M/V ZKT GENDERGEVOELIGE BELEIDSMAKERS

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "M/V ZKT GENDERGEVOELIGE BELEIDSMAKERS"

Transcriptie

1 M/V ZKT GENDERGEVOELIGE BELEIDSMAKERS

2 INHOUD INLEIDING Emancipatie een voorbijgestreefd doel? 3-4 Voor wie is deze brochure? 5 Hoe gebruikt u deze brochure? 5 Basismateriaal voor de brochure 6 Enkele begrippen 7 Gender 7 Gender mainstreaming 8 Diversiteit 9 Gelijkheid, gelijkwaardigheid, gelijke kansen en emancipatie 9-10 EEN GENDERGEVOELIG BELEID Begrijp uw omgeving - omgevingsanalyse Wie is de bevolking : stakeholder analyse Hoe zit het met M/V: genderanalyse Argumenteer met cijfers: genderstatistieken Zoek de verschillen: pluis de bestaande statistieken uit Verzamel zelf cijfers: hoe maakt u genderstatistieken? Maak deze gegevens zichtbaar in alle beleidsdocumenten Maak beleidskeuzes Beleidsuitvoering en monitoring Evaluatie en feedback 27-28

3 INLEIDING... Als schepen voor emancipatie, maar zeker ook als vrouw, merk ik elke dag opnieuw dat vrouwen en mannen nog steeds geen gelijke kansen hebben op alle domeinen. Toegegeven, er is ontzettend veel bereikt de laatste 20 jaar, maar er is nog een lange weg te gaan. Dat dit zo is, tracht ik net in dit boekje aan te tonen. Maar laat ons niet bij de pakken blijven zitten, we kunnen er iets aan doen. Emancipatie mag echter niet op zichzelf staan. Ik wil streven naar een inclusief beleid waar binnen elk beleidsdomein aandacht wordt besteed aan het gelijkekansenaspect. Met deze publicatie wil ik ernaar streven dat eenieder die in deze stad verantwoordelijkheid draagt, ook oog krijgt voor het aspect gender. En geloof me, het is een boeiend aspect! CHANTAL PAUWELS Schepen voor emancipatie 3 > M/V zkt GENDERGEVOELIGE BELEIDSMAKERS

4 Emancipatie een voorbijgestreefd doel? Vindt u emancipatie een voorbijgestreefd doel? Dan weet u misschien niet dat anno 2006 vrouwen bijna dubbel zoveel tijd aan huishoudelijke taken besteden dan mannen. Vindt u dat jongens en meisjes dezelfde kansen hebben in het onderwijs? Waarom vinden we dan maar 7% vrouwelijke professoren aan de universiteiten? Tot voor kort was er zelfs geen wettelijke regeling voor professoren in bevallingsverlof. Maar gebrek aan competente vrouwen is er zeker niet: meisjes doen het gemiddeld beter op school. In Antwerpen heeft meer dan de helft van de jongens 1 of meer jaren schoolachterstand (55%), voor meisjes is dit 10% minder. Misschien zijn scholen wel man-onvriendelijk? Of misschien is de maatschappij wel man-onvriendelijk want het percentage zelfdoding bij mannen (29,9 per inwoners) is behoorlijk hoger dan bij vrouwen (6,5 per inwoners). Hoewel er ook werd vastgesteld dat vrouwen zich psychisch gemiddeld minder goed voelen dan mannen. Heeft dat te maken met de hogere levensverwachting van vrouwen en het grote aantal alleenstaande 75-plussers? Of met het feit dat in Antwerpen 7% van de huisgezinnen alleenstaande moeders zijn tegenover 1,2% alleenstaande vaders? Wist u dat in Antwerpen het klassieke gezinstype, nl. man en vrouw met kinderen, slechts 1/5 van alle huishoudtypes uitmaakt? De tijd van de dolle mina s mag dan wel voorbij zijn, een verschillende bejegening van mannen en vrouwen en ongelijke kansen voor de twee groepen zijn nog steeds van deze tijd. Ook vandaag nog worden mannen en vrouwen elk op hun eigen manier soms het slachtoffer van ongelijke behandeling. Dat heeft natuurlijk gevolgen voor het beleid. Als blijkt dat slechts 37% van de Antwerpse vrouwelijke 65-plussers een rijbewijs heeft, tegenover 89% van de mannelijke, dan zullen beleidskeuzes rond openbaar vervoer een grotere impact op vrouwen hebben. Dit zijn maar enkele voorbeelden. We kunnen niet blijven doen alsof de bevolking eenheidsworst is waar iedereen per definitie bij hoort. Er is nood aan gediversifieerde beleidsmaatregelen die streven naar een gelijkwaardige behandeling van mannen en vrouwen, ongeacht hun origine of leeftijd. Deze brochure vertelt u hoe dit kan worden aangepakt. 4 > M/V zkt GENDERGEVOELIGE BELEIDSMAKERS

5 Voor WIE is deze brochure? Hoe GEBRUIKT u deze brochure? De brochure wil het pad effenen voor u: ambtenaren, schepenen, beleidsmedewerkers van de stad Antwerpen. Deze brochure geeft u een steuntje in de rug om werk te maken van gelijke kansen in alle beleidsdomeinen. Een analyse van de bestaande situatie helpt om maatregelen te ontwikkelen die aansluiten op de noden van de bevolking. Hoe kunt u nu weten waar u allemaal op moet letten als u een beleid wilt maken dat rekening houdt met de specifieke situatie van mannen en vrouwen? Daarvoor zijn cijfers nodig. Waar vindt u die? Deze brochure vat een aantal relevante cijfers samen voor de stad Antwerpen. Bovendien worden deze gegevens geanalyseerd en krijgt u enkele tips per beleidsdomein. Natuurlijk houdt u nu soms al rekening met verschillen tussen mannen en vrouwen, maar misschien maakt u dat nog niet expliciet genoeg in uw beleidsdocument. Als het niet klaar en duidelijk in het beleid staat, dan kunnen anderen er weer overheen kijken. Een beleid maken betekent ook doelen en middelen tegen elkaar afwegen. Strategische keuzes maken. Deze brochure toont u hoe u dat doet zonder dat een groep systematisch uit de boot valt. De brochure bevat ook gegevens over de positie van mannen en vrouwen binnen de bedrijven van de stad. Deze cijfers kunnen een houvast bieden voor de ambtenaren die een dynamiek op gang willen trekken voor meer gelijkheid op de werkvloer. De brochure begint met een aantal begrippen te definiëren: gelijke kansen, gender, emancipatie, gelijkwaardigheid, gelijkheid, diversiteit,... Eén pot nat zult u denken? Toch niet, maar het heeft wel allemaal met elkaar te maken. Daarom is het goed om het vakjargon uit te klaren. Misschien spreekt het ene begrip u wel meer aan dan het andere? Kent u al deze begrippen al? Sla dit deel dan gerust over. Na het begrippenkader begint het echte werk. Het volgende deel in de brochure is een kort stappenplan. Het zijn 4 stappen, die iedereen doorloopt bij het opmaken van een beleidsplan (omgevingsanalyse, beleidskeuzes maken, beleid uitvoeren en evalueren). Dit stappenplan heeft een gendergevoelige meerwaarde: bij elke stap wordt aangegeven op welke manier u de man-vrouw thematiek erin aanbrengt. Vervolgens komen de cijfers. Cijfers voor verschillende beleidsdomeinen, zoveel mogelijk toegespitst op de stad Antwerpen of soms op Vlaams niveau. Met deze cijfers en het stappenplan kunt u zelf aan de slag. U staat er niet alleen voor. De dienst emancipatie van stad Antwerpen staat u verder bij met expertise en hulp. 5 > M/V zkt GENDERGEVOELIGE BELEIDSMAKERS

6 BASISMATERIAAL voor de brochure Het materiaal voor deze brochure werd geleverd door: Steunpunt Gelijke Kansenbeleid databank sociale planning - stad Antwerpen Nesma consulting bvba, gender consulting Diana Coppens dienst emancipatie stad Antwerpen ATLAS Carnotstraat 110, 2060 Antwerpen tel.: fax: gsm: Katrien Van der Heyden - Kristien De Boodt Nesma-consulting BVBA Waterfordstraat 35, 2600 Berchem tel.: gsm: > M/V zkt GENDERGEVOELIGE BELEIDSMAKERS

7 Enkele begrippen Gender Bij de geboorte van een kindje, is de eerste vraag die wordt gesteld: Is het een jongen of een meisje?. Het geslacht van iemand wordt namelijk als het meest centrale kenmerk beschouwd van de identiteit. Naast het feit dat geslacht de biologische kenmerken bepaalt, zijn er ook allerlei andere kenmerken aan verbonden. Zo gaat men ervan uit dat jongens liever voetballen, omdat ze nu eenmaal competitief en agressief zijn. Meisjes daarentegen houden meer van dansen, omdat ze nu eenmaal zacht en lief zijn. Deze kenmerken worden zelden in vraag gesteld, men gaat ervan uit dat ze een biologische oorsprong hebben en dus geen verklaring nodig hebben. geen jongens dansles volgen, is dus eerder een culturele invulling van vrouwelijkheid dan een biologische. Elke cultuur, in elk verschillend tijdperk, geeft dus een eigen definitie over hoe mannen en vrouwen zich horen te gedragen. De culturele invulling van mannelijkheid en vrouwelijkheid is dus veel minder op biologische verschillen gestoeld dan vaak wordt beweerd. Dit heeft ook tot gevolg dat er in realiteit erg grote individuele verschillen zijn tussen mannen en vrouwen en dat emancipatie juist betekent dat men die verschillen in alle vrijheid kan ontwikkelen en beleven. Geslacht is niet bepalend voor uw karakter, mentaliteit, waarden, overtuigingen, enz. Daarin verschillen we allemaal van elkaar. Toch leert de realiteit ons anders. In de Verenigde Staten bijvoorbeeld is voetbal helemaal niet de populairste sport bij mannen en in verschillende culturen is dansen enkel een voorrecht voor mannen en niet voor vrouwen. Zowel de kenmerken als de realiteit die aan mannelijkheid en vrouwelijkheid worden toegeschreven, blijken dus veel flexibeler dan de louter biologische verschillen. Het feit dat in België vooral meisjes en GESLACHT Biologische kenmerken van mannen en vrouwen, niet veranderlijk in tijd en ruimte. GENDER Culturele kenmerken van mannen en vrouwen, wel veranderlijk in tijd en ruimte. 7 > M/V zkt GENDERGEVOELIGE BELEIDSMAKERS

