Er werd mij gevraagd om vandaag kort de juridische context te schetsen.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Er werd mij gevraagd om vandaag kort de juridische context te schetsen."

Transcriptie

1 Speech Erfgoed en toegankelijkheid Een goeiemorgen iedereen, Ook vanuit het Vlaamse gelijkekansenbeleid wil ik u welkom heten op de studiedag van vandaag die volledig in het teken staat van erfgoed en toegankelijkheid. Er werd mij gevraagd om vandaag kort de juridische context te schetsen. Maar vooraleer ik toekom aan de Vlaamse stedenbouwkundige toegankelijkheidsverordening, het VN-verdrag voor de rechten van mensen met een beperking of de Vlaamse en federale antidiscriminatie-regelgeving, lijkt het me nuttig om eerst ook nog even stil te staan bij de maatschappelijke context. Enkele cijfers zullen jullie misschien niet onbekend zijn: - In 2030 zullen er in Vlaanderen 1 miljoen 600 duizend 65-plussers zijn. - Dit is zowat 40% meer dan vandaag. - Nog voor 2030 zal meer dan 25% van de bevolking 65-plus zijn. 1 op 4 daarvan zal zelfs 80 plus zijn. De gevolgen die dit zal hebben voor de sociale zekerheid en de pensioenen wordt veelvuldig gethematiseerd. Maar we lijken wat te vergeten dat dit ook een enorme impact heeft op de wijze waarop we onze publieke omgeving gaan benutten. Het hoeft geen groot betoog dat met de leeftijd ook de ongemakken en beperkingen toenemen, hetzij mentaal, fysiek of zintuiglijk. De Europese Commissie hield hierrond nog niet zo heel lang geleden een grootschalige bevraging. Hieruit blijkt dat - Bij de leeftijdsgroep van 55 tot 65 jaar, 32% van de bevraagden zelf aangeeft een handicap te ervaren : 44% : 60% - 85+: 70% Die beperkingen bepalen onze interactie met de omgeving. Of eigenlijk beter omgekeerd, het is de omgeving die bepaalt in hoeverre deze lichamelijke kenmerken ons doen en laten ook werkelijk zullen beperken.

2 Hierin zit meteen ook de basisfilosofie van het VN-verdrag voor de rechten van mensen met een beperking vervat. Dit verdrag, dat België een viertal jaren geleden ook ratificeerde, plaatst handicap nadrukkelijk in een mensenrechtenperspectief. Het sluit integraal aan bij de beweging om handicap niet langer te zien als een medische beperking van een persoon, maar eerder als een gevolg van een onaangepaste omgeving. Bij wijze van eenvoudig voorbeeld: bij de bakker zal een man in een rolstoel pas een handicap ervaren wanneer een trap aan de inkom hem ervan weerhoudt om zelf tot bij de winkelbediende te komen en zijn brood te bestellen. Of meer in de context van vandaag. Een slechthorende dame zal geen handicap ervaren wanneer zij via de ringleiding hier in zaal Grote Post perfect de voorstelling kan volgen. Het ontwerpprincipe dat naadloos aansluit bij deze visie, en dat we ook vanuit Gelijke Kansen breed willen promoten, is het Universal Design. Universal Design is een filosofie van ontwerpen die van bij het begin van het ontwerpproces aandacht vraagt voor een zo divers mogelijke doelgroep van gebruikers. Ik hoor het u denken: daar zijn we in het geval van erfgoed rijkelijk laat mee. Inderdaad, maar ook in het geval van erfgoed zijn er vaak nog heel wat mogelijkheden om de toegankelijkheid voor zo veel mogelijk mensen te verzekeren. Daar waar we willen verhinderen dat de oorsprong van het gebouw of de site verloren zou gaan, kan desnoods gewerkt worden met niet invasieve, wegneembare toegankelijkheidsaanpassingen. Maar ruimer dan dit denk ik dat we ook moeten durven stilstaan bij het gebruik, en de invulling die we aan een erfgoedsite geven. Wanneer we beslissen een erfgoedsite open te stellen voor een publieke functie, dan moeten we ernaar streven dat dit kan voor iedereen, zo zelfstandig mogelijk. Dit is toch wat we onszelf ook tot doel gesteld hebben met de ratificatie van het VN-verdrag. Toegankelijkheid hoeft trouwens niet altijd een directe impact te hebben op de erfgoedsite. Voor doven kan een toegankelijkheidsaanpassing bestaan uit de aanwezigheid van een tolk Vlaamse Gebarentaal. Maar nog even terug naar die juridische context. Hoewel we de lat hoog willen leggen, en door het universal design denken, een omgeving willen creëren die voor iedereen op een zelfstandige, gelijkwaardige en niet stigmatiserende manier toegankelijk is, moeten we ook realistisch zijn en er in Vlaanderen ook

3 voor zorgen dat óveral waar er publieke nieuwbouw- of renovatieprojecten gerealiseerd worden, een basistoegankelijkheid gegarandeerd wordt. Nog al te vaak moeten we immers vaststellen dat wanneer het gaat om architectuur, of breder wanneer het gaat om ontwerpen, dat onze leefomgeving sterk afgestemd is op de gemiddelde mens en dat er geen of weinig rekening wordt gehouden met de noden die van dit gemiddelde afwijken. Het is in deze context dat op het einde van de vorige legislatuur de zogenaamde Toegankelijkheidsverordening in het leven geroepen. Vanuit het Gelijkekansenbeleid zijn we er immers van overtuigd dat toegankelijkheid een basisrecht voor iedereen moet zijn. Integrale toegankelijkheid getuigt van een fundamenteel respect voor mensen, niet alleen voor mensen met een handicap, maar voor iedereen. Deze Vlaamse set van toegankelijkheidsnormen werd ingeschreven binnen de Vlaamse codex, waardoor sindsdien bij de aanvraag van een stedenbouwkundige vergunning voor elk gebouw dat openstaat voor publiekook aandacht moet besteed worden aan toegankelijkheid. We hebben lang gedebatteerd over het principe of we met een dergelijke verordening de ruimte voor creativiteit van ontwerpers die net essentieel is in het UD-denken- niet nodeloos aan banden zouden leggen. Maar anderzijds konden we niet om de vaststelling heen dat zelf de meest prestigieuze bouwprojecten in Vlaanderen bleven zondigen aan de meest essentiële basisprincipes voor toegankelijkheid. We geloven absoluut in het effect dat Universal Design op lange termijn kan creëren, maar we zijn tegelijk ook realistisch. Er waren ook beleidsacties nodig die onmiddellijk leiden tot een vermindering van het aantal (letterlijke en figuurlijke) drempels in onze leefomgeving. Universal Design kan pas zijn vruchten afwerpen wanneer de huidige en de komende generatie architecten zich het ontwerpen voor iedereen eigen gemaakt heeft. Maar tot zolang, in een situatie waarin Universal Design nog geen duurzame plaats heeft gevonden in de opleiding van architecten en ontwerpers, is er nood aan duidelijke normen om toegankelijk te ontwerpen. De toegankelijkheidsverordening bepaalt voor diverse types van publiek toegankelijke gebouwen het toepassingsgebied en de minimale basis-

