15% vvto en FLiPP: ervaringen en resultaten van vroeg vreemdetalenonderwijs. Rick de Graaff Platform vvto Nederland

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "15% vvto en FLiPP: ervaringen en resultaten van vroeg vreemdetalenonderwijs. Rick de Graaff Platform vvto Nederland"

Transcriptie

1 15% vvto en FLiPP: ervaringen en resultaten van vroeg vreemdetalenonderwijs Rick de Graaff Platform vvto Nederland

2

3 Literatuurstudie ICLON Leiden Expertisecentrum MVT

4 Wat zegt ander onderzoek over vvto? Kinderen kunnen heel goed meer talen tegelijk leren en gebruiken Didactiek aansluiten bij cognitieve ontwikkeling Veel aanbod en interactie Eerst luisteren en spreken, dan lezen en schrijven Grammatica heeft pas later zin Geen negatieve effecten voor schooltaalontwikkeling en andere leerdomeinen Geen negatieve effecten voor anderstalige leerlingen Hoeveelheid input lijkt belangrijker dan startleeftijd Vroeg starten lijkt vooral effectief in combinatie met veel input ( immersion )

5 VVTO in Europa Meeste landen beginnen vroeg (5-7 jaar) Vaak Engels, soms buurtaal of regionale taal Soms drie talen Soms groepsleerkracht, soms vakdocent, soms native taalassistent Nederland bereikt in kortere tijd relatief hoog niveau (Engels). Mogelijke oorzaken: Taalaanbod buiten het onderwijs Taalvaardigheid van leerkrachten?

6 Context 15 % vvto Proefproject basisscholen 15% contacttijd in het Engels Dus: niet alleen Engelse les, maar ook andere activiteiten in het Engels Ervaringsonderzoek: Wat zijn de ervaringen van de scholen die meedoen aan het proefproject 15% vvto met het aanbieden van vakinhoud in het Engels en Duits?

7 Deelnemers 12 scholen Engels, 1 school Duits BS Gerardus Majella, Cabauw Coöperatie Veerezon, Zwolle Groningse Schoolvereniging, Groningen KBS De Poort, Loenen Nicolaasschool, Oss OBS De Horn, Wijk bijduurstede OBS De Klinker, Oud-Beijerland OBS Passe-Partout, Rotterdam RKBS De Binckhorst - St. Jan, Laren RKBS De Kleine Wereld, Vaals (Duits) RKBS De Wilge, Hilversum RKBS Paulusschool, Hilversum Titus Brandsmaschool, Hilversum

8

9 Onderzoek Interviews Leerkrachten Schoolleiding Leerlingen Ouders Opvattingen, Uitvoering, Resultaten, Haalbaarheid, Wensen Observaties (28 lessen) Pedagogisch Aanbod Interactie Feedback

10 Enkele observatieresultaten Is de les gericht op betekenis en communicatie? Stelt de leerkracht open vragen? Is de feedback gericht op inhoud? Is de feedback gericht op vorm? Hoeveel procent van de les gebruikt de leerkracht Engels? Grp Vk >80% >80 Goed taalaanbod Gericht op betekenis en interactie Zowel groeps- als vakleerkrachten

11 Opvattingen leerkrachten Voordelen van CLIL in vvto Het is een natuurlijke manier van leren Het geeft een rijk lesaanbod Het stimuleert taal- en vakontwikkeling Nadelen van CLIL in vvto Planning en voorbereiding Niet geschikt voor elke leerling Niet geschikt voor elk vak

12 Belangrijkste resultaten interviews Alle deelnemersgroepen enthousiast 15% meestal nog niet bereikt: groeimodel Ongeveer helft van de tijd is Engels buiten de taalles Veel zelfontwikkelde materialen Als groeimodel ook voor andere scholen zinvol Talige en taaldidactische ondersteuning belangrijk

13 Effectenonderzoek naar VVTO Receptieve woordenschat en taalstructuur Engels Receptieve woordenschat Nederlands Begin en eind groep 1, eind groep 2 Samenwerking Universiteit Utrecht (Unsworth, Persson), Rijksuniversiteit Groningen (de Bot, Prins) en Europees Platform In opdracht van Ministerie OCW

14 Wordt er in één schooljaar vooruitgang geboekt in de Engelse woordenschat en taalstructuur? Ontwikkelt het Nederlands van vvto leerlingen zich volgens hun leeftijdsnorm?

15 FLiPP: Huidige analyses Wat is het effect van het taalvaardigheidsniveau van de leerkracht? Kinderen met moedertaalspreker leerkracht Kinderen met moedertaalspreker plus leerkracht op A- of B-niveau ERK Kinderen met leerkracht op B-niveau ERK Kinderen met leerkracht op C-niveau ERK Wat is het effect van buitenschools taalcontact? Wat is het effect van aantal minuten les per week?

