TVG: ook in 2025 de moeite waard?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "TVG: ook in 2025 de moeite waard?"

Transcriptie

1 Weer In Vorm Jaargang / 4, april Eindredactie: Chris Dees Volgende editie: sept. 2015; Kopij (tips) naar: TVG: ook in 2025 de moeite waard? Interview Chris Dees (CD) Rien Wattel (RW): CD: Je was 5 jaar voorzitter van TVG-landelijk: wat heeft het jou gebracht en gedaan? RW: Toen ik ging meedoen met de landelijke werkgroep, zaten we met een dubbele, tegenstrijdige beweging: aan de ene kant zagen we het goed lopen en groeien zelfs, aan de andere kant zagen we terugloop, cursusplaatsen verdwenen dit jaar zelfs 4 a 5! Waaronder de laatste in Noord-Holland buiten Amsterdam, Alkmaar. En Apeldoorn, bakermat van veel nieuwe leervormen in de Protestantse Kerk. Dat ging me erg aan het hart! Zolang ik dominee was in de Protestantse Kerk (dat is nu bijna 40 jaar), ben ik bezig geweest met leren. Eerst als deputaat Vorming & Toerusting met Bert Wiersinga en Gijs Dingemans in de Achterhoek, later als trainer van ouderlingen en pastorale medewerkers (de VIP-training van Bert Goedhart!). En: jarenlang als docent liturgiek bij de TVG Haarlem. Leuke tijd was dat: de mensen hadden er echt zin in wat te leren, te ontdekken. Ook in mijn gemeentes deed ik altijd wel leerhuizen en groepen. We hebben veel boeken van Dorothée Sölle met een groep gelezen, elk jaar in mei. En alle delen Het verhaal gaat van Nico ter Linden. Je proefde echt een soort nieuwsgierigheid. Hoe kan ik in alle veranderingen van de tijd mijn geloof op peil houden? Hoe helpt bijvoorbeeld Sölle daarbij? Of Nico ter Linden? Ik heb in mijn theologiestudie bij Jaap Firet een boek gelezen, dat echt een soort gids geworden is: Theologie van de vraag, van H.-D. Bastian. Heel kort: hij zegt dat voor het leren, vrágen belangrijker zijn dan antwoorden. Dat is echt door me heen gegaan, al die jaren. Hij laat bijvoorbeeld zien dat in de gelijkenissen van Jezus vaak een vraag het punt van doorbraak is. En denk aan het verhaal van Kaïn. Vragen laten je met nieuwe ogen kijken, ook naar oude vertrouwde zekerheden. En elk antwoord roept na de kortste keren ook weer nieuwe vragen op. Ik vind dat zelf een heel verfrissende manier van geloven: iets doen met de vragen die in je opkomen. Vooral het delen van die vragen. Dus ja, om te zien dat TVG begon terug te lopen dat vond ik erg jammer. CD: Dus er moest wat veranderen? RW: We hebben die 5 jaar gezocht naar de oorzaken. Ik had echt de hoop dat we wel wat konden bereiken. Want er was ook góed nieuws: de vervolgcursussen en de post-tvg s bloeien overal welig. Als mensen eenmaal de smaak te pakken hebben, willen ze vaak doorgaan! Vooral samen bezig zijn als gróep willen mensen vasthouden. TVG is een plek waar je open praat over verschillen in geloofsvisies, zei een deelnemer. Dat is in onze kerk een heel bijzondere combinatie. We kregen heel uiteenlopende antwoorden toen we vroegen: hoe komt die terugloop? Het eerste was: TVG is te onbekend. Dat klopt wel, merkten we. Dus zijn we druk aan de gang gegaan met PR.

2 We ontdekten dat nieuwe deelnemers vooral komen doordat ze het van een ander horen of elkaar meenemen. Dus hebben we de cursusleiders gestimuleerd: laat oud-cursisten in hun eigen gemeenten ambassadeur zijn. Een stukje in het kerkblad, misschien iets vertellen in een kerkdienst, op een bijeenkomst. Maar ook breder: Facebookpagina s, betere websites. Dat leidde als vanzelf tot de vraag: waar staat deze cursus eigenlijk voor? Drie jaar lang een dagdeel voor een cursus dan moet je er ook wat aan hebben. Dat leverde pittige gesprekken op. Vorming blijkt een te vaag woord te zijn geworden. We veranderden de V eerst in verdieping, maar dat klopte ook niet. En de G van gemeenteleden kreeg gezelschap van de G van geïnteresseerden. Dat was de praktijk: in Goes is het een oecumenische cursus, samen met rooms-katholieken, in Den Haag bijna een soort brede stadscursus spiritualiteit, en in Groningen kreeg de G helemaal een eigen invulling: Groningen! Uiteindelijk besloten we van TVG een merknaam te maken, net als KPN en ING. Wat de letters betekenen, is dan niet meer belangrijk. Op de nieuwe folder staat: TVG Wegwijs in geloof en theologie. Een cursus theologische basisvorming en verdieping. Dat zegt het voor ons gevoel precies. Maar uiteindelijk merkten we: het zit dieper. Mensen zijn meer uit op beleving dan op weten. Zelfs Blokker en de Hema willen al beleving bieden in plaats van koelkastdozen en rookworst. En leren is tegenwoordig meer op competenties gericht, meer op wat je kúnt als je klaar bent dan op kennis. Je gaat leren wat je wilt kunnen. Dus een cursus van 3 jaar met een vast programma is dan te statisch. Dat zijn maatschappelijke trends, die je niet kunt keren. Plus natuurlijk de nieuwe relatie die veel mensen met de kerk hebben: niet meer zo totaal als vroeger. Light community s noemen sociologen dat: je hebt op een paar punten voor een bepaalde tijd een band met de kerk. De kerk is een van de vele in je interesse-sfeer. Je kijkt wat heb ik eraan. Plus natuurlijk de krimp van de kerk. Het is eigenlijk nog knap dat TVG tot voor kort elk jaar zo n 1000 cursisten per jaar had. Het aantal cursusplaatsen was in 2014 nog steeds hoger dan toen het begon in 1979, rond de 20! Maar nu daalt het wel érg snel. CD: wat zie je voor je als je denkt aan TVG in 2025? RW: Ik denk dat de variatie tussen de cursusplaatsen veel groter gaat worden. Veel meer afgestemd op de wensen van de deelnemers. En ook op de kleur van hun geloven. Er zal dus best een degelijke 3-jarige cursus blijven, vooral voor mensen voor wie systematische kennis een grote rol speelt in hun geloven. Laten we niet vergeten dat in dat deel van de kerk TVG nog steeds vol zit en goed werkt, óók als kadervorming voor kerkenwerk! En nog een leuke ontwikkeling: in landelijke gebieden met veel kleine kernen, waar de plaatselijke kerken weinig aan cursuswerk kunnen bieden, loopt een regionale TVG goed. In Friesland zijn er zelfs vier cursussen, Buitenpost, Drachten, Leeuwarden en Sneek. Dus ik denk: goed kijken wat er in jouw eigen regio speelt. En goed contact zoeken met plaatselijke gemeentes, hen erbij betrekken. En andere cusrsusaanbieders, volksuniversiteiten, buurtcentra, cursussen kunstgeschiedenis. En wat kan er oecumenisch? Je zou als docenten ook veel meer met zulke vragen bezig