4 toegankelijkheidsnormen die hierbinnen moeten gehandhaafd worden. Zo wordt ervoor gezorgd dat bij nieuwbouw of verbouwprojecten minstens de structurele elementen al in de lijn liggen van een verdere toegankelijke afwerking. Deze basisnormen staan vervat in de regelgeving. Maar uiteraard willen we ook verder gaan. Daarom worden flankerende intiatieven opgezet die wel degelijk inzoomen op de essentie, nl de afwerkingdetails, en die waar de toegankelijkheidsverordening door haar stedenbouwkundige aard eerder beperkt is tot de vereisten van rolstoelgebruikers, aandacht hebben voor alle doelgroepen. Om architecten en ontwerpers daarbij te helpen hebben we samen met de verordening een Vlaams Handboek Toegankelijkheid gelanceerd. Dit digitaal handboek moet ontwerpers wegwijs maken in de wereld van integrale toegankelijkheid en Universal Design. Het handboek geeft niet alleen duiding en achtergrond bij de normen uit de toegankelijkheidsverordening, maar plaatst ze ook in een breder perspectief. Het handboek laat ons toe expliciet aandacht te geven aan aspecten zoals kleurcontrasten of signalisatie die gezien ze niet vergunningsplichtig zijn geen plaats konden vinden in de verordening. Maar voor het verzekeren van een integrale toegankelijkheid zijn deze aspecten even bepalend. Naast het handboek werkten het Vlaams Expertisecentrum Toegankelijkheid, Enter vzw, en de verschillende adviesbureaus toegankelijkheid intussen ook verschillende thematische gidsen uit die u als ontwerper verder kunnen inspireren. Vanuit Gelijke Kansen trachten we in elk geval, samen met Enter, met de adviesbureaus toegankelijkheid en onze partners binnen het gebruikersveld en de 5 provincies, de UD-principes verder uit te dragen en staan we klaar om zij die ermee aan de slag gaan te omkaderen en te ondersteunen met gespecialiseerd advies. Binnenkort zal dit trouwens met vereende kracht gebeuren vanuit een nieuw verzelfstandigd agentschap. Op de details van de toegankelijkheidsverordening ga ik hier niet verder ingaan, dit zou ons te ver leiden. Temeer daar bij de opmaak van de toegankelijkheidsverordening er voor gekozen is om voor erfgoeddossiers een specifieke regeling uit te werken. Deze regeling is er gekomen om ervoor te zorgen dat er niet blind toegankelijkheidsmaatregelen toegepast werden, zonder aandacht te hebben voor de erfgoedwaarde van ons patrimonium. Deze regeling zoals ze

5 om de beestjes bij hun naam te noemen in artikel 2 en artikel 35 van de toegankelijkheidsverordening is uitgewerkt heeft als doel om een maximale toegankelijkheid te realiseren met respect voor de erfgoedwaarde. Wat uiteraard niet de bedoeling was en dat is een reflex die ik in de praktijk toch nog heel vaak vaststel-, is om elk erfgoeddossier bij voorbaat vrij te stellen van de maatschappelijke plicht om daar waar het wordt opengesteld, dit voor een zo divers mogelijk publiek open te stellen. Ik kan in deze context ook nog verwijzen naar het Vlaamse gelijkekansen en behandelingsdecreet en zijn federale evenknie die als het ware het sluitstuk vormen van de toegankelijkheidsverordening, en die discriminaties onder meer op grond van handicap bestrijden en bovendien ook het ontbreken van redelijke aanpassingen gelijk stellen met discriminatie. Dit laat mensen toe om met hun toegankelijkheidsklacht naar een rechtbank te trekken, die de redelijkheid van de vraag zal afwegen. Maar dit leidt ons eigenlijk al een stap te ver. Als deze studiedag vandaag iets oplevert, dan hoop ik dat dit is dat erfgoed geen excuus mag zijn om niet aan toegankelijkheid te moeten denken, maar daarentegen het startpunt is van een denkproces. Ik hoop dat de talloze voorbeelden die vandaag aan bod zullen komen u dan ook zullen inspireren om bij de combinatie van de woorden erfgoed en toegankelijkheid niet spontaan te beginnen wanhopen, maar daarentegen samen met experten creatief aan de slag te gaan om mensen met een handicap, ouderen of ouders met een buggy, te laten genieten van het erfgoed dat Vlaanderen rijk is. Elk tijdperk laat zijn specifieke stempels na op de geschiedenis en in het erfgoed. Ik hoop dat toegankelijkheid voor iedereen de stempel van de 21 e eeuw mag worden. Ik wens jullie dus allen graag een inspirerende dag toe!

Inspiratiedag Toegankelijke zorginfrastructuur. Inleiding van de dag. Mieke Broeders, directeur. Enter vzw, Vlaams Expertisecentrum Toegankelijkheid

Inspiratiedag Toegankelijke zorginfrastructuur. Inleiding van de dag. Mieke Broeders, directeur. Enter vzw, Vlaams Expertisecentrum Toegankelijkheid Inspiratiedag Toegankelijke zorginfrastructuur Inleiding van de dag Mieke Broeders, directeur Enter vzw, Vlaams Expertisecentrum Toegankelijkheid Enter Enter vzw vzw, - Belgiëplein Vlaams Expertisecentrum

Nadere informatie

Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap. Artikel 24 - Onderwijs. Schriftelijke communicatie

Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap. Artikel 24 - Onderwijs. Schriftelijke communicatie Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap Artikel 24 - Onderwijs Schriftelijke communicatie Het Belgian Disability Forum (BDF) is een vzw die thans 18 lidorganisaties telt en meer dan 250.000

Nadere informatie

Toegankelijkheid van communicatie: over begrijpen en begrepen worden

Toegankelijkheid van communicatie: over begrijpen en begrepen worden Toegankelijkheid van communicatie: over begrijpen en begrepen worden Toegankelijkheid We gaan er vaak van uit dat de toegankelijkheid van de fysieke omgeving een voldoende voorwaarde is om iedereen te

Nadere informatie

Vlaams Netwerk Toegankelijk Bouwen EFRO VNTB. Peter Deboutte, vzw In-HAM 9 maart 2010

Vlaams Netwerk Toegankelijk Bouwen EFRO VNTB. Peter Deboutte, vzw In-HAM 9 maart 2010 Vlaams Netwerk Toegankelijk Bouwen EFRO VNTB Peter Deboutte, vzw In-HAM 9 maart 2010 Uitvoerende Partners Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf Contactpersonen: J. Desmyter & S. Danschutter

Nadere informatie

Voorstellingsronde. Programma. Programma. Universal Design. Universal Design. Vorming Gidsen en begeleiden van personen met een handicap

Voorstellingsronde. Programma. Programma. Universal Design. Universal Design. Vorming Gidsen en begeleiden van personen met een handicap Vorming Gidsen en begeleiden van personen met een handicap Voorstellingsronde Wie ben je? Wat doe je? Wat zijn je verwachtingen? Vragen? Stel ze! W. Slenders - In opdracht van Toerisme Vlaanderen Januari

