BESTUURLIJKE ORGANISATIE SLAGKRACHTIGE OVERHEID JAARVERSLAG maart 2015

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "BESTUURLIJKE ORGANISATIE SLAGKRACHTIGE OVERHEID 2012-2015. JAARVERSLAG 2014 30 maart 2015"

Transcriptie

1 BESTUURLIJKE ORGANISATIE SLAGKRACHTIGE OVERHEID JAARVERSLAG maart 2015 Parkstraat 45 bus 3609 B-3000 Leuven Prof. dr. Geert Bouckaert Promotor-coördinator Prof. dr. Annie Hondeghem Promotor KU Leuven Universiteitstraat 8 B-9000 Gent Prof. dr. Herwig Reynaert Promotor U.Gent Prinsstraat 13 B-2000 Antwerpen Prof. dr. Ria Janvier Prof. dr. Filip De Rynck Promotor U.Antwerpen Martelarenlaan 42 B-3500 Hasselt Prof. dr. Johan Ackaert Promotor UHasselt

2 Steunpunt beleidsrelevant onderzoek BESTUURLIJKE ORGANISATIE - SLAGKRACHTIGE OVERHEID JAARVERSLAG 2014 Dit is het jaarverslag 2014 van het Steunpunt Beleidsrelevant onderzoek - Bestuurlijke Organisatie Slagkrachtige Overheid (SBOV III). De financiële rekeningen zijn opgenomen in een apart document. Inhoudstafel Summary 4 1 Consortium Samenstelling Structuur & taakverdeling 7 2 Visie, missie en doelstellingen van SBOV III Visie: een nieuwe rol voor de overheid in een veranderende omgeving Missie van het steunpunt Doelstellingen Structuur van het meerjarenprogramma 12 3 Werkpakketten A-onderzoekslijnen S1 Governance van transversaal en horizontaal beleid in de Vlaamse overheid - Governance of cross-cutting policies in agencified governments ( , KU Leuven) S2 Ex ante beleidsevaluatie voor een effectieve en efficiënte beleidsinstrumentenkeuze - Ex ante evaluation for an effective and efficient policy instrument choice ( , KU Leuven) S3 De democratische verankering van lokale netwerkverbanden - The democratic anchorage of local governance networks ( , U. Gent) S4 Beleidsvoering en besluitvorming op regionale schalen. Analyse van regionale arrangementen en regimes - Policy-making in regional settings. Analysing regional regimes ( , Universiteit Gent) S5 Hoe kunnen lokale besturen een impact hebben op de Europese besluitvorming? De Europeanisering van lokale besturen in Vlaanderen in een comparatief perspectief - How can local authorities have an impact on European politics? The Europeanization of local politics in Flanders in a comparative perspective ( , U. Gent) S6 Impact van EU economisch beleid op de Vlaamse overheid The impact of EU - Economic Policies on Flemish Governance ( , U. Antwerpen) P1 Implementatie van de Beleids- en BeheersCyclus in lokale besturen Implementation of the Policy and Management Cycle in local government ( , KU Leuven) P2 Optimalisering van management van interbestuurlijke informatieprocessen in Vlaanderen - Towards optimal chains of intergovernmental information management ( , KU Leuven) P3 Management van informatieprocessen in Vlaamse lokale besturen Management of organisation-wide information chains in Flemish local governments ( , Hogeschool Gent) P4 Regionale benchmarking van overheidsperformantie - Regional Benchmarking of Public Administration Performance ( , U. Antwerpen) 47 maart 2014 Inhoudstafel 2

3 3.11 C1 Flexicurity in de Vlaamse publieke sector - Flexicurity in the Flemish public sector ( , U. Antwerpen) C2 Talent management - Talent management ( , KU Leuven) C3 Bestuurlijk vertrouwen - Administrational trust ( , KU Leuven) 56 4 B-projecten B1 Lokale benchmarking ( , KU Leuven) B2 Vlaamse en lokale PPS: de functionaliteit van standaardisatie versus maatwerk voor de performantie van PPS-verbanden ( , U. Antwerpen) B7: Monitoring van de implementatie van het gemeentedecreet (2014 UHasselt) B11: Bestuurskrachtmonitoring (2014, KU Leuven) B12: Een beter inzicht in houding en gedrag van burgers als katalysator voor een meer performante overheid (2014, KU Leuven) B13: Impact en gebruik van de stadsmonitor (2014, U. Gent) 76 5 Management Interactie met de Vlaamse overheid Management binnen het consortium HRM-beleid Financieel beheer Organigram Logistieke en materiële inbreng Samenwerking met onderaannemers 82 6 Valorisatie 83 7 Transversale thema s 84 8 Samenwerking met andere steunpunten 84 Bijlage 1 Algemeen organigram SBOV III 85 Bijlage 2 Samenstelling klankbordgroepen 86 Bijlage 3 Publicaties maart 2014 Inhoudstafel 3

4 Summary The mission of SBOV III is to conduct fundamental and applied research with an academic purpose which is feeding into relevant policy problems and which contributes to solutions for policy formulation, implementation and evaluations of the Flemish administrations. Based on structural financing for stable 4 year research lines (A-lines) and yearly determined short term research projects (B-projects), SBOV III aims at researching and transferring its scientific research findings on current problem driven public administration and public policy issues and on governmental priorities in Flanders. It mirrors the current topics on the international research agendas as well as the priorities of the Flemish government. Hence, SBOV III will take up three important roles: act as a partner for the Flemish government and the Flemish administration within the context of the current public sector reforms at the Flemish level, the local levels, and their interactions in Flanders; have a societal leverage function through its activities for these reforms; and have an academic national and international leverage function for the field of public administration. How did SBOV III contribute to these roles in 2014? First of all, SBOV functions as a partner for the Flemish government and the Flemish administration was a year marked by elections. The SBOV s memorandum, published and disseminated at the end of 2013, stipulated 50 research based recommendations for the incoming government. Early in 2014 these recommendations were presented in the Flemish Parliament (18/2/2014). The different research projects implemented by SBOV are strongly linked with policy objectives documented in the Declarations of the present ( ) and preceding ( ) Flemish government and with the objectives put forward in Vlaanderen in Actie, the CAG Vision and Strategic Objectives, and the White Paper on Internal State Reform. SBOV s policy relevant research is structured around three pillars, and concerns both the central as well as the local government level: transparent and democratic structures (in short: structure); performant inter-governmental processes (in short: processes); and cultures, based on trust and responsibility (in short: culture). In 2014 the 13 long term A-line projects focused on gathering and analyzing empirical data by means of qualitative and quantitative methods. Articles, papers and reports were written on a broad variety of issues such as the governance of cross-cutting policies, local governance networks, Europeanisation of local politics, administrational trust, talent management, public private partnerships, the implementation of the policy and management cycle, and intergovernmental data collection, to name but a few examples. In many projects specific seminars and/or other events were organized aimed at disseminating (interim) research findings. Next to the A-lines, in 2014 two long term B-projects were run ( Local Benchmarking and Flemish and local PPPs ), as well as four short-term B-projects. The latter projects are Monitoring the implementation of the local government act (which was a follow-up of the 2013 study); Effects of local government act and administrative power ; Local governance performance monitoring and A better knowledge about attitude and behavior of citizens as a catalyst for a better performing government. Several international publications as well as policy relevant reports were written on the basis of the research. All reports and working papers are available free for download on the SBOV-website. In 2014 the website was improved so as to guarantee an easier access to the publications. The researchers plan and execute the research so that the results can be used to inform government policy. In the SBOV reports specific attention is being paid to formulating policy recommendations for policy makers. SBOV working papers, which are in English, are accompanied by an abstract in Dutch. Researchers provided specific policy recommendations at the request of the administration, but also presented their research at academic and non-academic fora. maart 2014 Summary 4

5 In order to maintain and increase the policy relevance of the research, SBOV collaborated closely with administrative and political actors in Flanders such as Administrative affairs ( Bestuurszaken ), Interiors ( Binnenlands Bestuur ), General Governmental Policy (DAR) and Cities Policies ( Stedenbeleid ). Other relevant platforms at the Flemish level were the College of Higher Civil Servants (CAG) where Flemish top administrators meet and the policy councils of the different policy domains. Several members of the academic staff have in addition been active as expert in the strategic advisory council for governmental affairs (VLABEST). Unfortunately, this council will be abolished in At the local government level, SBOV has frequent contacts with the Flemish Association for Cities and Municipalities (VVSG), the Flemish Association of City Managers (VFG), the Flemish Association of Provinces (VVP), the Flemish Association of Managers in Local Social Organizations (VVOS), and the Association of Local Financial Managers (VLO). In addition, we have close contact with many civil society organizations (Flemish Strategic Advisory Councils,Socio-Economic Council Flanders (SERV), civil service unions, etc). At the SBOV meetings and at internal seminars we invited representatives of Flemish and local government so that an exchange between academic perspectives and everyday policy practice is stimulated. Next to the formal platforms, many informal and bilateral contacts exist between researchers and practitioners. Researchers and officials frequently meet in the framework of expert meetings, seminars and conferences. At the level of the research projects there is also a close collaboration with relevant actors. Not only are there two meetings a year with members of the klankbordgroup (KBG) that provide for input and feedback on the research, promotors and researchers also closely monitor policy developments that can have an impact on their research projects. Secondly, SBOV III has a societal leverage function. It is clear that the position of the public sector, of government, and also of the State itself, has changed in the last decades. An initial consequence was the pressure for a performing public sector, and the New Public Management movement has been a champion in emphasising this focus. It also resulted in a major and fundamental question of what public sector we need for the future. Clarifying the debate, organising these discussions, contributing to designing new models is part of this SBOV III societal leverage. SBOV plays an important role in supporting governmental and administrative reform, by providing independent advice regarding the modernization of public policy and management, providing specialized advice concerning the use of certain management and policy instruments, developing monitoring systems, codes, etc. To this end SBOV has initiated a debate on The Future State of the State. In 2012 we organized several internal debates on current trends in public administration. An internal position paper was developed on the role of government from a public administration perspective. In 2013 this paper was discussed in the Flemish Organization for Management and Policy (VVBB) as a forum of interaction between public administrators and public administration academics. This paper provided the input for the speech Less government, different government, better government, more government of Prof. dr. Filip De Rynck, president of VVBB, at the award ceremony of the Public Manager of the Year 2014 on 15 January In 2014, we further explored the transversal theme transition management. What are the possibilities and/or limitations of this concept for stimulating large scale system changes in Flanders? Again we combined academic perspectives with practitioners perspectives. In 2012 and in 2013, several internal seminars were organized about the issue. And in 2013, a seminar was organized in collaboration with Steunpunt Trado: Government/governance in transitions?. The seminars constituted the basis for editing a special issue for Vlaams Tijdschrift voor overheidsmanagement (VTOM) entitled Overheid in transitie(s)? (Government in transition(s)?) in 2014, with contributions from seven Policy Research Centres for the Flemish Government. The special issue will be published in March maart 2014 Summary 5

