& de wet. Wat weet jij eigenlijk over seks?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "& de wet. Wat weet jij eigenlijk over seks?"

Transcriptie

1 Seks & de wet Wat weet jij eigenlijk over seks?

2 Alles over seks Alles over seks Site met verhalen, standjes, info en een forum over seks Jong & Van Zin Sekswoordenboek en forum over seks en relaties Jongeren Advies Centrum Clicksafe Voor vragen en problemen met internet en seks tel Kindermishandeling en seksueel misbruik tel Awel, luistert naar kinderen en jongeren tel. 102 of Lees ook onze andere folders Ongepland zwanger en Kindermishandeling en seksueel misbruik op Een uitgave van De Ambrassade, Leopoldstraat 25, 1000 Brussel

3 Seks & de wet Wat weet jij eigenlijk over seks? Seks is vooral leuk, spannend en opwindend. Iets wat je zelf samen met je lief moet ontdekken, maar wist je dat de wet ook regels vastlegt over seks? Moeten je ouders weten dat je de pil pakt? Mag je porno kijken op het internet?

4 Vanaf wanneer mag je een lief hebben? In de wet staat niets over een lief hebben. Maar tot je 18 jaar bent, hebben je ouders het ouderlijk gezag. Zij nemen beslissingen over jou zoals over je school, je vrijetijdsbesteding, en dus ook wie je mag ontmoeten. Je ouders moeten je recht op inspraak geven en naar je luisteren. Volgens de wet kunnen ze je niet verbieden om een lief te hebben. Maar wel om seks te hebben voor je 16 jaar (zie verder). Vanaf welke leeftijd mag je samenwonen met iemand? Vanaf je 18 jaar beslis je dat zelf. Ben je nog geen 18 jaar en wil je met iemand samenwonen ouder dan 18, dan moeten je ouders je schriftelijke toestemming geven. Doen ze dat niet? Dan beschouwt de wet dat als ontvoering. Geven ze wel toestemming, dan kunnen ze die wel opnieuw intrekken tot je 18 wordt.

5 Mag je zelf kiezen met wie je trouwt? Volgens de Belgische wet moeten jongens en meisjes 18 jaar zijn om te kunnen trouwen. Enkel voor ernstige redenen, zoals een tienerzwangerschap, kan de jeugdrechtbank een uitzondering toestaan. Jullie moeten allebei vrijwillig instemmen om te trouwen. Niemand, ook niet je ouders of familie, kan je verplichten te trouwen met iemand die je niet wil. Je familie kan wel een mening hebben over je partnerkeuze, maar enkel jij beslist met wie je je leven wil delen. Je kan niet huwen met iemand die familie is in eerste, tweede of derde graad (vader/moeder, broer/ zus, grootvader/grootmoeder, neef/nicht of nonkel/ tante). Je moet vrijgezel, weduwe(naar) of gescheiden zijn om te kunnen trouwen.

6 Vanaf welke leeftijd mag je seks hebben? Het antwoord hierop klinkt formeel (dat is nu eenmaal zo met wetten), maar is zeer belangrijk. Om te beginnen kies je zelf wanneer je voor het eerst seks hebt. Niemand kan je daartoe dwingen. In het begin is seks vooral veel experimenteren en proberen en dat doe je best op je eigen tempo, als jij er klaar voor bent. Seks is een eigen keuze. De wet zegt dat je vanaf je 16 jaar seksueel meerderjarig bent en vanaf dan seks mag hebben als jij dat wil. Seksuele handelingen zoals zoenen, strelen, bevredigen, mogen nooit onder dwang of met geweld gebeuren. Iemand dwingen tot seks of met geweld verplichten is altijd strafbaar, hoe oud je ook bent. Ben je meerderjarig dan mag je met onderlinge toestemming seks hebben met iemand tussen 16 en 18 jaar.

7 Ben je zelf seksueel meerderjarig (16 jaar) dan mag je geen seks hebben met iemand die jonger is dan 16 jaar. Seks tussen twee seksueel minderjarigen (jonger dan 16 jaar) mag niet, ook al willen jullie dat allebei. Seks (met penetratie) met iemand van 14 of 15 jaar wordt beschouwd als aanranding van de eerbaarheid. Seks met iemand onder de 14 jaar wordt beschouwd als verkrachting.

8 Ben je dan strafbaar als je seks hebt voor je 16 jaar bent? De wet is duidelijk over die leeftijdsgrens. Stel dat je nog geen 16 jaar bent (je mag dus nog geen seks hebben), dan is die partner in overtreding. Omgekeerd, als je vriend(in) nog geen 16 jaar is, dan ben jij in overtreding. In de praktijk kan een minderjarige niet vervolgd worden (de Strafwet richt zich tot meerderjarigen), maar je kan wel doorverwezen worden naar de jeugdrechtbank. De jeugdrechter kan je dan een maatregel opleggen.

9 Mag een huisarts mijn ouders inlichten over mijn doktersbezoek? Ben je minderjarig, dan kan je altijd bij een (huis)arts terecht. Dat is je recht. Je kan vragen voor een onderzoek, anticonceptie, of een test voor seksueel overdraagbare aandoeningen. Een arts heeft medisch beroepsgeheim. Dat wil zeggen dat hij niemand iets mag vertellen over wat er tussen jullie besproken wordt: ook niet aan je ouders. Ga je op doktersbezoek, dan betaal je het consult en heb je recht op de terugbetaling via het ziekenfonds. Die terugbetalingen van de consultatie of een laboonderzoek zijn voor je ouders zichtbaar op het overzicht van alle terugbetalingen dat ze thuis ontvangen. Wil je dat de facturen niet bij je thuis aankomen, zeg dat dan tegen je arts. Met de derdebetalersregeling betaal je enkel het remgeld (enkele euro s) en wordt de huisarts door het ziekenfonds betaald. Op die manier wordt de consultatie niet zichtbaar voor je ouders.

10 Wanneer ben je klaar voor de eerste keer seks? Wettelijk mag je pas seks hebben vanaf je 16 jaar. Maar wanneer jij voor t eerst seks hebt, bepaal je zelf. Het is heel belangrijk dat jij er zelf klaar voor bent en er zin in hebt. Seks is een hele fijne ervaring dus moet die op het juiste moment plaatsvinden. Enkel jij beslist daarover. Laat je niet onder druk zetten. Niet door vrienden, niet door je lief, niet door de wet. Het gaat om jouw lichaam en enkel jij beslist wat daarmee gebeurt. Neem je tijd, bereid je voor en praat erover met je lief. Niemand kan en mag je dwingen tot seks. Heb je er zelf zin in? Je lief ook? Hebben jullie er samen over nagedacht en het besproken? Dan kunnen jullie samen de stap zetten.

