% nwa leerlingen/ studenten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "% nwa leerlingen/ studenten"

Transcriptie

1 Multicultureel leiderschap in het primair onderwijs. Trudy Moerkamp Oktober Inleiding Het percentage docenten met een niet-westerse achtergrond is in het onderwijs nog laag. Gemiddeld over Nederland is het percentage 3%. In de grote steden ligt dit percentage aanzienlijk hoger, namelijk tussen de 5% (Utrecht) en de 15% (Amsterdam). Het percentage directieleden met een niet-westerse achtergrond is nog zeer laag, namelijk gemiddeld 1%. Gezien de culturele achtergrond van de leerlingen in het Nederlandse onderwijs, kunnen we stellen dat het docentenbestand en het bestand van directieleden nog geen afspiegeling vormt van de (multicultureel) samengestelde leerlingenpopulatie. In het primair onderwijs is 14% van de leerlingen van niet-westerse allochtone herkomst. In de vier grote steden is dit percentage 50%. Het percentage niet-westerse allochtone docenten in het po is 3%. In de vier grote steden is dit percentage 13%. % nwa leerlingen/ studenten % nwa docenten % nwa management G4* totaal G4 totaal G4 totaal Primair onderwijs 50% 14% 12% 3% 4% 1% * Dit zijn de vier grote steden: Amsterdam, Rotterdam, Utrecht en Den Haag 2. Inventarisatie In deze inventarisatie staat de vraag centraal naar de oorzaken van het relatief geringe aantal schoolleiders met een niet-westerse allochtone achtergrond. Allereerst worden een aantal achtergronden geschetst van het beroep van schoolleider en van de weg waarlangs men doorgaans dit beroep gaat uitoefenen. Daarbij komen ook de kweekvijvertrajecten en de cursussen oriëntatie op management aan de orde. Daarna wordt specifieker ingegaan op biculturele leidinggevenden. Daarbij wordt een uitstapje gemaakt naar de belemmeringen van vrouwen in hun keuze voor het schoolleiderschap. Schoolleiders: achtergrond 1. Er zijn zo n personen als directeur of adjunct-directeur in het primair onderwijs werkzaam. Het aantal directeuren is de laatste jaren iets afgenomen. Het aantal bovenschoolse directeuren is toegenomen. Met name de grote schoolbesturen met veel scholen hebben bovenschoolse directeuren in dienst. In 2005 waren er ruim 1200 bovenschoolse directeuren in het primair onderwijs werkzaam. Veel bovenschools directeuren waren al in een andere functie bij hetzelfde schoolbestuur in dienst voordat ze directeur werden. De functie van bovenschools directeur speelt blijkbaar een belangrijke rol in de loopbaanmogelijkheden binnen een bestuur. Het aantal directeuren zal de komende jaren verder afnemen. Het aantal vacatures zal echter toenemen doordat veel directeuren de komende jaren met pensioen gaan. 1 Gebaseerd op Aandachtsgroepenmonitor 2006 (OCW) en Onderwijsarbeidsmarkt in cijfers (SBO) 1

2 Schoolbesturen verwachten vooral via kweekvijvers vacatures te kunnen vervullen. Ook hoopt men door een verandering van de managementstructuur tekorten te kunnen opvangen. Competenties van schoolleiders Er zijn verschillende soorten opleidingen voor schoolleiders. Het is overigens niet verplicht voor schoolleiders om een opleiding tot schoolleider gevolgd te hebben. Hoeveel schoolleiders een opleiding tot schoolleider volgden is niet bekend, mede doordat er een grote diversiteit is aan opleidingen. In 2005 is door de Nederlandse Schoolleiders Academie (NSA) een advies voor de bekwaamheidseisen voor de werkzaamheden van leidinggevende aard in het primair onderwijs aan de minister van OCW. Het advies is tot stand gekomen is nauwe samenwerking met de beroepsgroep. Met de bekwaamheidseisen is het basisniveau gedefinieerd van leidinggevenden in het primair onderwijs. De bekwaamheidseisen zijn daardoor een belangrijk uitgangspunt voor de opleidingen voor schoolleiders, voor assessments en voor personeelsbeleid. Er zijn acht domeinen van bekwaamheid geformuleerd verdeeld over twee onderdelen: persoonlijke effectiviteit en organisatie-effectiviteit 2. Een schema met de acht domeinen is opgenomen in de bijlagen. Het competentieprofiel vormt samen met een gedragscode voor professioneel handelen en criteria voor registratie de beroepsstandaard voor leidinggevenden in het primair onderwijs. Leidinggevenden die voldoen aan de beroepsstandaard kunnen zich inschrijven in het Register Directeur Onderwijs (RDO). Een RDO moet niet alleen voldoen aan het competentieprofiel en daarvoor een onderwijskundig gerichte opleiding hebben gevolgd, maar dient zich ook te blijven professionaliseren. In het Register is vastgelegd dat een RDO ten minste 100 uur per jaar besteedt aan professionalisering. Inmiddels staan er een kleine 2000 directeuren in het Register ingeschreven. Dat is nog maar een fractie van het totaal aantal directeuren, maar het aantal RDO s neemt wel toe. Driekwart van de besturen in het primair onderwijs is bekend met het register. Ongeveer eenderde van de besturen streeft naar registratie van zijn directeuren. 3 Oriëntatie op management en kweekvijvers De traditionele weg waarlangs iemand directeur in het primair onderwijs wordt, is via het docentschap. Zoals al eerder aangegeven komt een groot deel van de schoolleiders uit het eigen bestuur en vaak ook van de eigen school. De laatste jaren zijn er trajecten ontwikkeld die enerzijds besturen in staat stellen om managementtalenten vroegtijdig te spotten en op te leiden en die anderzijds docenten die interesse hebben in het schoolleidersvak de mogelijkheid geven om zich op de functie te oriënteren en voor te bereiden. Al geruime tijd organiseren schoolbesturen kweekvijvertrajecten voor personeel uit het eigen bestuur die het talent en de ambitie hebben om een leidinggevende functie 2 De 8 bekwaamheidseisen voor de werkzaamheden van leidinggevende aard in het primair onderwijs. Nederlandse Schoolleiders Academie, Utrecht, Aandachtsgroepenmonitor 2006 OCW 2

3 (op scholen binnen het eigen bestuur) te vervullen. Deelnemers aan kweekvijvertrajecten worden vaak gevraagd door de schoolleiding om aan het traject deel te nemen 4. Maar ook meer open wervingstrategieën worden gevolgd, zoals adverteren via een personeelsbulletin of een brief aan het personeel. Belangstellenden voor het traject ondergaan vervolgens een selectieprocedure. Meestal betreft dit een gesprek en/of een assessment. Belangrijke selectiecriteria zijn competenties en kwaliteit van functioneren. Competenties die een belangrijke reden blijken te zijn om iemand voor te dragen voor een kweekvijver zijn het hebben van een visie op de ontwikkeling van de school, sociale vaardigheden en organisatorische kwaliteiten. 5 De belangrijkste voorkeur van schoolleiders blijkt te liggen bij personeel met management kwaliteiten en personeel die te kennen geven een managementfunctie te ambiëren. Doelgroepenbeleid, zoals voorkeur voor vrouwen of allochtonen speelt nauwelijks een rol. 6 In de praktijk nemen er wel veel vrouwen deel aan kweekvijvers, zo n zeventig procent van de deelnemers is vrouw. 7 Dit is lager dan het percentage vrouwelijke leerkrachten in het primair onderwijs (ongeveer 80 procent), maar veel hoger dan het percentage vrouwelijke directeuren (ongeveer 25 procent). 8 Ook is de groep die deelneemt aan kweekvijvers relatief jong: bijna de helft is jonger dan 40 jaar, terwijl dit percentage onder de zittende schooldirecteuren slechts 9 procent is. 9 Over de etnische achtergrond van de deelnemers aan kweekvijvers zijn geen cijfers bekend. Bij sommige belangstellenden voor kweekvijvertrajecten bestaat er nog twijfel bij henzelf of bij de schoolleider- of het schoolleiderschap wel iets voor hen is. Mede daardoor zijn er voortrajecten ontwikkeld voor de kweekvijvers, de zogeheten cursussen oriëntatie op management. In 2004 is het SBO samen met de AVS en de NSA cursussen gestart in verschillende regio s in het land. De cursus duurt twee dagen. Na de cursus krijgen de deelnemers van de trainer een loopbaanadvies. Het onderzoeken van de eigen vaardigheden, ambities en potenties staat centraal. Tussen 2004 en 2007 hebben er ongeveer 230 personen aan een cursus oriëntatie op management deelgenomen. De meeste deelnemers zijn enthousiast over de cursus, vooral over de tijd die ze daarin krijgen om over de eigen loopbaan na te denken. 10 Ongeveer driekwart van de deelnemers heeft na afloop een positief advies gekregen over hun potentiële leidinggevende capaciteiten. Net als in de kweekvijvertrajecten is het aandeel vrouwen in de cursus groot, ongeveer tachtig procent. Het aantal deelnemers met een biculturele achtergrond is echter gering, minder dan vijf procent. In de evaluatie worden daarvoor de volgende drie mogelijke verklaringen gegeven 11 : 4 De informatie over kweekvijvertrajecten is gebaseerd op E, Verbiest (2005) Talent verzilveren. Een onderzoek naar kweekvijvers voor leidinggevenden in het primair onderwijs. Rapport ten behoeve van het activiteitenplan schoolleider p.o. Fontys Hogescholen. 5 Met een kweekvijver investeren in nieuw managementtalent. In: Kadernieuws Extra, september Algemene Vereniging Schoolleiders. 6 Idem 7 Verbiest zie noot 4 8 Onderwijsarbeidsmarkt in Cijfers. Tellen we ook de adjunctdirecteuren mee dan komt het percentage vrouwen op 54% (www.aandachtsgroepen.nl) 9 Tellen we hier ook de adjunct-directeuren mee dan komt het percentage op 13% (www.aandachtgroepen.nl) 10 Eindverslag oriëntatie op management AVS, Idem. De letterlijke formulering in het eindverslag is: - een gepercipieerde drempelwaarde (-hoogte) rondom leidinggeven, - verder min of meer cultuurbepaalde eigenschappen (reflecterend vermogen, ed.) en 3

