Modelleren en analyseren van peer-to-peer verkeer in een HFC-netwerk

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Modelleren en analyseren van peer-to-peer verkeer in een HFC-netwerk"

Transcriptie

1 Vakgroep Informatietechnologie, Voorzitter: Prof. Dr. Ir. P. LAGASSE Onderzoeksgroep Wireless & Cable, Directeur: Prof. Dr. Ir. L. MARTENS Modelleren en analyseren van peer-to-peer verkeer in een HFC-netwerk door Eli DE POORTER Promotor: Prof. Dr. Ir. L. MARTENS Scriptiebegeleider: Ir. J. DE BRUYNE Scriptie ingediend tot het behalen van de academische graad van burgerlijk ingenieur in de computerwetenschappen Academiejaar

2

3 Modelleren en analyseren van peer-to-peer verkeer in een HFC-netwerk door Eli DE POORTER Scriptie ingediend tot het behalen van de academische graad van burgerlijk ingenieur in de computerwetenschappen Academiejaar Promotor: Prof. Dr. Ir. L. MARTENS Scriptiebegeleider: Ir. J. DE BRUYNE Faculteit Ingenieurswetenschappen Universiteit Gent Vakgroep Informatietechnologie Onderzoeksgroep Wireless & Cable

4 Dankwoord Deze thesis werd geschreven als eindwerk van de ingenieursopleiding van Eli De Poorter. Het is de bekroning van de opleiding tot ingenieur en telt als dusdanig mee voor de eindbeslissing inzake het verkrijgen van het ingenieursdiploma. Deze thesis zou nooit tot stand gekomen zijn zonder de hulp van heel wat mensen. Graag zou ik daarom een woord van dank willen richten tot iedereen die hiertoe bijgedragen heeft. Allereerst gaat mijn dank uit naar mijn promotor Prof. Dr. Ir. L. Martens voor het aanbieden van dit thesisonderwerp en het ter beschikking stellen van het onderzoekslaboratorium. Verder wil ik mijn begeleider Ir. J. De Bruyne bedanken voor alle steun die hij mij geboden heeft. Ik ben hem dankbaar voor de vrijheid die ik heb gekregen bij dit onderzoek en de nauwgezetheid en ijver waarmee hij het onderzoek heeft gevolgd. Ook wil ik alle leden van de onderzoeksgroep Wireless and Cable bedanken voor het ter beschikking stellen van hun materiaal en de aangename werkomgeving. Tenslotte wil ik mijn ouders, Christine Heymans en Erwin De Poorter, en vriendin Liesje Liagre bedanken voor hun steun en hulp.

5 Toelating tot bruikleen De auteur geeft de toelating deze scriptie voor consultatie beschikbaar te stellen en delen van de scriptie te kopiëren voor persoonlijk gebruik. Elk ander gebruik valt onder de beperkingen van het auteursrecht, in het bijzonder met betrekking tot de verplichting de bron uitdrukkelijk te vermelden bij het aanhalen van resultaten uit deze scriptie. Eli De Poorter, mei 2006

6 Modelling and analysing peer-to-peer traffic on an HFC network Eli De Poorter Supervisor(s): Ir. Jeffrey De Bruyne, Prof. Dr. Ir. Luc Martens Abstract This article examines the influence of peer-to-peer traffic on the performance of an Hybrid Fiber/Coax (HFC) network. Several characteristics of peer-to-peer traffic are examined, as well as the influence of the type of subscription. Information about the network load is gained by modelling the peer-to-peer traffic and simulating the network traffic on OPNET, a network simulator. Lastly, several (Euro-)DOCSIS Quality-of- Service (QoS) facilities are investigated in order to reduce the influence of peer-to-peer traffic on the network. Keywords Peer-to-peer, (Euro-)DOCSIS, traffic modelling I. INTRODUCTION TRADITIONAL internet traffic is based on the client-server model where communication is usually to and from a central server. Client-server applications cause mainly downstream traffic. Recently there has been an increase in the traffic associated with peer-to-peer (p2p) networks. These networks are based on ad-hoc connections between participating nodes ( peers ). The peers function both as a server and a client, thereby creating a large amount of both upstream and downstream traffic. This research focuses on HFC networks. HFC networks were developed for mainly client-server traffic. They have a limited upstream bandwidth, which is shared between multiple users. A good understanding of the influence of p2p traffic on the performance of an HFC-network is therefore important. Several characteristics of p2p traffic are studied and used to construct reliable distribution models of the p2p traffic. Based on the models, research is done, investigating the current occupation of the available bandwidth by p2p traffic. Finally, some solutions are examined in order to support QoS applications. II. MEASUREMENTS This study is based on traffic analysis on the backbone of a network provider, during a weekend in the holidays. The results of the used measurements were cumulated per minute. During the analysis of the measurements, a distinction is made between the hour of day, and the type of subscription. Both characteristics have a distinct influence on the amount of generated traffic. The up- and download speeds of the examined subscriptions are given in table I. III. PEER-TO-PEER ANALYSIS The proposed distribution models are simple but reliable. The model consist of 3 distributions: the upload size of the p2p traffic, the number of active users and the upload size of the back- E. De Poorter is currently a last-year student with the Computer Science Engineering Department, Ghent University (UGent), Gent, Belgium. TABLE I MAXIMUM UP- AND DOWNLOAD SPEED OF THE SUBSCRIPTIONS Subscription Max download Max upload 128 kbps sub 4 Mbps 128 kbps 192 kbps sub 5 Mbps 192 kbps 512 kbps sub 6.6 Mbps 512 kbps 512 kbps + sub 10 Mbps 512 kbps ground traffic. Together with these characteristics, also the connection duration is examined. A. Upload size of p2p traffic The data sent from all detected p2p protocols is modelled as one distribution. As demonstrated in table II, the average upload size varies depending on the type of subscription. TABLE II AVERAGE UPLOAD SIZE OF P2P TRAFFIC (SUNDAY BETWEEN 21H - 22H) Subscription Average upload speed 128 kbps sub 130 kb/min (17.46 kbps) 192 kbps sub 173 kb/min (23.15 kbps) 512 kbps sub 197 kb/min (26.31 kbps) 512 kbps + sub 307 kb/min (40.94 kbps) In figure 1, the upload size of the 512 kbps subscription (between 14 and 15 o clock) is fitted to two distributions. The lognormal distribution is most often used, but favors the large upload volumes. The Weibull distribution is a better alternative. Even though the average upload speed is 170 kb/min (about 23 kbps) per user, this number can increase up to 4000 kb/min (about 512 kbps). This demonstrates the need for distributions when modelling p2p traffic. In figure 1, one can observe a nod. This nod might indicate the percentage of heavy users and can also be found with all other subscriptions. B. Active users When modelling the number of active users on an upstream channel, a distinction can be made between the subscriptions. A large variation in the average number of active users is observed in the slower subscriptions: from 4 active users at night to 25 users during the evening. Fast subscriptions have less average users, and less variation: from 2 at night to 3 during the evening. The same can be said about the average percentage of