3 moeten zijn, denk ik. De cursusleiding zou daar goed naar moeten kijken en initiatieven nemen. De landelijke kerk ziet leren nu vooral als levenslang leerling zijn, zoals de discipelen rondliepen met Jezus. Het landelijk toerustingscentrum is bezig daarvoor modellen te ontwikkelen, inclusief e-leren en digitaal contact met mede-leerlingen. Voor TVG is dat te hoog gegrepen. Het is jammer, vind ik, dat er geen beroepskracht meer beschikbaar is voor TVG. De kerk zou best wat trotser mogen zijn op TVG. Ook de classes zien TVG vaak niet staan. Ik vind het echt een unieke ontmoetingsplek in de regio, waar we zuinig op moeten zijn! Misschien dat de post-tvg s' de plaats van TVG gaan innemen. Dat gebeurt nu al in Hoogeveen. Dat sluit helemaal aan bij de trend van nu: je kiest voor iets korts over 1 thema. CD: tenslotte: zie je de toekomst van TVG ook in een (droom)beeld voor je? RW: Dan denk ik aan een schilderij dat in april in mijn oude kerk, De Ark in Hoofddorp, geëxposeerd is. Het heet De Toekomst en is gemaakt door Marion van der Ham. Ze doet mee aan Atelier Jan van Gent, een van de dagprogramma s van Epilepsiecentrum SEIN in Cruquius. Marion zegt: Dit schilderij laat zien dat er diverse wegen in het leven kunnen zijn. En dat doet ze in sprekende kleuren. Zo kijk ik ook naar TVG: er is toekomst, als we veelkleurig langs meer dan één weg verder durven gaan. Die rode rand om elke weg is voor mij de kleur van het leren: kleur van de Geest, van spiritualiteit, van inspiratie. En kleur van het vuur dat loskomt als je samen geloofsverhalen gaat delen. Rood, zeggen psychologen, is ook de kleur van plaats maken voor het nieuwe. En dan denk ik weer aan die vragen die ons op nieuwe wegen zetten. Is dat niet ook het verhaal van de kerk? Gesprekspartners genoeg in onze dagen, als we echt náást hen gaan staan! Een prachtig TVG- en kerk-schilderij! Cursusplaats Sneek Sneek was ditmaal aan de beurt en ik heb een docentenoverleg mogen bijwonen. Enthousiasme en passie alom. Wat moet het hier een genoegen zijn om met theologie aan de slag te gaan! Er zitten boeiende, inspirerende en kritisch nieuwsgierige geesten tussen. Het zijn overwegend predikanten met bijzondere specialismen. Dr.Emke Jelmer Keulen, docent OT, promoveerde op een proefschrift over het bijbelboek Job en de betekenis ervan voor het nadenken over het probleem van het kwaad. Dr.A.J. (Hans) Jonker, docent NT, is daarnaast docent godsdienst en sociale wetenschappen bij Fontys Hogeschool Theologie Levensbeschouwing en supervisor. Vanuit zijn studietijd heeft hij veel aandacht voor de literatuur van vroeg jodendom tot vroeg islam, de periode van het opkomend christendom en de sociologie van religieuze groeperingen. Dr.Sytze Ypma promoveerde op het proefschrift Tussen God en gekte. In 2008 verscheen het essay Geloven als antidepressivum. Het zou mij niet verwonderen dat deze man o.a. Dogmatiek geeft. De cursusleider Dr.Jan Henk Hamoen heeft zich in de loop der jaren intensief bezig gehouden met de verhouding tussen kunst en religie. In 2010 promoveerde hij op een studie onder de titel Het schip der zotten,

4 waarin die verhouding ook centraal stond. In Sneek geeft hij het vak Kerkgeschiedenis, waarbij ook de uitingen van geloof en religie in de kunst een rode lijn vormen. Drs.Gerrie Schievink heeft Godsdienstwetenschappen en Theologie gestudeerd aan de Rijksuniversiteit Groningen. Zij is als freelance werkzaam binnen en buiten de kerk. Zij geeft Wereldgodsdiensten en Spiritualiteit en in een driejaarlijkse cyclus worden Islam, Boeddhisme en Christelijke Spiritualiteit behandeld. Mw.Hanne Hein-van der Hoek is een Jodin met Friese en Indische wortels, een christelijke achtergrond en nu een leven dat meer dan 35 jaar in het teken staat van het Jodendom. Zij belicht binnen deze cursus het Jodendom en zijn vele facetten. Zij is bestuurlijk actief binnen de Joodse geloofsgemeenschap en op dit moment is zij voorzitter van de Progressief Joodse Gemeente Noord Nederland. Cees Glashouwer is predikant van de Grote Kerk in Harlingen. In de afgelopen jaren deed hij in zijn gemeente middels enquêtes onderzoek naar het vrijwilligerswerk, de armoedeproblematiek en de betrokkenheid van 30plussers bij de kerk. Naast zijn reguliere werk is hij o.a. betrokken bij de voedselbank De Helpende Hand en de adviesraad Sociaal Domein Gemeente Harlingen. Voor de TVG is hij docent presentie van de kerk in de samenleving, met name diaconaat. Helaas moet men afscheid nemen van Jan Romkes van der Wal die na een lange zwerftocht een geestelijk thuis gevonden heeft in de Rooms Katholieke Kerk. Naast vijf en veertig jaar inzet als catecheet en priester werd de pelgrimage naar Santiago de Compostella zijn grote Passie. De Sterreweg werd voor hem de metafoor van het Christenleven. De zoektocht naar de zin van het leven, de emoties en ervaringen die het leven tekenen, de beleving van de sacramenten en de diepe zin van de symbolen. Wat zal het lastig worden om zo n bevlogen docent Liturgie, riten en traditie op te volgen? En de cursisten? Ze zijn leergierig, nieuwsgierig, kritisch, geïnteresseerd. Ze luisteren, stellen vragen, verwonderen zich, worden verrast. Wat wil je met zo n keurkorps aan zoveel theologische pareltjes!!! Hun leeftijd varieert van rond de 40 tot tegen de 70 jaar en daar tussenin. Ze volgen in het winterseizoen 2 x 10 dinsdagavonden lessen in Bogerman in Sneek: de 20 avonden (10 vòòr de kerst en 10 erna) zijn verdeeld in 4 blokken van 5 weken. In elk blok krijgen ze les in twee verschillende vakken. De avonden zijn van tot u. met tussendoor een pauze. De cursus bestaat uit een cyclus van drie jaar waarin jaarlijks in september kan worden ingestapt. Naast deze cursusgang is er in januari een Extra aanbod, een Open college, meestal ingeleid door één van hun docenten. Het aanbod voor oud-cursisten is aanschuiven bij de regulier te geven vakken. De startavond seizoen cursus Sneek dinsdag 22 september om uur locatie: Bogerman, Hemdijk 2, Sneek Qumran, de Dode Zeerollen en het vroege Jodendom Mladen Popović (Qumran Instituut, In deze lezing kijken we naar de Dode Zeerollen en het Jodendom in de Grieks-Romeinse tijd (ca. derde eeuw v. Chr.-eerste eeuw n. Chr.). De Dode Zeerollen bieden een unieke inkijk in de veelvormigheid en dynamiek van de Joodse religie en cultuur in een periode waarin belangrijke kenmerken van Jodendom en Christendom werden gevormd. De lezing biedt een algemene inleiding op de achtergrond van de vondst, de teksten, de archeologie van de nederzetting en de betekenis van de Dode Zeerollen. Daarbij zullen ook individuele teksten aan bod komen die het brede scala aan vroeg-joodse literatuur bestrijken: o.a. Bijbelse teksten, para-

