In or Documentenbeheersprocessen bij onderwijsinstellingen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "In or Documentenbeheersprocessen bij onderwijsinstellingen"

Transcriptie

1 In or Documentenbeheersprocessen bij onderwijsinstellingen Insourcing of Outsourcing? Eindhoven, Juni 2006 Een adviesrapportage in opdracht van Dereumaux, uitgevoerd door studenten van de Fontys Hogeschool Communicatie te Eindhoven. Opdrachtgever: Jenny Krijnen Docentbegeleider: Piet van den Boom Patrick van der Heijden Femke Hessels Kicky Litjens

2 Samenvatting In deze samenvatting geven we een beeld van wat u in het rapport kunt verwachten. De opdracht Dereumaux is sinds kort een nieuwe weg ingeslagen door zich meer aan te bieden als een probleemoplosser. Hiermee wordt bedoeld: het versoepelen van een documentenstroming in een bedrijf. Zo kan Dereumaux er voor zorgen dat opdrachten gestandaardiseerd worden en dat er op afroep geproduceerd kan worden. Dereumaux vraagt zich af hoe het proces verloopt bij onderwijsinstellingen als het gaat om het documentenbeheer van bijvoorbeeld studiemateriaal. De centrale vraag voor ons onderzoek luidt als volgt: Hoe verloopt het documentenbeheer bij onderwijsinstellingen en hoe kan Dereumaux hierop inspelen? Wij gaan onderzoeken waar de knelpunten in dit proces zitten en waar er voor Dereumaux kansen liggen om zich speciaal op te gaan ontwikkelen. Daarnaast gaan we het beslissingsproces binnen de onderwijsinstellingen in kaart brengen, zodat voor Dereumaux duidelijk wordt met wie zij moet communiceren. Onderzoeksopzet en onderzoeksresultaten Oriënterend onderzoek Het oriënterend onderzoek bestaat uit een kwalitatief onderzoek en is, op aanraden van de opdrachtgever, gestart bij de repro bij Fontys Hogescholen Eindhoven. Om informatie over de repro van Fontys Hogescholen Eindhoven te verschaffen, hebben we verschillende gesprekken gevoerd. Met zowel medewerkers van de repro, als medewerkers en docenten van verschillende opleidingen van de Fontys Hogescholen Eindhoven. Hierdoor hebben wij duidelijk in beeld kunnen brengen hoe het gehele productieproces van het maken van een reader bij de Fontys in elkaar zit. Dit proces bestaat uit twee stappen. De eerste stap is het samenstellen van de inhoud van een reader. Deze stap neemt minimaal anderhalve week tot vier weken in beslag. De tweede stap is het publiceren en/of verkopen van een reader. Hiervoor zijn drie mogelijkheden: - Docenten kunnen de reader rechtstreeks op het intranet zetten. De studenten halen de reader zelf op; - Docenten kunnen de reader aanleveren bij de Fontys Grafische Producties. De verkoop gebeurt dan via de boekhandel of via de opleiding zelf. Dit proces duurt ongeveer drie weken; - Docenten kunnen hun reader aanleveren bij de reproshop. De verkoop gebeurt dan via de docenten zelf. Dit proces duurt ongeveer een week. De resultaten van dit oriënterend onderzoek dienen als basis voor ons hoofdonderzoek. Samenvatting I

3 Hoofdonderzoek We hebben bij acht verschillende onderwijsinstelling het documentenbeheerproces onderzocht en in kaart gebracht. Op basis hiervan hebben wij het ideale documentenbeheerproces opgesteld. Dit proces is op te delen in vier stappen: 1. Bepalen van de inhoud van de reader. De inhoud van de readers valt onder de verantwoordelijkheid van de vakdocenten. In het documentenbeheerproces heeft de repro geen invloed op dit onderdeel. 2. Samenstellen en aanleveren van de reader. Bij het samenstellen van een reader is het van belang dat docenten overweg kunnen met het opmaken van een digitale reader, hierdoor wordt het aanleverproces versneld. De docenten kunnen dit via de digitale weg versturen waardoor kans op fouten wordt verkleind en de kwaliteit bij het afdrukken optimaal blijft. 3. Drukken/printen van de reader Met betrekking tot het drukken van een reader spelen drie factoren een grote rol: snelheid, kwaliteit en productiekosten. Deze drie factoren moeten een goede verhouding hebben, de snelheid en de kostprijs spelen een belangrijke rol maar dit mag niet ten koste gaan van de kwaliteit. 4. Verkoop van de reader Hierbij moet onderscheid gemaakt worden tussen het aanbieden van readers via een digitale leeromgeving of via directe verkoop. Bij een digitale leeromgeving kunnen de readers het beste verkocht worden via een webwinkel-formule. In het geval van directe verkoop is een vast verkooppunt op de onderwijsinstelling zelf noodzakelijk. Advies Om het optimale proces te garanderen hebben we een aantal adviezen geformuleerd waarmee Dereumaux rekening moet houden als zij de onderwijsinstellingen willen gaan benaderen. De adviezen zijn opgedeeld in twee delen. Het eerste deel de adviezen hebben betrekking op de kansen die er voor Dereumaux liggen op het gebied van het documentenbeheerproces bij onderwijsinstellingen. In het tweede deel geven we door middel van een communicatieadvies aan hoe Dereumaux deze kansen kan benutten. Kansen voor Dereumaux Insourcing/ outsourcing Bij de meeste onderwijsinstellingen wordt op dit moment gebruik gemaakt van een interne repro. Vaak wordt dit gehandhaafd omdat men ervan overtuigd is dat dit de beste manier van werken is. Adviseer de onderwijsinstellingen over de mogelijkheden die een externe partner kan bieden met betrekking tot de repro. Beargumenteer het feit dat door het extern plaatsen, de overheadkosten verlaagd kunnen worden. Service op niveau voor studenten Er wordt steeds meer gewerkt met competentiegericht onderwijs. Het initiatief wordt steeds meer neergelegd bij de studenten zelf en steeds minder vanuit de docent. Onderwijs-instellingen werken steeds meer met digitale leeromgevingen. Docenten leveren hun lesmateriaal aan via de Samenvatting II

4 digitale weg in plaats van op papier. Als Dereumaux een printing-on-demand systeem ontwikkelt, kan het inspelen op de behoefte vanuit de studenten. De studenten kunnen dan digitaal doorgeven wat ze gedrukt willen hebben en kunnen het dan vervolgens ophalen bij de afhaalpunten, of kunnen het thuis laten bezorgen. Digitale opslag van documenten/ archivering Documentenbeheerssystemen kunnen een bruikbare tool zijn voor onderwijsinstellingen om overzicht te krijgen en te houden over de documenten die in omloop zijn. Bij digitale leeromgevingen kunnen documenten op elk gewenst moment toegevoegd en verwijderd worden. Van archivering is bij deze leeromgevingen geen sprake. Dereumaux kan onderwijsinstellingen adviseren om over te gaan tot het werken met een documentenbeheerssysteem. Knelpunt productieproces readers: docenten Het is gebleken dat de docenten de zwakste schakel zijn in het documentenbeheerproces. Dereumaux kan een software bedrijf in de arm nemen om een programma op maat te maken, waarin docenten een reader makkelijk digitaal op kunnen maken. Zodat de readers niet meer digitaal ingescand hoeven te worden en de docenten een reader sneller op kunnen maken en aan kunnen passen. Belangrijk hierbij is wel dat de docenten onderwezen moeten worden in het gebruik van dit programma. Communicatieadvies Bij langdurige communicatieprocessen is het van belang een aantal stappen te doorlopen. Communicatie wetenschapper Ruler bepaalt in dit proces vier strategieën. Deze vier strategieën zijn informering, overreding, formering en dialogisering. De eerste stap die genomen moet worden is het juist informeren van de doelgroep. Hierdoor ontstaat er een dialoog die ervoor zorgt dat de beide partijen met elkaar in contact zullen komen. Het resultaat van deze dialoog zorgt voor inzicht in het probleem en de bijbehorende oplossing die Dereumaux kan bieden. Belangrijk in dit documentenbeheerproces zal vooral de strategie formering zijn. Het is belangrijk dat partijen op één lijn komen te zitten in dit proces en er een duidelijk beleid kan worden vastgesteld, waarbij de wederzijdse belangen bevredigd worden. De communicatiedoelgroep die Dereumaux moet aanspreken is het College van Bestuur op de verschillende onderwijsinstellingen. De complexiteit van deze doelgroep is zo groot dat er niet een eenduidige manier van werken is om deze te bereiken. Om grip op deze communicatiedoelgroep te krijgen en deze te vervolgens te kunnen beïnvloeden zijn er een aantal communicatiemiddelen voor handen die ingezet kunnen worden. Lobby Door de diversiteit van de leden van het college van bestuur, zal er een lobby proces gestart moeten worden. Daarvoor moet men de meningsvorming bij de leden van het college van bestuur volgen en op het juiste moment informatie bieden ten behoeve van het besluitvormingsproces. Netwerk Een andere manier om invloed te kunnen uitoefenen op het college van bestuur is het plaatsnemen in daarvoor bestemde commissies. Veel onderwijsinstellingen werken in de besluitvorming met speciale commissies die onderzoek doen naar specifieke vraagstukken. Samenvatting III

5 Voorwoord Dereumaux of was het nu Demeuraux, hoe vaak we die verspreking in de eerste week gemaakt hebben, is niet te tellen. Maar dit is dan ook de enige moeilijkheid geweest die we zijn tegengekomen bij het doen van onderzoek voor deze interessante organisatie. Na een inspirerende eerste bijeenkomst werden we meteen gegrepen door de wereld van de reprografie, tikken en hardcopies. Dat de drukkerswereld even wennen is voor aankomende communicatieadviseurs is wel gebleken. Dat mocht echter de pret niet drukken. Het onderzoek is goed verlopen. Jenny Krijnen was onze partner binnen de wereld van Dereumaux. Na een uitvoerige rondleiding door het bedrijf en na het voeren van een aantal leuke gesprekken met haar, zijn we aan de slag gegaan met het onderzoek. Den Bosch, Tilburg, Helmond, zelfs Stein (L) niets was ons te ver. Gewapend met pen en papier zochten we verschillende onderwijsinstellingen op en verkregen de gewenste informatie. We kunnen dan ook stellen dat we met veel enthousiasme dit onderzoek gedaan hebben en dat we veel geleerd hebben. We zijn dan ook trots op het resultaat dat nu voor u ligt. Patrick van der Heijden Femke Hessels Kicky Litjens Voorwoord IV

6 IInhoudsopgave Samenvatting Voorwoord Inhoudsopgave 1 1 Inleiding 2 2 Opdrachtomschrijving Aanleiding Centrale vraag 3 3 Onderzoeksopzet Onderzoeksopzet Onderzoeksverantwoording 4 4 Oriënterend onderzoek Beschrijving proces oriënterend onderzoek Resultaten oriënterend onderzoek Conclusie oriënterend onderzoek Vragenlijst reprografische afdelingen 9 5 Resultaten hoofdonderzoek Fontys Hogeschool Hogeschool De Kempel Hogere Agrarische School NHTV Internationale Hogeschool Avans Hogescholen Universiteit van Tilburg (UvT) Koninklijke Militaire Academie (KMA) Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) Hogeschool Zuyd Benchmarks onderwijsinstellingen Ideaal documentenbeheerproces 24 6 Advies Insourcing of outsourcing van de repro Service op niveau voor studenten Digitale opslag van documenten/ archivering Knelpunt productieproces readers: docenten Communicatieadvies Conclusie 31 7 Verklarende woordenlijst 32 8 Literatuurlijst 35 9 Bijlage 36 I IV Inhoudsopgave 1