7 Survivor function upload data weibull lognormal Upload data (kb/min) Cumulative probability kbps sub 512 kbps + sub Minutes Fig. 1. Upload fitting of the p2p traffic of the 192 kbps sub (Sunday between 14h - 15h) active users, active on a p2p network. The percentage p2p users vary from 2% tot 5% by the slow subscriptions, whereas the percentage is almost constant at 30% by the fastest subscription. We found the Negative Binomial distribution to be the best fitting distribution for the number of active users. C. Connection duration During the analysis of the connection duration, one can make a distinction between the connection duration of the different protocols and the connection duration of the different subscriptions. In both cases, many of the connections are only 1 minute or shorter. Most of these connections can, in all likelihood, be classified as control connections. The average connection duration is given, both with control connection ( all ) and without control connections ( filtered ). The percentage of short connections is about 30%. TABLE III AVERAGE CONNECTION DURATION PER PROTOCOL Protocol all filtered e-donkey 29.1 min 36.9 min KazaA 11.1 min 16.3 min Bittorrent 59.4 min 88.5 min Gnutella 12.0 min 16.4 min DC 21.7 min 28.3 min TABLE IV AVERAGE CONNECTION DURATION PER SUBSCRIPTION Subscript. all filtered 128kbps sub 11.2 min 15.9 min 192kbps sub 15.1 min 21.9 min 512kbps sub 15.3 min 21.3 min 512kbps+sub 19.9 min 28.9 min Fig. 2. Distribution of the connection duration The distribution of the connection duration is given in figure 2. The connection duration mounts up to more than 16 hours. IV. SIMULATIONS The previous distributions are used in a model to simulate the traffic on an HFC network. All simulations were done with the OPNET [1] modelling tool. Based on our simulations, the current occupation of the available bandwidth 1 is about 16%. The peakbandwidth however, can be as much as 3 times higher. A. Extra p2p users When examining the influence of extra p2p users in the load, two different scenarios are constructed: an increase of 15 and an increase of 30 p2p users. The scenarios have been simulated twice: once with users of the fastest and once with users of the slowest subscription. The results can be found in figure 3. One can conclude that the influence of users of the fastest subscriptions is much larger than those of the slower subscriptions. load (%) model 21h kbps sub: 15 extra users 128 kbps sub: 30 extra users kbps+ sub: 15 extra users 512 kbps+ sub: 30 extra users time (sec) Fig. 3. Influence of extra p2p users 1 When modelling the traffic on Sunday at 21h with an upstream bandwidth of 5.12 Mbps

8 B. Quality of Service in (Euro-)DOCSIS In order to reduce the influence of the p2p traffic on the performance of applications, several QoS facilities of the (Euro-)DOCSIS specifications [2] were examined. These specifications are integrated into most HFC networks, thus making the examined solutions generally applicable. The tested QoS classes are Unsolicited Grant Service (UGS), whereby users get a guaranteed upstream bandwidth, and real-time Polling Service (rtps), whereby users are guaranteed to receive the opportunity to request upstream bandwidth. A bug in the implementation of the OPNET simulation software prevented us from testing the non-real-time Polling Service. delay (sec) Best effort priority 7 Best effort priority 0 Real time Polling Unsollicited Grant load (%) Fig. 4. Quality of Service in (Euro-)DOCSIS Figure 4 shows the results of the simulation. The delay of an upload application is shown in relation to the total network load. The difference between best effort priorities is negligible. UGS offers a guaranteed bandwidth, useful for real-time applications, at the cost of a potential waste of upstream bandwidth. The performance of rtps is also satisfactory, offering an almost constant delay, until the load increases too much to give enough bandwidth to the service flow. As a result, UGS is recommended for well-defined real-time traffic and rtps for more variable traffic. V. CONCLUSIONS Several p2p characteristics have been examined and distribution models have been proposed, allowing the modelling of p2p traffic on an HFC network. The type of subscription is shown to have a large influence on the amount of traffic sent, the number of active users and the connection duration. Simulations indicate no immediate saturation of the upstream bandwidth. Furthermore, the QoS facilities of the (Euro-)DOCSIS protocol are shown to be sufficient to support QoS applications. ACKNOWLEDGMENTS The author would like to acknowledge the suggestions of ir. Jeffrey De Bruyne. REFERENCES [1] OPNET - Optimized Network Engineering Tools, [2] DOCSIS specifications,