16 Meer weten? kom naar FLiPP-middag op 12 december in Amersfoort! meld je aan via

Ervaringsrapport Proefproject 15% vvto

Ervaringsrapport Proefproject 15% vvto Ervaringsrapport Proefproject 15% vvto English corner op de Paulusschool in Hilversum augustus 2012 Deborah van Loon Wim Setz Onder begeleiding van prof.dr. Rick de Graaff Universiteit Utrecht in opdracht

Nadere informatie

Meer kansen door internationaal basisonderwijs

Meer kansen door internationaal basisonderwijs Meer kansen door internationaal basisonderwijs Initiatiefvoorstel D66, VVD en Groenlinks Oktober 2013 Amsterdam is een wereldstad en de meest internationale stad van het land. De haven, het toerisme, de

Nadere informatie

Intensivering en vroeg beginnen met Engels. SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling

Intensivering en vroeg beginnen met Engels. SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Intensivering en vroeg beginnen met Engels SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Verantwoording 2016 SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling, Enschede Mits de bron wordt vermeld,

Nadere informatie

Beroepsproducten. Tweetalig basisonderwijs vanaf groep 1. Voorbereiding pilot Tweetalig primair onderwijs. Media, Informatie en Communicatie

Beroepsproducten. Tweetalig basisonderwijs vanaf groep 1. Voorbereiding pilot Tweetalig primair onderwijs. Media, Informatie en Communicatie Beroepsproducten Tweetalig basisonderwijs vanaf groep 1 Voorbereiding pilot Tweetalig primair onderwijs Foto: Jacqueline van Kuler Jacqueline van Kuler Studentnummer: 500636373 Media, Informatie en Communicatie

Nadere informatie

Engels voor kleuters

Engels voor kleuters Engels voor kleuters Een eerste verkenning naar de vormgeving van vroeg vreemdetalenonderwijs in Nederland Liv Persson Volgens cijfers van het Europees Platform geven steeds meer basisscholen Engelse les

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 031 Wijziging van de Wet op het primair onderwijs en de Wet op de expertisecentra in verband met het regelen van de mogelijkheid een deel van

Nadere informatie

Kwaliteitsverschillen in VVTO: een case study

Kwaliteitsverschillen in VVTO: een case study Kwaliteitsverschillen in VVTO: een case study Marinka van Holten 3230090 Taal- en Cultuurstudies HR: Taalontwikkeling en taalvariatie Bachelor Eindwerkstuk 07 juli 2011 Eerste lezer: Rick de Graaff Tweede

Nadere informatie

Onderzoek Zuid-Afrika

Onderzoek Zuid-Afrika Onderzoek Zuid-Afrika Tweede taalverwerving en tweede taalonderwijs Engels als tweede taal in het basisonderwijs Naam: Kimberly Vermeulen Studentnummer: S1077859 Klas: PLV3B Datum: 20-04-2015 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Brochure versie 1 februari 2015

Brochure versie 1 februari 2015 Brochure versie 1 februari 2015 Pilot tweetalig primair onderwijs in Nederland Op 1 januari 2014 is onder leiding van het EP Nuffic een pilot gestart voor een beperkt aantal basisscholen met als doel invoering

Nadere informatie

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333 44 44 F 070 333 44 00 www.rijksoverheid.

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333 44 44 F 070 333 44 00 www.rijksoverheid. Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333 44 44 F 070 333 44 00 www.rijksoverheid.nl Betreft Reactie op schriftelijke inbreng van de vaste

Nadere informatie

In artikel 18 van de Wet op de expertisecentra wordt na het tweede lid een lid

In artikel 18 van de Wet op de expertisecentra wordt na het tweede lid een lid Voorstel van Wet tot wijziging van de Wet op het primair onderwijs en de Wet op de expertisecentra in verband met het regelen van de mogelijkheid een deel van het onderwijs te geven in de Engelse, Duitse

Nadere informatie

Onderzoek Zuid-Afrika

Onderzoek Zuid-Afrika Onderzoek Zuid-Afrika Tweede taalverwerving en tweede taalonderwijs Engels als tweede taal in het basisonderwijs Naam: Kimberly Vermeulen Studentnummer: S1077859 Klas: PLV3B Minor: Internationalisering

Nadere informatie

Met deze brief breng ik u op de hoogte van het plan van aanpak voor Engels in het primair onderwijs. 1

Met deze brief breng ik u op de hoogte van het plan van aanpak voor Engels in het primair onderwijs. 1 >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG Primair Onderwijs IPC 2400 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ

Nadere informatie

Hoe ver is de lat voor taal opgeschoven? Stand van zaken talenbeleid basis- en secundair onderwijs Bijlage bij persbericht 16/12/2008

Hoe ver is de lat voor taal opgeschoven? Stand van zaken talenbeleid basis- en secundair onderwijs Bijlage bij persbericht 16/12/2008 Hoe ver is de lat voor taal opgeschoven? Stand van zaken talenbeleid basis- en secundair onderwijs Bijlage bij persbericht 16/12/28 Met de talenbeleidsnota De lat hoog voor talen. Goed voor de sterken,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 31 293 Primair Onderwijs Nr. 179 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Vroeg vreemdetalenonderwijs in het primair onderwijs in Nederland stand van zaken per februari 2005 Ter informatie

Vroeg vreemdetalenonderwijs in het primair onderwijs in Nederland stand van zaken per februari 2005 Ter informatie Vroeg vreemdetalenonderwijs in het primair onderwijs in Nederland stand van zaken per februari 2005 Mei 2005, Dependance Europees Platform Den Haag, Elly Deelder en Anne Maljers 1 Ter informatie 1.1 Vroeg

Nadere informatie

Curriculumontwikkelingen in het talenonderwijs Rick de Graaff

Curriculumontwikkelingen in het talenonderwijs Rick de Graaff Curriculumontwikkelingen in het talenonderwijs Rick de Graaff Hoogleraar Tweetalig Onderwijs Universiteit Utrecht Lector Taaldidactiek & Onderwijs Hogeschool Inholland Je eigen ervaringen Hoe werden op

Nadere informatie

TWEEDETAALVERWERVING EN NT2-DIDACTIEK

TWEEDETAALVERWERVING EN NT2-DIDACTIEK TWEEDETAALVERWERVING EN NT2-DIDACTIEK AZC Dronten 2016-2017 Bijeenkomst 1 Lies.Alons@itta.uva.nl 1 ONDERWERPEN Scholing 2016-2017 De context van tweedetaalverwerving Didactiek in de NT2-les De praktijkopdracht