8 Wettelijk kader van Gender mainstreaming Gender mainstreaming Wanneer we het genderperspectief mainstreamen dan betekent dit dat we in het beleid of in onze organisatie systematisch rekening houden met mogelijke specifieke situaties en noden van mannen en vrouwen. Dit doen we door de situatie te analyseren en gegevens te verzamelen die opgesplitst zijn voor mannen en vrouwen. Vervolgens gaan we een beleid uitwerken dat rekening houdt met de specificiteit en er voor zorgt dat die specificiteit geen aanleiding geeft tot ongelijke kansen. Maar niet alleen dat! Gender mainstreaming gaat ook over structurele veranderingen aanbrengen die bijdragen tot gelijkwaardigheid van mannen en vrouwen. Het begrip gender mainstreaming dook voor het eerst op in verschillende internationale documenten als gevolg van de derde Wereldvrouwenconferentie van de Verenigde Naties (Nairobi, 1985). Tijdens de vierde Wereldvrouwenconferentie van de Verenigde Naties (Peking, 1995) werd het expliciet bekrachtigd en goedgekeurd. Het was het onderwerp van een nieuwe resolutie van de Commissie voor de Status van de Vrouw van de Verenigde Naties. Het wordt sinds 1991 vermeld in het communautaire actieprogramma van de Europese Unie inzake gelijke kansen voor vrouwen en mannen. Het was het onderwerp van een mededeling van de Europese Commissie en een aanbeveling van de Raad van Europa. Tot slot wordt gender mainstreaming expliciet vermeld in artikel 3, 2 van het gecoördineerd Verdrag van Rome en maakt het deel uit van de artikels 2 en 3 ervan waarin duidelijk het engagement van de Gemeenschap opgetekend wordt voor de integratie van een genderdimensie:...dat het bevorderen van de gelijke kansen een specifieke taak van de Gemeenschap is, alsmede een horizontale doelstelling die van toepassing is op alle acties en programma s. Op nationaal niveau worden de verbintenissen die werden aangegaan bij de Conferentie van Peking geformaliseerd door de wet van 6 maart Deze wet controleert de toepassing van de resoluties van de Wereldvrouwenconferentie die van 4 tot 14 september 1995 in Peking heeft plaatsgehad en legt het voorleggen van 3 verslagen aan de federale kamers op (van de Regering, de Minister of Staatssecretaris die bevoegd is voor het beleid van gelijke kansen voor mannen en vrouwen en de Minister of Staatssecretaris die bevoegd is voor de ontwikkelingssamenwerking) over het beleid gevoerd overeenkomstig de doelstellingen van deze vierde Conferentie. Zoals aangegeven in zijn verslag van 1999 erkent heel de Regering de rol die zij heeft te vervullen bij de verwezenlijking van de gelijkheid van mannen en vrouwen. Het uitgangspunt van dit initiatief is de erkenning van het transversale karakter van de genderdimensie. 8 > M/V zkt GENDERGEVOELIGE BELEIDSMAKERS

9 Diversiteit Gelijkheid, gelijkwaardigheid, gelijke kansen en emancipatie Natuurlijk is elke persoon niet alleen man of vrouw. U bent jong of oud, blank of bruin, leeft met of zonder een handicap, hebt een bepaalde seksuele voorkeur of combineert enkele van bovenstaande kenmerken. Er is met andere woorden een enorm divers gamma personen in onze samenleving. Beleid dat uitstekend kan werken voor 1 groep, is daarom nog niet even efficiënt voor een andere groep. Vandaar dat beleidsmakers niet alleen het gender- maar ook het diversiteitsperspectief voor ogen moeten houden. Gender is een hoofdvariabele in het bredere diversiteitsbeleid, omdat noch mannen, noch vrouwen deel uitmaken van een minderheidsgroep wat wel het geval is voor enkele andere diversiteitsvariabelen. Vrouwelijke senioren zijn bijvoorbeeld een andere doelgroep dan jonge meisjes. Maar als men beiden wil bereiken, dan moet men gevoelig zijn aan en kennis hebben over de specificiteiten van beide groepen. Diversiteits- en genderbeleid gaan daarom hand in hand. Wanneer we naar onze samenleving kijken vanuit het gender- en diversiteitsperspectief, dan worden we ons bewust van de bestaande verschillen en de rijkdom of ongelijkheid die ze met zich meebrengen. We kunnen spreken over het wegwerken van wettelijke ongelijkheden en van feitelijke ongelijkheden tussen mannen en vrouwen. Het eerste gaat over gelijkheid voor de wet, waar al heel veel discriminatie werd weggewerkt. Het tweede gaat over de feiten die in de realiteit plaats vinden en daar zien we dat er toch nog heel wat ongelijkheid bestaat. Zo is er bijvoorbeeld wel volgens de wet gelijk loon voor gelijk werk, maar blijken vrouwen in de praktijk gemiddeld niet meer dan 85% van een mannenloon te verdienen. Men spreekt dikwijls liever over gelijkwaardigheid dan over gelijkheid, waarbij gelijkwaardigheid dan veeleer de nadruk wil leggen op de specificiteit van mannen en vrouwen en de mogelijke gerichte maatregelen die dit met zich kan meebrengen. Een vrouw moet dus geen man worden om zich te emanciperen. Verschillende maatregelen moeten wel gelijkwaardig zijn. Het mag niet zo zijn dat bijvoorbeeld sectoren waar traditioneel veel vrouwen tewerkgesteld worden systematisch lager verlonen dan sectoren waar veel mannen aan de slag gaan. 9 > M/V zkt GENDERGEVOELIGE BELEIDSMAKERS

10 Of dat een gemeente een groot voetbalstadion (overwegend mannelijk doelpubliek) bouwt en daartegenover tweedehands gymmateriaal beschikbaar stelt voor de gymclubs (overwegend vrouwelijke leden). Gelijke kansen bieden aan mannelijke en vrouwelijke burgers betekent zoveel mogelijk obstakels wegnemen en voorwaarden creëren om zowel mannen als vrouwen te laten gebruik maken van de mogelijkheden die de stad en de maatschappij bieden. Als voorbeeld kunnen we de inrichting van publieke ruimte in de stad nemen: wie er zal genieten van de ruimte hangt af van de wijze waarop deze ruimte wordt ingericht. Het begrip emancipatie is dan weer een werk-woord, dat doelt op de veranderingsprocessen die mannen en vrouwen doorlopen in hun groei naar autonomie: dit wil zeggen dat ze zich minder laten determineren door hun maatschappelijk opgelegde genderrollen en meer ruimte maken voor hun authentieke capaciteiten. Na deze korte inleiding gaan we nu aan de slag om genderverschillen concreter te maken. Daarna volgt een hoofdstuk M/V Cijfers op een rijtje, met in deel 1 gegevens over de bevolking van de stad Antwerpen, en in deel 2, gegevens over het personeel van de stad Antwerpen. Een gendergevoelig beleid Elk beleid doorloopt een cyclus: omgevingsanalyse, beleidskeuzes maken, ze uitvoeren, evalueren en feedback geven zodat de cyclus opnieuw kan beginnen. Wanneer u het beleid gendergevoelig wil maken, is het belangrijk om in elke stap aandacht te hebben voor de M/V-verschillen. U tonen hoe u het beleid gendergevoelig kunt maken is de doelstelling van deze brochure, dus in het volgende deel bekijken we dit stap voor stap. GENDERGEVOELIG BELEID 1. Omgevingsanalyse 2. Beleidskeuzes maken 3. Beleidsuitvoering 4. Evaluatie en bijsturing Genderdimensie is belangrijk in elke stap 10 > M/V zkt GENDERGEVOELIGE BELEIDSMAKERS

11 GENDERGEVOELIG BELEID 11 > M/V zkt GENDERGEVOELIGE BELEIDSMAKERS

12 1. Begrijp uw omgeving omgevingsanalyse 1.1. Wie is de bevolking : stakeholder analyse Beleid wordt vaak gemaakt voor Jan met de Pet. Maar deze Jan met de Pet bestaat niet. De diversiteit aan inwoners in onze stad neemt toe en beleid als eenheidsworst wordt niet door alle inwoners verteerd. Diversifiëren in aanpak is dus geen luxe meer, maar noodzaak. Maar hoe komt u te weten hoe die bevolking er in werkelijkheid uitziet? Welke kenmerken tekenen hen? Daarover gaat dit stuk van de brochure. Hoe graag we het ook zouden willen, we worden niet gelijk geboren en tijdens het leven verminderen of vermeerderen de kansen ook op een ongelijke manier. Beleid moet er dus op gericht zijn de kansen voor iedereen ongeveer gelijk te krijgen. Dit wil zeggen dat er voor sommige personen extra inspanningen moeten gebeuren. Er zijn een aantal kenmerken die een persoon tekenen in het leven en ervoor kunnen zorgen dat hier en daar extra zorg nodig is. Het eerste en belangrijkste kenmerk is iemands geslacht. Dat is dan ook de centrale invalshoek van deze brochure. Mannen en vrouwen zijn door de samenleving getekend en geboetseerd in bepaalde rolpatronen die ervoor zorgen dat hun drempels voor bepaalde zaken hoger liggen dan bij het andere geslacht. Dat werd in de inleiding al aangetoond, verderop komen er meer cijfers. Cijfermateriaal verzamelen over M/V lijkt gemakkelijk. Het geslacht van iemand is namelijk bekend. Toch worden nog steeds te weinig statistieken onderverdeeld naar geslacht, waardoor vaak belangrijke informatie verloren gaat. Deze brochure wil voor een tegenwind zorgen. Een tweede variabele gaat over leeftijd. Jongeren participeren anders in de samenleving dan ouderen en beiden hebben hun belemmeringen en mogelijkheden. Leeftijd vormt dus een belangrijke variabele en cijfers opdelen naar leeftijd en geslacht kan een heel nieuw beeld opleveren. Een variabele dus om niet uit het oog te verliezen voor het beleid. Een derde belangrijk kenmerk is origine. Waar iemand vandaan komt, of het herkomstland van zijn/haar ouders, kan erg bepalend zijn voor de participatie in onze samenleving. Dit kenmerk is al veel moeilijker in cijfers te vatten. Verschillende migranten naturaliseren zich tot Belg en verdwijnen zo uit de statistieken, terwijl de discriminatie tegen hen onverminderd voortgaat. Een nieuwe nationaliteit brengt namelijk geen nieuwe huidskleur. Bij deze groep is er dus soms een meetprobleem. 12 > M/V zkt GENDERGEVOELIGE BELEIDSMAKERS

