Bewegingsstoornissen in de acute psychiatrie. Prof dr. Peter N van Harten

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bewegingsstoornissen in de acute psychiatrie. Prof dr. Peter N van Harten"

Transcriptie

1 Bewegingsstoornissen in de acute psychiatrie Prof dr. Peter N van Harten

2 Welke medicijnen geven frequent bewegingsstoornissen Antipsychotica Anti- emetica Antidepressiva Anti- epileptica Lithium Stimulantia (methylphenidaat, cafeïne) Sympathicomimetica (theophylline)

3 Acute psychiatrie Antipsychotica Acute dystonie Akathisie Parkinsonisme Antidepressiva Tremor Myoclonie 3

4 Cocaine risk factor drug induced acute dystonia hlp:// animaoon/coca- anim- main.html Faculty of Health, Medicine and Life Sciences PN van Harten

5 Akathisie Meten met actometer voor en na het starten antipsychotica Janno et al: Neuroleptic-induced movement disorders in a naturalistic schizophrenia population: diagnostic value of actometric movement patterns, BMC Neurology 2008

6 Electronic measurement with wireless sensors

7 Electronic measurement 34

8 Totale score UPDRS bradykinesie sub-schaal Elektronische Meting dag 1 Association between Electronic measurement and the UPDRS bradykinesia sub-scale (r2 = 0.55, p < 0.01) The ICC was 0.79 (p < 0.01) 8

9 Psychofarmaca bij depressies Bewegingsstoornissen door Antidepressiva Lithium Anti- epileptica

10 Bijwerkingen antidepressiva CZS Tricyclische antidepressiva Vaak Hypnosedatie/ Verwardheid Manie/ Hoofdpijn Agitatie Myoclonieën Zeldzaam Agressieve uitbarstingen/ Verergering wanen Centraal anticholinerg syndroom Insulten Tremor SSRI s Vaak Verwardheid/ Angst /Hoofdpijn/ Sedatie / Zenuwachtigheid /Insomnia / Anorexia Agitatie Myoclonieën Zeldzaam Hypomanie/ Insulten Tremor Parkinsonisme/ Acathisie/ Dystonie Dyskinesie Moleman Praktische psychofarmacologie, 2008

11 Bain, PG (2002) The management of tremor J Neurol Neurosurg Psychiatry 72:(Suppl I):i3- i9 11

12 Classificatie tremor Rusttremor Actie tremor Postural tremor Kinetic tremor Simple kinetic Intention Isometrische tremor Taak specifieke tremor Smaga S. Tremor, Am Fam Physician:2003; 68:

13 Tremor Rusttremor Houdingstremor Intentietremor Smaga S. Tremor, Am Fam Physician:2003; 68:

14 Rusttremor Aanwezig als lichaamsgebied ondersteund wordt Amplitude groter bij mentale stress Algemene bewegingen (lopen) Kleiner (verdwijnt) bij Intentionele beweging (vinger neusproef)

15 Actietremor Actietremor Bij willekeurige bewegingen (handen strekken) Vormen Postural Isometrisch Kinetisch Simple kinetic Intention Alcohol reduceert tremor Cafeïne versterkt de tremor Smaga S. Tremor, Am Fam Physician:2003; 68:

16 Actietremor

17 Intentietremor Tremor amplitude neemt toe als het doel van de beweging dichterbij komt oftewel als de intentie tot handelen groter wordt Vinger neus proef Belemmert patiënt ADL eten, wassen, tandenpoetsen, persoonlijke hygiëne 17

18 Bij intentie tremor Let op dysarthria nystagmus Loop problemen titubatie 18

19 Middelen die tremor kunnen geven Antiepileptica Carbamazepine Valproinezuur Antidepressiva (SSRI s, tricyclische) Antipsychotica Lithium Methylfenidaat Cafeïne Anderen Amfetamines Bèta adrenerge agonisten (pseudo)epinephrine Hypoglycemische stoffen Theofylline Thyroid hormonen Middelen die tremor kunnen reduceren Alcohol Benzodiazepinen Bèta adrenerge antagonisten (propranolol) Primidone Smaga S. Tremor, Am Fam Physician:2003; 68:

20 Veel voorkomende medicamenteuze oorzaken per tremor Houdings tremor Cafeïne Amfetamines Cocaïne Antidepressiva Anti- epileptica Lithium Calcitonine Cyclosporine Steroïden Theofylline Thyroid hormonen Intentie tremor Lithium intoxicatie Alcoholgebruik (chronisch) Rust tremor Antipsychotica Anti- emetica (metoclopramide (Primperan ))

21 Myoclonie Plotselinge, schokachtige contractie van een spier of een groep spieren Positieve myoclonie Negatieve myoclonie Actie-myoclonie

22 Myoclonieën Ontstaan veelal na Antidepressiva, vooral tricyclische Clozapine (hoge bloedspiegel) Lithium vooral actie-myoclonie

23 Anti- epileptica Houdingstremor Prevalentie tot 45% Natriumvalproaat : andere anti- epileptica= 5:1 Bij Natriumvalproaat kan volledig Parkinson beeld ontstaan! (Cave variabel interval) Zadikoff et al. Movement disorders in patients taking anticonvulsants. J Neurol Neurosurg Psychiatry. 2007;78:

24 Antiepileptica Ataxie Meestal intoxicatie Vooral fenytonïne en carbamazepine Soms bij chronische behandeling

25 Houdingstremor (Lithium tremor) Tekenen van intoxicatie Vergroving van de tremor Ataxie Gastro- intestinale stoornissen Traagheid Slaperigheid Duizeligheid Dysarthrie Spiertrekkingen/ fasciculaties Zeer ernstige intoxicatie Insulten Verwarring Coma Lithium

26 Conclusies: Bewegingsstoornissen in de acute psychiatrie Antipsychotica Acute dystonie/ Akathisie/ Parkinsonisme (rusttremor) Antidepressiva Houdingstremor /Myoclonie (Positieve / Negatieve) Lithium Houdingstremor /Ataxie Antiepileptica (Depakine) Houdingstremor /Volledig parkinsonbeeld 26

27

BEWEGINGSSTOORNISSEN IN DE PSYCHIATRIE

BEWEGINGSSTOORNISSEN IN DE PSYCHIATRIE BEWEGINGSSTOORNISSEN IN DE PSYCHIATRIE BEWEGINGSSTOORNISSEN IN DE PSYCHIATRIE BEWEGINGSSTOORNISSEN IN DE PSYCHIATRIE BEWEGINGSSTOORNISSEN IN DE PSYCHIATRIE Prof. dr. Peter N van Harten BEWEGINGSSTOORNISSEN

Nadere informatie

BEWEGINGSSTOORNISSEN IN DE PSYCHIATRIE Acute medicatie geïnduceerde bewegingsstoornissen. Prof. dr. Peter N van Harten.