Nadere informatie

Omschrijving kwaliteitstandaard vvto Indicator nvt cruciaal

Omschrijving kwaliteitstandaard vvto Indicator nvt cruciaal Kijkwijzer EarlyBird De kwaliteitstandaard vvto Engels is bedoeld om de kwaliteit van het vvto te beoordelen en te helpen verbeteren. Deze kwaliteitstandaard is als volgt opgebouwd: - De standaarden zijn

Nadere informatie

Handleiding kwaliteit vvto Engels

Handleiding kwaliteit vvto Engels Handleiding kwaliteit vvto Engels Inhoud 1 Inleiding 3 2 Ter voorbereiding 3 3 Startmoment 3 4 Het vvto-model 4 5 Toelichting op het vvto-model 6 6 Ideaalprofiel van vvto-leerkracht 9 7 Toelichting op

Nadere informatie

Deskresearch 6 februari Hello, how are you? Fedor Baarslag, MLI2014A S ENLI-CMT.XX.13. S Fedor Baarslag, versie 6 februari

Deskresearch 6 februari Hello, how are you? Fedor Baarslag, MLI2014A S ENLI-CMT.XX.13. S Fedor Baarslag, versie 6 februari Deskresearch 6 februari 2015 Hello, how are you? Fedor Baarslag, MLI2014A S962137 ENLI-CMT.XX.13 S962137 Fedor Baarslag, versie 6 februari 2015 1 Inhoudsopgave Voorblad pag. 1 Inhoud pag. 2 Inleiding en

Nadere informatie

Afstudeeronderzoek Internationaliseren in het onderwijs: over de implementatie van vvto Engels Onderzoeksverslag

Afstudeeronderzoek Internationaliseren in het onderwijs: over de implementatie van vvto Engels Onderzoeksverslag [Geef een citaat uit het document of de samenvatting van een interessant punt op. Het tekstvak kan overal in het document worden neergezet. Ga naar het tabblad Hulpmiddelen voor tekstvakken als u de opmaak

Nadere informatie

Manifest. De toekomst van het tweetalig onderwijs in Nederland: kansrijk in nieuwe richtingen

Manifest. De toekomst van het tweetalig onderwijs in Nederland: kansrijk in nieuwe richtingen Manifest De toekomst van het tweetalig onderwijs in Nederland: kansrijk in nieuwe richtingen Inleiding In januari 2016 kwam in Soesterberg een groep wetenschappers, schoolleiders en vertegenwoordigers

Nadere informatie

Onderwijskundig Jaarplan ( OKJP) OnderwijsKundig JaarVerslag ( OKJV)

Onderwijskundig Jaarplan ( OKJP) OnderwijsKundig JaarVerslag ( OKJV) Werken aan kwaliteit op De Schakel Hieronder leest u over hoe wij zorgen dat De Schakel een kwalitatief goede (excellente) school is en blijft. U kunt ook gegevens vinden over de recent afgenomen onderzoeken

Nadere informatie

Eindverslag FLiPP November 2012

Eindverslag FLiPP November 2012 Eindverslag FLiPP November 2012 Sharon Unsworth¹, Kees de Bot², Liv Persson¹& Tineke Prins² (¹Universiteit Utrecht en ²Universiteit Groningen) Eindverslag FLiPP November 2012 In dit rapport wordt verslag

Nadere informatie

STUDIEAANBOD SINT-JOZEF HUMANIORA 2015-2016

STUDIEAANBOD SINT-JOZEF HUMANIORA 2015-2016 STUDIEAANBOD SINT-JOZEF HUMANIORA 2015-2016 EERSTE GRAAD Eerste leerjaar Algemene vorming (moderne) Klassieke studiën ( of CLIL-) Tweede leerjaar Grieks- Moderne wetenschappen (SEI of CLIL-SEI) ASO TWEEDE

Nadere informatie

Engels op KBS De Rietkraag

Engels op KBS De Rietkraag 2013-2014 Engels op KBS De Rietkraag Onderzoek naar het verbeteren van Engels op KBS De Rietkraag Stageleergroep: Rowy Tuïnk, Lisanne Stokkers, Nikki Tielbeek, Nanoe Lorkeers, Melissa Hogeboom, Laura Kleinherenbrink

Nadere informatie

Inleiding 4. Engels in het basisonderwijs 5. Words&Birds een verrijking van de les, een verbreding van de wereld 6. Wat is Words&Birds?

Inleiding 4. Engels in het basisonderwijs 5. Words&Birds een verrijking van de les, een verbreding van de wereld 6. Wat is Words&Birds? Inleiding 4 Engels in het basisonderwijs 5 Words&Birds een verrijking van de les, een verbreding van de wereld 6 Wat is Words&Birds? 6 Wat zijn de belangrijkste eigenschappen van Words&Birds? 6 Met welk

Nadere informatie

Engels in het basisonderwijs:

Engels in het basisonderwijs: 39 Engels in het basisonderwijs Engels in het basisonderwijs: een vak in ontwikkeling Auteur: Annette Thijs Het vak Engels in het basisonderwijs is in ontwikkeling. Sinds de invoering in 1986 is het gegroeid

Nadere informatie

Moderne onderwijskundige concepten

Moderne onderwijskundige concepten Werken aan kwaliteit op De Schakel Hieronder leest u over hoe wij zorgen dat De Schakel een kwalitatief goede school is en blijft. U kunt ook gegevens vinden over de recent afgenomen onderzoeken onder