7 1 Inleiding Adviesrapport Dereumaux Dereumaux is als een van de grootste reprografische bedrijven in Noord-Brabant een interessante onderneming om onderzoek voor te doen. Net als iedere onderneming is ook Dereumaux altijd op zoek naar juist die kansen waarbij ze hun core-business kunnen uitbreiden. Het onderwijs lijkt voor Dereumaux dan ook een logische stap om hun pijlen op te richten, maar dit is een stap die niet zomaar genomen kan worden. Het onderwijs is een wereld op zich, het onderwijs moet zich aan allerlei voorschriften van de overheid houden en door de mondige studenten van tegenwoordig, moeten ze elke stap die ze nemen verantwoorden in Universiteitsraden en Opleidingscommissies. De vraag van Dereumaux voor dit adviesrapport was, om inzicht te verwerven in de wereld van het onderwijs en dan in het bijzonder gericht op het documentenbeheer binnen het onderwijs. De technische termen die we zijn tegengekomen hebben we opgenomen in een verklarende woordenlijst opgenomen, die achterin het rapport te vinden is. In de bijlagen zijn complete samenvattingen van de interviews te vinden. Wij hebben ons binnen het onderzoek gericht om het creatie- en productieproces van readers/dictaten bij verschillende onderwijsinstellingen. We hebben bij verschillende reproafdelingen bij HBO en WO instellingen in Noord-Brabant en Limburg onderzoek gedaan hoe zij dit proces ervaren. Om dit onderzoek goed te kunnen uitvoeren zijn we gestart met een oriënterend onderzoek bij ons eigen onderwijsinstituut, Fontys Hogeschool Eindhoven. Na dit onderzoek te hebben afgerond, hebben we het eigenlijke onderzoek kunnen starten. Door het oriënterend onderzoek uit te voeren hebben we ons beter kunnen richten op de andere onderwijsinstellingen die we hebben onderzocht. Uit het vervolgonderzoek is een aantal interessante punten naar voren gekomen waarmee Dereumaux zeker aan de slag kan. We hebben deze punten verwerkt in een passend advies voor Dereumaux, zodat zij met dit rapport onder de arm de wereld van het onderwijs in kunnen stappen. Hierbij zijn wij voor de verandering eens de partner voor Dereumaux. Inleiding 2

8 2 Opdrachtomschrijving Dereumaux is een reprografisch bedrijf dat gespecialiseerd is in repro en digitaal printen. Het bedrijf is opgericht in 1922 door dhr. Dereumaux. Sinds 1994 staan de gebroeders Schoenmakers als directeur aan het roer. In twaalf jaar tijd is Dereumaux uitgegroeid tot een bedrijf met ongeveer 125 medewerkers die verspreid zijn over vier vestigingen. De hoofdvestiging bevindt zich in Eindhoven en de andere vestigingen bevinden zich in Boxtel, Tilburg en Someren. In Someren is al het drukwerk gecentraliseerd. Dereumaux is één van de grotere reproserviceverleners in Nederland en de grootste in zuidoost Nederland. Het bedrijf zorgt voor de vermenigvuldiging van documenten, ze doet kopieerwerk en brengt grafische creaties over op papier en andere materialen. Van visitekaartje tot technische tekening, van flyer tot jaarverslag, van brochure tot fullcolour poster, van enkele prints tot mega-oplages. Het bedrijf beschikt over een modern machinepark die al deze producten kan verwezelijken Aanleiding Dereumaux is sinds kort een nieuwe weg ingeslagen door zich meer aan te bieden als een probleemoplosser. Hiermee wordt bedoeld: het versoepelen van een documentenstroming in een bedrijf. Zo kan Dereumaux er voor zorgen dat opdrachten gestandaardiseerd worden en dat er op afroep geproduceerd kan worden. 2 Dit leidt er toe dat Dereumaux meer zicht moet krijgen op waar de problemen op het gebied van communicatie op papier zich voordoen bij een bedrijf. In dit geval bij onderwijsinstellingen, omdat daar veel gebruik wordt gemaakt van communicatie op papier. De vraag vanuit Dereumaux aan ons is dan ook om een marktonderzoek te doen bij onderwijsinstellingen naar de problemen omtrent communicatie op papier. 2.2 Centrale vraag Dereumaux vraagt zich af hoe het proces verloopt bij onderwijsinstellingen als het gaat om het documentenbeheer voor bijvoorbeeld studiemateriaal. De centrale vraag luidt als volgt: Hoe verloopt documentenbeheer bij onderwijsinstellingen in zuid-nederland en hoe kan Dereumaux hier op inspelen? Wij gaan onderzoeken waar de knelpunten in dit proces zitten en waar er voor Dereumaux kansen liggen om zich speciaal op te gaan ontwikkelen. Daarnaast gaan we ook proberen het beslissingsproces binnen de onderwijsinstellingen in kaart te brengen, zodat voor Dereumaux duidelijk wordt met wie zij moet communiceren. 1. Marloes Joosten, Klanttevredenheidsonderzoek 2. Jenny Krijnen, Briefing studenten Fontys Hogeschool Eindhoven Opdrachtomschrijving 3

9 3 Onderzoeksopzet Om Dereumaux een goed advies te kunnen geven zal er antwoord moeten komen op de volgende vraag. Hoe verloopt het documentenbeheer bij onderwijsinstellingen in zuid-nederland en hoe kan Dereumaux hierop inspelen? We zullen moeten bepalen wat voor onderzoek we willen gaan doen en waar we dat willen gaan uitvoeren. We willen inzicht krijgen in hoe het productieproces van bijvoorbeeld readers in elkaar steekt, we willen weten wie de beslissers zijn in dit proces en we willen weten wat de afnemers en gebruikers van het resulterende product vinden. Deze informatie zal leiden tot een gedetailleerd advies voor Dereumaux waarin wij beschrijven hoe het documentenbeheerproces bij onderwijsinstellingen in elkaar steekt en waar de kansen voor Dereumaux liggen om deze organisaties communicatief te benaderen. 3.1 Onderzoeksopzet Wij gaan onderzoeken waar knelpunten in een documentenbeheerproces zitten bij onderwijsinstellingen in zuidoost Nederland. Om deze punten helder te krijgen gaan we een aantal interviews afnemen om te kijken of er haalbare verbeterpunten zijn. Daarnaast willen we kijken hoe Dereumaux haar strategie eventueel aan kan passen om in de toekomst voorbereid te zijn op de huidige en komende ontwikkelingen in de onderwijssector, vooral gericht op het gebied van documentenbeheer. Door de interne analyse hebben we een goed beeld van de organisatie gekregen. Deze informatie vormt de basis voor ons vervolgonderzoek. We gaan door middel van onderzoek de documentenstroom op onderwijsinstellingen overzichtelijk maken. Dit doen we bij verschillende onderwijsinstellingen in de regio zuid Nederland. De nadruk hierbij ligt bij WO en HBO instellingen, omdat we hiervan weten dat zij vaak gebruik maken van zelf samengesteld onderwijsmateriaal. We hebben gekozen om eerst een oriënterend onderzoek bij de Fontys Hogeschool Eindhoven uit te voeren. Daarna bepalen we wat voor soort onderzoek we uit zullen gaan voeren bij de andere onderwijsinstellingen. 3.2 Onderzoeksverantwoording We hebben bij het oriënterend onderzoek gekozen voor een kwalitatieve onderzoeksvorm, namelijk interviews. De onderzoeksproblematiek is dermate nieuw dat daarover nog weinig kennis bestaat. Kwalitatief onderzoek wordt dan gebruikt voor exploratie. Bovendien is die onderzoeks- Onderzoeksopzet 4

10 problematiek complex en onoverzichtelijk, zodat eerst inventariserend onderzoek nodig is om tot afbakening en inperking van het probleem te komen. Na het onderzoek bij Fontys Hogeschool Eindhoven te hebben afgesloten zullen wij de resultaten hiervan gebruiken als uitgangspunt voor het onderzoek bij de volgende onderwijsinstellingen: Avans Hogeschool s-hertogenbosch Hogere Agrarische School s-hertogenbosch Hogeschool De Kempel - Helmond Hogeschool Zuyd - Heerlen Koninklijke Militaire Academie - Breda NHTV Internationale Hogeschool - Breda Technische Universiteit Eindhoven Universiteit van Tilburg Onderzoeksopzet 5

11 4 Oriënterend onderzoek Het oriënterend onderzoek bestaat uit een kwalitatief onderzoek en is op aanraden van de opdrachtgever gestart bij de repro bij Fontys Hogescholen Eindhoven. De voornaamste reden hiervoor is dat wij zelf een opleiding volgen op de Fontys Hogescholen. Dit versnelt het proces van informatieverschaffing omdat we bekend zijn met de Fontys en haar repro. Als basis voor het oriënterend onderzoek hebben we ons verdiept in het Klanttevredenheidsonderzoek 2005 en het Marketingplan 2006 van Dereumaux. Ook hebben we gesproken met medewerkers van Dereumaux over hoe we het onderzoek in moeten stappen. Om informatie over de repro van Fontys Hogescholen Eindhoven te verschaffen hebben we verschillende gesprekken gevoerd met medewerkers van de repro en medewerkers en docenten van verschillende opleidingen binnen de Fontys Hogescholen Eindhoven. 4.1 Beschrijving proces oriënterend onderzoek Fontys Grafische Producties Fontys Grafische Producties is beheerder van de repro binnen de Fontys Hogescholen Eindhoven. Bij de start van oriënterend onderzoek zijn we begonnen met een inventariserend gesprek bij een van de adviseurs van Grafische Producties. Wij hadden het idee dat dit een goede start zou zijn om zo meteen bij de bron van de reprografie te beginnen. Dit eerste gesprek zijn wij blanco ingestapt. We kwamen om een afspraak te maken, maar er vond meteen een gesprek plaats. Tijdens dit gesprek hebben wij twee namen doorgekregen van medewerkers die ons verder kunnen helpen met ons onderzoek. Zo zijn we onder andere in contact gekomen met de orderbegeleider bij de Grafische Producties. Een van zijn taken is om de juiste prijs van een reader te bepalen. Dit gebeurt onder andere aan de hand van de zogenaamde auteursrechten die betaald moeten worden. De andere contactpersoon was een medewerkster van de copyshop. Zij kon ons meer vertellen over levertijden van de readers en dictaten bij de Fontys. Door middel van deze gesprekken hebben wij een duidelijk beeld gekregen hoe het proces van het produceren van een reader bij de Fontys Hogeschool Eindhoven in elkaar steekt. Vanaf het moment dat een docent zijn reader aanlevert bij de Grafische Producties tot en met het moment dat de readers in de boekhandel liggen voor de verkoop. Fontys Hogeschool Communicatie Een reader zal eerst samengesteld moeten worden voordat deze bij de Grafische Producties gedrukt kan worden. Om dit proces in kaart te brengen hebben we gesproken met verschillende leraren van de opleiding Communicatie. We hebben gekozen om met twee leraren te spreken waarvan wij weten dat ze veel betrokken zijn bij het maken van een reader. Door deze gesprekken Oriënterend onderzoek 6

