EEN ROEPING VAN BARMHARTIGHEID

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "EEN ROEPING VAN BARMHARTIGHEID"

Transcriptie

1 EEN ROEPING VAN BARMHARTIGHEID BELICHT VANUIT OUDE CHRISTELIJKE TEKSTEN 1 Waar gaat het om? Een reclamebericht dat ik vanochtend op de autoradio hoorde, eindigde met: dat bespaart u veel tijd en geld. En daar gaat het tenslotte allemaal om! Dat klinkt provocerend, de meeste luisteraars weten natuurlijk wel dat het daar niet allemaal om gaat. Waar gaat het dan wel om? Een nieuwsbericht dat even later langskwam, sprak van het feit dat de Nederlanders de afgelopen twee jaar gelukkiger zijn geworden. Het is me niet helemaal duidelijk hoe we dat kunnen meten en of we dat naar waarheid kunnen vaststellen, maar het lijkt me wel dat we daarmee dichter in de buurt komt van waar het om gaat. Ofschoon het ook om méér gaat dan gelukkig zijn. Waar gaat het om in dit provinciale kapittel? Bij de aanvang van dit kapittel hebben we waarschijnlijk allemaal al een aantal thema s voor ogen die onderwerp van onze besprekingen zullen zijn. We zullen terugkijken op zes jaar beleid en vooruit kijken naar zes nieuwe jaren. We zullen praten over de toekomst van onze huizen en communiteiten; de toekomst van onze zending. We zullen praten over ouder worden en verjongen. Over de manier waarop we gemeenschap vormen en anderen tot die gemeenschap toelaten, zoals mogelijk nieuwe fraters, geassocieerde leden, mensen die deel uitmaken van de kringen rondom onze communiteiten. Over de prioriteiten die we zullen moeten stellen voor ons bestuur. Over zakelijke thema s als communicatie, opleiding en vorming, financiën. Kortom: het gaat niet alleen over onze activiteiten, maar over bijna heel ons leven; niet alleen over wat we doen maar ook over wat we zijn en in de toekomst samen willen zijn. Huizen, werk, activiteiten, beleid daar gaat het allemaal om, maar ligt daar ook de kern? De kern ligt in het feit, dat we als broeders sámen mogen leven, sámen ons geloof belijden en verdiepen, samen onze missie mogen ontdekken, delen, uitdragen en waarmaken. Dat andere niveau van in gesprek zijn De voorbereidingsgroep heeft er voor gekozen om aan het begin van dit kapittel terug te gaan naar die kern: wat ons als fraters wordt gevraagd en gegeven; wat we samen als fraters mogen doen en vooral wat we samen mogen zijn. Ik ben gevraagd om vandaag iets in te brengen wat die kern aangaat van ons religieuze leven: iets over onze roeping van barmhartigheid, iets wat aan onze diepste overtuiging raakt. En ik hoop dat ik, door dat in te brengen, het gesprek tussen u allen verder mogelijk kan maken. Een gesprek over ons bewogen zijn, bevlogen zijn, bezorgd zijn, over ons verlangen en vertrouwen. Een persoonlijk gesprek dat aan de basis zal liggen van gesprekken die we daarna zullen voeren, die een concreter zakelijk en bestuurlijk karakter zullen hebben. Maar die als het goed is wel dat andere niveau weerspiegelen: van ons geraakt zijn; van het verlangen dat ons beweegt en ons heeft doen kiezen voor dit bijzondere leven, in deze bijzondere gemeenschap. Hoe zakelijk we ook met elkaar zullen moeten kunnen omgaan, we zullen daarbij en daartussendoor in staat moeten zijn om terug te gaan tot dat andere niveau, naar die diepere gevoelslaag en die diepere betekenislaag. We hebben het dan over de liefde die ons als broeders verbindt en die we in de liturgie maar ook op zoveel andere alledaagse momenten mogen belijden. En over onze beleving van hoe we door God worden uitgenodigd om er te zijn, om hier samen te zijn. 1 De hierin geciteerde teksten van de Apoftegmata zijn onder de titel Vaderspreuken vertaald door Christofoor Wagenaar in de reeks Monastieke Cahiers. De teksten van Pallasius Historia Lausiaca zijn in een eigen vertaling gegeven. 1

2 De eerste religieuzen Voor deze gelegenheid wil ik u even meenemen naar een ver verleden. We denken vaak dat roepingen van barmhartigheid dateren uit de 19 e eeuw, de eeuw van Zwijsen, of uit de 17 e eeuw, de eeuw van Vincentius. Maar ze zijn al veel ouder, eigenlijk zo oud als het Christendom zelf of tenminste zo oud als christelijk religieus leven. Daarom neem ik u mee naar de tijd toen het religieuze leven nog met net begonnen was, de vierde en de vijfde eeuw na Christus, toen de tijd van de vervolgingen en de martelaren voorbij was. Toen brak een nieuwe periode aan waarin mensen voor het eerst vrij waren om het Christendom te belijden, waarin het christelijk geloof voor het eerst een officiële en erkende godsdienst werd. Toen ontstond christelijk religieus leven, deels ingegeven door de grote vrijheid die er was, die er eindelijk was, om aan het ideaal van een evangelisch leven vorm te geven. Religieuzen waren mensen die de kans aangrepen om een nieuwe levensvorm uit te proberen en die mensen zochten of plaatsen waar ze dat konden leren. Maar deels werd religieus leven ook ingegeven uit verzet tegen de vlakheid en de lauwheid die in veel gewone kerken heersten. Religieuzen waren mensen die méér wilden dan wat de gewone maatschappij waarmaakte van het evangelie, mensen die vérder wilden gaan en radikaler uitdrukking wilden geven aan hun bewogenheid en verlangen. En dat gebeurde in de praktijk op heel verschillende manieren. In die vierde eeuw na Christus trokken sommige mensen zich als kluizenaar alleen terug, ze werden de eerste asceten in de woestijn. Anderen trokken zich terug in grote religieuze gemeenschappen die meer of minder afgezonderd leefden, en gaven daarmee vorm aan de eerste kloosters. Weer anderen gaven vorm aan een christelijk leven in gemeenschap in de stad, in of rond een kerk of bisschopszetel. Zo ontstonden in die eeuw veel nieuwe gemeenschappen van mannen en van vrouwen maar vaak ook gemengde gemeenschappen, die elk zochten naar een goede ordening en een goede interne balans. Een roeping van barmhartigheid Barmhartigheid was in die vierde een vijfde eeuw na Christus een belangrijk thema onder de eerste generaties religieuzen. Een vraag voor hen was hoe ze die barmhartigheid in de praktijk konden vormgeven en hoe ze hun leven moesten inrichten om dat zo goed mogelijk te kunnen doen. Zo vroegen ze zich af of het beoefenen van barmhartigheid soms een reden kon zijn om de eigen, vaak nog prille ordening van het religieuze leven te verstoren. Moesten ze voor de barmhartigheid de kluis verlaten, of het vasten en het gebed onderbreken? Ze stelden zich ook de vraag, of ze in de afzondering van de woestijn wel voldoende aan barmhartigheid zouden toekomen. En hoever moesten ze gaan in hun eigen armoede, als ze gehoor wilden geven aan de oproep in het evangelie om de hongerigen te spijzen en de naakten te kleden? We hebben veel teksten uit die oude tijd die ons elementen aanreiken van de discussie over het vormgeven van barmhartigheid in een religieus leven. Zo lezen we in een soort monastiek reisverslag van de monnik Palladius, geschreven rond het jaar 420, het volgende verhaal, dat niet puur een historisch getuigenis is en zonder twijfel wat literair is vormgegeven, maar dat een treffend portret biedt van iemand die zijn leven aan barmhartigheid wijdt: De barmhartige monnik In de stad Ankara hebben we ook een monnik ontmoet die de priesterwijding niet wilde ontvangen en die voor het religieuze leven had gekozen na een korte periode in het leger te hebben gediend. Twintig jaar al beoefent hij de ascese, maar in de volgende levensvorm: hij woont bij de bisschop van de stad en heeft zoveel naastenliefde en barmhartigheid dat hij ook s nachts erop uitgaat om voor mensen in nood te zorgen. Hij vergeet de gevangenissen en ziekenhuizen niet, veronachtzaamt evenmin de armen en de rijken, maar brengt overal bijstand: tegen sommige mensen spreekt hij over compassie, alsof ze gevoelloos zijn; anderen beschermt hij, verzoent hij, brengt ze kleding of verzorgt hun lichaam. En wat je gewoonlijk aantreft in een grote stad, vind je ook in deze stad. Onder het portaal voor de 2