11 Mag je voorbehoedsmiddelen kopen? Als je zwangerschap en ziektes wil voorkomen, moét je voorbehoedsmiddelen kopen. Het is belangrijk dat je van bij de eerste keer veilig vrijt. Bespreek dat ook samen met je lief, want veilig vrijen, vermijdt veel miserie. Het condoom is het enige voorbehoedsmiddel dat beschermt tegen zwangerschap en seksueel overdraagbare aandoeningen. Andere anticonceptiemiddelen zoals de pil, het spiraal, een hormonaal implantaat, de anticonceptiepleister of de vaginale ring bieden enkel bescherming tegen zwangerschap. Je hebt recht op informatie over anticonceptie. Kan je thuis niet vrijuit praten over seks en voorbehoedsmiddelen? Dan kan de huisarts je advies geven over het voorbehoedsmiddel dat bij je past. Een arts is gebonden aan medisch beroepsgeheim, wat betekent dat je ouders niets hoeven te weten van je beslissing. Op vind je alle informatie over voorbehoedsmiddelen. heb

12 Volgens de Belgische wetgeving ben je seksueel meerderjarig vanaf je 16 jaar. Daarvoor is seks verboden. Ook als je dat allebei wil

13

14 Moet ik toestemming vragen aan mijn ouders om voorbehoedsmiddelen te gebruiken? Je hebt geen toestemming van je ouders nodig om voorbehoedsmiddelen te gebruiken. Condooms kan je vrij kopen in een apotheek of in de meeste supermarkten. Voor de meeste andere voorbehoedsmiddelen, heb je een voorschrift van de dokter nodig. Meisjes jonger dan 21 jaar, krijgen met een doktersvoorschrift en een SIS-kaart korting op voorbehoedsmiddelen. Voor vragen en informatie over voorbehoedsmiddelen kan je altijd terecht bij je huisarts of bij de organisaties op pagina 2 van deze folder.

15 Mag ik de noodpil gebruiken? De noodpil is een noodoplossing als je geen voorbehoedsmiddel hebt gebruikt, of als er bij het gebruik iets is fout gelopen. De noodpil verkleint de kans op zwangerschap, maar sluit ze niet uit. Er bestaan twee soorten noodpillen die je (met en zonder doktersvoorschrift) koopt bij de apotheker. Er bestaat geen leeftijdsgrens voor. Het is belangrijk dat je de noodpil zo snel mogelijk inneemt. Hoe langer je wacht, hoe groter de kans dat je toch zwanger bent.

16 Wanneer spreek je over aanranding of verkrachting? Niemand mag je dwingen tot seks. Nooit en op geen enkele manier. Aanranding betekent dat iemand je tegen je zin aanraakt, betast of uitkleedt. Je mag ook niet door iemand gedwongen worden om toe te kijken bij seksuele handelingen, zoals kijken naar iemand die zich masturbeert. Seksuele beelden of foto s moeten bekijken onder dwang, is ook een vorm van misbruik. Verkrachting is wanneer iemand je lichaam binnendringt tegen je wil, met geweld, onder bedreiging van geweld of door chantage. Binnendringen gaat niet alleen over de penis, maar ook over vingers of voorwerpen in de anus, vagina of de mond. Je kan deze situaties ook omdraaien: als jij iemand dwingt tot seksuele handelingen, al dan niet met geweld, of met psychologische druk, dan bega je een misdrijf! Weet je zeker dat het voor de ander ok is om seks met je te hebben?

17 Wat is incest? Incest is de wettelijke bepaling voor seksuele handelingen tussen naaste familieleden. Bloedverwanten, gezinsleden in een nieuw samengesteld gezin en personen die mee zorg dragen voor minderjarigen (pleegouders of stiefouders) mogen geen seksuele handelingen stellen met minderjarige (klein)kinderen, (stief/half)broer of -zus. Incest gaat over seksuele handelingen, betasten, zoenen, enzovoort.

18 Wat doe je bij seksueel misbruik of mishandeling? Ben je zelf slachtoffer van seksueel misbruik of incest, of ken je iemand die het meemaakt, dan moet je hulp zoeken. Seksueel misbruik is strafbaar en moet gestopt worden. Stap in de eerste plaats naar iemand die je vertrouwt. Vertel je verhaal en laat je eventueel doorverwijzen naar medische of psychologische hulp. Samen kan je dan bekijken welke stappen je moet ondernemen. Kan je nergens terecht? Bij en luisteren ze naar je verhaal. Lees ook onze aparte informatiefolder Mishandeling en seksueel misbruik.

19 Is machtsmisbruik ook een vorm van aanranding? Er moet niet altijd sprake zijn van geweld om te kunnen spreken van dwang: als iemand je vanuit zijn machtspositie bedreigt of manipuleert, zodat je bang bent om neen te zeggen, gaat het om dwang. Sommige mensen dwingen anderen tot seksuele handelingen door bijvoorbeeld misbruik te maken van hun positie, macht of kracht. Dat is verboden in alle omstandigheden: zowel buiten als binnen het huwelijk, in hulpverleningssituaties, op school, tijdens stages of werk. Leeftijd doet er niet toe, en het maakt ook niet uit of je de persoon in kwestie kent of niet kent. Seks is in alle omstandigheden dus ook in een relatie alleen toegestaan als je dat zelf wil. Ook als je wil zoenen en strelen, mag de andere er niet van uitgaan dat je dus ook seks wil.

20 Wat is seksuele intimidatie? Als iemand tegen jouw wil telkens weer bepaalde seksueel getinte opmerkingen maakt of je aanraakt waar jij dat niet wil, is dat ongewenst seksueel gedrag. De eerste stap is zeer duidelijk zeggen dat je niet akkoord gaat met dat gedrag of die opmerkingen. Laat duidelijk aanvoelen dat hij of zij een grens overschrijdt. Houdt het niet op, dan stap je naar de vertrouwenspersoon in je bedrijf of school. Je vindt de naam van die persoon in het school- of arbeidsreglement. Je kan terugvallen op de antipestwet, die bescherming biedt tegen geweld, pesterijen en ongewenst seksueel gedrag op school en op het werk. Onderneemt de vertrouwenspersoon niets of niet voldoende, dan kan je klacht indienen bij je diensthoofd, de directie of indien nodig bij de politie. Weet je niet wat je moet doen? Chat, bel of mail erover met de mensen van 1712 of Nupraatikerover.be.