Nadere informatie

Toegankelijkheid en de wetgeving Universal design

Toegankelijkheid en de wetgeving Universal design Toegankelijkheid en de wetgeving Universal design 20/11/2015 Brussel Vastgoedforum Kathleen Polders Architect/projectmedewerker Agentschap Toegankelijk Vlaanderen AGENTSCHAP TOEGANKELIJK VLAANDEREN 1 1

Nadere informatie

tekst voor voorbereiding forum visie

tekst voor voorbereiding forum visie + Vlaams Netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen vzw Aromagebouw / Vooruitgangstraat 323 bus 6 (3 de verdieping) / 1030 Brussel / tel. 02-204 06 50 / fax : 02-204 06 59 info@vlaams-netwerk-armoede.be

Nadere informatie

Lokalen. De voorbije jaren hebben we op een dubbel spoor gewerkt:

Lokalen. De voorbije jaren hebben we op een dubbel spoor gewerkt: Nieuwe lokalen komen erg dichtbij Beste Prietenul lezers, Waarschijnlijk kent u de huidige Chiro lokalen zeer goed en zal u het met ons eens zijn dat de chiro met het grote grasveld en de verharde speelzone

Nadere informatie

Studiedag: Het onderwijs voor dove en slechthorende mensen uitgedaagd

Studiedag: Het onderwijs voor dove en slechthorende mensen uitgedaagd Scholenbouw en scholeninfrastructuur Studiedag: Het onderwijs voor dove en slechthorende mensen uitgedaagd Mieke Broeders 29/11/2012 Enter, Vlaams Expertisecentrum Toegankelijkheid Investeren in toegankelijkheid

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT RESOLUTIE. betreffende de problematiek van personen met een auditieve handicap

VLAAMS PARLEMENT RESOLUTIE. betreffende de problematiek van personen met een auditieve handicap VLAAMS PARLEMENT RESOLUTIE betreffende de problematiek van personen met een auditieve handicap Het Vlaams Parlement, gelet op 1 artikel 13 van de geconsolideerde versie van het Verdrag tot oprichting van

Nadere informatie

Mevrouw de voorzitter, Mijnheer de voorzitter, Waarde collega s, Geachte genodigden, Dames en heren

Mevrouw de voorzitter, Mijnheer de voorzitter, Waarde collega s, Geachte genodigden, Dames en heren Speech 73 Roger/ Mark DW TOESPRAAK DOOR KRIS PEETERS VLAAMS MINISTER-PRESIDENT EN VLAAMS MINISTER VAN INSTITUTIONELE HERVORMINGEN, HAVENS, LANDBOUW, ZEEVISSERIJ EN PLATTELANDSBELEID EERSTESTEENLEGGING

Nadere informatie

december 2014 Informatiekaart VN-verdrag TransitieBureau Wmo

december 2014 Informatiekaart VN-verdrag TransitieBureau Wmo december 2014 Informatiekaart VN-verdrag TransitieBureau Wmo Deze informatiekaart is bedoeld om u in te lichten over het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (verder: VN-verdrag Handicap)

Nadere informatie

COZOCO 19 maart 2014. M-decreet. Goedgekeurd door het Vlaams Parlement op 12 maart 2014

COZOCO 19 maart 2014. M-decreet. Goedgekeurd door het Vlaams Parlement op 12 maart 2014 COZOCO 19 maart 2014 M-decreet Goedgekeurd door het Vlaams Parlement op 12 maart 2014 Situering 2005: lancering van het leerzorgkader 2009-2014 geleidelijke invoering van het decreet op leerzorg -geen

Nadere informatie

Toegankelijkheid van ziekenhuizen voor dove personen. Filip Verstraete vzw Federatie van Vlaamse DovenOrganisaties

Toegankelijkheid van ziekenhuizen voor dove personen. Filip Verstraete vzw Federatie van Vlaamse DovenOrganisaties Toegankelijkheid van ziekenhuizen voor dove personen Filip Verstraete vzw Federatie van Vlaamse DovenOrganisaties De dovengemeenschap: heel verschillend De dovengemeenschap bestaat uit verschillende groepen:

Nadere informatie

Is digitaal het nieuwe normaal? Een onderzoek bij kansengroepen naar hun gebruik van internet en sociale media voor arbeidsbemiddeling

Is digitaal het nieuwe normaal? Een onderzoek bij kansengroepen naar hun gebruik van internet en sociale media voor arbeidsbemiddeling Is digitaal het nieuwe normaal? Een onderzoek bij kansengroepen naar hun gebruik van internet en sociale media voor arbeidsbemiddeling Marijke Lemal, Steven Wellens & Eric Goubin Juni 2012 # 1 Opzet en

Nadere informatie

Bedenkingen bij de evaluatie van de federale antidiscriminatiewetgeving

Bedenkingen bij de evaluatie van de federale antidiscriminatiewetgeving Bedenkingen bij de evaluatie van de federale antidiscriminatiewetgeving Bijdrage van GRIPvzw aan de studiedag van vrijdag 26 februari 2016, georganiseerd door Unia het Interfederaal Gelijkekansencentrum.

Nadere informatie

Een dementievriendelijke gemeente: wat is dat? Patrick De Rynck Gent, 13 oktober 2011

Een dementievriendelijke gemeente: wat is dat? Patrick De Rynck Gent, 13 oktober 2011 Een dementievriendelijke gemeente: wat is dat? Patrick De Rynck Gent, 13 oktober 2011 1. DEMENTIEVRIENDELIJKE GEMEENTE: WAT? een containerbegrip een bonte variatie een jong begrip in evolutie - pionierstijd

Nadere informatie

1. Inleiding. Het College wil nog de aandacht vestigen op drie punten. 2. Verplichtingen voor de Staat (artikel 4 VN-verdrag)

1. Inleiding. Het College wil nog de aandacht vestigen op drie punten. 2. Verplichtingen voor de Staat (artikel 4 VN-verdrag) Inbreng College voor de Rechten van de Mens, ten behoeve van het rondetafelgesprek in de Tweede Kamer op 9 februari 2015 over de wetsvoorstellen ter ratificatie van het VN-verdrag inzake de rechten van

Nadere informatie

Welzijns-en gezondheidsvoorzieningen. Belang van toegankelijkheid. Mieke Broeders Directeur Enter vzw

Welzijns-en gezondheidsvoorzieningen. Belang van toegankelijkheid. Mieke Broeders Directeur Enter vzw Welzijns-en gezondheidsvoorzieningen Belang van toegankelijkheid Mieke Broeders Directeur Enter vzw Inhoud Voorstelling ENTER Wat is integrale toegankelijkheid Belang van toegankelijkheid Ontwerpen voor

Nadere informatie

Betreft: Participeren en studeren in het buitenland. Knelpunten voor studenten met een functiebeperking

Betreft: Participeren en studeren in het buitenland. Knelpunten voor studenten met een functiebeperking Steunpunt Inclusief hoger Onderwijs Sint-Jorisstraat 71 8000 Brugge Betreft: Participeren en studeren in het buitenland. Knelpunten voor studenten met een functiebeperking Het Steunpunt Inclusief Hoger

Nadere informatie

een kwaliteitslabel toegankelijkheid voor kantoorgebouwen

een kwaliteitslabel toegankelijkheid voor kantoorgebouwen een kwaliteitslabel toegankelijkheid voor kantoorgebouwen Lieve Van Medegael afdelingshoofd bouwprojecten Het Facilitair Bedrijf Caroline Delveaux architect toegankelijkheidsadviseur Agentschap Toegankelijk

Nadere informatie

Ik heb al dikwijls gedacht, ik wou dat ik niet meer wakker werd. Elke avond bid ik dat ik bij mijn overleden man mag zijn.