12 werd voor ons duidelijk welke stappen er ondernomen moeten worden door een docent om een reader te maken. Deze stappen worden beschreven in hoofdstuk 4.2. Fontys Hogescholen Omdat het proces van alleen de communicatieopleiding niet representatief en te eenzijdig is voor alle Fontys opleidingen hebben we hebben het besluit genomen om docenten en medewerkers van andere opleidingen te interviewen. In overleg met de opdrachtgever is er besloten om bij de technische opleidingen en de zorgopleidingen gesprekken te voeren. Deze hebben we gevoerd met docenten van de technische opleidingen ICT Media en Design (IMD) en Bedrijfskundige Informatica (BI) en de zorgopleidingen: Paramedische Wetenschappen, Sociale Studies, Sociaal Pedagogische Hulpverlening (SPH), Maatschappelijk Werk en Dienstverlening (MWD) en Cultureel Maatschappelijke Vorming (CMV). 4.2 Resultaten oriënterend onderzoek Doormiddel van alle gesprekken met docenten en medewerkers van de verschillende Fontys opleidingen en de medewerkers van de Grafische Producties te voeren, hebben wij duidelijk in beeld kunnen brengen hoe het gehele productieproces van het maken van een reader bij de Fontys in elkaar zit. Hieronder volgt een overzicht. Productieproces Reade r s en Dictaten bij de Fontys Hogeschool Communicatie Docenten overleg over de inhoud Stap 1 Docent met de meeste affiniteit maakt de reader Redactionele inhoud bepalen Digitale Teksten Hardcopy Layout Compleet product afleveren Proces van 1,5 tot 4 weken Stap 2 Fontys Grafische Producties Reproshop (direct) Intranet Webboard Docworks aanleveren Hardcopy aanleveren Verkoop via de docent zelf Student haalt het zelf op Auteursrechten volgens stichting PRO Proces van 1 week Per direct Drukken, inbinden afwerken Verkoop via boekhandel Van Piere Verkoop via de opleidingen zelf Proces van ongeveer 3 weken Oriënterend onderzoek 7

13 Stap 1 Er vindt overleg plaats tussen verschillende (vak)docenten over de totstandkoming van de reader. Hier worden zaken als inhoud, thema en opdracht besproken. Vervolgens wordt de redactionele inhoud besproken en worden de teksten door de docenten geschreven dan wel bestaande bestanden gekopieerd en/of verzameld. Voor het schrijven van de reader bestaat er binnen Fontys Hogescholen een format voor de standaard opmaak, kopjes, tussenkopjes etc. Vervolgens maakt de docent de reader compleet door de gegevens voor het titelblad er aan toe te voegen. Dit proces neemt minimaal anderhalve week tot vier weken in beslag. Stap 2 De docent kan kiezen uit twee manieren om de reader gedrukt te krijgen en de mogelijkheid om het direct te verspreiden via internet. Intranet/Webboard De docent kan zijn materiaal direct op het intranet of het zogenaamde webboard plaatsen waardoor hij geen moeite hoeft te doen om het materiaal gedrukt te krijgen. De studenten kunnen zo zelf bepalen of ze het materiaal willen uitprinten of dat ze het via het beeldscherm bekijken. Copyshop De docent kan rechtstreeks aan de copyshop leveren. De docent is dan zelf verantwoordelijk voor de lay-out, omdat de reproshop alleen bestanden print. Het duurt ongeveer een week voordat de reader gedrukt is. De docent verspreidt de reader daarna zelf tijdens de lessen of studenten halen de reader tegen betaling op in de lokalen van de docenten. Fontys Grafische producties De docent kan het bestand aanleveren bij de Grafische Producties van de Fontys, dit is de officiële weg. Zij controleren of de lay-out, huisstijl etc. allemaal klopt. De docent hoeft hier eigenlijk alleen de platte tekst aan te leveren. Het duurt ongeveer drie weken voordat de reader gedrukt is. De reader is dan in de boekhandel of bij de docent te koop. Grafische Producties voorziet de reader van een titel blad, die het logo van Fontys, titel, ondertitel, prijs en barcode bevat. De prijs van de reader komt tot stand door de grootte van de reader, het aantal woorden dat afgekocht moet worden, in verband met auteursrechten die afgedragen moeten worden aan Stichting PRO (later in dit rapport wordt deze stichting toegelicht) en wordt bepaald door Grafische Producties. 4.3 Conclusie oriënterend onderzoek De resultaten van dit oriënterend onderzoek dienen als basis voor ons hoofdonderzoek. We weten nu hoe het gehele productieproces bij de Fontys in elkaar zit. We zijn twee belangrijke termen tegengekomen die een sterke stempel drukken op dit proces, Stichting PRO en Digitale Leeromgevingen. Stichting PRO Stichting PRO, Publicatie- en Reproductierechten Organisatie, is de auteursrechtenorganisatie voor uitgevers. PRO incasseert en verdeelt een aantal auteursrechtelijke vergoedingen. Stichting PRO voert een centrale administratie van overname van korte gedeelten en korte werken uit auteursrechtelijk beschermde werken in onderwijspublicaties, zoals readers. Onderwijsinstellingen betalen voor deze overnames een vergoeding aan PRO. PRO verdeelt deze readergelden onder de uitgevers. Oriënterend onderzoek 8

14 Het Hoger Beroepsonderwijs betaalt een jaarlijkse afkoopsom voor het overnemen van de korte gedeelten. Met de VSNU wordt een vergelijkbare regeling voor universiteiten voorbereid. Andere onderwijsinstellingen melden de overnames titelspecifiek aan. Digitale Leeromgevingen Een digitale leeromgeving zoals Blackboard of biedt de mogelijkheid voor docenten om hun materiaal online te zetten, zodat studenten toegang hebben tot het onderwijsmateriaal via internet. Berichten en documenten kunnen worden uitgewisseld tussen docent en student en tussen studenten onderling. De digitale leeromgeving biedt uitgebreide mogelijkheden voor de student, de docent en de schoolorganisatie. Studenten kunnen hiermee digitale leerstof doorlopen, toetsen maken en (samen)werken aan projecten. De digitale leerstof wordt aangeboden in de vorm van studieroutes, te vergelijken met een reeks lessen van een vak. Een aantal studieroutes samen vormt een studieprogramma. 4.4 Vragenlijst reprografische afdelingen Met deze resultaten hebben we een vragenlijst kunnen opstellen om een zo goed mogelijk beeld te krijgen van het documentenbeheerproces bij andere onderwijsinstellingen. Hoe worden de te drukken readers hier aangeleverd? Door wie wordt er gekeken naar de lay-out van de reader/ dictaat. Zijn hier bepaalde regels voor opgesteld? Hoe wordt er omgegaan met auteursrechten/ Stichting Pro? Zijn er een bepaald aantal woorden afgekocht? Is hier een persoon verantwoordelijk voor? Hoe worden de kosten voor een reader/ dictaat bepaald? Hoe snel kan een reader/ dictaat opgeleverd worden? Is er een minimum of een maximum aantal dagen? Zijn er externe leveranciers van communicatiemiddelen? Wordt alles binnen deze reproshop geproduceerd of wordt er bepaalde zaken uitbesteed? Waarom uitbesteden en waarom daar? Wie staat er aan het hoofd van de repro, is eindverantwoordelijke? Wie heeft beslissings bevoegdheid? Zijn er verbeterpunten/ knelpunten binnen dit productieproces? Wat zijn opvallende wensen vanuit docenten/ medewerkers die een reader/ dictaat willen laten printen? Bijvoorbeeld: snelheid, kwaliteit, gemak. Wordt er gewerkt met DocWorks? Ondervindt de repro veranderingen bij het competentiegericht onderwijs? Oriënterend onderzoek 9

15 5 Resultaten hoofdonderzoek In dit hoofdstuk worden de resultaten van het hoofdonderzoek beschreven. De vragenlijst die in hoofdstuk vijf wordt genoemd wordt per onderwijsinstelling bekeken. Voor de volledigheid hebben we de Fontys Hogeschool Eindhoven nogmaals opgenomen in dit hoofdstuk zodat deze beter vergeleken kan worden met de andere onderwijsinstellingen. 5.1 Fontys Hogeschool Fontys Hogescholen Eindhoven heeft op dit moment studenten. De Fontys heeft verspreid door het zuiden van het land vier andere vestigingen met in totaal studenten. Verloop productieproces Om een reader bij Fontys tot stand te laten komen moeten een aantal stappen genomen worden. Als eerste vindt er overleg plaats tussen verschillende vakdocenten over de totstandkoming van de reader. Hier worden zaken als inhoud, thema en opdracht van het komende blok besproken. Vervolgens wordt de redactionele inhoud besproken en worden de teksten door de docenten geschreven dan wel bestaande bestanden gekopieerd/ verzameld. Voor het schrijven van de reader bestaat er binnen Fontys Hogescholen een bestaand format voor de standaard opmaak, kopjes, tussenkopjes etc. Vervolgens maakt de docent de reader compleet door er een titelblad aan toe te voegen. De docent kan kiezen uit twee manieren om de reader gedrukt te krijgen en een manier om het direct te verspreiden via internet. De docenten kunnen het enerzijds direct naar de copyshop sturen. De verantwoordelijkheid voor lay-out en afwerking liggen dan bij de docent. Anderzijds kunnen docenten hun documenten naar de Fontys grafische producties sturen die dan zorgen voor de lay-out, afwerking en verkoop. Een andere optie is dat de docent zijn materiaal direct op het intranet of zogenaamde webboard kan plaatsen waardoor hij geen moeite hoeft te doen om het materiaal gedrukt te krijgen. De studenten kunnen zo zelf bepalen of ze het materiaal willen uitprinten of dat ze het via het beeldscherm bekijken. Omschrijving repro De repro van de Fontys Hogescholen valt onder de Fontys Grafische Producties, onderdeel van de Facilitair Bedrijf. De docent kan zijn document aanleveren bij de Grafische Producties van de Fontys. Zij controleren of de lay-out, huisstijl etc. allemaal klopt. De docent hoeft hier eigenlijk alleen de platte tekst aan te leveren, dit bespaart de docent tijd. Hij hoeft immers geen format en titelblad te maken Dit titelblad bevat het logo van Fontys, titel, ondertitel, prijs en barcode. Resultaten hoofdonderzoek 10