21 Is porno verboden? Naar porno kijken mag, maar niemand mag het je verkopen of aanbieden of opdringen. Op pornografische films of foto s mogen geen minderjarigen afgebeeld worden en niemand mag zonder zijn of haar toestemming in beeld gebracht worden. Mag je seks hebben op een openbare plek? Sommigen vinden het spannend om stiekem of zelfs niet helemaal stiekem seks te hebben op openbare plekken. Als je seks hebt op een plek waar andere mensen je kunnen zien, kan je gestraft worden voor openbare zedenschennis.

22 Mag je naaktfoto s op je gsm bewaren? Een naaktfoto op je gsm bewaren is geen probleem. Maar beelden verspreiden is strafbaar. Stuur dus nooit een foto naar anderen als zij die niet willen ontvangen. Kwam jouw naaktfoto toch op een site terecht? Probeer de foto dan zo snel mogelijk offline te krijgen. Vraag aan de persoon die hem online heeft gezet om hem er terug af te halen. Lukt dat niet? Contacteer dan de website zelf. Ondervind je problemen? Verlies je de controle over de situatie? Bel dan de hulplijn van Clicksafe (zie pagina 2).

23 Is cyberseks strafbaar? Ben je jonger dan 16 jaar? Dan mag ook cyberseks niet. Zijn jullie alletwee ouder? Dan is seks op het internet niet strafbaar. Het kan zelfs heel opwindend zijn. Bovendien is het een veilige manier om je seksualiteit te beleven. Je kan er niet zwanger van geraken en je krijgt er geen soa van. Nochtans kan ook cyberseks nare gevolgen hebben. Als er naaktfoto s of -filmpjes ongevraagd verspreid geraken bijvoorbeeld. Hanteer daarom deze spelregels bij cyberseks: Doe het alleen met iemand die je 100% vertrouwt. Spreek af om geen beelden op te slaan, te delen of te verspreiden. Zorg ervoor dat je gezicht niet op beeld staat. Loopt het uit de hand? Bewaar chatgesprekken, maak screenshots, beelden en url s Zo heb je bewijzen indien nodig.

24 met steun van: Dit is een folder van Jongerengids. Jongerengids is de snelste weg naar betrouwbare informatie. Voor een antwoord op al jouw vragen, surf naar Deze folder kwam tot stand met de medewerking van Sensoa. Check de jongerenwebsite van Sensoa en kom alles te weten over seks! Najaar 2015: V.U. Eva Vereecke, Leopoldstraat 25, 1000 Brussel Folders bestellen? Surf naar

& de wet. Wat weet jij eigenlijk over seks?

& de wet. Wat weet jij eigenlijk over seks? Seks & de wet Wat weet jij eigenlijk over seks? Alles over seks Seks Jeugd en Seksualiteit www.jeugdenseksualiteit.be In Petto www.inpetto-jeugddienst.be Sensoa, alles over seks tel. 03 238 68 68 www.allesoverseks.be

Nadere informatie

de w Leeftijd Een lief hebben Samenwonen seks &

de w Leeftijd Een lief hebben Samenwonen seks & eks & de wet Seks da s een kwestie van liefde en spanning, lust en onzekerheid, opwinding en verdriet. Natuurlijk en toch, zelfs in de wet vind je enkele belangrijke zaken over seks. Wanneer mag je vrijen?

Nadere informatie

Leeftijd Een lief hebben Samenwonen

Leeftijd Een lief hebben Samenwonen seks & de wet Seks da s een kwestie van liefde en spanning, lust en onzekerheid, opwinding en verdriet. Natuurlijk en toch, zelfs in de wet vind je enkele belangrijke zaken over seks. Wie ouder is dan

Nadere informatie

(On)g e pland. zwanger Verwacht of ongepland? Wat nu?

(On)g e pland. zwanger Verwacht of ongepland? Wat nu? (On)g e pland zwanger Verwacht of ongepland? Wat nu? Alles over zwangerschap Fara, luister- en informatiepunt rond zwangerschapskeuze tel. 016 38 69 50 www.faranet.be met Xtra voor jongeren LUNA alle vragen

Nadere informatie

Mishandeling en seksueel. Laat het niet zomaar gebeuren

Mishandeling en seksueel. Laat het niet zomaar gebeuren Mishandeling en seksueel geweld Laat het niet zomaar gebeuren Alles over mishandeling en seksueel geweld Meldpunt Geweld, Misbruik en Kindermishandeling tel. 1712 elke werkdag van 9 tot 17 uur Dit nummer

Nadere informatie

Mishandeling en seksueel. Geweld is niet oké. Het kan stoppen.

Mishandeling en seksueel. Geweld is niet oké. Het kan stoppen. Mishandeling en seksueel misbruik Geweld is niet oké. Het kan stoppen. Alles over mishandeling en seksueel misbruik Hulplijn 1712 www.1712.be tel. 1712 Voor geweld, misbruik en kindermishandeling. Elke

Nadere informatie

Ong e pland. zwanger Onverwacht? Ongewenst? Wat nu?

Ong e pland. zwanger Onverwacht? Ongewenst? Wat nu? Ong e pland zwanger Onverwacht? Ongewenst? Wat nu? Alles over ongeplande zwangerschap Fara, luister- en informatiepunt rond zwangerschapskeuze tel. 016 38 69 50 www.faranet.be met Xtra voor jongeren LUNA

Nadere informatie

Ong e pland. zwanger Onverwacht? Ongewenst? Wat nu?

Ong e pland. zwanger Onverwacht? Ongewenst? Wat nu? Ong e pland zwanger Onverwacht? Ongewenst? Wat nu? Alles over ongeplande zwangerschap Fara, luister- en informatiepunt rond zwangerschapskeuze tel. 016 38 69 50 www.faranet.be met Xtra voor jongeren LUNA

Nadere informatie

Als je ouders uit elkaar gaan

Als je ouders uit elkaar gaan Scheiding Als je ouders uit elkaar gaan Alles over scheiden Als je ouders apart gaan wonen www.tweehuizen.be De Kinderrechtswinkel, voor informatie over jouw rechten tel. 070 21 00 71 www.kinderrechtswinkel.be

Nadere informatie

Waar gaan we het over hebben?