6 Thirdly, SBOV III has an academic national and international leverage function for the field of public administration. Researchers and (co)promotors of SBOV III are strongly participating in a large number of international research networks or international organizations. The research teams involved in SBOV III are widely recognized at the European and international level. SBOV has strongly contributed to this international visibility. On 8 th July 2014, SBOV organised an international expert meeting attended by three renowned international scholars in public administration, Andrew Massey (University of Exeter); Sandra Van Thiel (Radboud University Nijmegen); and Helmut Wollmann (Humboldt Universität Berlin), and by all (co)promotors of SBOV. The overarching objective of this meeting was the ambition to learn from experiences with policy research centres, or equivalent research units, in public administration in other countries. Next, we requested the international scholars to share their critical perspective on the mission, position, internal and external functioning of SBOV III. Finally, we asked the experts feedback about the design, content and output of the SBOV III research projects. The experts were unanimous in recognizing the unique character of the Flemish Policy Support Centres programme in an international perspective. As for SBOV in particular, the meeting confirmed the core role of several research projects for current and future scientific debates in our research area. According to the experts, a central role of SBOV III is to support and provide input to the innovative ideas regarding reform in OECD countries, and to support, strengthen, make more solidly scientific and further internationalize the academic platform and its different expertises underpinning public sector reform. In 2014 researchers and promotors participated in international conferences such as EGPA, IRSPM, JCPA, NIG, ECPR, and TAD. In 2014 nine national books were published, 1 international book, 15 chapters in international books, 2 chapters in national books, 17 articles in peer reviewed international journals, 20 conference papers, 15 SBOV reports and 4 SBOV Working Papers. maart 2014 Summary 6

7 1 Consortium 1.1 Samenstelling Voor de realisatie van het Steunpunt voor Beleidsrelevant Onderzoek - Bestuurlijke Organisatie slagkrachtige overheid is een consortium gevormd door: - Katholieke Universiteit Leuven (Instituut voor de Overheid) dat tevens coördinator is, - Universiteit Antwerpen (Onderzoeksgroep Management en Bestuur), - Hogeschool Gent (Departement Handelswetenschappen en Bestuurskunde), - Universiteit Gent (Centrum voor Lokale Politiek, Faculteit Politieke en Sociale Wetenschappen), - Universiteit Hasselt (Faculteit Rechten, Centrum voor Overheid & Recht). In het jaarverslag wordt in verschillende overzichten nog verwezen naar de Hogeschool Gent als partner en promotor, niettegenstaande de integratie van HABE Hogeschool Gent in U Gent. We doen dit omwille van redenen van transparantie en om het overzicht te behouden ten aanzien van de planning. Steunpunt voor Beleidsrelevant Onderzoek - Bestuurlijke Organisatie slagkrachtige overheid (afgekort SBOV III) vormt een voortzetting van het Steunpunt voor Beleidsrelevant Onderzoek - Bestuurlijke Organisatie Vlaanderen (afgekort SBOV II) en het Steunpunt voor Beleidsrelevant Onderzoek - Bestuurlijke Organisatie Vlaanderen (afgekort SBOV I). 1.2 Structuur & taakverdeling In het meerjarenprogramma zijn 13 langetermijn (A-) onderzoekslijnen uitgeschreven, gegroepeerd in drie clusters: - transparante en democratische structuren (in het kort: structuur); - performante inter-governmentele processen (in het kort: processen); - organisatiecultuur, gebaseerd op vertrouwen en verantwoordelijkheid (in het kort: cultuur). Daarnaast worden ieder jaar 5,5 VTE toegekend aan B-projecten. Naast deze verticale onderzoekslijnen ontwikkelt SBOV III ook een horizontale onderzoekslijn onder de titel The future state of the state. De bedoeling van dit project is om een fundamentele bijdrage te leveren aan het debat over de toekomstige rol en positie van overheden in onze samenleving. Deze onderzoekslijn kan beschouwd worden als een horizontaal project dat de verschillende A-onderzoekslijnen en B-projecten overkoepelt. Ieder project wordt gecoördineerd door één onderzoeksinstelling. Aan deze coördinerende instelling wordt het personeelslid toegekend. Om onderlinge synergie te bevorderen is er per project eveneens een co-superviserende organisatie toegekend. In tabel 2 en 3 wordt aangegeven in welke onderzoekslijnen de leden van het consortium onderzoeksactiviteiten ontwikkelen. Deze verdeling sluit aan bij bestaande expertise die op deze domeinen tot nog toe ontwikkeld werd. maart Consortium 7

8 Tabel 1: Taakverdeling en samenwerkingspatronen over A-onderzoekslijnen (coop = cooperating of co-superviserende organisatie) Personeelsinzet (in VTE) KU Leuven U.Antwerpen U.Gent H.Gent UHasselt Totaal A-ONDERZOEKSLIJNEN Nr DIRECTE PERSONEELSINZET S Werkpakket STRUCTUUR S1 Governance van transversaal en horizontaal beleid in de Vlaamse overheid 1 1 S2 S3 S4 S5 Ex ante beleidsevaluatie voor een effectieve en efficiënte beleidsinstrumentenkeuze De democratische verankering van lokale netwerkverbanden Beleidsvoering en besluitvorming op regionale schalen. Analyse van regionale arrangementen en regimes Hoe kunnen lokale besturen een impact hebben op de Europese besluitvorming? De Europeanisering van lokale besturen in Vlaanderen in een comparatief perspectief S6 Impact van EU economisch beleid op de Vlaamse overheid 1 1 P Werkpakket PROCESSEN P1 P2 Implementatie van de Beleids- en BeheersCyclus in lokale besturen Optimalisering van management van interbestuurlijke informatieprocessen in Vlaanderen P3 Management van informatieprocessen in Vlaamse lokale besturen 1 1 P4 Regionale benchmarking van overheidsperformantie 1 1 C Werkpakket CULTUUR C1 Flexicurity in de Vlaamse publieke sector 1 1 C2 Talent management 1 1 C3 Bestuurlijk vertrouwen 1 1 Totaal A-onderzoekslijnen Tabel 2: Personeelsallocatie A-onderzoekslijnen maart Consortium 8

9 Tabel 3: Overzicht kortetermijnopdrachten B-PROJECTEN 2014 KU Leuven U.Antwerpen U.Gent H.Gent UHasselt Totaal Nr DIRECTE PERSONEELSINZET B-sporen B01 Lokale benchmarking ,75 B02 Vlaamse en lokale PPS: De functionaliteit van standaardisatie versus maatwerk voor de performantie van PPS-verbanden ,75 B-projecten 2014 B07 Monitoring van de implementatie van het gemeentedecreet ,00 B11 Bestuurskrachtmonitoring ,00 B12 Een beter inzicht in houding en gedrag van burgers als katalysator voor een meer performante overheid ,00 B13 Impact en gebruik van de stadsmonitor ,00 TOTAAL B-projecten ,75 0,75 1,00 1,00 1,00 5,50 maart Consortium 9

10 2 Visie, missie en doelstellingen van SBOV III 2.1 Visie: een nieuwe rol voor de overheid in een veranderende omgeving Tijdens de Public governance conferentie van de OESO in Venetië (november 2011) werden drie prioriteiten vooropgesteld door de lidstaten: het garanderen van dienstverlening in tijden van financiële en economische crisis; het garanderen van een efficiënte en effectieve dienstverlening; en het garanderen van een open en transparante publieke sector. Het is duidelijk dat de financiële en economische crisis een belangrijke impact heeft op de publieke sector. De overheid wordt plots minder gezien als deel van het probleem maar als kern van de oplossing, ook als redder van delen van de private sector. Tegelijkertijd zorgt de crisis voor een grote nood om de overheidstekorten terug te dringen, in de eerste plaats door overheidsuitgaven te reduceren. Een vraag die zich stelt is, in hoeverre een dergelijke nieuwe visie op de overheid - eerder een deel van de oplossing dan van het probleem - een lang leven beschoren is. In hoeverre wordt die overheid voldoende vertrouwd als aanbrenger van oplossingen? Het post NPM tijdperk geeft ons de kans om stil te staan bij enkele leerpunten. NPM was in de eerste plaats een Angelsaksisch verhaal, waarbij verschillende landen in verschillende mate aan de slag gingen met het NPM. Welke lessen kunnen we trekken uit ervaringen met overheidshervormingen? Een eerste les is dat agentschappen niet in alle situaties de beste keuze zijn, maar dat hun succes afhangt van een aantal voorwaarden. De verdere agentificatie van de publieke sector heeft bijgedragen aan het herdefiniëren van verantwoordelijkheid en het afleggen van verantwoording voor overheidsperformantie. Echter, nieuwe problemen hebben zich ontwikkeld, zoals de nood aan coördinatie van gespecialiseerde autonome entiteiten, en de integratie van horizontale en transversale beleidskwesties. Een tweede les is dat overheidsprestaties gemeten kunnen worden, dat monitoring kan en moet geïntegreerd worden in de drie cycli (beleid, financieel, contracten), en dat de informatie over overheidsprestaties kan gebruikt worden om de performantie te verhogen. Ook dit is echter voorwaardelijk aangezien het samenhangt met de capaciteit om prestaties te definiëren en meten. Bovendien moet een evenwicht gevonden worden tussen de kosten en de baten van prestatiemanagement, zeker wanneer prestatiemanagement bijdraagt aan nieuwe administratieve kosten met betrekking tot planning en rapportage. Zowel interne als externe audit in de publieke sector is een booming business. Een derde les is dat marktmechanismen in de overheid niet altijd hanteerbaar en functioneel zijn. Terwijl marktmechanismen de aandacht van de aanbodzijde (overheid) voor de vraagzijde (burger/klant) hebben gestimuleerd en de transparantie hielpen verhogen, bleken sommige quasimarkten niet de geschikte werkwijze en resulteerden ze in dysfunctionele contracten en inzet van de markt. Deze ervaringen met NPM in combinatie met de wereldwijde financiële en economische crisis kunnen resulteren in een andere soort overheidshervormingen en in een andere rol voor de publieke sector. Continentaal Europa, met inbegrip van Vlaanderen, heeft belangrijke overheidshervormingen geïnitieerd, maar behoudt ook haar identiteit als rechtsstaat. De volgende aspecten blijven belangrijke kenmerken van onze publieke sector: - Co-governance, met name met een verzuilde publieke dienstverlening; - Neo-Weberiaans systeem, waarbij performantie wordt gecombineerd met het belang van een zorgvuldige rechtsgang en het volgen van procedures; - Samenwerkingsverbanden waarbij strategische keuzes gemaakt moeten worden met private partijen en middenveldorganisaties; - De bijdrage van burgers voorbij de traditionele vormen van publieksconsultatie - Keuzes met betrekking tot beleid en dienstverlening waarbij beleidsbeëindiging en reductie moeten geïnitieerd worden, in een cultuur waar dit helemaal niet de traditie is - Transitiemanagement waarbij de hele samenleving betrokken is bij systeemverandering. maart Visie, missie en doelstellingen 10

