo Gram)

Nadere informatie

Operatie aan overmatig zweten van handen en/of oksels

Operatie aan overmatig zweten van handen en/of oksels Operatie aan overmatig zweten van handen en/of oksels Albert Schweitzer ziekenhuis oktober 2014 pavo 1154 Inleiding Binnenkort wordt u geopereerd aan overmatig zweten van handen en of oksels. In deze folder

Nadere informatie