BEWEGINGSSTOORNISSEN IN DE PSYCHIATRIE Acute medicatie geïnduceerde bewegingsstoornissen. Prof. dr. Peter N van Harten. BEWEGINGSSTOORNISSEN IN DE PSYCHIATRIE Acute medicatie geïnduceerde bewegingsstoornissen Prof. dr. Peter N van Harten Themanummer: Bewegingsstoornissen in de Psychiatrie Vanuit Maastricht University en

Nadere informatie

BEWEGINGSSTOORNISSEN. Inleiding. Geneesmiddelen

BEWEGINGSSTOORNISSEN. Inleiding. Geneesmiddelen BEWEGINGSSTOORNISSEN Inleiding...1 Geneesmiddelen...1 Beschrijving bijwerkingen...2 Acute dystonieën...2 Acute dyskinesie...2 Tardieve dyskinesie...3 Drug-induced parkinsonisme...3 Tremor...4 Akathisie...4

Nadere informatie

Workshop Medicijnen, werkt t of werk t.. tegen? Els Coyajee-Geselschap apotheker

Workshop Medicijnen, werkt t of werk t.. tegen? Els Coyajee-Geselschap apotheker Workshop Medicijnen, werkt t of werk t.. tegen? Els Coyajee-Geselschap apotheker Inhoud workshop Inventarisatie vragen Waar of niet waar Medicatie en hun bijwerkingen Pijnbestrijding Antidepressiva Benzodiazepinen

Nadere informatie

Bewegingsstoornissen bij jong volwassenen met schizofrenie. GROUP Symposium Ypsilon en Anoiksis 22 januari 2010 J. Koning, AIOS Symforagroep

Bewegingsstoornissen bij jong volwassenen met schizofrenie. GROUP Symposium Ypsilon en Anoiksis 22 januari 2010 J. Koning, AIOS Symforagroep Bewegingsstoornissen bij jong volwassenen met schizofrenie GROUP Symposium Ypsilon en Anoiksis 22 januari 2010 J. Koning, AIOS Symforagroep Hoofdboodschap Ondanks de introduc/e van nieuwere types an/psycho/ca

Nadere informatie

NEUROPSYCHIATRISCHE SYMPTOMEN BIJ M.PARKINSON

NEUROPSYCHIATRISCHE SYMPTOMEN BIJ M.PARKINSON NEUROPSYCHIATRISCHE SYMPTOMEN BIJ M.PARKINSON - SLAAPSTOORNISSEN - STEMMINGSSTOORNISSEN - PSYCHOTISCHE SYMPTOMEN / DELIER - MCI / PDD W.Garenfeld 24092014 SLAAPSTOORNISSEN BIJ M.PARKINSON PREVALENTIE:

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Samenvatting en conclusies Extrapiramidale syndromen (EPS) geassocieerd met antipsychotica zijn het onderwerp van dit proefschrift. In de introductie van dit proefschrift wordt ingegaan op de historie

Nadere informatie

Medicatiegebruik bij mensen met een verstandelijke beperking

Medicatiegebruik bij mensen met een verstandelijke beperking Medicatiegebruik bij mensen met een verstandelijke beperking Congres Mind the Body 12 februari 2015 Barber Tinselboer, AVG s Heeren Loo locatie Apeldoorn Inhoud Casus Medicatie en de cliënt met een verstandelijke

Nadere informatie

De afgelopen jaren zijn verschillende

De afgelopen jaren zijn verschillende A R T I K E L Bewegingsstoornissen door geneesmiddelen Staken of vervangen is de beste oplossing Veel geneesmiddelen kunnen bewegingsstoornissen veroorzaken. Parkinsonachtige bijwerkingen zijn de bekendste,

Nadere informatie

Copyright 2016 M. de Ruijter & L..Tammenga. Bijwerkingen in de GGZ

Copyright 2016 M. de Ruijter & L..Tammenga. Bijwerkingen in de GGZ Copyright 2016 M. de Ruijter & L..Tammenga Bijwerkingen in de GGZ Ideaal middel farmacologisch eenvoudig werkingsmechanisme = therapeutische indicatie weinig tot geen andere farmacologische effecten Realiteit

Nadere informatie

PRIMAIRE ORTHOSTATISCHE TREMOR. Diepe hersenstimulatie? Fleur van Rootselaar, neuroloog AMC 12 mei 2017

PRIMAIRE ORTHOSTATISCHE TREMOR. Diepe hersenstimulatie? Fleur van Rootselaar, neuroloog AMC 12 mei 2017 PRIMAIRE ORTHOSTATISCHE TREMOR Diepe hersenstimulatie? Fleur van Rootselaar, neuroloog AMC 12 mei 2017 VROUW, 60 JAAR, PIJN BENEN EN MOE Pijn in de benen, vermoeidheid en niet kunnen staan - Al jaren last,

Nadere informatie

Somatische complicaties bij

Somatische complicaties bij Somatische complicaties bij antipsychotica Psychofarmaca en seksualiteit gebruik Mariëlle de Ruijter verpleegkundig specialist GGZ Mariëlle de Ruijter NP/ VS GGZ Lianne Tammenga VS GGZ i.o. 16-06-2011

Nadere informatie

De toegevoegde waarde van antipsychotica bij de behandeling van een depressie. P. Moleman directeur Moleman Psychopharmacology

De toegevoegde waarde van antipsychotica bij de behandeling van een depressie. P. Moleman directeur Moleman Psychopharmacology De toegevoegde waarde van antipsychotica bij de behandeling van een depressie P. Moleman directeur Moleman Psychopharmacology Relaties met een farmaceutisch bedrijf of sponsor Geen Antidepressivum, antipsychoticum