Ik heb al dikwijls gedacht, ik wou dat ik niet meer wakker werd. Elke avond bid ik dat ik bij mijn overleden man mag zijn. Ouderen in nood: wat zie je, wat kan je doen? Anke Bonnewyn Ik zie het niet meer zitten. Voor wie ben ik hier eigenlijk nog? Ik hoop dat ze mij snel komen halen? Ik heb al dikwijls gedacht, ik wou dat

Nadere informatie

Interfederaal Centrum voor gelijke kansen en bestrijding van discriminatie en racisme

Interfederaal Centrum voor gelijke kansen en bestrijding van discriminatie en racisme Interfederaal Centrum voor gelijke kansen en bestrijding van discriminatie en racisme MEDISCHE VISIE OP HANDICAP SOCIALE VISIE OP HANDICAP Exclusie Segregatie Integratie Inclusie Denken in barrières

Nadere informatie

Het VN Verdrag inzake de Rechten van Personen met een handicap FOD Sociale Zekerheid Vereniging voor de Verenigde Naties 4 december 2013

Het VN Verdrag inzake de Rechten van Personen met een handicap FOD Sociale Zekerheid Vereniging voor de Verenigde Naties 4 december 2013 Implementing the UNCRPD Het VN Verdrag inzake de Rechten van Personen met een handicap FOD Sociale Zekerheid Vereniging voor de Verenigde Naties 4 december 2013 Wat is het VN-Verdrag? UNCRPD = United Nations

Nadere informatie

INFOFICHE: TOEGANKELIJKHEID

INFOFICHE: TOEGANKELIJKHEID INFOFICHE: TOEGANKELIJKHEID 1. Comfortabele toegankelijkheid voor iedereen Toerisme Vlaanderen streeft naar een comfortabele toegankelijkheid van alle toeristisch-recreatieve projecten en evenementen.

Nadere informatie

Recht op digitale participatie. 23 januari 2015, Dick Houtzager

Recht op digitale participatie. 23 januari 2015, Dick Houtzager Recht op digitale participatie 23 januari 2015, Dick Houtzager Wat gaan we doen? Wat doet het College voor de Rechten van de Mens? Gelijke behandeling in de ICT-praktijk Het nieuwe VN verdrag voor personen

Nadere informatie

Het discriminatieverbod en redelijke aanpassingen t.a.v. personen met een beperking

Het discriminatieverbod en redelijke aanpassingen t.a.v. personen met een beperking Het discriminatieverbod en redelijke aanpassingen t.a.v. personen met een beperking Annelies D Espallier KU Leuven, Instituut Constitutioneel Recht Universitair Centrum voor Discriminatie- en Diversiteitsrecht

Nadere informatie

Iedereen wordt graag respectvol behandeld, dus ook de persoon met een handicap. Enkele algemene tips voor het omgaan met personen met een handicap:

Iedereen wordt graag respectvol behandeld, dus ook de persoon met een handicap. Enkele algemene tips voor het omgaan met personen met een handicap: Gedragscode VAL: omgaan met personen met een handicap (bron: www.parantee.be en www.gripvzw.be) Het is belangrijk dat onze maatschappij toegankelijk is voor iedereen, en iedereen heeft recht om de sport

Nadere informatie

DESIGN FOR RENOVATION. Visie cf horizon 2050

DESIGN FOR RENOVATION. Visie cf horizon 2050 DESIGN FOR RENOVATION Visie cf horizon 2050 Wonen en leven in 2050 + 7 000 000 inwoners in Vlaanderen Gemiddelde leeftijd verhoogt Meer alleenstaanden Kleine gezinnen Nieuw-samengestelde gezinnen Weinig

Nadere informatie

Wat betekent bereikbaarheid, toegankelijkheid en bruikbaarheid van de Openbare Ruimte

Wat betekent bereikbaarheid, toegankelijkheid en bruikbaarheid van de Openbare Ruimte Wat betekent bereikbaarheid, toegankelijkheid en bruikbaarheid van de Openbare Ruimte 1. Wat is toegankelijkheid Straten, parken, gebouwen zijn pas echt openbaar als iedereen er gebruik van kan maken.

Nadere informatie

Veiligheidszorg religieus erfgoed. ADVIESFORUM Dinsdag 22 september 2015

Veiligheidszorg religieus erfgoed. ADVIESFORUM Dinsdag 22 september 2015 Veiligheidszorg religieus erfgoed ADVIESFORUM Dinsdag 22 september 2015 Waarom veiligheidszorg? Veilig stellen van religieus erfgoed Gebouwen: beschermd of niet beschermd. Focus in eerste instantie op

Nadere informatie

zittingsjaar 2010-2011 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie

zittingsjaar 2010-2011 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie vergadering C214 WON18 zittingsjaar 2010-2011 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie van 28 april 2011 2 Commissievergadering nr. C214 WON18 (2010-2011)

Nadere informatie

Ter attentie van minister Hilde CREVITS Viceminister-president van de Vlaamse Regering, Vlaams minister van Onderwijs

Ter attentie van minister Hilde CREVITS Viceminister-president van de Vlaamse Regering, Vlaams minister van Onderwijs Aanbevelingen van het Interfederaal Centrum voor gelijke kansen en bestrijding van discriminatie en racisme inzake de rechten van personen met een handicap Ter attentie van minister Hilde CREVITS Viceminister-president

Nadere informatie

meldings- en vergunningsplicht

meldings- en vergunningsplicht meldings- en vergunningsplicht gemeentelijke stedenbouwkundige verordening de panne juni 2014 definitief ontwerp 2 Verwijderd: maart Inhoud Doel van deze verordening... - 3 - Leeswijzer... - 4 - DEEL I

Nadere informatie

uw gemeente, een toegankelijke gemeente

uw gemeente, een toegankelijke gemeente uw gemeente, een toegankelijke gemeente Structureel samenwerken met experten inzake toegankelijkheid. 10/12/2015 Brussel AGENTSCHAP TOEGANKELIJK VLAANDEREN 1 INHOUD 1 Het Agentschap Toegankelijk Vlaanderen

Nadere informatie

www.vlaamseweekud.be VLAAMSE WEEK 22 > 29 maart 2013 UNIVERSAL DESIGN

www.vlaamseweekud.be VLAAMSE WEEK 22 > 29 maart 2013 UNIVERSAL DESIGN www.vlaamseweekud.be VLAAMSE WEEK 22 > 29 maart 2013 UNIVERSAL DESIGN Hasselt Verwelkoming Mieke Broeders, directeur Enter vzw, Vlaams Expertisecentrum Toegankelijkheid Enter, Vlaams Expertisecentrum Toegankelijkheid

Nadere informatie

Graag wens ik een actuele stand van zaken te verkrijgen met betrekking tot het aanbod van voorzieningen voor ouderen in woonzorgcentra.