4 biculturele docenten durven het schoolleiderschap (nog) niet aan en onderschatten mogelijk hun kwaliteiten, biculturele docenten beschikken onvoldoende over eigenschappen die noodzakelijk zijn voor toekomstig leiderschap, met name over het vermogen tot zelfreflectie, biculturele docenten worden door hun leidinggevenden niet zo snel als talent herkent. Multiculturalisering van het onderwijspersoneel Schoolleiders zijn over het algemeen leerkrachten die doorgestroomd zijn naar een managementfunctie. Vaak zijn ze afkomstig uit het eigen bestuur, soms van dezelfde school. Aangezien er nog weinig biculturele docenten zijn is het logisch dat er ook nog weinig biculturele managers zijn. Vergroting van het aantal biculturele managers begint dus bij het vergroten van het aantal biculturele leerkrachten. Maar ook verhoudingsgewijs is het aandeel biculturele managers in het onderwijs nog gering. Anders gezegd: bij de schoolleiders in het basisonderwijs zijn mannen, autochtonen en 50-plussers oververtegenwoordigd. Vrouwen, allochtonen en jongeren zijn ondervertegenwoordigd. directeuren leraren 24% vrouw 79% vrouw 3% jonger dan 35 33% jonger dan 35 1% bicultureel 3% bicultureel Aangezien de functie van schoolleider een doorgroeifunctie is voor leraren, is het niet zo verwonderlijk dat schoolleiders gemiddeld ouder zijn dan leerkrachten. Naar de ondervertegenwoordiging van vrouwen is inmiddels veel onderzoek gedaan. Over de oorzaken van de ondervertegenwoordiging van allochtonen weten we nog weinig. Ten behoeve van deze notitie is een eerste inventarisatie gemaakt van mogelijke oorzaken. Voordat we daarop ingaan, kijken we eerst kort naar de conclusies van het onderzoek naar de oorzaken van het geringe aantal vrouwelijke schoolleiders. Mogelijk kunnen we hieruit iets leren waar het gaat om de ondervertegenwoordiging van allochtonen. Vrouwen en de functie van schoolleider Er kunnen twee belangrijke belemmeringen onderscheiden worden voor vrouwen om te kiezen voor de doorgroei naar schoolleider 12 : - het beeld dat vrouwen hebben van de functie van schoolleider; - het personeelsbeleid en de cultuur op scholen. Een deel van de vrouwelijke leraren in het basisonderwijs wil niet doorgroeien naar de functie van schoolleider, omdat ze expliciet kiezen voor het leraarschap, dat wil zeggen voor het werken met kinderen. Zij hebben een beeld van de functie als schoolleider dat te omschrijving is als: veel vergaderen, veel administratieve romplomp, veel achter het bureau zitten. Zij vinden dit geen aantrekkelijk perspectief. Bovendien schatten ze in dat de functie alleen fulltime vervuld kan worden, terwijl ze parttime willen (blijven) werken. - het vermogen van leidinggevenden in het kader van spotten van mogelijk ander (al dan niet cultuurbepaald) gedrag leidinggevende competenties te onderscheiden. Bovenstaande drie punten zijn in eigen bewoordingen samengevat. De formulering komt voor rekening van de auteur. 12 Gebaseerd op Van der Burg en Cuelenaere (2006), Vrouwen in de schoolleiding in het basisonderwijs. OCW. 4

5 Een andere belemmering vormt de mannencultuur bij een aantal schoolbesturen en bij het bovenschools management. Vrouwen hebben het gevoel zich extra te moeten bewijzen en harder te moeten worden. Er zijn vaak weinig mogelijkheden om het leidinggeven uit te proberen in bijvoorbeeld tussenfuncties, of door de deelname aan kweekvijvers. In paragraaf 2 is al beschreven dat kweekvijvers een succesvol middel kunnen zijn. De deelname van vrouwen aan kweekvijvertrajecten is groot. Om vrouwen te stimuleren de functie van schoolleider te vervullen of deel te nemen aan toeleidingstrajecten is het belangrijk om ze nadrukkelijk hiertoe uit te nodigen en hun positieve kwaliteiten expliciet te benoemen. 13 Biculturele docenten en de functie van schoolleider Verwacht mag worden dat naarmate er meer biculturele leerkrachten werkzaam zijn er ook meer biculturele schoolleiders zullen komen. Tenzij er voor biculturele leraren net als blijkbaar voor vrouwen- extra belemmeringen zijn om de functie van schoolleider te ambiëren of te vervullen. Om hier aanwijzingen voor te vinden zijn gesprekken gevoerd met personen die betrokken zijn bij (voor)opleidingen voor schoolleiders. Bovendien wordt in deze paragraaf gebruik gemaakt van het onderzoek Multiculturele teams in het onderwijs. 14 In dit onderzoek zijn gesprekken gevoerd op scholen met een multicultureel samengesteld docententeam. Over het doorstromen van biculturele docenten naar (midden-) management functies brengen schoolleiders naar voren dat zij minder vaak solliciteren naar leidinggevende functies. Sommige schoolleiders stimuleren biculturele docenten extra om leidinggevende functies op zich te nemen en proberen ze daarmee meer zelfvertrouwen te geven. Om doorstroom te bevorderen is het belangrijk dat selectieprocedures goed worden doorgelicht, zodat cultuur biases voorkomen worden. Uit de gesprekken met sleutelfiguren komen de volgende belemmeringen naar voren. - Bij sommige scholen wil men vanwege de identiteit van de school (met name protestants-christelijk) geen biculturele schoolleiders (met een islamitische achtergrond). - Sommige biculturele docenten hebben moeite met reflecteren op het eigen handelen. Zij vinden het moeilijk om te praten over wat er niet goed gaat. - Sommige biculturele docenten hebben een te hiërarchische opvatting van leidinggeven, dat past niet bij een autochtoon docententeam. - Biculturele docenten worden door schoolleiders niet herkend als managementtalent, waardoor ze minder gestimuleerd worden om door te stromen. - Biculturele docenten zijn onzeker over hun eigen kwaliteiten en durven de stap naar een managementfunctie niet aan. 3. Analyse en conclusies We hebben geconstateerd dat het aantal en het aandeel biculturele schoolleiders in het primair onderwijs nog gering is. In deze paragraaf analyseren we een aantal oorzaken die hieraan ten grondslag liggen. het loopbaanpad Over het algemeen zijn het ervaren leraren die doorgroeien naar de functie van schoolleider. Met betrekking tot diversiteit betekent dit dat het bestand aan schoolleiders in ieder geval net zo (weinig) divers is als het docentenbestand. 13 Idem 14 Keijzer e.a (2007) Multiculturele teams in het onderwijs. 5