16 De repro is intern gevestigd in de hoofdvestiging van de Fontys Hogeschool Eindhoven. Daar worden alle readers voor alle vestigingen in Eindhoven gedrukt. De centrale en de decentrale apparatuur voor reproductie is afkomstig van Océ. Er worden ongeveer anderhalf miljoen tikken per jaar gemaakt. Stichting PRO De docenten zijn verplicht als ze een reader aanlever bij de Grafische Producties om een zogenaamde PRO-bon in te vullen. Hierop staat aangegeven welke stukken tekst zijn overgenomen uit bestaande literatuur. De auteursrechten voor kleine overnames zijn tot woorden afgekocht. Hiervoor hoeven dus geen extra kosten berekend te worden voor de student. Alles wat hierboven zit wordt bepaald door een speciale ingerichte functie voor deze controle. De repro is verplicht om van elk exemplaar met overnames er een te sturen naar de Stichting PRO. Kosten en productietijd Het samenstellen van een reader door een docent neemt minimaal anderhalve week tot vier weken in beslag. Als een docent het document wil laten drukken bij de copyshop moet hij rekening houden met levertijd van ongeveer een week. De docent verspreidt de reader daarna zelf tijdens de lessen of studenten halen de reader op in de lokalen van de docenten. De kosten van de reader worden bepaald door de kosten voor het drukwerk. Hierbij wordt geen rekening gehouden met auteursrechten. Het geld wordt tijdens de lessen direct door de docent geïnd en moeten dit later bij het secretariaat inleveren. De docenten lopen hierbij wel het risico dat ze blijven zitten met stapels readers op hun kamers. Als de docent een document bij grafische producties aanlevert duurt het ongeveer drie weken. De gedrukte readers zijn daarna in de boekhandel of bij de docent te koop. De prijs van de reader komt tot stand door de grootte van de reader, het aantal woorden dat afgekocht moet worden (in verband met auteursrechten) en wordt bepaald door Grafische Producties. Bestandsbeheer en competentiegericht onderwijs Fontys Grafische Producties maakt gebruik van het programma Docworks. Docworks is een bestandsbeheer programma. Docenten kunnen hiervan gebruik maken als zij hun documenten gedrukt willen hebben. Zij loggen in op dit systeem en plaatsen het document op een server, dat later uitgelezen wordt bij de repro. Bij de Fontys wordt door de docenten op dit moment nog maar mondjesmaat gebruik gemaakt van dit systeem. Ongeveer 90% van de readers wordt nog steeds op hard copy aangeleverd. Grafische Producties scant de documenten in en neemt ze daarna alsnog op in Docworks. Docenten op de Fontys hebben aangegeven dat ze het prettiger zouden vinden als ze gebruik zouden kunnen maken van een eenvoudig te gebruiken standaard format voor readers. De docenten maken allemaal op dit moment gebruik van een eigen opmaak. Als er een standaard stramien zou zijn waarmee gewerkt kan worden, zou dat ook de uniformiteit van de readers ten goede komen. Een stramien voor handleidingen, readers en andere te drukken documenten. 11

17 5.2 Hogeschool De Kempel Hogeschool De Kempel is gevestigd in Helmond en heeft 900 studenten en 65 medewerkers. Ze verzorgt een specifieke HBO-opleiding, nl. de opleiding tot leerkracht basisonderwijs. Verloop productieproces Het productieproces van een reader bij De Kempel verloopt in een aantal stappen. Als eerste leveren de docenten de readers maximaal twee weken voor de start van een nieuw lesblok aan bij de administratief medewerkster. De readers worden hard copy aangeleverd, maar dit is zeker geen knip en plak verzameling. Buiten de reader leveren de docenten ook een bronnenlijst en een literatuurlijst aan bij de administratief medewerkster. Dit is in verband met de auteursrechten die bepaald en betaald moeten worden. Vervolgens voegt de administratief medewerkster een omslag en de prijs toe aan de reader. Als dit bekend is dan wordt er een mail gestuurd naar de studenten met een overzicht van het aantal readers, de prijs en de tijden waarop de readers afgehaald kunnen worden. De studenten kunnen de readers op gezette tijden ophalen. Er zijn in totaal vier dagen waarop de studenten hun readers op kunnen halen. Dit zijn drie mogelijkheden na het tentamen en nog een mogelijkheid bij de start van het nieuwe blok. Dit laatste geldt alleen voor studenten die niet eerder in staat zijn geweest om de readers eerder op te halen. Omschrijving repro Omdat de De Kempel een relatief kleine school is, is er geen uitgebreid en groot aantal reprografische machines nodig. Het is een taak van de conciërges bij De Kempel om de readers te vermenigvuldigen. Er zijn twee conciërges die de repro beheren, een voor de reguliere opleidingen, overdag, en een voor de avondopleiding. Zij geven de opdrachten aan de machines om te printen. De Kempel werkt ook samen met een externe drukkerij in Helmond. De drukkerij verzorgt uitsluitend de omslagen voor de readers en de folders. Stichting PRO De administratief medewerkster checkt het overzicht waarin docenten hebben vermeld hoeveel woorden zij hebben gebruikt uit bestaande literatuur om te bepalen of het binnen het aantal afgekochte woorden blijft. Sinds drie jaar heeft De Kempel een vast bedrag per student afgekocht bij Stichting PRO. Er wordt zelden of nooit over het afgekochte aantal woorden gegaan. Het aantal readers loopt terug, doordat steeds meer informatie via het intranet wordt aangeboden. Stichting PRO kan dit moeilijk controleren. Maar ook over verwijzingen en links op internet moeten rechten betaald worden aan Stichting PRO volgens de administratief medewerkster. Links en verwijzingen zijn niet iets wat docenten onbeperkt kunnen gebruiken. Docenten geven aan wanneer zij een link of een verwijzing plaatsen, zodat de kosten bij de studenten in rekening gebracht kunnen worden. Op dit moment heeft De Kempel een eigen initiatief gestart waarbij een vast bedrag per jaar is vastgesteld voor de afdracht van auteursrechten over digitale middelen. Kosten en productietijd Deze prijs van een reader bestaat uit de productiekosten en de kosten voor Stichting PRO. Er wordt geen winst gemaakt door extra belastende kosten door te berekenen aan de studenten. De levertijden van readers zijn maximaal één week, dit is meer dan genoeg tijd gezien de docenten de readers twee weken voor aanvang van het lesblok moeten aanleveren. De readers kunnen maximaal 90 pagina s dubbelzijdig gedrukt zijn. Mocht een reader uit meer 12

18 pagina s bestaan dan wordt de reader in twee delen geleverd. Er worden niet evenveel readers gedrukt als dat er studenten zijn. In het tweede jaar zitten bijvoorbeeld 190 studenten, maar er worden 180 readers gedrukt. Hier is voor gekozen omdat sommige studenten de readers toch liever zelf kopiëren of helemaal niet kopen. Dit is een bewuste keuze om het overschot van readers zoveel mogelijk te beperken. De overgebleven readers blijven tot één jaar na ontstaan in de kast liggen. Na dat jaar worden de readers, op één exemplaar na, vernietigd. Dat éne exemplaar bewaren ze in het archief. Naast het hard copy exemplaar hebben ze altijd nog een digitale versie opgeslagen. Bestandsbeheer en competentiegericht onderwijs Door competentiegericht onderwijs worden het aantal readers veel minder volgens de administratief medewerkster. Dit komt ook doordat de readers binnen het competentiegericht onderwijs vaak niet verplicht worden gesteld, maar alleen worden aangeraden. Men denkt dat er ook in de toekomst bij het competentiegericht onderwijs weer meer readers komen. De studenten willen toch meer houvast en dat is mogelijk door onder andere readers. 5.3 Hogere Agrarische School De Hogere Agrarische School is gevestigd in Den Bosch en heeft 1500 studenten en ongeveer 200 medewerkers. Daarnaast bevinden zich in het gebouw van de HAS ook nog het HAS Kennis Transfer Center en de Stoas Hogeschool. De Stoas Hogeschool leidt zelf docenten op voor de agrarische sector. Verloop productieproces Bij de HAS wordt een docent aangestuurd door een modulecoördinator om een nieuwe reader te maken. Alle readers voor het nieuwe blok worden verzamelt in het blok daarvoor. In de vijfde week wordt er een lijst gemaakt met daarop geïnventariseerd welke readers hetzelfde blijven en welke readers veranderen in het nieuwe blok. Vervolgens moeten studenten een week later op een boekenlijst aangeven welke readers ze nodig hebben. Als er een nieuwe versie van een reader gemaakt moet worden, dan moet deze in de zevende week worden ingeleverd bij de repro. Niet alle docenten lukt het om in deze week de nieuwe versie in te leveren. De beheersmedewerkers van de verschillende opleiding worden door de repro aangesproken als een docent nog niets heeft ingeleverd op het moment van het verschreiden van de deadline. Deze gaat dan achter de ontbrekende readers aan. De repro is hier zelf niet meer voor verantwoordelijk. Uiteindelijk worden in week acht de ontbrekende readers toch nog aangeleverd en in week negen kan gestart worden met het printen van de readers. Omschrijving repro Bij de HAS is de repro intern gevestigd. Hier werken verschillende medewerkers van de HAS, zodat alles intern gedrukt kan worden. Het verkooppunt van de readers is aan de reproshop gevestigd, waardoor er direct contact is tussen de medewerkers van de reproshop en de medewerker van de boekhandel. Als bijvoorbeeld blijkt dat er een bepaalde reader te weinig exemplaren zijn, dan kan deze direct bijgedrukt worden zodat de studenten nooit lang hoeven te wachten op hun readers. 13

19 Stichting PRO Voor de auteursrechten zijn een bepaald aantal woorden afgekocht. Er wordt gekeken naar het aantal tikken die geproduceerd worden door de machines. De HAS gaat ervan uit dat een bepaald percentage hiervan auteursrechtelijk belast is. Dit percentage is bij de HAS vrijwel nihil, want veel readers worden door docenten zelf geschreven, omdat er weinig literatuur over de specifieke onderwerpen bestaat. Bij de HAS wordt er geen gebruik meer gemaakt van PRO-bonnen. Vroeger werd er wel met probonnen gewerkt, maar dit was te lastig, omdat het moeilijk was soms de auteurs en uitgevers te achterhalen. Veel kopieën stonden zonder bronvermeldingen in de readers. Op dit moment vraagt men toestemming aan de auteur van het boek om stukken uit dat boek over te nemen. Kosten en levertijden De productieprijs van een reader is ook meteen de verkoopprijs van een reader. Bij de HAS worden geen extra kosten aan studenten doorgerekend. Het aantal readers dat gedrukt wordt, wordt aan de hand van het aantal studenten gemaakt. Er wordt geen voorraad gemaakt. De studenten krijgen een boekenlijst en hier staan per blok de boeken en readers op die nodig zijn voor dat blok. Studenten kunnen op die lijst aanvinken welke readers ze nodig hebben en deze dan ophalen bij de boekhandel. Als er readers te kort blijken te zijn, dan kunnen deze direct bijgemaakt worden door een medewerker van de repro. Als er een nieuwe versie van een reader komt, dan worden de oude versies weggegooid. De readers worden meestal hard copy aangeleverd, soms zelfs nog met een uitgeknipt krantenartikel erbij. De readers worden dan door de medewerkers van de repro ingescand. Bestandsbeheer en competentiegericht onderwijs Xerox heeft bij de HAS een programma Workflow geïntroduceerd. Hiermee kunnen docenten vanuit hun werkkamer direct een opdracht doorsturen naar de printer. Maar dit werkt nu nog niet op de HAS, daar is alles vooral op papier gericht. Dit is misschien iets voor de toekomst. Extra informatie Er zijn een aantal redenen waarom de HAS heeft gekozen om alles intern te houden: Bij een externe leverancier zit je met het vervoer heen en terug; Bij een externe leverancier is de levertijd drie á vier dagen en dit is intern veel korter; Bij een externe leverancier wordt alles wat ze vanuit de HAS aanleveren gekopieerd en dit is minder van kwaliteit; Bij een externe leverancier wordt de lay-out niet in de gaten gehouden. De trend, digitalisering, wordt op de HAS nog niet helemaal gevolgd. Er is besloten om de moduleboeken en de readers wel uit te printen. Als dit niet zou gebeuren, dan zouden studenten voor een tentamen wel weer alles uit moeten printen en dit kost gewoon veel meer dan een reader. Er bestaat wel een blackboard op het internet. Hier worden wel veel presentaties, interviews etc. op gezet. 14