5 Bijbelse teksten, commentaren, halachische teksten, apocalyptische en wetenschappelijke literatuur, mystieke en messianistische teksten. Voor diegenen die van te voren zich willen inlezen: M. Popović, red., De Dode Zeerollen: Nieuw licht op de schatten van Qumran (Zwolle: WBooks, 2013) F. García Martínez, M. Popović en A. van der Woude, De rollen van de Dode Zee (3de druk; Utrecht: Ten Have, 2013) Van belangstellenden wordt voor deze bijeenkomst een bijdrage van 5 gevraagd. Een bijzondere ervaring rijker reis ik weer af naar mijn woonplaats Meppel met de gedachte in het achterhoofd: wat is TVG toch een cursus meer dan de moeite waard! De volgende oud-cursistendag wordt gehouden op zaterdag 14 november De cursusleidersdag is gepland op woensdag 10 februari 2016.

INFORMATIEGIDS 2013/2014 THEOLOGISCHE VORMING GEMEENTELEDEN AMSTERDAM

INFORMATIEGIDS 2013/2014 THEOLOGISCHE VORMING GEMEENTELEDEN AMSTERDAM INFORMATIEGIDS 2013/2014 THEOLOGISCHE VORMING GEMEENTELEDEN AMSTERDAM Enkele nuttige adressen: André Fox (cursusleider): De Lairessestraat 86 hs, 1071 PH Amsterdam Tel.nr.: 020-6731335 e-mail: afox@xs4all.nl

Nadere informatie

INFORMATIEGIDS 2015/2016. THEOLOGISCHE VORMING GEMEENTELEDEN en geïnteresseerden te AMSTERDAM

INFORMATIEGIDS 2015/2016. THEOLOGISCHE VORMING GEMEENTELEDEN en geïnteresseerden te AMSTERDAM INFORMATIEGIDS 2015/2016 THEOLOGISCHE VORMING GEMEENTELEDEN en geïnteresseerden te AMSTERDAM Enkele nuttige adressen: André Fox (cursusleider): De Lairessestraat 86 hs, 1071 PH Amsterdam Tel.nr.: 020 6731335

Nadere informatie

INFORMATIEGIDS 2016/2017. THEOLOGISCHE VORMING GEMEENTELEDEN en geïnteresseerden te AMSTERDAM

INFORMATIEGIDS 2016/2017. THEOLOGISCHE VORMING GEMEENTELEDEN en geïnteresseerden te AMSTERDAM INFORMATIEGIDS 2016/2017 THEOLOGISCHE VORMING GEMEENTELEDEN en geïnteresseerden te AMSTERDAM Enkele nuttige adressen: André Fox (cursusleider): De Lairessestraat 86 hs, 1071 PH Amsterdam Tel.nr.: 020 6731335

Nadere informatie

Weer In Vorm. Jaargang / 8, april Eindredactie: Chris Dees Volgende editie: sept. 2016; kopij (tips) naar:

Weer In Vorm. Jaargang / 8, april Eindredactie: Chris Dees Volgende editie: sept. 2016; kopij (tips) naar: Weer In Vorm Jaargang 2015-16 / 8, april 2016. Eindredactie: Chris Dees Volgende editie: sept. 2016; kopij (tips) naar: 47kortgene@gmail.com StartStart Van de redactie De laatste Weer In Vorm van dit cursusjaar

Nadere informatie

Cursussen 2015-2016. Inschrijven. winterwerk 2015-2016. Waarom mee doen? Moet ik lid van de Hervormde gemeente Garderen zijn om mee te mogen doen?

Cursussen 2015-2016. Inschrijven. winterwerk 2015-2016. Waarom mee doen? Moet ik lid van de Hervormde gemeente Garderen zijn om mee te mogen doen? Pagina 1 winterwerk 2015-2016 winterwerk 2015-2016 Waarom mee doen? Paulus schreef in de brief aan de Romeinen: Alles wat vroeger is geschreven, is geschreven om ons te onderwijzen, opdat wij door te volharden

Nadere informatie

De Linkeroever. werkplaats voor levende spiritualiteit. Vier avonden over de vraag wat dat is, en wat ervoor nodig is om een spiritueel mens te zijn

De Linkeroever. werkplaats voor levende spiritualiteit. Vier avonden over de vraag wat dat is, en wat ervoor nodig is om een spiritueel mens te zijn Spiritualiteit? [Ralf Grossert] M1 Iets voor mensen die graag zweverig doen? Of moet je met je beide benen op de grond staan om spiritueel te kunnen zijn? En welke spiritualiteit past bij mij? Er is zoveel

Nadere informatie

Handreiking bij een spirituele zoektocht.

Handreiking bij een spirituele zoektocht. Handreiking bij een spirituele zoektocht. Deze handreiking hoort bij: Oud- en nieuw- katholiek. De spirituele zoektocht van die andere katholieken. Door Joris Vercammen. Valkhof pers 2011. Het boek is

Nadere informatie

https://reports1.enalyzer.com/root/surveymanagement/getblob.aspx?blobid=31bfe83be43e4bf b98809f0f

https://reports1.enalyzer.com/root/surveymanagement/getblob.aspx?blobid=31bfe83be43e4bf b98809f0f In welke leeftijdscategorie valt u? Number / Percentage Jonger dan 25 jaar; 6% 66 Tussen de 25 en 34 jaar; 120 Tussen de 35 en 44 jaar; 13% 145 Tussen de 45 en 54 jaar; 205 Tussen de 55 en 64 jaar; 28%

Nadere informatie

Alles is genade en Stel, ik zoek een kerk

Alles is genade en Stel, ik zoek een kerk Alles is genade en Stel, ik zoek een kerk De Werkgroep Vorming en Toerusting ontwikkelde een programma voor de parochies om te benutten bij de promotie dvd en het artikel Alles is genade uit het Identiteitsnummer

Nadere informatie

Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid

Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid History Christiane Simone Stadie Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid Herinneringen van mijne academiereis in 1843 (Abraham Des Amorie van der Hoeven Jr.) Seminar paper Christiane

Nadere informatie

Beste ouder(s)/ verzorger(s) van leerlingen in de groepen 3 t/m 6 voor het komend schooljaar,

Beste ouder(s)/ verzorger(s) van leerlingen in de groepen 3 t/m 6 voor het komend schooljaar, de kunst van het leren Nieuwveen, 19 maart 2015 Aan : Ouder(s)/verzorger(s) met kinderen in de groepen 3 t/m 6 voor het komend schooljaar Betreft : Informatie en aanmeldingsformulier, schooljaar 2015-2016;