6 Aangezien het aantal biculturele docenten nog gering is, is ook het aantal biculturele schoolleiders nog klein. Maar zou een toename van het aantal biculturele docenten dan automatisch leiden tot een toename van het aantal biculturele schoolleiders? Ten dele zal dit het geval zijn. We zien bijvoorbeeld dat het aantal vrouwen in leidinggevende functies in het primair onderwijs de laatste jaren toegenomen is. De verwachting is dat de feminisering van het beroep van schoolleider de komende jaren zal doorzetten. Maar we hebben ook gezien dat daar enige tijd voor nodig is en dat er voor vrouwen belemmeringen zijn om door te groeien naar het de positie van schoolleider. Conclusie Waarschijnlijk zal er de komende decennia wel min of meer vanzelf een (lichte) stijging te zien zijn van het aantal biculturele schoolleiders, maar die stijging zal geen gelijke tred houden met de stijging van het aantal biculturele docenten. Het stimuleren van de instroom van biculturele docenten is wel één van de strategieën om het aantal biculturele leidinggevenden te vergroten. het toeleidingsproces Er zijn de laatste jaren opleidingen ontstaan die docenten selecteren en voorbereiden op het schoolleiderschap. Dit zijn de kweekvijvertrajecten en de cursus oriëntatie op management. We zien in beide soorten trajecten een ondervertegenwoordiging van biculturele docenten. Een van de verklaringen is ook hier dat er nog relatief weinig biculturele docenten zijn. Maar ook de wijze waarop voor deze trajecten geselecteerd wordt leidt tot ondervertegenwoordiging. Aan de ene kant wordt de inschrijving voor de trajecten heel open gelaten waardoor degenen die onzeker zijn over hun mogelijkheden en een extra zetje nodig hebben niet gaan deelnemen. Een deel van de vrouwelijke en van de biculturele docenten blijkt zo n zetje wel nodig te hebben. Aan de andere kant worden deelnemers aangewezen of aangemoedigd door het bestuur of door de schoolleider. Maar die gebruiken nog weinig instrumenten voor het ontdekken van nieuwe (minder voor de hand liggende) talenten, zoals die van jonge of biculturele docenten. In het project Orientatie op Management is weliswaar een Talentspotter ontwikkeld. Maar dit instrument werd slecht gebruikt zo valt in het evaluatierapport te lezen-, onder andere doordat schoolleiders zelf wel weten waar ze op moeten letten, of en kopie van zichzelf zoeken. Conclusie In het toeleidingsproces wordt te weinig rekening gehouden met mogelijke drempels voor biculturele docenten. Bovendien zijn er nog te weinig (cultuuronafhankelijke) instrumenten beschikbaar voor het spotten van managementtalent. vaardigheden en attitude van biculturele docenten Door de respondenten wordt op een aantal belemmeringen gewezen die te maken hebben met vaardigheden en houding van sommige biculturele docenten. Genoemd worden vooral taalvaardigheid, houding ten opzichte van hiërarchie, reflectievaardigheden. Om op deze punten te kunnen bijspijkeren, zal eerst preciezer in kaart moeten worden gebracht om welke ontbrekende vaardigheden het gaat. Ten aanzien van taalvaardigheid wordt bijvoorbeeld genoemd: begrijpen van taalgrapjes e.d. Taalvaardigheid kan sterk verweven zijn met een interculturele component. In dat licht het voor de hand om aandacht te besteden aan interculturele communicatie. Ook ten aanzien van de andere vaardigheden geldt dat er, nauwkeuriger dan in deze studie mogelijk was, geanalyseerd dient te worden waar het precies om gaat. Voor een deel zal het gaan om vaardigheden die in een management(voor)opleiding getraind 6

7 kunnen worden. Maar ook hier zal het voor een deel gaan om aspecten met een culturele dimensie. Bijvoorbeeld de wijze waarop een leidinggevende omgaat met een sterk egalitaire cultuur in het onderwijs. Conclusie Nauwkeuriger dan tot nu toe gedaan is moet geanalyseerd worden welke vaardigheden biculturele docenten onvoldoende beheersen om manager te kunnen worden. Begrippen als taalvaardigheid en reflectievaardigheid zijn daarvoor te algemeen. Bovendien kunnen bij een nauwkeurige analyse elementen die vooral te maken hebben met interculturele communicatie naar voren worden gehaald. Het duidelijker en nauwkeuriger benoemen van (deel)vaardigheden maakt het veel beter mogelijk om hieraan tijdens een managagement(voor)opleiding te werken. cultuur van de school Tot slot zijn er vooroordelen vanuit het zittend personeel, de schoolleiding en bestuurders ten aanzien van biculturele leraren, die het voor hen extra moeilijk maken om door te stromen naar managementfuncties. Schoolbesturen die werk willen maken van intercultureel personeelsbeleid en de doorstroom van biculturele docenten naar managementfuncties mogelijk willen maken, zullen fundamentele vragen niet uit de weg kunnen gaan. Vragen als: wat vinden wij goed leiderschap in relatie tot ons primaire proces en onze leerlingpopulatie, waarom doen we het zoals we het doen en is dat nog functioneel, zien we bepaalde talenten over het hoofd? Conclusie Om de doorstroom van biculturele docenten naar managementfuncties mogelijk te maken is het onvermijdelijk om kritisch te kijken naar de gegroeide cultuur en deze opnieuw tegen het licht te houden. 7

8 LITERATUUR AVS (2004) Met een kweekvijver investeren in nieuw managementtalent. In: Kadernieuws Extra, september Algemene Vereniging Schoolleiders. AVS (2007). Orientatie op management. Wervingsplan voor potentiele leidinggevenden in het primair onderwijs. Van mei 2004 tot augustus Eindverslag van het project. Utrecht, AVS. Van der Burg en Cuelenaere (2006), Vrouwen in de schoolleiding in het basisonderwijs. OCW. Kessel, N. Van, B. Kurver, F. Wartenbergh-Cras (2007), Aandachtgroepenmonitor Resultaten van een onderzoek naar de inzet van personeel in het onderwijs, arbeidsduurverlening en scholing. OCW. Keijzer, L., Winthagen, T., Vries, S. (2007) Multiculturele teams in het onderwijs. SBO (interne publicatie) SBO (2007) Onderwijsarbeidsmarkt in cijfers. NSA (2005). De 8 bekwaamheidseisen voor de werkzaamheden van leidinggevende aard in het primair onderwijs. Utrecht, Nederlandse Schoolleiders Academie. Verbiest, E. (2005) Talent verzilveren. Een onderzoek naar kweekvijvers voor leidinggevenden in het primair onderwijs. Rapport ten behoeve van het activiteitenplan schoolleider p.o. Fontys Hogescholen. 8

9 BIJLAGE Persoonlijke effectiviteit Competent in zelfsturing: Onderwijs is geen neutrale activiteit. Bekwame leidinggevenden handelen vanuit hun professionele identiteit en weten zich in hun handelen gedreven door persoonlijke en professionele waarden. Zij zijn zich bewust van hun specifieke leiderschapsrol en hun maatschappelijke verantwoordelijkheid. Hiervoor zijn professioneel en maatschappelijk zelfbewustzijn de voorwaarden. Van leidinggevenden in het primair onderwijs vraagt dit reflectie, ontwikkeling. Intrapersoonlijk competent: Onderwijs is complex en speelt zich af in een complexe werkelijkheid. Bekwame leidinggevenden bezitten denkkracht:het vermogen om adequaat informatie te verzamelen en te verwerken met als doel om complexe situaties te begrijpen, problemen en vraagstukken te verhelderen, hanteerbaar te maken of te voorkomen. Ze zijn kritisch en creatief, verkennen uiteenlopende oplossingsrichtingen en zijn besluitvaardig. Competent in het aansturen van professionals: Goed onderwijs is met name een teamverantwoordelijkheid. Op basis ven een gedeelde visie en met heldere doelen voor ogen zijn bekwame leidinggevenden in hun leidende rol in staat om het beste in medewerkers naar boven te brengen en dienstbaar te maken aan de organisatie. Zij zijn gericht op het creëren van leer- en ontwikkelingsmogelijkheden, zowel op individueel-, team- als organisatieniveau. Zij hebben aandacht voor hun medewerkers, bevorderen teamgeest en samenwerkingsbereidheid, stralen vertrouwen uit en delen leiderschap. Interpersoonlijk competent: Goed leidinggeven is vooral goed Domeinen van bekwaamheid Organisatie-effectiviteit Competent in het ontwikkelen, aansturen en begeleiden van het primaire proces: In een school gaat het om het bieden van goed onderwijs. Bekwame leidinggevenden zien de ontwikkeling van kinderen als hun primaire verantwoordelijkheid. Zij hebben zicht op de ontwikkelingen in en de resultaten van het pedagogisch-didactisch, het vakinhoudelijk en het organisatorisch handelen in de school. Op grond daarvan geven zij vorm en inhoud aan de ondersteuning van het primaire proces, de onderwijsontwikkeling en de samenwerkingsrelaties met ouders. Competent in organisatieontwikkeling: Goed onderwijs is in ontwikkeling. Bekwame leidinggevenden zijn in staat om samen met medewerkers, ouders en bestuur een gedragen visie op onderwijs, opvoeding en organisatie te ontwikkelen. Vanuit deze visie inspireert en motiveert een leider. Een bekwame leidinggevende zet de koers uit, stuurt bij en zorgt ervoor dat de organisatie op koers blijft en haar doelen haalt. Competent in organisatiebeleid en -beheer Goed onderwijs vraagt om goede organisatie. Bekwame leidinggevenden zijn verantwoordelijk voor een veilige, effectieve en efficiënte organisatie. Zij scheppen randvoorwaarden, realiseren een optimale inzet van tijd, mensen en middelen en komen tot samenhangend beleid op basis van de visie van de organisatie. Competent in onderwijsondernemerschap: 9