Nadere informatie

In de praktijk: Engels in het basisonderwijs. Taal

In de praktijk: Engels in het basisonderwijs. Taal Taal Engels in het basisonderwijs Het belang van toetsen bij Engels Uit de verdiepingsfase van Platform Onderwijs2032 blijkt een grote behoefte aan een betere aansluiting van het vak Engels in de overgang

Nadere informatie

Engels op topniveau. Cambridge Certificates voor alle leerlingen

Engels op topniveau. Cambridge Certificates voor alle leerlingen Engels op topniveau Cambridge Certificates voor alle leerlingen Waarom? De toename van het gebruik van het Engels in de wereld is een feit. Het is de taal van veel games en websites, van veel films, televisieseries

Nadere informatie

Laat elke leerling open bloeien

Laat elke leerling open bloeien Laat elke leerling open bloeien Interview met Lies Strobbe over het CLIL-proeftuinenproject in het secundair onderwijs Door Carolien Frijns, CTO-medewerker In het CLIL-proeftuinenproject (2007-2010) volgden

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 11. Inleiding 13 DEEL 1. DE CLIL-SCHOOL Inleiding CLIL: een definitie 15

Inhoud. Woord vooraf 11. Inleiding 13 DEEL 1. DE CLIL-SCHOOL Inleiding CLIL: een definitie 15 Inhoud Woord vooraf 11 Inleiding 13 DEEL 1. DE CLIL-SCHOOL 15 1 Inleiding 15 2 CLIL: een definitie 15 3 CLIL als onderwijsvernieuwing: voorwaarden voor succes 19 4 Maatschappelijk draagvlak voor CLIL 20

Nadere informatie

Katleen Vos. 13 februari 2017: CLIL in de focus

Katleen Vos. 13 februari 2017: CLIL in de focus Katleen Vos 1 13 februari 2017: CLIL in de focus Jullie kunnen omschrijven wat CLIL betekent. Jullie kunnen de eigenschappen van een geslaagde CLILles opnoemen en toepassen. Jullie kennen aandachtspunten

Nadere informatie

Engels in het Amsterdamse basisonderwijs. Onderzoek, Informatie en Statistiek

Engels in het Amsterdamse basisonderwijs. Onderzoek, Informatie en Statistiek Engels in het Amsterdamse basisonderwijs In opdracht van: Onderwijs, Jeugd en Zorg Projectnummer: Lotje Cohen MSc Merel van der Wouden MSc dr. Esther Jakobs Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal Postbus,

Nadere informatie

Afstudeeronderzoek Look before you leap! vvto op basisschool De Nijenoord

Afstudeeronderzoek Look before you leap! vvto op basisschool De Nijenoord Dorien König Look before you leap! vvto Afstudeeronderzoek op basisschool De Nijenoord 1 Afstudeeronderzoek Look before you leap! vvto op basisschool De Nijenoord Dorien König Pabo Arnhem Klas: R4c Studentnummer:

Nadere informatie

Inleiding. Visie Beleid. Omgeving. Resultaat. Personeel. Beleid. Onderwijs. Leerlingen. Begeleiding. Communicatie. Cultuur.

Inleiding. Visie Beleid. Omgeving. Resultaat. Personeel. Beleid. Onderwijs. Leerlingen. Begeleiding. Communicatie. Cultuur. Inleiding Deze quickscan helpt u inzicht te krijgen in de taalsituatie op uw school. Met de scan licht u uw school door op vier categorieën en elf wezenlijke aspecten van het taalbeleid en de taalsituatie

Nadere informatie

Internationalisering in kinderopvang en basisonderwijs in Amsterdam

Internationalisering in kinderopvang en basisonderwijs in Amsterdam Internationalisering in kinderopvang en basisonderwijs in Amsterdam Folkert Kuiken, Afdeling Neerlandisitiek, f.kuiken@uva.nl MIME Expertmeeting Meertaligheid, Amsterdam, 11-10-2016 Inhoud 1. Inleiding:

Nadere informatie

Medezeggenschapsstatuut Verenigde Scholen J.A. Alberdingk Thijm Primair Onderwijs

Medezeggenschapsstatuut Verenigde Scholen J.A. Alberdingk Thijm Primair Onderwijs Medezeggenschapsstatuut Verenigde Scholen J.A. Alberdingk Thijm Primair Onderwijs Vastgesteld op 13 december 2016 door het bestuur van de Verenigde Scholen J.A. Alberdingk Thijm Primair Onderwijs na instemming

Nadere informatie

Het Huis der Talen. «Immersie onderwijs in de provincie Luik» Luik 10.06.2013. Agnes De Rivière

Het Huis der Talen. «Immersie onderwijs in de provincie Luik» Luik 10.06.2013. Agnes De Rivière Het Huis der Talen «Immersie onderwijs in de provincie Luik» Luik 10.06.2013 Agnes De Rivière Wie zijn wij? Opgericht in 2008 Platform Ondersteuning van de economische ontwikkeling in de regio. Promotie

Nadere informatie

Visitatie Tweetalig Onderwijs Rapport

Visitatie Tweetalig Onderwijs Rapport Visitatie Tweetalig Onderwijs Rapport School Farel College Amersfoort Rector/directeur Dhr. J. Rozema Adres Paladijnenweg 101 Postcode en Plaats 3813 DC Amersfoort Tel.nr/fax.nr 033 4229020 / 033 4728601

Nadere informatie

Product Informatie Blad Toets Engels

Product Informatie Blad Toets Engels Product Informatie Blad Toets Engels PIB-2014-Engels Context Beheersing van de Engelse taal is een belangrijk onderdeel in het Nederlandse onderwijs. In het VO is Engels één van de doorstroomrelevante

Nadere informatie

Talent nl: een uniek kindcentrum!