Graag wens ik een actuele stand van zaken te verkrijgen met betrekking tot het aanbod van voorzieningen voor ouderen in woonzorgcentra. SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 519 van ELS ROBEYNS datum: 11 mei 2016 aan JO VANDEURZEN VLAAMS MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN Woonzorgcentra Limburg - Bijkomende bedden Aangezien de provincie

Nadere informatie

INFOSESSIE ARCHEOLOGIETRAJECT...

INFOSESSIE ARCHEOLOGIETRAJECT... INFOSESSIE ARCHEOLOGIETRAJECT...... INHOUD Verwelkoming Wieland De Meyer Inleiding Jan Decorte Toelichting nieuw archeologietraject Sam De Decker Vragenronde Netwerkmoment...... ARCHEO7 Kennisopbouw Ondersteuning

Nadere informatie

VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD

VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD STUK 651 (2016-2017) Nr.1 VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD ZITTING 2016-2017 30 NOVEMBER 2016 VRAAG Commissie voor Welzijn, Gezondheid en Gezin van woensdag 30 november 2016 INTEGRAAL VERSLAG Hebben

Nadere informatie

gericht aan PROCORO Koningin Elisabethlei 22 2018 Antwerpen

gericht aan PROCORO Koningin Elisabethlei 22 2018 Antwerpen Dit bezwaar telt 6 pagina s Bezwaarschrift 07 april 2011 gericht aan PROCORO Koningin Elisabethlei 22 2018 Antwerpen Aangaande het openbaar onderzoek Provinciaal Ruimtelijk Uitvoeringsplan PRUP Clusters

Nadere informatie

Minder mobiele reizigers in het openbaar vervoer

Minder mobiele reizigers in het openbaar vervoer Rudy De Geeter Eerste inspecteur-afdelingschef Minder mobiele reizigers in het openbaar vervoer NMBS-Mobility 26 oktober 2011 Destination mieux Context Beheerscontract 2008-2012 Artikel 44 Bepaalt de assistentie

Nadere informatie

Aan het college van Burgemeester en Wethouders van Haarlem c.c. leden van de commissie Samenleving

Aan het college van Burgemeester en Wethouders van Haarlem c.c. leden van de commissie Samenleving Aan het college van Burgemeester en Wethouders van Haarlem c.c. leden van de commissie Samenleving Datum Ons kenmerk Contactpersoon Doorkiesnummer E-mail Kopie aan Onderwerp 19 mei 2016 2016/09 S.K. Augustin

Nadere informatie

A. God, wij bidden U voor alle mensen die onzeker zijn over zichzelf: dat zij het vertrouwen in zichzelf hervinden.

A. God, wij bidden U voor alle mensen die onzeker zijn over zichzelf: dat zij het vertrouwen in zichzelf hervinden. Bidden met jongeren Voorbede Ben je teleurgesteld in het leven? Ben je gekwetst door anderen? Draag je vervelende herinneringen met je mee? A. God, wij bidden U voor alle mensen die hun leven graag anders

Nadere informatie

Ontwerp van Decreet betreffende het onderwijs XIII, Parl.St. Vlaams Parlement, 2000-2001, nr. 729

Ontwerp van Decreet betreffende het onderwijs XIII, Parl.St. Vlaams Parlement, 2000-2001, nr. 729 Advies Kosteloos lager en secundair onderwijs Commissie voor Onderwijs, Vorming en Wetenschapsbeleid. Ontwerp van Decreet betreffende het onderwijs XIII, Parl.St. Vlaams Parlement, 2000-2001, nr. 729 Stuk

Nadere informatie

Titel tekst. van je. je plan. Wat is. richting aan om. groep, enkele

Titel tekst. van je. je plan. Wat is. richting aan om. groep, enkele Titel tekst STAPPENPLAN fiche 1 Terreinverkenning, het fundament van je plan Lokale inkleuring van integrale jeugdbeleid? Vanuit welke visie werken we? De fundamenten van je plan Net zoals een nieuw huis

Nadere informatie

Schrijftolken in onderwijs.

Schrijftolken in onderwijs. Schrijftolken in onderwijs. Om duidelijk te maken hoe belangrijk schrijftolken in onderwijs in de toekomst zullen worden zullen we best even terugblikken.. Onderwijs aan doven en slechthorenden is momenteel

Nadere informatie

Newskrant december 2009

Newskrant december 2009 Newskrant december 2009 Geachte klant, Welkom op onze Newskrant van december 2009. INHOUD Kerastar - het dubbelwandig systeem met een hart van keramiek Nieuwe verwarmingsketel - vernieuwde schoorsteen

Nadere informatie

Het museum als een belevenis

Het museum als een belevenis Het museum als een belevenis Interview met Arne Gillert en Jessica Offenberg Hoe zou het zijn als een museumbezoek niet zou gaan over het rondlopen en kijken naar dat wat een ander bedacht en geordend

Nadere informatie

3.3. Doelgroep Identiteit. Tools en en instructies. halve dag. Praktisch

3.3. Doelgroep Identiteit. Tools en en instructies. halve dag. Praktisch 3.3 Doelgroep Tijdens de workshop doelgroep baken je de groepen af waarvoor je wil werken. Dit kunnen primaire doelgroepen zijn: zij die rechtstreeks participeren in jouw werking, of secundaire doelgroepen

Nadere informatie

Thema. Kernelementen. Oplossingsgericht taalgebruik Voorbeeld van communiceren 10 communicatie-tips

Thema. Kernelementen. Oplossingsgericht taalgebruik Voorbeeld van communiceren 10 communicatie-tips Thema Kernelementen Oplossingsgericht taalgebruik Voorbeeld van communiceren 10 communicatie-tips Tips voor de trainer: Doseer je informatie: less is more. Beoordeel wat je gymnasten doen, niet wie ze

Nadere informatie

VOOR EIGEN REGIE IN ZORG EN SAMENLEVING

VOOR EIGEN REGIE IN ZORG EN SAMENLEVING Toegankelijkheidsonderzoek Werkplein West Jan van Galenstraat 323 donderdag 11 maart 2010 ALGEMEEN Het gebouw aan de Jan van Galenstraat bestaat uit twee gedeeltes: Het publieksgedeelte en het personeelsgedeelte.

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken betekent creatief reizen (Case UWV)

Het Nieuwe Werken betekent creatief reizen (Case UWV) WORKSHOP Het Nieuwe Werken betekent creatief reizen (Case UWV) Peter Meijers Programmamanager HNW bij UWV Agenda Beelden bij UWV Onze reis: Waar zijn we bij UWV aangekomen en hoe zijn we daar gekomen?