10 communiceren. De daadkracht en de effectiviteit van leidinggevenden wordt in hoge mate bepaald door de wijze waarop zij communiceren en relaties onderhouden. Bekwame leidinggevenden bevorderen een positieve sfeer, hebben inzicht in het eigen gedrag en de invloed en effecten daarvan op anderen. Onderwijs is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Bekwame leidinggevenden werken actief samen met de omgeving. Zij anticiperen op ontwikkelingen, gaan doelbewust om met wet- en regelgeving, omgevingseisen en ouders, maatschappelijke instellingen en andere organisaties die de school beïnvloeden. 10

nsa De 8 bekwaamheideisen voor de werkzaamheden van leidinggevende aard in het primair onderwijs NEDERLANDSE SCHOOLLEIDERS ACADEMIE

nsa De 8 bekwaamheideisen voor de werkzaamheden van leidinggevende aard in het primair onderwijs NEDERLANDSE SCHOOLLEIDERS ACADEMIE De 8 bekwaamheideisen voor de werkzaamheden van leidinggevende aard in het primair onderwijs nsa NEDERLANDSE SCHOOLLEIDERS ACADEMIE DUTCH PRINCIPALS ACADEMY Wat is goed leidinggeven? Als leidinggevenden

Nadere informatie

Toelichting competenties

Toelichting competenties Toelichting competenties De vraag van dit onderzoek was of leerkrachten, intern begeleiders en schoolleiders die werken met nieuwkomers aanvullende of extra competenties nodig hebben bovenop de bekwaamheidseisen

Nadere informatie

Werving van leraren. Onderzoek in opdracht van SBO. Sil Vrielink Lette Hogeling Danny Brukx. ResearchNed bv Nijmegen, oktober 08

Werving van leraren. Onderzoek in opdracht van SBO. Sil Vrielink Lette Hogeling Danny Brukx. ResearchNed bv Nijmegen, oktober 08 Werving van leraren Onderzoek in opdracht van SBO Sil Vrielink Lette Hogeling Danny Brukx ResearchNed bv Nijmegen, oktober 08 2008 ResearchNed Nijmegen in opdracht van het SBO. Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Loopbanen in het onderwijs? Analyse van de loopbaanontwikkeling van onderwijspersoneel

Loopbanen in het onderwijs? Analyse van de loopbaanontwikkeling van onderwijspersoneel Loopbanen in het onderwijs? Analyse van de loopbaanontwikkeling van onderwijs 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Resultaten Karin Jettinghoff en Jo Scheeren, SBO Januari 2010 2 1. Inleiding Tot voor kort

Nadere informatie

Het traceren en ontwikkelen van potentieel leidinggevenden rechtbank Amsterdam 2013.

Het traceren en ontwikkelen van potentieel leidinggevenden rechtbank Amsterdam 2013. Het traceren en ontwikkelen van potentieel leidinggevenden rechtbank Amsterdam. 1. Doel Door het formeren van een managementpool wil de rechtbank: - medewerkers binnen de rechtbank, die zich onderscheiden

Nadere informatie

Stichting Openbaar Onderwijs Oost Groningen. Project Kweekvijver

Stichting Openbaar Onderwijs Oost Groningen. Project Kweekvijver Stichting Openbaar Onderwijs Oost Groningen Project Kweekvijver Overleg Datum Afgehandeld DOPO 17-6-2010 Ja BESTUUR 27-4-2010 Ja GMR 6-9-2010 Ja BESTUUR 9-11-2010 Ja Inhoudsopgave Inleiding 2 1. De Huidige

Nadere informatie

Evenredige verdeling man / vrouw bij het Veenplaspersoneel

Evenredige verdeling man / vrouw bij het Veenplaspersoneel Evenredige verdeling man / vrouw bij het Veenplaspersoneel Opgesteld : maart 2006 Vastgesteld : juni 2006 0 Inhoudsopgave Inleiding 2 2005 vergeleken met 1999 2 Genomen maatregelen vanaf 1999 3 Nieuwe

Nadere informatie

Procedure benoeming directeur

Procedure benoeming directeur Procedure benoeming directeur 1. ALGEMEEN 1.1. De algemeen directeur maakt kenbaar dat de vacature vacant wordt. Met het mandaat van het bestuur is hij namens het bevoegd gezag leidend gedurende de werving-

Nadere informatie

Compentieprofiel Adjunct-directeur AB

Compentieprofiel Adjunct-directeur AB 1. Onderwijskundig leiderschap Gericht op het primaire proces Kwaliteitszorg 2. Visiegericht leiderschap Organisatieontwikkeling 3. Aansturen van professionals Aansturen van professionals Interpersoonlijk

Nadere informatie

Informatie werving & selectieproces. Directeur Leeuwarder Schoolvereniging

Informatie werving & selectieproces. Directeur Leeuwarder Schoolvereniging Informatie werving & selectieproces Directeur Leeuwarder Schoolvereniging Mei 2014 PROCEDURE Kandidaten die zich herkennen in het profiel nodigen wij uit te solliciteren. Uw motivatie, vergezeld van een

Nadere informatie

Samen. stevige. ambities. werken aan. www.schoolaanzet.nl

Samen. stevige. ambities. werken aan. www.schoolaanzet.nl Samen werken aan stevige ambities www.schoolaanzet.nl School aan Zet biedt ons kennis en inspiratie > bestuurder primair onderwijs Maak kennis met School aan Zet School aan Zet is de verbinding tussen

Nadere informatie

Inwerken van een beginnend schoolleider. In positie komen, in positie blijven. Door: Hans Burgmans, adviseur KPC Groep

Inwerken van een beginnend schoolleider. In positie komen, in positie blijven. Door: Hans Burgmans, adviseur KPC Groep Inwerken van een beginnend schoolleider. In positie komen, in positie blijven. Door: Hans Burgmans, adviseur KPC Groep Je hebt je sollicitatie net achter de rug, de felicitaties van je nieuwe collega s

Nadere informatie

thomas more hogeschool Leiderschapsacademie

thomas more hogeschool Leiderschapsacademie thomas more hogeschool Leiderschapsacademie Colofon 2015 Rotterdam, mei 2015 Thomas More Hogeschool, Rotterdam Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in

Nadere informatie

Competenties directeur Primair Onderwijs ONDERWIJS. Schoolmanagement

Competenties directeur Primair Onderwijs ONDERWIJS. Schoolmanagement Competenties directeur Primair Onderwijs ONDERWIJS Schoolmanagement Ontwikkelt een gezamenlijke visie op onderwijs en opvoeding en houdt deze levend. Schept optimale randvoorwaarden voor goed onderwijs.