11 Dit resulteert in een publieke sector die meer complex is omwille van systeemdifferentiatie; gekenmerkt is door meerdere bestuurslagen en door een multistakeholder karakter, waarbij de nood aan coördinatie groeit; en waarbij vertrouwen een kernrol speelt met het oog op samenwerking en coproductie. Dit resulteert in een ander type publieke sector (identiteit, actoren, rollen) die aandacht moet schenken aan en de capaciteit moet hebben om: - Problemen te ontdekken en analyseren zodat een aangepast beleid en dienstverlening kan ontwikkeld worden; - Risico s en urgenties in te schatten - Randvoorwaarden te definiëren met het oog op goede overheidsprestaties - Degelijke en duurzame (meta) governance te ontwikkelen - Om te gaan met een gebrek aan capaciteit en verlies van macht/invloed/controle; - Betrouwbaarheid te ontwikkelen; en - Om te gaan met hybriditeit (organisaties, beleid; politiek/administratie; publiek/privaat/middenveld) Om dit te realiseren is er behoefte aan een hervormingsprogramma met eigenaarschap vanwege de politiek, administratie, middenveld en private sector; waarbij capaciteit wordt bijeengebracht en synergiën gecreëerd worden; en waarbij de kloof tussen verwachtingen en capaciteit overbrugd kan worden. Het moderniseren van de samenleving impliceert een focus op zowel markt, politiek, middenveld en de publieke sector, op alle overheidsniveaus. Een dergelijke meerlagige en multi-actor focus benadrukt een centraal element in een duurzame en adequate administratie in de meest brede zin. Dit is ook duidelijk uit een recente OESO-review over Modernising Government, in de Lissabon doelstellingen, maar ook in vele VIA doorbraken, met inbegrip van de Slagkrachtige overheid. Een dergelijke visie over een nieuwe rol voor een andere publieke sector in een veranderende omgeving, heeft implicaties voor de structuur, de processen, en de cultuur van de overheid. Multilevel governance is vandaag een realiteit. Een nieuw evenwicht dient gezocht te worden tussen verschillende niveaus van de overheid, met het oog op een meer transparante en democratische overheid. Processen dienen gestroomlijnd en geoptimaliseerd te worden, zowel intra- als interbestuurlijk, met de ambitie om de overheidsprestaties te verbeteren. Nieuwe informatietechnologieën zijn hiervoor een belangrijke hefboom. Ten slotte, een cultuur van intraen interbestuurlijk vertrouwen is essentieel met het oog op goede prestaties. Ook vertrouwen in het talent van ambtenaren is van belang. De hier geschetste wetenschappelijke, administratieve en maatschappelijke ontwikkelingen hebben de ontwikkeling van het onderzoeksprogramma van SBOV III richting gegeven. 2.2 Missie van het steunpunt SBOV II heeft als missie om op basis van wetenschappelijk onderzoek (fundamenteel en toegepast) de beleidsvoorbereiding, -uitvoering en -evaluatie te ondersteunen van de voor het beleid relevante problemen. Het Steunpunt stelt zich als doel om, vanuit de structurele onderzoeksfinanciering voor A-onderzoekslijnen en korte termijn B-projecten, prioritaire beleids- en bestuurskwesties te onderzoeken en de onderzoeksbevindingen actief ter beschikking te stellen van de overheid. Het onderzoek past zowel binnen de huidige internationale onderzoeksagenda s als binnen de proiriteiten van de Vlaamse overheid zoals vastgelegd in sleuteldocumenten als Vlaanderen in Actie (Via) en Slagkrachtige Overheid, als het Witboek over de Interne Staatshervorming. SBOV III zal haar onderzoeksbevindingen gebruiken en delen met het oog op het bijdragen aan de oplossing van concrete problemen en het realiseren van beleidsprioriteiten. In dit kader beschikt SBOV III over een kritische massa van multidisciplinaire expertise. Wetenschappelijke data en kennis wordt toegankelijk gemaakt en overgedragen aan de Vlaamse overheid. SBOV III draagt ertoe bij dat internationaal gebenchmarkte wetenschappelijke kennis de politieke, administratieve en maart Visie, missie en doelstellingen 11

12 academische capaciteit kan ondersteunen met het oog op het aanpakken van de huidige bestuurlijke uitdagingen, het reduceren van kennisleemtes, en het veranderen van suboptimale praktijken. 2.3 Doelstellingen SBOV III stelt zich de volgende doelstellingen, vanuit een speciale aandacht ten aanzien van het ontwikkelen van een effectieve en slagkrachtige overheid: - fundamenteel, internationaal vergelijkend en toegepast wetenschappelijke onderzoek verrichten; - binnen deze context een speciale en prioritaire aandacht hebben voor de valorisatie van dit onderzoek ten aanzien van de Vlaamse overheid; - gespecialiseerd en onafhankelijk advies verstrekken, - wetenschappelijke ondersteuning verlenen voor de ontwikkeling van instrumenten met het oog op een effectieve en slagkrachtige publieke sector, met inbegrip van de interne staatshervorming; - haar kennisbasis en internationaal academisch netwerk alsook netwerk van ervaringsdeskundigen ontwikkelen en ter beschikking stellen van de Vlaamse overheid. 2.4 Structuur van het meerjarenprogramma De selectie voor het meerjarenprogramma is het resultaat van verschillende inputs. Ten eerste formuleerde de Vlaamse overheid een aantal prioritaire thema s. De oproep verwijst naar een groot aantal onderzoeksthema s die verbonden zijn met de huidige prioriteiten met betrekking tot overheidshervormingen (Regeerakkoord, Vlaanderen in Actie, sleutelprojecten CAG, Witboek interne staatshervorming, ). Ten tweede is er de internationale onderzoeksagenda met betrekking tot overheidsmanagement. Vanuit de Vlaamse ambitie om een van de topregio s van de wereld te worden, moeten ook onderzoekers de ambitie hebben om trendsetters te zijn in wetenschappelijk onderzoek. Om deze reden worden belangrijke internationale thema s van de bestuurskunde en beleidswetenschappen geïntegreerd in het meerjarenprogramma. Ten derde wensen we de expertise van SBOV II te bestendigen. In het evaluatierapport van SBOV II werd door de academische experten benadrukt dat lange termijn dataverzameling erg belangrijk is voor de volgende generatie steunpunten. Om deze reden wensen we de dataverzameling van enkele onderzoekslijnen te continueren met het oog op longitudinale analyse. Ten vierde wensen we de onderzoeksfondsen efficiënt en effectief te beheren. Onderzoek dat reeds elders wordt gefinancierd, zal niet opgenomen worden in SBOVIII. Deze verschillende elementen werden meegenomen bij de opmaak van het onderzoekprogramma. De lange termijn onderzoeksprojecten (A-lijnen) werden samengebracht in drie clusters: - Cluster 1: transparante en democratische structuur - Cluster 2: performante interbestuurlijke processen - Cluster 3: organisatiecultuur, gebaseerd op vertrouwen en verantwoordelijkheid Op deze manier wordt ook tegemoet gekomen aan de onderverdelingen in de oproep. Tevens wordt tegemoet gekomen aan andere bekommernissen, zoals aandacht voor verschillende overheidsniveaus en de huidige hervormingsprogramma s. maart Visie, missie en doelstellingen 12

13 3 Werkpakketten A-onderzoekslijnen Nr Title Dutch Title English Coordination S STRUCTUUR STRUCTURE S1 S2 Governance van transversaal en horizontaal beleid in de Vlaamse overheid Ex ante beleidsevaluatie voor een effectieve en efficiënte beleidsinstrumentenkeuze Governance of cross-cutting policies in agencified governments Ex ante evaluation for an effective and efficient policy instrument choice KUL KUL S3 De democratische verankering van lokale netwerkverbanden The democratic anchorage of local networks governance UG S4 Beleidsvoering en besluitvorming op regionale schalen. Analyse van regionale arrangementen en regimes Policy-making in regional settings. Analysing regional regimes HG S5 S6 Hoe kunnen lokale besturen een impact hebben op de Europese besluitvorming? De Europeanisering van lokale besturen in Vlaanderen in een comparatief perspectief Impact van EU economisch beleid op de Vlaamse overheid P PROCESSEN PROCESSES P1 P2 P3 P4 Implementatie van de Beleids- en BeheersCyclus in lokale besturen Optimalisering van management van interbestuurlijke informatieprocessen in Vlaanderen Management van informatieprocessen in Vlaamse lokale besturen Regionale benchmarking van overheidsperformantie How can local authorities have an impact on European politics? The Europeanization of local politics in Flanders in a comparative perspective Impact of EU -Economic Policies on Flemish Governance Implementation of the Policy and Management Cycle in local government Towards optimal chains of inter-governmental information management Management of organisation-wide information chains in Flemish local governments Regional Benchmarking of Public Administration Performance C CULTUUR CULTURE C1 Flexicurity in de Vlaamse publieke sector Flexicurity in the Flemish public sector UA C2 Talent management Talent management KUL C3 Bestuurlijk vertrouwen Administrational trust KUL UG UA KUL KUL HG UA Tabel 4: Overzicht A-onderzoekslijnen maart Werkpakketten - onderzoekslijnen 13