20 5.4 NHTV Internationale Hogeschool De NHTV is gevestigd in Breda en heeft ongeveer 6000 studenten. Bij NHTV kun men een bachelor halen op het gebied van toerisme, hospitality, entertainment en mobiliteit. Verloop productieproces Het productieproces van een reader op de NHTV verloopt als volgt. Een docent maakt de reader. Deze wordt hard copy aangeleverd en bestaat voornamelijk uit knip en plak werk. Vervolgens geeft de docent aan hoeveel woorden er zijn gebruikt waarover rechten betaald moeten worden. Daarna gaat de reader naar de repro. De docenten leveren meestal op tijd hun spullen aan, de repro ondervindt hier geen problemen van. Binnen de repro van de HHTV is er een persoon aangesteld die bekijkt hoeveel rechten er over de reader bepaald moeten worden aan Stichting PRO. Deze persoon stelt ook de kosten vast die aan Stichting PRO betaald moeten worden. Een medewerker van repro bepaalt de printkosten per reader. De docent geeft aan hoeveel readers er nodig zijn. De gedrukte readers komen op het schap bij de readerverkoop te liggen waar de studenten ze kunnen kopen De readers worden niet ingescand, de docenten krijgen het originele exemplaar terug. De readers hebben per studierichting dezelfde uitstraling, dit zorgt voor uniformiteit. Omschrijving repro Océ heeft een facilitair bedrijf binnen het NHTV. Het externe bedrijf is intern geplaatst. Het NHTV laat alles wat met de Repro, post, schrijfmaterialen te maken heeft over aan Océ. Buiten de repro besteden zij ook de beveiliging en de catering uit. De reden hiervoor is dat het NHTV (en meerder bedrijven) beseffen dat zij niet alles zelf kunnen doen. Zij besteden bepaalde zaken liever uit aan de specialisten en plaatsen deze dan wel intern. Het echte drukwerk besteed de repro wel uit. Zij heeft hier partners voor, omdat Océ meerdere klanten heeft waarvoor zij met haar drukwerk naar dezelfde drukkerij gaat kan zij een scherpere prijs afdwingen en hier kan het NHTV weer van meeprofiteren, net als de andere klanten van Océ. Stichting PRO De NHTV heeft een bepaald aantal woorden afgekocht als het gaat om auteursrechten. Dit wordt van tevoren netjes aangegeven en betaald aan Stichting PRO. In de toekomst willen ze de kosten van Stichting PRO liever achteraf betalen, om ervoor te zorgen dat er niet teveel betaald wordt voor readers die niet verkocht worden. Kosten en levertijden De kosten voor het maken van een reader bestaan uit de drukkosten, dit is vijf cent per kopie en de kosten voor Stichting PRO. De levertijden van de readers bedraagt ongeveer twee weken. Dit zijn twee weken nadat de docenten de readers hebben afgeleverd bij de repro. Er worden net zoveel readers gedrukt als er studenten zijn. Bestandsbeheer en competentiegericht onderwijs Er worden niet minder tikken gemaakt door de komst van digitalisering. De centrale (repro) en de decentrale (printers op de gangen) afdelingen heffen elkaar op. 15

Readerprocedure. Collegejaar 2014-2015. Doelgroep: Readercoördinatoren Docenten Canon. Auteur: Irmgard van Genderen

Readerprocedure. Collegejaar 2014-2015. Doelgroep: Readercoördinatoren Docenten Canon. Auteur: Irmgard van Genderen Readerprocedure Collegejaar 2014-2015 Doelgroep: Readercoördinatoren Docenten Canon Auteur: Irmgard van Genderen INHOUDSOPGAVE 1. DE READERREGELING... 3 1.1 Lange overname... 3 1.2 Inlogcode melden lange

Nadere informatie

smartreaders printed readers en e-books voor studenten - online service voor organisatie en verkoop -

smartreaders printed readers en e-books voor studenten - online service voor organisatie en verkoop - printed readers en e-books voor studenten - online service voor organisatie en verkoop - maakt u de boekenlijst? doen wij de rest! Smartreaders is de slimme en kostenbesparende oplossing voor de organisatie

Nadere informatie

Dienstverlening van Xerox binnen de Universiteit van Amsterdam. Powered by

Dienstverlening van Xerox binnen de Universiteit van Amsterdam. Powered by Dienstverlening van Xerox binnen de Universiteit van Amsterdam Powered by Aanwezigheid van Xerox Global Services bij de Universiteit van Amsterdam Xerox Global Services verzorgt per 1 juni 2006 de Post,

Nadere informatie

smartreaders printed readers en e-books voor cursisten - online service voor organisatie en verkoop -

smartreaders printed readers en e-books voor cursisten - online service voor organisatie en verkoop - printed readers en e-books voor cursisten - online service voor organisatie en verkoop - printed readers en e-books Smartreaders is de slimme en kostenbesparende online service voor de verkoop van uw readers,

Nadere informatie

Natuurlijk Interform... voor al uw drukwerk

Natuurlijk Interform... voor al uw drukwerk Natuurlijk Interform... voor al uw drukwerk Elke organisatie gebruikt het dagelijks en kan niet zonder... We hebben het natuurlijk over drukwerk. Of het nu gaat om briefpapier, enveloppen, visitekaartjes,

Nadere informatie

Wij hebben op 28 september 2015 dit bedrijf mogen bezoeken in Rotterdam.

Wij hebben op 28 september 2015 dit bedrijf mogen bezoeken in Rotterdam. PostMasters Inleiding Postmasters is een franchiseformule in Nederlandvoor alle postzaken en print werk bent u hier bij het goede adres. Het motto van Postmasters is we deliver en dat is wat ze de klant

Nadere informatie

Praktijkwerkboek AKA. Kopieën maken... 8 In deze opdracht maak je kopieën van documenten.

Praktijkwerkboek AKA. Kopieën maken... 8 In deze opdracht maak je kopieën van documenten. Praktijkwerkboek AKA Secretariaat 1 Inhoud In het onderdeel Secretariaat leer je uitgaande brieven en e-mails verzorgen en verschillende soorten kopieën maken. Je doet de opdrachten die hieronder vetgedrukt

Nadere informatie

Social Action Research Plan

Social Action Research Plan Social Action Research Plan Social media project Studenten Dennis Visschedijk 438332 Aileen Temming 474094 Stefan Ortsen 481295 Niels Konings 449822 Renee Preijde 482835 Opdrachtgever Stal te Bokkel Daniëlle

Nadere informatie

DTPH. In september 2010 zijn Deoprinting en DTPH het er over eens dat deadlines gehaald moeten kunnen worden.

DTPH. In september 2010 zijn Deoprinting en DTPH het er over eens dat deadlines gehaald moeten kunnen worden. PANTONE 877C PANTONE 642C PANTONE 656C Beyond creativity In september 2010 zijn Deoprinting en DTPH het er over eens dat deadlines gehaald moeten kunnen worden. DTPH. Sinds 2010 is #grafischespoed nooit

Nadere informatie

VOORBEREIDING OP HET HOGER ONDERWIJS

VOORBEREIDING OP HET HOGER ONDERWIJS VOORBEREIDING OP HET HOGER ONDERWIJS WELKE MOGELIJKHEDEN HEB IK? 10-9-2015 COLLEGE DEN HULSTER 2 WELKE MOGELIJKHEDEN 1 HBO (73%) MBO (5%) VWO (5%) VAVO (10%) JE KEUZE UITSTELLEN (5%) EEN BAAN ZOEKEN (2%)

Nadere informatie

Wilco te Winkel. De (digitale) toekomst van de readerregeling voor het wetenschappelijk onderwijs

Wilco te Winkel. De (digitale) toekomst van de readerregeling voor het wetenschappelijk onderwijs De (digitale) toekomst van de readerregeling voor het wetenschappelijk onderwijs Wilco te Winkel Informatiemanager Coördinator auteursrechten 5 wetenschappelijke opleidingen Coördinator ICT Onderwijs Faculteit

Nadere informatie

Editorial Media Design Guido Hildebrand - 1582968 Talisa van Dreven - 1582766 Alexander Ringnalda - 1547759. 24 september 2013 Versie 1

Editorial Media Design Guido Hildebrand - 1582968 Talisa van Dreven - 1582766 Alexander Ringnalda - 1547759. 24 september 2013 Versie 1 Editorial Media Design Guido Hildebrand - 1582968 Talisa van Dreven - 1582766 Alexander Ringnalda - 1547759 24 september 2013 Versie 1 Aanleiding en probleemomschrijving: Het project wordt uitgevoerd omdat

Nadere informatie

Voorwaarden bij de afkoopregeling readers

Voorwaarden bij de afkoopregeling readers Voorwaarden bij de afkoopregeling readers In dit document vindt u alle informatie die u nodig heeft op het moment dat u auteursrechtelijk beschermd materiaal opneemt in onderwijspublicaties binnen het

Nadere informatie

De economie van outsourcing

De economie van outsourcing De economie van outsourcing Ondernemen is geen sinecure. Behalve de aansturing van de dagelijkse praktijk wordt van een ondernemer verwacht dat hij een visie heeft over de strategische ontwikkelingen van

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC (www.nioc.nl) stelt zich conform zijn statuten tot doel: het realiseren van congressen over informatica onderwijs en voorts al hetgeen

Nadere informatie

Werkstuk of verslag. de vormvoorschriften

Werkstuk of verslag. de vormvoorschriften Werkstuk of verslag de vormvoorschriften begeleider: (naam van de docent) het vak waarvoor je het verslag maakt naam en klas van de leerling schooljaar en datum van inleveren 2 Samenvatting Elk onderzoeksverslag

Nadere informatie

INHOUD... 2. 1 Inleiding... 3

INHOUD... 2. 1 Inleiding... 3 Handleiding massa facturatie Versie 0.1 december 2011 INHOUD INHOUD... 2 1 Inleiding... 3 2 Factureren van de activiteiten... 4 2.1 Het aanmaken van de facturen... 4 2.2 Het verwijderen van een factuurbestand...

Nadere informatie

Het digitaal samenstellen en uniformeren van projectdocumentatie.

Het digitaal samenstellen en uniformeren van projectdocumentatie. Het digitaal samenstellen en uniformeren van projectdocumentatie. As-Built Documentatie digitaal op orde Als uw bedrijf actief is in de Marine, Off-Shore, energie of chemische industrie, dan heeft u voor

Nadere informatie

StudentenBureau Stagemonitor

StudentenBureau Stagemonitor StudentenBureau Stagemonitor Rapportage Mei 2011 1 SAMENVATTING... 3 ERVARINGEN... 3 INLEIDING... 4 ONDERZOEKSMETHODE... 5 RESPONDENTEN... 5 PROCEDURE... 5 METING... 5 DEEL I ANALYSE... 6 1. STAGE EN ZOEKGEDRAG...

Nadere informatie

STAP 1 (tijd: 1 uur, Punten 5)

STAP 1 (tijd: 1 uur, Punten 5) SECTORWERKSTUK HANDLEIDING Je gaat beginnen aan het sectorwerkstuk dat verplicht is binnen onze opleiding. Dit werkstuk gaat over het beroep dat in jouw sector ligt. Aan de hand van het volgende stappenplan

Nadere informatie

Digitaal printen binnen Grafimedia VMBO. Opdracht

Digitaal printen binnen Grafimedia VMBO. Opdracht Digitaal printen binnen Grafimedia VMBO Opdracht Opdrachtkaart DR-06-01-01 Voorkennis: Grafische vorming Intro: Er zijn verschillende druktechnieken in de printmedia. Digitaal printen is een vrij nieuw

Nadere informatie

Onderzoeksopzet. Marktonderzoek Klantbeleving

Onderzoeksopzet. Marktonderzoek Klantbeleving Onderzoeksopzet Marktonderzoek Klantbeleving Utrecht, september 2009 1. Inleiding De beleving van de klant ten opzichte van dienstverlening wordt een steeds belangrijker onderwerp in het ontwikkelen van

Nadere informatie

Voor het uitvoeren van opdrachten houden wij een termijn van 5 werkdagen aan. Uitzondering hierop zijn uitvaartboekjes, die worden direct verwerkt.