Waar gaan we het over hebben? Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: Wat gebeurt er met je als je een leuk meisje of jongen tegenkomt. Je vindt de ander leuk en misschien word je wel verliefd. Dan wil je heel vaak bij hem of bij

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over seksuele intimidatie op het werk. Je hebt te maken met seksuele intimidatie als een collega je steeds aanraakt. Of steeds grapjes maakt over seks. Terwijl je dat

Nadere informatie

Drugs en. de wet. Mag het nu wel of niet?

Drugs en. de wet. Mag het nu wel of niet? Drugs en de wet Mag het nu wel of niet? Alles over drugs en de wet De DrugLijn tel. 078 15 10 20 www.druglijn.be Federale politie www.polfed-fedpol.be Advocaten voor jongeren www.jeugdadvocaat.be Jongeren

Nadere informatie

v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan

v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan v e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan Alles over verslavingen Voor vragen over alcohol, illegale drugs, gokken en medicijnen: De DrugLijn tel. 078 15 10 20 www.druglijn.be SOS Nuchterheid tel. 09

Nadere informatie

Zelfmoordgedachten. Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op.

Zelfmoordgedachten. Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Zelfmoordgedachten Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Alles over zelfmoordgedachten Zelfmoordlijn 1813 Die kan je bellen, chatten of mailen als je aan zelfdoding denkt. Op de website

Nadere informatie

uitgave december 2007

uitgave december 2007 ... als je mishandeld wordt uitgave december 2007 ... als je mishandeld wordt Wat is kindermishandeling? Kindermishandeling is elke vorm van geweld 1 op een minderjarige (= een persoon jonger dan 18 jaar),

Nadere informatie

uitgave december 2011 beroepsgeheim

uitgave december 2011 beroepsgeheim uitgave december 2011... met thet beroepsgeheim ... met het beroepsgeheim Sommige problemen, ziektes, kan je niet in je eentje oplossen. Om deze problemen aan te pakken, heb je hulp nodig van mensen die

Nadere informatie

Le e floon. Iedereen heeft het recht om op eigen benen te staan

Le e floon. Iedereen heeft het recht om op eigen benen te staan Le e floon Iedereen heeft het recht om op eigen benen te staan Alles over leefloon OCMW of sociale dienst Voor vragen en inlichtingen over het leefloon, ga je naar het OCMW of de sociale dienst van jouw

Nadere informatie

Studiek e uze. Neem je tijd voor belangrijke stappen!

Studiek e uze. Neem je tijd voor belangrijke stappen! Studiek e uze Neem je tijd voor belangrijke stappen! Alles over studiekeuze Vlaamse infolijn - Onderwijs tel. 1700 (gratis nummer) Onderwijskiezer www.onderwijskiezer.be Departement Onderwijs www.onderwijs.vlaanderen.be

Nadere informatie

Let op dat je het goet schrijft!! Of foud!! Goetfoud is een site die over geweld gaat.

Let op dat je het goet schrijft!! Of foud!! Goetfoud is een site die over geweld gaat. Naam: 1 Let op dat je het goet schrijft!! Of foud!! Goetfoud is een site die over geweld gaat. Het is een leuke website die over minder leuke dingen gaat. Die minder leuke dingen zijn: - huiselijk geweld

Nadere informatie

Dounia praat en overwint

Dounia praat en overwint Dounia praat en overwint Deze informatiefolder is een uitgave van Pharos, Expertisecentrum gezondheidsverschillen, in samenwerking met: Stichting Hindustani, Samenwerkingsverband Marokkaanse Nederlanders,

Nadere informatie

Als je ouders uit elkaar gaan

Als je ouders uit elkaar gaan Scheiding Als je ouders uit elkaar gaan Alles over scheiden Bemiddelen in familiezaken www.bemiddelingvzw.be Als je ouders apart gaan wonen www.tweehuizen.be De Scheidingsschool www.descheidingsschool.be

Nadere informatie

Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening

Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening Seksualiteit bij jongeren met een (chronische) aandoening Op de polikliniek van het Universitair Kinderziekenhuis St Radboud ziekenhuis willen wij je met deze folder informatie geven over seksualiteit

Nadere informatie

GOED VRIENDJE? FOUT VRIENDJE?

GOED VRIENDJE? FOUT VRIENDJE? Hulp Heb je vragen? Bel dan naar Veilig Thuis, tel.: 0800 2000 Internet Wil je meer lezen? Kijk op www.jipdenhaag.nl En test jezelf op www.loverboytest.nl Dit is een uitgave van JIP Den Haag en Middin.

Nadere informatie

Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 11: Wat is seks? Lesoverzicht

Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 11: Wat is seks? Lesoverzicht Les 11: Wat is seks? Lesoverzicht Lesdoelen: Kinderen kunnen verschillende betekenissen geven aan seksualiteit. Kinderen zijn zich ervan bewust dat iedereen seksuele gevoelens heeft, en dat je je daarvoor

Nadere informatie

Le e floon. Iedereen heeft het recht om op eigen benen te staan

Le e floon. Iedereen heeft het recht om op eigen benen te staan Le e floon Iedereen heeft het recht om op eigen benen te staan Alles over leefloon Sociale Dienst van het OCMW Voor vragen en inlichtingen over het leefloon, ga je naar de Sociale Dienst van het OCMW.