3 kerk ligt een grote groep zieken die bedelt voor een dagelijks kostje, sommigen zijn alleen en anderen getrouwd. Zo gebeurde het een keer, in het holst van de nacht, dat de vrouw van een van die bedelaars beviel. Ze lag in het portaal en het was winter. Die vrouw schreeuwde in haar barensnood en hij hoorde het, onderbrak het gebed dat hij naar gewoonte bad en ging kijken. Omdat hij niemand kon vinden, nam hij zelf de plaats in van de vroedvrouw, zonder ook maar enige weerzin te voelen tegen al het onsmakelijke dat bij een bevalling komt kijken, omdat de barmhartigheid in hem een soort ongevoeligheid had bewerkt. Zijn kleren zijn geen stuiver waard en zijn dagelijkse kost misschien nog minder. Hij heeft geen gelegenheid om zich over een boek te buigen, omdat zijn liefde voor de mensen hem van het lezen afhoudt. Als een medebroeder hem een religieus boek cadeau doet, verkoopt hij het onmiddellijk. En wie daar een grappige opmerking over maakt, krijgt van hem het volgende antwoord: "hoe kan ik mijn meester laten zien dat ik zijn vak heb geleerd, als ik Hemzelf niet verkoop voor de vervolmaking van het vak?" [Palladius, HL 68] Is een roeping van barmhartigheid herkenbaar? Persoonlijk vond ik het verrassend om in een tekst uit rond 400 na Christus zo n mooi en zo n compleet portret aan te treffen van iemand die een roeping van barmhartigheid vormgeeft. Het verhaal bevat ook een aantal interessante details. Terwijl de meeste monniken de woestijn in trekken, kiest deze monnik voor de stad. Hij neemt een zeer brede zorg op zich, met veel verschillende doelgroepen, waaronder de rijken: we hebben het hier duidelijk over een tijd waarin de barmhartigheid zich nog niet heeft gespecialiseerd. Interessant vond ik eveneens de twee passages die gaan over gevoeligheid en ongevoeligheid (dit staat er écht, het is geen vertaalfout): de man spreekt met mensen die ongevoelig lijken en probeert hen daardoor opnieuw toegang te geven tot compassie en medeleven. Maar zelf komt hij wel eens in een situatie terecht waarin hij zijn eigen gevoeligheid in toom moet houden, omdat de barmhartigheid dat van hem vraagt. De slotzinnen hebben misschien iets polemisch: terwijl andere monniken werk maken van geestelijke lezing, is hij een religieus die niet aan lezen toekomt en zelfs bijbelteksten verkoopt omwille van de barmhartigheid. Dit is een vroeg voorbeeld van wat in de religieuze traditie na Vincentius wel wordt aangeduid met God om God verlaten. Ook de eerste mededeling, dat deze monnik de priesterwijding had geweigerd, moeten we in dit licht zien: ofschoon hij bij de bisschop woonden en midden in de stad werkte, was zijn roeping toch een andere; hij wilde geen kerkelijk ambt en dat had hij met sommige heremieten gemeen. De roeping van barmhartigheid is in deze tekst een broederroeping en heeft in zijn uitwerking iets ruigs en iets anti-klerikaals: zou deze roeping voor tijdgenoten herkenbaar zijn geweest? Een vergelijking met andere roepingen Palladius laat in zijn reisverslag doorschemeren dat er onder religieuzen wel discussies werden gevoerd waarin een roeping van barmhartigheid werd vergeleken met andere vormen van religieus leven, zoals een leven van strenge ascese. Wat zou zwaarder zijn? En wat zou dichter bij het evangelie komen? Deze vragen komen terug in het volgende verhaal dat door deze kenner van het monastieke leven wordt verteld: Barmhartigheid en ascese Ik heb eveneens van twee broers gehoord, Paisios en Jesaja, zonen van de koopman Spanodromos. Toen hun vader overleed, verdeelden ze de nalatenschap die bestond uit onroerend goed ter waarde van vijfduizend denarii en het geld uit de verkoop van kleding en slaven. Samen overlegden ze wat ze zouden doen, ze zeiden tegen elkaar: "wat voor soort leven moeten we nu kiezen, broer? Als we de handel van onze vader willen voortzetten, moeten we dit leven van ontzegging loslaten. Maar dan vallen we misschien in handen van rovers of vergaan op zee. Kom op, laten we voor het religieuze leven kiezen. 3

4 Dan kunnen we profijt hebben van de erfenis van onze vader en tegelijk hoeven we ons zielenheil niet in gevaar te brengen." Beiden sprak het religieuze leven aan, maar ze ontdekten dat ze er verschillend tegenover stonden. Toen ze het geld verdeeld hadden, hield elk van beiden vast aan zijn voornemen om de weg van God te gaan, maar totaal anders. De een gaf al zijn bezittingen weg aan kloosters, kerken en gevangenissen. Hij leerde een eenvoudig vak om zijn brood te verdienen en wijdde zich aan ascese en gebed. De ander gaf niets van zijn bezittingen weg, bouwde een klooster voor zichzelf en bracht er enkele broeders bijeen. Daar bood hij gastvrijheid aan alle vreemdelingen, alle zieken, alle bejaarden en alle armen, met op zondag en zaterdag wel drie of vier verschillende maaltijden tegelijk. Zo besteedde hij zijn rijkdommen. Toen ze allebei overleden waren, werd er verschillend over hen gesproken: ze hadden allebei in hun ontzegging volmaaktheid bereikt, maar de een vond de ene broer beter en de ander de andere. Toen er onder de religieuze broeders onenigheid ontstond over die nagedachtenis, besloten ze naar de heilige Pambo te gaan en hem om een oordeel te vragen: ze wilden van hem weten welke levensstijl hij hoger achtte. En deze zei hun: "ze zijn allebei volmaakt, de een heeft het werk van Abraham opnieuw zichtbaar gemaakt, de ander het werk van Elia." Maar enkelen zeiden: "bij je voeten, hoe kan het nu dat ze gelijk zijn?" Zij gaven namelijk de voorkeur aan de asceet, om de volgende reden: "Hij heeft het evangelie in de praktijk gebracht, want hij heeft alles verkocht en aan de armen gegeven. En hij heeft zijn kruis gedragen, elk uur van de dag en van de nacht, in navolging van onze Heer, tot in zijn gebeden toe." Maar anderen kozen partij voor de ander en zeiden: hij heeft barmhartigheid gedaan aan mensen die tekort kwamen, op zo n manier dat hij langs de weg stond om de stakkers op te rapen. Zo heiligde hij niet alleen zijn eigen ziel, maar ook die van vele anderen, door voor zieken te zorgen en hulp te brengen. De heilige Pambo zei hun: "Nogmaals zeg ik jullie: beiden zijn gelijk. Ieder van jullie wil ik ervan overtuigen dat die ene, als hij zich niet zo gewijd had aan de ascese, het niet waard was geweest om vergeleken te worden met die andere. En dat die andere, door zich over anderen te ontfermen, zich ook over zichzelf ontfermd heeft. En ook al leek het alsof hij zijn eigen last droeg, toch ontving ook hij de kracht die daarin schuilgaat. Maar wacht tot ik van God het ware inzicht ontvang. Kom dan terug en dan weet je het." Toen ze enkele dagen later bij hem terugkwamen, zei hij hen alsof hij een godsoordeel sprak: "Ik heb ze allebei gezien, ze zitten samen aan in het paradijs!" [Palladius, HL 14] We herkennen deze tekst waarschijnlijk wel, omdat in onze tijd vaak de vergelijking wordt gemaakt tussen een actief religieus leven en een contemplatief religieus leven. Ik vond het treffend om het thema van de vergelijking in een zo oude tekst van de christelijke traditie tegen te komen, met daarbij het duidelijk antwoord dat je niet vergelijken móet, maar de verschillende wegen in hun waarde moet laten. Het evangelie kan op veel manieren in de praktijk worden gebracht en zij kunnen naast elkaar bestaan en alle in zichzelf goed zijn. Iets wat me in deze tekst eveneens trof, was de visie dat een roeping van barmhartigheid zich niet op eigen krachten voltrekt, maar in het werk zelf wordt gevoed en gesterkt: toch ontving ook hij de kracht die daarin schuilgaat. Alles geven Ook andere thema s speelden in de discussie onder de eerste generaties religieuzen over de barmhartigheid. Ik heb er enkele onderscheiden en die in een kleine en thematische bloemlezing van teksten aangereikt, die we in kleinere groepjes verder kunnen bespreken. Die oude woestijnvaders en moeders dachten na over de juist houding die je moet aannemen als je barmhartigheid beoefent: ze onderkenden dat het aannemen van een zuivere houding een van de grootste uitdagingen en problemen is. Ze kwamen tot de nuchtere vaststelling dat barmhartigheid dwingt om scherp en zelf-kritisch te zijn en tevens de noodzaak met zich meebrengt om keuzes te maken: want je kunt niet alles doen. Ze constateerden dat het beoefenen van barmhartigheid in een gemeenschap wel eens tot spanningen leidt, omdat niet iedereen dezelfde maat van milddadigheid heeft. Het leven vanuit barmhartigheid vraagt om een sterk vertrouwen in Gods voorzienigheid. Het vraagt ook om een leven van eenvoud, van 4