14 3.1 S1 Governance van transversaal en horizontaal beleid in de Vlaamse overheid - Governance of cross-cutting policies in agencified governments ( , KU Leuven) Doelstellingen & onderzoeksvragen Veel OESO-landen hebben sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw, onder de vlag van New Public Management (NPM) hun grote multifunctionele overheidsorganisaties opgesplitst in vele gespecialiseerde, semiautonome agentschappen. Deze specialisatie en verzelfstandiging leidde tot fragmentatie van de beleidsuitvoering en een grotere uitdaging voor overheden om horizontaal en transversaal beleid op een coherente en consistente manier uit te voeren. Daarnaast worden overheden steeds vaker geconfronteerd met een toenemende complexiteit van beleidsproblematieken en crisissen, die hun oorsprong vinden in maatschappelijke evoluties en globalisering (bijv. nieuwe EU-richtlijnen). Deze beleidsproblematieken en crisissen, of zogenaamde wicked issues, kunnen enkel worden aangepakt via een gecoördineerde actie over beleidsdomeinen heen, door een samenspel van departementen en agentschappen. Ook de Vlaamse overheid kent deze evolutie. In een context van verzelfstandiging en homogene beleidsdomeinen, wordt de Vlaamse overheid steeds vaker geconfronteerd met beleidsproblematieken die horizontaal en transversaal moeten worden aangepakt. In de literatuur ontbreekt een antwoord op hoe overheden (met een grote mate van verzelfstandiging) transversaal en horizontaal beleid coördineren en met welk resultaat. Er zijn weinig vergelijkende studies over de vraag hoe deze beleidskwesties worden vertaald in doelstellingen en acties op het niveau van individuele organisaties en hoe dit proces kan worden versterkt. Wat nodig is, zijn studies die de kenmerken van transversaal en horizontaal beleid combineren met de kenmerken van het coördinatie-arrangement, vanuit een vergelijkend perspectief. Op basis van binnenlands vergelijkend onderzoek, stelt dit onderzoeksproject de vraag naar de optimale vorm van coördinatie van horizontale en transversale beleids-problematieken: Welke coördinatie-mechanismen zijn effectief bij het aansturen van verschillende horizontale en transversale beleidsissues onder welke omstandigheden? Sub-vragen: 1. Wat verklaart het gebruik van de coördinatie-mechanismen voor specifieke horizontale en transversale thema's? 2. Worden horizontale en transversale thema's met verschillende kenmerken op verschillende manieren gecoördineerd en met welke resultaten? 3. Met welke mechanismen en met welke mate van succes worden horizontale en transversale thema's vertaald in doelstellingen en acties voor individuele overheidsorganisaties? 4. Hoe integreren organisaties horizontale en transversale thema's in hun eigen organisatorische planning? 5. Welke set van coördinatie-mechanismen is het meest geschikt voor welke typen horizontale en transversale thema's onder welke omstandigheden? Vanuit verschillende theoretische kaders (open systeem- en contingentietheorieën, alsook neoinstitutionele theorieën), een uitgebreide typologie van mogelijke coördinatie-mechanismen, en verschillende methodologieën van datagaring (mapping, survey, interviews en documentanalyse), zal het onderzoeksproject de coördinatie van de geselecteerde horizontale en transversale beleidsissues vergelijken in Vlaanderen, en deze trachten te verklaren. maart Werkpakketten - onderzoekslijnen 14

15 3.1.2 Methodologie De eerste fase, in 2012, bestond uit een meta-analyse van bestaande wetenschappelijke literatuur over coördinatie van horizontaal en transversaal beleid. Op basis van deze studie werd het conceptuele kader opgesteld. Er werd veel aandacht besteed aan de ontwikkeling van geschikte methoden voor de case studies. In het eerste luik van het project bestudeerden we hoe de horizontale en transversale beleidsissues worden gecoördineerd. We maakten een studie van Vlaanderen in Actie, op basis van bestaand materiaal en ook over wetsmatiging (en administratieve vereenvoudiging), de besparingen en Integrale Jeugdhulp. We maakten een analyse van documenten, en voerden interviews uit ter validatie, om het coördinatie arrangement van elk van de beleidsissues te bestuderen. We gebruikten drie verschillende technieken om de coördinatie van horizontale thema's te analyseren. Allereerst, brachten we via de comparative static mapping technique (zie Bouckaert, Peters en Verhoest 2010) de structuur en de gebruikte coördinatiemechanismen in kaart. Ten tweede, maakten we gebruik van een tijdlijn, waarmee de belangrijkste acties en veranderingen in de aansturing werden geschetst. Ten derde, gebruikten we dimensies van coördinatie om het coördinatie arrangement te kunnen classificeren. Deze fase werd opgestart in 2013 en afgerond in In het tweede luik bestuderen we hoe effectief het coördinatie arrangement is in het vertalen van deze thema's in doelstellingen, activiteiten en resultaten op het niveau van individuele overheidsorganisaties. Om dit te doen hebben we vragen over coördinatie, afstemming en uitvoering van transversaal en horizontaal beleid in de COBRA vragenlijst van 2013 geïntegreerd. Daarnaast bestuderen we de mate waarin departementen en agentschappen de horizontale doelstellingen in de organisatie opnemen, zowel in de formele documenten, als in de interne werking van de entiteit. Binnen elk van de organisaties (10 in totaal) voeren we een uitgebreid document-analyse uit en nemen we interviews af met sleutelfiguren. In 2014, hebben we de documenten-analyse uitgevoerd voor de drie beleidsissues binnen de 10 organisaties. In 2014 hebben we ook de interviewronde opgestart. In deze interviewronde maken we gebruik van Q - methodologie om verschillende percepties van de (leidend) ambtenaren over de coördinatie en de transversale beleidskwesties te bestuderen. Q - methodologie wordt gebruikt om standpunten van mensen systematisch bestuderen. Er wordt een reeks van uitspraken voorgelegd aan de respondenten, die vervolgens deze sorteren in een quasi-normale verdeling, op basis van voorkeur. Vervolgens wordt een factoranalyse gebruikt om de meningen statistisch te onderscheiden. Deze fase werd opgestart in 2014 en wordt afgerond in Fasering & werkplan Onderzoeksfasen WP 1. Literatuuronderzoek en meta-analyse van bestaand case study materiaal WP 2. COBRA-survey WP 3. Case-studies Vlaanderen WP 4. Synthese Onderzoeksrapporten maart Werkpakketten - onderzoekslijnen 15

16 3.1.4 Activiteiten 2014 Binnen het onderzoeksproject Coördinatie van transversaal en horizontaal beleid in de Vlaamse overheid hebben in 2014 de volgende activiteiten plaatsgevonden: - WP 2: - SBOV rapport gepubliceerd over coördinatie-arrangementen binnen de Vlaamse overheid (zie publicaties) - Paper geschreven over de interne vertaling van Vlaanderen in Actie (zie publicaties). SBOV working paper verschijnt in WP 3: o Geschikte methodologie ontwikkeld voor casestudies; mapping, document analyse, interview-vragenlijsten, coördinatie-dimensies en Q-sort. o Casestudie 1 besparingen afgerond, enkel de Q-sort nog uit te voeren binnen deze case. o Casestudie 2 (Integrale Jeugdhulp) & 3 (Administratieve vereenvoudiging) Documentenanalyse uitgevoerd, enkel de Q-sort nog uit te voeren binnen deze case. o In alle cases is de Q-sort opgestart o WP 4: Start gemaakt met de synthesenota wordt verwacht tegen zomer Valorisatie 2014 KLANKBORDGROEPEN: De klankbordgroep kwam bijeen op 17 december PUBLICATIES: - Molenveld Astrid & Verhoest Koen (2014). Coordinatie-arrangementen in internationaal perspectief: een blik vanuit de Vlaamse en buitenlandse overheidsorganisaties. Leuven: Steunpunt Bestuurlijke Organisatie Vlaanderen, 105p. - Molenveld Astrid, Boon Jan, Verhoest Koen (2014). De doorwerking en effecten van besparingsmaatregelen in de Vlaamse administratie: enkele eerste beschrijvende en vergelijkende inzichten. VTOM-Vlaams Tijdschrift voor Overheidsmanagement (2): pp (Artikel, gereviewed tijdschrift) - Molenveld Astrid, Verhoest Koen (2014). From cross-cutting goal to organizational actions. How do line departments and agencies translate the Flemish government-wide austerity measures within their own organisations, and how can this be explained? ECPR joint sessions, Universidad de Salamanca April 2014 (Paper internationaal congres, niet gepubliceerd in proceedings) - Molenveld Astrid, Verhoest Koen (2014). From cross-cutting goal to organizational actions. How do line departments and agencies translate the Flemish government-wide austerity measures within their own organisations, and how can this be explained? EGPA, Speyer April (Paper internationaal congres, niet gepubliceerd in proceedings) - Molenveld Astrid, Verhoest Koen & Wynen Jan (2014). Coordinating cross-cutting issues in a strongly agencified government: how do organizational determinants affect the internal translation of cross-cutting objectives by government agencies? 22p. EGPA, Speyer September 2014 (Paper internationaal congres, niet gepubliceerd in proceedings) - Molenveld Astrid., Verhoest Koen (2014). Coordination and organisational adaptation to deregulation goals. WIPCAD Conference "Contested Public Organizations: Knowledge, Coordination, Strategy". Potsdam, 4-6 December 2014 (Paper internationaal congres, niet gepubliceerd in proceedings) - Molenveld Astrid & Verhoest Koen (2014). A cross-cutting Program for Coherence: Flanders in Action pp In: Organizing for coordination in the public sector: practices and lessons from 12 European countries (Hoofdstuk boek, internationaal erkende wetenschappelijke uitgever) - Verhoest Koen, Voets Joris & Molenveld Astrid (2014). Coordinating Integrated Youth Care across Sectors pp In: Organizing for coordination in the public sector: practices and lessons from 12 European countries (Hoofdstuk boek, internationaal erkende wetenschappelijke uitgever) maart Werkpakketten - onderzoekslijnen 16