Nadere informatie

TOESPRAAK DOOR KRIS PEETERS VLAAMS MINISTER-PRESIDENT EN VLAAMS MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW EN PLATTELANDSBELEID

TOESPRAAK DOOR KRIS PEETERS VLAAMS MINISTER-PRESIDENT EN VLAAMS MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW EN PLATTELANDSBELEID TOESPRAAK DOOR KRIS PEETERS VLAAMS MINISTER-PRESIDENT EN VLAAMS MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW EN PLATTELANDSBELEID 1 jaar NIB - openingstoespraak 19 juni 2012 Mevrouw de viceminister-president,

Nadere informatie

21 november 2012. dr. Bengt Verbeeck HoGent / UGent

21 november 2012. dr. Bengt Verbeeck HoGent / UGent 21 november 2012 dr. Bengt Verbeeck HoGent / UGent VN-Verdrag 13 december 2006 inzake de rechten van personen met een handicap Baanbrekend Verdrag van de 21 ste eeuw de daad bij het woord voegen EG is

Nadere informatie

wel rijp voor een ruimere maatschappelijke rol?

wel rijp voor een ruimere maatschappelijke rol? Is de Vlaams-Belgische Gebarentaal wel rijp voor een ruimere maatschappelijke rol? April 1998 Auteurs: Myriam Vermeerbergen Mieke Van Herreweghe Voorafgaande opmerking Deze tekst werd geschreven in de

Nadere informatie

Vertalen voor een blind of slechtziend oog

Vertalen voor een blind of slechtziend oog Vertalen voor een blind of slechtziend oog Gent, 25 november 2014, Isabelle Bambust - De ontvangst van gerechtelijke documenten (uit andere landen) en de verschijning voor een (vreemde) rechter roepen

Nadere informatie

GELIJKE KANSEN IN BELGIË

GELIJKE KANSEN IN BELGIË GELIJKE KANSEN IN BELGIË HISTORISCH ONDERZOEK 1. EEN WOORDJE UITLEG Tijdens het bezoek aan de Democratiefabriek hebben jullie kunnen vaststellen dat bepaalde elementen essentieel zijn om tot een democratie

Nadere informatie

Van gunsten naar rechten voor leerlingen met beperkingen. Het VN-Verdrag over de rechten van personen met een handicap en onderwijs

Van gunsten naar rechten voor leerlingen met beperkingen. Het VN-Verdrag over de rechten van personen met een handicap en onderwijs Van gunsten naar rechten voor leerlingen met beperkingen Het VN-Verdrag over de rechten van personen met een handicap en onderwijs Feiten New York 13 december 2006 Verdrag + Optioneel Protocol (rechtsbescherming)

Nadere informatie

Personen met een lichamelijke beperking zijn voor technische ontwerpers zeer

Personen met een lichamelijke beperking zijn voor technische ontwerpers zeer INVENTED BY... LIVIA Een nuttig ontwerp voor... Personen met een lichamelijke beperking zijn voor technische ontwerpers zeer interessant. Want voor deze doelgroep zijn zeer veel innovatieve producten te

Nadere informatie

Vrijdag 1 april 2011 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR. Officiële Opening Studio Alijn - Gent

Vrijdag 1 april 2011 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR. Officiële Opening Studio Alijn - Gent Vrijdag 1 april 2011 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Officiële Opening Studio Alijn - Gent Mijnheer de burgemeester, meneer de schepen, Dames en heren,

Nadere informatie

Mediawijsheid oprichten. Het kenniscentrum zal ondermeer voor de specifieke noden van mensen met een handicap aandacht hebben.

Mediawijsheid oprichten. Het kenniscentrum zal ondermeer voor de specifieke noden van mensen met een handicap aandacht hebben. MEDIA BELEID In haar beleidsnota media erkent Minister Lieten het belang van diversiteit in de Vlaamse media Ze wil de media-actoren stimuleren om een doeltreffend diversiteitsbeleid te ontwikkelen en

Nadere informatie

Agentschap Integratie en Inburgering Oost-Vlaanderen

Agentschap Integratie en Inburgering Oost-Vlaanderen Agentschap Integratie en Inburgering Oost-Vlaanderen Agentschap: wie zijn we? Extern Verzelfstandigd Agentschap (EVA) sinds 1 januari 2015 Alle diensten voor: Integratie Inburgering Sociaal tolken en vertalen

Nadere informatie

Toegankelijkheid van. studiedagen. Dit wenkenblad is een leidraad om de toegankelijkheid van studiedagen te verhogen.

Toegankelijkheid van. studiedagen. Dit wenkenblad is een leidraad om de toegankelijkheid van studiedagen te verhogen. Toegankelijkheid van studiedagen Dit wenkenblad is een leidraad om de toegankelijkheid van studiedagen te verhogen. Het geeft organisatoren en uitbaters van vergaderaccommodaties en congrescentra tips

Nadere informatie

Zicht op Toegankelijkheid. Professioneel advies over toegankelijkheid van gebouwen en buitenruimte voor slechtziende en blinde mensen

Zicht op Toegankelijkheid. Professioneel advies over toegankelijkheid van gebouwen en buitenruimte voor slechtziende en blinde mensen Zicht op Toegankelijkheid Professioneel advies over toegankelijkheid van gebouwen en buitenruimte voor slechtziende en blinde mensen Koninklijke Visio Koninklijke Visio is het expertisecentrum voor slechtziende

Nadere informatie

Mondelinge geschiedenis en architectuur Een voorstel voor format diepte-interview Centrum Vlaamse Architectuurarchieven _ draft 28 april 2010

Mondelinge geschiedenis en architectuur Een voorstel voor format diepte-interview Centrum Vlaamse Architectuurarchieven _ draft 28 april 2010 Mondelinge geschiedenis en architectuur Een voorstel voor format diepte-interview Centrum Vlaamse Architectuurarchieven _ draft 28 april 2010 THEMA S - Identificatie - Opleiding - Opdrachtgevers - Samenwerkingsverbanden

Nadere informatie

Studiedag toegankelijke cultuur 7 mei 2012. praktijkvoorbeelden

Studiedag toegankelijke cultuur 7 mei 2012. praktijkvoorbeelden Studiedag toegankelijke cultuur 7 mei 2012 praktijkvoorbeelden Provinciaal Archeologisch Museum ENAME Het museum, dat zijn deuren opende in september 1998, toont het dagelijks leven van de Enaamse gemeenschap,

Nadere informatie

WELKOM COLLEGA S! TOPICS. - Doelgroep - Bestemming Vlaanderen - Concept - Shop - Beelden

WELKOM COLLEGA S! TOPICS. - Doelgroep - Bestemming Vlaanderen - Concept - Shop - Beelden WELKOM COLLEGA S! TOPICS - Doelgroep - Bestemming Vlaanderen - Concept - Shop - Beelden DOELGROEP DOELGROEP In de lijn met de missie en internationale marketingstrategie van Toerisme Vlaanderen, is het

Nadere informatie

Basishandleiding voor de leerlingen (en hun ouders) in het secundair onderwijs die een login en paswoord hebben

Basishandleiding voor de leerlingen (en hun ouders) in het secundair onderwijs die een login en paswoord hebben Vlaams Communicatie Assistentie Bureau voor Doven, vzw Dendermondesteenweg 449, 9070 Destelbergen tolkaanvraag@cabvlaanderen.be - www.cabvlaanderen.be 09/228 28 08 * 09/228 18 14 * 0476/22 91 75 * Nood

Nadere informatie

Geniet in alle rust van je baby.