Nadere informatie

Sexual Education for Adults with Disabilities

Sexual Education for Adults with Disabilities Sexual Education for Adults with Disabilities Tool 3 De inhoud en vormgeving van het kaartspel per thema The European Commission support for the production of this publication does not constitute an endorsement

Nadere informatie

Zelfverwonding. Anders omgaan met negatieve gevoelens

Zelfverwonding. Anders omgaan met negatieve gevoelens Zelfverwonding Anders omgaan met negatieve gevoelens Alles over zelfverwonding Over zelfverwonding www.zelfverwonding.be Fora voor mensen die zichzelf verwonden of verwond hebben www.zelfbeschadiging.nl

Nadere informatie

Seksueel grensoverschrijdend gedrag

Seksueel grensoverschrijdend gedrag Kriebels in je buik Seksueel grensoverschrijdend gedrag 1 Seksueel grensoverschrijdend gedrag Groep 8 90 min Begrippen Seksuele grensoverschrijding, seksueel misbruik, vertrouwenspersoon, veilig thuis

Nadere informatie

Seks & zwangerschap bij diabetes

Seks & zwangerschap bij diabetes Seks & zwangerschap bij diabetes Contraceptie seks en diabetes Tip Als je eraan denkt seks te hebben, vraag eerst even raad aan je huisarts, aan een centrum voor algemeen welzijnswerk, aan mensen op school,

Nadere informatie

Praten over anticonceptie met je kind: hoe, wanneer, waarom?

Praten over anticonceptie met je kind: hoe, wanneer, waarom? Praten over anticonceptie met je kind: hoe, wanneer, waarom? Voor het eerst in z n leven heeft mijn zoon een lief. Moet ik nu condooms kopen voor hem en op zijn nachtkastje leggen? Toen mijn dochter kwam

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

Van elkaar houden zonder geweld

Van elkaar houden zonder geweld Van elkaar houden zonder geweld Hoe doe je het goed! GEWELD HOORT NIET THUIS IN JE RELATIE IK ZIE JE GRAAG Vlinders in je buik, je hoofd in de wolken... verliefd zijn, wie wil dat niet? Een fijn gevoel

Nadere informatie

EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGdZORG

EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGdZORG EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGdZORG 2 Inleiding In deze brochure vind je informatie over het Ondersteuningscentrum Jeugdzorg. We leggen uit wat het Ondersteuningscentrum Jeugdzorg is, wie er werken

Nadere informatie

JIJ EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGDZORG

JIJ EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGDZORG JIJ EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGDZORG 2 JIJ EN HET ONDERSTEUNINGSCENTRUM JEUGDZORG / 3 INLEI DING In deze brochure vind je informatie over het Ondersteuningscentrum jeugdzorg. We leggen uit wat het

Nadere informatie

Wat is kindermishandeling? Hoe kan kindermishandeling stoppen? Wie kan je hierbij helpen?

Wat is kindermishandeling? Hoe kan kindermishandeling stoppen? Wie kan je hierbij helpen? Wat is kindermishandeling? Hoe kan kindermishandeling stoppen? Wie kan je hierbij helpen? In deze folder vind je een antwoord, en lees je ook bij wie je terecht kan als je over mishandeling of verwaarlozing

Nadere informatie

Holebi. transgender. Je bent wie je bent!

Holebi. transgender. Je bent wie je bent! Holebi en transgender Je bent wie je bent! Alles over holebi en transgender Holebifoon Voor vragen over holebiseksualiteit. Je kan er ook discriminatie melden tel. 0800 99 533 www.holebifoon.be Çavaria

Nadere informatie

Veilig vrijen: hoe doe ik dat? Antwoorden

Veilig vrijen: hoe doe ik dat? Antwoorden Veilig vrijen: doe ik dat? Seks kan fijn zijn. Maar er zitten ook gevaren aan. Je kunt zwanger raken zonder dat je dat wilt. Je kunt ook een geslachtsziekte oplopen. Hoe voorkom je een zwangerschap of

Nadere informatie

Welkom bij onze vereniging! Omgangsregels

Welkom bij onze vereniging! Omgangsregels Welkom bij onze vereniging! Omgangsregels Iedereen die Muziekvereniging Soli bezoekt onderschrijft de doelstellingen en het huishoudelijk reglement van de vereniging en houdt zich aan de omgangsregels

Nadere informatie

Wat is kindermishandeling?

Wat is kindermishandeling? Als je wordt geslagen, vaak wordt uitgescholden, niet goed te eten of nauwelijks aandacht krijgt of als je wordt gedwongen tot seks, dan word je mishandeld. Je kàn aangifte doen bij de politie. Maar wat

Nadere informatie

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet!

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet! Gevaarlijke liefde Gevaarlijke liefde In de pauze Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Als je verliefd wordt ben je in de wolken. Tegelijk voel je je

Nadere informatie

mishandeling Wat is kindermishandeling?

mishandeling Wat is kindermishandeling? Als je wordt geslagen, vaak wordt uitgescholden, niet goed te eten of nauwelijks aandacht krijgt of als je wordt gedwongen tot seks, dan word je mishandeld. Je kàn aangifte doen bij de politie. Maar wat

Nadere informatie

Examen commissie secundair onderwijs

Examen commissie secundair onderwijs Examen commissie secundair onderwijs Haal je diploma op je eigen tempo Alles over de Examencommissie secundair onderwijs Examencommissie secundair onderwijs www.ond.vlaanderen.be/secundair/examencommissie

Nadere informatie

Zelfverwonding. Anders omgaan met negatieve gevoelens

Zelfverwonding. Anders omgaan met negatieve gevoelens Zelfverwonding Anders omgaan met negatieve gevoelens Alles over zelfverwonding Over zelfverwonding www.zelfverwonding.be Fora voor mensen die zichzelf verwonden of verwond hebben www.zelfbeschadiging.nl

Nadere informatie

IEMAND VAN JE FAMILIE

IEMAND VAN JE FAMILIE POLITIE STEUNKAARTJE IEMAND VAN JE FAMILIE STEUNKAARTJE IEMAND VAN JE GEZIN STEUNKAARTJE JE VERKERING STEUNKAARTJE BESTE VRIEND/VRIENDIN STEUNKAARTJE HUISARTS STEUNKAARTJE (LEERLING)BEGELEIDER STEUNKAARTJE

Nadere informatie

Seks en relaties Woordenlijst

Seks en relaties Woordenlijst Seks en relaties Woordenlijst Inhoud Vriendschappen en relaties 3 Lichaamsdelen 4 Seksualiteit 6 Seks en masturbatie 8 Veilige seks en voorbehoedsmiddelen 10 Misbruik 12 2 Vriendschappen en relaties Vriendje

Nadere informatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie WERKBLADEN Seksuele intimidatie 1 Waarom dit boekje? 1.1 Zet een rondje om het goede antwoord. Seksuele intimidatie komt vaak voor. Ja Nee Seksuele intimidatie komt weinig voor. Ja Nee Mannen worden vaker

Nadere informatie

Hulp en informatie om huiselijk geweld te stoppen. Help jezelf. Help de ander. 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut. www.huiselijkgeweldhollandsmidden.