13 Een vierde kenmerk gaat over de seksuele geaardheid. Alhoewel er een groeiende acceptatie is van homoseksualiteit en er steeds meer outing gebeurt, blijft het ook een bron van discriminatie op vele vlakken. Dit is zeer moeilijk in cijfers te vatten. Iemands seksuele geaardheid wordt niet bevraagd. Grootschalige enquêtes tonen aan dat het om 5% à 10% van de bevolking gaat, in de stad wellicht meer dan op het platteland. In de stad Antwerpen is dat dus een niet te verwaarlozen groep. Een laatste belangrijk kenmerk gaat over mobiliteit: iemands fysieke mogelijkheden. Het spreekt voor zich, dat iemand in een rolstoel meer drempels zal tegenkomen in het leven (letterlijk en figuurlijk) dan een persoon met alle fysieke capaciteiten in topvorm. Deze groep heeft andere en specifieke behoeften waarop het beleid moet inspelen. Toegankelijkheid is hier het toverwoord dat bij beleidsbeslissingen moet meespelen. Naast deze 5 variabelen, zijn er natuurlijk nog talloze anderen die door het beleid kunnen worden meegenomen, denken we maar aan socio-economische positie of onderwijsniveau. Hoe meer we toevoegen aan ons lijstje, hoe diverser de populatie wordt. Cijfers over diversiteit aan wonen en leven in Antwerpen Wist u dat we in Antwerpen huishoudens tellen? Allemaal mamapapa-kindjesgezinnetjes zou je denken? Nee hoor, de belangrijkste groep huishoudens in Antwerpen vormen de singles: (22% mannen en 24% vrouwen)! Het traditionele kerngezin met moeder, vader en kindjes vormt slechts 20% van de huishoudens. Dan zijn er de koppels zonder kinderen (18%) en een grote groeiende groep alleenstaande ouders. Hierin vinden we een belangrijke gendertendens: 7% alleenstaande moeders ten opzichte van 1% alleenstaande vaders. Ondertussen heeft Jan met de Pet dus al veel verschillende vormen gekregen. Misschien is hij een oudere homoseksueel in een rolstoel. Niet meteen het beeld dat u voor ogen heeft bij Jan met de Pet. Of misschien is het een jonge weduwe van Italiaanse afkomst. Of een jonge Marokkaan die hoogopgeleid is en zelf een onderneming begint. Allemaal wonen en leven ze in Antwerpen en u hebt de taak ze niet uit het oog te verliezen in het beleid. 13 > M/V zkt GENDERGEVOELIGE BELEIDSMAKERS

14 Natuurlijk wordt niet elk beleid voor iedereen gemaakt. Denken we maar aan jeugdsportbeleid. Het is dus uw taak om een beeld te schetsen van de populatie die het meest relevant is voor uw beleid. Uw gezond verstand gebruiken is hierbij een aangewezen methode! Overloop telkens de variabelen om te kijken welke groepen er eventueel uit de boot dreigen te vallen. Zo n typische aandachtsgroep zijn moslimvrouwen. U krijgt ze wel aan het zwemmen, maar daarvoor zijn soms speciale maatregelen nodig, zoals een vrouwenzwemuurtje. Het behoort tot uw verantwoordelijkheid om dit soort maatregelen te voorzien waar nodig en wenselijk (over de wenselijkheid van zulk beleid, zie Genderanalyse, strategische belangen, p.18). Na deze stakeholder-analyse, komt de volgende stap in uw omgevingsanalyse: zoveel mogelijk genderrelevante gegevens over deze groep verkrijgen. De bedoeling hiervan is een beeld te schetsen van hun situatie, behoeften, sterktes, zwaktes, enz. U maakt dus een genderanalyse Hoe zit het met M/V: genderanalyse Als we weten wie de bevolking is waarop ons beleid zich richt, gaan we kijken naar de belangrijke verschillen die mannen en vrouwen tekenen. Hou daarbij ook altijd de andere variabelen in het oog. Elke persoon is een collage van identiteiten die op elk moment in meerdere of mindere mate een bijdrage leveren aan zijn/haar drempels of mogelijkheden. Duidelijke verschillen tussen mannen en vrouwen vinden we op het vlak van tijdsbesteding en rollen, kwetsbaarheden en capaciteiten, toegang en drempels, inspraak, controle en vertegenwoordiging, behoeften en belangen. Deze invalshoeken worden nu overlopen. 14 > M/V zkt GENDERGEVOELIGE BELEIDSMAKERS

15 Tijdsbesteding in cijfers Rollen en tijdsbesteding van mannen en vrouwen Elke samenleving maakt een M/V-rolverdeling. Deze rolpatronen zijn veranderbaar (vandaar dat het om gender en niet om geslachtsrollen gaat), maar kunnen toch hardnekkig doorwegen. Denken we maar aan de typische verdeling van taken in het huishouden, waarin mannen worden verondersteld de klusjes te doen, terwijl vrouwen eerder wassen en poetsen. Alle taken die mannen en vrouwen ondernemen kunnen worden beschreven als taken die gericht zijn op de productie van iets of op reproductie. Die laatsten zijn de taken die te maken hebben met het huishouden en de zorg voor de kinderen. Dit vertaalt zich in onze huidige samenleving grosso modo in een verdeling van betaalde productieve en onbetaalde reproductieve arbeid, waarbij mannen meer van het eerste en vrouwen meer van het tweede uitvoeren. Vrouwen hebben op een dag gemiddeld 3:51 uren vrije tijd en mannen 4:23. Op een week tijd loopt dit op tot een gemiddeld verschil van 3,5 uur meer vrije tijd voor mannen. Terwijl vrouwen gemiddeld een kwartier langer slapen per dag, is de man een kwartier langer onderweg. Het huishoudelijke werk is nog altijd een vrouwenzaak met gemiddeld 3:52 uren, terwijl dit voor mannen 2:15 uren bedraagt. Dat levert een wekelijks verschil van ongeveer 10 uur op! De man besteedt die tijd vooral aan betaalde arbeid. Alhoewel vrouwen dus minder betaalde arbeid verrichten, hebben ze zeker niet meer vrije tijd. Een andere vorm van onbetaalde arbeid, is mantelzorg. De zorg voor een hulpbehoevende partner of familielid. Bij de vrouwen boven de 60 is 19% een mantelzorger, boven de 70 zelfs 28%. Voor mannen is dit voor 60+-ers slechts 8% en haken ze helemaal af boven de 70. Ook voor onbetaalde kinderopvang zorgen die actieve oma s. 30% vrouwen boven de 60 vangen kinderen op, tegenover 2% mannelijke leeftijdsgenoten. De huidige generatie oma s heeft dus niet enkel een dubbele dagtaak, maar voedt dikwijls ook twee generaties kinderen op, de eigen en de kleinkinderen. En dat alles onbetaald! Wat een rendement voor onze samenleving! 15 > M/V zkt GENDERGEVOELIGE BELEIDSMAKERS

16 Groepsspecifieke kwetsbaarheden en capaciteiten Mannen en vrouwen hebben beiden hun kwetsbaarheden in onze samenleving, maar voor andere redenen. Het is belangrijk bewust te zijn waarvoor en waardoor mannen, dan wel vrouwen kwetsbaar zijn. Ook hun capaciteiten verschillen en moeten in kaart worden gebracht. Daarbij moet u ook oog hebben voor de verschillende groepen mannen en vrouwen (zoals huismoeders, of gehandicapten) want hun kwetsbaarheden en capaciteiten verschillen onderling uiteraard ook erg. Een goed beleid moet erop gericht zijn de kwetsbaarheden te verminderen en de capaciteiten te vergroten. Kwetsbaarheden en capaciteiten in cijfers Wat betreft het inkomen zien we een grotere kwetsbaarheid bij vrouwen. Vlaamse vrouwen verdienen slecht 69% van een Vlaams mannenloon. Een deel van dit verschil is te verklaren door het feit dat vrouwen meer deeltijds werken en minder overuren presteren. Maar wanneer we de cijfers corrigeren op dit verschil (en ze dus herberekenen alsof mannen en vrouwen evenveel betaalde arbeid verrichten), blijken vrouwen nog altijd maar 85% van een mannenloon te verdienen. Dit hardnekkige verschil kan mee worden verklaard door horizontale en verticale segregatie: vrouwen werken in minder betaalde sectoren of worden minder betaald voor gelijke niveaus. Gelijk loon voor gelijk werk, is dan wel een wettelijke verworvenheid, het is zeker nog geen dagelijkse realiteit. Jongens zijn dan weer kwetsbaarder in het onderwijs. In het lager en middelbaar blijven veel meer jongens dan meisjes hangen. 20% jongens hebben meer dan 1 jaar schoolse vertraging ten opzichte van 14% meisjes. Op het vlak van gezondheid hebben beiden hun specifieke kwetsbaarheden. Het zal u misschien verwonderen dat bij vrouwen de doodsoorzaak nummer één hart- en vaatziekten zijn, terwijl mannen, veel meer dan vrouwen, sterven aan kankers. 16 > M/V zkt GENDERGEVOELIGE BELEIDSMAKERS

17 Toegang en drempels Er is een verschil tussen toegang hebben tot iets en er controle over hebben. Men kan namelijk van iets gebruik maken, maar er verder niet over mogen meebeslissen. Denken we maar aan het openbaar vervoer. Dat wordt uitvoerig door senioren gebruikt, maar zij kunnen niet zelf beslissen waar een bus halt moet houden. Om een genuanceerd beeld te krijgen van de gendersituatie, gaat u dus best altijd na of de aanwezigheid van vrouwen/mannen betekent dat ze er enkel gebruik van maken of er ook controle over uitoefenen. Cijfers over gebruik en controle In onze samenleving hebben vrouwen gelijke toegang tot de universiteit ten opzichte van mannen, maar ze hebben er zeker geen gelijke controle over, aangezien slechts 7% van de professoren vrouwelijk is. Vrouwelijke senioren maken wel gebruik van auto s, maar die worden meestal door hun man bestuurd omdat ze zelf geen rijbewijs hebben. Bij de 65+-vrouwen, heeft slechts 37% een rijbewijs. Ze zijn daarin dus afhankelijk van hun man of van het openbaar vervoer. 17 > M/V zkt GENDERGEVOELIGE BELEIDSMAKERS