Geniet in alle rust van je baby. Geniet in alle rust van je baby. Volle Maan. De dienst kraamzorg van Familiehulp. Kraamzorg Volle Maan. Extra thuiszorg voor jou en je baby. Ben je in blijde verwachting? Of ben je net de trotse ouder

Nadere informatie

College van 23 oktober 2015

College van 23 oktober 2015 College van 23 oktober 2015 Stad en haven investeren 350 miljoen euro in leefbaarheid en mobiliteit...2 Kom Slim naar Antwerpen tijdens de grote wegenwerken (SW A234 nr. 08845)...5 Stad en haven investeren

Nadere informatie

Inhoud. TOEGANKELIJKHEID van informatie en communicatie. Intro vzw? Toegankelijke evenementen en inclusieve projecten

Inhoud. TOEGANKELIJKHEID van informatie en communicatie. Intro vzw? Toegankelijke evenementen en inclusieve projecten Inhoud Toegankelijke evenementen en inclusieve projecten Intro vzw Toegankelijkheid van informatie en communicatie. Toegankelijkheid van de infrastructuur Diensten en materialen Intro-label Intro vzw?

Nadere informatie

Bouwen met focus op toegankelijkheid en welzijnszorg

Bouwen met focus op toegankelijkheid en welzijnszorg Bouwen met focus op toegankelijkheid en welzijnszorg Universal Design in welzijns- en gezondheidsinfrastructuur, hoe kan het gebouw een bijdrage leveren? Fien Van den Abeele, architect Enter vzw, Vlaams

Nadere informatie

Ontwerp van samenwerkingsakkoord

Ontwerp van samenwerkingsakkoord Ontwerp van samenwerkingsakkoord Tussen: de Franse Gemeenschap Vertegenwoordigd door Mevrouw Fadila LAANAN, Minister van Cultuur, Audiovisuele Zaken, Gezondheid en Gelijkheid van Kansen En: de Vlaamse

Nadere informatie

Nieuw concept voor toegankelijke haltes

Nieuw concept voor toegankelijke haltes Symposium Mooi bedacht, nuttig toegepast Nieuw concept voor toegankelijke haltes Etienne Hemerijckx Afdelingshoofd Projectencentrum Ben Veraart Projectmanager Dia 1 Filosofie integratie toegankelijkheid

Nadere informatie

HOE JE IN 5 STAPPEN ECHT ZELFVERTROUWEN OPBOUWT

HOE JE IN 5 STAPPEN ECHT ZELFVERTROUWEN OPBOUWT HOE JE IN 5 STAPPEN ECHT ZELFVERTROUWEN OPBOUWT DOOR ANN VAN RIET WWW.ALTHEA-COACHING.BE Hallo! In dit e-book ga je leren hoe je echt zelfvertrouwen kan opbouwen. En daarmee bedoel ik dus niet gewoon denken

Nadere informatie

Toespraak Freya Saeys, actualiteitsdebat VP 13.05.2015

Toespraak Freya Saeys, actualiteitsdebat VP 13.05.2015 Toespraak Freya Saeys, actualiteitsdebat VP 13.05.2015 Collega s, Voorzitter, Armoede is moeilijk te bestrijden. Ook de collega s van de oppositie zullen dat moeten toegeven. Zo is mevrouw Lieten 5 jaar

Nadere informatie

logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon geen

logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon geen logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom Den Haag Ons kenmerk 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Onderwerp Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon Bijlage(n) geen Geachte heer Van

Nadere informatie

MINISTERIE VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP

MINISTERIE VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP MINISTERIE VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Nr. WJZ/2005/30013 (3764) (Hoofd) Afdeling DIRECTIE WETGEVING EN JURIDISCHE ZAKEN Nader rapport inzake het voorstel van wet houdende wijziging van de Wet

Nadere informatie

Infomoment. Wijzigingen in de stedenbouwkundige verordening toegankelijkheid. Fien Van den Abeele Kathleen Polders

Infomoment. Wijzigingen in de stedenbouwkundige verordening toegankelijkheid. Fien Van den Abeele Kathleen Polders Infomoment Wijzigingen in de stedenbouwkundige verordening toegankelijkheid Fien Van den Abeele Kathleen Polders Gent 16/06/2011 Leuven, 25/11/2011 Infomoment Verwelkoming! Agenda Agenda Situering verordening

Nadere informatie

Innovatie in het onderwijs aan kinderen met specifieke onderwijsbehoeften. Machteld Verbruggen Secretaris-generaal VVKBuO

Innovatie in het onderwijs aan kinderen met specifieke onderwijsbehoeften. Machteld Verbruggen Secretaris-generaal VVKBuO Innovatie in het onderwijs aan kinderen met specifieke onderwijsbehoeften Machteld Verbruggen Secretaris-generaal VVKBuO Innovatie? o Aanpassing: beperkt zich tot de reeds aanwezige systeemeigenschappen

Nadere informatie

Lifetime housing. rita ceenaeme - rudy de graef. Centrum voor Toegankelijkheid Provincie Antwerpen

Lifetime housing. rita ceenaeme - rudy de graef. Centrum voor Toegankelijkheid Provincie Antwerpen Lifetime housing rita ceenaeme - rudy de graef structuur CTPA Provinciaal adviesbureau Toegankelijkheid Provinciaal toegankelijkheidsoverleg Provinciaal Steunpunt Toegankelijkheid Vlaams Steunpunt Toegankelijkheid

Nadere informatie

Adviestekst. tolken Vlaamse Gebarentaal in het onderwijs. 15 september 2009

Adviestekst. tolken Vlaamse Gebarentaal in het onderwijs. 15 september 2009 Adviestekst tolken Vlaamse Gebarentaal in het onderwijs 15 september 2009 Advies m.b.t. tolken Vlaamse Gebarentaal in het onderwijs aan dove en slechthorende middelbare scholieren naar aanleiding van de

Nadere informatie

Intro heeft een nieuwe website!

Intro heeft een nieuwe website! Hallo! We hebben het genoegen je de allereerste nieuwsbrief van Intro te bezorgen! Dit omdat je Intro goed kent, of gewoonweg omdat de toegankelijkheid van evenementen, muziekfestivals en sportevenementen

Nadere informatie

Versie mei 2015 Sociaal onderzoek WEGWIJS IN. het sociaal onderzoek van het OCMW

Versie mei 2015 Sociaal onderzoek WEGWIJS IN. het sociaal onderzoek van het OCMW Versie mei 2015 Sociaal onderzoek WEGWIJS IN het sociaal onderzoek van het OCMW WEGWIJS IN HET SOCIAAL ONDERZOEK in negen stappen... Wat is het sociaal onderzoek? Waarom het sociaal onderzoek? Wie voert

Nadere informatie

NIEUW ENERGIEPRESTATIEDECREET - STAND VAN ZAKEN goedgekeurd door het VVSG-directiecomité op 27.03.2006 (doc.nr. 2006/81) Het energieprestatiedecreet (7 mei 2004) voert een energieprestatiecertificaat in

Nadere informatie

KINDERRECHTEN IN UW KLAS?