5 uiterlijke maar ook van innerlijke vrijheid en onthechting. Die oude vaders en moeders in de woestijn velden een streng oordeel over overbodige rijkdom: Bewaar in uw kluis geen kledingstuk dat voor niets aan de haak hangt. Dat betekent uw dood, want anderen, rechtvaardiger dan u, rillen van kou en u, zondaar, hebt het over. Heel het leven van die allereerste religieuzen stond in het teken van geven : het delen met medebroeders, het bieden van gastvrijheid, het opvangen van vreemdelingen, het verzorgen van zieken en ouderen, het geven van aalmoezen aan armen. Religieus leven werd als het ware door geven ingekaderd: de eerste daad van iemand die zich tot het religieuze leven bekeerde, was vaak het weggeven van alles aan de armen, in navolging van het evangelie. En een laatste daad, voor het sterven, was opnieuw alles weggeven: aan medebroeders en dierbaren, of wederom aan de armen. Kritische bezinning op barmhartigheid Er is één thema dat ik hier nog naar voren zou willen halen, omdat het raakt aan de vragen die wij onszelf stellen als we leven vanuit de barmhartigheid. Het is opmerkelijk hoe die oude vaders en moeders in de woestijn zich, zonder reserves en zonder aflaten, persoonlijk bezinden op hun houding in het werk van barmhartigheid. Ze letten daarbij ook kritisch op de uitwerking die hun gedrag had. Onderstaand verhaal, dat is opgenomen in een verzameling spreuken van woestijnvaders, geeft een proeve van zo n kritische bezinning, door de juiste en de verkeerde soort barmhartigheid tegenover elkaar te stellen: De juiste en de verkeerde soort barmhartigheid Een monnik had een broer in de wereld die in armoede verkeerde. Als hij nu iets verdiende, bracht hij het aan hem, maar hoe meer hij bracht, hoe armer hij werd. De broeder ging de zaak dus aan een grijsaard vertellen. En de grijsaard zei hem: " Als u naar mij wilt luisteren, geef hem dan niets meer, maar zeg tot hem: Broer, toen ik bezat, bracht ik u ervan. Brengt u nu ook naar mij wat van wat het werk u oplevert. Als hij u iets brengt, neem het dan van hem aan, geef het aan een persoon van wie u weet dat hij arm is of vreemdeling, en verzoek om gebed voor hem." De broeder vertrok en deed aldus. Toen zijn broer in de wereld bij hem kwam, sprak hij met hem zoals de grijsaard het gezegd had, en bedroefd vertrok deze. En zie, de eerste dag haalde hij een slaatje uit zijn tuin en bracht hem dat. Zijn broer nam het aan, gaf het aan de ouderlingen en verzocht hen voor hem te bidden. En na de zegen ontvangen te hebben, keerde hij naar zijn huis terug. Een volgende keer bracht hij hem wat groenten, maar samen met drie broden. Zijn broeder nam ze aan en deed zoals de eerste keer. En na de zegen ontvangen te hebben, vertrok hij weer. Voor de derde keer kwam hij en nu bracht hij vele dure zaken, zoals wijn en vis. Zijn broer zag het met verbazing. Hij riep de armen bij zich en onthaalde hen. En aan zijn broer vroeg hij: "heb je wellicht brood nodig?"maar hij sprak: "Neen, heer, want bij wat ik ook van u kreeg, sloeg als het ware de vlam in mijn huis en verteerde alles. Maar sinds ik niets meer van u krijg, zegent God me." De broeder ging al het gebeurde aan de grijsaard meedelen, en de grijsaard zei hem: "Weet u dan niet dat het werk van de monnik vuur is, en alles verbrandt waar het binnengaat? Het baat hem veel meer om een aalmoes te geven van zijn arbeid en een gebed te ontvangen van de heiligen, want dan wordt hij gezegend." [vaderspreuken, N 286] Misschien is het niet helemaal juist om aan deze tekst de titel van de juiste en verkeerde soort barmhartigheid mee te geven, het verhaal raakt aan meer thema s. Het is een feit dat de monnik in het begin merkt dat zijn barmhartige houding misschien wel goedbedoeld was, maar niet het juiste effect sorteerde. Misschien omdat hij de ander vernederde en niet in zijn waardigheid liet. Het blijkt in dat verhaal dat het mede inschakelen van mensen voor de barmhartigheid effectiever is dan mensen alleen tot doel van die barmhartigheid te maken: de broers worden bondgenoten en gaan samen aan de slag. Opmerkelijk is dat de monnik met goede bedoelingen dácht te werken en pas later besefte dat zijn bedoelingen gemengd waren 5