Nadere informatie

Lees Zoek op Om over na te denken

Lees Zoek op Om over na te denken Welkom bij de Online Bijbelcursus van Praise De bijbelcursus is wat voor jou als je: 1. Als je wilt weten wat christenen geloven. 2. Als je meer wilt begrijpen van de bijbel. 3. Als je wilt groeien in

Nadere informatie

Ik geloof, geloof ik. Levensbeschouwelijk dossier Griftland college Bovenbouw. Mijn naam en klas:

Ik geloof, geloof ik. Levensbeschouwelijk dossier Griftland college Bovenbouw. Mijn naam en klas: Ik geloof, geloof ik Levensbeschouwelijk dossier Griftland college Bovenbouw Mijn naam en klas: Bezinningsmomenten In de godsdienstlessen stonden de afgelopen jaren verhalen centraal en de verschillende

Nadere informatie

Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool

Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool NAAM September 2009 In september en oktober 2009 was de Levend evangelie Gemeente bezig met het onderwerp 40 DAGEN GEBED. Om gemeente breed

Nadere informatie

Voedsel voor de ziel

Voedsel voor de ziel Voedsel voor de ziel Activiteiten Protestantse gemeente Schoorl Groet Camp programma 2016-2017 De Protestantse Gemeente van Schoorl Groet en Camp is een open gemeenschap met een programma-aanbod voor iedereen

Nadere informatie

Kennismakingsvragen:

Kennismakingsvragen: Kennismakingsvragen: 1. Als je op een onbewoond eiland belandde, welke 3 dingen zou je dan in ieder geval bij je willen hebben? 2. Wat is je vroegste jeugdherinnering? 3. Wat heeft je doen besluiten om

Nadere informatie

Naar een beleidsplan voor de PG Lemmer

Naar een beleidsplan voor de PG Lemmer Naar een beleidsplan voor de PG Lemmer Inleiding In de komende maanden willen we als kerkenraad een beleidsplan opstellen voor de komende vijf jaar. Iedereen die op dit moment op de één of andere manier

Nadere informatie

Mijn ontdekkingstocht

Mijn ontdekkingstocht Mijn ontdekkingstocht Voordat ik je meeneem op een ontdekkingstocht, wil ik je eerst iets vertellen over de weg die ik zelf ben gegaan. Niet dat dat een heel bijzondere weg is, maar wellicht dat het je

Nadere informatie

INFORMATIE OVER HET GEBRUIK VAN KINDERBIJBELS VOOR GEZINNEN MET JONGE KINDEREN

INFORMATIE OVER HET GEBRUIK VAN KINDERBIJBELS VOOR GEZINNEN MET JONGE KINDEREN INFORMATIE OVER HET GEBRUIK VAN KINDERBIJBELS VOOR GEZINNEN MET JONGE KINDEREN OVER KINDERBIJBELS OM TE BEGINNEN Als je een kinder- of jeugdbijbel aan wilt schaffen dan is het heel belangrijk dat je eerst

Nadere informatie

Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden

Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden Zondag 11 januari - een verhaal om moed te houden Bij Marcus 1 - de doop van Jezus Ik weet niet hoe goed u al de zondagsbrief hebt gelezen. Maar wellicht is u opgevallen dat er helemaal bovenin staat dat

Nadere informatie

Samenvattingen Geloof ABC

Samenvattingen Geloof ABC Samenvattingen Geloof ABC Info 1ABC: Wat is geloof? Het gaat in dit project om de belangrijkste wereldgodsdiensten: jodendom, christendom, islam, hindoeïsme en boeddhisme. Deze godsdiensten geven antwoorden

Nadere informatie

Motieven 1: Een wereld

Motieven 1: Een wereld Motieven 1: Een wereld Doelstellingen: Doel eerste subthema Een wereld om vrij te zijn De catechisanten leren inzien dat vrijheid in Bijbelse zin bij het leven van mensen hoort en ze vormen een mening

Nadere informatie

We beginnen met het zoeken in de Fontys catalogus.

We beginnen met het zoeken in de Fontys catalogus. Workshop Informatievaardigheden Theologie levensbeschouwing De workshop Informatievaardigheden laat je kennis maken met informatiebronnen die je nodig hebt voor je studie en leert je ook hoe ze te gebruiken.

Nadere informatie

Niets vragen, niets weigeren

Niets vragen, niets weigeren Franciscus van Sales (1567-1622) leefde in het Franse stadje Annecy, in een tijd van politieke verwarring en godsdienstoorlogen. Hij is bekend als schrijver van twee belangrijke en invloedrijke handleidingen

Nadere informatie

Websites voor leerlingen. Verschillende levensbeschouwingen

Websites voor leerlingen. Verschillende levensbeschouwingen Websites voor leerlingen Verschillende levensbeschouwingen Op deze sites kun je zoeken door in het zoekscherm een levensbeschouwing of thema in te vullen: www.klap.net Mooie site met goede informatie over

Nadere informatie

Wilt u meer weten over het christendom in Nederland, protestante en katholieke stromingen, en de mensen die daarin een rol hebben gespeeld?

Wilt u meer weten over het christendom in Nederland, protestante en katholieke stromingen, en de mensen die daarin een rol hebben gespeeld? Mailing Christelijke Encyclopedie [Envelop] Wilt u meer weten over het christendom in Nederland, protestante en katholieke stromingen, en de mensen die daarin een rol hebben gespeeld? [Brief] NAW Kampen,

Nadere informatie

levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één

levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één De scholen van Catent - afzonderlijk en gezamenlijk - zijn als een

Nadere informatie

opleiding KAIROS-opleiding: Omdat we samen de kerkgemeenschap dragen

opleiding KAIROS-opleiding: Omdat we samen de kerkgemeenschap dragen opleiding KAIROS-opleiding: Omdat we samen de kerkgemeenschap dragen Wijzelf zoeken naar zin en betekenis, net als onze samenleving. Als gelovigen willen we met onze en hun vragen aan de slag gaan. Dit

Nadere informatie

Op verhaal komen. Activiteiten van de Protestantse Gemeente te Schoorl-Groet-Camperduin. september-december 2015

Op verhaal komen. Activiteiten van de Protestantse Gemeente te Schoorl-Groet-Camperduin. september-december 2015 Op verhaal komen Activiteiten van de Protestantse Gemeente te Schoorl-Groet-Camperduin september-december 2015 In en rond de kerkjes van Schoorl en Groet gebeurt meer dan je denkt. In dit boekje vind je

Nadere informatie

ACTIVITEITENPLAN 2013 GEREFORMEERDE KERK GAMEREN-ZUILICHEM

ACTIVITEITENPLAN 2013 GEREFORMEERDE KERK GAMEREN-ZUILICHEM ACTIVITEITENPLAN 2013 GEREFORMEERDE KERK GAMEREN-ZUILICHEM Inleiding Op 14 maart 2012 is het beleidsplan 2012-2015 vastgesteld. In het beleidsplan is vastgelegd wat we als gemeente de komende jaren willen

Nadere informatie

I N F O R M A T I E B R O C H U R E

I N F O R M A T I E B R O C H U R E I N F O R M A T I E B R O C H U R E BESTE OUDERS Het is de droom van ieder van ons dat onze kinderen en jongeren zich ontplooien tot fijne mensen die in staat zijn later hun eigen weg te gaan. Daarbij