Nadere informatie

Kweekvijver voor management

Kweekvijver voor management Kweekvijver voor management Informatie voor besturen en bovenschools management is een onderdeel van Kweekvijver voor management Zeven jaar geleden startte OBD Noordwest op verzoek van het ISOB de eerste

Nadere informatie

KENMERKEN VAN KWEEKVIJVERTRAJECTEN

KENMERKEN VAN KWEEKVIJVERTRAJECTEN VISSEN NAAR TALENT - 1: kenmerken en kwaliteit van kweekvijvers Verschenen als : Verbiest, E. & Vermeulen, M. (2006): Vissen naar talent (1). Basisschoolmanagement, (20) nr. 3, blz. 1-8. Al een aantal

Nadere informatie

Diversiteit Loont?! Factsheet Middelbaar Beroepsonderwijs

Diversiteit Loont?! Factsheet Middelbaar Beroepsonderwijs Diversiteit Loont?! Factsheet Middelbaar Beroepsonderwijs Inleiding In opdracht van het Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt heeft EIM onderzoek gedaan naar de meerwaarde van diversiteitsbeleid in het onderwijs.

Nadere informatie

Leidinggeven bij de stad Antwerpen

Leidinggeven bij de stad Antwerpen Visietekst Leidinggeven bij de stad Antwerpen 1. Inleiding Leidinggevenden zijn sleutelfiguren in onze organisatie. Zij hebben een voorbeeldfunctie, zorgen voor de vertaling van doelstellingen naar concrete

Nadere informatie

De speerpunten van de SPCO-scholen

De speerpunten van de SPCO-scholen Meerjaren Plan 2012-2015 De speerpunten van de SPCO-scholen Inleiding Strategische speerpunten Hart voor kinderen Met veel genoegen presenteren wij de samenvatting van ons strategisch meerjarenplan Hart

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag.. Voortgezet Onderwijs Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den

Nadere informatie

- het groeiende tekort aan schooldirecteuren en het vinden van een oplossing voo dit probleem. - de verinnerlijkte cultuur opengebroken zou worden en

- het groeiende tekort aan schooldirecteuren en het vinden van een oplossing voo dit probleem. - de verinnerlijkte cultuur opengebroken zou worden en Titel: Bazen van buiten, een oplossing in het basisonderwijs die onvoldoende zoden aan de dijk zet. Datum: 17 augustus 2010 Van: Peter van Leeuwen (www.petervanleeuwenconsultancy.nl) In de komende periode

Nadere informatie

Het hoofdstuk effectiever werken aan diversiteit geschreven door lector Dr. Sjiera de Vries is onderdeel van De Staat van de Ambtelijke Dienst (STAD)

Het hoofdstuk effectiever werken aan diversiteit geschreven door lector Dr. Sjiera de Vries is onderdeel van De Staat van de Ambtelijke Dienst (STAD) Het hoofdstuk effectiever werken aan diversiteit geschreven door lector Dr. Sjiera de Vries is onderdeel van De Staat van de Ambtelijke Dienst (STAD) 2013. De gehele publicatie is na te lezen op de website

Nadere informatie

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Naam: School: Daltoncursus voor leerkrachten Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Inleiding: De verantwoordelijkheden van de leerkracht zijn samen te vatten door vier beroepsrollen te

Nadere informatie

spoorzoeken en wegwijzen

spoorzoeken en wegwijzen spoorzoeken en wegwijzen OVERZICHT OPLEIDINGEN OPBRENGSTGERICHT LEIDERSCHAP Opbrengstgericht leiderschap Opbrengstgericht werken en opbrengstgericht leiderschap zijn termen die de afgelopen jaren veelvuldig

Nadere informatie

projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016

projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016 projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016 Doelstellingen professionaliseringstraject Het SWV heeft als doelstellingen voor het

Nadere informatie

Bekwaamheidseisen leraren

Bekwaamheidseisen leraren Concept eindversie 20 mei 2004 Bekwaamheidseisen leraren Stichting Beroepskwaliteit Leraren en ander onderwijspersoneel Inleiding Wat goed onderwijs is, wordt bepaald door de samenleving. Die stelt zich

Nadere informatie

Vereniging Montessorischool Waalsdorp

Vereniging Montessorischool Waalsdorp Vacature DIRECTEUR (M/V) Vereniging Montessori Waalsdorp zoekt per nieuw schooljaar, bij voorkeur per 1 augustus 2015 een gedreven, inspirerende directeur met passie voor het montessorionderwijs. Functienaam:

Nadere informatie

Voldoende is niet goed genoeg.. Strategisch beleidsplan 2015/2019. Stichting H 3 O

Voldoende is niet goed genoeg.. Strategisch beleidsplan 2015/2019. Stichting H 3 O Voldoende is niet goed genoeg.. Strategisch beleidsplan 2015/2019 Stichting H 3 O 1 Bijzonder Wat is het bijzondere van H 3 O? Waarin onderscheidt H 3 O zich, wat maakt het verschil? En wat wil H 3 O waarmaken?

Nadere informatie

Analyse van de instroom van allochtone studenten op de pabo 1

Analyse van de instroom van allochtone studenten op de pabo 1 Analyse van de instroom van allochtone studenten op de pabo 1 Inleiding Hoeveel en welke studenten (autochtoon/allochtoon) schrijven zich in voor de pabo (lerarenopleiding basisonderwijs) en blijven na

Nadere informatie

14 april 2008 PO/B&B/2008/9198

14 april 2008 PO/B&B/2008/9198 Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Den Haag Ons kenmerk 14 april 2008 PO/B&B/2008/9198 Onderwerp verlichting leergang bewegingsonderwijs Inleiding

Nadere informatie

Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Peter Leisink

Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Peter Leisink Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs Peter Leisink Opzet van deze leergang Introductie Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs: inhoudelijke verkenning Programma en docenten leergang strategisch

Nadere informatie

Nota evenredige vertegenwoordiging van vrouwen in leidinggevende functies in het onderwijs van de Stichting Primair Onderwijs Venray en regio

Nota evenredige vertegenwoordiging van vrouwen in leidinggevende functies in het onderwijs van de Stichting Primair Onderwijs Venray en regio Nota evenredige vertegenwoordiging van vrouwen in leidinggevende functies in het onderwijs van de Stichting Primair Onderwijs Venray en regio Vastgesteld Stichting Primair Onderwijs Venray en regio Statutair

Nadere informatie

Culturele diversiteit in het onderwijs

Culturele diversiteit in het onderwijs Rally Rijkschroeff m.m.v. Nathan Deen en Roline Redmond Culturele diversiteit in het onderwijs Het maatschappelijk debat Full Color November 2002 Samenvatting Inleiding De aanwezigheid en de instroom van

Nadere informatie

Diversiteitsmonitor. Cijfers en feiten over diversiteit in het po, vo, mbo en op lerarenopleidingen. Een stand van zaken

Diversiteitsmonitor. Cijfers en feiten over diversiteit in het po, vo, mbo en op lerarenopleidingen. Een stand van zaken Diversiteitsmonitor 2005 2006 2007 Cijfers en feiten over diversiteit in het po, vo, mbo en op lerarenopleidingen. Een stand van zaken Diversiteitsmonitor Cijfers en feiten over diversiteit in het po,

Nadere informatie

Figuur 1: Aantal gediplomeerde studenten lerarenopleidingen studiejaar 2004-2008 (bronnen: hbo-raad en vsnu, bewerkt door sbo)

Figuur 1: Aantal gediplomeerde studenten lerarenopleidingen studiejaar 2004-2008 (bronnen: hbo-raad en vsnu, bewerkt door sbo) Aantal gediplomeerden aan de lerarenopleidingen in Nederland Ondanks huidige en verwachte lerarentekorten is er geen sprake van een substantiële groei van aantal gediplomeerden aan de verschillende lerarenopleidingen.

Nadere informatie

Bijeenkomsten 2012-2013

Bijeenkomsten 2012-2013 Bijeenkomsten 2012-2013 Datafeedforward Intervisie Lezing/masterclass gekoppeld aan professionele leergemeenschap Werken in een Professionele LeerGemeenschap Motto: Professionals doen het samen en doen

Nadere informatie

Competentieprofiel Directeur Primair Onderwijs Werkmaatschappij Openbaar Onderwijs Groningen School: Concept, versie 27 februari 2006

Competentieprofiel Directeur Primair Onderwijs Werkmaatschappij Openbaar Onderwijs Groningen School: Concept, versie 27 februari 2006 Competentieprofiel Directeur Primair Onderwijs Werkmaatschappij Openbaar Onderwijs Groningen School: Concept, versie 27 februari 2006 De Nederlandse Schoolleiders Academie (NSA) heeft, in opdracht van

Nadere informatie

Kennis en opleiding: - onderwijsbevoegdheid - ervaring met NT2 onderwijs is een pre, maar geen verplichting.