18 Besluitvorming: inspraak en vertegenwoordiging Uw stem kunt u laten horen op verschillende plaatsen: in de politiek, op het werk, in een adviesraad. We zien dat mannen en vrouwen niet evenredig gebruik maken van deze mogelijkheden. Vrouwen hebben gemiddeld minder vrije tijd en hebben dus ook minder tijd ter beschikking om te zetelen in inspraakorganen. Maar ook in de politieke mandaten of in management functies zijn vrouwen over het algemeen erg ondervertegenwoordigd. In het laatste deel staan de cijfers per bedrijf en krijgt u dus een beeld van de M/V-verdeling in uw stadsbedrijf. Praktische behoeften en strategische belangen Als we kijken naar alle verschilpunten die hierboven werden vermeld, dan is het niet verwonderlijk dat mannen en vrouwen andere behoeften hebben. Hun kwetsbaarheden, opportuniteiten, drempels, enz. liggen ver uiteen. Om hierop een zicht te krijgen, is het belangrijk dat u een onderscheid maakt tussen praktische behoeften en strategische belangen. Doelstellingen worden vaak geformuleerd op basis van bestaande praktische behoeften. Zij spelen in op noden in het hier en nu, maar veranderen niets wezenlijks aan de bestaande ongelijkheid. Cijfers over besluitvorming Vrouwen zijn ondervertegenwoordigd in de besluitvorming van de stad Antwerpen. Er is maar 1 vrouwelijke schepen, en in de districtsraden zetelen 67% mannen en 33% vrouwen. Het hoogste bestuursorgaan (managementteam) van de stad wordt bevolkt door 12 mannen en 3 vrouwen. Voor adviesraden geldt er een wettelijke regeling dat maximaal 2/3 personen van hetzelfde geslacht mogen zijn. In Antwerpen wordt dit quota gehaald door de stedelijke adviesraden (jeugdraad, sportraad, cultuurraad, seniorenraad, Adoma*, allochtone overlegraad, Arosa*, en Gecoro*) doch de lokale adviesraden die advies geven aan de districtsraden, zijn lang niet allen conform die regel. Ook daar is er dus nog werk aan de winkel. * Adoma: adviesraad voor duurzame ontwikkeling en milieu Antwerpen Arosa: adviesraad ontwikkelingssamenwerking stad Antwerpen Gecoro: adviesraad voor ruimtelijke ordening 18 > M/V zkt GENDERGEVOELIGE BELEIDSMAKERS

19 Strategische belangen willen juist wel raken aan de mechanismen die ongelijkheden in stand houden. Zo zou de stad bij personeelsaanwerving plaatsen kunnen opvullen ongeacht het geslacht of de origine (praktische behoefte). Of, ze zou er juist voor kunnen kiezen om een roldoorbrekend personeelsbeleid in sommige sectoren te voeren (strategische belangen). Zo worden vrouwen bijvoorbeeld gestimuleerd om hogere management posities in te nemen (positieve acties). Beleid dat is gericht op praktische behoeften is vaak genderblind. Wanneer er bijvoorbeeld reeds een sterke voetballobby is, zal genderblind beleid vooral gericht zijn op het voorzien in hun praktische behoeften (bijkomende voetbalvelden, materiaal, enz.). Gendergevoelig beleid daarentegen zal nagaan wat de strategische behoeften zijn van de verschillende doelgroepen en zal dan bijvoorbeeld een specifiek roldoorbrekend sportaanbod voor hen uitwerken. Hoe weet u nu wat de praktische behoeften en strategische belangen van u populatie zijn? Daarvoor zijn 2 zaken nodig: Consultatie met de populatie zelf: Dit kan via middenveldorganisaties. Zorg er wel voor dat die de diversiteit in de samenleving weerspiegelen. Interne visievorming met beleidsmakers en politici: dit is een erg belangrijke stap aangezien empowerment en transformatie - dus het werken met strategische belangen - erg verschillend kan worden ingevuld door verschillende groepen. Hier moet men dus keuzes maken. We kunnen de gradaties van minder tot meer gendergevoelig beleid voorstellen op een continuüm met drie fasen. Hieronder wordt dit schematisch weergegeven. PRAKTISCHE BEHOEFTEN, STRATEGISCHE BELANGEN GENDERBLIND EMPOWERMENT Negatieve effecten Positieve bijdrage Positieve bijdrage vermijden, maar geen aan de bestaande aan een gelijkwaardige positieve bijdrage maatschappelijke situatie maatschappij (niet transformatief) (transformatief) Rekening houden met Beantwoorden aan Tegemoet aan rollen, maar peilt niet directe noden strategische belangen naar behoeften Belemmeringen opheffen (controle over) empowerment Rekening houden met Toegang verhogen Belemmeringen verkleinen de bestaande toestand, en capaciteiten verhogen maar geen toegang verhogen Stereotiep bevestigen Stereotiepen herkennen Stereotiepen doorbreken Geen inspraak en controle Beperkte inspraak en controle Inspraak en controle Risico ongelijkheden Op korte termijn Gelijkheid bevorderen op bevestigen behoeften bevredigen, lange termijn maar risico ongelijkheden bestendigen op lange termijn

20 Als we bijvoorbeeld kijken naar het uurtje vrouwen zwemmen, zien we dat de praktische behoeften van sommige allochtone vrouwengroepen kunnen botsen met de strategische belangen van de beleidsmakers. Deze vrouwen willen bijvoorbeeld niet in badpak zwemmen, of enkel zwemmen met vrouwelijke badmeesters of de ruimte afschermen voor voorbijgangers. Deze praktische behoeften staan haaks op de strategische belangen van beleidsmakers die juist willen dat deze vrouwen zich integreren in de samenleving en op gelijke wijze gebruik maken van de openbare voorzieningen zonder zich af te sluiten. Een compromis moet hier dus worden gevonden tussen de praktische behoeften en de strategische belangen. Dit vraagt een debat, intern en extern, waarin aan visievorming wordt gedaan. Bovenstaande elementen hebt u nodig om een divers beeld te creëren van de populatie waarmee u werkt. Ondertussen zal het duidelijk zijn geworden uit de cijfers dat de stad Antwerpen echt geen homogene poel is. We leven wel aan dezelfde stroom, maar stromen niet allemaal in dezelfde richting. Om toch boven water te blijven moet u dus als beleidsmaker de verschillende stromingen, zandbanken en stroomversnellingen in kaart brengen. Met de cijfers die we al vermeldden, hopen we u daarbij een eind op weg te hebben geholpen. Maar daarmee is het plaatje niet af. Wellicht kan u zelf uit uw eigen databanken nog nuttige aanvullingen doen. Tijd dus om daarin te duiken Argumenteer met cijfers: genderstatistieken Zoek de verschillen: pluis de bestaande statistieken uit Het verzamelen van gegevens is een belangrijke stap om een situatieschets te maken. Dankzij statistische gegevens krijgt men zicht op de feitelijke bestaande situatie. Het vormt tegelijkertijd een nulmeting van waaruit men vertrekt en dus een basis om latere gegevens mee te vergelijken. Een eerste set gegevens hebben we hierboven al geschetst. De cijfers die we in deze handleiding aanreiken vormen een kader. Als beleidsmaker moet u ook nog bijkomende gegevens over uw eigen beleidsdomein verzamelen. Elk bedrijf verzamelt data. Er worden talloze formulieren ingevuld en verspreid, cijfers worden geturfd en in tabellen gegoten, maar al te vaak blijven ze dan slapen op een harde computerschijf. Het aantal cijfers dat gepubliceerd raakt, is doorgaans maar het topje van de ijsberg in het land van de dataverzameling. Wanneer we dus praten over statistieken gendergevoelig maken, dan kunnen we in eerste instantie uit die bestaande bronnen putten. Wellicht kan u veel van de cijfers die uw bedrijf de afgelopen jaren publiceerde ook naar geslacht opsplitsen. De kans is groot dat 20 > M/V zkt GENDERGEVOELIGE BELEIDSMAKERS

GENDERWORKSHOP. Dag van de 4 de Pijler 18/2/17

GENDERWORKSHOP. Dag van de 4 de Pijler 18/2/17 GENDERWORKSHOP Dag van de 4 de Pijler 18/2/17 GENDER & SEKSE Sekse : fysieke, fysiologisch en biologische kenmerken, bepaald door de XX-chromosomen, XY vrouw / man Gender : socioculturele aspecten van

Nadere informatie

Sociaal kapitaal en gezondheid. Annelien Poppe Evelyn Verlinde Prof. dr. Sara Willems Prof. dr. Jan De Maeseneer

Sociaal kapitaal en gezondheid. Annelien Poppe Evelyn Verlinde Prof. dr. Sara Willems Prof. dr. Jan De Maeseneer Sociaal kapitaal en gezondheid Annelien Poppe Evelyn Verlinde Prof. dr. Sara Willems Prof. dr. Jan De Maeseneer Inhoudstafel Sociaal kapitaal: definitie Sociaal kapitaal bij financieel kwetsbare welzijnszorggebruikers

Nadere informatie

BIJLAGE 1: FORMULIER VOOR HET INDIENEN VAN DE SUBSIDIEAANVRAAG PROJECTOPROEP 2015 Acties op het vlak van gelijke kansen tussen vrouwen en mannen, de strijd tegen partner- en intrafamiliaal geweld en gelijke

Nadere informatie

GELIJKE KANSEN IN BELGIË

GELIJKE KANSEN IN BELGIË GELIJKE KANSEN IN BELGIË HISTORISCH ONDERZOEK 1. EEN WOORDJE UITLEG Tijdens het bezoek aan de Democratiefabriek hebben jullie kunnen vaststellen dat bepaalde elementen essentieel zijn om tot een democratie

Nadere informatie

Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012)

Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012) Hoge Raad voor Vrijwilligers over het EYAA 2012 (European Year of Active Ageing 2012) De Hoge Raad voor Vrijwilligers (HRV) kijkt relatief tevreden terug op 2011, het Europees Jaar voor het Vrijwilligerswerk.