Nadere informatie

Bewegingsstoornissen. psychosen

Bewegingsstoornissen. psychosen Bewegingsstoornissen bij psychosen p.n. van harten Schizofrenie is de ernstigste vorm van een psychotische stoornis, kan uiterst invaliderend zijn en behoeft vaak levenslange behandeling. De hoeksteen

Nadere informatie

HET NEUROLOGISCH ONDERZOEK IN DE HUISARTSPRAKTIJK

HET NEUROLOGISCH ONDERZOEK IN DE HUISARTSPRAKTIJK 1 Dr. Erik Kegels Centrum Huisartsgeneeskunde Antwerpen HET NEUROLOGISCH ONDERZOEK IN DE HUISARTSPRAKTIJK Neurologisch onderzoek 2 Doelstellingen voorstelling van het basis neurologisch onderzoek.. correct

Nadere informatie

Een kwestie van maatwerk

Een kwestie van maatwerk Medicamenteuze interventies ter vermindering van agressief gedrag Een kwestie van maatwerk Dr Rob Heerdink Pharmacoepidemiology & Clinical Pharmacology Utrecht Institute for Pharmaceutical Sciences Universiteit

Nadere informatie

BEWEGINGSSTOORNISSEN IN DE PSYCHIATRIE Katatonie. Prof. dr. Peter N van Harten. PN van Harten

BEWEGINGSSTOORNISSEN IN DE PSYCHIATRIE Katatonie. Prof. dr. Peter N van Harten. PN van Harten BEWEGINGSSTOORNISSEN IN DE PSYCHIATRIE Katatonie Prof. dr. Peter N van Harten KATATONIE IN BEWEGING Classificatiecriteria DSM-5 Katatonie 1. Stupor Geen psychomotorische activiteit; geen actieve interactie

Nadere informatie

Afbouwen van geneesmiddelen bij ouderen Veerle Foulon Clinical pharmacology and pharmacotherapy KU Leuven 30/05/2017

Afbouwen van geneesmiddelen bij ouderen Veerle Foulon Clinical pharmacology and pharmacotherapy KU Leuven 30/05/2017 Studiedag GERIATRIE UZ Leuven Afbouwen van geneesmiddelen bij ouderen Veerle Foulon Clinical pharmacology and pharmacotherapy KU Leuven 30/05/2017 Come-On? A complex and multifaceted intervention Training

Nadere informatie

Bewegingsstoornissen bij moderne antidepressiva

Bewegingsstoornissen bij moderne antidepressiva g e v a l s b e s c h r i j v i n g Bewegingsstoornissen bij moderne antidepressiva r. c o s t a, h. l. v a n samenvatting In dit artikel worden drie patiënten beschreven met bewegingsstoornissen bij het

Nadere informatie

To sleep or not to Sleep. over slaap bij psychiatrische ziektebeelden door B.M. Klop- de Vries, psychiater

To sleep or not to Sleep. over slaap bij psychiatrische ziektebeelden door B.M. Klop- de Vries, psychiater To sleep or not to Sleep over slaap bij psychiatrische ziektebeelden door B.M. Klop- de Vries, psychiater To sleep or not to sleep Een goede slaapkwaliteit is belangrijk voor ons psychisch welbevinden,

Nadere informatie

Alle narigheid in een lezing, Maligne Neuroleptica en Serotonine Syndroom, en ernstige tardieve dyskinesie. Prof dr. Peter N van Harten

Alle narigheid in een lezing, Maligne Neuroleptica en Serotonine Syndroom, en ernstige tardieve dyskinesie. Prof dr. Peter N van Harten Alle narigheid in een lezing, Maligne Neuroleptica en Serotonine Syndroom, en ernstige tardieve dyskinesie Prof dr. Peter N van Harten Medicatie geïnduceerde bewegingsstoornis Acuut Tardief Serotonine

Nadere informatie

Detectie, monitoring, preventie, behandeling bijwerkingen psychofarmaca. Copyright 2015 M. de Ruijter & L..Tammenga

Detectie, monitoring, preventie, behandeling bijwerkingen psychofarmaca. Copyright 2015 M. de Ruijter & L..Tammenga Detectie, monitoring, preventie, behandeling bijwerkingen psychofarmaca Copyright 2015 M. de Ruijter & L..Tammenga Speerpunten polikliniek bijwerkingen Kwaliteit van leven Medicatietrouw Preventie en behandeling

Nadere informatie

Acute bewegingsstoornissen door medicijnen 1

Acute bewegingsstoornissen door medicijnen 1 state-of-the-art-artikel Acute bewegingsstoornissen door medicijnen 1 p.n. van harten achtergrond0dopamineblokkerende stoffen (vaak antipsychotica) zijn effectief in de behandeling van meerdere somatische

Nadere informatie

Antipsychotica en monitoren van bijwerkingen

Antipsychotica en monitoren van bijwerkingen Antipsychotica en monitoren van bijwerkingen Symptomatische behandeling bij psychosen Effectiviteit: 70 a 90% Indicaties Schizofrenie Manie Depressie met psychot. kenm. Waanstoornis Psychose NAO Psycho-org.

Nadere informatie

Monitoren van bijwerkingen antipsychotica m.b.v. een invulschema

Monitoren van bijwerkingen antipsychotica m.b.v. een invulschema Monitoren van bijwerkingen antipsychotica m.b.v. een invulschema Inleiding De laatste jaren is duidelijk geworden dat antipsychotica invloed kunnen hebben op het vetspectrum en tot het metabool syndroom

Nadere informatie

Geneesmiddelen bij de ziekte van Parkinson

Geneesmiddelen bij de ziekte van Parkinson Geneesmiddelen bij de ziekte van Parkinson Parkinson café de Biechten Dinsdag 10 februari 2015 Henk Nooijens, apotheker BENU apotheek de Croonprins Zenuwstelsel Glasvezel netwerk in het lichaam Boodschappen

Nadere informatie

Chapter 6 Samenvatting

Chapter 6 Samenvatting Chapter 6 Samenvatting 127 In hoofdstuk 1 van dit proefschrift wordt een beschrijving gegeven van geneesmiddel-geïnduceerde extrapyramidale stoornissen en wordt het doel van het proefschrift uiteengezet.