17 - Decaluwe Chiara, Verhoest Koen, Molenveld Astrid, Steen Trui (2014). Hervormingskoorts: de bestuurlijke organisatie van de Vlaamse administratie. VTOM-Vlaams Tijdschrift voor Overheidsmanagement 19(1): pp (Artikel, gereviewed tijdschrift) - Verhoest Koen, Molenveld Astrid & Willems, T (2014). Explaining Self-Perceived Accountability of Regulatory Agencies in Comparative Perspective: How do Formal Independence and De Facto Managerial Autonomy Interact? In: Bianculli, Andrea C., Xavier Fernández-i-Marín, Jacint Jordana (eds.) Accountability and Regulatory Governance (Hoofdstuk boek, internationaal erkende wetenschappelijke uitgever) VALORISATIE NATIONAAL: - 1 april 2014 Gast college in reeks: Lokale besturen op koers: Coördinatie, Leuven - 9 mei 2014 presentatie over coördinatie-arrangementen in de Vlaamse overheid aan de werkgroep horizontale plannen op initiatief van DAR en BZ, ism Jan Rommel, Vlaamse Overheid: Brussel - 3 juli 2014 brainstorm op initiatief van BZ over het nieuwe beheersinstrumentarium in de nieuwe regeerperiode, Vlaamse Overheid: Brussel - 14 juli 2014 advies indicatoren Vlaamse overheid en bijwonen van de werkgroep horizontale plannen, Vlaamse Overheid: Brussel - 2 september 2014 Presentatie aan afvaardiging van het Rekenhof (afdeling ambtenarenzaken) over de doorwerking en de effecten van de besparingen in de Vlaamse administratie, Antwerpen: Universiteit Antwerpen - 28 oktober 2014 advies inzake nieuw project Vlaamse Landmaatschappij: samenwerking, coördinatie en vertrouwen binnen de overheid, Vlaamse Overheid: Brussel VALORISATIE INTERNATIONAAL: - 14 april: paper presentatie ECPR Joint Sessions aan de Universidad Salamanca, Salamanca - Spanje - 7 mei: paper presentatie Tallinn University of Technology - Ragnar Nurkse School of Innovation and Governance, Tallinn Estland - 9 september: Paper presentatie - EGPA Governance van besparingen, Speyer - Duitsland - 11 september: Paper presentatie - EGPA Interne vertaling van Vlaanderen in Actie, Speyer - Duitsland - 5 december: Paper presentatie - wetsmatiging - WIPCAD conferentie Potsdam, Duitsland Onderzoeksteam Coördinatie: KU Leuven Promotor: prof. dr. Koen Verhoest (Universiteit Antwerpen) Copromotor: prof. dr. Trui Steen (KU Leuven) Onderzoeker: Astrid Molenveld, 1 VTE ( ) maart Werkpakketten - onderzoekslijnen 17

18 3.2 S2 Ex ante beleidsevaluatie voor een effectieve en efficiënte beleidsinstrumentenkeuze - Ex ante evaluation for an effective and efficient policy instrument choice ( , KU Leuven) Doelstellingen & onderzoeksvragen Dit onderzoeksproject onderzoekt methoden van ex ante evaluatie ter ondersteuning van de beleidsinstrumentenkeuze binnen de Vlaamse overheid. De overheid heeft een heel arsenaal aan beleidsinstrumenten ter beschikking. Veelgebruikte instrumenten zijn bijvoorbeeld subsidies, vergunningen en erkenningen, regelgeving met verboden en geboden, en informatiecampagnes. Elk van de beleidsinstrumenten waarover de overheid beschikt heeft voor- en nadelen, waardoor het belangrijk is deze ten opzichte van elkaar af te wegen. Dit kan gebeuren via een proces van ex ante beleidsevaluatie. In de bestaande beleidspraktijk worden er verschillende vormen van ex ante evaluatie toegepast. Deze kunnen enerzijds formeel ingebed zijn in het besluitvormingsproces (zoals de RIA waarvan reeds evaluaties bestaan en bijsturingen in het systeem werden voorzien), of anderzijds op meer informele wijze verlopen. Ze maken dan deel uit van vaste of ad hoc werkprocessen. Daarnaast zijn er ook recente evoluties in het Vlaamse besluitvormingsproces, zoals het toenemend gebruik van conceptnota s, en groen- en witboeken waarin keuzes voor beleidsinstrumenten kunnen worden teruggevonden. Deze verschillende vormen van ex ante beleidsevaluatie staan in functie van, en ondersteunen dus de beleidsinstrumentenkeuze door beleidsmakers. Een efficiënte en effectieve keuze van beleidsinstrumenten staat evenwel onder druk vanuit verschillende hoeken. Zo worden beleidsmakers geconfronteerd met steeds complexer wordende en in kaart te brengen beleidsproblemen, worden langetermijneffecten en de financiële impact van keuzes vaak onvoldoende bekeken, of bestaat de kans op een gebrek aan maatschappelijk steun wat kan leiden tot falende implementatie. Daarnaast kan er sprake zijn van onvoldoende coördinatie over beleidsdomeinen heen of tussen beleidskeuzes onderling, of kan er een sturende of beperkende invloed zijn vanuit supranationale beleidsniveaus voor de keuzes die dienen te worden gemaakt. Tot slot bestaat de kans dat politiek-strategische overwegingen domineren op rationele argumenten in de beleidsinstrumentenkeuze. Om Vlaanderen te doen excelleren als topregio in het Europese peloton, zoals de Vlaamse regering voorziet in het strategische kader Vlaanderen in Actie en in haar Regeerakkoord, kan de beleidsinstrumentenkeuze dus verder worden geoptimaliseerd. De doelstelling van dit onderzoeksproject is tweeledig: de rol van ex ante evaluaties bij de beleidsinstrumentenkeuze in kaart brengen (fundamenteel), en aandachtspunten, belemmeringen en opportuniteiten naar voren schuiven in de beleidsinstrumentenkeuze zelf (praktijkgericht). De onderzoeksvragen richten zich op volgende aspecten: - Om de rol van ex ante evaluaties in functie van de beleidsinstrumentenkeuze in kaart te brengen, worden de verschillende methoden die worden gehanteerd onderzocht, alsook de processen die hier worden doorlopen en de inhoudelijke aandachtspunten tijdens die processen (draagvlak, financiële impact, coördinatie met andere beleidsdomeinen en bestaande instrumenten, Europese dimensie, politieke invloed, ). - Wat de beleidsinstrumenten die de overheid ter beschikking heeft betreft, hebben de richtinggevende onderzoeksvragen betrekking op de types van instrumenten, hun karakteristieken, evenals hun voor- en nadelen. Er wordt ook onderzocht welke alternatieve instrumenten er voor een specifiek instrument bestaan, en welke alternatieven er binnen een groep van instrumenten bestaan. maart Werkpakketten - onderzoekslijnen 18

19 3.2.2 Methodologie Verschillende methoden worden gecombineerd om relevante data voor het project te verzamelen. Het project is hiertoe opgebouwd uit verschillende fasen. Fase 1 beslaat drie exploratieve stappen, gelinkt aan theoretische en praktijkinzichten. - Een literatuuranalyse moet meer inzicht geven in de praktijk van ex ante evaluatie en in de karakteristieken van beleidsinstrumenten. Dit laat toe het theoretische kader verder te verfijnen en het opzet van het onderzoek verder te focussen. - Formele en informele vormen van ex ante evaluatie worden bekeken binnen de Vlaamse overheid. - Een mapping van verschillende beleidsinstrumenten wordt ontwikkeld. De voor- en nadelen worden hierin opgesomd. Aandacht gaat naar reeds aanwezige kennis hieromtrent en het overzichtelijk weergeven hiervan met het oog op de praktijk. Fase 2 zet de stap naar een omvattende analyse van case studies. - In overleg met de klankbordgroep worden de cases in het onderzoek bepaald. Verschillende factoren worden hiervoor tegen elkaar afgewogen, zoals het beleidsdomein, de Europese dimensie van het beleid, de karakteristieken van mogelijke instrumenten, - Een documentenanalyse, interview en/of focusgroepen worden gebruikt om data te verzamelen. - Een set van mogelijkheden en beperkingen wordt geïdentificeerd in het licht van een efficiënte en effectieve beleidsinstrumentenkeuze. Fase 3 bouwt verder op de vorige fases. - Een vragenlijst moet tussentijdse bevindingen uit de case studies verder onderzoeken en testen. Op deze wijze moet een overzichtelijk beeld kunnen ontstaan van de vormen van ex ante evaluatie in functie van de beleidsinstrumentenkeuze. - Beleidsaanbevelingen worden geformuleerd. Deze hebben betrekking op de kwaliteit van de ex ante evaluatie uitgevoerd in functie van de beleidsinstrumentenkeuze, de beleidscontext en het gebruik en toepasbaarheid van verschillende soorten beleidsinstrumenten Fasering & werkplan Onderzoeksfase Fase 1 - Literatuuronderzoek - Mapping ex ante evaluaties - Overzicht instrumenten - Rapportering Fase 2 Case studies - Selectie - Analyse - Mogelijkheden/beperkingen - Rapportering Fase 3 - Survey - Aanbevelingen - Rapportering maart Werkpakketten - onderzoekslijnen 19