Nadere informatie

Kinderarmoede in het Brussels Gewest

Kinderarmoede in het Brussels Gewest OBSERVATOIRE DE LA SANTÉ ET DU SOCIAL BRUXELLES OBSERVATORIUM VOOR GEZONDHEID EN WELZIJN BRUSSEL Senaat hoorzitting 11 mei 2015 Kinderarmoede in het Brussels Gewest www.observatbru.be DIMENSIES VAN ARMOEDE

Nadere informatie

Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010

Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010 Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010 Belgisch voorzitterschap van de Europese Unie: Conferentie over Biodiversiteit in een veranderende wereld 8-9 september 2010 Internationaal Conventiecentrum

Nadere informatie

Ontwerp van decreet ( ) Nr maart 2014 ( ) stuk ingediend op

Ontwerp van decreet ( ) Nr maart 2014 ( ) stuk ingediend op stuk ingediend op 2413 (2013-2014) Nr. 3 19 maart 2014 (2013-2014) Ontwerp van decreet tot wijziging van het decreet van 13 juli 2007 houdende bevordering van een meer evenwichtige participatie van vrouwen

Nadere informatie

10 tips voor meer diversiteit in overleg

10 tips voor meer diversiteit in overleg 10 tips voor meer diversiteit in overleg Changemakers: 10 tips voor meer diversiteit in overleg Parlement, gemeenteraad, oudercomité, sportraad ze blinken zelden uit in diversiteit. Nochtans is onze samenleving

Nadere informatie

Op 28 januari 2016 was de enquête door 939 zelfstandigen ingevuld, waaronder 324 mannen en 615 vrouwen. ROFIEL VAN DE RESPONDENTEN

Op 28 januari 2016 was de enquête door 939 zelfstandigen ingevuld, waaronder 324 mannen en 615 vrouwen. ROFIEL VAN DE RESPONDENTEN Juli 2016 56% van de zelfstandigen besteedt meer dan 50 uur per week aan de eigen zaak. Er is een groot verschil tussen mannen en vrouwen. 55% van de mannelijke zelfstandigen geeft aan dat zijn partner

Nadere informatie

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid»

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid» Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale Zekerheid» SCSZ/11/043 ADVIES NR 10/23 VAN 5 OKTOBER 2010, GEWIJZIGD OP 5 APRIL 2011, BETREFFENDE HET MEEDELEN VAN ANONIEME

Nadere informatie

Werken aan diversiteit Visie en missie van de stad Mechelen

Werken aan diversiteit Visie en missie van de stad Mechelen Werken aan diversiteit Visie en missie van de stad Mechelen 1 1. Aanleiding Een aantal bovenlokale processen en gebeurtenissen maken het aanzicht van en het leven in onze stad heel divers. Migratiestromen,

Nadere informatie

DEPARTEMENT WERK EN SOCIALE ECONOMIE. Kansengroepen op de arbeidsmarkt Faiza Djait

DEPARTEMENT WERK EN SOCIALE ECONOMIE. Kansengroepen op de arbeidsmarkt Faiza Djait DEPARTEMENT WERK EN SOCIALE ECONOMIE Kansengroepen op de arbeidsmarkt Faiza Djait Voor drie kansengroepen: ouderen, allochtonen en personen met een arbeidshandicap 1. Overzicht van de belangrijkste arbeidsmarktindicatoren

Nadere informatie

FOCUS "Mannen en vrouwen in het OCMW"

FOCUS Mannen en vrouwen in het OCMW FOCUS "Mannen en vrouwen in het OCMW" Nummer 14 Maart 2016 1. Inleiding De gelijkheid tussen mannen en vrouwen is een basisprincipe van de moderne democratische maatschappij die gewaarborgd wordt door

Nadere informatie

Social Media Strategie Plan

Social Media Strategie Plan Social Media Strategie Plan Creëren van de strategie en planning van de uitvoering Een stappenplan met daarin vastgelegd waar je merk staat, waar je heen wilt en en hoe er te komen. Houd in gedachten dat

Nadere informatie

14. Over de evaluatie van de werking van de ouderenadviesraad

14. Over de evaluatie van de werking van de ouderenadviesraad 14. Over de evaluatie van de werking van de ouderenadviesraad Elke gezonde organisatie of structuur stelt op regelmatige basis zichzelf de vraag: Zijn wij in feite wel goed bezig? Ook voor ouderenadviesraden

Nadere informatie

STRATEGIE EN JEUGD STAD ANTWERPEN

STRATEGIE EN JEUGD STAD ANTWERPEN STRATEGIE EN JEUGD STAD ANTWERPEN De stad Antwerpen Antwerpen = stad + 9 districten Stad : bovenlokale bevoegdheden: ruimtelijk structuurplan, Districten: lokale bevoegdheden: cultuur, sport, jeugd, senioren,

Nadere informatie

'Gratis' mantelzorg (m/v)

'Gratis' mantelzorg (m/v) 'Gratis' mantelzorg (m/v) Presentatie Eelco Wierda bij NVR-expertmeeting 'Gendersensitief beleid bij gemeenten' 11 juni 2015 Vorig jaar ben ik mij vanuit Atria als Kenniscentrum voor Emancipatie verder

Nadere informatie

Onze vraag: CD&V antwoordde ons:

Onze vraag: CD&V antwoordde ons: Onze vraag: Een resultaat gebonden interculturalisering moet de regel zijn in zowel overheidsorganisaties als organisaties die subsidies krijgen. Dat betekent meetbare doelstellingen op het vlak van etnisch-culturele

Nadere informatie

Huis Sofia 22 november 2011

Huis Sofia 22 november 2011 Huis Sofia 22 november 2011 Overzicht presentatie Antwerpen in cijfers OCMW Antwerpen in cijfers Studenten in Antwerpen Strategische visie en doelstelling Visie en uitgangspunten Wie woont er? Wat betekent

Nadere informatie

Vergrijzing. Impact en uitdagingen voor de lokale besturen

Vergrijzing. Impact en uitdagingen voor de lokale besturen Vergrijzing Impact en uitdagingen voor de lokale besturen Robert Petit Het departement Research van Dexia heeft een bijzonder interessante studie gepubliceerd voor de gemeentelijke beleidsvoerders die

Nadere informatie

Loonwijzer-rapport. Loopbaanonderbreking. Inleiding. Waarom de loopbaan onderbreken? Loopbaanonderbreking Een Loonwijzer-onderzoek

Loonwijzer-rapport. Loopbaanonderbreking. Inleiding. Waarom de loopbaan onderbreken? Loopbaanonderbreking Een Loonwijzer-onderzoek Loonwijzer-rapport Loopbaanonderbreking Fernando Pauwels en Tom Vandenbrande Hoger Instituut voor de Arbeid Katholieke Universiteit Leuven In dit Loonwijzer-rapport 1 Inleiding 2 Waarom de loopbaan onderbreken?

Nadere informatie

EEN NIEUWE KOERS. Limburgse VrouwenRaad september 2010

EEN NIEUWE KOERS. Limburgse VrouwenRaad september 2010 EEN NIEUWE KOERS Limburgse VrouwenRaad september 2010 1 1. Terugblik 35 jaar Limburgse VrouwenRaad 2. Belangrijkste conclusies De kracht van de LVR als koepel 3. Een nieuwe koers Economische ontwikkelingen

Nadere informatie

Bij de voorstelling van het Jaarverslag van het Kinderrechtencommissariaat

Bij de voorstelling van het Jaarverslag van het Kinderrechtencommissariaat Toespraak van Sven Gatz Minister van Cultuur, Jeugd, Media en Brussel Bij de voorstelling van het Jaarverslag van het Kinderrechtencommissariaat Brussel, Vlaams Parlement, 19 november 2014 Geachte voorzitter,

Nadere informatie

Evaluatie van het project Mantelluisteren academiejaar 2012-2013

Evaluatie van het project Mantelluisteren academiejaar 2012-2013 Evaluatie van het project Mantelluisteren academiejaar 212-21 In academiejaar 212-21 namen 5 mantelzorgers en 5 studenten 1 ste bachelor verpleegkunde (Howest, Brugge) deel aan het project Mantelluisten.

Nadere informatie

Figure 1 logo vrouwenraad. De Vrouwenraad wil voor elk kind betaalbare, toegankelijke en kwaliteitsvolle kinderopvang

Figure 1 logo vrouwenraad. De Vrouwenraad wil voor elk kind betaalbare, toegankelijke en kwaliteitsvolle kinderopvang Figure 1 logo vrouwenraad De Vrouwenraad wil voor elk kind betaalbare, toegankelijke en kwaliteitsvolle kinderopvang INHOUDSTAFEL kinderopvang... 1 Een kaderdecreet kinderopvang... 2 Kwaliteitsvolle kinderopvang...

Nadere informatie

Manifest voor de Rechten van het kind

Manifest voor de Rechten van het kind Manifest voor de Rechten van het kind Kinderen vormen de helft van de bevolking in ontwikkelde landen. Ongeveer 100 miljoen kinderen leven in de Europese Unie Het leven van kinderen in de hele wereld wordt

Nadere informatie

december 2014 Informatiekaart VN-verdrag TransitieBureau Wmo

december 2014 Informatiekaart VN-verdrag TransitieBureau Wmo december 2014 Informatiekaart VN-verdrag TransitieBureau Wmo Deze informatiekaart is bedoeld om u in te lichten over het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (verder: VN-verdrag Handicap)

Nadere informatie

SECTORFOTO Verhuissector 2008 DEpaRTEmEnT WERk En SOCialE ECOnOmiE

SECTORFOTO Verhuissector 2008 DEpaRTEmEnT WERk En SOCialE ECOnOmiE SECTORFOTO Verhuissector 2008 Departement Werk en Sociale Economie Colofon Samenstelling: Vlaamse overheid Beleidsdomein Werk en Sociale Economie Departement Werk en Sociale Economie Koning Albert II-laan

Nadere informatie

Samenwerkingsovereenkomst tussen de stad X en De Kringwinkel vzw Y voor de periode tot

Samenwerkingsovereenkomst tussen de stad X en De Kringwinkel vzw Y voor de periode tot Samenwerkingsovereenkomst tussen de stad X en De Kringwinkel vzw Y voor de periode 01-01-2014 tot 31-12-2016 Tussen enerzijds de Stad X vertegenwoordigd door: burgemeester, stadssecretaris, verder genoemd

Nadere informatie

Deze leidraad helpt om het gesprek in team aan te gaan rond kwaliteit, vooraleer je de sjablonen in de digitale leermodules invult.