KINDERRECHTEN IN UW KLAS? KINDERRECHTEN IN UW KLAS? Doe een beroep op UNICEF België voor gratis lesmateriaal, thematische gastlessen en concrete acties over kinderrechtenen ontwikkelingseducatie. Over UNICEF België UNICEF (het

Nadere informatie

ERFGOED IN MIJN STRAAT

ERFGOED IN MIJN STRAAT Onroerend Erfgoed Phoenixgebouw Koning Albert II-laan 19, bus 5 1210 Brussel Tel. +32 (0)2 553 16 50 http://www.onroerenderfgoed.be http://inventaris.vioe.be Vlaamse overheid Onroerend Erfgoed ID 1581

Nadere informatie

Senior. Voorbeeldboek woongemeenschappen van ouderen. Luc Steenkiste - Wonen in Veelvoud Luk Jonckheere - Samenhuizen vzw April 2013

Senior. Voorbeeldboek woongemeenschappen van ouderen. Luc Steenkiste - Wonen in Veelvoud Luk Jonckheere - Samenhuizen vzw April 2013 Senior Voorbeeldboek woongemeenschappen van ouderen Luc Steenkiste - Wonen in Veelvoud Luk Jonckheere - Samenhuizen vzw April 2013 1 [ SENIOR SAMENHUIZEN ] Senior Samenhuizen Voorbeeldboek woongemeenschappen

Nadere informatie

BUDGET 2015 GEMEENTE MERKSPLAS

BUDGET 2015 GEMEENTE MERKSPLAS BUDGET 2015 GEMEENTE MERKSPLAS INHOUDSTAFEL 1. INLEIDING... 3 2. MISSIE... 5 3. BELEIDSNOTA... 6 3.1. DOELSTELLINGENNOTA... 6 3.2. DOELSTELLINGENBUDGET... 16 3.3. FINANCIËLE TOESTAND... 17 3.4. LIJST OVERHEIDSOPDRACHTEN...

Nadere informatie

De Kleppe Everbeekplaats 4 9660 Brakel. Interactiepaviljoen. Sponsordossier. Voor personen met beperkingen

De Kleppe Everbeekplaats 4 9660 Brakel. Interactiepaviljoen. Sponsordossier. Voor personen met beperkingen 2015 De Kleppe Everbeekplaats 4 9660 Brakel Interactiepaviljoen Sponsordossier Voor personen met beperkingen Wie zijn wij? Vzw De Overmolen heeft een lange traditie in zorgzame gastvrijheid. De deelwerking

Nadere informatie

een goed jaar voor jou, voor mij en voor de hele buurt.

een goed jaar voor jou, voor mij en voor de hele buurt. een goed jaar voor jou, voor mij en voor de hele buurt. Dames en Heren Beste vrienden Een gelukkig Nieuwjaar. Van harte Voor u, voor wie u dierbaar is, en voor ons allemaal. Een gelukkig Nieuwjaar. Een

Nadere informatie

Studiedag over pensioenen 09.06.2015

Studiedag over pensioenen 09.06.2015 Dames en heren, Studiedag over pensioenen 09.06.2015 Vooreerst dank ik u voor de uitnodiging op deze studiedag. U hebt mij uitgenodigd om te spreken over een fundamentele kwestie: «Met welke uitdagingen

Nadere informatie

www.deandereverbeeld.wordpress.com

www.deandereverbeeld.wordpress.com Tentoonstelling 24/04/2014 22/05/2014 BERINGEN www.deandereverbeeld.wordpress.com 1. Wie is KMS? Kerkwerk Multicultureel Samenleven (KMS) is een open socioculturele organisatie met als opdracht te sensibiliseren,

Nadere informatie

Recepten voor een toegankelijke woning en woonomgeving

Recepten voor een toegankelijke woning en woonomgeving Recepten voor een toegankelijke woning en woonomgeving Mieke Broeders Directeur Enter, Vlaams expertisecentrum toegankelijkheid Aalst, 7 mei 2014 Enter, Vlaams Expertisecentrum Toegankelijkheid Investeren

Nadere informatie

Integrale Toegankelijkheid van bos, natuur en park

Integrale Toegankelijkheid van bos, natuur en park Integrale Toegankelijkheid van bos, natuur en park Eva Troch Dag van de Openbare Ruimte 13 maart 2008 Agentschap voor Natuur en Bos Het Agentschap voor Natuur en Bos staat in voor het beleid, het duurzaam

Nadere informatie

Beste kandidaten, Beste vrienden,

Beste kandidaten, Beste vrienden, TOESPRAAK DOOR KRIS PEETERS VLAAMS MINISTER-PRESIDENT EN VLAAMS MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW EN PLATTELANDSBELEID CD&V Kandidatendag 28 mei 2012 Beste kandidaten, Beste vrienden,

Nadere informatie

Samenwerkingsovereenkomsten Vlaamse overheid Gemeenten/Provincies * * * Milieu als opstap naar duurzame ontwikkeling

Samenwerkingsovereenkomsten Vlaamse overheid Gemeenten/Provincies * * * Milieu als opstap naar duurzame ontwikkeling Advies Samenwerkingsovereenkomsten Vlaamse overheid Gemeenten/Provincies * * * Milieu als opstap naar duurzame ontwikkeling Mevr. V. DUA, Vlaams minister van Leefmilieu en Landbouw Stuk 2001-2002/1 Samenwerkingsovereenkomsten

Nadere informatie

BELEIDSNOTA S NAAR AANLEIDING VAN DE GEMEENTERAADS VERKIEZINGEN

BELEIDSNOTA S NAAR AANLEIDING VAN DE GEMEENTERAADS VERKIEZINGEN OOSTROZEBEKE OPEN KRISTELIJK RESPECTVOL ACTIEF BELEIDSNOTA S NAAR AANLEIDING VAN DE GEMEENTERAADS VERKIEZINGEN IN 2012 1 DOET DE ZILVERPROEF OKRA 55+ is in onze gemeente de grootste socio culturele beweging

Nadere informatie

Kinderrechten- en ontwikkelingseducatie voor uw toekomstige leerkrachten!

Kinderrechten- en ontwikkelingseducatie voor uw toekomstige leerkrachten! Kinderrechten- en ontwikkelingseducatie voor uw toekomstige leerkrachten! samen voor kinderen 2 2 Waarom is het belangrijk om leerlingen en leerkrachten te sensibiliseren over de Rechten van het Kind?

Nadere informatie

Het beste uit jezelf

Het beste uit jezelf Het beste uit jezelf 2 3 Met elkaar bouwen aan het Huis van Philadelphia Philadelphia wil dat mensen met een beperking gelukkig kunnen zijn en het beste uit zichzelf kunnen halen. Daarom doen we ons werk

Nadere informatie