9 Modelleren en analyseren van peer-to-peer verkeer in een HFC-netwerk door Eli DE POORTER Scriptie ingediend tot het behalen van de academische graad van burgerlijk ingenieur in de computerwetenschappen Academiejaar Promotor: Prof. Dr. Ir. L. MARTENS Scriptiebegeleider: Ir. J. DE BRUYNE Faculteit Ingenieurswetenschappen Universiteit Gent Vakgroep Informatietechnologie, Voorzitter: Prof. Dr. Ir. P. LAGASSE Onderzoeksgroep Wireless & Cable Overzicht Daar waar bij traditioneel internetverkeer, zoals webverkeer, gebruikers vooral bestanden downloaden, stellen bij peer-to-peer (p2p) applicaties gebruikers zelf bestanden ter beschikking aan andere p2p-gebruikers. Dit veroorzaakt veel verkeer van de gebruiker naar de provider, zogenaamd upstream verkeer. Bij Hybrid Fiber/Coax netwerken (ook bekend onder de naam HFC- of kabelnetwerken) wordt de beschikbare bandbreedte verdeeld over meerdere gebruikers. Dit impliceert dat het netwerkverkeer van p2p-gebruikers de kwaliteit van de verbindingen van andere gebruikers beïnvloedt. Het is belangrijk te weten wat de precieze invloed is van p2p-verkeer op de performantie van het netwerk. In deze thesis worden, in eerste instantie, op basis van metingen typische kenmerken van peer-to-peer verkeer afgeleid. Er wordt aangetoond dat het abonnementstype een belangrijke rol speelt. Vervolgens werden modellen opgesteld om het p2p-verkeer te simuleren. Met behulp van de modellen wordt onderzocht in welke mate peer-to-peer verkeer invloed uitoefent op een HFC-netwerk. Hoewel geen saturatie optreedt, blijkt p2p-verkeer een grote invloed te hebben op de belasting van het netwerk. Tenslotte worden een aantal oplossingen onderzocht om de invloed van p2p-verkeer tegen te gaan. Daarbij wordt aangetoond dat de QoS voorzieningen binnen het (Euro-)DOCSIS protocol tijdkritische toepassingen mogelijk te maken. Trefwoorden Peer-to-peer, HFC-netwerk, (Euro-)DOCSIS, trafiek modellering, OPNET

10 INHOUDSOPGAVE i Inhoudsopgave Lijst met gebruikte afkortingen vii 1 Inleiding Situering van de thesis Probleemstelling Doelstellingen van de thesis Innovativiteit van de thesis Opbouw van de thesis Peer-to-peer netwerken Wat zijn peer-to-peer netwerken? Toepassingen van peer-to-peer netwerken Peer-to-peer netwerkarchitectuur Verschillende architecturen Bestaande file-sharing netwerken Meetmethodes HFC-netwerken Historisch (Euro-)DOCSIS Referentie architectuur Fysische laag Downstream MPEG-2 Transport Stream Upstream MAC specificatie

11 INHOUDSOPGAVE ii 3.3 Piggybacking, Fragmentation en Concatenation in (Euro-)DOCSIS Quality of Service in (Euro-)DOCSIS Dataverwerking Inleiding Situatieschets Metingen Types abonnementen Nodige gegevens Distributies Uploaddistributie Actieve gebruikers per upstreamkanaal Achtergrondverkeer Connectieduur Beperkingen van de distributies Mogelijke oplossingen om de invloed van peer-to-peer verkeer te verkleinen Traffic shaping Rate limiting Extra kosten aanrekenen (Euro-)DOCSIS QoS Peer-caches Vergelijking van de oplossingen Simulaties Inleiding OPNET Implementatie van de peer-to-peer modellen Tekortkomingen van OPNET Opbouw van de simulaties HFC-simulaties Simulatie 1: Overhead door het (Euro-)DOCSIS protocol

12 INHOUDSOPGAVE iii Simulatie 2: Invloed van concatenation, piggybacking en fragmentation Simulatie 3: Prioriteiten in de DOCSIS module van OPNET Simulatie 4: QoS in (Euro-)DOCSIS Peer-to-peer simulaties Simulatie 5: Vergelijking van de belasting gedurende een piekuur en een daluur Simulatie 6: Invloed van de uploadsnelheid op piekverbruik Simulatie 7: Invloed van peer-to-peer op de QoS van ander verkeer Simulatie 8: Invloed van extra peer-to-peer verkeer Beperkingen van de simulaties Oplossingen Verder onderzoek 85 7 Besluiten 88 A Overzicht van de door de netwerkanalyser onderscheidbare protocollen 90 B Instellingen bij de verschillende simulaties 92 B.1 Profielen B.2 Gebruikte profielen bij de simulaties