6 zoals zo vaak en dat zijn houding van barmhartigheid in feite voortkwam vanuit een bepaald vooroordeel en misplaatst superioriteitsgevoel. Maar er blijken verschillende manieren te zijn om daar achter te komen: zijn eigen open houding en oplettendheid. Hij is verwonderd dat zijn inzet de ander niet verder helpt. En hij is verwonderd dat een andere houding wél een onverwacht resultaat heeft. Maar hij vraagt ook raad en weet waar hij met zijn vragen en problemen terecht kan. Het is bijzonder om in dit verhaal te zien hoe belangrijk een gesprek is tussen broeders, of tussen een jonge broeder en een grijsaard: je kunt niet alleen barmhartig zijn en je kunt ook niet in je eentje garant staan voor de zuiverheid van je intenties. Het verhaal illustreert dat werkers van barmhartigheid met vuur spelen en daarbij risico s lopen. Oude christelijke getuigenissen Maar wat doen die teksten van rond het jaar 400 met ons aan het begin van de 21 ste eeuw? Staan ze ver af van ónze roeping van barmhartigheid, die haar wortels heeft in de 19 e en 17 e eeuw? Of zijn ze toch herkenbaar als een christelijk getuigenis van evangelisch leven? Lezen we ze als een aardige geschiedenis, die ver afstaat van onze werkelijkheid en onze vragen? Is ons lezen dan een vrijblijvend literair en historisch genieten van iets moois, van iets dat al lang voorbij is? Of zijn dit soort teksten ook relevant voor onze roeping vandaag de dag? Ik denk persoonlijk dat deze oeroude christelijke teksten een spiegel kunnen zijn waarin we ons kunnen herkennen. Laten we duidelijk zijn: we vinden er geen kant en klare oplossingen in, maar wel een pakkende verwoording van vragen die wij ook tegenkomen. Door die teksten samen te lezen, krijgen we thema s aangereikt waarvan het goed is ze als broeders en zusters samen te bespreken. Concreet zou ik de volgende vragen willen noemen die we in deze teksten zijn tegengekomen, en die op de een of andere manier ook in het kapittel zullen spelen: - hoe radikaal willen we ons geloof belijden en het evangelie navolgen? - hoe staan we persoonlijk in ons werk van barmhartigheid? Wat zijn onze prioriteiten daarin? Op wie richten we ons in ons werk? - wat is onze houding in ons werk? hoe kunnen we elkaar daarin ondersteunen? - hoe vinden we een goede balans tussen werk en innerlijk leven? Hoe verhoudt zich onze roeping van barmhartigheid tot gebed en tot geestelijke oefeningen? - hoe gaan we met barmhartigheid om als religieuze gemeenschap? - wat betekent dit voor onze woonvormen? - Hoe roepen we anderen tot een leven in het teken van de barmhartigheid? - hoe verbinden we oud en jong in onze gemeenschap? - hoe openen we ons voor mensen rondom ons? Onze ouderwordende gemeenschap Tenslotte. Ik realiseer me dat we dit kapittel houden in een ouder wordende provincie en dat het thema van het ouder worden of ouder-zijn, in heel veel van onze vragen op de achtergrond meespeelt. Ik zou daarom graag dit verhaal willen afsluiten met een bemoedigend, maar ook stréng woord dat uit die woestijn van die oude broeders en zusters tot ons komt. We moeten daarbij overigens niet vergeten dat er in de woestijn van die 4 e en 5 e eeuw veel religieuze gemeenschappen waren waarin de gemiddelde leeftijd nog wat hoger lag dan bij de fraters nu: dat verhinderde ze niet om in hun leven een krachtig christelijk getuigenis af te geven: Een broeder vroeg abt Johannes: wat moet ik doen? Dikwijls komt een broeder me meenemen voor een werk, maar ik ben versleten en ziekelijk, en ik strompel onder het werk. Wat moet ik vanwege het gebod van de naastenliefde? De grijsaard gaf hem ten antwoord: Kaleb sprak tot Jozua, de zoon van Navé: Veertig jaar was ik toen Mozes, de dienaar des Heren, mij en u vanuit de woestijn naar dit land stuurde. En nu ben ik vijfentachtig jaar. Maar zoals ik toen was, zo ben ik nu nog in staat in en uit te gaan ten strijde. (Joz 14, 7 en 10-11). Zo is het ook met u: als u in staat bent, zoals u uitgaat, zo ook terug te keren, ga dan! 6

Noveengebed op voorspraak van de Zalige Paus Johannes Paulus II. Parochietour 2013

Noveengebed op voorspraak van de Zalige Paus Johannes Paulus II. Parochietour 2013 Noveengebed op voorspraak van de Zalige Paus Johannes Parochietour 2013 NOVEENGEBED PAROCHIETOUR 2013 Beste meebidder! Het gebed is van onschatbare waarde. Waarom bidden we dan zo weinig? Dat is een vraag

Nadere informatie

Heilig Jaar van Barmhartigheid

Heilig Jaar van Barmhartigheid Heilig Jaar van Barmhartigheid van 8 december 2015 tot 20 november 2016 Paus Franciscus heeft alle mensen van de hele wereld uitgenodigd voor een heilig Jaar van Barmhartigheid. Dit hele jaar is er extra

Nadere informatie

Kruistocht van gebed (22) Katholieke priesters handhaaf de Leer van de Kerk

Kruistocht van gebed (22) Katholieke priesters handhaaf de Leer van de Kerk Kruistocht van gebed (22) Katholieke priesters handhaaf de Leer van de Kerk Vrijdag 28 januari 2012 23.50u Mijn dochter, Ik geef de wereld dit kruistochtgebed (22) om gebeden te worden door de katholieke

Nadere informatie

Welk Bijbelboek gaat over dit hoofdstuk? Waarheen trok Abraham en zijn gevolg?

Welk Bijbelboek gaat over dit hoofdstuk? Waarheen trok Abraham en zijn gevolg? Abraham in Gerar. Welk Bijbelboek gaat over dit hoofdstuk? Genesis 20 Waarheen trok Abraham en zijn gevolg? Genesis 20:1 1 Abraham trok vandaar naar het Zuiderland en woonde tussen Kades en Sur, en hij

Nadere informatie

De stap tussen u en de genezing

De stap tussen u en de genezing De stap tussen u en de genezing profeet T.B. Joshua Introductie Er is een stap tussen u en het herstel, de genezing, de zegen en redding. Die stap is geloof in Christus. Jezus staat aan de ene kant en

Nadere informatie

De geboden onderhouden, is trouw zijn aan God, maar het is evenzeer trouw zijn aan onszelf, aan onze ware natuur, en aan onze diepe aspiraties.

De geboden onderhouden, is trouw zijn aan God, maar het is evenzeer trouw zijn aan onszelf, aan onze ware natuur, en aan onze diepe aspiraties. Maria, leer ons bidden! Het gebed is er niet in de eerste plaats om ons te voldoen. Ze is onteigening van onszelf om ons in de gesteltenissen te plaatsen van de Heer, Hem in ons te laten bidden. In een

Nadere informatie

Orde I Schrift, zegen en gebed

Orde I Schrift, zegen en gebed Orde I Schrift, zegen en gebed groet en inleidend woord Vrede voor jou N en vrede voor jou N. Alles wat goed is en gelukkig maakt, het kome over jullie beiden. Vrede voor u allen, zoals wij hier bij elkaar

Nadere informatie

Liturgie- en preeksuggesties

Liturgie- en preeksuggesties Liturgie- en preeksuggesties 17 en 18 oktober 2009 Missiezondag 1 Missiezondag 2009 Begroeting en inleiding Uitgenodigd zijn wij in de naam van de Vader, de Zoon en de heilige Geest. Amen. Welkom op Missiezondag

Nadere informatie

Het kerkgebouw Huis van God

Het kerkgebouw Huis van God Het kerkgebouw Huis van God Tekenwaarde TTemidden van vele andere gebouwen die worden gebruikt voor bewoning en bedrijvigheid is een kerk de ruimte voor de ontmoeting met God. Kerken staan meestal op een

Nadere informatie

Eucharistieviering van 17 maart 2013 Vijfde zondag van de veertigdagentijd

Eucharistieviering van 17 maart 2013 Vijfde zondag van de veertigdagentijd Eucharistieviering van 17 maart 2013 Vijfde zondag van de veertigdagentijd Nieuwe kansen geven Openingslied: ZJ 576: Bouwen aan een wereld van rechtvaardigheid. Tijdens het intredelied en de intredeprocessie

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 34 (31-08)

De Bijbel open 2013 34 (31-08) 1 De Bijbel open 2013 34 (31-08) Onlangs kreeg ik voor ons programma de Bijbel open een vraag over de onvruchtbare vijgenboom in Mattheus 21. Je kunt deze geschiedenis ook in andere evangeliën lezen. We

Nadere informatie

DE RIJKE MAN, DE ARME MAN

DE RIJKE MAN, DE ARME MAN Bijbel voor Kinderen presenteert DE RIJKE MAN, DE ARME MAN Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: M. Maillot en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd

Nadere informatie

Pastoor Reneerkens. De volgende mensen zijn er ook bij:

Pastoor Reneerkens. De volgende mensen zijn er ook bij: 2 Papa Mama Peter Meter.... Pastoor Reneerkens De volgende mensen zijn er ook bij: 3 BEGROETING EN WELKOMSTWOORD Alles went, zeggen we wel eens, zelfs het wonder wat altijd weer opnieuw gebeurt, wordt

Nadere informatie

Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool

Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool NAAM September 2009 In september en oktober 2009 was de Levend evangelie Gemeente bezig met het onderwerp 40 DAGEN GEBED. Om gemeente breed

Nadere informatie

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN AVONDMAAL VIEREN Het Avondmaal is meer dan zomaar een maaltijd. Om dat te begrijpen, is dit boekje gemaakt. Vooral is daarbij gedacht aan de kinderen, omdat zij met

Nadere informatie

San Damiano, weg naar het heiligdom

San Damiano, weg naar het heiligdom God, onze Leidsman, de eeuwen spreken van Uw stem, die gehoord werd door mensen die vanuit de diepte van hun hart uitzagen naar Uw licht. Uw roepstem hebben wij verstaan en onbevreesd zijn wij op weg gegeaan.