Hulp en informatie om huiselijk geweld te stoppen. Help jezelf. Help de ander. 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut. www.huiselijkgeweldhollandsmidden. Hulp en informatie om huiselijk geweld te stoppen Help jezelf. Help de ander. 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut www.huiselijkgeweldhollandsmidden.nl Huiselijk geweld stopt nooit vanzelf Misschien wil je

Nadere informatie

V e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan

V e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan V e rslaafd? Wat als je niet meer zonder kan Alles over verslavingen De Druglijn tel. 078 15 10 20 www.druglijn.be SOS Nuchterheid tel. 09 330 35 25 www.sosnuchterheid.org Anonieme Alcoholisten Vlaanderen

Nadere informatie

leeftijdsladder Wat is het verschil tussen minder- en meerderjarig?

leeftijdsladder Wat is het verschil tussen minder- en meerderjarig? leeftijds ladder Alle mensen hebben rechten en plichten. Maar die verschillen wel naargelang je meerderjarig of minderjarig bent. Wat mag op welke leeftijd? Wat is het verschil tussen minder- en meerderjarig?

Nadere informatie

scheiding Ouders blijven ouders Recht van spreken

scheiding Ouders blijven ouders Recht van spreken Het is niet niks als je ouders gaan scheiden. Misschien verschiet je er geweldig van. Misschien vind je de nieuwe duidelijkheid juist wel goed. Hoe dan ook, bij zo n scheiding moet er van alles worden

Nadere informatie

All en gaan wonen of op kot gaan Wat je moet weten als je verhuist

All en gaan wonen of op kot gaan Wat je moet weten als je verhuist All en gaan wonen of op kot gaan Wat je moet weten als je verhuist Alles over alleen gaan wonen of op kot gaan Huurdersbond www.huurdersbond.be Vlaamse regulator van de elektriciteits- en gasmarkt www.vreg.be

Nadere informatie

Drugs en. de wet. Mag het nu wel of niet?

Drugs en. de wet. Mag het nu wel of niet? Drugs en de wet Mag het nu wel of niet? Alles over drugs De Druglijn tel. 078 15 10 20 www.druglijn.be Federale politie www.polfed-fedpol.be Advocaten voor jongeren www.jeugdadvocaat.be Jongeren Advies

Nadere informatie

BIJLAGEN BIJLAGE A - DOELGROEP 12-14 JAAR

BIJLAGEN BIJLAGE A - DOELGROEP 12-14 JAAR F BIJLAGEN Bijlage A: Matrix situaties Bijlage B: Fiche overzicht criteria Bijlage C: Fiche overzicht kleurenvakjes spelbord BIJLAGE A - DOELGROEP 12-14 JAAR 1 Twee jongens van 14 logeren bij elkaar. Ze

Nadere informatie

Seksuele vorming. Seksuele veiligheid

Seksuele vorming. Seksuele veiligheid Seksuele vorming Seksuele veiligheid Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteurs: Daphne Ariaens, Mandy Rooker Eindredactie: Edu Actief Titel: Seksuele

Nadere informatie

Onderzoek Veilig of niet?

Onderzoek Veilig of niet? Onderzoek Veilig of niet? 06 februari 2013 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 24 januari tot 04 februari 2013, deden 2.261 jongeren mee. Het onderzoek is gehouden in samenwerking

Nadere informatie

GAMS België. GAMS België

GAMS België. GAMS België 14 15 Emoties zijn reacties op allerlei zaken die zich afspe- VGV is een uiterst pijnlijke ingreep die vaak onder len rondom ons: angst, vreugde, woede, verbazing, dwang en zonder waarschuwing wordt uitgevoerd.

Nadere informatie

Seksueel grensoverschrijdend gedrag: wat is normaal?

Seksueel grensoverschrijdend gedrag: wat is normaal? Seksueel grensoverschrijdend gedrag: wat is normaal? Congres Seks over de grens 26 januari 2009 Lou Repetur en Kristin Janssens (MOVISIE) Inhoud 1. Wat is seksueel grensoverschrijdend gedrag? Opvattingen

Nadere informatie

Stop huiselijk geweld

Stop huiselijk geweld Stop huiselijk geweld Help jezelf. Help de ander. Inwoners van Schiedam, Vlaardingen en Maassluis kunnen ook direct het SHG bellen op 010 473 65 65 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut Huiselijk geweld stopt

Nadere informatie

Interviews: - interview: vragen gast - vragen pleeggezin - vragen aan begeleider van Open Thuis - Interview met de dienst VMG :

Interviews: - interview: vragen gast - vragen pleeggezin - vragen aan begeleider van Open Thuis - Interview met de dienst VMG : Bijlage Interviews: - interview: vragen gast - vragen pleeggezin - vragen aan begeleider van Open Thuis - Interview met de dienst VMG : Interview: vragen gast : Levensgeschiedenis: Zie dossier Hoe vind

Nadere informatie

INSTRUCTIEFOLDER: ANTICONCEPTIE TIGRINYA

INSTRUCTIEFOLDER: ANTICONCEPTIE TIGRINYA Hoe voorkom je een zwangerschap? Informatie over anticonceptiemiddelen die zwangerschap tegengaan. Deze folder is voor iedereen die wil weten hoe je een zwangerschap voorkomt. INSTRUCTIEFOLDER: ANTICONCEPTIE

Nadere informatie

Wensenkaart. Wensen en grenzen Oefening 1.1 Werkblad. Meisjes. Als jij uitgaat en een leuk jongen ontmoet, wat hoop je dan dat er gebeurt?

Wensenkaart. Wensen en grenzen Oefening 1.1 Werkblad. Meisjes. Als jij uitgaat en een leuk jongen ontmoet, wat hoop je dan dat er gebeurt? Wensen en grenzen Oefening 1.1 Werkblad Wensenkaart Als jij uitgaat en een leuk jongen ontmoet, wat hoop je dan dat er gebeurt? onderbouw Dat we oogcontact hebben Echt niet! L Misschien wel Natuurlijk!

Nadere informatie

Wensenkaart. Wensen en grenzen Oefening 1.1 Werkblad. Jongens. Als jij uitgaat en een leuk meisje ontmoet, wat hoop je dan dat er gebeurt?