Voor het uitvoeren van opdrachten houden wij een termijn van 5 werkdagen aan. Uitzondering hierop zijn uitvaartboekjes, die worden direct verwerkt. Afdeling Kopie en Print Kopie en printservice Wij verzorgen van maandag tot en met vrijdag, tussen 9.00 uur en 11.30 uur graag uw print- en kopieerwerk. Wat wij zoal kunnen maken, kunt u bij ons komen

Nadere informatie

Informatie 2016. www.erasmussport.nl Facebook.com/erasmus.sport Twitter@ erasmussport Instagram @ erasmussport #eursport #makeithappen

Informatie 2016. www.erasmussport.nl Facebook.com/erasmus.sport Twitter@ erasmussport Instagram @ erasmussport #eursport #makeithappen Informatie 2016 www.erasmussport.nl Facebook.com/erasmus.sport Twitter@ erasmussport Instagram @ erasmussport #eursport #makeithappen Voorwoord Maart 2016, Rotterdam Dit informatiepakket is bedoeld voor

Nadere informatie

UW CORE BUSINESS VERDIENT HET

UW CORE BUSINESS VERDIENT HET Paragon Netherlands UW CORE BUSINESS VERDIENT HET Efficiency verbetering door uitbesteding van uw documentprocessen Efficiency EFFICIENCY Een ervaren marktspeler Ondernemingen hebben vandaag de dag te

Nadere informatie

Invulinstructie Aanmelding en wijziging feitelijk leider. Een toelichting bij het aanmelden en wijzigen van de feitelijk leider

Invulinstructie Aanmelding en wijziging feitelijk leider. Een toelichting bij het aanmelden en wijzigen van de feitelijk leider Een toelichting bij het aanmelden en wijzigen van de feitelijk leider Inhoudsopgave Vooraf 3 1 Navigeren in het formulier 4 2 Gegevens aanvrager 5 2.1 Wat moet u hier invullen? 5 3 Betrokkenen aanmelden

Nadere informatie

PDF-WORKFLOW. Hogeschool Gent 2e kan grafische en reclame vormgeving Departement KASK academiejaar 2002-2003

PDF-WORKFLOW. Hogeschool Gent 2e kan grafische en reclame vormgeving Departement KASK academiejaar 2002-2003 PDF-WORKFLOW Hogeschool Gent 2e kan grafische en reclame vormgeving Departement KASK academiejaar 2002-2003 1.0 Wat is PDF? Portable Document Format Is het standaard formaat voor het uitwisselen van belangrijke

Nadere informatie

AUTEURSRECHTEN IN DE DIGITALE LEEROMGEVING

AUTEURSRECHTEN IN DE DIGITALE LEEROMGEVING AUTEURSRECHTEN IN DE DIGITALE LEEROMGEVING Website http://www.bibliotheek.leidenuniv.nl/onderwijs onderzoek/auteursrechteninformatiepunt/voor docenten/ Vuistregels 1. Linken mag altijd! Linken naar artikelen,

Nadere informatie

Invulinstructie Aanmelding feitelijk leider pensioenen. Een toelichting bij het aanmelden van een feitelijk leider voor pensioenen

Invulinstructie Aanmelding feitelijk leider pensioenen. Een toelichting bij het aanmelden van een feitelijk leider voor pensioenen Een toelichting bij het aanmelden van een feitelijk leider voor pensioenen Inhoudsopgave Vooraf 3 1 Navigeren in het formulier 4 2 Gegevens aanvrager 5 2.1 Wat moet u hier invullen? 5 3 Betrokkenen aanmelden

Nadere informatie

Dit schema ondersteunt bij het opruimen en selecteren van te bewaren materiaal op werkkamers.

Dit schema ondersteunt bij het opruimen en selecteren van te bewaren materiaal op werkkamers. Stroomschema voor opruimdagen FGw Dit schema ondersteunt bij het opruimen en selecteren van te bewaren materiaal op werkkamers. Pagina 1: Onderwijsmateriaal Pagina 2: Onderzoeksmateriaal Pagina 3: Overig

Nadere informatie

Plan van aanpak. Communicatieonderzoek

Plan van aanpak. Communicatieonderzoek Plan van aanpak Communicatieonderzoek Plan van aanpak Communicatieonderzoek Groep: Vision Versie: 1.0 Datum: Donderdag 23 april 2015 Cursusnummer: JBC-COMON.1V-13 Namen: Studentnummer: Max van der Vlugt

Nadere informatie

Functieprofiel: Medewerker Repro Functiecode: 0703

Functieprofiel: Medewerker Repro Functiecode: 0703 Functieprofiel: Medewerker Repro Functiecode: 0703 Doel Voorbereiden, produceren en afwerken van reproproducten, binnen de technische mogelijkheden en conform de klantvraag, teneinde te voldoen aan de

Nadere informatie

Voorbeeld Praktijkopdracht. Secretaresse niveau 3. Betreft: Zorgt voor de schriftelijke informatie-uitwisseling

Voorbeeld Praktijkopdracht. Secretaresse niveau 3. Betreft: Zorgt voor de schriftelijke informatie-uitwisseling Voorbeeld Praktijkopdracht Secretaresse niveau 3 Betreft: Zorgt voor de schriftelijke informatie-uitwisseling Kwalificatiedossier Secretariële beroepen 2011-2012 Kwalificatie Secretaresse Kerntaak 1 Voert

Nadere informatie

2015 / 04 - INCLUSIEF BTW EVO REPRO PRINTMEDIA, RECLAME & DESIGN

2015 / 04 - INCLUSIEF BTW EVO REPRO PRINTMEDIA, RECLAME & DESIGN 2015 / 04 - INCLUSIEF BTW EVO REPRO PRINTMEDIA, RECLAME & DESIGN WIJ MAKEN ONS NIET DRUK Wij houden van persoonlijkheid, snelheid en scherpe prijzen. Geen dertien in een dozijn maar producten en diensten

Nadere informatie

Ouder(s)/verzorger(s) van leerlingen uit havo-3 en vwo-3. Goirle, 26 mei 2016. Uw kenmerk : : LOB-HV-1516-363/DIN/PUF/spe

Ouder(s)/verzorger(s) van leerlingen uit havo-3 en vwo-3. Goirle, 26 mei 2016. Uw kenmerk : : LOB-HV-1516-363/DIN/PUF/spe Ouder(s)/verzorger(s) van leerlingen uit havo-3 en vwo-3 Goirle, 26 mei 2016 Uw kenmerk : Ons kenmerk Onderwerp : LOB-HV-1516-363/DIN/PUF/spe : studievoorlichtingsavond 2 juni2016 Geachte heer/mevrouw,

Nadere informatie

Sponsoren In het seizoen 2014-2015 telde Volleybalvereniging Waterlanders achttien sponsoren, te weten:

Sponsoren In het seizoen 2014-2015 telde Volleybalvereniging Waterlanders achttien sponsoren, te weten: JAARVERSLAG COMMUNICATIE COMMISSIE SEIZOEN 2014-2015 Sponsoren In het seizoen 2014-2015 telde Volleybalvereniging Waterlanders achttien sponsoren, te weten: 1. Jumbo Nieuwkoop (hoofdsponsor) 10. Van der

Nadere informatie

Handleiding beheertool mini-website

Handleiding beheertool mini-website Handleiding beheertool mini-website 2013 Salon Solution is onderdeel van Wiewathaar.nl Inleiding Klanten van Wiewathaar.nl kunnen hun mini-website bijhouden met de online beheertool. In deze handleiding

Nadere informatie

Voorbeeld Praktijkopdracht. Directiesecretaresse-management assistent niveau 4. Betreft: Zorgt voor de schriftelijke informatie-uitwisseling

Voorbeeld Praktijkopdracht. Directiesecretaresse-management assistent niveau 4. Betreft: Zorgt voor de schriftelijke informatie-uitwisseling Voorbeeld Praktijkopdracht Directiesecretaresse-management assistent niveau 4 Betreft: Zorgt voor de schriftelijke informatie-uitwisseling Kwalificatiedossier Secretariële beroepen 2011-2012 Kwalificatie

Nadere informatie

O r a n j e s t r a a t 2 5 A l m e l o 0 5 4 6-8 3 8 6 0 0 w w w. p r i n t g o e d k o p e r. n l w w w. m u l t i k a n t o o r.

O r a n j e s t r a a t 2 5 A l m e l o 0 5 4 6-8 3 8 6 0 0 w w w. p r i n t g o e d k o p e r. n l w w w. m u l t i k a n t o o r. MultiKantoor & Printgoedkoper hebben een nieuwe, voor u interessante, dienst toegevoegd aan haar reeds uitgebreide dienstenpakket; het DIGITAAL DRUKWERK voor zowel consumenten als de zakelijke markt. En

Nadere informatie

Verslag bezoek grafisch bedrijf Thema 1 groep 5 Kapsenberg van Waesberge Olivier van Dommele, M2A. Aankomst

Verslag bezoek grafisch bedrijf Thema 1 groep 5 Kapsenberg van Waesberge Olivier van Dommele, M2A. Aankomst Verslag bezoek grafisch bedrijf Thema 1 groep 5 Kapsenberg van Waesberge Olivier van Dommele, M2A Aankomst Wij kwamen keurig op tijd aan (09:25). Wij hadden de afspraak om 09:30. Wij stelden ons voor aan

Nadere informatie

Folder check. Verschillende type folders

Folder check. Verschillende type folders Folder check Deze check is ontwikkeld door TechniekCommunicatie & Smartketing. U bent vrij om deze check in zijn geheel naar anderen te sturen. Zonder toestemming van de auteurs mag deze check of niet

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1 van 11

Inhoudsopgave. 1 van 11 Inhoudsopgave Leerlingen werven was nog nooit zo makkelijk... 2 Hoe komen we aan meer leerlingen? 2 Door wie wordt de schoolkeuze beïnvloed?. 2 Door wat wordt de schoolkeuze beïnvloed?...2 Hoe komen ouders

Nadere informatie

Onderzoek Passend Onderwijs

Onderzoek Passend Onderwijs Rapportage Onderzoek passend onderwijs In samenwerking met: Algemeen Dagblad Contactpersoon: Ellen van Gaalen Utrecht, augustus 2015 DUO Onderwijsonderzoek drs. Liesbeth van der Woud drs. Tanya Beliaeva

Nadere informatie

Excellentieprogramma s in het HBO in Nederland

Excellentieprogramma s in het HBO in Nederland Excellentieprogramma s in het HBO in Nederland Voorpublicatie van de landelijke inventarisatie 2009-2010 Marca Wolfensberger & Nelleke de Jong Excellentieprogramma s in het HBO in Nederland Voorpublicatie

Nadere informatie

Het bestuurlijk netwerk: conclusies en aanbevelingen.