Nadere informatie

ZOMERSCHOOL. Zomeractiviteiten in Enkhuizen juli-augustus 2016. Iedereen in Enkhuizen van harte welkom! Raad van Kerken

ZOMERSCHOOL. Zomeractiviteiten in Enkhuizen juli-augustus 2016. Iedereen in Enkhuizen van harte welkom! Raad van Kerken ZOMERSCHOOL Raad van Kerken Zomeractiviteiten in Enkhuizen juli-augustus 2016 Iedereen in Enkhuizen van harte welkom! Inleiding Vaak liggen in de zomer de activiteiten van de kerk stil. Alleen de kerkdiensten

Nadere informatie

Wijsneuzen in de klas

Wijsneuzen in de klas Werkvorm 1 Wijsneuzen in de klas Algemene omschrijving In deze werkvorm staat het filosoferen met kinderen over levensbeschouwelijke onderwerpen aan de hand van het boek God Adonai Allah centraal. Het

Nadere informatie

Verschillen in geloven. Over geloofsopvoeding als je verschillend gelooft. Mogelijkheden voor twee soorten bijeenkomsten

Verschillen in geloven. Over geloofsopvoeding als je verschillend gelooft. Mogelijkheden voor twee soorten bijeenkomsten Verschillen in geloven Over geloofsopvoeding als je verschillend gelooft Verschillen in geloven is een themaboekje uit de serie Zijsprong. Deze serie hoort bij het bewaarmagazine Spring, opvoeden en geloven

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Dopen of opdragen Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van kinderen van 0-8 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Dopen of opdragen Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van kinderen van 0-8 jaar DOELSTELLINGEN Ouders kunnen naar elkaar verwoorden wat en waarom ze geloven. Ouders onderzoeken wat ze van hun eigen geloof aan hun kinderen mee willen geven. Ouders doen bij elkaar inspiratie op voor

Nadere informatie

ds. Huib Klijn Mensen van de weg gemeentewerkboek

ds. Huib Klijn Mensen van de weg gemeentewerkboek ds. Huib Klijn Mensen van de weg gemeentewerkboek waar dit boek over gaat De eerste stap Mensen van de weg bevat werkvormen voor een compleet seizoen kerkenwerk Deze Cd-rom biedt materiaal aan voor het

Nadere informatie

Preek Psalm 78:1-8 20 september 2015 In het spoor van Opening winterwerk Spiegelbeeld I

Preek Psalm 78:1-8 20 september 2015 In het spoor van Opening winterwerk Spiegelbeeld I Preek Gemeente van Christus, De mooiste dingen in het leven kun je niet als erfernis wegschenken Let er maar eens op. De belangrijkste dingen zijn geen erfstuk. Zeker, je kunt mooie spulletjes erven. Of

Nadere informatie

Researchverslag: rituelen Joanna Siccama GAR1-B 11-10-2014 leraar: Harald Warmelink

Researchverslag: rituelen Joanna Siccama GAR1-B 11-10-2014 leraar: Harald Warmelink Researchverslag: rituelen Joanna Siccama GAR1-B 11-10-2014 leraar: Harald Warmelink Inleiding Om onderzoek te doen naar rituelen is het in eerste plaats belangrijk om te definiëren wat een ritueel is.

Nadere informatie

Vorming en Toerusting. Programma 2012-2013. Ontmoeting en verdieping van religie, kunst en cultuur. Het Witte Kerkje Huis ter Heide

Vorming en Toerusting. Programma 2012-2013. Ontmoeting en verdieping van religie, kunst en cultuur. Het Witte Kerkje Huis ter Heide Vorming en Toerusting Programma 2012-2013 Ontmoeting en verdieping van religie, kunst en cultuur Het Witte Kerkje Huis ter Heide In het seizoen 2012-2013 zet Het Witte Kerkje de traditie van Vorming &

Nadere informatie

Didactische opmerkingen bij de belijdeniscursus Ja, ik geloof

Didactische opmerkingen bij de belijdeniscursus Ja, ik geloof Didactische opmerkingen bij de belijdeniscursus Ja, ik geloof Kees van Dusseldorp - Schildwolde, juni 2015 Leuk dat je met deze belijdeniscursus aan het werk gaat! Graag praat ik je even bij over de achterliggende

Nadere informatie

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Willibrord Willibrord werd geboren als zoon van pas bekeerde ouders en werd als zevenjarige jongen door zijn vader Wilgis toevertrouwd aan het klooster van Ripon nabij

Nadere informatie

Tuin van Heden 3 en 4 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij?

Tuin van Heden 3 en 4 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij? Tuin van Heden 3 en 4 Werken met kunst in de paasperiode Opmerking vooraf: Voor de uitwerking van deze lessen hebben we doelen gehaald uit verschillende thema s van de betreffende graad. Na elk doel verwijzen

Nadere informatie

Mijn gelijk en ons geluk

Mijn gelijk en ons geluk 1 Mijn gelijk en ons geluk Een model voor bezinning op het omgaan met verscheidenheid in de gemeente Als de kerkenraad besluit tot het starten van een bezinningsproject over omgaan met verscheidenheid,

Nadere informatie

MET TWEE BENEN IN DE WERELD

MET TWEE BENEN IN DE WERELD 62 MET TWEE BENEN IN DE WERELD 63 VRAGEN AAN EEN CHRISTELIJKE LERAAR OP EEN NIET-CHRISTELIJKE SCHOOL Marloes Hoencamp 64 Wie ben je? En waar geef je les? Mijn naam is Marco van der Spek, 26 jaar, en ik

Nadere informatie

De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand.

De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand. De gelijkenis van het huis op de rots en op het zand. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

Het lied dat je raakt

Het lied dat je raakt Geloofsontmoetingen Gemeente kring Vergader opening Regio ontmoeting Thema Het lied dat je raakt Concept 0.9 (12 maart 2015) Bond van Vrije Evangelische Gemeenten in Nederland Voorwoord Sinds een paar

Nadere informatie

Het logo als gespreksopener. Een catechetische handreiking

Het logo als gespreksopener. Een catechetische handreiking Het logo als gespreksopener Een catechetische handreiking 2 Het Jaar van het Geloof Van 11 oktober 2012 (de begindatum van Vaticanum II en de publicatiedatum van de Catechismus van de Katholieke Kerk)

Nadere informatie

Voor jou! Dit boek is voor jou. Het gaat over God. En over God en jou samen. Over Gods liefde voor jou.