13 LIJST VAN FIGUREN iv Lijst van figuren 2.1 Gedecentraliseerde peer-to-peer architectuur Gecentraliseerde peer-to-peer architectuur Hybride peer-to-peer architectuur Oorspronkelijke CATV netwerkstructuur HFC netwerkstructuur Verdeling van het spectrum bij een HFC-netwerk Structuur van een MAP PDU Structuur van het opgemeten netwerk Gemiddelde uploadsnelheid per klant van het 128 kbps abonnement op zondag Fitting van de distributie van de uploadhoeveelheid van het p2p-verkeer bij het 512 kbps abonnement Fitting van het aantal actieve gebruikers Gemiddeld aantal actieve gebruikers per uploadkanaal voor het 128 kpbs abonnement Gemiddeld aantal actieve gebruikers per uploadkanaal voor het 192 kpbs abonnement Gemiddeld aantal actieve gebruikers per uploadkanaal voor het 512 kpbs abonnement Gemiddeld aantal actieve gebruikers per uploadkanaal voor het 512 kpbs abonnement Extra

14 LIJST VAN FIGUREN v 4.9 Percentage gebruikers dat actief is per uploadkanaal voor een 128 kbps abonnement Percentage gebruikers dat actief is per uploadkanaal voor een 192 kbps abonnement Percentage gebruikers dat actief is per uploadkanaal voor een 512 kbps abonnement Percentage gebruikers dat actief is per uploadkanaal voor een 512 kbps abonnement Extra Fitting van de distributie van de uploadgrootte van het niet-p2p verkeer bij het 512 kbps abonnement Connectieduur van een peer-to-peer gebruiker Connectieduur van een peer-to-peer gebruiker (0 tot 60 minuten interval) Connectieduur van een peer-to-peer gebruiker (niet gefilterd) Voorbeeld van een HFC-netwerk in OPNET Eenvoudig model van p2p gebruikers Upstream overhead bij het (Euro-)DOCSIS protocol Bezettingsgraad uitgedrukt als reserved time slot/map duration Encapsulatie van data frames in DOCSIS frames Invloed van concatenation, piggybacking en fragmentation Effect van prioriteiten op korte termijn Effect van prioriteiten op lange termijn Effect van granting services op delay Bezettingsgraad van het kanaal om een piekmoment (tussen 21u en 22u) Bezettingsgraad zonder p2p- en met p2p-verkeer Vergelijking van de bezettingsgraad tussen een piekmoment (tussen 21u en 22u) en een daluur (tussen 6u en 7u) Invloed van de uploadsnelheid op piekverbruik Invloed van extra p2p gebruikers

15 LIJST VAN TABELLEN vi Lijst van tabellen 4.1 Verschillende upload- en downloadsnelheden bij de abonnementstypes Verschillende upload- en downloadlimieten per maand bij de abonnementstypes Gemiddelde uploadsnelheid van het p2p-verkeer op zondag om 21 uur s avonds Gemiddelde uploadsnelheid van het achtergrondverkeer op zondag om 21 uur s avonds Gemiddelde connectieduur per protocol Gemiddelde connectieduur per abonnement Vergelijking van de effectiviteit van de verschillende voorgestelde oplossingen om de invloed van p2p-verkeer te beperken MAP interarrival tijden voor verschillende uploadsnelheden Invloed van piggybacking op bursty en non-bursty verkeer Instellingen van de CM s bij simulatie Aantal actieve gebruikers van de verschillende abonnementstypes bij simulatie Delay bij de verschillende QoS mogelijkheden in een realistische situatie Gemiddelde bezettingsgraad bij meer p2p-gebruikers A.1 Overzicht van de door de netwerkanalyser onderscheidbare protocollen... 91

16 LIJST MET GEBRUIKTE AFKORTINGEN vii Lijst met gebruikte afkortingen p2p peer-to-peer VoIP Voice Over IP QoS Quality of Service MAC Media Access Control FEC Forward Error Correction CATV Community Antenna TeleVision HFC-netwerk Hybrid Fiber/Coax netwerk (Euro-)DOCSIS (European) Data-Over-Cable Service Interface Specification CM Cable Modem CMTS Cable Modem Termination System SID Service Identifier SFID Service Flow Identifier QAM Quadrature Amplitude Modulation QPSK Quadrature Phase-shift Keying TDMA Time Division Multiple Access BE Best Effort

17 LIJST MET GEBRUIKTE AFKORTINGEN viii rtps real-time Polling Service nrtps non-real-time Polling Service UGS Unsollicited Grant Service

18 INLEIDING 1 Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Situering van de thesis Probleemstelling Het internet is een medium dat voortdurend aan verandering onderhevig is. Reeds lange tijd wordt zogenaamd peer-to-peer verkeer alsmaar populairder. Bij peer-to-peer verkeer ( p2p-verkeer ) is er een rechtstreekse uitwisseling van informatie tussen twee klanten (ook wel peers genoemd). Deze toepassingen werden vooral bekend onder de vorm van file-sharing. Bij deze toepassing wisselen klanten (meestal illegale) bestanden met elkaar uit. Een typisch kenmerk van peer-to-peer verkeer is dat het in principe symmetrisch verkeer is. Er wordt dus evenveel ge-upload als gedownload. Peer-to-peer netwerken zijn een relatief recentelijk fenomeen. Het eerste populaire file-sharing programma (Napster) ontstond pas in juni Bij het ontwerp van Hybrid Fiber/Coax netwerken (HFC-netwerken: breedbandtoegangsnetwerken waarbij in de last-mile gebruik gemaakt wordt van een coaxiale-kabel) werd uitgegaan van een intrinsiek asymmetrisch verkeerspatroon. Deze treden typisch op bij bijvoorbeeld web-verkeer waarbij webpaginas gedownload worden van een server. Aangezien asymmetrisch verkeer domineerde ten tijde van het ontwerp van HFC-netwerken, werd een veel grotere bandbreedte toegekend aan downstream verkeer dan aan upstream verkeer.