20 3.2.4 Activiteiten 2014 Zestien besluiten of decreten uit telkens vier beleidsdomeinen werden geselecteerd voor het onderzoek op basis van documentenanalyse. De beleidsdomeinen die onder de loep genomen worden in het onderzoek zijn WSE, WVG, RWO en LNE. Voor de selectie van de cases werd telkens afstemming gezocht met contactpersonen binnen de betrokken beleidsdomeinen. De cases die werden geselecteerd kennen hierdoor een voldoende hoge beschikbaarheid van informatie. Daarnaast werd in de selectie van cases ook gestreefd naar voldoende variatie in de soorten beleidsinstrumenten die aan bod komen. Het onderzoek betreft dus beleidsinstrumenten gebaseerd op geld (bv. subsidies), op autoriteit (bv. erkenning en regelgeving), of informatie (bv. informatiecampagnes) als op organisatie (bv. overheidsdiensten). Om de totale onderzoeklast beheersbaar te houden, werd gekozen om per beleidsdomein één grote case te onderzoeken naast drie kleinere cases. In totaal werden er hiervoor reeds 20 interviews afgenomen in de tweede helft van De interviews werden afgenomen bij kabinetsleden, ambtenaren uit de administratie en stakeholders die betrokken waren bij de totstandkoming van de verschillende geselecteerde beleidsinitiatieven. De analyse van de cases binnen de beleidsdomeinen WSE en RWO werd vroeger aangevat dan deze binnen de domeinen LNE en WVG. Bijgevolg is de dataverzameling in die eerste twee beleidsdomeinen reeds verder gevorderd Valorisatie 2014 KLANKBORDGROEPEN: De klankbordgroep kwam bijeen op Er werd een drafrapport omtrent de literatuurstudie rond beleidsinstrumenten besproken. Ook werden de resultaten van de pilootcase weergegeven evenals een eerste verkennende analyse gepresenteerd van survey-resultaten over het gebruik van beleidsanalytische technieken bij de Vlaamse overheid. PUBLICATIES: - Fobé Ellen & Brans Marleen & Wayenberg Ellen (2014). Beleidsinstrumenten: theoretische perspectieven en keuzemodellen. 105p. (Interne rapporten) VALORISATIE NATIONAAL: - Vanuit het departement Ruimte werd een formele vraag gesteld voor de organisatie van een vorming betreffende theoretische perspectieven op beleidsinstrumenten. Het overleg en de afstemming hierover vonden eind 2014 plaats. De concrete vorming zal in maart 2015 worden gegeven door een lid van het onderzoeksteam. - Vanuit het departement WSE kwam een informele vraag om advies gesteld aan een lid van het onderzoeksteam betreffende het typeren van beleidsinstrumenten op basis van de typologie van Hood. VALORISATIE INTERNATIONAAL: - De resultaten van de survey betreffende beleidsanalytische technieken werden eind juli gepresenteerd op het internationale congres van de International Political Science Association (IPSA) in Montréal, Canada. maart Werkpakketten - onderzoekslijnen 20

BESTUURLIJKE ORGANISATIE SLAGKRACHTIGE OVERHEID 2012-2015 JAARVERSLAG 2012

BESTUURLIJKE ORGANISATIE SLAGKRACHTIGE OVERHEID 2012-2015 JAARVERSLAG 2012 BESTUURLIJKE ORGANISATIE SLAGKRACHTIGE OVERHEID 2012-2015 JAARVERSLAG 2012 15 maart 2013 Parkstraat 45 bus 3609 B-3000 Leuven Prof. dr. Geert Bouckaert Promotor-coördinator geert.bouckaert@soc.kuleuven.be

Nadere informatie

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN Mieke Audenaert 2010-2011 1 HISTORY The HRM department or manager was born

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

Support Center GIS-Flanders

Support Center GIS-Flanders Support Center GIS-Flanders Our mission: Ensuring the optimal use of geographic information in Flanders Het Ondersteunend Centrum GIS-Vlaanderen is

Nadere informatie

Studiedag De modernisering van het begroten in België. Brussel, 11 mei 2004

Studiedag De modernisering van het begroten in België. Brussel, 11 mei 2004 Studiedag De modernisering van het begroten in België Brussel, 11 mei 2004 Internationale trends in overheidsbegroten Prof. dr. Geert Bouckaert A. Internationale trends Inhoud 1. Gebruik van prestatiegegevens

Nadere informatie

Support Center GIS-Flanders

Support Center GIS-Flanders Support Center GIS-Flanders Our mission: Ensuring the optimal use of geographic information in Flanders Het Ondersteunend Centrum GIS-Vlaanderen is

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl ARTIST Assessment and Review Tool for Innovation Systems of Technologies Koen Schoots, Michiel Hekkenberg, Bert Daniëls, Ton van Dril Agentschap NL: Joost Koch, Dick Both Petten 24 September 2012 www.ecn.nl

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie

Curriculum Vitae Astrid Molenveld

Curriculum Vitae Astrid Molenveld Curriculum Vitae Astrid Molenveld Identificatiegegevens Naam: Molenveld Voornaam: Astrid Correspondentieadres: KU Leuven - Instituut voor de Overheid Parkstraat 45 bus 3609-3000 Leuven Telefoon: +32 (0)

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management

Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management Expertise seminar SURFfederatie and Identity Management Project : GigaPort3 Project Year : 2010 Project Manager : Albert Hankel Author(s) : Eefje van der Harst Completion Date : 24-06-2010 Version : 1.0

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

Geïntegreerde ex ante impactanalyse bij de Europese Commissie

Geïntegreerde ex ante impactanalyse bij de Europese Commissie Geïntegreerde ex ante impactanalyse bij de Europese Commissie Peter Lelie Europese Commissie - DG EMPL 7-Oct-09 Directoraat-Generaal for Werkgelegenheid, Sociale Zaken en Gelijke Kansen Eenheid Sociale

Nadere informatie

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development BiZZdesign Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools Research & Development 1 Profile CV Joost Niehof Name Grade Nationality Residence Role Joost

Nadere informatie

SURFnet User Survey 2006

SURFnet User Survey 2006 SURFnet User Survey 2006 Walter van Dijk Madrid, 21 September 2006 Agenda A few facts General picture resulting from the survey Consequences for the service portfolio Consequences for the yearly innovation

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

Pascale Peters (Radboud Universiteit) Laura den Dulk (Universiteit Utrecht) Judith de Ruijter (A&O Consult)

Pascale Peters (Radboud Universiteit) Laura den Dulk (Universiteit Utrecht) Judith de Ruijter (A&O Consult) Mag ik thuiswerken? Een onderzoek naar de attitudes van managers t.a.v. telewerkverzoeken Pascale Peters (Radboud Universiteit) Laura den Dulk (Universiteit Utrecht) Judith de Ruijter (A&O Consult) Nederland

Nadere informatie

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW)

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) 14 november 2014 2 PROGRAMMA ESFRI Roadmap, wat is het en waar doen we het voor? Roadmap 2016 Verschillen met vorige Schets

Nadere informatie

Themasessie vluchtelingen. Frans van Hoek Marieke Hanekamp

Themasessie vluchtelingen. Frans van Hoek Marieke Hanekamp Themasessie vluchtelingen Frans van Hoek Marieke Hanekamp Wat in deze sessie? Strategisch Kader Terugkoppeling sessie in Brussel Brainstormen in subgroepen Strategisch Kader EU-beleid en doelstellingen

Nadere informatie

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012 Advanced Instrumentation Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet 10 Oktober 2012 Agenda Wat is Advanced Instrumentation? Hoe past Advanced Instrumentation in de keten van fundamenteel onderzoek

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS Persoonskenmerken en ervaren lijden bij verslaving en PTSS 1 De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij Verslaafde Patiënten met PTSS The Relationship between Personality Traits and Suffering

Nadere informatie

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant #polis14 Northeast-Brabant: a region in the Province of Noord-Brabant Innovative Poly SUMP 20 Municipalities Province Rijkswaterstaat Several companies Schools

Nadere informatie

.U.Leuven Instituut voor de Overheid niversiteit Antwerpen niversiteit Gent ogeschool Gent. www.steunpuntbov.be

.U.Leuven Instituut voor de Overheid niversiteit Antwerpen niversiteit Gent ogeschool Gent. www.steunpuntbov.be .U.Leuven Instituut voor de Overheid niversiteit Antwerpen niversiteit Gent ogeschool Gent www.steunpuntbov.be Doelstelling Het verbeteren van de kwaliteit van het management, bestuur en beleid van de

Nadere informatie

Sportopleidingen in Internationaal perspectief

Sportopleidingen in Internationaal perspectief Sportopleidingen in Internationaal perspectief Platform kader Den Haag, 29 maart 2010 Danny Meuken Jan Minkhorst 967 LONDEN DAGEN Het internationale Speelveld GAISF IOC VN (UNESCO) Internationale Sportfederaties

Nadere informatie

Best? New practice industry-university cooperation. Chemelot InSciTe. www.chemelot-inscite.com

Best? New practice industry-university cooperation. Chemelot InSciTe. www.chemelot-inscite.com Best? New practice industry-university cooperation Chemelot InSciTe www.chemelot-inscite.com Aanleiding / Externe ontwikkelingen Wetenschappelijke competitie neemt toe; universiteit moet zich op sterktes

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

Future of the Financial Industry

Future of the Financial Industry Future of the Financial Industry Herman Dijkhuizen 22 June 2012 0 FS environment Regulatory & political pressure and economic and euro crisis 1 Developments in the sector Deleveraging, regulation and too

Nadere informatie

De Vlaamse strategische adviesraden: Organisatie, werking en resultaten

De Vlaamse strategische adviesraden: Organisatie, werking en resultaten Studiedag Steunpunt Bestuurlijke Organisatie Slagkrachtige overheid 20 juni 2014 Naar een performante beleidsadvisering bij de Vlaamse overheid: Vraag en aanbod van beleidsadvies doorgelicht De Vlaamse

Nadere informatie

ADVIES 191 GROENBOEK STAATSHERVORMING 28 NOVEMBER 2013

ADVIES 191 GROENBOEK STAATSHERVORMING 28 NOVEMBER 2013 ADVI ES191 GROENBOEK STAATSHERVORMI NG 28NOVEMBER2013 ADVIES 191 GROENBOEK STAATSHERVORMING 28 NOVEMBER 2013 GROENBOEK STAATSHERVORMING 2/7 INHOUD SAMENVATTING EXECUTIVE SUMMARY INLEIDING SITUERING ADVIES