Deze leidraad helpt om het gesprek in team aan te gaan rond kwaliteit, vooraleer je de sjablonen in de digitale leermodules invult. Deel 2 Kwaliteitsbeleid Deze leidraad is gebaseerd op de digitale leermodules van Kind & Gezin. Die modules zijn bedoeld om de verschillende onderdelen van het kwaliteitshandboek uit te werken. Die modules

Nadere informatie

Brussel, 10 september _AdviesBBB_Toerisme_Vlaanderen. Advies. Oprichtingsdecreet Toerisme Vlaanderen

Brussel, 10 september _AdviesBBB_Toerisme_Vlaanderen. Advies. Oprichtingsdecreet Toerisme Vlaanderen Brussel, 10 september 2003 091003_AdviesBBB_Toerisme_Vlaanderen Advies Oprichtingsdecreet Toerisme Vlaanderen Inhoud Inhoud... 2 1. Inleiding...3 2. Krachtlijnen van het advies... 3 3. Advies...4 3.1.

Nadere informatie

pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden

pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden pggm.nl Mantelzorg en dementie in de beleving van PGGM&CO-leden Enquête Mantelzorg en dementie 2014 Vooraf In juli 2014 vroegen wij onze leden naar hun ervaringen met mantelzorg in het algemeen, en mantelzorg

Nadere informatie

Factsheet Vrouwen en financiën

Factsheet Vrouwen en financiën Vergroten van financiële zelfredzaamheid AANLEIDING Drie miljoen vrouwen in Nederland zijn niet in staat om zelfstandig in hun levensonderhoud te voorzien. Oftewel zijn niet economisch zelfstandig. Hun

Nadere informatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie DEEL ARMOEDEBESTRIJDING Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie Actie 1 : Het OCMW zorgt er, zelfstandig of

Nadere informatie

Handboek sportraden. Weet raad met je sportraad

Handboek sportraden. Weet raad met je sportraad Weet raad met je sportraad Dat kan eveneens een doorslaggevend argument zijn voor het moeilijk aantrekken van jongeren. Honoreren kan met een vrijwilligersvergoeding: ofwel terugbetaling van de werkelijke

Nadere informatie

TOOL 3. DIVERSImeter: VRAGENLIJST OVER STRATEGIE, LEIDERSCHAP EN ORGANISATIECULTUUR

TOOL 3. DIVERSImeter: VRAGENLIJST OVER STRATEGIE, LEIDERSCHAP EN ORGANISATIECULTUUR TOOL 3. DIVERSImeter: VRAGENLIJST OVER STRATEGIE, LEIDERSCHAP EN ORGANISATIECULTUUR [ TOOLS ] De DIVERSImeter is een analysevragenlijst gebaseerd op zelfevaluatie en toegespitst op strategie, leiderschap

Nadere informatie

PARTICIPATIE EN STRUCTUREEL MOBILITEITSOVERLEG

PARTICIPATIE EN STRUCTUREEL MOBILITEITSOVERLEG PARTICIPATIE EN STRUCTUREEL MOBILITEITSOVERLEG IN UW STAD OF GEMEENTE Mobiliteitsacademie VSV 12 december 2014 1 STRUCTUREEL MOBILITEITSOVERLEG 2 Groot verschil tussen steden en gemeenten Grote steden:

Nadere informatie

Dorpsraad Kermt. Visietekst. 1. Situering. 2. Behoeften

Dorpsraad Kermt. Visietekst. 1. Situering. 2. Behoeften Dorpsraad Kermt Visietekst 1. Situering Meer en meer burgers krijgen het gevoel dat de ziel verdwijnt uit onze deelgemeente. De toekomstplannen die er voor onze deelgemeente gemaakt worden, liggen onvoldoende

Nadere informatie

Voor ik naar hier kwam, heb ik nog even een kijkje genomen op de. organisaties, vzw s die al dan niet dringend op zoek zijn naar

Voor ik naar hier kwam, heb ik nog even een kijkje genomen op de. organisaties, vzw s die al dan niet dringend op zoek zijn naar Vrijdag 3 december 2010 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Belgische medialaunch Europees Jaar 2011 Vrijwilligerswerk (enkel het gesproken woord telt) Dames

Nadere informatie

Algemeen rapport: vergelijk Postzones: Antwerpen Noord (2060), Antwerpen Kiel (2020), Antwerpen Linkeroever (2050), Borgerhout (2140)

Algemeen rapport: vergelijk Postzones: Antwerpen Noord (2060), Antwerpen Kiel (2020), Antwerpen Linkeroever (2050), Borgerhout (2140) Inhoud Algemeen rapport: vergelijk Postzones: Antwerpen Noord (2060), Antwerpen Kiel (2020), Antwerpen Linkeroever (2050), Borgerhout (2140) Dit rapport brengt de Postzones: Antwerpen Noord (2060), Antwerpen

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 6 oktober 2006 (17.10) (OR. en) 13651/06 SOC 447 NOTA

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 6 oktober 2006 (17.10) (OR. en) 13651/06 SOC 447 NOTA RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 6 oktober 2006 (17.10) (OR. en) 13651/06 SOC 447 NOTA van: aan: Betreft: het voorzitterschap de Groep sociale vraagstukken Toetsing van de uitvoering door de lidstaten

Nadere informatie

Beleidregels Sociaal Cultureel Werk 2005 (en verder)

Beleidregels Sociaal Cultureel Werk 2005 (en verder) Beleidregels Sociaal Cultureel Werk 2005 (en verder) 1. Beleidsterrein Beleidstaak: Sociaal Cultureel Werk Beheerstaak: Samenlevingsopbouwwerk, functienummer 630.00 Dit beleidsterrein omvat kinderwerk,

Nadere informatie

Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting

Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting Feiten en cijfers Hebben laaggeschoolden een hoger risico om in armoede te belanden? Ja. Laagopgeleiden hebben het vaak

Nadere informatie

Vrouwenraadinfofiche 2016

Vrouwenraadinfofiche 2016 Vrouwenraadinfofiche 2016 Drie decennia deeltijds werk en de gevolgen voor vrouwen Evolutie deeltijdse arbeid De overheid en de sociale partners zijn deeltijds werk (gebaseerd op een deeltijdse arbeidsovereenkomst)

Nadere informatie

Startmoment traject Jeugdwerk in de Stad, 27 september Didier Reynaert Lector sociaal werk, HoGent Gastlector kinderrechten, Odisee

Startmoment traject Jeugdwerk in de Stad, 27 september Didier Reynaert Lector sociaal werk, HoGent Gastlector kinderrechten, Odisee Startmoment traject Jeugdwerk in de Stad, 27 september 2016 Didier Reynaert Lector sociaal werk, HoGent Gastlector kinderrechten, Odisee Goedkeuring Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK, 1989).

Nadere informatie

Participatiedecreet. Infofiche 1. WAT VOORAFGING

Participatiedecreet. Infofiche 1. WAT VOORAFGING Infofiche Participatiedecreet Het participatiedecreet legt de voorwaarden vast waaraan studentenparticipatie in het Vlaamse hoger onderwijs moet voldoen. VVS heeft nog enkele vragen om dit decreet aan

Nadere informatie

Inputnota Vlaamse Jeugdraad: lokaal jeugdbeleid in de nieuwe gemeentelijke beleids- en beheerscyclus

Inputnota Vlaamse Jeugdraad: lokaal jeugdbeleid in de nieuwe gemeentelijke beleids- en beheerscyclus VJR-20100511 Inputnota Vlaamse Jeugdraad: lokaal jeugdbeleid in de nieuwe gemeentelijke beleids- en beheerscyclus Inleiding De Vlaamse regering wil de lokale sectorale en thematische beleidsplannen, waaronder

Nadere informatie

Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin

Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin Verdere evolutie van de geharmoniseerde werkloosheid in ruime zin ruime zin in België, Duitsland, Frankrijk en Nederland in 2014 Directie Statistieken, Begroting en Studies stat@rva.be Inhoudstafel: 1

Nadere informatie

Tabel 2.1 Overzicht van de situatie op de arbeidsmarkt van de onderzochte personen op 30/06/97. Deelpopulatie 1996

Tabel 2.1 Overzicht van de situatie op de arbeidsmarkt van de onderzochte personen op 30/06/97. Deelpopulatie 1996 Dit deel van het onderzoek omvat alle personen tussen de 18 en 55 jaar oud (leeftijdsgrenzen inbegrepen) op 30 juni 1997, wiens dossier van het Vlaams Fonds voor de Sociale Integratie van Personen met

Nadere informatie

Krachtlijnen voor een nieuwe organisatie opvang en vrijetijd van kinderen. Ronde van Vlaanderen 2016

Krachtlijnen voor een nieuwe organisatie opvang en vrijetijd van kinderen. Ronde van Vlaanderen 2016 Krachtlijnen voor een nieuwe organisatie opvang en vrijetijd van kinderen Ronde van Vlaanderen 2016 2 - VVSG - Ronde van Vlaanderen maart 2016 Inhoud Op Vlaamse regering (18 december 2015) goedgekeurde

Nadere informatie

Genderbeleid Memisa bijgewerkte versie 27/10/2015 1

Genderbeleid Memisa bijgewerkte versie 27/10/2015 1 Genderbeleid Memisa bijgewerkte versie 27/10/2015 1 Memisa besteedt reeds lang aandacht aan de genderproblematiek. Deze nota is een update van de beleidsnota van Memisa opgesteld in 2012. Ze specifieert

Nadere informatie

ITINERA INSTITUTE PERSBERICHT

ITINERA INSTITUTE PERSBERICHT ITINERA INSTITUTE PERSBERICHT België WK VOETBAL is een immigratienatie 2018, 2012/11 15 05 2012 MENSEN WELVAART BESCHERMING België is een immigratienatie: 25% van de bevolking is van oorsprong migrant.