Wensenkaart. Wensen en grenzen Oefening 1.1 Werkblad. Jongens. Als jij uitgaat en een leuk meisje ontmoet, wat hoop je dan dat er gebeurt? Wensen en grenzen Oefening 1.1 Werkblad Wensenkaart Als jij uitgaat en een leuk meisje ontmoet, wat hoop je dan dat er gebeurt? onderbouw Dat we oogcontact hebben Echt niet! L Misschien wel Natuurlijk!

Nadere informatie

Vind ik. Veilig met internet, gsm en sociale netwerken

Vind ik. Veilig met internet, gsm en sociale netwerken Vind ik leuk Veilig met internet, gsm en sociale netwerken Alles over veilig internet en sociale netwerken Informatie over veilig internet en cyberpesten www.clicksafe.be Voor al je vragen over en problemen

Nadere informatie

Vind ik. Veilig met internet, gsm en sociale netwerken

Vind ik. Veilig met internet, gsm en sociale netwerken Vind ik leuk Veilig met internet, gsm en sociale netwerken Alles over veilig internet en sociale netwerken Informatie over veilig internet en cyberpesten www.clicksafe.be Voor al je vragen over en problemen

Nadere informatie

Op het internet en ook op Twitter, Facebook en Badoo is veel informatie te vinden. Dat is heel makkelijk. Je kan er met bekenden kletsen.

Op het internet en ook op Twitter, Facebook en Badoo is veel informatie te vinden. Dat is heel makkelijk. Je kan er met bekenden kletsen. WAAR HET Op het internet en ook op Twitter, Facebook en Badoo is veel informatie te vinden. Dat is heel makkelijk. Je kan er met bekenden kletsen. Op Facebook bijvoorbeeld: maak je makkelijk vrienden.

Nadere informatie

Seks bij kinderdiabetes

Seks bij kinderdiabetes Seks bij kinderdiabetes Seks Het is best moeilijk om over seks te praten of vragen te stellen. Soms lukt het beter er met vrienden over te praten dan met je ouders. Je kunt voor een vertrouwelijk gesprek

Nadere informatie

Wat is het verschil tussen minder- en meerderjarig?

Wat is het verschil tussen minder- en meerderjarig? leeftijds ladder Alle mensen hebben rechten en plichten. Maar die verschillen wel naargelang je meerderjarig of minderjarig bent. Wat mag op welke leeftijd? Wat is het verschil tussen minder- en meerderjarig?

Nadere informatie

scheiding Ouders blijven ouders Hoorrecht

scheiding Ouders blijven ouders Hoorrecht Het is niet niks als je ouders gaan scheiden. Misschien verschiet je er geweldig van. Misschien vind je de nieuwe duidelijkheid juist wel goed. Hoe dan ook, bij zo n scheiding moet er van alles worden

Nadere informatie

Verl e gen zijn Tijd voor meer assertiviteit!

Verl e gen zijn Tijd voor meer assertiviteit! Verl e gen zijn Tijd voor meer assertiviteit! Alles over verlegen zijn Vereniging voor Verlegen Mensen tel. 0478 05 41 29 www.vvm-vzw.be Centrum voor Leerlingenbegeleiding www.clb.be Tele-Onthaal tel.

Nadere informatie

Praten over anticonceptie met je kind: Hoe, wanneer, waarom?

Praten over anticonceptie met je kind: Hoe, wanneer, waarom? Praten over anticonceptie met je kind: Hoe, wanneer, waarom? Voor het eerst in z n leven heeft mijn zoon een lief. Moet ik nu condooms kopen voor hem en op zijn nachtkastje leggen? en Toen mijn dochter

Nadere informatie

SEKSUEEL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG in en om de school. Oka Storms Ben Serkei

SEKSUEEL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG in en om de school. Oka Storms Ben Serkei SEKSUEEL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG in en om de school Oka Storms Ben Serkei Wat gaan we doen? * Achtergronden seksualiteit * Invloed beeldcultuur en gevolgen * Oefening Wat is grensoverschrijdend? * Seksueel

Nadere informatie

Studiek e uze. Neem je tijd voor belangrijke stappen!

Studiek e uze. Neem je tijd voor belangrijke stappen! Studiek e uze Neem je tijd voor belangrijke stappen! Alles over studiekeuze Vlaamse infolijn - Onderwijs tel. 1700 (gratis nummer) Onderwijskiezer www.onderwijskiezer.be Departement Onderwijs www.ond.vlaanderen.be

Nadere informatie

Vind ik. Veilig met internet, gsm en sociale netwerken

Vind ik. Veilig met internet, gsm en sociale netwerken Vind ik leuk Veilig met internet, gsm en sociale netwerken Alles over veilig internet en sociale netwerken Informatie over veilig internet en cyberpesten www.clicksafe.be Discriminatie en cyberhate melden

Nadere informatie

Psychische. problemen. bij ouders. Wat doe je met ouders die in de knoop zitten?

Psychische. problemen. bij ouders. Wat doe je met ouders die in de knoop zitten? Psychische problemen bij ouders Wat doe je met ouders die in de knoop zitten? Alles over psychische problemen bij je ouders IKMAAKDEKLIK.be Een onlineplatform voor kinderen van ouders met psychische problemen.

Nadere informatie

IEMAND VAN JE FAMILIE

IEMAND VAN JE FAMILIE POLITIE STEUNKAARTJE IEMAND VAN JE FAMILIE STEUNKAARTJE IEMAND VAN JE GEZIN STEUNKAARTJE JE VERKERING STEUNKAARTJE BESTE VRIEND/VRIENDIN STEUNKAARTJE HUISARTS STEUNKAARTJE (LEERLING)BEGELEIDER STEUNKAARTJE

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Kop. Romp. Lesbrief Seksualiteit Leerjaar 1-Profiel1,2,3

Kop. Romp. Lesbrief Seksualiteit Leerjaar 1-Profiel1,2,3 Lesbrief Seksualiteit Leerjaar 1-Profiel1,2,3 Tijd: 50 minuten Voorbereiding: op www.meerdanliefde.nl is veel informatie te vinden in redelijk eenvoudige taal. Ook in het App Note Mouse draaiboek staan

Nadere informatie

Karine Moykens Secretaris-generaal Departement Welzijn, Volksgezondheid en Gezin

Karine Moykens Secretaris-generaal Departement Welzijn, Volksgezondheid en Gezin Veel kinderen in Vlaanderen hebben het erg goed. Het gaat goed met hen op school, hun ouders hebben geen problemen en ze kunnen veelal kopen wat ze echt nodig hebben. Toch zijn er ook kinderen met wie

Nadere informatie

Hypo's en hypers. Schimmelinfectie

Hypo's en hypers. Schimmelinfectie Seks Seks Het is best moeilijk om over seks te praten of vragen te stellen. Soms lukt het beter er met vrienden over te praten dan met je ouders. Je kunt voor een vertrouwelijk gesprek ook terecht bij

Nadere informatie

Waar gaan we het over hebben?