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

Business Architectuur vanuit de Business

Business Architectuur vanuit de Business Business Architectuur vanuit de Business CGI GROUP INC. All rights reserved Jaap Schekkerman _experience the commitment TM Organization Facilities Processes Business & Informatie Architectuur, kun je vanuit

Nadere informatie

Seminar BSC & IBM Cognos 8 22 September 2009 Yves Baggen- Solution Architect BI Charles van der Ploeg Partner en adviseur van Decido

Seminar BSC & IBM Cognos 8 22 September 2009 Yves Baggen- Solution Architect BI Charles van der Ploeg Partner en adviseur van Decido Seminar BSC & IBM Cognos 8 22 September 2009 Yves Baggen- Solution Architect BI Charles van der Ploeg Partner en adviseur van Decido 2008 IBM Corporation 2 3 Vraag? Hoe goed kent u uw bedrijfsvisie en

Nadere informatie

Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0. Discussie en vragen

Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0. Discussie en vragen Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0 Discussie en vragen Ambition Document 1.0 2.0 Potention Research Parkstad Limburg Energy Transition (PALET 3.0) Basic principles PALET

Nadere informatie

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Test-taker Attitudes of Job Applicants: Test Anxiety and Belief in Tests as Antecedents of

Nadere informatie

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Date 7-12-2011 1 Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Prof. Dr. Inge Hutter Demographer, anthropologist Coordinator Healthy Ageing Alpha Gamma RUG Dean Faculty Spatial Sciences Date 7-12-2011

Nadere informatie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en Discrepantie The Relationship between Involvement in Bullying and Well-Being and the Influence of Social Support

Nadere informatie

Safety Values in de context van Business Strategy.

Safety Values in de context van Business Strategy. Safety Values in de context van Business Strategy. Annick Starren en Gerard Zwetsloot (TNO) Papendal, 31 maart 2015. NVVK sessie Horen, Zien en Zwijgen. Safety Values in de context van Business strategy.

Nadere informatie

Talentmanagement in tijden van crisis

Talentmanagement in tijden van crisis Talentmanagement in tijden van crisis Drs. Bas Puts Page 1 Copyright Siemens 2009. All rights reserved Mission: Achieving the perfect fit Organisatie Finance Sales Customer Engineering Project management

Nadere informatie

Curriculum Vitae. Sophie Op de Beeck

Curriculum Vitae. Sophie Op de Beeck Curriculum Vitae Sophie Op de Beeck IDENTIFICATIEGEGEVENS Naam: Op de Beeck Voornaam: Sophie Correspondentieadres: KU Leuven Instituut voor de Overheid Parkstraat 45 - bus 3609-3000 Leuven - België Telefoon:

Nadere informatie

Het eerste deel van deze presentatie is ook te volgen via https://vimeo.com/144635675 (in het Engels)

Het eerste deel van deze presentatie is ook te volgen via https://vimeo.com/144635675 (in het Engels) Het eerste deel van deze presentatie is ook te volgen via https://vimeo.com/144635675 (in het Engels) 2 The continuum of the teaching profession Support structures Career structures Competence structures

Nadere informatie

Fortifications of Antwerp

Fortifications of Antwerp Fortifications of Antwerp Policy on a regional level Wim Lux Head of Department Spatial Planning and Mobility Province of Antwerp - Belgium Fort 1 Wijnegem Demolished 1959 Redoubt Puurs Local recreation

Nadere informatie

Enterprisearchitectuur

Enterprisearchitectuur Les 2 Enterprisearchitectuur Enterprisearchitectuur ITarchitectuur Servicegeoriënteerde architectuur Conceptuele basis Organisatiebrede scope Gericht op strategie en communicatie Individuele systeemscope

Nadere informatie

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinants and Barriers of Providing Sexual Health Care to Cancer Patients by Oncology

Nadere informatie

Mindfulness als Aanvullende Hulpbron bij het JD R model voor het. Verklaren van Bevlogenheid bij Werknemers uit het Bankwezen in.

Mindfulness als Aanvullende Hulpbron bij het JD R model voor het. Verklaren van Bevlogenheid bij Werknemers uit het Bankwezen in. Mindfulness als Aanvullende Hulpbron bij het JD R model voor het Verklaren van Bevlogenheid bij Werknemers uit het Bankwezen in Vlaanderen Mindfulness as an Additional Resource for the JD R Model to Explain

Nadere informatie

Transvorm Actueel. en de zorg verandert mee. Het werk(en) in de zorg verandert. Hoe reageert u als werkgever en wat doet dat met uw medewerkers?

Transvorm Actueel. en de zorg verandert mee. Het werk(en) in de zorg verandert. Hoe reageert u als werkgever en wat doet dat met uw medewerkers? Transvorm Actueel en de zorg verandert mee Het werk(en) in de zorg verandert. Hoe reageert u als werkgever en wat doet dat met uw medewerkers? Woensdag 17 december 2015 Dr. Monique Veld E-mail: monique.veld@ou.nl

Nadere informatie

Private Governance : Werkt het? Is het genoeg?

Private Governance : Werkt het? Is het genoeg? Private Governance : Werkt het? Is het genoeg? Workshop Public & Private Governance Wageningen UR / MinBuZa Th Hague, February 1, 2013 The Hague, Febr. 1, 2013 Public & Private Governance slide 1 Initiatieven

Nadere informatie

Instruction project completion report

Instruction project completion report Instruction project completion report The project completion report is in fact a final progress report providing a comparison between the start of the project and the situation at the end of the project.

Nadere informatie

2013 Introduction HOI 2.0 George Bohlander

2013 Introduction HOI 2.0 George Bohlander 2013 Introduction HOI 2.0 George Bohlander HOI 2.0 introduction Importance HOI currency Future print = HOI 2.0 HOI 2.0 Print: Décomplexation/more simple Digital: New set-up Core values HOI Accountability

Nadere informatie

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Manon krabbenborg, Sandra Boersma, Marielle Beijersbergen & Judith Wolf s.boersma@elg.umcn.nl Homeless youth in the Netherlands Latest estimate:

Nadere informatie

Internationaliseren van leeruitkomsten: vier voorbeelden uit de praktijk. Jos Beelen Utrecht, 5 februari 2015

Internationaliseren van leeruitkomsten: vier voorbeelden uit de praktijk. Jos Beelen Utrecht, 5 februari 2015 Internationaliseren van leeruitkomsten: vier voorbeelden uit de praktijk Jos Beelen Utrecht, 5 februari 2015 Case 1: add on Universiteit van Tilburg Link Class Collaborative Online International Learning

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking

De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking Kenmerken van ADHD en de Theory of Mind 1 De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking The Influence of Characteristics of ADHD on Theory

Nadere informatie

Identity & Access Management & Cloud Computing

Identity & Access Management & Cloud Computing Identity & Access Management & Cloud Computing Emanuël van der Hulst Edwin Sturrus KPMG IT Advisory 11 juni 2015 Cloud Architect Alliance Introductie Emanuël van der Hulst RE CRISC KPMG IT Advisory Information

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen tussen Leeftijdsgroepen Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles between Age Groups Rik Hazeu Eerste begeleider:

Nadere informatie

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk Thinking

Nadere informatie

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource.

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource. Open Universiteit Klinische psychologie Masterthesis Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: De Leidinggevende als hulpbron. Emotional Job Demands, Vitality and Opportunities

Nadere informatie

Hoe realiseer je een Smart City?

Hoe realiseer je een Smart City? Hoe realiseer je een Smart City? Thema Inclusive Society Dr. Ir. Rianne Valkenburg FUTURE Steden worden langzaam bedolven onder sensoren Steden waren al vol, namelijk met mensen Kwaliteit van leven? Hoe

Nadere informatie

Hoe vangt een koe een haas? Een multidisciplinaire kijk op geo-integratie in de publieke sector

Hoe vangt een koe een haas? Een multidisciplinaire kijk op geo-integratie in de publieke sector Hoe vangt een koe een haas? Een multidisciplinaire kijk op geo-integratie in de publieke sector Hoe vangt een koe een haas? Praktijk van GIS-coördinatie en - implementatie Geo-integratie in processen is

Nadere informatie

praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek

praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek SBO maatschappelijke finaliteit Prof. Dr. Ann Jorissen (UA) IWT, 11 januari 2010 1 Effective Governance of Private Enterprises: the influence

Nadere informatie

Congres Social Media, Stichting Corporate Communicatie

Congres Social Media, Stichting Corporate Communicatie Dexia & social media Frank Van ssche, Head of Brand & Project Office, Communicatie Gent, 28/04/2011 Congres Social Media, Stichting Corporate Communicatie Quotes Social media isn't (just) about the media,

Nadere informatie

Bedrijfsleven en Universiteit Best Practices: T-Labs & LTN

Bedrijfsleven en Universiteit Best Practices: T-Labs & LTN Bedrijfsleven en Universiteit Best Practices: T-Labs & LTN Deutsche Telekom Laboratories: T- Labs One of the largest university-industry research centers London Technology Network LTN helps a company define

Nadere informatie

The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy. on Sociosexuality. Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie. op Sociosexualiteit

The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy. on Sociosexuality. Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie. op Sociosexualiteit The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy on Sociosexuality Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie op Sociosexualiteit Filiz Bozkurt First supervisor: Second supervisor drs. J. Eshuis dr. W. Waterink

Nadere informatie

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen The Association between Daily Hassles, Negative Affect and the Influence of Physical Activity Petra van Straaten Eerste begeleider

Nadere informatie

De modernisering van de controlepiramide vanuit internationaal perspectief

De modernisering van de controlepiramide vanuit internationaal perspectief De modernisering van de controlepiramide vanuit internationaal perspectief prof. dr. Geert Bouckaert Brussel, 12 mei 2005 INSTITUUT VOOR DE OVERHEID 1 Structuur van de presentatie 1. Inleiding 2. Externe

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de. Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers. and Work Satisfaction of Employees

De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de. Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers. and Work Satisfaction of Employees De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers The Influence of Job Demands and Job Resources on Psychological Fatigue and Work Satisfaction

Nadere informatie

PERSOONLIJKHEID EN OUTPLACEMENT. Onderzoekspracticum scriptieplan Eerste begeleider: Mw. Dr. T. Bipp Tweede begeleider: Mw. Prof Dr. K.