19 1.1 Situering van de thesis 2 Met de toename van het gebruik van symmetrische diensten (file-sharing, Voice-over-IP, etc.) ontstaat een reëel risico dat saturatie optreedt van de beschikbare upstreambandbreedte in een HFC-netwerk. Volgens sommige studies bedraagt het aandeel van peer-topeer verkeer reeds 60% tot 80% van de bandbreedte ([1],[2]). Zelfs indien hierdoor geen saturatie optreedt, kan dit verkeer een negatieve invloed uitoefenen op de prestatie van andere, bijvoorbeeld tijdskritische, toepassingen. De upload-bandbreedte van een HFCnetwerk is beperkt en wordt verdeeld over meerdere gebruikers. Dit impliceert dat het netwerkverkeer van p2p-gebruikers de kwaliteit van de verbindingen van andere gebruikers beïnvloedt. Er bestaat dus een grote behoefte aan onderzoek naar de invloed van p2p-toepassingen in een HFC-netwerk Doelstellingen van de thesis De einddoelstelling van deze thesis is, om aan de hand van een realistisch netwerkmodel na te gaan wat de precieze invloed is van p2p-verkeer op de performantie van het HFCnetwerk en welke mogelijke oplossingen beschikbaar zijn voor de provider. Om dit doel te bereiken worden een aantal bijkomende onderzoeksdoelstellingen geformuleerd. Dataverwerking Uitgevoerde metingen op het netwerk van een netwerkprovider, vormen het vertrekpunt van deze thesis. Op basis van deze meetdata wordt het p2p-verkeer onderzocht, waarbij een sterke nadruk wordt gelegd op de verschillende abonnementstypes. Aan de hand van de verkregen onderzoeksresultaten worden bruikbare distributies afgeleid, geschikt voor het modelleren van p2p-verkeer. OPNET Vervolgens wordt onderzocht in welke mate de OPNET netwerksimulator voldoet om HFC-netwerken te simuleren. Er wordt vooral aandacht besteed aan de eventuele beperkingen van OPNET. (Euro-)DOCSIS parameters Tenslotte wordt onderzocht wat de verschillende mogelijkheden zijn van (Euro-)-

20 1.1 Situering van de thesis 3 DOCSIS om de nadelige invloed van peer-to-peer verkeer af te zwakken. Daartoe worden, met behulp van OPNET, verschillende netwerksituaties gesimuleerd. Aangezien een HFC-netwerk vooral beperkt is wat betreft upstreambandbreedte, wordt enkel het upstreamverkeer bestudeerd Innovativiteit van de thesis Rond p2p-verkeer is reeds heel wat onderzoek verricht. Toch is deze thesis relevant en vernieuwend. Zo wordt in aangetoond dat de frequent gebruikte distributies niet optimaal zijn om p2p-verkeer te modelleren. De meeste p2p-modelleringsstudies ([1], [3], [4]) richten zich op het onderzoeken van verschillende statistieken als connectieduur, bestandsgrootte en het aantal connecties. Deze distributies zijn niet geschikt om simulaties uit te voeren, zowel vanwege hun complexiteit als vanwege de beperkingen van de simulatiesoftware. In deze thesis worden distributies afgeleid die geschikt zijn om simulaties uit te voeren. Gebruikersstatistieken kunnen op verschillende manieren afgeleid worden. Zo wordt dikwijls gebruik gemaakt van trackers waarbij individuele gebruikers nauwkeurig gevolgd kunnen worden [5]. Dit zorgt voor nauwkeurige metingen, maar slechts een beperkte hoeveelheid data. Een alternatief is het uitvoeren van metingen in de back-end van een provider. Deze methode werd voor deze thesis gebruikt. Dit resulteert in een veel grotere hoeveelheid meetdata, die meestal geaggregeerd wordt per uur [6]. Doordat de metingen van deze thesis het gebruik per minuut weergeven, is het mogelijk individuele gebruikersstatistieken te benaderen en toch te beschikken over een groot aantal metingen. Volgens onze gegevens is dit de eerste modelleringsstudie op basis van dergelijk fijne metingen in een head-end. In de literatuur wordt vooral aandacht geschonken aan algemene distributies zonder daarbij te beschikken over abonnementgegevens. Bij het afleiden van de distributies, wordt in deze thesis onderscheid gemaakt tussen verschillende abonnementtypes. Dit onderscheid laat toe verschillende gedragingen tussen abonnementen te onderzoeken.