Talent nl: een uniek kindcentrum! Welkom bij Talent.nl, de christelijke basisschool van de Nieuwveense Landen. Met ons onderwijs sluiten wij aan bij de unieke manier van leren van uw kind - met hoofd, hart en handen. Belangrijk op onze

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 031 Wijziging van de Wet op het primair onderwijs en de Wet op de expertisecentra in verband met het regelen van de mogelijkheid een deel van

Nadere informatie

Leerwerktaak Bouwen aan grammatica

Leerwerktaak Bouwen aan grammatica Leerwerktaak Bouwen aan grammatica Titel Bouwen aan grammatica! Onderwijstype Niveau Competenties(s) Beroepstaak VO MBO 1 propedeusefase 2 hoofdfase 3 eindfase (lio) 1 interpersoonlijk 2 pedagogisch 3

Nadere informatie

ENGELS als Tweede Taal

ENGELS als Tweede Taal ENGELS als Tweede Taal o.b.s. De Drift de Pol 4a 9444 XE Grolloo 0592-501480 drift@primah.org Inhoudsopgave Inhoud: 1. Inleiding 2. Keuze voor de Engelse taal (Why English?) 3. Vroeg vreemde talenonderwijs

Nadere informatie

Naar andere schooltijden 2015-2016 Besluit

Naar andere schooltijden 2015-2016 Besluit Naar andere schooltijden 2015-2016 Besluit KBS Kameleon Stradivariusstraat 159 3822 DP Amersfoort 033 4550488 kameleon@kpoa.nl www.kbskameleon.nl Inleiding Het bestuur van de stichting voor Katholiek Primair

Nadere informatie

Schrijflessen en zaakvakken verrijken met didactische richtlijnen

Schrijflessen en zaakvakken verrijken met didactische richtlijnen Liz Huisman Schrijflessen en zaakvakken verrijken met didactische richtlijnen Modern, activerend en geïntegreerd schrijfonderwijs Het schrijfonderwijs is didactische en inhoudelijk op veel basisscholen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 30 234 Toekomstig sportbeleid 31 293 Primair Onderwijs Nr. 143 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter

Nadere informatie

Jong geleerd is oud gedaan? Engels in het Nederlandse basisonderwijs

Jong geleerd is oud gedaan? Engels in het Nederlandse basisonderwijs Jong geleerd is oud gedaan? Engels in het Nederlandse basisonderwijs Nadine Oosterveer 3726290 Bacheloreindwerkstuk Taalwetenschap Faculteit Geesteswetenschappen Universiteit Utrecht Begeleider: Peter

Nadere informatie

30234 Toekomstig sportbeleid Primair Onderwijs. Brief van de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

30234 Toekomstig sportbeleid Primair Onderwijs. Brief van de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 30234 Toekomstig sportbeleid 31293 Primair Onderwijs Nr. 143 Brief van de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 29 januari

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2014 2015 34 031 Wijziging van de Wet op het primair onderwijs en de Wet op de expertisecentra in verband met het regelen van de mogelijkheid een deel van

Nadere informatie

ENGELS. Zijn er nog vragen?

ENGELS. Zijn er nog vragen? ENGELS Zijn er nog vragen? Als begeleider talen krijgen we dagelijks vragen en bedenkingen rond leerplannen, ondersteunende documenten, extra informatie over het vak, evaluatie, didactiek, zorg en taalpedagogiek.

Nadere informatie

Schets van het onderwijsprogramma Route 3, jaar havo/vwo

Schets van het onderwijsprogramma Route 3, jaar havo/vwo Schets van het onderwijsprogramma Route 3, 12-16 jaar havo/vwo De leerlingen in route 3 (12 16) uitstroomprofiel havo/vwo kunnen instromen in verschillende fasen van het reguliere onderwijs: in de onderbouw

Nadere informatie

Kerndoelen - ERK. Kerndoelen en Common European Framework of Reference (ERK) 2. Library en ERK 6

Kerndoelen - ERK. Kerndoelen en Common European Framework of Reference (ERK) 2. Library en ERK 6 Kerndoelen - ERK Kerndoelen en Common European Framework of Reference (ERK) 2 en ERK 6 1 2 Kerndoelen en Common European Framework of Reference (ook wel ERK) In de kerndoelen die door de overheid zijn

Nadere informatie

Eabele Tjepkema eabele.tjepkema@stenden.com. Input curriculum opbouw meertalig onderwijs

Eabele Tjepkema eabele.tjepkema@stenden.com. Input curriculum opbouw meertalig onderwijs Eabele Tjepkema eabele.tjepkema@stenden.com Input curriculum opbouw meertalig onderwijs Even voorstellen Leraar Basisonderwijs Onderwijskundige S-VIBer Supervisor Lid Kenniskring Fries en meertaligheid

Nadere informatie

Zomerscholen. Kees Broekhof Sardes

Zomerscholen. Kees Broekhof Sardes Zomerscholen Kees Broekhof Sardes Agenda Kader: bestuursafspraken Doelgroepen Doelen en ambities Kwaliteit Kwantiteit Ervaringen in Utrecht en elders Bestuursafspraken zomerschool Doelgroepen: kinderen

Nadere informatie

Schets onderwijsprogramma en lessentabel Route 3, jaar havo/vwo

Schets onderwijsprogramma en lessentabel Route 3, jaar havo/vwo Schets onderwijsprogramma en lessentabel Route 3, 12-16 jaar havo/vwo De leerlingen in route 3 (12 16) uitstroomprofiel havo/vwo kunnen instromen in verschillende fasen van het reguliere onderwijs: in

Nadere informatie

DIFFERENTIATIE op Leesontwikkeling Vaardigheden van de leerkracht

DIFFERENTIATIE op Leesontwikkeling Vaardigheden van de leerkracht DIFFERENTIATIE op Leesontwikkeling Vaardigheden van de leerkracht Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze Kwaliteitskaart zijn te vinden op www.taalpilots.nl en www.rekenpilots.nl.