Het bestuurlijk netwerk: conclusies en aanbevelingen. Het bestuurlijk netwerk: conclusies en aanbevelingen. 1. Inleiding. Om goede resultaten te kunnen boeken, werkt de gemeente samen met burgers, bedrijven en instellingen in een bestuurlijk netwerk. Een

Nadere informatie

Geen stress meer op uw repro afdeling

Geen stress meer op uw repro afdeling Geen stress meer op uw repro afdeling Alles wat u altijd al wilde weten over Repro flexkrachten van Mailprofs www.mailprofs.nl Het productieproces op de repro afdeling gaat ten allen tijde door. Ook bij

Nadere informatie

Uitleg Jeugd Sponsor Actie 2014 voor deelnemende verenigingen

Uitleg Jeugd Sponsor Actie 2014 voor deelnemende verenigingen Uitleg Jeugd Sponsor Actie 2014 voor deelnemende verenigingen Super leuk dat jullie vereniging meedoet aan de Jeugd Sponsor Actie 2014! We zijn er van overtuigd dat de vernieuwde Jeugd Sponsor Actie een

Nadere informatie

Nicolien van Halem Inge Müller. Handboek studievaardigheden voor het hbo

Nicolien van Halem Inge Müller. Handboek studievaardigheden voor het hbo Nicolien van Halem Inge Müller Handboek studievaardigheden voor het hbo Toegang tot de website Op deze website vindt u het ondersteunend materiaal behorende bij Handboek studievaardigheden voor het hbo.

Nadere informatie

Inventarisatie enquête over het gebruik van videofragmenten bij het onderwijs van Inleiding Staats- en Bestuursrecht

Inventarisatie enquête over het gebruik van videofragmenten bij het onderwijs van Inleiding Staats- en Bestuursrecht Inventarisatie enquête over het gebruik van videofragmenten bij het onderwijs van Inleiding Staats- en Bestuursrecht Faculteit der Rechtsgeleerdheid, Universiteit Leiden Afdeling ICT&O, Cleveringa Instituut,

Nadere informatie

A. Persoonlijke gegevens

A. Persoonlijke gegevens Windesheim, Gesprek op afstand Zelfevalutie/feedbackformulier Beste (aankomende) student, Hartelijk dank voor het invullen en versturen van het Intakeformulier Afstandsleren School of Education. Per e-mail

Nadere informatie

Schakelmodule De jeugd

Schakelmodule De jeugd Schakelmodule De jeugd In het licht van maatschappij en ontwikkelingspsychologie Zou jij je willen verdiepen in wat jongeren bezig houdt? Zou jij meer willen weten over de psychologische ontwikkeling van

Nadere informatie

Welkom bij Flyersonline. Hoewel onze naam anders doet vermoeden omdat u ook al jaren online bij ons terecht kunt, zijn we een echte drukkerij.

Welkom bij Flyersonline. Hoewel onze naam anders doet vermoeden omdat u ook al jaren online bij ons terecht kunt, zijn we een echte drukkerij. Echt drukkers Welkom bij Flyersonline. Hoewel onze naam anders doet vermoeden omdat u ook al jaren online bij ons terecht kunt, zijn we een echte drukkerij. Een drukkerij met meer dan 30 jaar ervaring,

Nadere informatie

thinking about the next step in THE business of outcome

thinking about the next step in THE business of outcome thinking about the next step in THE business of outcome www.ovimex.nl Ik zoek een partner in printing die snel en efficiënt zorgt voor de oplossing die precies aansluit bij mijn manier van werken thinking

Nadere informatie

Stap 4: Indeling maken

Stap 4: Indeling maken Stap 1: Het kiezen van een onderwerp Kies een onderwerp dat je aanspreekt of waar je veel van af weet of waar je graag meer over te weten wilt komen. Klaar? Kleur vakje 1 van het stappenblad. Stap 2: Materiaal

Nadere informatie

, Print- en documentmanagement, Communicatie en, Sales

, Print- en documentmanagement, Communicatie en, Sales , Print- en documentmanagement, Communicatie en, Sales Een prestatie op maat, dat wilt u toch ook? Link2Doc helpt (inkoop) organisaties bij het optimaliseren en inrichten van documentmanagement processen

Nadere informatie

Installatietechniek. Beroepsproduct: Groep: Periode: Blok H1.2. Ingeleverd op: Vrijdag 18 november 2011 om 12.00. Projectleden: Ingeleverd door:

Installatietechniek. Beroepsproduct: Groep: Periode: Blok H1.2. Ingeleverd op: Vrijdag 18 november 2011 om 12.00. Projectleden: Ingeleverd door: Installatietechniek TISD WH1.2 Plan Van Aanpak Beroepsproduct: Groep: Plan Van Aanpak WH11B2 Periode: Blok H1.2 Ingeleverd op: Vrijdag 18 november 2011 om 12.00 Projectleden: Ingeleverd door: Tutor: Luuk

Nadere informatie

Handleiding Coördinator

Handleiding Coördinator Handleiding Coördinator 03-12-2009 Versie 1.1 http://www.scriptiedossier.nl/doc/scriptiedossier-handleiding-coordinator.pdf 1. Inleiding... 1 2. Inloggen... 1 3. Duur van de sessie... 2 4. opties submenu...

Nadere informatie

Beleid en afspraken M&C

Beleid en afspraken M&C Beleid en afspraken M&C De afdeling Marketing & Communicatie maakt met haar expertise het aanbod van de programma-units mede mogelijk. Zij zijn verantwoordelijk voor de communicatie en richten zich op

Nadere informatie

Snelstartgids Onlinedesk

Snelstartgids Onlinedesk Snelstartgids Onlinedesk VOOR WERKGEVERS SAMEN ONDERWEG Start hier met lezen! Hoe levert u nu uw gegevens aan bij A&O Services? U laat uw gegevens aanleveren door een administratiekantoor U levert uw gegevens

Nadere informatie

HANDLEIDING. onderzoekaccount. serviceapotheek.tevreden.nl handleiding onderzoekaccount 2013 pagina 1 van 23

HANDLEIDING. onderzoekaccount. serviceapotheek.tevreden.nl handleiding onderzoekaccount 2013 pagina 1 van 23 HANDLEIDING onderzoekaccount serviceapotheek.tevreden.nl handleiding onderzoekaccount 2013 pagina 1 van 23 Inhoudsopgave Inloggen serviceapotheek.tevreden.nl... 3 Dashboard... 3 Rapportcijfers... 4 Toon...

Nadere informatie

Sectorwerkstuk. Kandinsky College. locatie Sint Jorisschool

Sectorwerkstuk. Kandinsky College. locatie Sint Jorisschool Sectorwerkstuk Kandinsky College locatie Sint Jorisschool schooljaar 2015-2016 1 Wat is het sectorwerkstuk? Het sectorwerkstuk is een werkstuk dat je maakt in klas vier over de door jou gekozen sector.

Nadere informatie

PROMOTIEBELEID MAGISTER JFT

PROMOTIEBELEID MAGISTER JFT PROMOTIEBELEID MAGISTER JFT Jaimy Rademakers, Commissaris PR 2012-2013 Elza Kwekkeboom, Commissaris PR 2013-2014 Beste lezer, Voor je ligt het promotiebeleid van Magister JFT. Lees dit document zorgvuldig

Nadere informatie

MEGADRUKWERK.NL LEVERINGSVOORWAARDEN

MEGADRUKWERK.NL LEVERINGSVOORWAARDEN MEGADRUKWERK.NL LEVERINGSVOORWAARDEN Let op: Wanneer u besteld bij Megadrukwerk.nl, verklaart u dat u akkoord gaat met de voorwaarden die in dit document staan beschreven. Versie 1.2 juni 2006 Hiermee

Nadere informatie

Invulinstructie Aanmelding overige betrokkenen accountant. Een toelichting bij het formulier Aanmelding overige betrokkenen accountant

Invulinstructie Aanmelding overige betrokkenen accountant. Een toelichting bij het formulier Aanmelding overige betrokkenen accountant Invulinstructie Aanmelding overige betrokkenen accountant Een toelichting bij het formulier Aanmelding overige betrokkenen accountant Inhoudsopgave Vooraf 3 1 Navigeren in het formulier 4 2 Gegevens aanvrager

Nadere informatie

ASSET MARKETING COMMERCIAL NIGHT 19 APRIL 2016

ASSET MARKETING COMMERCIAL NIGHT 19 APRIL 2016 ASSET MARKETING Asset Marketing is een studievereniging van de Universiteit van Tilburg die zich richt op studenten en alumni met een interesse in marketing, marktonderzoek of communicatie. Met een ledenbestand

Nadere informatie

Protocol Inzicht en controle digitaal gebruik van content binnen Hogescholen

Protocol Inzicht en controle digitaal gebruik van content binnen Hogescholen Protocol Inzicht en controle digitaal gebruik van content binnen Hogescholen Achtergrond en werkwijze van Stichting PRO bij de intranetcontroles Vastgesteld door Vereniging Hogescholen en Stichting PRO

Nadere informatie

OPDRACHTKAART. Thema: Algemene kennis. Producten 2. Orders AK-01-02-01. Voorkennis: Bedrijven en producten

OPDRACHTKAART. Thema: Algemene kennis. Producten 2. Orders AK-01-02-01. Voorkennis: Bedrijven en producten OPDRACHTKAART AK-01-02-01 Orders Voorkennis: Bedrijven en producten Intro: Elk grafisch product heeft zijn eigen kenmerken. Een krant verschilt van een boek, een visitekaartje van een plattegrond. Ook

Nadere informatie

Feiten en cijfers. Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs

Feiten en cijfers. Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs Feiten en cijfers Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs 2010 1 Feiten en cijfers Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs 2010 Ten opzichte van 2009 is de instroom stabiel: -0,3 procent

Nadere informatie

27-11-2014 PLAN VAN AANPAK NETIDENTITY. Priscilla

27-11-2014 PLAN VAN AANPAK NETIDENTITY. Priscilla 27-11-2014 NETIDENTITY PLAN VAN AANPAK Priscilla Inhoud Debriefing... 2 Projectresultaat... 5 Projectactiviteiten... 6 Projectgrenzen... 8 Kwaliteit... 9 Projectorganisatie...10 Planning...11 Kosten...12

Nadere informatie

Inwerken onderwijssystemen

Inwerken onderwijssystemen Als je op de Universiteit Twente gaat studeren zijn er een paar onderwijssystemen (lees websites) die je zal gaan gebruiken: - Blackboard: Hier kan je je opdrachten, vak informatie, deelcijfers en berichten

Nadere informatie

Posters maken in PowerPoint

Posters maken in PowerPoint Posters maken in PowerPoint Een mini handleiding Nieuwe Media Dienst 2009 http://www.ua.ac.be/icnmd 1. Algemeen Het printen van grote posters is een kostbare zaak en duurt lang. Om mislukkingen te vermijden

Nadere informatie

Snelstartgids Onlinedesk

Snelstartgids Onlinedesk Snelstartgids Onlinedesk VOOR ADMINISTRATIEKANTOREN SAMEN ONDERWEG Start hier met lezen! Hoe levert u nu gegevens aan bij A&O Services? U levert gegevens op papier aan U ziet hiernaast vier gekleurde balken.