Waar gaan we het over hebben? Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: grenzen aangeven en respecteren Tijdens de bijeenkomst over intimiteit hebben we al besproken dat het belangrijk is om je grenzen aan te geven en ook de grenzen

Nadere informatie

Zelfdoding. en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op.

Zelfdoding. en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Zelfdoding en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Alles over zelfdoding De Zelfmoordlijn tel. 02 649 95 55 www.zelfmoordlijn.be Werkgroep Verder Voor wie achterblijft na

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

apotheek ziekenhuis mutualiteit SIS-kaart dringende medische hulp handicap dokter van wacht medisch centrum gezinsplanning Gezondheid

apotheek ziekenhuis mutualiteit SIS-kaart dringende medische hulp handicap dokter van wacht medisch centrum gezinsplanning Gezondheid SIS-kaart dringende medische hulp handicap gezinsplanning mutualiteit medisch centrum apotheek ziekenhuis dokter van wacht Gezondheid Ik leef in België. Heb ik recht op gezondheidszorg? In België heeft

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Definitie 5/10/2015. Vertrouwenscentrum Kindermishandeling Brussel. VK Brussel

Definitie 5/10/2015. Vertrouwenscentrum Kindermishandeling Brussel. VK Brussel Goedele Keymolen Kindermishandeling: hoe gaan we ermee om? 28 september 2015 Vertrouwenscentrum Kindermishandeling Brussel VK Brussel Sainctelettesquare 17 1000 Brussel Tel: 02/477.60.60 Fax: 02/477.87.50

Nadere informatie

Studietoelage. Kom jij in aanmerking?

Studietoelage. Kom jij in aanmerking? Studietoelage Kom jij in aanmerking? Alles over studietoelagen Afdeling Studietoelagen tel. 1700 (gratis), elke werkdag van 9 tot 19 uur Kom naar de bezoekdagen van het ministerie van Onderwijs. Openingsuren

Nadere informatie

Zelfverwonding. Anders omgaan met negatieve gevoelens

Zelfverwonding. Anders omgaan met negatieve gevoelens Zelfverwonding Anders omgaan met negatieve gevoelens Alles over zelfverwonding Over zelfverwonding www.sasam.be/zelfverwonding.html www.eetstoornis.be/zelfverwonding1.htm www.zelfbeschadiging.nl www.automutilatie-site.nl

Nadere informatie

Morning-afterpil VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL

Morning-afterpil VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL Morning-afterpil WAT IS DE MORNING-AFTERPIL WANNEER WEL WANNEER GEEN MORNING-AFTERPIL WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WANNEER KUNT U BETER NAAR UW HUISARTS GAAN VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL

Nadere informatie

Presentatie: Over de grens

Presentatie: Over de grens Presentatie: Over de grens Doel en focus WE CAN YOUNG-campagne Vergroten van seksuele en relationele weerbaarheid van jongeren. Respect hebben voor grenzen van jezelf en die van anderen Vormen van seksueel

Nadere informatie

je rechten in een aantal nuttige adviezen en contacten om JE te helpen Je bent een minderjarige als je onder de 18 jaar bent

je rechten in een aantal nuttige adviezen en contacten om JE te helpen Je bent een minderjarige als je onder de 18 jaar bent Je bent een minderjarige als je onder de 18 jaar bent MogelijkE MINDERJARIGE slachtoffers van mensenhandel je rechten in Nederland een aantal nuttige adviezen en contacten om JE te helpen Medegefinancierd

Nadere informatie

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22.

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. PAS OP! Hulp Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. Internet Wil je meer lezen? Kijk op www.jipdenhaag.nl/loverboys En test jezelf op www.loverboytest.nl Dit is een

Nadere informatie

Seksuele vorming. Anticonceptie en zwangerschap

Seksuele vorming. Anticonceptie en zwangerschap Seksuele vorming Anticonceptie en zwangerschap Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur: Rianne Gritter Inhoudelijke redactie: Tessel Mulder, Philein

Nadere informatie

Dossier Abortus. Abortus is een ander woord voor een opzettelijke, vroegtijdige afbreking van een zwangerschap.

Dossier Abortus. Abortus is een ander woord voor een opzettelijke, vroegtijdige afbreking van een zwangerschap. Dossier Abortus 1. Wat is abortus? Abortus is een ander woord voor een opzettelijke, vroegtijdige afbreking van een zwangerschap. 2. Wanneer is abortus legaal in België? Sinds de wet van 1991 is abortus

Nadere informatie

Politie. De wet geldt voor iedereen. Ook voor de politie.

Politie. De wet geldt voor iedereen. Ook voor de politie. Politie De wet geldt voor iedereen. Ook voor de politie. Alles over politie De federale politie www.polfed-fedpol.be De lokale politie bij jou in de buurt www.lokalepolitie.be Slachtofferhulp, voor slachtoffers

Nadere informatie

Leerplicht. Naar school gaan, moet dat of mag dat?

Leerplicht. Naar school gaan, moet dat of mag dat? Leerplicht Naar school gaan, moet dat of mag dat? Alles over leerplicht Vlaamse Infolijn Onderwijs tel. 1700 tussen 9u en 19u onderwijs.vlaanderen.be/ contact Informatiepunt ouders en leerlingen tel. 02

Nadere informatie

Over: www.bewareofloverboys.nl

Over: www.bewareofloverboys.nl 1 Naam: www.bewareofloverboys.nl Voordat je begint met de opdrachten? Lees dit door: Als je je niet prettig voelt bij het lezen van bepaalde dingen: Stop met het lezen van deze site. Praat erover met iemand

Nadere informatie