Nadere informatie

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs

Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Aartsbisdom Mechelen-Brussel Vicariaat Onderwijs Diocesane Pedagogische Begeleiding Secundair Onderwijs Vakdocumenten Frans (2004) Visie en accenten leerplan Frans BaO 1 De eerste stappen zetten - Basiswoordenschat

Nadere informatie

Leerwerktaak Spreken is goud!

Leerwerktaak Spreken is goud! Leerwerktaak Spreken is goud! Titel Spreken is goud! Onderwijstype Niveau Competenties(s) Beroepstaak VO MBO 1 propedeusefase 2 hoofdfase 3 eindfase (lio) 1 interpersoonlijk 2 pedagogisch 3 vakinhoudelijk/vakdidactisch

Nadere informatie

Product Informatie Blad Toets Engels

Product Informatie Blad Toets Engels Product Informatie Blad Toets Engels PIB-2014-Engels Context Beheersing van de Engelse taal is een belangrijk onderdeel in het Nederlandse onderwijs. In het VO is Engels één van de doorstroomrelevante

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG Primair Onderwijs Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag

Nadere informatie

Tweetalig Gymnasium Tweetalig Atheneum. Bilingual Education FOTO: PIETER TROOST

Tweetalig Gymnasium Tweetalig Atheneum. Bilingual Education FOTO: PIETER TROOST Tweetalig Gymnasium Tweetalig Atheneum 2015 CHRISTELIJK LYCEUM ZEIST Bilingual Education FOTO: PIETER TROOST Introductie leerjaar 1 FOTO: FOTO: JEROEN JEROEN SOETENS SOETENS Waarom tweetalig onderwijs?

Nadere informatie

Engelse taal. Kennisbasis Engelse taal op de Pabo

Engelse taal. Kennisbasis Engelse taal op de Pabo Engelse taal Belang van het vak Engels geven in het basisonderwijs is investeren in de mensen van de toekomst die studeren, werken en recreëren in verschillende landen van Europa en de wereld. Door de

Nadere informatie

Positief omgaan met meertaligheid in het basisonderwijs en in de buitenschoolse opvang

Positief omgaan met meertaligheid in het basisonderwijs en in de buitenschoolse opvang Ronde 4 Ayse Isçi Onderwijscentrum, Gent Contact: ayse.isci@gent.be Positief omgaan met meertaligheid in het basisonderwijs en in de buitenschoolse opvang Meertaligheid in het onderwijs en in de opvang

Nadere informatie

Nieuwe ICT- ontwikkelingen op de AT- scholen

Nieuwe ICT- ontwikkelingen op de AT- scholen Nieuwe ICT- ontwikkelingen op de AT- scholen En wat heb ik eraan in de klas? Herman Rigter, 29 januari 2014 Inhoud Even terug in de Gjd en stand van zaken Projecten (Ad van der Wiel FoundaGon): toepassingen

Nadere informatie

Summary in Dutch Hoofdstuk 1

Summary in Dutch Hoofdstuk 1 Summary in Dutch Het onderzoek naar de vraag wat de beste leeftijd voor tweede taalverwerving (L2) ondersteunt het idee hoe eerder, hoe beter niet helemaal, gezien het feit dat ontwikkelingsbeperkingen

Nadere informatie

TOETSINSTRUCTIE Begrijpend Lezen WEEK 20 Schooljaar 2013-2014

TOETSINSTRUCTIE Begrijpend Lezen WEEK 20 Schooljaar 2013-2014 TOETSINSTRUCTIE Begrijpend Lezen WEEK 20 Schooljaar 2013-2014 Toelichting Hierbij ontvangt u de toetsinstructie behorende bij de toets van week 20. Erwor wordt deze week geen nieuwe strategie behandeld.

Nadere informatie

Vroeg vreemdetalenonderwijs. Visiedocument

Vroeg vreemdetalenonderwijs. Visiedocument Vroeg vreemdetalenonderwijs Engels Visiedocument Inhoudsopgave Inleiding 3 Van good naar great vroeg vreemdetalenonderwijs 4 Taskforce vroeg vreemdetalenonderwijs 5 Vroeg vreemdetalenonderwijs in 2025

Nadere informatie

Engels in het basisonderwijs

Engels in het basisonderwijs We doen dat in interactie met vele uiteenlopende partners uit kringen van beleid, schoolbesturen en -leiders, leraren, onderzoekers en vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties (ouders, bedrijfsleven,

Nadere informatie

SAMENVATTEND RAPPORT VAN HET INSPECTIEONDERZOEK OP. Islamitische basisschool Al Islaam

SAMENVATTEND RAPPORT VAN HET INSPECTIEONDERZOEK OP. Islamitische basisschool Al Islaam SAMENVATTEND RAPPORT VAN HET INSPECTIEONDERZOEK OP Islamitische basisschool Al Islaam Utrecht, Vaststelling rapport, 13 september 2010 1. Waarom ontvangt u dit samenvattende rapport? De Inspectie van

Nadere informatie

Vroeg Engels in het Nederlandse taalcurriculum Literatuurstudie Anke Herder Kees de Bot

Vroeg Engels in het Nederlandse taalcurriculum Literatuurstudie Anke Herder Kees de Bot Vroeg Engels in het Nederlandse taalcurriculum Literatuurstudie Anke Herder Kees de Bot Deze publicatie, in het kader van het project 'Native English in de onder en middenbouw', wordt mede gefinancierd

Nadere informatie

Slo, Uitwerking kerndoelen. 13 De leerlingen leren informatie te verwerven uit eenvoudige gesproken en geschreven Engelse teksten.