Nadere informatie

Nieuwe migraine medicatie vanuit de CGRP hoek

Nieuwe migraine medicatie vanuit de CGRP hoek Nieuwe migraine medicatie vanuit de CGRP hoek Peter van den Berg, neuroloog Belangenconflicten LY2951742: EVOLVE-2, REGAIN Telcagepant: MK0974-031, MK-00974-065, MK-0462-086-01, MK- 0462-082-00 BI 44370

Nadere informatie

Alle narigheid in een lezing, Maligne Neuroleptica en Serotonine Syndroom, en ernstige vormen van tardieve dyskinesie. Prof dr. Peter N van Harten

Alle narigheid in een lezing, Maligne Neuroleptica en Serotonine Syndroom, en ernstige vormen van tardieve dyskinesie. Prof dr. Peter N van Harten Alle narigheid in een lezing, Maligne Neuroleptica en Serotonine Syndroom, en ernstige vormen van tardieve dyskinesie Prof dr. Peter N van Harten Medicatie geïnduceerde bewegingsstoornis Acuut Tardief

Nadere informatie

bewegingsstoornissen door antidepressiva en stemmingsstabilisatoren.

bewegingsstoornissen door antidepressiva en stemmingsstabilisatoren. korte bijdrage Bewegingsstoornissen door antidepressiva en stemmingsstabilisatoren ACHTERGROND Bewegingsstoornissen door antidepressiva en stemmingsstabilisatoren worden in de klinische praktijk onderschat.

Nadere informatie

Bijlage van DSM V naar ICPC 1

Bijlage van DSM V naar ICPC 1 Bijlage van DSM V naar ICPC 1 Neurobiologische ontwikkelingsstoornissen 319 Verstandelijke beperking P85 Mentale retardatie/intellectuele achterstand 307.9 Communicatiestoornissen P29 Andere psychische

Nadere informatie

Symptomatische behandeling hersenmetastasen. Jeroen van Eijk, neuroloog JBZ 3 e Regionale Symposium Palliatieve Zorg 07-11-2013

Symptomatische behandeling hersenmetastasen. Jeroen van Eijk, neuroloog JBZ 3 e Regionale Symposium Palliatieve Zorg 07-11-2013 Symptomatische behandeling hersenmetastasen Jeroen van Eijk, neuroloog JBZ 3 e Regionale Symposium Palliatieve Zorg 07-11-2013 Zo maar een paar vragen: -Moeten patiënten met HM standaard met dexamethason

Nadere informatie

Angst en paniek Etiologie Niet-medicamenteuze therapie

Angst en paniek Etiologie Niet-medicamenteuze therapie Angst en paniek De prevalentie van angst neemt toe met de ernst van de ziekte. De combinatie van depressie en angst komt vaker voor dan angst alleen. Een pure angststoornis wordt gezien bij 28 procent

Nadere informatie

Regelmatig Afvlakking van het gevoelsleven: verlies van initiatief en activiteit, gevoel opgesloten te zitten, gevoel van leegte.

Regelmatig Afvlakking van het gevoelsleven: verlies van initiatief en activiteit, gevoel opgesloten te zitten, gevoel van leegte. Aripiprazol-capsules 1 mg Werking en toepassingen Wat doet dit medicijn en waarbij wordt het gebruikt? De werkzame stof in aripiprazol-capsules is aripiprazol. Dit geneesmiddel wordt gebruikt bij psychosen,

Nadere informatie

Bewegingsstoornissen door antipsychotica

Bewegingsstoornissen door antipsychotica Bewegingsstoornissen door antipsychotica Antipsychotica kunnen wanen en hallucinaties verminderen, maar ook bewegingsstoornissen veroorzaken. Deze stoornissen komen frequent voor en hebben een negatieve

Nadere informatie

Alcoholisme: een internistisch en anesthesiologisch probleem. Neyens Evy Dr Poortmans Gert KULeuven

Alcoholisme: een internistisch en anesthesiologisch probleem. Neyens Evy Dr Poortmans Gert KULeuven Alcoholisme: een internistisch en anesthesiologisch probleem Neyens Evy Dr Poortmans Gert KULeuven 2011-2012 Inhoud Pathofysiologie van alcoholisme Alcohol- gerelateerde internistische problemen Chronische

Nadere informatie

Samenstelling: serum: baclofen 2443 µg/l, diazepam 1634 µg/l, desmethyldiazepam 1460 µg/l, oxazepam 79 µg/l, temazepam 158 µg/l.

Samenstelling: serum: baclofen 2443 µg/l, diazepam 1634 µg/l, desmethyldiazepam 1460 µg/l, oxazepam 79 µg/l, temazepam 158 µg/l. TOXICOLOGIE Ronde 2017.1 Patiënt bekend met alcoholproblematiek en momenteel onder behandeling van verslavingszorg. Recent op de centrale spoedopvang geweest in verband met een eerste gegeneraliseerd tonischclonisch

Nadere informatie

Clozapine 6,25mg tablet

Clozapine 6,25mg tablet Wat zit er in dit medicijn? Clozapine 6,25mg tablet bevat per tablet 6,25mg clozapine als werkzaam bestanddeel. Verder bevat de tabletten lactose, povidon en magnesiumstearaat. Wat doet dit medicijn en

Nadere informatie

Toolkit Polyfarmacie en medicatieveiligheid

Toolkit Polyfarmacie en medicatieveiligheid Toolkit Polyfarmacie en medicatieveiligheid Doel 1. De medicamenteuze behandeling van de patiënt optimaliseren; 2. Zoveel mogelijk voorkomen van (vermijdbare) bijwerkingen van medicatie; 3. De continuïteit

Nadere informatie

Verpleegkundige Monitoring bij Gebruik van Antipsychotica (VMGA)

Verpleegkundige Monitoring bij Gebruik van Antipsychotica (VMGA) Verpleegkundige Monitoring bij Gebruik van Antipsychotica (VMGA) Digna van der Kellen, Verpleegkundig Specialist GGZ Amersfoort, 16-6-2011 1 PROGRAMMA Aanleiding onderzoek Fases onderzoek Het instrument

Nadere informatie

Aripiprazol 0,5 7,5 mg tablet

Aripiprazol 0,5 7,5 mg tablet Wat zit er in dit medicijn? Aripiprazol 0,5 7,5 mg tablet bevatten resp. 0,5mg, 1mg, 2mg, 2,5mg, 3mg, 5mg of 7,5 mg aripiprazol als werkzaam bestanddeel. Verder bevat de tabletten lactose, povidon en magnesiumstearaat.