Nadere informatie

Senioren ontmoeten elkaar. Verslag van 2 oktober 2010

Senioren ontmoeten elkaar. Verslag van 2 oktober 2010 Senioren ontmoeten elkaar Verslag van 2 oktober 2010 Meer overeenkomsten dan verschillen Dit is, in het kort, de conclusie van de lunchbijeenkomst Senioren ontmoeten elkaar 1 op 2 oktober 2010. De lunchbijeenkomst

Nadere informatie

FAQ - TOP SKILLS 2A. WAT HOUDT HET PROJECT TOP SKILLS CONCREET IN?

FAQ - TOP SKILLS 2A. WAT HOUDT HET PROJECT TOP SKILLS CONCREET IN? FAQ - TOP SKILLS 1. WAAROM TOP SKILLS? Er zijn nog te veel verschillen tussen de pressionele situatie van mannen en vrouwen; Het aandeel vrouwelijke kandidaturen en de vertegenwoordiging van vrouwen op

Nadere informatie

Besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid bvba. Regionaal (de Nederlandstalige gemeenschap, voornamelijk in Gent), Nederland

Besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid bvba. Regionaal (de Nederlandstalige gemeenschap, voornamelijk in Gent), Nederland www.socialbiz.eu Sociale Onderneming Informatiefiche KLEIN SPOOK (BELGIË) Opgericht in 2011 Rechtsvorm Sector Werkgebied Website Besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid bvba Private ondernemingen/ecologisch

Nadere informatie

De ADOMA wordt in ieder geval om advies gevraagd over de verplichtingen in het kader van de samenwerkingsovereenkomst milieu met het Vlaams gewest.

De ADOMA wordt in ieder geval om advies gevraagd over de verplichtingen in het kader van de samenwerkingsovereenkomst milieu met het Vlaams gewest. Statuten ADOMA Artikel 1 Er wordt een adviesraad voor milieu en natuur opgericht, hierna Adviesraad voor Duurzame Ontwikkeling en Milieu van de stad Antwerpen (afgekort ADOMA) genoemd. De ADOMA is tevens

Nadere informatie

Ver van mijn bed of toch niet? Het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap

Ver van mijn bed of toch niet? Het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap Ver van mijn bed of toch niet? Het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap 3 e reflectievoormiddag Onbeperkt aan de slag 2 december 2016, Brussel 1 Dienst Diversiteitsbeleid - Agentschap

Nadere informatie

Hoofdstuk 23 Discriminatie

Hoofdstuk 23 Discriminatie Hoofdstuk 23 Discriminatie Samenvatting Van de zes voorgelegde vormen van discriminatie komt volgens Leidenaren discriminatie op basis van afkomst het meest voor en discriminatie op basis van sekse het

Nadere informatie

Gelijke Kansen en Diversiteit binnen het UZ Gent

Gelijke Kansen en Diversiteit binnen het UZ Gent Gelijke Kansen en Diversiteit binnen het UZ Gent 1. Missie - visie Gelijke Kansen en Diversiteit UZ Gent Het UZ Gent is een pluralistische instelling. De benadering van Gelijke Kansen en Diversiteit op

Nadere informatie

NAAR EEN INTEGRALE AANPAK IN SINT-PIETERS-LEEUW Inspiratiedagen AG I&I VVSG Gent 5/9/2016 Leuven 26/9/2016

NAAR EEN INTEGRALE AANPAK IN SINT-PIETERS-LEEUW Inspiratiedagen AG I&I VVSG Gent 5/9/2016 Leuven 26/9/2016 NAAR EEN INTEGRALE AANPAK IN SINT-PIETERS-LEEUW Inspiratiedagen AG I&I VVSG Gent 5/9/2016 Leuven 26/9/2016 Aanleiding De specifieke realiteit van de Vlaamse Rand: Een grote instroom van nieuwe inwoners

Nadere informatie

Suggesties en tips voor gebruik in gesprek met OUDERS

Suggesties en tips voor gebruik in gesprek met OUDERS De film Childcare Stories als discussiemateriaal Suggesties en tips voor gebruik in gesprek met OUDERS Enkele voorbeelden: - Oudergroepen van een inloopteam - Oudergroepen waarin ouders vanuit een zelfde

Nadere informatie

SCHRIFTELIJKE VRAGENLIJST BEVRAGING VOORZITTERS LOKALE OUDERENADVIESRADEN

SCHRIFTELIJKE VRAGENLIJST BEVRAGING VOORZITTERS LOKALE OUDERENADVIESRADEN SCHRIFTELIJKE VRAGENLIJST BEVRAGING VOORZITTERS LOKALE OUDERENADVIESRADEN Januari 2010 Els Messelis & Gaby Jennes GEMEENTE:........................... PROVINCIE:........................... Inleiding en

Nadere informatie

Evaluatie van beleid voor de gelijkheid van vrouwen en mannen. Geraldine Reymenants Hildegard Van Hove 20 december 2006

Evaluatie van beleid voor de gelijkheid van vrouwen en mannen. Geraldine Reymenants Hildegard Van Hove 20 december 2006 Evaluatie van beleid voor de gelijkheid van vrouwen en mannen Geraldine Reymenants Hildegard Van Hove 20 december 2006 Inhoud Context Gendermainstreaming - voorgeschiedenis Beleidsevaluatie i.h.k. van

Nadere informatie

Federaal Plan Armoedebestrijding. Reactie van BAPN vzw. Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012

Federaal Plan Armoedebestrijding. Reactie van BAPN vzw. Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012 Belgisch Platform tegen Armoede en Sociale Uitsluiting EU2020 30/11/2012 Federaal Plan Armoedebestrijding Reactie van BAPN vzw BAPN vzw Belgisch Netwerk Armoedebestrijding Vooruitgangstraat 333/6 1030

Nadere informatie

FOCUS "Senioren en het OCMW"

FOCUS Senioren en het OCMW FOCUS "Senioren en het OCMW" Nummer 11 Mei 2015 1. Inleiding In België leeft 15,1% van de bevolking onder de armoededrempel. Dit percentage ligt nog hoger binnen de leeftijdsgroep ouder dan 65 jaar. 18,4

Nadere informatie

CHECKLIST BLAUWE EN ROZE KENMERKEN 1 kenmerken van mannen én vrouwen

CHECKLIST BLAUWE EN ROZE KENMERKEN 1 kenmerken van mannen én vrouwen OriënTO - Kattenberg 9 9000 GENT - 09-269 98 05 - www.oriento.be - info: peter.hantson@arteveldehs.be - karen.bruylandt@arteveldehs.be CHECKLIST BLAUWE EN ROZE KENMERKEN 1 kenmerken van mannen én vrouwen

Nadere informatie

Nederland FACTS & FIGURES. Laaggeletterdheid in. Geletterdheid. VAN DE 1,3 MILJOEN laaggeletterden tussen de 15 en 65 jaar zijn: 65% 35%

Nederland FACTS & FIGURES. Laaggeletterdheid in. Geletterdheid. VAN DE 1,3 MILJOEN laaggeletterden tussen de 15 en 65 jaar zijn: 65% 35% Laaggeletterdheid in Nederland FACTS & Ongeveer 1 op de 9 Nederlanders tussen de 16 en 65 jaar is laaggeletterd. In totaal zijn dat 1,3 miljoen mensen. Van deze groep is 65% autochtoon. Het aantal laaggeletterden

Nadere informatie

Argumentenkaart Deeltijdwerken 3. Samenleving. Wat zijn de voor- en nadelen voor de samenleving als vrouwen meer gaan werken?

Argumentenkaart Deeltijdwerken 3. Samenleving. Wat zijn de voor- en nadelen voor de samenleving als vrouwen meer gaan werken? Argumenten Deeltijdwerken Wat zijn de - en nadelen de samenleving als meer gaan werken? Argumenten Deeltijdwerken Wat zijn de - en nadelen de samenleving als meer gaan werken? Argumenten Deeltijdwerken

Nadere informatie

Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel. ChanceArt 10 december 2009

Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel. ChanceArt 10 december 2009 Cijfers en wegwijzers Armoede in Vlaanderen en Brussel ChanceArt 10 december 2009 Inhoud 1. De naakte cijfers 2. Decenniumdoelstellingen 3. Armoedebarometers 4. Armoede en cultuurparticipatie 5. Pleidooi

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 4.2 Beleidsthemabeheerder

FUNCTIEFAMILIE 4.2 Beleidsthemabeheerder Doel van de functiefamilie Het beleidsthema vanuit theoretische en praktische deskundigheid implementeren en uitbouwen teneinde toepassingen omtrent het thema te initiëren, te stimuleren en te bewaken

Nadere informatie

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.1 - Oktober 2008-621-

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.1 - Oktober 2008-621- Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.1 - Oktober 2008-621- VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN STEVEN VANACKERE VLAAMS MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN Vraag nr. 321 van 9 september

Nadere informatie

In het partijprogramma en de congresteksten van CD&V staat: Niets specifiek over diversiteit in het lerarenkorps.