21 1.2 Opbouw van de thesis 4 Tenslotte is het, naar wij weten, de eerste maal dat statistieken worden afgeleid over het aantal gebruikers dat actief is per kanaal in een HFC-netwerk. 1.2 Opbouw van de thesis In deze paragraaf wordt kort omschreven welke onderwerpen in de verschillende hoofdstukken behandeld worden. De eerste 3 hoofdstukken bevatten vooral achtergrondinformatie nodig voor het onderzoek, alsook resultaten verkregen uit literatuurstudie. In de volgende hoofdstukken worden de onderzoeksresultaten overlopen. In het tweede hoofdstuk wordt een duidelijk beeld geschetst omtrent p2p-verkeer. De verschillende soorten p2p-netwerken worden besproken. Ook wordt dieper ingegaan op de verschillende meetmethodes van p2p-verkeer. Er wordt afgesloten met een aantal mogelijke oplossingen om de invloed van p2p-verkeer af te zwakken. Het derde hoofdstuk behandelt HFC-netwerken. De ontstaansgeschiedenis wordt kort toegelicht en de typische kenmerken worden weergegeven. De rol van (Euro-)DOCSIS wordt toegelicht. De verschillende mechanismen die het uploadverkeer regelen worden behandeld, alsook een aantal parameters die van belang zijn voor het onderzoek. In het vierde hoofdstuk wordt het verband gelegd tussen peer-to-peer verkeer en een HFC-netwerk. Er wordt verduidelijkt welke gegevens noodzakelijk zijn om simulaties uit te voeren. De beschikbare meetdata wordt besproken. Een aantal conclusies uit de verwerking van deze data worden opgesomd. Tenslotte worden algemene distributies afgeleid die geschikt zijn om simulaties uit te voeren. Het vijfde hoofdstuk behandelt de uitgevoerde simulaties. De gebruikte software om de simulaties uit te voeren wordt besproken met de bijhorende voor- en nadelen. Hierna volgen een aantal (Euro-)DOCSIS specifieke simulaties. In het volgende onderdeel worden simulaties uitgevoerd met p2p-gebruikers in een HFC-netwerk. In hoofdstuk 6 worden suggesties gedaan voor latere onderzoeken. Het zevende en laatste hoofdstuk herhaalt beknopt de belangrijkste besluiten van het onderzoek.

Het Effect van Verschil in Sociale Invloed van Ouders en Vrienden op het Alcoholgebruik van Adolescenten.

Het Effect van Verschil in Sociale Invloed van Ouders en Vrienden op het Alcoholgebruik van Adolescenten. Het Effect van Verschil in Sociale Invloed van Ouders en Vrienden op het Alcoholgebruik van Adolescenten. The Effect of Difference in Peer and Parent Social Influences on Adolescent Alcohol Use. Nadine

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

Mobiele communicatie: reken maar!

Mobiele communicatie: reken maar! Mobiele communicatie: reken maar! Richard J. Boucherie Stochastische Operationele Research Toen : telefooncentrale Erlang verliesmodel Nu : GSM Straks : Video on demand Toen : CPU Processor sharing model

Nadere informatie

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren Sociale Steun The Effect of Chronic Pain and the Moderating Effect of Gender on Perceived Social Support Studentnummer:

Nadere informatie

Fysieke Activiteit bij 50-plussers. The Relationship between Self-efficacy, Intrinsic Motivation and. Physical Activity among Adults Aged over 50

Fysieke Activiteit bij 50-plussers. The Relationship between Self-efficacy, Intrinsic Motivation and. Physical Activity among Adults Aged over 50 De relatie tussen eigen-effectiviteit 1 De Relatie tussen Eigen-effectiviteit, Intrinsieke Motivatie en Fysieke Activiteit bij 50-plussers The Relationship between Self-efficacy, Intrinsic Motivation and

Nadere informatie

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Gender Differences in Crying Frequency and Psychosocial Problems in Schoolgoing Children aged 6

Nadere informatie

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Difference in Perception about Parenting between Parents and Adolescents and Alcohol Use of Adolescents

Nadere informatie

Karen J. Rosier - Brattinga. Eerste begeleider: dr. Arjan Bos Tweede begeleider: dr. Ellin Simon

Karen J. Rosier - Brattinga. Eerste begeleider: dr. Arjan Bos Tweede begeleider: dr. Ellin Simon Zelfwaardering en Angst bij Kinderen: Zijn Globale en Contingente Zelfwaardering Aanvullende Voorspellers van Angst bovenop Extraversie, Neuroticisme en Gedragsinhibitie? Self-Esteem and Fear or Anxiety

Nadere informatie

Quick start guide. Powerbank MI Mah. Follow Fast All rights reserved. Page 1

Quick start guide. Powerbank MI Mah. Follow Fast All rights reserved. Page 1 Quick start guide Powerbank MI 16.000 Mah Follow Fast 2016 - All rights reserved. Page 1 ENGLISH The Mi 16000 Power Bank is a very good backup option for those on the move. It can keep you going for days

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Modererende Rol van Seksuele Gedachten. Moderating Role of Sexual Thoughts. C. Iftekaralikhan-Raghubardayal

Modererende Rol van Seksuele Gedachten. Moderating Role of Sexual Thoughts. C. Iftekaralikhan-Raghubardayal Running head: momentaan affect en seksueel verlangen bij vrouwen 1 De Samenhang Tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen van Vrouwen en de Modererende Rol van Seksuele Gedachten The Association Between

Nadere informatie

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen The Association between Daily Hassles, Negative Affect and the Influence of Physical Activity Petra van Straaten Eerste begeleider

Nadere informatie

Modem en Codec. Telematica. Amplitude-modulatie. Frequentie-modulatie. Soorten modems. Fase-modulatie