Voor jou! Dit boek is voor jou. Het gaat over God. En over God en jou samen. Over Gods liefde voor jou. Voor jou! 9 Voor jou! Dit boek is voor jou. Het gaat over God. En over God en jou samen. Over Gods liefde voor jou. Het boek gaat over geloven. Het gaat over jouw geloof! Lees en bekijk alles goed. Je

Nadere informatie

Tuin van Heden kleuters (4- en 5-jarigen) Werken met kunst in de paasperiode

Tuin van Heden kleuters (4- en 5-jarigen) Werken met kunst in de paasperiode Tuin van Heden kleuters (4- en 5-jarigen) Werken met kunst in de paasperiode Beleving Kleuters worden in hun omgeving overal geconfronteerd met de uiterlijke verschijnselen van Pasen: paasversieringen,

Nadere informatie

BELEIDSPLAN. Vrijzinnige Geloofsgemeenschap Flevoland

BELEIDSPLAN. Vrijzinnige Geloofsgemeenschap Flevoland INSPIREREND ANTWOORDEN SAAMHORIGHEID EIGENWAARDE GROEI BELEIDSPLAN Vrijzinnige Geloofsgemeenschap Flevoland April 2014 inclusief suggesties uit verslag kaderdag juni 2013 Algemeen Bestuur VGF 1 1. Religie

Nadere informatie

Terugblik en Toekomst. 18 april 2012

Terugblik en Toekomst. 18 april 2012 Terugblik en Toekomst 18 april 2012 De GEMEENTE van Wijhe Gemeente God, Jezus, HGeest, Bijbel Samenleving: dorp, verenigingen, werk, school, geboorte, dood, ziekte, feesten Kerntaken Gemeente Vieren Pastoraat

Nadere informatie

LEZING (in het Nederlands en in het Engels) π Donderdag 18 maart 2010 π Universiteit Antwerpen π Hof van Liere

LEZING (in het Nederlands en in het Engels) π Donderdag 18 maart 2010 π Universiteit Antwerpen π Hof van Liere Als westerlingen en christenen voelen we ons soms sterk aangetrokken tot het mysterieuze Oosten. Wat trekt ons daar zo aan, waarom, en wat zijn de consequenties voor ons eigen geloof en cultuur? LEZING

Nadere informatie

Solidariteit zonder omwegen (Vrienden zonder grenzen) Werkdocument lesimpulsen Onderbouw

Solidariteit zonder omwegen (Vrienden zonder grenzen) Werkdocument lesimpulsen Onderbouw Solidariteit zonder omwegen (Vrienden zonder grenzen) Werkdocument lesimpulsen Onderbouw Lesimpuls 1 Materiaal: affiche Bespreken van de affiche aan de hand van frames of omkadering Wat zie je op de affiche?

Nadere informatie

jij ontdekt... jouw passie voor Luistercursussen Klassiek cursusaanbod 2015-2016 www.ontdekscala.nl muziek Centrum voor de Kunsten

jij ontdekt... jouw passie voor Luistercursussen Klassiek cursusaanbod 2015-2016 www.ontdekscala.nl muziek Centrum voor de Kunsten jij ontdekt... muziek jouw passie voor Luistercursussen Klassiek cursusaanbod 2015-2016 Centrum voor de Kunsten www.ontdekscala.nl Luistercursussen Klassieke Muziek Al sinds vele jaren geven een tweetal

Nadere informatie

X.8. METHODOLOGIE. Inhoud: Voorwoord 1. Opzet 2. Opmaak 3. Gebruik hoofdletters 4. Andere afspraken 5. Afkortingen Gebruikte literatuur

X.8. METHODOLOGIE. Inhoud: Voorwoord 1. Opzet 2. Opmaak 3. Gebruik hoofdletters 4. Andere afspraken 5. Afkortingen Gebruikte literatuur X.8. METHODOLOGIE Inhoud: Voorwoord 1. Opzet 2. Opmaak 3. Gebruik hoofdletters 4. Andere afspraken 5. Afkortingen Gebruikte literatuur Voorwoord Het project heeft op dit moment een zeer uitgebreide doelstelling.

Nadere informatie

Ontmoeten. Activiteiten in onze kerken 2015-2016. Programma Commissie Leren & Ontmoeten

Ontmoeten. Activiteiten in onze kerken 2015-2016. Programma Commissie Leren & Ontmoeten Ontmoeten Activiteiten in onze kerken 2015-2016 Programma Commissie Leren & Ontmoeten Hervormde Gemeente De Rank, Katwijk Gereformeerde Kerk De Goede Herder, Valkenburg Gereformeerde Kerk Open Hof, Katwijk

Nadere informatie

Kerk 20.21 Ik wens jullie vrede! Zoals de Vader mij heeft uitgezonden, zo zend ik jullie uit.

Kerk 20.21 Ik wens jullie vrede! Zoals de Vader mij heeft uitgezonden, zo zend ik jullie uit. Kerk 20.21 Ik wens jullie vrede! Zoals de Vader mij heeft uitgezonden, zo zend ik jullie uit. a. Inleiding Veel christenen verlangen ernaar hun leven met elkaar en met hun omgeving te delen met hun buren,

Nadere informatie

Jaarthema Wilhelminakerk: Volg mij. Week 2: Geroepen om... *******

Jaarthema Wilhelminakerk: Volg mij. Week 2: Geroepen om... ******* Jaarthema Wilhelminakerk: Volg mij Week 2: Geroepen om... Bij het thema: Het thema van deze week is een vervolg op het thema van de vorige keer. Toen hebben we stil gestaan bij het thema 'Geroepen' en

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord 5. Inleiding 11

Inhoudsopgave. Voorwoord 5. Inleiding 11 Inhoudsopgave Voorwoord 5 Inleiding 11 1 Eerste verkenning 15 1.1 Waarom is kennis van religie belangrijk voor journalisten? 16 1.2 Wat is religie eigenlijk? 18 1.2.1 Substantieel en functioneel 18 1.2.2

Nadere informatie

Inleiding door de burgemeester

Inleiding door de burgemeester Toespraken ter gelegenheid van de uitreiking van Koninklijke Onderscheidingen bij de Algemene Gelegenheid van 2012 (vrijdag 27 april 2012, in de Raadzaal van het gemeentehuis van Soest), uitgesproken door

Nadere informatie

Nijkleaster programma. najaar voorjaar Stilte, bezinning, verbinding Stilte, besinning, ferbining

Nijkleaster programma. najaar voorjaar Stilte, bezinning, verbinding Stilte, besinning, ferbining Nijkleaster programma najaar 2013 - voorjaar 2014 Stilte, bezinning, verbinding Stilte, besinning, ferbining nijkleaster programma Nijkleaster heeft als ambitie om een klooster nieuwe stijl te zijn waar

Nadere informatie

Diensten voor en met dove mensen

Diensten voor en met dove mensen Diensten voor en met dove mensen Een stukje geschiedenis met dank aan historicus Henk Betten -ooo- Heel lang geleden deed de Kerk heel weinig of niets voor dove mensen. Men wist geen raad met hun doof-zijn

Nadere informatie

Abdijweekend met Erik Borgman

Abdijweekend met Erik Borgman Abdijweekend met Erik Borgman vrijdag 19 oktober 2006 zondag 21 oktober 2007 Norbertijnerabdij Postel, Abdijlaan 16, 2400 Mol Abdijweekend te Postel: Lectuur en verdieping van Metamorfosen. Over religie

Nadere informatie

Kortdurende Act voor tijdens een kerkdienst verzonnen door Margriet Gosker

Kortdurende Act voor tijdens een kerkdienst verzonnen door Margriet Gosker Kortdurende Act voor tijdens een kerkdienst verzonnen door Margriet Gosker ROLVERDELING Johannes Calvijn Maarten Astrid Guillaume (Willem) Farel Astrid: : Calvijn. Calvijn We krijgen geloof ik hoog bezoek