Nadere informatie

Openluchtdienst! speelruimte om te leven!

Openluchtdienst! speelruimte om te leven! Openluchtdienst speelruimte om te leven liturgie bij de openluchtdienst op zondag 15 juni 2014 in de tuin van het Wooldhuis uitgaande van de Protestantse Gemeente Heino-Laag Zuthem voorganger: ds. Hans

Nadere informatie

EEN PRINS WORDT EEN HERDER

EEN PRINS WORDT EEN HERDER Bijbel voor Kinderen presenteert EEN PRINS WORDT EEN HERDER Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Erna van Barneveld

Nadere informatie

Naar een beleidsplan voor de PG Lemmer

Naar een beleidsplan voor de PG Lemmer Naar een beleidsplan voor de PG Lemmer Inleiding In de komende maanden willen we als kerkenraad een beleidsplan opstellen voor de komende vijf jaar. Iedereen die op dit moment op de één of andere manier

Nadere informatie

Liturgische teksten en gebeden

Liturgische teksten en gebeden Liturgische teksten en gebeden Votum en groet Votum: Psalm 124:8 Groet: 1 Korintiërs 1:3 of 1 Timoteüs 1:2b of Openbaring 1:4b,5a of Genade zij u en vrede van God de Vader, door onze Heer Jezus Christus

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het is altijd prettig als de Bijbel zelf aangeeft, hoe je iets moet lezen. Soms zijn er van die verhalen of gelijkenissen, waarvan ik bij een eerste

Nadere informatie

1 Korintiёrs 1:9. Marcus 10:45. Handelingen 4:12. Johannes 17:3. 1 Korintiёrs 3:16. Johannes 15:9,10. Psalm 32:8

1 Korintiёrs 1:9. Marcus 10:45. Handelingen 4:12. Johannes 17:3. 1 Korintiёrs 3:16. Johannes 15:9,10. Psalm 32:8 [1] [2] [3] Johannes 3:16 1 Korintiёrs 1:9 Johannes 3:19 God wil met ons omgaan God wil met ons omgaan Zonde brengt scheiding [4] [5] [6] Romeinen 3:23 Marcus 10:45 Romeinen 5:8 Zonde brengt scheiding

Nadere informatie

Fundamenten van het Christelijk geloof. Deel 2: Omgang met God -Kringleidershandleiding-

Fundamenten van het Christelijk geloof. Deel 2: Omgang met God -Kringleidershandleiding- Fundamenten van het Christelijk geloof Deel 2: Omgang met God -Kringleidershandleiding- Beste kringleider, Hieronder vind je per hoofdstuk een aantal aanvullende gedachten bij het kringmateriaal Fundamenten

Nadere informatie

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen

wat is passend? naar aanleiding van Paulus brief aan de Kolossenzen wil ik dat uitwerken voor 4 categorieën vier kringen vandaag wil ik dit gebod toepassen op het geloofsgesprek onderwerp van de gemeenteavond komende week onze overtuiging is dat zulke gesprekken hard nodig zijn voor de opbouw van onze gemeente tegelijk is

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 47 (30-11)

De Bijbel open 2013 47 (30-11) 1 De Bijbel open 2013 47 (30-11) Zie, hij bidt. Dat lezen we in Hand. 9 over Paulus. Zie hij bidt., het wordt verteld na zijn bekering op de weg naar Damascus. En het wordt gezegd alsof het iets heel bijzonders

Nadere informatie

Zondag 8 november 2015 Sint Maarten de oogst van ons leven

Zondag 8 november 2015 Sint Maarten de oogst van ons leven Zondag 8 november 2015 Sint Maarten de oogst van ons leven Lezing: Marcus 12 : 28 34 De herfst brengt voor veel mensen een zekere weemoedigheid.: de bladeren vallen, de zomer is echt voorbij. In de herfst

Nadere informatie

Als wij dan eten van dit brood en drinken uit deze beker, verkondigen wij de dood des Heren totdat Hij komt.

Als wij dan eten van dit brood en drinken uit deze beker, verkondigen wij de dood des Heren totdat Hij komt. Huwelijk Eucharistische gebeden 2. Eucharistisch Gebed XII-b Jezus, onze Weg. Brengen wij dank aan de Heer, onze God. Heilige Vader, machtige eeuwige God, om recht te doen aan uw heerlijkheid, om heil

Nadere informatie

Christus als leerling volgen

Christus als leerling volgen Christus als leerling volgen Voorbereiding voor de huisbezoeken van 2014/2015 Het was in Antiochië dat de leerlingen voor het eerst christenen werden genoemd. In onze verhouding tot de Heer kan het waardevol

Nadere informatie

6 Stefanus gevangengenomen

6 Stefanus gevangengenomen 6 Stefanus gevangengenomen 8. En Stefanus, vol geloof en kracht, deed wonderen en grote tekenen onder het volk. 9. En enigen van hen die behoorden tot de zogenoemde synagoge van de Libertijnen, van de

Nadere informatie

Het sacrament van. De ziekenzalving. Sacramenten

Het sacrament van. De ziekenzalving. Sacramenten Het sacrament van De ziekenzalving Sacramenten Sacramenten In de Bijbel Deze geloofsboekjes gaan over de zeven sacramenten. Sacramenten zijn tekens, in woord en gebaar, die we in Jezus Naam in de gemeenschap

Nadere informatie

Eucharistieviering van 15 augustus 2013 Maria Tenhemelopneming

Eucharistieviering van 15 augustus 2013 Maria Tenhemelopneming Eucharistieviering van 15 augustus 2013 Maria Tenhemelopneming Openingslied: ZJ 501: Magnificat, strofen 1 en 2. Begroeting en inleiding P. Op het feest van de ten hemelopneming van Maria, Jezus moeder,

Nadere informatie

De gelijkenis van de verloren zoon.

De gelijkenis van de verloren zoon. De gelijkenis van de verloren zoon. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen te leren.

Nadere informatie

Sint Maarten spel Klas 1

Sint Maarten spel Klas 1 Sint Maarten spel Klas 1 Muziek instrumentaal Vier vrouwen staan bij de poort te wachten Vrouw 1 Vrouw 2 op om Vrouw 1 Het begint al donker te worden, ik begrijp niet waar ze blijven. Straks wordt de poort

Nadere informatie

Goede buren, eerlijk delen

Goede buren, eerlijk delen Kerk- en schooldienst Goede buren, eerlijk delen Zondag 15 november 2015 Dominee:. Simon de Kam Pianist: Timo vd Heuvel M.m.v. kinderen van de Kon. Julianaschool Pianospel Welkom en mededelingen (door

Nadere informatie

Eucharistieviering van 13 oktober 2013 Achtentwintigste zondag door het jaar (C) Nationale ziekendag

Eucharistieviering van 13 oktober 2013 Achtentwintigste zondag door het jaar (C) Nationale ziekendag Eucharistieviering van 13 oktober 2013 Achtentwintigste zondag door het jaar (C) Nationale ziekendag Intredelied: ZJ 585: Dankt, dankt nu allen God. Begroeting P. In de naam van de Vader, de Zoon en de

Nadere informatie

HET GEESTELIJK AANBOD VAN MOEDER CLARA FEY: EEN WEG VAN ACTIE - CONTEMPLATIE

HET GEESTELIJK AANBOD VAN MOEDER CLARA FEY: EEN WEG VAN ACTIE - CONTEMPLATIE Zr. María del Rocío, Conferentie 2009-2014 HET GEESTELIJK AANBOD VAN MOEDER CLARA FEY: EEN WEG VAN ACTIE - CONTEMPLATIE De Oefening van Moeder Clara kan gedefinieerd worden als een voortdurende wandel

Nadere informatie

Stilteviering zondag 6 september 2015. Geloofsgemeenschap H. Theresia Borne. Gé Albers; Mc. 7, 31-37. Effeta! Ga open!