Modem en Codec. Telematica. Amplitude-modulatie. Frequentie-modulatie. Soorten modems. Fase-modulatie Modem en Codec Telematica Data Transmissie (Fysieke laag) Hoofdstuk 6 t/m 8 Een modem gebruikt analoge signalen om digitale signalen te versturen Een codec gebruikt digitale signalen om analoge signalen

Nadere informatie

Travel Survey Questionnaires

Travel Survey Questionnaires Travel Survey Questionnaires Prot of Rotterdam and TU Delft, 16 June, 2009 Introduction To improve the accessibility to the Rotterdam Port and the efficiency of the public transport systems at the Rotterdam

Nadere informatie

Meten en analyseren van Broadcast netwerken. door: Thorwald de Boer

Meten en analyseren van Broadcast netwerken. door: Thorwald de Boer Meten en analyseren van Broadcast netwerken. door: Thorwald de Boer Overzicht Overzicht Broadband netwerken DVB standaarden Signaal typen Wat willen we meten? Hoe meten we het? Antenne meetsysteem Huidige

Nadere informatie

Session Educa-on. 14-15 October 2013

Session Educa-on. 14-15 October 2013 Session Educa-on 14-15 October 2013 FIRE facilities in education: Networking courses (fixed and wireless) IP fixed networks ComNet Labs Build your own network [Lab router] Calculate IP ranges According

Nadere informatie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en Discrepantie The Relationship between Involvement in Bullying and Well-Being and the Influence of Social Support

Nadere informatie

De Invloed van Innovatiekenmerken op de Intentie van Leerkrachten. een Lespakket te Gebruiken om Cyberpesten te Voorkomen of te.

De Invloed van Innovatiekenmerken op de Intentie van Leerkrachten. een Lespakket te Gebruiken om Cyberpesten te Voorkomen of te. De Invloed van Innovatiekenmerken op de Intentie van Leerkrachten een Lespakket te Gebruiken om Cyberpesten te Voorkomen of te Stoppen The Influence of the Innovation Characteristics on the Intention of

Nadere informatie

De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner

De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner The association between momentary affect and sexual desire: The moderating role of partner

Nadere informatie

Running Head: INVLOED VAN ASE-DETERMINANTEN OP INTENTIE CONTACT 1

Running Head: INVLOED VAN ASE-DETERMINANTEN OP INTENTIE CONTACT 1 Running Head: INVLOED VAN ASE-DETERMINANTEN OP INTENTIE CONTACT 1 Relatie tussen Attitude, Sociale Invloed en Self-efficacy en Intentie tot Contact tussen Ouders en Leerkrachten bij Signalen van Pesten

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

De Relatie tussen de Fysieke Omgeving en het Beweeggedrag van Kinderen gebruik. makend van GPS- en Versnellingsmeterdata

De Relatie tussen de Fysieke Omgeving en het Beweeggedrag van Kinderen gebruik. makend van GPS- en Versnellingsmeterdata De Relatie tussen de Fysieke Omgeving en het Beweeggedrag van Kinderen gebruik makend van GPS- en Versnellingsmeterdata The relationship Between the Physical Environment and Physical Activity in Children

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Beïnvloedt Gentle Teaching Vaardigheden van Begeleiders en Companionship en Angst bij Verstandelijk Beperkte Cliënten?

Beïnvloedt Gentle Teaching Vaardigheden van Begeleiders en Companionship en Angst bij Verstandelijk Beperkte Cliënten? Beïnvloedt Gentle Teaching Vaardigheden van Begeleiders en Companionship en Angst bij Verstandelijk Beperkte Cliënten? Does Gentle Teaching have Effect on Skills of Caregivers and Companionship and Anxiety

Nadere informatie

LinkedIn Profiles and personality

LinkedIn Profiles and personality LinkedInprofielen en Persoonlijkheid LinkedIn Profiles and personality Lonneke Akkerman Open Universiteit Naam student: Lonneke Akkerman Studentnummer: 850455126 Cursusnaam en code: S57337 Empirisch afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

De Relatie tussen Mindfulness en Psychopathologie: de Mediërende. Rol van Globale en Contingente Zelfwaardering

De Relatie tussen Mindfulness en Psychopathologie: de Mediërende. Rol van Globale en Contingente Zelfwaardering De Relatie tussen Mindfulness en Psychopathologie: de Mediërende Rol van Globale en Contingente Zelfwaardering The relation between Mindfulness and Psychopathology: the Mediating Role of Global and Contingent

Nadere informatie

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positive, Negative and Depressive Subclinical Psychotic

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

Geheugenstrategieën, Leerstrategieën en Geheugenprestaties. Grace Ghafoer. Memory strategies, learning styles and memory achievement

Geheugenstrategieën, Leerstrategieën en Geheugenprestaties. Grace Ghafoer. Memory strategies, learning styles and memory achievement Geheugenstrategieën, Leerstrategieën en Geheugenprestaties Grace Ghafoer Memory strategies, learning styles and memory achievement Eerste begeleider: dr. W. Waterink Tweede begeleider: dr. S. van Hooren

Nadere informatie

University of Groningen

University of Groningen University of Groningen De ontwikkeling van prikkelverwerking bij mensen met een Autisme Spectrum Stoornis en de invloed van hulp en begeleiding gedurende het leven. Fortuin, Marret; Landsman-Dijkstra,