PERSOONLIJKHEID EN OUTPLACEMENT. Onderzoekspracticum scriptieplan Eerste begeleider: Mw. Dr. T. Bipp Tweede begeleider: Mw. Prof Dr. K. Persoonlijkheid & Outplacement: Wat is de Rol van Core Self- Evaluation (CSE) op Werkhervatting na Ontslag? Personality & Outplacement: What is the Impact of Core Self- Evaluation (CSE) on Reemployment

Nadere informatie

European frameworks for VET

European frameworks for VET European frameworks for VET VLOR Brussels, 4 June 2014 Carlo Scatoli Vocational Training and Adult Learning 2002 The Copenhagen Declaration 30 November 2002 Strengthen the European dimension Improve transparency,

Nadere informatie

TRANSITIES en DE ROL VAN DE OVERHEID De inbreng van de bestuurskunde

TRANSITIES en DE ROL VAN DE OVERHEID De inbreng van de bestuurskunde TRANSITIES en DE ROL VAN DE OVERHEID De inbreng van de bestuurskunde Filip De Rynck - SBOV KULeuven, UGent, UHasselt, UAntwerpen en HoGent SBOV III Transversaal Project 1 Opbouw van de lezing 1. Duurzaamheid

Nadere informatie

Lieke van der Scheer, Department of Philosophy Lieke van der Scheer ISOQOL

Lieke van der Scheer, Department of Philosophy Lieke van der Scheer ISOQOL Lieke van der Scheer, Department of Philosophy Lieke.vanderScheer@utwente.nl Lieke van der Scheer ISOQOL 14-11-2014 1 De stem van patiënten Elisa Garcia Simone van der Burg (Nijmegen) Lieke van der Scheer

Nadere informatie

GRIP. Lecture 3: E-Contacts. Prof. dr. Dirk-Jan F. Kamann. NEVI-Chair Purchasing RUG. Groningen, Rijksuniversiteit. universiteitgroningen.

GRIP. Lecture 3: E-Contacts. Prof. dr. Dirk-Jan F. Kamann. NEVI-Chair Purchasing RUG. Groningen, Rijksuniversiteit. universiteitgroningen. Groningen Research Institute of Purchasing Lecture 3: E-Contacts Prof. dr. Dirk-Jan F. Kamann NEVI-Chair Purchasing RUG Groningen, RuG Goal Potential EP New roles, opportunities & threats E-Contacts Electronic

Nadere informatie

Inhoudsopgave Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

Inhoudsopgave Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Validatie van het EHF meetinstrument tijdens de Jonge Volwassenheid en meer specifiek in relatie tot ADHD Validation of the EHF assessment instrument during Emerging Adulthood, and more specific in relation

Nadere informatie

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7 Media en creativiteit Winter jaar vier Werkcollege 7 Kwartaaloverzicht winter Les 1 Les 2 Les 3 Les 4 Les 5 Les 6 Les 7 Les 8 Opbouw scriptie Keuze onderwerp Onderzoeksvraag en deelvragen Bespreken onderzoeksvragen

Nadere informatie

Basisgegevens. Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing is): Nieuwe opleiding. Nieuw Ad programma. Nieuwe hbo master. Nieuwe joint degree

Basisgegevens. Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing is): Nieuwe opleiding. Nieuw Ad programma. Nieuwe hbo master. Nieuwe joint degree Basisgegevens Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing is): X Nieuwe Nieuw Ad programma Nieuwe hbo master Nieuwe joint degree Naam instelling(en) Contactpersoon/contactpersonen Contactgegevens Universiteit

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Klantbeleving als service strategie

Klantbeleving als service strategie Middagseminar Klantbeleving als service strategie 20 juni 2013, Utrecht Wat we al wisten over klantbeleving 1. Klanten denken op een irrationele, niet-lineaire manier; 2. Klanten kunnen hun denken en gedrag

Nadere informatie

The role of local municipalities and labor market regions in adult education: monitoring quality

The role of local municipalities and labor market regions in adult education: monitoring quality Deze dia-indeling is zo gemaakt dat zelf een afbeelding kan worden geplaatst. Klik met de rechtermuisknop in de achtergrond en kies Achtergrond opmaken. Klik op Opvulling met figuur of bitmappatroon en

Nadere informatie

WERKGROEP. comply or explain PRACTICALIA. Datum: 30 november 2015. EY, De Kleetlaan 2, 1831 Diegem. Nederlands en Frans

WERKGROEP. comply or explain PRACTICALIA. Datum: 30 november 2015. EY, De Kleetlaan 2, 1831 Diegem. Nederlands en Frans WERKGROEP comply or explain PRACTICALIA Datum: 30 november 2015 Locatie: Timing: Taal: EY, De Kleetlaan 2, 1831 Diegem 14u00 17u00 Nederlands en Frans DOELSTELLING Het finale doel is om betere inzichten

Nadere informatie

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Consultant Education Sick Pupils Educational Service Centre University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Frans Mofers Nederland cursusmateriaal & CAA's alle cursusmateriaal vrij downloadbaar als PDF betalen voor volgen cursus cursussite

Nadere informatie

Pro Dual Improving through Benchmarking. Leonardo da Vinci/Partnerships 2008-2010

Pro Dual Improving through Benchmarking. Leonardo da Vinci/Partnerships 2008-2010 Pro Dual Improving through Benchmarking Leonardo da Vinci/Partnerships 2008-2010 Partners Germany: Stadt München/City of Munich Education Department - Vocational Schools and Further Education Industrie-

Nadere informatie

Wat is Interaction Design?

Wat is Interaction Design? Wat is Interaction Design? Wat is interaction design? Designing interactive products to support the way people communicate and interact in their everyday and working lives. Preece, Sharp and Rogers (2015)

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

Lezing 2 «Leiderschapsontwikkeling in de overheid»

Lezing 2 «Leiderschapsontwikkeling in de overheid» Lezing 2 «Leiderschapsontwikkeling in de overheid» Prof. Dr. Annie Hondeghem (KU Leuven Instituut voor de Overheid) + Reflectie van Mireille Déziron (Jobpunt Vlaanderen) 1 Inleiding OECD (2001): public

Nadere informatie

Uitsluiting creditcontract

Uitsluiting creditcontract FACULTEIT SOCIALE WETENSCHAPPEN ONDERWIJS- EN STUDENTENADMINISTRATIE PARKSTRAAT 45 BUS 3600 3000 LEUVEN, BELGIË Uitsluiting creditcontract 1. Toepasselijke bepaling van het onderwijs en examenreglement

Nadere informatie

Danielle Raspoet. VRWB Clusters en hun Speerpunten gelinkt aan Vlaanderen in Actie Pact 2020. Vlaamse Raad voor Wetenschapsbeleid

Danielle Raspoet. VRWB Clusters en hun Speerpunten gelinkt aan Vlaanderen in Actie Pact 2020. Vlaamse Raad voor Wetenschapsbeleid VRWB Clusters en hun Speerpunten gelinkt aan Vlaanderen in Actie Pact 2020 Danielle Raspoet Vlaamse Raad voor Wetenschapsbeleid Vlaams Innovatienetwerk, Gent 1 Technologie & Innovatie in Vlaanderen: Prioriteiten

Nadere informatie

Evaluatie UNU-CRIS (UNITED NATIONS UNIVERSITY - The Research and Training Programme on Comparative Regional Studies)

Evaluatie UNU-CRIS (UNITED NATIONS UNIVERSITY - The Research and Training Programme on Comparative Regional Studies) Naam evaluatie Volledige naam Aanleiding evaluatie Beleidscontext algemeen UNU-CRIS Evaluatie UNU-CRIS (UNITED NATIONS UNIVERSITY - The Research and Training Programme on Comparative Regional Studies)

Nadere informatie

Talent, Creativiteiten en Innovatie in je Bedrijf Centre for Innovation - Leiden University

Talent, Creativiteiten en Innovatie in je Bedrijf Centre for Innovation - Leiden University Talent, Creativiteiten en Innovatie in je Bedrijf Centre for Innovation - Leiden University Gideon Shimshon Twitter: gideon.shimshon g.j.shimshon@cdh.leidenuniv.nl The Future is already here, it s just

Nadere informatie

Memo Academic Skills; the basis for better writers

Memo Academic Skills; the basis for better writers Memo Academic Skills; the basis for better writers With the rise of broader bachelor degrees and the University College, Dutch universities are paying more attention to essays and other written assignments.

Nadere informatie

Agentschap voor Geografische Informatie Vlaanderen (AGIV)

Agentschap voor Geografische Informatie Vlaanderen (AGIV) GIS Day 2006 Ten years of regional GIS collaboration in Flanders Bart Cosyn, Programme Manager SDI 22/11/2006 Agentschap voor Geografische Informatie Vlaanderen (AGIV) The collaborative framework GIS Flanders

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Emotioneel Eten: de Rol van Persoonlijkheid The Relationship between Daily Stress and Emotional Eating: the Role of Personality Arlette Nierich Open Universiteit

Nadere informatie

Ontwikkeling van simulationbased serious games ten behoeve van logistieke besluitvorming

Ontwikkeling van simulationbased serious games ten behoeve van logistieke besluitvorming faculteit economie en bedrijfskunde center for operational excellence 18-05-2016 1 18-05-2016 1 Ontwikkeling van simulationbased serious games ten behoeve van logistieke besluitvorming Durk-Jouke van der

Nadere informatie

The influence of Management Style on Networked Innovation in Consultancy & Engineering Firms

The influence of Management Style on Networked Innovation in Consultancy & Engineering Firms The influence of Management Style on Networked Innovation in Consultancy & Engineering Firms Master thesis Arjen van Bruchem Inhoud Wat verstaan we onder innovatie? Waarom dit onderzoek? Aanpak van het

Nadere informatie

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet. Expert at a distance Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.nl Working together for education

Nadere informatie