Nadere informatie

Moleman hoofdstuk 6 Psychofarmaca bij kinderen en jeugdigen.

Moleman hoofdstuk 6 Psychofarmaca bij kinderen en jeugdigen. Moleman hoofdstuk 6 Psychofarmaca bij kinderen en jeugdigen. De psychofarmaca die bij kinderen (zes tot twaalf jaar) en jeugdigen (twaalf en ouder) worden gebruikt zijn over het algemeen afkomstig uit

Nadere informatie

Primperan 10 mg, tabletten Metoclopramide hydrochloride

Primperan 10 mg, tabletten Metoclopramide hydrochloride BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE PATIENT Primperan 10 mg, tabletten Metoclopramide hydrochloride Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie

Nadere informatie

Kort & Krachtig behandelprotocollen. Pharmacotherapy for depressive and/or anxiety disorders [in Dutch]

Kort & Krachtig behandelprotocollen. Pharmacotherapy for depressive and/or anxiety disorders [in Dutch] Kort & Krachtig behandelprotocollen Pharmacotherapy for depressive and/or anxiety disorders [in Dutch] FARMACOTHERAPIE BIJ ANGST- en/of STEMMINGSSTOORNISSEN MODULE SSRI Inhoud Algemene introductie 4 Bijeenkomst

Nadere informatie

Bewaking op bijwerkingen in de (ziekenhuis)apotheek. Jean Conemans

Bewaking op bijwerkingen in de (ziekenhuis)apotheek. Jean Conemans Bewaking op bijwerkingen in de (ziekenhuis)apotheek Jean Conemans Nierfunctie Farmacogenetica Interacties Spiegelbepalingen Klinische chemie Clinical rules Medicatieveiligheid Meldmodule LAREB Aspecten

Nadere informatie

Begeleiding van psychische klachten bij revalidatie. dr. Bianca Buijck Coördinator Rotterdam Stroke Service 17 maart 2015

Begeleiding van psychische klachten bij revalidatie. dr. Bianca Buijck Coördinator Rotterdam Stroke Service 17 maart 2015 Begeleiding van psychische klachten bij revalidatie dr. Bianca Buijck Coördinator Rotterdam Stroke Service 17 maart 2015 Even voorstellen Psychische klachten: neuropsychiatrische symptomen (NPS) De laatste

Nadere informatie

Disclaimer. Deze presentatie kan off-label informatie bevatten. Raadpleeg altijd de SmPC alvorens enige medicatie voor te schrijven.

Disclaimer. Deze presentatie kan off-label informatie bevatten. Raadpleeg altijd de SmPC alvorens enige medicatie voor te schrijven. Disclaimer De inhoud van deze presentatie is onafhankelijk samengesteld door de spreker(s). De slides representeren de persoonlijke mening van de spreker(s). Deze presentatie kan off-label informatie bevatten.

Nadere informatie

De toegevoegde waarde van antipsychotica bij de behandeling van een depressie. P. Moleman directeur Moleman Psychopharmacology

De toegevoegde waarde van antipsychotica bij de behandeling van een depressie. P. Moleman directeur Moleman Psychopharmacology De toegevoegde waarde van antipsychotica bij de behandeling van een depressie P. Moleman directeur Moleman Psychopharmacology Relaties met een farmaceutisch bedrijf of sponsor Geen 3 Casus: 39-jarige man,

Nadere informatie

Verantwoord gebruik van psychofarmaca bij mensen met gedragsproblemen. Astrid de Wit, specialist ouderengeneeskunde 30 november 2017

Verantwoord gebruik van psychofarmaca bij mensen met gedragsproblemen. Astrid de Wit, specialist ouderengeneeskunde 30 november 2017 Verantwoord gebruik van psychofarmaca bij mensen met gedragsproblemen Astrid de Wit, specialist ouderengeneeskunde 30 november 2017 Programma 3 Voorbeeld casus Vragen aan jullie Pillenpraat Hoe vaak gebruiken

Nadere informatie

Inleiding psychofarmaca. Anton J.M. Loonen Farmacotherapie bij psychiatrische patiënten

Inleiding psychofarmaca. Anton J.M. Loonen Farmacotherapie bij psychiatrische patiënten Inleiding psychofarmaca Anton J.M. Loonen Farmacotherapie bij psychiatrische patiënten De eerste moderne psychofarmaca 1875: cocaïne (Freud) 1931: Rauwolfia serpentina (Sen & Bose) 1935: amfetamine (Prinzmetal

Nadere informatie

Apotheek Haagse Ziekenhuizen. SPC Individuele Bereidingen. Clobazam 2 mg, capsule

Apotheek Haagse Ziekenhuizen. SPC Individuele Bereidingen. Clobazam 2 mg, capsule 1. Naam van het geneesmiddel Clobazam 1 mg, capsule Clobazam 1,5 mg, capsule Clobazam 2,5 mg, capsule 2. Kwalitatieve en kwantitatieve samenstelling Bevat per capsule resp. 1, 1,5, 2 of 2,5 mg clobazam

Nadere informatie

Delier in de palliatieve fase DR. KARIN SCHOTTE MEDISCHE ONCOLOGIE- PALLIATIEF SUPPORTTEAM

Delier in de palliatieve fase DR. KARIN SCHOTTE MEDISCHE ONCOLOGIE- PALLIATIEF SUPPORTTEAM Delier in de palliatieve fase DR. KARIN SCHOTTE MEDISCHE ONCOLOGIE- PALLIATIEF SUPPORTTEAM 1. Definitie en voorkomen 2. Pathofysiologie 3. Oorzaken 4. Diagnose 5. Behandeling Definitie en voorkomen: 1.

Nadere informatie

BIJSLUITER. PRIMIDON 10, 15, 25, 50 en 62,5 mg tabletten

BIJSLUITER. PRIMIDON 10, 15, 25, 50 en 62,5 mg tabletten BIJSLUITER PRIMIDON 10, 15, 25, 50 en 62,5 mg tabletten Lees de hele bijsluiter goed voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in voor u. - Bewaar deze bijsluiter.