Stilteviering zondag 6 september 2015. Geloofsgemeenschap H. Theresia Borne. Gé Albers; Mc. 7, 31-37. Effeta! Ga open! Stilteviering zondag 6 september 2015 Geloofsgemeenschap H. Theresia Borne Gé Albers; Mc. 7, 31-37 Effeta! Ga open! Opening: Het evangelieverhaal van vandaag gaat over de genezing van een dove man met

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Twee weken geleden zijn we begonnen met lezingen uit het Marcus-evangelie. Een bijzonder evangelie waarin de vraag centraal staat: wie is Jezus? Hoe

Nadere informatie

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =

= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Orde van dienst voor zondag 23 februari 2014, zevende zondag na Epifanie Kerk: Brugkerk, Kroonplein 1 te Lemelerveld Aanvang: 10.00 uur Organist: Ton Timmerman Voorganger: ds. C.Th. Benard = = = = = =

Nadere informatie

LES 6. Nu zie je Hem wel, nu zie je Hem niet.

LES 6. Nu zie je Hem wel, nu zie je Hem niet. LES Nu zie je Hem wel, Sabbat Doe Lees Lukas 4. 40 nu zie je Hem niet. Heb je weleens een moment gehad dat je het gevoel had dat God heel dicht bij je was? Misschien door een liedje, een bijbelvers, een

Nadere informatie

DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK

DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK DISCIPELSCHAP BIJBELSTUDIE VGSU BLOK 4 2010-2011 INHOUD Inleiding... 5 Avond 1... 6 Avond 2... 8 Avond 3... 10 Avond 4... 12 3 4 INLEIDING Een ieder die niet zijn kruis draagt en achter Mij aankomt, die

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

Voor christenen is de Bijbel met name een geloofsboek. Dat betekent

Voor christenen is de Bijbel met name een geloofsboek. Dat betekent De Bijbel Een geloofsboek EWe kunnen vele wegen gaan met de Bijbel. De één ervaart het vooral als een mooi kunstobject. Vele kunstenaars hebben er inspiratie in gevonden om een kunstwerk te maken. We kennen

Nadere informatie

Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden

Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden Bij Marcus 1 - de doop van Jezus Ik weet niet hoe goed u al de zondagsbrief hebt gelezen. Maar wellicht is u opgevallen dat er helemaal bovenin staat dat

Nadere informatie

140629 19 uur Groningen Jesaja 58 voortzetting Heilig Avondmaal

140629 19 uur Groningen Jesaja 58 voortzetting Heilig Avondmaal 140629 19 uur Groningen Jesaja 58 voortzetting Heilig Avondmaal Psalm 124: 1 en 4 Stil gebed, votum en groet Psalm 147: 1 en 4 Voortzetting en dankzegging voor het Avondmaal Gedachtenis van Christus Gebed

Nadere informatie

Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15

Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15 Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15 U hebt de Geest niet ontvangen om opnieuw als slaven in angst te leven, u hebt de Geest ontvangen om Gods kinderen

Nadere informatie

Oasemoment 'Leer mij hoe ik bidden moet' Emmaüsparochie - donderdag 26 juni 2014

Oasemoment 'Leer mij hoe ik bidden moet' Emmaüsparochie - donderdag 26 juni 2014 Oasemoment 'Leer mij hoe ik bidden moet' Emmaüsparochie - donderdag 26 juni 2014 Muziek: Klokkengelui Gedicht Gij badt op enen berg alleen, en... Jesu, ik en vind er geen waar 'k hoog genoeg kan klimmen

Nadere informatie

Maak me niet arm, maar ook niet rijk. Voed mij met het brood mij toebedeeld.

Maak me niet arm, maar ook niet rijk. Voed mij met het brood mij toebedeeld. 1 Preek biddag 2008 (12 maart), ds. C.A. van der Graaf Schriftlezing: Spreuken 30: 8b/ Lukas 11:1-4 Maak me niet arm, maar ook niet rijk. Voed mij met het brood mij toebedeeld. Een les in het bidden, van

Nadere informatie

Boek1. Les 1. Dit is het verhaal van Maria. Dit is het verhaal van de engel. Dit is het verhaal van Jezus.

Boek1. Les 1. Dit is het verhaal van Maria. Dit is het verhaal van de engel. Dit is het verhaal van Jezus. Boek1. Les 1. Dit is het verhaal van Maria. Dit is het verhaal van de engel. Dit is het verhaal van Jezus. De engel zei: God zal jou een kind geven. God zal jou Zijn Kind geven. God zal jou Jezus geven.

Nadere informatie

HC zondag 32 en 33. Gemeente van onze HEER Jezus Christus, gasten en luisteraars,

HC zondag 32 en 33. Gemeente van onze HEER Jezus Christus, gasten en luisteraars, HC zondag 32 en 33 Gemeente van onze HEER Jezus Christus, gasten en luisteraars, Ik vind de vraag van zondag 32, en dan bedoel ik de eerste vraag (86) een beetje raar. Of eigenlijk: wel begrijpelijk maar

Nadere informatie

Met open handen 1 e zondag in de veertig dagen tijd Bij Genesis 9 : 8-17 en Marcus 1 : 12 15

Met open handen 1 e zondag in de veertig dagen tijd Bij Genesis 9 : 8-17 en Marcus 1 : 12 15 Met open handen 1 e zondag in de veertig dagen tijd Bij Genesis 9 : 8-17 en Marcus 1 : 12 15 Na de verkondiging een moment van stilte, Daarna zingen we lied 91a Woensdag is de veertig dagen tijd begonnen.

Nadere informatie

Viering Heilig Avondmaal -lezen formulier, 2e deel -brood en wijn door de rijen -zingen GK 125 'Alles in allen'

Viering Heilig Avondmaal -lezen formulier, 2e deel -brood en wijn door de rijen -zingen GK 125 'Alles in allen' Liturgie preek ochtenddienst over Psalm 46,1-3 -GKv Loppersum-Westeremden, 08-12-2013, viering HA -2e advent Welkom en mededelingen door ouderling Komen tot de Here Oproep om de Here te aanbidden, Stil

Nadere informatie

Het Jezusgebed. de woestijnvaders en het Jezusgebed

Het Jezusgebed. de woestijnvaders en het Jezusgebed Het Jezusgebed de woestijnvaders en het Jezusgebed deel 3... door abba Yvan De vader of de abba is een vergeestelijkt iemand die de ziel van de mens kent door zijn eigen ervaring. Hij hoeft niet noodzakelijk

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

Openingsgebeden INHOUD

Openingsgebeden INHOUD Openingsgebeden De schuldbelijdenis herzien Openingsgebeden algemeen Openingsgebeden voor kinderen Openingsgebeden voor jongeren INHOUD De schuldbelijdenis herzien De schuldbelijdenis heeft in de openingsritus

Nadere informatie

Orde I Schrift, zegen en gebed

Orde I Schrift, zegen en gebed Orde I Schrift, zegen en gebed begroeting Vrede voor jou N en vrede voor jou N. Alles wat goed is en gelukkig maakt, het kome over jullie beiden. Vrede voor u allen, zoals wij hier bij elkaar gekomen zijn,

Nadere informatie

Marcus 1:12,13 35-38. Jesaja 30:15-18. Gemeente van onze Here Jezus Christus

Marcus 1:12,13 35-38. Jesaja 30:15-18. Gemeente van onze Here Jezus Christus Marcus 1:12,13 35-38 Jesaja 30:15-18 Gemeente van onze Here Jezus Christus Het gebedsleven van Jezus is voor ons een wat onbekend terrein. Dat moet het ook wel een beetje blijven. Hoe Hij met zijn Hemelse

Nadere informatie

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer,

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28 Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, "Nu even niet", was ooit de reclameslogan van een landelijk bekend

Nadere informatie

Wat is op deze vragen jullie antwoord? (antwoord)

Wat is op deze vragen jullie antwoord? (antwoord) Inleiding De kerkenraad heeft u tot twee keer toe bekend gemaakt dat een aantal broers benoemd is tot ouderling en diaken van onze gemeente. Het zijn (namen). Daarmee is ook ruimte gegeven om eventueel

Nadere informatie

Orde II Schrift, zegen en gebed

Orde II Schrift, zegen en gebed Orde II Schrift, zegen en gebed begroeting Vrede voor jou N en vrede voor jou N. Alles wat goed is en gelukkig maakt, het kome over jullie beiden. Vrede voor u allen, zoals wij hier bij elkaar gekomen

Nadere informatie

GCL. engagement. Maria. juiste keuzes maken. spiritualiteit en gebed. God vinden in alles. Kerk. Gemeenschap van Christelijk Leven

GCL. engagement. Maria. juiste keuzes maken. spiritualiteit en gebed. God vinden in alles. Kerk. Gemeenschap van Christelijk Leven GCL Gemeenschap van Christelijk Leven Een christelijke wereldbeweging in Nederland De Gemeenschap van Christelijk Leven (GCL) is een wereldbeweging van leken geïnspireerd door de spiritualiteit van de

Nadere informatie

DUINZICHTKERK zondag 30 september 2012

DUINZICHTKERK zondag 30 september 2012 Zijn wij in U één, samen op uw wegen, dan wordt ons tot zegen lachen en geween. DUINZICHTKERK zondag 30 september 2012 PROTESTANTSE WIJKGEMEENTE DUINZICHTKERK/VREDESKAPEL Hartelijk welkom in de Duinzichtkerk.