Nadere informatie

Mogelijkheden voor het geloofsgesprek

Mogelijkheden voor het geloofsgesprek Mogelijkheden voor het geloofsgesprek Missionair werk Protestantse Kerk in Nederland Wilt u met mensen van binnen of buiten de kerk in gesprek over het christelijk geloof, dan vindt u via de tabs bovenaan

Nadere informatie

Geloven binnen en buiten verband

Geloven binnen en buiten verband Geloven binnen en buiten verband Joep de Hart Bijlagen Bijlage bij hoofdstuk 2... 1 Bijlage bij hoofdstuk 3...2 Bijlage bij hoofdstuk 4... 8 Bijlage bij hoofdstuk 2 Tabel B2.1 Deelname aan seculier vrijwilligerswerk,

Nadere informatie

Terug naar de essentie

Terug naar de essentie DE GEMEENTE ALS BEWEGING Terug naar de essentie Kees de Vlieger Een Kerygma studie Copyright Stichting Kerygma Nederland Kerkstraat 24-3 3781 GB Voorthuizen Tel. 0342-475048 E-mail: kerygma@kerygma.nl

Nadere informatie

KOSSMANN.DEJONG ARC 13 - INTERIEUR

KOSSMANN.DEJONG ARC 13 - INTERIEUR DE DODE ZEEROLLEN ARC 13 - INTERIEUR De Ruyterkade 107 1011 AB Amsterdam info@kossmanndejong.nl Tentoonstelling zaal 1. Verbeelding van belangrijke aspecten van het dagelijks leven in de tijd waarin de

Nadere informatie

Waarom zijn we hier op aarde?

Waarom zijn we hier op aarde? Waarom zijn we hier op aarde? Wat is de zin van ons tijdelijk bestaan op aarde? Wat is het doel van dit leven? Velen verzinnen zelf een antwoord. Maar heb je iets aan verzinsels?? Godsdiensten beweren

Nadere informatie

Samenvattingen Geloof ABC

Samenvattingen Geloof ABC Samenvattingen Geloof ABC Info 1ABC: Wat is geloof? Het gaat in dit project om de belangrijkste wereldgodsdiensten: jodendom, christendom, islam, hindoeïsme en boeddhisme. Deze godsdiensten geven antwoorden

Nadere informatie

Perspectief 3e editie 2 vmbo/thv Project Symbolen. 0 Start

Perspectief 3e editie 2 vmbo/thv Project Symbolen. 0 Start Perspectief 3e editie 2 vmbo/thv Project Symbolen Perspectief 3e editie 2 vmbo/thv Project Symbolen 0 Start Een symbool is een teken, logo of voorwerp met een speciale betekenis. Je kunt meteen zien wat

Nadere informatie

HC zd. 6 nr. 32. dia 1

HC zd. 6 nr. 32. dia 1 HC zd. 6 nr. 32 wie Jezus wil kennen moet de verhalen over hem lezen beschreven door Matteüs, Marcus, Lucas en Johannes terecht worden ze evangelisten genoemd ze beschrijven het evangelie ze vertellen

Nadere informatie

In het voetspoor van...

In het voetspoor van... In het voetspoor van... Bijbelse figuren en hun levensgeheim voor jongeren van 2 en 3 jaar drs. M. van Campen Zevende druk Zoetermeer Inhoud. Timotheüs - op school bij God 7 2. Adam - een gevallen mens

Nadere informatie

Vraag 4: Draagt u uw overtuiging actief over aan uw kinderen?

Vraag 4: Draagt u uw overtuiging actief over aan uw kinderen? Enquête identiteit. Vraag 1: Ik vul deze vragenlijst in: Alleen 30 (85) Samen, ouder/verzorger/kind 55 Vraag 2: Hoeveel kinderen heeft u op Het klinket: totaal 112 kinderen Vraag 3: Wat is uw religie of

Nadere informatie

ondersteuning voor evangelieverkondiging aan het joodse volk over Israël en het Jodendom handleiding voor de catecheet

ondersteuning voor evangelieverkondiging aan het joodse volk over Israël en het Jodendom handleiding voor de catecheet ondersteuning voor evangelieverkondiging aan het joodse volk over Israël en het Jodendom handleiding voor de catecheet les 1 - Jezus is een Jood Catechisanten beseffen dat Jezus een Jood is, denken erover

Nadere informatie

3. RSIN of fiscaal nummer: 001005649

3. RSIN of fiscaal nummer: 001005649 1. Formele naam kerkelijke gemeente Protestantse Gemeente te Haarlem De Protestantse Gemeente te Haarlem maakt deel uit van de Protestantse Kerk Nederland. 2. Onderdelen Protestantse Gemeente te Haarlem

Nadere informatie

De daden van de vergoddelijkte Augustus, met welke hij de wereld aan het oppergezag van het Romeinse volk onderwierp.

De daden van de vergoddelijkte Augustus, met welke hij de wereld aan het oppergezag van het Romeinse volk onderwierp. Het leven van Jezus 2.0 Preek over Handelingen 1:1-5 [dia 1] Pas kregen we van mijn schoonmoeder een foto. Een foto van vroeger, van het gezin van de opa van mijn schoonmoeders moeder. Er staat geen jaartal

Nadere informatie

GODSDIENSTIG VORMINGSONDERWIJS

GODSDIENSTIG VORMINGSONDERWIJS GODSDIENSTIG VORMINGSONDERWIJS Geachte ouders en/of verzorgers, Via de website van de school willen wij u informatie geven over het IKOS en de lessen godsdienstig vormingsonderwijs op De Achtbaan. Het

Nadere informatie

Godsdienstonderwijs vandaag

Godsdienstonderwijs vandaag Godsdienstonderwijs vandaag Vragen stellen is belangrijker dan antwoorden geven Sabien Lagrain eigen biografie godsdienst in het vrij/officieel onderwijs symbool van de hoop inkijk in het kleuteronderwijs

Nadere informatie

PSYCHOSOCIALE ZORG VOOR PATIËNTEN MET KANKER

PSYCHOSOCIALE ZORG VOOR PATIËNTEN MET KANKER PSYCHOSOCIALE ZORG VOOR PATIËNTEN MET KANKER 536 Inleiding Als u van uw behandelend specialist te horen krijgt dat u kanker heeft, krijgen u en uw naasten veel informatie en emoties te verwerken. Door

Nadere informatie

Inleiding op het thema

Inleiding op het thema Inleiding op het thema In de bijbel en in het geloof zijn beelden en symbolen belangrijk. God is zo anders dan wij kunnen bedenken, dat je niet zomaar over Hem kunt spreken. Over die onbekende wereld van

Nadere informatie

Werkbladen Voortgezet onderwijs. Naam leerling:

Werkbladen Voortgezet onderwijs. Naam leerling: Werkbladen Voortgezet onderwijs Naam leerling: Inhoud: Uitleg werkbladen Deze werkbladen horen bij de film Jerusalem. Een film die gaat over Jeruzalem, een van de oudste steden ter wereld. Ontdek waarom

Nadere informatie

De Robijn Nieuwsbrief Januari 2008. Het wonder komt ongemerkt je geest binnen wanneer die even pas op de plaats maakt en stil is.