Nadere informatie

Het spectrum van bewegingsstoornissen

Het spectrum van bewegingsstoornissen N E U R O L O G I E Het spectrum van bewegingsstoornissen bij patienten met.. epilepsie I.L.H. Knottnerus, H.J.M. Majoie en W.E.J. Weber Aan de hand van een drietal casussen worden verschillende bewegingsstoornissen

Nadere informatie

THERAPEUTIC DRUG MONITORING Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers -- Commissie Analyse en Toxicologie

THERAPEUTIC DRUG MONITORING Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers -- Commissie Analyse en Toxicologie SELECTIEVE SEROTONINE HEROPNAME REMMERS Geldt voor Indicatiegebied Monstermateriaal Afnametijdstip Bewaarcondities Inzending Interpretatie doelgroepen: volwassenen depressie en angststoornissen grote buis

Nadere informatie

Psychofarmaca bij d e de ouderen Waarom slikken zij? A D. D Hooghe Hooghe

Psychofarmaca bij d e de ouderen Waarom slikken zij? A D. D Hooghe Hooghe Psychofarmaca bij de ouderen Waarom slikken zij? A. D Hooghe Psychofarmaca Benzodiazepines en aanverwanten Antidepressiva Antipsychotica Antipsychotica Assessment of antipsychotic prescribing in Belgian

Nadere informatie

Bipolaire stoornissen in de eerste lijn?

Bipolaire stoornissen in de eerste lijn? Bipolaire stoornissen in de eerste lijn? Wendela ter Meulen, AIOS AMC Supervisoren: Drs. Hetty M. Visser Prof. dr. Ralph W. Kupka Academische werkplaats bipolaire stoornissen Prof. dr. Jan H. Smit GGZ

Nadere informatie

Bipolaire Stoornissen en ADHD: Overlap en comorbiditeit

Bipolaire Stoornissen en ADHD: Overlap en comorbiditeit Bipolaire Stoornissen en ADHD: Overlap en comorbiditeit Ralph Kupka Hoogleraar Bipolaire Stoornissen VU Medisch Centrum, Amsterdam Academische Werkplaats Bipolaire Stoornissen, GGZ ingeest Behandelcentrum

Nadere informatie

Parkinsonisme tijdens valproïnezuurgebruik bij een patiënte met een bipolaire stoornis

Parkinsonisme tijdens valproïnezuurgebruik bij een patiënte met een bipolaire stoornis g e v a l s b e s c h r i j v i n g Parkinsonisme tijdens valproïnezuurgebruik bij een patiënte met een bipolaire stoornis y. g ü z e l c a n, m. b. d e k o n i n g, w. f. s c h o l t e samenvatting Een

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Bromazepam Teva 6 mg tabletten Bromazepam Teva 12 mg tabletten bromazepam

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Bromazepam Teva 6 mg tabletten Bromazepam Teva 12 mg tabletten bromazepam BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS Bromazepam Teva 6 mg tabletten Bromazepam Teva 12 mg tabletten bromazepam Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken Bewaar deze bijsluiter.

Nadere informatie

Waarom schrijven specialisten ouderen- geneeskunde psychofarmaca voor?

Waarom schrijven specialisten ouderen- geneeskunde psychofarmaca voor? UMCG Waarom schrijven specialisten ouderen- geneeskunde psychofarmaca voor? Verenso Jaarcongres 2011 Dr. S.U. Zuidema (Sytse) Afdeling Eerstelijnsgeneeskunde UMC St Radboud Nijmegen Afdeling Huisartsgeneeskunde

Nadere informatie

Normison 10 en Normison 20 worden geleverd in verpakkingen van 30 capsules in doordrukstrips.

Normison 10 en Normison 20 worden geleverd in verpakkingen van 30 capsules in doordrukstrips. PATIËNTENBIJSLUITER -1- Wij adviseren u deze bijsluiter zorgvuldig te lezen voordat u begint met het gebruik van Normison. Mocht u daarna nog vragen hebben, kunt u altijd uw arts of apotheker raadplegen.

Nadere informatie

Als het niet over gaat

Als het niet over gaat Als het niet over gaat Begeleiding van chronisch psychiatrisch patiënten in de huisartsenpraktijk Marian Oud en Ingrid Houtman kaderartsen ggz Na deze workshop heb je: Leerdoelen kennis van de componenten

Nadere informatie

Psychiatrische symptomen bij Lewy body ziekten. Groot Haags Geriatrie Referaat April 2017 Marielle Hofman, aios geriatrie

Psychiatrische symptomen bij Lewy body ziekten. Groot Haags Geriatrie Referaat April 2017 Marielle Hofman, aios geriatrie Psychiatrische symptomen bij Lewy body ziekten Groot Haags Geriatrie Referaat April 2017 Marielle Hofman, aios geriatrie Inhoudsopgave Casus Diagnostische criteria Pathofysiologie Psychiatrische symptomen

Nadere informatie

Slaapstoornissen in de psychiatrie: het belang van behandeling

Slaapstoornissen in de psychiatrie: het belang van behandeling Slaapstoornissen in de psychiatrie: het belang van behandeling - Dr. Marike Lancel - Divisie Forensische Psychiatrie Slaapcentrum voor Psychiatrie Assen Het interactieve brein in slaap 12-10-2012 Slaapstoornissen

Nadere informatie

Stemmingsstoornissen bij de ziekte van Parkinson

Stemmingsstoornissen bij de ziekte van Parkinson Stemmingsstoornissen bij de ziekte van Parkinson Maastricht, 9 mei 2017 Dr. A.F.G. Leentjens, psychiater Afdeling Psychiatrie MUMC 1951-2014 1926-2002 Inhoud Depressieve klachten -wat is een depressie?