Nadere informatie

Onderzoeksplan Rekenkamercommissie 2011

Onderzoeksplan Rekenkamercommissie 2011 Onderzoeksplan Rekenkamercommissie 2011 Boxtel, maart 2011 Voorwoord Voor u ligt het onderzoeksplan 2011 van de rekenkamercommissie Boxtel. Het onderzoeksplan is het resultaat van de suggesties die we

Nadere informatie

Film naar DVD, MiniDV, of VHS

Film naar DVD, MiniDV, of VHS Film naar DVD, MiniDV, of VHS Geachte relatie, Hartelijk dank voor uw belangstelling voor het overzetten van uw beeldmateriaal naar DVD. Uw emotionele en dus onbetaalbare beeldmateriaal kan u nu veilig

Nadere informatie

Marketing & Communicatie MIK

Marketing & Communicatie MIK Marketing & Communicatie MIK richtlijn en veelgestelde vragen voor MIK medewerkers Website 1. Ik wil iets aanleveren voor op de website of zie een fout. a. Betreft het een cursus? Het hele cursusgedeelte

Nadere informatie

Amsterdam, november 2014. Aan de ouders/verzorgers van de vierde klas-leerlingen. Geachte ouders/verzorgers,

Amsterdam, november 2014. Aan de ouders/verzorgers van de vierde klas-leerlingen. Geachte ouders/verzorgers, Amsterdam, november 2014 Aan de ouders/verzorgers van de vierde klas-leerlingen Geachte ouders/verzorgers, Deze maand zijn we begonnen met het maken van de sectorwerkstukken. Een sectorwerkstuk is een

Nadere informatie

Klantmeting Wmo 'direct beschikken' Onderzoek in het kader van Ontwikkelagenda AmSZ

Klantmeting Wmo 'direct beschikken' Onderzoek in het kader van Ontwikkelagenda AmSZ Klantmeting Wmo 'direct beschikken' Onderzoek in het kader van Ontwikkelagenda AmSZ Gemeente 's-hertogenbosch Afdeling Onderzoek & Statistiek Mei 2011 1 Samenvatting Voor de Wet maatschappelijke ondersteuning

Nadere informatie

OPEN DAGEN HBO 2011. Naam school Datum Info/evt. aanmelden. 18.00-21.00 uur. 18.00-21.00 uur. Woensdag 15 juni. Dinsdag 14 juni: 14.

OPEN DAGEN HBO 2011. Naam school Datum Info/evt. aanmelden. 18.00-21.00 uur. 18.00-21.00 uur. Woensdag 15 juni. Dinsdag 14 juni: 14. NIEUWSBRIEF LOB-BUREAU HAVO 30 mei 2010 OPEN DAGEN HBO 2011 Naam school Datum Info/evt. aanmelden AVANS Breda 18.00-21.00 uur www.avans.nl www.avansopen.nl AVANS Den Bosch 18.00-21.00 uur www.avansopen.nl

Nadere informatie

Wilt u telefonisch informatie over de bezwaarschriftprocedure dan kan dat tijdens kantooruren via de telefoonnummers: 045 560 3998 of 045 560 4029.

Wilt u telefonisch informatie over de bezwaarschriftprocedure dan kan dat tijdens kantooruren via de telefoonnummers: 045 560 3998 of 045 560 4029. Toelichting bij bezwaarschrift indienen Bezwaar maken Wanneer kunt u bezwaar maken? (hyperlink naar bijbehorende tekstblokje) Wanneer kunt u geen bezwaar maken? Hoe maakt u bezwaar, waar en wanneer? In

Nadere informatie

Verslaglegging. P. Broekhuizen F. Sijsling G. Zandvliet Docenten Nederlands

Verslaglegging. P. Broekhuizen F. Sijsling G. Zandvliet Docenten Nederlands Verslaglegging P. Broekhuizen F. Sijsling G. Zandvliet Docenten Nederlands Leeuwarden, 13 september 2011 Verslaglegging Door : P. Broekhuizen, F. Sijsling en G. Zandvliet Docenten Nederlands Klas : LBLV.2

Nadere informatie

Verkorte handleiding Tevredenheidsonderzoeken

Verkorte handleiding Tevredenheidsonderzoeken Verkorte handleiding Tevredenheidsonderzoeken Opzet De enquêtes worden uitgevoerd m.b.v. de online mogelijkheden op tevreden.nl. Elke apotheek heeft hier zijn eigen account en kan ook zelf de resultaten

Nadere informatie

Vragen & antwoorden infosessie 16/9/2015 overheidsopdracht drukwerk

Vragen & antwoorden infosessie 16/9/2015 overheidsopdracht drukwerk Vragen & antwoorden infosessie 16/9/2015 overheidsopdracht drukwerk Vragen omtrent volumes Vraag: blz 18 Bijlage B: inventaris Er dient prijs gegeven per printzijde op blz. 19 wordt er geschreven dat er

Nadere informatie

SAMENWERKEN MET CENTRALE PRINTSERVICES

SAMENWERKEN MET CENTRALE PRINTSERVICES SAMENWERKEN MET CENTRALE PRINTSERVICES Richard van Hoorn Trendseminar 4 februari0 Centrale printservices? Definitie: Centrale printservices (CPS) zetten productieprinters in voor andere afdelingen binnen

Nadere informatie

Uitgebreide Toelichting op de Flowchart Bachelor & Master Eindprojecten.

Uitgebreide Toelichting op de Flowchart Bachelor & Master Eindprojecten. Uitgebreide Toelichting op de Flowchart Bachelor & Master Eindprojecten. 1. Oriënteren (Blackboard/websites/studiegids/ rondleiding/etc.) Het is van groot belang dat het onderwerp van het eindproject zorgvuldig

Nadere informatie

Welkom heten Voorstellen

Welkom heten Voorstellen Welkom heten Voorstellen 1 Wat wordt er besproken: Vraagstuk Onderzoek Conclusies uit het onderzoeksrapport Aanbevelingen Implementatie 2 De hoofdvraag van mijn onderzoek is: Wat kan ROC Ter AA doen om

Nadere informatie

Help ik ben geslaagd, wat nu? Thijs van der Heijden

Help ik ben geslaagd, wat nu? Thijs van der Heijden Help ik ben geslaagd, wat nu? Thijs van der Heijden Kwetsbare doelgroep. Extra verantwoordelijkheid. Welke extra vaardigheden zijn nodig om de kansen te vergroten? Niet alleen studievaardigheden, ook sociale

Nadere informatie

$17,3/$*,$$762)7:$5( o.b.v. Ephorus; handleiding voor docenten (1 en aangepast door Geert Veneklaas (HAN).

$17,3/$*,$$762)7:$5( o.b.v. Ephorus; handleiding voor docenten (1 en aangepast door Geert Veneklaas (HAN). '2&(17(1+$1'/(,',1* $17,3/$*,$$762)7:$5( o.b.v. Ephorus; handleiding voor docenten (1 en aangepast door Geert Veneklaas (HAN). Versie oktober 2007 ,QKRXG Inleiding..pagina 1 Account aanvragen 2 Inloggen

Nadere informatie

Werkbladen Grafische Techniek Grafische theorie: Project 1

Werkbladen Grafische Techniek Grafische theorie: Project 1 Werkbladen Grafische Techniek Grafische theorie: Project 1 Beste GV2R-studenten Voor je ligt het eerste deel van het werkboek grafische theorie. Totaal krijg je 2 van deze werkboekjes, namelijk bij project

Nadere informatie

VERENIGINGSWIJZER.NL PROJECTPLAN

VERENIGINGSWIJZER.NL PROJECTPLAN Vrije Universiteit Amsterdam Faculteit der Exacte Wetenschappen Project Multimedia Peter van Ulden Studentnr. 1494759 VERENIGINGSWIJZER.NL PROJECTPLAN INHOUDSOPGAVE 1 Inleiding...3 2 Project omschrijving...4

Nadere informatie

Standaardvoorwaarden Stichting PRO

Standaardvoorwaarden Stichting PRO Standaardvoorwaarden Stichting PRO Inhoudsopgave 1. DEFINITIES... 2 1.1 STANDAARDVOORWAARDEN:... 2 1.2 READEROVEREENKOMSTEN... 2 1.3 ONDERWIJSINSTELLINGEN:... 2 1.4 STICHTING PRO... 2 2. NORMEN KORTE GEDEELTEN

Nadere informatie

Doel van het onderzoek

Doel van het onderzoek Op weg naar JOB-monitor 2016 JOB, de Jongeren Organisatie Beroepsonderwijs is de belangenbehartiger van een half miljoen mbostudenten. JOB voert in 2016 voor de negende keer onderzoek uit naar de tevredenheid

Nadere informatie

HANDLEIDING FRIREC. Versie 1.2.2

HANDLEIDING FRIREC. Versie 1.2.2 HANDLEIDING FRIREC Versie 1.2.2 Handleiding Frirec voor Windows receptuurprogramma Gefeliciteerd met de aanschaf van FRIREC. Het Programma FRIREC FRIREC is een programma dat speciaal is ontwikkeld voor

Nadere informatie

Enquêteresultaten QSK & studiekeuzetevredenheid

Enquêteresultaten QSK & studiekeuzetevredenheid Enquêteresultaten QSK & studiekeuzetevredenheid www.qompas.nl Januari 2015 Enquêteresultaten QSK & studiekeuzetevredenheid 1 Oordeel studenten/scholieren over Qompas en tevredenheid met betrekking tot

Nadere informatie

rapportage CO₂-footprint initiatieven 2013 Gebroeders van der Poel B.V.

rapportage CO₂-footprint initiatieven 2013 Gebroeders van der Poel B.V. Gebroeders van der Poel B.V. 1 Inhoud: 1 Inleiding 3 1.1 Algemeen 3 1.2 Betrokkenen 3 1.3 Doelstelling 3 2 Inventarisatie sector- en keteninitiatieven 4 3 Rapportage management overleg 5 3.1. Algemeen

Nadere informatie

Elektronisch factureren

Elektronisch factureren Elektronisch factureren Inleiding Elektronisch Factureren in RADAR is mogelijk vanaf versie 4.0. Deze module wordt niet standaard meegeleverd met de RADAR Update maar is te bestellen via de afdeling verkoop

Nadere informatie

Verslag docententests

Verslag docententests Verslag docententests t.b.v. Onderzoek Repository Samenwerking tussen Universiteitsbibliotheek Utrecht (UBU) en Faculteit Sociale Wetenschappen, Studion Support Uitgevoerd november 2007-januari 2008 20

Nadere informatie

06950181_voorw 01-03-2005 15:47 Pagina I. Een Goed. Feedbackgesprek. Tussen kritiek en compliment. Wilma Menko

06950181_voorw 01-03-2005 15:47 Pagina I. Een Goed. Feedbackgesprek. Tussen kritiek en compliment. Wilma Menko 06950181_voorw 01-03-2005 15:47 Pagina I Een Goed Feedbackgesprek Tussen kritiek en compliment Wilma Menko 06950181_voorw 01-03-2005 15:47 Pagina II Een goede reeks ISBN Een goede vergadering 90 06 95017

Nadere informatie

i n s t a p h a n d l e i d i n g

i n s t a p h a n d l e i d i n g jaargroep reken-wiskundemethode voor het basisonderwijs i n s t a p h a n d l e i d i n g h e t t a f e l m o d e l Jaargroep instap Inleiding Middels het instapprogramma maken de leerlingen kennis met

Nadere informatie

Informatiebrochure. Profielwerkstuk HAVO Colegio Arubano

Informatiebrochure. Profielwerkstuk HAVO Colegio Arubano Informatiebrochure Profielwerkstuk HAVO Colegio Arubano 2011-2012 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Het profielwerkstuk 4 Beoordelingsmomenten 6 Het schriftelijk verslag 7 Eindbeoordeling profielwerkstuk 8 2

Nadere informatie

Invulinstructie Afmelden Overige Betrokkene(n) BI. Een toelichting bij het formulier om Overige Betrokkene(n) BI af melden

Invulinstructie Afmelden Overige Betrokkene(n) BI. Een toelichting bij het formulier om Overige Betrokkene(n) BI af melden Invulinstructie Een toelichting bij het formulier om Overige Betrokkene(n) BI af melden Inhoudsopgave Vooraf 3 1 Navigeren in het formulier 4 2 Gegevens aanvrager 5 2.1 Wat moet u hier invullen? 5 3 Betrokkene(n)

Nadere informatie