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 42 (26-10)

De Bijbel open 2013 42 (26-10) 1 De Bijbel open 2013 42 (26-10) Hoe kunnen wij concreet Jezus volgen? Die vraag kwam bij enkele luisteraars boven toen zij een preek gehoord hadden over de roeping van Mattheus tot discipel. Ik vind dit

Nadere informatie

DE HEILIGE GEEST OVERTUIGD VAN RECHTVAARDIGHEID

DE HEILIGE GEEST OVERTUIGD VAN RECHTVAARDIGHEID DE HEILIGE GEEST OVERTUIGD VAN RECHTVAARDIGHEID Romeinen 8: 13 Want indien gij naar het vlees leeft, zult gij sterven; maar indien gij door de Geest de werkingen des lichaams doodt, zult gij leven. 14

Nadere informatie

Niveau 3 - Les 14: Een oproep tot Discipelschap Andrew Wommack

Niveau 3 - Les 14: Een oproep tot Discipelschap Andrew Wommack Niveau 3 - Les 14: Een oproep tot Discipelschap Andrew Wommack Vandaag gaan we spreken over een discipel zijn, en over hoe een discipel te maken. Ik wil je eraan herinneren dat de Heer ons het bevel gaf,

Nadere informatie

Samenvattingen Geloof ABC

Samenvattingen Geloof ABC Samenvattingen Geloof ABC Info 1ABC: Wat is geloof? Het gaat in dit project om de belangrijkste wereldgodsdiensten: jodendom, christendom, islam, hindoeïsme en boeddhisme. Deze godsdiensten geven antwoorden

Nadere informatie

Apostolische rondzendbrief

Apostolische rondzendbrief oktober 9, 2011 Jaargang 1, nummer 1 Lieve mensen, Zo bent u een voorbeeld voor alle gelovigen in Macedonië en Achaje geworden. Wij zijn nu al weer een tijdje hier in het zuiden van Griekenland, in de

Nadere informatie

Liefde. De sociale leer van de Kerk

Liefde. De sociale leer van de Kerk Liefde De sociale leer van de Kerk De sociale leer van de Kerk Over de liefde Het evangelie roept ons op om ons in te zetten voor onze naasten. Maar hoe weet je nu wat er gedaan moet worden, zeker in een

Nadere informatie

Johannes 20, 1-18 20 april Pasen 2014 Wehl. (ds. A. Oude Kotte-de Boon) Thema: 'Het verhaal van Maria van Magdala ' Gemeente,

Johannes 20, 1-18 20 april Pasen 2014 Wehl. (ds. A. Oude Kotte-de Boon) Thema: 'Het verhaal van Maria van Magdala ' Gemeente, Johannes 20, 1-18 20 april Pasen 2014 Wehl (ds. A. Oude Kotte-de Boon) Thema: 'Het verhaal van Maria van Magdala ' Gemeente, We zijn er doorheen gegaan, Veertig dagen en nachten, Tijd van voorbereiding...

Nadere informatie

Nieuwe geboorte in het koninkrijk. les 1 FOLLOW

Nieuwe geboorte in het koninkrijk. les 1 FOLLOW Nieuwe geboorte in het koninkrijk les 1 DEEL 3 FOLLOW DE GEBOORTE Leven begint met een man en vrouw die elkaar liefhebben. Diep in het binnenste van de buik van de moeder ontstaat nieuw leven. Het duurt

Nadere informatie

leren omgaan met Diversiteit In je gemeente

leren omgaan met Diversiteit In je gemeente Bijbelstudie 1 Korintiërs Diversiteit in de kerk is van alle tijden. En nu onze cultuur en de kerk minder goed op elkaar aansluiten dan wel eens gedacht, worden we vaker bepaald bij de verschillen tussen

Nadere informatie

Jezus, het licht van de wereld

Jezus, het licht van de wereld Jezus, het licht van de wereld Het evangelie naar Johannes 8: 1-30 1 Overzicht 1. De overspelige vrouw 2. Jezus als het Licht der wereld 3. Twistgesprekken met de Farizeeën 2 De overspelige vrouw Bijbeltekst

Nadere informatie

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42.

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. Eén ding is nodig Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. We hebben met elkaar nagedacht over de wonderen die de Heere Jezus heeft gedaan toen Hij op de aarde was. Grote wonderen! Weet je t

Nadere informatie

Thema: Aanvaard elkaar Tekst: Romeinen 15: 7. Liturgie: Paulus, wat doe je nou? Ik kan je nu even niet meer volgen. Je spreekt jezelf gewoon tegen.

Thema: Aanvaard elkaar Tekst: Romeinen 15: 7. Liturgie: Paulus, wat doe je nou? Ik kan je nu even niet meer volgen. Je spreekt jezelf gewoon tegen. Thema: Tekst: Romeinen 15: 7 Liturgie: Lied voor de dienst: EL 212: 1,2: Heer, wat een voorrecht Welkom Lied 971: 1,2,3: Zing een nieuw lied Stilte en begroeting Klein gloria Gebed Kinderkerk Zingen: Samen

Nadere informatie

Jezus volgen! Echt? Het evangelie naar Johannes 6:22-71. dinsdag 2 juni 2015

Jezus volgen! Echt? Het evangelie naar Johannes 6:22-71. dinsdag 2 juni 2015 Jezus volgen! Echt? Het evangelie naar Johannes 6:22-71 dinsdag 2 juni 2015 1 ev. Johannes tot nu toe 1:1-18 Jezus is het Woord: bij God en zelf God 1:19-52 Jezus is het Lam van God discipelen volgen Hem

Nadere informatie

JEZUS DE GEWELDIGE LERAAR

JEZUS DE GEWELDIGE LERAAR JEZUS DE GEWELDIGE LERAAR Bijbel voor Kinderen presenteert Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Byron Unger en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul

Nadere informatie

Gebedsboek. voor dagelijks gebruik. Dinsdag

Gebedsboek. voor dagelijks gebruik. Dinsdag Gebedsboek voor dagelijks gebruik Gemaakt door club 12-14 Marije Hoekstra Indra de Vries Delia Postma Ekyoci Amisi Shabani Jentje Hansma Johan Gjaltema Mendé Bosma Femke Veenhuizen Elzerd Elzinga Gert

Nadere informatie

Werkblad les 3 (behorend bij activiteit B)

Werkblad les 3 (behorend bij activiteit B) Werkblad les 3 (behorend bij activiteit B) What s in the Box? (wat zit er in de doos?) Geestelijke gaventest een vragenlijst voor tieners What s in the Box? is een eenvoudige benadering om te onderzoeken

Nadere informatie

Vragen Antwoorden Gaven. bijna nooit

Vragen Antwoorden Gaven. bijna nooit Ik ben heel gevoelig voor wat wel of niet goed is Ik ben de eerste die opspringt om anderen te helpen Ik vind het leuk om de leiding te hebben over mensen Ik voel het aan als anderen pijn hebben en ik

Nadere informatie

Open je hart en verwacht een wonder van Jezus!