Slo, Uitwerking kerndoelen. 13 De leerlingen leren informatie te verwerven uit eenvoudige gesproken en geschreven Engelse teksten. Uitwerking kerndoelen Slo, 2012 13 De leerlingen leren informatie te verwerven uit eenvoudige gesproken en geschreven Engelse teksten. Toelichting en verantwoording leerlijn Bij dit kerndoel kunnen de

Nadere informatie

Hoofdvraag 2. Inhoudsopgave

Hoofdvraag 2. Inhoudsopgave Hoofdvraag 2 Inhoudsopgave 2.2 Hoofdvraag 2 2.2.1 Digitalisering Nieuwe media Mediawijsheid 2.2.2 Media voor volwassenen? Media op de basisschool 2.2.3 Leerkrachten moeten ook leren Vaardigheden 2.2.4

Nadere informatie

Het leren van Engels bij kinderen met TOS

Het leren van Engels bij kinderen met TOS Het leren van Engels bij kinderen met TOS Siméa congres 15-04-2016 Master Thesis Logopediewetenschap Inge Zoutenbier, MSc Onder begeleiding van: Dr. Rob Zwitserlood In een notendop http://auris.instantmagazine.com/auriscomdigit

Nadere informatie

Voorstudie Pilot Primair Tweetalig Onderwijs

Voorstudie Pilot Primair Tweetalig Onderwijs Gronings Instituut voor Onderzoek van Onderwijs Grote Rozenstraat 3 9712 TG Groningen Voorstudie Pilot Primair Tweetalig Onderwijs Ellen van den Broek Rick de Graaff Sharon Unsworth Vicky van der Zee Penvoerder:

Nadere informatie

TULE inhouden & activiteiten Engels. Kerndoel 13. Toelichting en verantwoording

TULE inhouden & activiteiten Engels. Kerndoel 13. Toelichting en verantwoording TULE - ENGELS KERNDOEL 13 12 TULE inhouden & activiteiten Engels Kerndoel 13 De leerlingen leren informatie te verwerven uit eenvoudige gesproken en geschreven Engelse teksten. Toelichting en verantwoording

Nadere informatie

Engels in het basisonderwijs: verkenning van de stand van zaken

Engels in het basisonderwijs: verkenning van de stand van zaken Engels in het basisonderwijs: verkenning van de stand van zaken Onderzoeksrapportage Basisonderwijs SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Engels in het basisonderwijs Verkenning van de stand

Nadere informatie

Taalgericht vakonderwijs voor Neerlandici en collega s van alle andere schoolvakken

Taalgericht vakonderwijs voor Neerlandici en collega s van alle andere schoolvakken . Taalvaardigheid Ronde 3 Ingrid Evers Instituut voor Leraar en School, Radboud Universiteit in Nijmegen Contact: i.evers@ils.ru.nl Taalgericht vakonderwijs voor Neerlandici en collega s van alle andere

Nadere informatie

Tweetalig Gymnasium Tweetalig Atheneum. Bilingual Education

Tweetalig Gymnasium Tweetalig Atheneum. Bilingual Education Tweetalig Gymnasium Tweetalig Atheneum 2012 CHRISTELIJK LYCEUM ZEIST Bilingual Education Waarom tweetalig onderwijs? Engels is één van de belangrijkste talen. Bij bedrijven, universiteiten, hogescholen

Nadere informatie

CONCLUSIE Aantal niveaus te laag

CONCLUSIE Aantal niveaus te laag Bijlage 1. Opening door Gelbrich Feenstra. Zij werkt als onderwijsadviseur bij APS in Utrecht en sinds ruim een jaar is zij projectleider Engels bij het VLC. Wat was de aanleiding voor deze conferentie?

Nadere informatie

Landelijk Overleg Lerarenopleidingen Basisonderwijs (LOBO) HBO-raad, sector pedagogisch onderwijs, vaste kamercommissie OC&W

Landelijk Overleg Lerarenopleidingen Basisonderwijs (LOBO) HBO-raad, sector pedagogisch onderwijs, vaste kamercommissie OC&W Betreft: Engels in po, pabo en doorlopende leerlijn Aan: Cc: Dr. R. H. A. Plasterk, Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Mevrouw J. M. van Bijsterveldt-Vliegenthart, staatssecretaris van OC&W

Nadere informatie

Doe meer met Bas. Speel- en leerprogramma bij de Bas-prentenboeken

Doe meer met Bas. Speel- en leerprogramma bij de Bas-prentenboeken Doe meer met Bas Speel- en leerprogramma bij de Bas-prentenboeken In samenwerking met de gemeente Staphorst, directies, onderbouwleerkrachten en leid(st)ers van peuterspeelzalen in Staphorst. cip-gegevens

Nadere informatie

Taalbewust beroepsonderwijs. Vijf vuistregels voor effectieve didactiek 1

Taalbewust beroepsonderwijs. Vijf vuistregels voor effectieve didactiek 1 9. Taalbeleid en -screening Ronde 4 Tiba Bolle & Inge van Meelis ITTA Contact: Tiba.bolle@itta.uva.nl Inge.vanmeelis@itta.uva.nl Taalbewust beroepsonderwijs. Vijf vuistregels voor effectieve didactiek