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. TRANXÈNE 50, omhulde tabletten 50 mg. dikaliumclorazepaat

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. TRANXÈNE 50, omhulde tabletten 50 mg. dikaliumclorazepaat BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER TRANXÈNE 50, omhulde tabletten 50 mg dikaliumclorazepaat Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie

Nadere informatie

Delirium op de IC: het psychiatrisch perspectief. G. E. Jacobs Psychiater-klinisch farmacoloog PCD VUmc 28-1-2015

Delirium op de IC: het psychiatrisch perspectief. G. E. Jacobs Psychiater-klinisch farmacoloog PCD VUmc 28-1-2015 Delirium op de IC: het psychiatrisch perspectief G. E. Jacobs Psychiater-klinisch farmacoloog PCD VUmc 28-1-2015 1. Kliniek van het delier differentieel diagnose 2. Pathofysiologie 3. Medicatie en delier

Nadere informatie

1. Waarvoor wordt dit middel gebruikt?

1. Waarvoor wordt dit middel gebruikt? Bijsluiter : Informatie voor gebruikers Rivotril 0,5 mg tabletten Rivotril 2 mg tabletten Rivotril 2,5 mg/ml orale druppels oplossing Clonazepam Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel

Nadere informatie

Sibelium 10 tabletten 10 mg (flunarizine)

Sibelium 10 tabletten 10 mg (flunarizine) BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKERS Sibelium 10 tabletten 10 mg (flunarizine) Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken. - Bewaar deze bijsluiter. Misschien heeft u hem

Nadere informatie

Presentatie DDu Ketencasus

Presentatie DDu Ketencasus Presentatie DDu Ketencasus Drank en Drugsincidenten in het uitgaanscircuit Reg. Ketencasusbespreking n Jan Krul MSc adviseur en onderzoeker gezondheidswetenschapper (spoed)verpleegkundige n n Mass Gathering

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Flunarizine Aurobindo 5 mg, capsules. flunarizine

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Flunarizine Aurobindo 5 mg, capsules. flunarizine 1.3.1 Bijsluiter Rev.nr. 1609 Pag. 1 van 7 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS Flunarizine Aurobindo 5 mg, capsules flunarizine Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken,

Nadere informatie

Benzodiazegebruik 346/347

Benzodiazegebruik 346/347 Benzodiazegebruik 346/347 Deze Medisch Farmaceutische Beslisregel (MFB) is ontwikkeld door de KNMP en Health Base, in samenwerking met de Expertgroep MFB Datum 02-12-2014 Doel Het voorkomen van chronisch

Nadere informatie

GHB, van onschuldige partydrug tot gevaarlijke harddrug

GHB, van onschuldige partydrug tot gevaarlijke harddrug GHB, van onschuldige partydrug tot gevaarlijke harddrug Pieter ten Holt, verslavingsarts Brijder Hoofddorp Presentatie 8 oktober 2012 Wat is GHB GHB = Gamma Hydroxy Butyraat Endogene korte keten vetzuur,

Nadere informatie

Bijsluiter: informatie voor de gebruiker. Normison 10 Normison 20. temazepam

Bijsluiter: informatie voor de gebruiker. Normison 10 Normison 20. temazepam Bijsluiter: informatie voor de gebruiker Normison 10 Normison 20 temazepam Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in voor u. - Bewaar

Nadere informatie

Screening op bijwerkingen van psychofarmaca Polikliniek bijwerkingen

Screening op bijwerkingen van psychofarmaca Polikliniek bijwerkingen Screening op bijwerkingen van psychofarmaca Polikliniek bijwerkingen Lianne Tammenga, Verpleegkundig Specialist GGZ Marielle de Ruijter, Coördinator Polikliniek bijwerkingen Verpleegkundig Specialist GGZ

Nadere informatie

Deel IB1 Semap Therapeutische indicaties Onderhoudsbehandeling van chronische of recidiverende psychosen.

Deel IB1 Semap Therapeutische indicaties Onderhoudsbehandeling van chronische of recidiverende psychosen. Deel IB1 Semap 1 1. NAAM GENEESMIDDEL Semap tabletten 20 mg. 2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE SAMENSTELLING Semap bevat 20 mg penfluridol per tablet. 3. FARMACEUTISCHE VORM Tabletten. 4. KLINISCHE GEGEVENS

Nadere informatie

Inhoud. Dystonie in de dagelijkse praktijk Hoe te herkennen en te behandelen binnen dystonienet. Indelingen. Prevalentie primaire dystonie in NL

Inhoud. Dystonie in de dagelijkse praktijk Hoe te herkennen en te behandelen binnen dystonienet. Indelingen. Prevalentie primaire dystonie in NL Inhoud Dystonie in de dagelijkse praktijk Hoe te herkennen en te behandelen binnen dystonienet Wat is dystonie? Oorzaak dystonie Behandeling dystonie Video s verschillende uitingsvormen van dystonie M.

Nadere informatie

BIJSLUITER. CLOZAPINE 6,25 mg tabletten

BIJSLUITER. CLOZAPINE 6,25 mg tabletten BIJSLUITER CLOZAPINE 6,25 mg tabletten Lees de hele bijsluiter goed vóórdat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in voor u. - Bewaar deze bijsluiter. Misschien heeft u

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. natriumvalproaat en valproïnezuur

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. natriumvalproaat en valproïnezuur BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Depakine Chrono 300, tabletten met gereguleerde afgifte 300 mg Depakine Chrono 500, tabletten met gereguleerde afgifte 500 mg natriumvalproaat en valproïnezuur

Nadere informatie

Primperan 20 mg, zetpillen - volwassenen Metoclopramide

Primperan 20 mg, zetpillen - volwassenen Metoclopramide Bijsluiter Lees de hele bijsluiter aandachtig door omdat er voor u belangrijke informatie in staat. Raadpleeg uw arts of apotheker, als u aanvullende vragen heeft. Bewaar deze bijsluiter, misschien heeft

Nadere informatie

Uitwerking van een medische diagnose met behulp van recente medische literatuur. Opdracht behorende bij module lichamelijk onderzoek en diagnostiek

Uitwerking van een medische diagnose met behulp van recente medische literatuur. Opdracht behorende bij module lichamelijk onderzoek en diagnostiek Uitwerking van een medische diagnose met behulp van recente medische literatuur. Opdracht behorende bij module lichamelijk onderzoek en diagnostiek Elise Bakker Student nr: 1574312. Hogeschool Utrecht

Nadere informatie

1. Waarvoor wordt Metoclopramide EG gebruikt?

1. Waarvoor wordt Metoclopramide EG gebruikt? BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Metoclopramide EG 10 mg capsules metoclopramidehydrochloride Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat innemen want er staat belangrijke informatie