De Robijn Nieuwsbrief Januari 2008. Het wonder komt ongemerkt je geest binnen wanneer die even pas op de plaats maakt en stil is. De Robijn Nieuwsbrief Januari 2008 Lieve mensen, Allereerst wens ik iedereen een vreugdevol nieuw jaar toe. Misschien begin je dit jaar met de beste voornemens, zoals altijd en heb je bewust gekeken naar

Nadere informatie

Serieus ingevulde enquetes: 32 17 mannen, 15 vrouwen waaronder 15 voorlezers

Serieus ingevulde enquetes: 32 17 mannen, 15 vrouwen waaronder 15 voorlezers Serieus ingevulde enquetes: 32 17 mannen, 15 vrouwen waaronder 15 voorlezers Eerste indruk Wanneer vielen de lezingen uit de Naardense Bijbel u op 0 Ik heb er eigenlijk nooit iets van gemerkt 1 Ik had

Nadere informatie

Taalles werkt! Een fotoserie in het kader van de Week van de Alfabetisering 2013

Taalles werkt! Een fotoserie in het kader van de Week van de Alfabetisering 2013 Taalles werkt! Een fotoserie in het kader van de Week van de Alfabetisering 2013 Deze fotoserie is ontwikkeld in het kader van de Week van de Alfabetisering 2013. In Utrecht wonen zo n 30.000 mensen die

Nadere informatie

Samenvatting beleid/visie Gereformeerde Kerk. te Wagenborgen voor de komende jaren tot 2018

Samenvatting beleid/visie Gereformeerde Kerk. te Wagenborgen voor de komende jaren tot 2018 Samenvatting beleid/visie Gereformeerde Kerk te Wagenborgen voor de komende jaren tot 2018 januari 2015 Waarom dit 'beleidsplan'? We kunnen discussiëren over het nut, maar dat heeft niet zoveel zin. Wel

Nadere informatie

GROEPSOPDRACHT: Bespreek met elkaar welke relatieverbanden in de Bijbel genoemd worden:

GROEPSOPDRACHT: Bespreek met elkaar welke relatieverbanden in de Bijbel genoemd worden: Relaties halen het beste in je naar boven Les 1 GROEPSOPDRACHT: Bespreek met elkaar welke relatieverbanden in de Bijbel genoemd worden: Lees met elkaar de volgende hoofdstukken en laat iemand opschrijven

Nadere informatie

Interpretatie. Interpretatie. Tarieven / mogelijkheden. Bijbel en cultuur. joodse en christelijke traditie. exegese en praktijk.

Interpretatie. Interpretatie. Tarieven / mogelijkheden. Bijbel en cultuur. joodse en christelijke traditie. exegese en praktijk. Interpretatie Uitgegeven door : Boekencentrum Uitgevers (www.boekencentrum.nl) Verschijningsfrequentie : 6 x per jaar : 48 pagina s : 1.000 exemplaren Uitvoering : Geheel full colour : 210 x 297 mm (A4),

Nadere informatie

Tuin van Heden kleuters (4-jarigen en 5-jarigen) Werken met kunst in de kerstperiode

Tuin van Heden kleuters (4-jarigen en 5-jarigen) Werken met kunst in de kerstperiode Tuin van Heden kleuters (4-jarigen en 5-jarigen) Werken met kunst in de kerstperiode Beleving Kleuters worden in hun omgeving overal geconfronteerd met de commerciële uitingen van het kerstfeest: de versierde

Nadere informatie

Welkom. in de PKN Gereformeerde Kerk Giessendam-Neder-Hardinxveld

Welkom. in de PKN Gereformeerde Kerk Giessendam-Neder-Hardinxveld Welkom in de PKN Gereformeerde Kerk Giessendam-Neder-Hardinxveld Welkom Welkom in de Gereformeerde Kerk Giessendam-Neder-Hardinxveld, aangesloten bij de Protestantse Kerk in Nederland. Wij zijn één van

Nadere informatie

Dit boekje wordt u aangeboden door. de Protestantse gemeente te Menaam

Dit boekje wordt u aangeboden door. de Protestantse gemeente te Menaam 1 Dit boekje wordt u aangeboden door de Protestantse gemeente te Menaam Het is bedoeld om onderwerpen te behandelen die te maken hebben met het dopen en de doopdienst. Daarnaast is geprobeerd enige vragen

Nadere informatie

Boekje over de kerk. voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep

Boekje over de kerk. voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep Boekje over de kerk voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep Over dit boekje Wij hebben op catechisatie wat geleerd over de kerk. Daar willen we je wat over vertellen.

Nadere informatie

De gelijkenis van de twee zonen. Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten

De gelijkenis van de twee zonen. Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten De gelijkenis van de twee zonen Lees : Mattheüs 21:28-32 Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht

De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht Lees : Mattheüs 18:21-35 Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was,heeft Hij gelijkenissen verteld

Nadere informatie

Cursussenaanbod Grootseminarie Brugge 2014-2015

Cursussenaanbod Grootseminarie Brugge 2014-2015 Cursussenaanbod Grootseminarie Brugge 2014-2015 In het bisdom Brugge is het Grootseminarie het diocesaan huis voor de opleiding en permanente vorming van de bedienaars van de eredienst: diocesane priesters,

Nadere informatie

In de Apostolische Geloofsbelijdenis worden de hoofdzaken van het christelijk geloof kort samengevat.

In de Apostolische Geloofsbelijdenis worden de hoofdzaken van het christelijk geloof kort samengevat. BELEIDSPLAN PROTESTANTSE KERK OLDELAMER/OLDETRIJNE VISIE Wij zien onze gemeente als een huis waarvan de deuren wijd open staan naar buiten toe. Het is ons streven om als gemeente in de wereld te staan

Nadere informatie

Pastoraat wat is dat?

Pastoraat wat is dat? Pastoraat wat is dat? Eigenlijk best een lastige vraag! Pastoraat daar zijn heel veel dikke boeken over geschreven. Maar na het lezen weet je het soms nog niet!? Daarom mogen jullie een paar minuten daar

Nadere informatie

Voorwoord Met oprechte blijdschap schrijf ik het voorwoord voor dit boek. Ik ken Henk Rothuizen al vele jaren en heb hem zien opgroeien tot een man van God, met een bediening die verder reikt dan zijn

Nadere informatie

Bij het gekozen thema: Het verlangen van God heb ik mij in de afgelopen dagen afgevraagd wat is mijn verlangen naar God?

Bij het gekozen thema: Het verlangen van God heb ik mij in de afgelopen dagen afgevraagd wat is mijn verlangen naar God? Geliefde mannen, Nog een poosje en dan wordt de mannenconferentie van 2015 gehouden. Bij het gekozen thema: Het verlangen van God heb ik mij in de afgelopen dagen afgevraagd wat is mijn verlangen naar

Nadere informatie

Jessica Huizer. aardrijkskunde

Jessica Huizer. aardrijkskunde Naam: Studentnummer: Opleiding: Klas: Vak: Docent: Jessica Huizer 0541685 Pabo 2P aardrijkskunde Vincent Bax 3 lessen * Introductie thema: Identiteit * introductie venster: Hindoeïsme * Les1: godsdiensten

Nadere informatie