Nadere informatie

And yet all different. Handreiking voor een curriculum Engels op de pabo

And yet all different. Handreiking voor een curriculum Engels op de pabo And yet all different Handreiking voor een curriculum Engels op de pabo And yet all different Handreiking voor een curriculum Engels op de pabo Op dit werk is de volgende Creative Commons Licentie van

Nadere informatie

Een duurzame voorsprong

Een duurzame voorsprong Een duurzame voorsprong Resultaten van wetenschappelijk onderzoek naar tweetalig onderwijs europees platform internationaliseren in onderwijs Wetenschappelijk onderzoek naar tweetalig onderwijs Een team

Nadere informatie

Een duurzame voorsprong

Een duurzame voorsprong Een duurzame voorsprong Resultaten van wetenschappelijk onderzoek naar tweetalig onderwijs europees platform internationaliseren in onderwijs Wetenschappelijk onderzoek naar tweetalig onderwijs Een team

Nadere informatie

Taal leren in de rekenles 1

Taal leren in de rekenles 1 H. Biemond 2 Expertisecentrum Nederlands, Nijmegen 1 Inleiding De verhalen over allochtone leerlingen en het rekenonderwijs zijn treurig. Het moderne rekenonderwijs heeft een talig en interactief karakter.

Nadere informatie

Standaard Europees Platform Elos grensverleggend onderwijs-vmbo

Standaard Europees Platform Elos grensverleggend onderwijs-vmbo Standaard Europees Platform Elos grensverleggend onderwijs-vmbo Kwaliteit Elos voor internationalisering in het vmbo in Nederland Elos is een internationale leerroute voor scholen in het Nederlands voorgezet

Nadere informatie

Startnotitie leerplanontwikkeling pilot tweetalig primair onderwijs (tpo)

Startnotitie leerplanontwikkeling pilot tweetalig primair onderwijs (tpo) Startnotitie leerplanontwikkeling pilot tweetalig primair onderwijs (tpo) (Conceptversie 3 juni 2014, Karel Philipsen, Bas Trimbos & Annette Thijs) Vooraf In augustus 2014 start een pilot tweetalig primair

Nadere informatie

CLIL Toolkit voor het basisonderwijs

CLIL Toolkit voor het basisonderwijs CLIL Toolkit voor het basisonderwijs Auteurs: Alessandra Corda, Eke Krijnen, Wibo van der Es Redactie: Jan Willem Chevalking, Tine Stegenga 2012 Expertisecentrum mvt, Leiden Een digitale versie van deze

Nadere informatie

Kennisbasis Duits 8 juli 2009. 2. Taalkundige kennis

Kennisbasis Duits 8 juli 2009. 2. Taalkundige kennis Kennisbasis Duits 8 juli 2009 Thema Categorie/kernconcept Omschrijving van de categorie / het kernconcept De student 1. Taalvaardigheden 1.1 De vaardigheden 1.1.1 beheerst de kijkvaardigheid en de luistervaardigheid

Nadere informatie

Wishful Music. Education. Powered by. Meer in je mars met muziek

Wishful Music. Education. Powered by. Meer in je mars met muziek Wishful Music Education Meer in je mars met muziek Powered by Stichting Wishful Singing November 2014 SAM ENVATTING Wishful Singing wil een impuls geven aan beter klassikaal muziekonderwijs op basisscholen.

Nadere informatie

De ontwikkeling van de Nederlandse taalvaardigheid van kleuters met vroeg vreemde-taal onderwijs

De ontwikkeling van de Nederlandse taalvaardigheid van kleuters met vroeg vreemde-taal onderwijs 1 De ontwikkeling van de Nederlandse taalvaardigheid van kleuters met vroeg vreemde-taal onderwijs Sieneke Goorhuis-Brouwer, KNO, UMCG, Groningen Kees de Bot, Toegepaste Taalwetenschap RUG, Groningen April

Nadere informatie

Taalbeleidsplan Geel kleuter en lager onderwijs. Deel 1

Taalbeleidsplan Geel kleuter en lager onderwijs. Deel 1 Taalbeleidsplan Geel kleuter en lager onderwijs. Deel 1 Doel 1: Het aantal kinderen met een voldoende taalvaardigheid (luisteren, spreken, schrijven en begrijpend lezen in functionele contexten) vermeerderen.

Nadere informatie

Mediawijsheid protocol Basisschool Op t Hof

Mediawijsheid protocol Basisschool Op t Hof Mediawijsheid protocol Basisschool Op t Hof Helga Bongers & Kim van Dooijeweert Tricht, 2013 'Mediawijsheid is niet gewoon belangrijk. Het is absoluut cruciaal. Mediawijsheid bepaalt of kinderen een instrument

Nadere informatie

Effectief onderwijs. Onderzoek in vogelvlucht. ROC Mondriaan, Strategisch Beleidscentrum, Marja van Knippenberg

Effectief onderwijs. Onderzoek in vogelvlucht. ROC Mondriaan, Strategisch Beleidscentrum, Marja van Knippenberg Effectief onderwijs Onderzoek in vogelvlucht ROC Mondriaan, Strategisch Beleidscentrum, Marja van Knippenberg Effectief onderwijs Veel onderzoek met verschillende onderzoeksopzetten in verschillende settings:

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Kwaliteitsonderzoek Primair Onderwijs bij. Kolegio Rayo di Solo

RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Kwaliteitsonderzoek Primair Onderwijs bij. Kolegio Rayo di Solo RAPPORT VAN BEVINDINGEN Kwaliteitsonderzoek Primair Onderwijs bij Kolegio Rayo di Solo Plaats : Bonaire BRIN-nummer : 30GP Datum schoolbezoek : 23 september 2016 Rapport vastgesteld te Tilburg op 9 november

Nadere informatie