In het partijprogramma en de congresteksten van CD&V staat: Niets specifiek over diversiteit in het lerarenkorps. Onze vraag: Meer dan 10 jaar na het EAD-decreet, komt er een uitvoeringsbesluit voor het onderwijs, zodat onderwijsinstellingen een personeelsbeleid met streefcijfers gaan voeren gericht op evenredige

Nadere informatie

Wervend Werven Neutrale functiebeschrijvingen

Wervend Werven Neutrale functiebeschrijvingen Wervend Werven Neutrale functiebeschrijvingen Met de ondersteuning van de dienst Emancipatiezaken De Vlaamse overheid wil zoveel mogelijk mensen uit de kansengroepen aantrekken voor vacatures. Daarom is

Nadere informatie

Het Europees Sociaal Investeringspakket door een Vlaamse bril Workshop kinderarmoede

Het Europees Sociaal Investeringspakket door een Vlaamse bril Workshop kinderarmoede Het Europees Sociaal Investeringspakket door een Vlaamse bril Workshop kinderarmoede 4 november 2013 Henk Van Hootegem henk.vanhootegem@cntr.be 02/212.31.71 Identikit: Steunpunt tot bestrijding van armoede,

Nadere informatie

WIJKGERICHT WERKEN AAN GEZONDHEID

WIJKGERICHT WERKEN AAN GEZONDHEID WIJKGERICHT WERKEN AAN GEZONDHEID 1. GEZONDE WIJKEN Gebaseerd op Factsheet Gezond leven: Gezonde wijken. NIGZ, 2001 Gezonde-wijkenbenadering In achtergebleven stadsdelen en oude centrumbuurten ziet men

Nadere informatie

organisaties instellingen lokale overheden diversiteit

organisaties instellingen lokale overheden diversiteit organisaties instellingen lokale overheden diversiteit Vlaanderen is divers. Van alle vormen van diversiteit is etnisch-culturele diversiteit wellicht het meest zichtbaar en het meest besproken. Diversiteit

Nadere informatie

Wervings- en selectieprocedures en discriminatie: een bevraging van HRpersoneel. Lieve Eeman en Miet Lamberts - HIVA

Wervings- en selectieprocedures en discriminatie: een bevraging van HRpersoneel. Lieve Eeman en Miet Lamberts - HIVA Wervings- en selectieprocedures en discriminatie: een bevraging van HRpersoneel Lieve Eeman en Miet Lamberts - HIVA OVERZICHT 1. Situering en onderzoeksvragen 2. Methode 3. Wervings- en selectieprocedures

Nadere informatie

Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit

Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit Hoe motivatie werkt en draagvlak groeit Toelichting Hierbij een compilatie van diverse artikelen over motivatie, draagvlak en verandertrajecten voor de interne coördinator cultuureducatie ICC. 1 Hoe werkt

Nadere informatie

BURGERPANEL CAPELLE OVER...

BURGERPANEL CAPELLE OVER... BURGERPANEL CAPELLE OVER... profiel nieuwe burgemeester Mei 2015 Inleiding Deze nieuwsbrief beschrijft de resultaten van de 15 e peiling met het burgerpanel van Gemeente Capelle aan den IJssel. Deze peiling

Nadere informatie

Achtergrondinformatie. Man 2.0. Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen

Achtergrondinformatie. Man 2.0. Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen Achtergrondinformatie Man 2.0 Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen April 2010 1 Inleiding Het is het Oranje Fonds gebleken dat veel maatschappelijke

Nadere informatie

Waar ik (niet) van hou

Waar ik (niet) van hou Waar ik (niet) van hou Naar: Raad van Europa, Compasito: Manual on Human Rights Education for Children Leeftijd: 9-12 jaar Duur: 45 min. Doelen Kinderrechten Kinderen ontdekken de mogelijkheden en kennis

Nadere informatie

Kwetsbaar alleen. De toename van het aantal kwetsbare alleenwonende ouderen tot 2030

Kwetsbaar alleen. De toename van het aantal kwetsbare alleenwonende ouderen tot 2030 Kwetsbaar alleen De toename van het aantal kwetsbare alleenwonende ouderen tot 2030 Kwetsbaar alleen De toename van het aantal kwetsbare alleenwonende ouderen tot 2030 Cretien van Campen m.m.v. Maaike

Nadere informatie

op vrijwillige voeten over vrijwilligersbeleid en hoe dit opzetten

op vrijwillige voeten over vrijwilligersbeleid en hoe dit opzetten op vrijwillige voeten over vrijwilligersbeleid en hoe dit opzetten 1 OP VRIJWILLIGE VOETEN In het huidige vrijwilligerslandschap is het niet altijd gemakkelijk om vrijwilligers bij te houden als organisatie

Nadere informatie

Beroepsbevolking 2005

Beroepsbevolking 2005 Beroepsbevolking 2005 De veroudering van de beroepsbevolking is duidelijk zichtbaar in de veranderende leeftijdspiramide van de werkzame beroepsbevolking (figuur 1). In 1975 behoorde het grootste deel

Nadere informatie

Spannend: Participatieprocessen in de Bijzondere Jeugdzorg.

Spannend: Participatieprocessen in de Bijzondere Jeugdzorg. Vzw Ondersteuningsstructuur Bijzondere Jeugdzorg info@osbj.be - www.osbj.be Spannend: Participatieprocessen in de Bijzondere Jeugdzorg. Deel 2: aandachtspunten voor organisaties Naar aanleiding van het

Nadere informatie

Divers personeelsbeleid: personen met een arbeidshandicap

Divers personeelsbeleid: personen met een arbeidshandicap Divers personeelsbeleid: personen met een arbeidshandicap Kennismaking Sophie De Wintere HR consulent diversiteit Dienst Personeelsmanagement Elke Deforce Diensthoofd bureau voor diversiteitsmanagement

Nadere informatie

Het Groninger Stadspanel over LGBT. Meningen over bi- en homoseksualiteit en transgender in Groningen stad

Het Groninger Stadspanel over LGBT. Meningen over bi- en homoseksualiteit en transgender in Groningen stad Het Groninger Stadspanel over LGBT Meningen over bi- en homoseksualiteit en transgender in Groningen stad Onderzoek en Statistiek Groningen heeft als kernactiviteiten instrumentontwikkeling voor en uitvoering

Nadere informatie

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO Advies Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling 1. Inleiding Op 8 juni 2009 werd de SERV om advies gevraagd over de fiches ter invulling

Nadere informatie

Inclusief beleid. Een samenleving voor iedereen Wmo, Inclusief beleid, MLN 1

Inclusief beleid. Een samenleving voor iedereen Wmo, Inclusief beleid, MLN 1 Inclusief beleid Een samenleving voor iedereen 20-9-2010 Wmo, Inclusief beleid, MLN 1 Inclusief beleid Beleid waarbij in alle fasen van de beleidscyclus rekening wordt gehouden met verschillen tussen mensen

Nadere informatie

Ontwerp van decreet. houdende de stimulering van een inclusief Vlaams ouderenbeleid en de beleidsparticipatie van ouderen

Ontwerp van decreet. houdende de stimulering van een inclusief Vlaams ouderenbeleid en de beleidsparticipatie van ouderen stuk ingediend op 1716 (2011-2012) Nr. 6 28 november 2012 (2012-2013) Ontwerp van decreet houdende de stimulering van een inclusief Vlaams ouderenbeleid en de beleidsparticipatie van ouderen Tekst aangenomen

Nadere informatie

Wmo-loket. In gesprek over wat u nodig heeft aan ondersteuning

Wmo-loket. In gesprek over wat u nodig heeft aan ondersteuning Wmo-loket In gesprek over wat u nodig heeft aan ondersteuning sopgave 1. Wet maatschappelijke ondersteuning... 5 De gemeente... 5 Het Wmo loket... 5 Het gesprek... 6 2. Het gesprek voorbereiden... 7 Woonsituatie...

Nadere informatie

Het egalitaire gezin: nog niet voor morgen

Het egalitaire gezin: nog niet voor morgen Het egalitaire gezin: nog niet voor morgen Bevindingen uit het Belgische tijdsbudgetonderzoek Glorieux, I. en J. Vandeweyer (2002), Tijdsbestedingsonderzoek 1999 Deel A: naar gewest, leeftijd, context

Nadere informatie

Mediawijsheid oprichten. Het kenniscentrum zal ondermeer voor de specifieke noden van mensen met een handicap aandacht hebben.

Mediawijsheid oprichten. Het kenniscentrum zal ondermeer voor de specifieke noden van mensen met een handicap aandacht hebben. MEDIA BELEID In haar beleidsnota media erkent Minister Lieten het belang van diversiteit in de Vlaamse media Ze wil de media-actoren stimuleren om een doeltreffend diversiteitsbeleid te ontwikkelen en

Nadere informatie

Voorontwerp van decreet houdende het stimuleren en subsidiëren van een lokaal Sport voor Allen beleid DE VLAAMSE REGERING,

Voorontwerp van decreet houdende het stimuleren en subsidiëren van een lokaal Sport voor Allen beleid DE VLAAMSE REGERING, Voorontwerp van decreet houdende het stimuleren en subsidiëren van een lokaal Sport voor Allen beleid DE VLAAMSE REGERING, Op voorstel van de Vlaamse minister van Financiën, Begroting, Werk, Ruimtelijke

Nadere informatie

VN-verdrag: wat is het? Platform sociale netwerken, 7 april 2017 Inge Redeker, Vilans

VN-verdrag: wat is het? Platform sociale netwerken, 7 april 2017 Inge Redeker, Vilans VN-verdrag: wat is het? Platform sociale netwerken, 7 april 2017 Inge Redeker, Vilans Wat gaan we doen vandaag? Wat is het VN-Verdrag (klein college) Hoe werkt gemeente Ede aan VN-Verdrag? Project met

Nadere informatie

Brussels Observatorium voor de Werkgelegenheid

Brussels Observatorium voor de Werkgelegenheid Brussels Observatorium voor de Werkgelegenheid Juli 2013 De evolutie van de werkende beroepsbevolking te Brussel van demografische invloeden tot structurele veranderingen van de tewerkstelling Het afgelopen

Nadere informatie

De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio?

De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio? De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio? Transities sociale domein Gemeenten staan zoals bekend aan de vooravond van drie grote transities: de decentralisatie

Nadere informatie

Inhoudsopgave Inleiding Leeswijzer 1. Wet maatschappelijke ondersteuning 2. Het gesprek voorbereiden 3. Tot slot

Inhoudsopgave Inleiding Leeswijzer 1. Wet maatschappelijke ondersteuning 2. Het gesprek voorbereiden 3. Tot slot Inhoudsopgave Inleiding... 4 Leeswijzer... 5 1. Wet maatschappelijke ondersteuning... 6 De gemeente... 6 Het Wmoloket... 6 Het gesprek... 7 2. Het gesprek voorbereiden... 8 Woonsituatie... 9 Huishouden...

Nadere informatie

Cultuursensitieve seksuele en reproductieve gezondheidsvoorlichting

Cultuursensitieve seksuele en reproductieve gezondheidsvoorlichting Cultuursensitieve seksuele en reproductieve gezondheidsvoorlichting Hanan Ben Abdeslam Expertisecentrum kraamzorg Volle Maan Ontwikkeld ism VGC Inhoud 1. Opzet 2. Projectdoel en projectresultaat 3. Inzichten

Nadere informatie