Open je hart en verwacht een wonder van Jezus! Open je hart en verwacht een wonder van Jezus! Voordat je het onderstaande gaat doorlezen wil ik je vragen om het onderstaande gebed te bidden: Almachtige God, Schepper van hemel en aarde, ik mag op dit

Nadere informatie

verzoeking = verleiden om verkeerde dingen te doen dewijl = omdat wederstand doen = tegenstand bieden de overhand behouden= de overwinning behalen

verzoeking = verleiden om verkeerde dingen te doen dewijl = omdat wederstand doen = tegenstand bieden de overhand behouden= de overwinning behalen Zondag 52 Zondag 52 gaat over de zesde bede. Leid ons niet in verzoeking, maar verlos ons van de boze. Want van U is het Koninkrijk en de kracht en de heerlijkheid, in der eeuwigheid. Amen. Lees de tekst

Nadere informatie

Leerplan Orthodoxe Godsdienst Secundair Onderwijs - 2 e jaar BSO

Leerplan Orthodoxe Godsdienst Secundair Onderwijs - 2 e jaar BSO Leerplan Orthodoxe Godsdienst Secundair Onderwijs - 2 e jaar BSO Historische benadering: 4 lessen De Primitieve Kerk: De kenmerken van de eerste christenen. Het Apostolisch Concilie (begrip, aanvaarding).

Nadere informatie

Wie is er nou blind? Het evangelie naar Johannes 9:1-41 22-9-2015

Wie is er nou blind? Het evangelie naar Johannes 9:1-41 22-9-2015 Wie is er nou blind? Het evangelie naar Johannes 9:1-41 1 Inleiding (1) Schrijver: Johannes, discipel en apostel (noemt zichzelf: de discipel van wie Jezus hield) Doel (Joh 20:31): dat je gelooft dat Jezus

Nadere informatie

40-dagenboek. Zeven bouwstenen. voor een groeiende gemeente. Kees de Vlieger. Een Kerygma studie

40-dagenboek. Zeven bouwstenen. voor een groeiende gemeente. Kees de Vlieger. Een Kerygma studie 40-dagenboek Zeven bouwstenen voor een groeiende gemeente Kees de Vlieger Een Kerygma studie 1 Copyright Stichting Kerygma Nederland Kerkstraat 24-3 3781 GB Voorthuizen Tel. 0342-475048 E-mail: kerygma@kerygma.nl

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

Gebedsmoment. Openingslied. Openingsgebed

Gebedsmoment. Openingslied. Openingsgebed Gebedsmoment Ondanks alles goed proberen zijn, goed proberen doen is een teken van Gods liefde. Doorheen het licht dat andere mensen voor ons betekenen en het licht dat wij voor andere mensen zijn, kunnen

Nadere informatie

(Deel van) Zijn Lichaam

(Deel van) Zijn Lichaam (Deel van) Zijn Lichaam 1 December 2013 I. Wedergeboren Leven II. Levende stenen 1 Petrus 2:4-5 Voeg u bij hem, bij de levende steen die door de mensen werd afgekeurd maar door God werd uitgekozen om zijn

Nadere informatie

at maakt mij gelukkig? Wie wil ik worden?

at maakt mij gelukkig? Wie wil ik worden? Naam: Datum: at maakt mij gelukkig? Wie wil ik worden? W Evaluatie 1. Jezus heeft een droom van een wereld In de Bergrede noemt Jezus een aantal mensen op die bouwen aan het Rijk van God. Geef drie voorbeelden

Nadere informatie

VIEREN MET KINDEREN GEBED OM VERGEVING

VIEREN MET KINDEREN GEBED OM VERGEVING VIEREN MET KINDEREN GEBED OM VERGEVING De schuldbelijdenis heeft in de openingsritus van elke viering een belangrijke betekenis en functie. De afstand die in het dagelijkse leven tussen God en mens is

Nadere informatie

LEVEN MET LEF Bijbelstudie 6: Een vrouw voor Izak: Op zoek naar de ware Jacob(a)

LEVEN MET LEF Bijbelstudie 6: Een vrouw voor Izak: Op zoek naar de ware Jacob(a) LEVEN MET LEF Bijbelstudie 6: Een vrouw voor Izak: Op zoek naar de ware Jacob(a) Bijbelstudie 6 Leven met lef Een vrouw voor Izak: op zoek naar de ware Jacob(a) Hervormde Gemeente van Enter Contact: Ds.

Nadere informatie

Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen zien. Wie wil dat niet.

Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen zien. Wie wil dat niet. 5 e zondag van Pasen - Een woning met vele kamers Bij Johannes 14 : 1-14 Hoe dorsten wij te weten wie Gij zijt. Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen

Nadere informatie

DIENST 14 OKTOBER 2012

DIENST 14 OKTOBER 2012 DIENST 14 OKTOBER 2012 ds. Tieneke van Lindenhuizen Pieltsjerke De Gaastmar Lezing: Marcus 10,17-31 17 Toen hij zijn weg vervolgde, kwam er iemand naar hem toe die voor hem op zijn knieën viel en vroeg:

Nadere informatie

Deel het leven Johannes 13:1-20 8 maart 2015 Thema 7: Geroepen om te dienen

Deel het leven Johannes 13:1-20 8 maart 2015 Thema 7: Geroepen om te dienen Preek Gemeente van Christus, Wat heeft je geloof te maken met de afwas? Wat een vreemde vraag is dat! Geloof en afwas, hebben die iets met elkaar te maken dan? Bij geloof denk je aan naar de kerk gaan,

Nadere informatie

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Filips II In 1566, meer dan vierhonderd jaar geleden, zijn veel mensen boos. Er is onrust in de Nederlanden. Er zijn spanningen over het geloof, veel mensen

Nadere informatie

Preek over Joh. 6:51 (11-7-2010)

Preek over Joh. 6:51 (11-7-2010) Preek over Joh. 6:51 (11-7-2010) Orde van dienst Welkom en mededelingen Voorzang E.L. 352 (=Opw. 339) Votum en groet Zingen Ps. 95:1, 2 Gebed Schriftlezing Ex. 16:1-6, 13-22, 27-31, 35 Joh. 6:32-35, 40-44,

Nadere informatie

Opstandingsteksten in de lijdenstijd (3/3) Johannes 12, 20-26 Marknesse, 25 maart 2012 ochtenddienst Thema: de graankorrel die moet sterven

Opstandingsteksten in de lijdenstijd (3/3) Johannes 12, 20-26 Marknesse, 25 maart 2012 ochtenddienst Thema: de graankorrel die moet sterven Opstandingsteksten in de lijdenstijd (3/3) Johannes 12, 20-26 Marknesse, 25 maart 2012 ochtenddienst Thema: de graankorrel die moet sterven Gemeente van onze Here Jezus Christus, De graankorrel die sterft

Nadere informatie

Preek van de leek Zondag 19 juni 2016 10.00 uur Duinzichtkerk

Preek van de leek Zondag 19 juni 2016 10.00 uur Duinzichtkerk Preek van de leek Prof. dr. Ruerd Ruben (hoogleraar Impactanalyse, Wageningen Universiteit) Liturgie door ds. Ineke Bakker Zijn goede bedoelingen goed genoeg? Zondag 19 juni 2016 10.00 uur Duinzichtkerk

Nadere informatie

Uitvaart voorbede Voorbeeld 1.

Uitvaart voorbede Voorbeeld 1. Uitvaart voorbede Voorganger: Genadige en barmhartige God. U ziet ons hier bijeen in ons verdriet rond het sterven van N. Hij / zij was één van ons, wij zullen hem / haar missen. Geef ons de kracht samen

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Als Johannes vertelt over het laatste Pesachfeest van Jezus, het laatste Avondmaal, dan geeft hij een bijzondere invulling aan de betekenis van dit

Nadere informatie

Oefeningen voor inkeer en verstilling

Oefeningen voor inkeer en verstilling Oefeningen voor inkeer en verstilling Oefeningen voor inkeer en verstilling In de christelijke traditie zijn veel voorbeelden te vinden van oefeningen die een hulp kunnen zijn voor het gebedsleven. Hieronder

Nadere informatie