Kennis en opleiding: - onderwijsbevoegdheid - ervaring met NT2 onderwijs is een pre, maar geen verplichting. Profielbeschrijving. Het onderwijs aan nieuwkomers vraagt een specifiek profiel. Daarom vragen wij van je: - een afgeronde Pabo-opleiding met minimaal 3 jaar werkervaring - affiniteit met het werken met

Nadere informatie

De lerende Overblijf Medewerker

De lerende Overblijf Medewerker Whitepaper tussenschoolse opvang Overblijf Academie Maart 2014 Inleiding Deze whitepaper is bedoeld voor schoolleiders, directies en besturen in het primair onderwijs in Nederland die willen weten hoe

Nadere informatie

COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT

COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT DE SBL competenties COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT De leraar primair onderwijs moet ervoor zorgen dat er in zijn groep een prettig leef- en werkklimaat heerst. Dat is de verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Strategisch beleid 2015-2019 Het proces

Strategisch beleid 2015-2019 Het proces Strategisch beleid 2015-2019 Het proces Beleidsjaar 14-15 we maken de balans op Missie en kernwaarden/uitgangspunten Dit zijn wij, hier staan we voor Nadere analyse Wat gaat goed, wat pakken we aan Wat

Nadere informatie

Profiel. Hoofd Beleid en Advies. 2 juni 2016. Opdrachtgever Stichting de Haagse Scholen

Profiel. Hoofd Beleid en Advies. 2 juni 2016. Opdrachtgever Stichting de Haagse Scholen Profiel Hoofd Beleid en Advies 2 juni 2016 Opdrachtgever Stichting de Haagse Scholen Voor meer informatie over de functie Jeannette van der Vorm, adviseur Leeuwendaal Telefoon (088) 00 868 00 Voor sollicitatie

Nadere informatie

De scholen zijn aan zet Tussenrapportage programma School aan Zet

De scholen zijn aan zet Tussenrapportage programma School aan Zet De scholen zijn aan zet Tussenrapportage programma School aan Zet september 2012 Tussenrapportage Programma School aan Zet september 2012 Inleiding Elk schoolteam staat voor de uitdaging om het onderwijs

Nadere informatie

Werkdocument functioneringsgesprek voor leerkrachten 1

Werkdocument functioneringsgesprek voor leerkrachten 1 Werkdocument functioneringsgesprek voor leerkrachten 1 Inleiding: De VCOG kent een tweejarige gesprekkencyclus. In het ene jaar houdt de leidinggevende een functioneringsgesprek met de leerkracht. In het

Nadere informatie

5. Onderwijs en schoolkleur

5. Onderwijs en schoolkleur 5. Onderwijs en schoolkleur Niet-westerse allochtonen verlaten het Nederlandse onderwijssysteem gemiddeld met een lager onderwijsniveau dan autochtone leerlingen. Al in het basisonderwijs lopen allochtone

Nadere informatie

De rol van de beroepsstandaard van lerarenopleiders in het personeelsbeleid. Voorloper Kwaliteit van lerarenopleiders

De rol van de beroepsstandaard van lerarenopleiders in het personeelsbeleid. Voorloper Kwaliteit van lerarenopleiders De rol van de beroepsstandaard van lerarenopleiders in het personeelsbeleid Voorloper Kwaliteit van lerarenopleiders Véronique van de Reijt en Quinta Kools Fontys Lerarenopleiding Tilburg Context van de

Nadere informatie

Voorwoord 4. Leeswijzer 6. Inleiding 8. 2. Wat gaan we de leerlingen leren? Hoe weten we of de leerlingen de leerstof geleerd hebben?

Voorwoord 4. Leeswijzer 6. Inleiding 8. 2. Wat gaan we de leerlingen leren? Hoe weten we of de leerlingen de leerstof geleerd hebben? Inhoud Voorwoord 4 Leeswijzer 6 Inleiding 8 1. Focus op leren: een helder en overtuigend doel 13 2. Wat gaan we de leerlingen leren? Hoe weten we of de leerlingen de leerstof geleerd hebben? 29 3. Wat

Nadere informatie

OOP ers in het vo. Arbeidsmarktpositie, scholingsmogelijkheden en werktevredenheid van

OOP ers in het vo. Arbeidsmarktpositie, scholingsmogelijkheden en werktevredenheid van Arbeidsmarktpositie, scholingsmogelijkheden en werktevredenheid van OOP ers in het vo Gegevens over het onderwijsondersteunend personeel (OOP) uit de Arbeidsmarktanalyse ondersteunend personeel voortgezet

Nadere informatie

Functieprofiel. VOORZITTER EN LID RAAD VAN TOEZICHT Fidarda - SKOD

Functieprofiel. VOORZITTER EN LID RAAD VAN TOEZICHT Fidarda - SKOD bezoekadres Stationsstraat 29 a 9401 KW Assen postadres Postbus 479 9400 AL Assen telefoon (0592) 30 84 58 fax (0592) 33 15 35 e-mail info@ypsylon.nl KvK Friesland 56.48.77.54 www.ypsylon.nl Functieprofiel

Nadere informatie

dit gaat over mij en mijn vak het is snel en gemakkelijk en je ziet wat je hebt bereikt

dit gaat over mij en mijn vak het is snel en gemakkelijk en je ziet wat je hebt bereikt nieuw in mijn functie, had ik snel en goed overzicht wat er speelde in mijn team ik heb met COSMO in kaart waar ik zelf voor sta we zien een grote groei van de ontwikkelingen in de teams nu hebben we veel

Nadere informatie

DEFINITIES COMPETENTIES

DEFINITIES COMPETENTIES DEFINITIES COMPETENTIES A. MENSEN LEIDINGGEVEN A1 Sturen Geeft op een duidelijke manier richting aan een team, neemt de leiding op zich, zet mensen en middelen zodanig in dat doelen met succes worden bereikt.

Nadere informatie

Human Resource Management in het onderwijs Personeel maakt het verschil

Human Resource Management in het onderwijs Personeel maakt het verschil Human Resource Management in het onderwijs Personeel maakt het verschil Leerdoelen De student kent de belangrijkste voorwaarden voor Human Resource Management en kan voorstellen doen om het personeelsbeleid

Nadere informatie

Competentieprofiel. kaderlid LGB Beroepsinhoud Zorg

Competentieprofiel. kaderlid LGB Beroepsinhoud Zorg Competentieprofiel kaderlid LGB Beroepsinhoud Zorg Generieke Competenties... 2 Affiniteit met kaderlidmaatschap... 2 Sociale vaardigheden... 2 Communicatie... 2 Lerend vermogen... 3 Initiatiefrijk... 3

Nadere informatie

Leraarschap en leiderschap. Marco Snoek Hogeschool van Amsterdam Kenniscentrum Onderwijs en Opvoeding

Leraarschap en leiderschap. Marco Snoek Hogeschool van Amsterdam Kenniscentrum Onderwijs en Opvoeding Leraarschap en leiderschap Marco Snoek Hogeschool van Amsterdam Kenniscentrum Onderwijs en Opvoeding Inhoud De opkomst van de leraar Beelden over leiderschap Shit & assholes Leiderschapskwaliteiten Structuur

Nadere informatie

Competenties Schoolleider. Voor ieder kind het beste bereiken met passie, plezier en professionaliteit

Competenties Schoolleider. Voor ieder kind het beste bereiken met passie, plezier en professionaliteit Competenties Schoolleider Voor ieder kind het beste bereiken met passie, plezier en professionaliteit SOPOH Competenties schoolleiding 1 Inleiding: Voor het benoemen van de competenties voor de functionerings-/

Nadere informatie

De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN

De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN M.11i.0419 De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN versie 02 M.11i.0419 Naam notitie/procedure/afspraak Visie op professionaliseren Eigenaar/portefeuillehouder Theo Bekker

Nadere informatie

Dubbelspoor, traject voor zij-instromende directeuren in het primair onderwijs

Dubbelspoor, traject voor zij-instromende directeuren in het primair onderwijs Informatiebrochure Dubbelspoor 2014-2016 Marnix Onderwijscentrum, Utrecht Dubbelspoor, traject voor zij-instromende directeuren in het primair onderwijs Blad 1/8 Waarom Dubbelspoor? De arbeidsmarkt vertoont

Nadere informatie

Monitor Volwaardige Arbeidsrelaties

Monitor Volwaardige Arbeidsrelaties Monitor Volwaardige Arbeidsrelaties in de architectenbranche QUICKSCAN mei 2013 Inhoud Monitor Volwaardige Arbeidsrelaties 3 Resultaten 6 Bureau-intermediair I Persoonlijk urenbudget 6 Keuzebepalingen

Nadere informatie

Beroepsstandaard schoolleiders VO

Beroepsstandaard schoolleiders VO Beroepsstandaard schoolleiders VO Vastgesteld op 27 november 2014 door de Algemene Leden Vergadering van de INHOUDSOPGAVE INTRODUCTIE... 3 OPBOUW VAN DE BEROEPSSTANDAARD... 4 1. DE BEROEPSGROEP... 5 2.