Nadere informatie

1 Geheugenstoornissen

1 Geheugenstoornissen 1 Geheugenstoornissen Prof. dr. M. Vermeulen 1.1 Zijn er geheugenstoornissen? Over het geheugen wordt veel geklaagd. Bij mensen onder de 65 jaar berusten deze klachten zelden op een hersenziekte. Veelal

Nadere informatie

Meetinstrumenten bij motorische bijwerkingen

Meetinstrumenten bij motorische bijwerkingen Meetinstrumenten bij motorische bijwerkingen p. n. v a n h a r t e n samenvatting Verschillende medicijnen, onder meer antipsychotica, kunnen motorische bijwerkingen veroorzaken, zoals dyskinesie, acathisie,

Nadere informatie

Misselijkheid & Braken Jan de Heer Huisartsconsulent Palliatieve Zorg

Misselijkheid & Braken Jan de Heer Huisartsconsulent Palliatieve Zorg Misselijkheid & Braken Jan de Heer Huisartsconsulent Palliatieve Zorg Vragen bij de palliatieve helpdesks? Vragen bij de palliatieve helpdesks Pijn 43.5 % Obstipatie 15.1 % Misselijkheid 14.9 % Benauwdheid

Nadere informatie

Zenuwpijn behandelen met medicijnen

Zenuwpijn behandelen met medicijnen Zenuwpijn behandelen met medicijnen Anesthesie alle aandacht Zenuwpijn behandelen met medicijnen Deze folder geeft uitleg over de behandeling van zenuwpijn met medicijnen. Deze medicijnen zijn meestal

Nadere informatie

Platform epilepsieverpleegkundigen i.s.m. SEPION NASCHOLING EPILEPSIE

Platform epilepsieverpleegkundigen i.s.m. SEPION NASCHOLING EPILEPSIE Platform epilepsieverpleegkundigen i.s.m. SEPION NASCHOLING EPILEPSIE Ilse Vosman verpleegkundig specialist SEIN Carly Jansen verpleegkundig specialist Kempenhaeghe 7 juni 2013 MEDICIJNEN, (BIJ) WERKINGEN

Nadere informatie

SEROTONINESYNDROOM; -de noodzaak van herkenning door verpleegkundigen

SEROTONINESYNDROOM; -de noodzaak van herkenning door verpleegkundigen SEROTONINESYNDROOM; -de noodzaak van herkenning door verpleegkundigen Lennart Rovers, Verpleegkundig Specialist GGZ i.o., bij Yulius GGZ Diana Polhuis en Brenda Bootsma, opleiders Verpleegkundig Specialisten

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Tetrabenazine AOP Orphan Pharmaceuticals 25 mg tabletten

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Tetrabenazine AOP Orphan Pharmaceuticals 25 mg tabletten BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS Tetrabenazine AOP Orphan Pharmaceuticals 25 mg tabletten {Tetrabenazine} Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken - Bewaar deze bijsluiter.

Nadere informatie

OPPER studie Onderzoeksprogramma Postpartum Psychose Erasmus MC, Rotterdam

OPPER studie Onderzoeksprogramma Postpartum Psychose Erasmus MC, Rotterdam Postpartum Psychose Postpartum psychose patientenvereniging opgericht! www.kraambedpsychose.nl Veerle Bergink 31 Oktober 2012 Postpartum Psychose Binnen 4 weken na de bevalling Incidentie: 1 op de 1.000

Nadere informatie

Bijsluiter: informatie voor de patiënt. Diazepam Teva 2 mg tabletten Diazepam Teva 5 mg tabletten Diazepam Teva 10 mg tabletten Diazepam

Bijsluiter: informatie voor de patiënt. Diazepam Teva 2 mg tabletten Diazepam Teva 5 mg tabletten Diazepam Teva 10 mg tabletten Diazepam Bijsluiter: informatie voor de patiënt Diazepam Teva 2 mg tabletten Diazepam Teva 5 mg tabletten Diazepam Teva 10 mg tabletten Diazepam Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat innemen

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Priadel, 400 mg tabletten met verlengde afgifte lithium carbonaat

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. Priadel, 400 mg tabletten met verlengde afgifte lithium carbonaat Product PRIADEL 400 mg tabletten met verlengde afgifte Farmaceutisch bedrijf (SANOFI BELGIUM) BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS Priadel, 400 mg tabletten met verlengde afgifte lithium carbonaat Lees

Nadere informatie

in gesprek over: Stemmingsstabilisatoren

in gesprek over: Stemmingsstabilisatoren in gesprek over: Stemmingsstabilisatoren Colofon Auteurs: E.A.M. Knoppert-van der Klein W.A. Nolen R.W. Kupka Redactie: W. Smith-van Rietschoten (eindredacteur) J.L.M. van der Beek E.A.M. Knoppert-van

Nadere informatie

Slaap en de ziekte van Parkinson vijanden èn bondgenoten

Slaap en de ziekte van Parkinson vijanden èn bondgenoten Slaap en de ziekte van Parkinson vijanden èn bondgenoten Dr. Sebastiaan Overeem, arts-somnoloog Afd. Neurologie, Donders Instituut, UMC St Radboud, Nijmegen Centrum voor Slaapgeneeskunde Kempenhaeghe,

Nadere informatie

Medicatie bij dementie

Medicatie bij dementie Medicatie bij dementie Dementie Dementie is een ernstige ziekte die de duur van het leven bekort Tijdens beloop kunnen allerlei problemen ontstaan Een behandeling die gericht is op herstel bestaat niet

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/20183 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Rooden, Stephanie Maria van Title: Clinical patterns in Parkinson s disease Date:

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE PATIËNT Akineton, injectie 5 mg/ml (biperideenlactaat)

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE PATIËNT Akineton, injectie 5 mg/ml (biperideenlactaat) BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE PATIËNT Akineton, injectie 5 mg/ml (biperideenlactaat) Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in voor

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. TRANXÈNE, poeder voor oplossing voor injectie 50 mg. dikaliumclorazepaat

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. TRANXÈNE, poeder voor oplossing voor injectie 50 mg. dikaliumclorazepaat BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER TRANXÈNE, poeder voor oplossing voor injectie 50 mg dikaliumclorazepaat Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel.

Nadere informatie