Nadere informatie

Aan de slag met het. Leren Inhoud Geven

Aan de slag met het. Leren Inhoud Geven Aan de slag met het ontwikkelmodel Samen Leren Inhoud Geven Het ontwikkelmodel Samen Leren Inhoud Geven is een handvat om de dialoog te voeren over de ontwikkeling naar een lerende organisatie. Door hierover

Nadere informatie

Reactie deelnemer: Mijn motto bij de start van het ontwikkelprogramma was: Denken, Durven, Doen!

Reactie deelnemer: Mijn motto bij de start van het ontwikkelprogramma was: Denken, Durven, Doen! LEIDERSCHAP IN ONTWIKKELING: Eerste resultaten van het Talentprogramma voor aankomend leidinggevenden in het St. Antonius Ziekenhuis Richard van de Loo, Netty Turkenburg en Frans Klomp 1. Om te voorzien

Nadere informatie

Dit artikel en onderzoek zijn onderdeel van mijn afstudeeropdracht bij de eerstegraadsopleiding wiskunde bij het IVLOS in Utrecht.

Dit artikel en onderzoek zijn onderdeel van mijn afstudeeropdracht bij de eerstegraadsopleiding wiskunde bij het IVLOS in Utrecht. Han Bäumer han.baumer@xs4all.nl Vaardigheden inzichtelijk UniC en!mpulse zijn twee scholen die naast de cognitieve vaardigheden ook (persoonlijke) vaardigheden trainen. Om deze vaardigheden te concretiseren

Nadere informatie

TACTISCH MANAGER. Werkzaam bij de brandweer

TACTISCH MANAGER. Werkzaam bij de brandweer PORTFOLIO TACTISCH MANAGER Werkzaam bij de brandweer Status Het format van dit portfolio is vastgesteld door de deelprojectgroep Kwaliteitsinstrumenten van het project Kwaliteit Brandweerpersoneel in juni

Nadere informatie

VU PRE UNIVERSITY COLLEGE VOOR DE SCHOLIER DIE VERDER KIJKT

VU PRE UNIVERSITY COLLEGE VOOR DE SCHOLIER DIE VERDER KIJKT VU PRE UNIVERSITY COLLEGE VOOR DE SCHOLIER DIE VERDER KIJKT NAAR VU PRE UNIVERSITY COLLEGE VERDIEPT, VERRIJKT EN VERBINDT De VU wil graag met u werken aan de versterking van de kwaliteit van het voortgezet

Nadere informatie

Management Oriëntatie Traject 1

Management Oriëntatie Traject 1 Management Oriëntatie Traject 1 binnen de (speciale 2 ) basisscholen van de Unicoz onderwijsgroep 1 Verder MOT genoemd 2 Verder wordt gesproken over de basisscholen. Hiermee wordt ook speciale basisschool

Nadere informatie

Starters-enquête. 9 september 2014. Een initiatief van AOb-Groene Golf en het NCRV-programma Altijd Wat

Starters-enquête. 9 september 2014. Een initiatief van AOb-Groene Golf en het NCRV-programma Altijd Wat Starters-enquête 9 september 2014 Een initiatief van AOb-Groene Golf en het NCRV-programma Altijd Wat 1 EEN STROEVE START Een fantastische baan, maar heel erg zwaar. De Groene Golf de jongerenafdeling

Nadere informatie

Steeman HRD Assessment Centers

Steeman HRD Assessment Centers Steeman HRD Wijk bij Duurstede www.steemanhrd.com info@steemanhrd.com tel: +31 (0)6 2367 1321 Steeman Human Resource Development ondersteunt individuele medewerkers, teams en organisaties bij het formuleren,

Nadere informatie

Samenvatting eindvoorstel CAO PO 2014-1015

Samenvatting eindvoorstel CAO PO 2014-1015 Samenvatting eindvoorstel CAO PO 2014-1015 (20140411) Dit eindvoorstel komt voort uit de gesprekken die de PO-Raad en de werknemersorganisaties voerden tussen november 2013 en februari 2014. Het is de

Nadere informatie

ocw0000352 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal s-gravenhage, 19 maart 2001

ocw0000352 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal s-gravenhage, 19 maart 2001 ocw0000352 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal s-gravenhage, 19 maart 2001 Bij brief van 20 december 2000 (AB/2000/52374) heb ik u geïnformeerd over de stand van zaken bij het zij-instroom

Nadere informatie

Profielschets. Afdelingsleider

Profielschets. Afdelingsleider Profielschets Afdelingsleider Krimpenerwaard College in Krimpen aan den IJssel, 2016 Profielschets Afdelingsleider (LD) Krimpenerwaard College Afdelingsleider mavo en afdelingsleider havo. Per vacante

Nadere informatie

Nieuw in Amsterdam. De IB academie van het openbaar basisonderwijs. Ben je IB-er en wil je verder of heb je de ambitie IB-er te worden?

Nieuw in Amsterdam. De IB academie van het openbaar basisonderwijs. Ben je IB-er en wil je verder of heb je de ambitie IB-er te worden? Nieuw in Amsterdam De IB academie van het openbaar basisonderwijs Ben je IB-er en wil je verder of heb je de ambitie IB-er te worden? Meld je dan nu aan! Stilstaan is achteruit gaan Paul Beke,57 jaar,

Nadere informatie

Competentieprofiel Teamleider Scouting Lambertus Reuver

Competentieprofiel Teamleider Scouting Lambertus Reuver Competentieprofiel Teamleider Scouting Lambertus Reuver Leeswijzer Voor je ligt het competentieprofiel van de teamleider. Het profiel beschrijft wat er van een goed functionerende teamleider wordt verwacht.

Nadere informatie

Interculturele managementcompetenties

Interculturele managementcompetenties Handreiking Interculturele managementcompetenties Handreiking voor (opleidings)managers in het hsao HO-raad, oktober 2012 Project intercultureel vakmanschap in het hsao Deelproject van het ZonMw programma

Nadere informatie

1 Interpersoonlijk competent

1 Interpersoonlijk competent 1 Interpersoonlijk competent De leraar primair onderwijs moet ervoor zorgen dat er in zijn groep een prettig leefen werkklimaat heerst. Dat is de verantwoordelijkheid van de leraar primair onderwijs en

Nadere informatie

Notitie over montessori cursussen voor leidinggevenden en HBO master opleidingen voor montessori leraren en leidinggevenden uit het basisonderwijs.

Notitie over montessori cursussen voor leidinggevenden en HBO master opleidingen voor montessori leraren en leidinggevenden uit het basisonderwijs. Professionalisering in het montessori basisonderwijs Notitie over montessori cursussen voor leidinggevenden en HBO master opleidingen voor montessori leraren en leidinggevenden uit het basisonderwijs.

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

HUIDIG WERKTERREIN WERKERVARING. Hilbert de Vries. 5271 HS St Michielsgestel. post@hilbertdevries.nl

HUIDIG WERKTERREIN WERKERVARING. Hilbert de Vries. 5271 HS St Michielsgestel. post@hilbertdevries.nl Naam: Geboortedatum: Adres: Telefoon: Mobiel nummer E- mail: Hilbert de Vries 12 mei 1962 Van den Berghstraat 2 5271 HS St Michielsgestel 073-5516615 06-28704075 post@hilbertdevries.nl HUIDIG WERKTERREIN

Nadere informatie

Leiders op koers. Een programma voor klinisch psychologen, Gz-psychologen binnen leidinggevende functies en psychiaters.

Leiders op koers. Een programma voor klinisch psychologen, Gz-psychologen binnen leidinggevende functies en psychiaters. Leiders op koers Een programma voor klinisch psychologen, Gz-psychologen binnen leidinggevende functies en psychiaters mensenkennis Algemene introductie Dit leiderschapsprogramma is ontstaan door en voor

Nadere informatie

Interculturele competenties? In de opleiding gezinswetenschappen

Interculturele competenties? In de opleiding gezinswetenschappen Interculturele competenties? In de opleiding gezinswetenschappen Studiedag Kleurrijke Maatzorg Gaby Jennes, 14 oktober 2011 Iets over de opleiding gw Opleiding voor volwassenen (sinds 1960), geaccrediteerd

Nadere informatie

PROFIELSCHETS DIRECTEUR-BESTUURDER SKOVV

PROFIELSCHETS DIRECTEUR-BESTUURDER SKOVV PROFIELSCHETS DIRECTEUR-BESTUURDER SKOVV 1. Situatieschets SKOVV Stichting Katholiek Onderwijs Veluwe Vallei (SKOVV) is de stichting voor katholiek basisonderwijs in Ede, Bennekom, Renkum, Wageningen,

Nadere informatie

Docentevaluaties: zó geef je studenten een stem

Docentevaluaties: zó geef je studenten een stem Docentevaluaties: zó geef je studenten een stem Docentevaluaties worden gebruikt om studenten feedback te laten geven op de kwaliteit van de docenten. In dit artikel wordt ingegaan op de randvoorwaarden

Nadere informatie

Werkt Gedragswerk? Evaluatie project Gedragswerk Juni 2009

Werkt Gedragswerk? Evaluatie project Gedragswerk Juni 2009 Werkt Gedragswerk? Evaluatie project Gedragswerk Juni 29 Evaluatieonderzoek Gedragswerk, juni 29 1 Inleiding Met het Ministerie van OCW is afgesproken dat in het schooljaar 28 29 een evaluatie zou worden

Nadere informatie

Junior regisserende inkomensconsulent

Junior regisserende inkomensconsulent Kennis van de Overheid Junior regisserende inkomensconsulent Talentprogramma voor jonge professionals Investeer in de ontwikkeling en toekomst van uw afdeling Junior talenten kunnen een bijzondere rol

Nadere informatie

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Competentieprofiel Instituut voor Interactieve Media Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Aangepast in maart 2009 Inleiding De opleiding Interactieve Media

Nadere informatie

Uw brief van. 2 en 5 april 2004

Uw brief van. 2 en 5 april 2004 logoocw De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Den Haag Ons kenmerk Uw brief van Uw kenmerk 21 april 2004 AP/AOM/2004/17149 2 en 5 april 2004 2030411790 en

Nadere informatie

OPLEIDER IN DE SCHOOL, COACH en OPLEIDINGSCOÖRDINATOR Post-HBO opleidingen

OPLEIDER IN DE SCHOOL, COACH en OPLEIDINGSCOÖRDINATOR Post-HBO opleidingen Professionaliseringsaanbod Pabo 2010 2011 OPLEIDER IN DE SCHOOL, COACH en OPLEIDINGSCOÖRDINATOR Post-HBO opleidingen Inleiding Nieuw in ons aanbod! Een vervolg op de Post-HBO Coach en opleider in de school!

Nadere informatie

Profielschets. Teamleider vwo bovenbouw

Profielschets. Teamleider vwo bovenbouw Profielschets Teamleider vwo bovenbouw Rotterdam, 2016 Profielschets Teamleider vwo bovenbouw (LD) Libanon Lyceum Omvang: 1,0 fte met een beperkte lesgevende taak. Vooraf Het Libanon Lyceum in Rotterdam

Nadere informatie

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Utrecht

De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio Utrecht De arbeidsmarkt voor leraren po 2015-2020 Regio datum 16 maart 2015 auteurs dr. Hendri Adriaens dr.ir. Peter Fontein drs. Marcia den Uijl CentERdata, Tilburg, 2015 Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

3 Wederzijdse verwachtingen ouders en school

3 Wederzijdse verwachtingen ouders en school 3 Wederzijdse verwachtingen ouders en school Waarom goede contacten en de roep om contracten? Waarom openheid en onderling overleg over oudercontracten? Regelen contracten het wantrouwen tussen ouders

Nadere informatie

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Wat is leerkracht? Stichting leerkracht is een organisatie van enthousiaste experts uit het onderwijs en bedrijfsleven die scholen helpt in het ontwikkelen

Nadere informatie

Vertrekredenen jonge docenten in het vo

Vertrekredenen jonge docenten in het vo Vertrekredenen jonge docenten in het vo 1 Inhoudsopgave Inleiding I. Willen jonge personeelsleden het vo verlaten? II. Waarom verlaten jonge docenten het vo? Rob Hoffius, SBO Januari 2010 2 Verlaten jonge

Nadere informatie

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag..

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag.. >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag.. Hoger Onderwijs en Studiefinanciering IPC 2250 Rijnstraat 50 Den Haag

Nadere informatie

Gesprekkencyclus op basis van competenties voor onderwijzend en onderwijsondersteunend personeel

Gesprekkencyclus op basis van competenties voor onderwijzend en onderwijsondersteunend personeel Gesprekkencyclus op basis van competenties voor onderwijzend en onderwijsondersteunend personeel 1 Inleiding In het StrategischBeleidsPlan van de Stichting ROOS staat vermeld dat zij als missie heeft dat

Nadere informatie

Daar zouden we het vaker over moeten hebben. Inleiding Simultaan

Daar zouden we het vaker over moeten hebben. Inleiding Simultaan Daar zouden we het vaker over moeten hebben. Onderzoek naar interculturele competenties van onderwijsmedewerkers (Judith de Beer. Erasmus Universiteit Rotterdam. april 2006) Inleiding De titel daar zouden

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 13

Inhoudsopgave. Inleiding 13 Inhoudsopgave Inleiding 13 1 School en ouders 21 1.1 Twee opvoedingsmilieus 21 1.2 Pedagogische opdracht van de school 22 1.3 Rollen van ouders 23 1.4 Ouderbetrokkenheid en ouderparticipatie 24 1.5 Actieve

Nadere informatie

PORTFOLIO FUNCTIE MANSCHAP A

PORTFOLIO FUNCTIE MANSCHAP A PORTFOLIO FUNCTIE MANSCHAP A Werkzaam bij de brandweer Status Het format van dit portfolio is vastgesteld door de deelprojectgroep Kwaliteitsinstrumenten van het project Kwaliteit Brandweerpersoneel in

Nadere informatie

2013-2017. Huiswerkbeleid

2013-2017. Huiswerkbeleid 01-017 Huiswerkbeleid Inhoudsopgave Beschrijving doelgroep Visie op onderwijs Basisvisie Leerinhouden/Activiteiten De voor- en nadelen van het geven van huiswerk Voordelen Nadelen Richtlijnen voor het

Nadere informatie

Inhoud: Schoolplan 2015-2019. Verantwoording. Motto, missie, visie, overtuigingen. Doelen. Samenvatting strategisch beleid van de vereniging

Inhoud: Schoolplan 2015-2019. Verantwoording. Motto, missie, visie, overtuigingen. Doelen. Samenvatting strategisch beleid van de vereniging Schoolplan 2015-2019 Inhoud: Verantwoording Motto, missie, visie, overtuigingen Doelen Samenvatting strategisch beleid van de vereniging 21 e eeuwse vaardigheden Schematische weergave van de vier komende

Nadere informatie

Het onderwijsprogramma van de opleidingen Pedagogiek mei 2013

Het onderwijsprogramma van de opleidingen Pedagogiek mei 2013 Bijlage 7: Het onderwijsprogramma van de opleidingen Pedagogiek mei 2013 Visie opleidingen Pedagogiek Hogeschool van Amsterdam Wij dragen als gemeenschap en daarom ieder van ons als individu, gezamenlijk

Nadere informatie

Aantal instromende studenten tussen 2010 2014 gedaald. Figuur 1: Ontwikkeling instroom lerarenopleidingen 2010 2014. 1

Aantal instromende studenten tussen 2010 2014 gedaald. Figuur 1: Ontwikkeling instroom lerarenopleidingen 2010 2014. 1 Het aantal studenten dat start met een opleiding tot leraar basisonderwijs, leraar speciaal onderwijs of leraar voortgezet onderwijs is tussen en afgenomen. Bij de tweedegraads en eerstegraads hbo-lerarenopleidingen

Nadere informatie