Nadere informatie

802.11b Wireless router w. 4 port switch. StarTech ID: BR411BWDC

802.11b Wireless router w. 4 port switch. StarTech ID: BR411BWDC 802.11b Wireless router w. 4 port switch StarTech ID: BR411BWDC Share your Internet connection without being constrained by cables with StarTech.com s 802.11b wireless router. The BR411BWDC lets you share

Nadere informatie

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 8 februari 2010

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 8 februari 2010 FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE Toets Inleiding Kansrekening 1 8 februari 2010 Voeg aan het antwoord van een opgave altijd het bewijs, de berekening of de argumentatie toe. Als je een onderdeel

Nadere informatie

liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled Castjoint

liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled Castjoint liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled is een hoogwaardige, flexibele LED strip. Deze flexibiliteit zorgt voor een zeer brede toepasbaarheid. liniled kan zowel binnen als buiten in functionele en decoratieve

Nadere informatie

bij Kinderen met een Ernstige Vorm van Dyslexie of Children with a Severe Form of Dyslexia Ans van Velthoven

bij Kinderen met een Ernstige Vorm van Dyslexie of Children with a Severe Form of Dyslexia Ans van Velthoven Neuropsychologische Behandeling en Sociaal Emotioneel Welzijn bij Kinderen met een Ernstige Vorm van Dyslexie Neuropsychological Treatment and Social Emotional Well-being of Children with a Severe Form

Nadere informatie

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces Software Processen Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1 Het software proces Een gestructureerd set van activiteiten nodig om een software systeem te ontwikkelen Specificatie;

Nadere informatie

Het executief en het sociaal cognitief functioneren bij licht verstandelijk. gehandicapte jeugdigen. Samenhang met emotionele- en gedragsproblemen

Het executief en het sociaal cognitief functioneren bij licht verstandelijk. gehandicapte jeugdigen. Samenhang met emotionele- en gedragsproblemen Het executief en het sociaal cognitief functioneren bij licht verstandelijk gehandicapte jeugdigen. Samenhang met emotionele- en gedragsproblemen Executive and social cognitive functioning of mentally

Nadere informatie

Relatie tussen Persoonlijkheid, Opleidingsniveau, Leeftijd, Geslacht en Korte- en Lange- Termijn Seksuele Strategieën

Relatie tussen Persoonlijkheid, Opleidingsniveau, Leeftijd, Geslacht en Korte- en Lange- Termijn Seksuele Strategieën Relatie tussen Persoonlijkheid, Opleidingsniveau, Leeftijd, Geslacht en Korte- en Lange- Termijn Seksuele Strategieën The Relation between Personality, Education, Age, Sex and Short- and Long- Term Sexual

Nadere informatie

Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding SPA-2102

Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding SPA-2102 Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding SPA-2102 Gefeliciteerd met uw keuze voor Optibel telefonie. We hopen dat u tevreden zult zijn met onze service en zien er naar uit de komende

Nadere informatie

Technische Normen en Richtlijnen voor de Set Top Box Bedoeld voor DVB-T ontvangst

Technische Normen en Richtlijnen voor de Set Top Box Bedoeld voor DVB-T ontvangst Technische Normen en Richtlijnen voor de Set Top Box Bedoeld voor DVB-T ontvangst Focuspunt: Digitale televisie signaalontvangst Procesgebied: Willemstad, Curaçao Versie 1c: September 2011 INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

Adherence aan HWO en meer bewegen

Adherence aan HWO en meer bewegen Adherence aan HWO en meer bewegen Een experimenteel onderzoek naar de effecten van het motivationele stadium van patiënten en de adherence aan huiswerkoefeningen (HWO) bij fysiotherapie en het meer bewegen.

Nadere informatie

Academisch schrijven Inleiding

Academisch schrijven Inleiding - In dit essay/werkstuk/deze scriptie zal ik nagaan/onderzoeken/evalueren/analyseren Algemene inleiding van het werkstuk In this essay/paper/thesis I shall examine/investigate/evaluate/analyze Om deze

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

Satellite Orbit Determination with the Global Educational Network for Satellite Operations

Satellite Orbit Determination with the Global Educational Network for Satellite Operations Satellite Orbit Determination with the Global Educational Network for Satellite Operations Het project in het kort en de opgedane ervaringen Open Universiteit Nederland Faculteit Computer Science TouW

Nadere informatie

CTI SUITE TSP DETAILS

CTI SUITE TSP DETAILS CTI SUITE TSP DETAILS TAPI allows an application to access telephony services provided by a telecom PABX. In order to implement its access to ETRADEAL, a TAPI interface has been developed by Etrali. As

Nadere informatie

University of Groningen. Who cares? Kamstra, Aafke

University of Groningen. Who cares? Kamstra, Aafke University of Groningen Who cares? Kamstra, Aafke IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from it. Please check the document version below.

Nadere informatie

Handleiding Versie 2.0.01-27-01-2014

Handleiding Versie 2.0.01-27-01-2014 Versie 2.0.01-27-01-2014 The information provided in this document contains proprietary and confidential information that is the property of M&I Broadcast Services B.V. Distribution of any information

Nadere informatie

De Invloed van Religieuze Coping op. Internaliserend Probleemgedrag bij Genderdysforie. Religious Coping, Internal Problems and Gender dysphoria

De Invloed van Religieuze Coping op. Internaliserend Probleemgedrag bij Genderdysforie. Religious Coping, Internal Problems and Gender dysphoria De Invloed van Religieuze Coping op Internaliserend Probleemgedrag bij Genderdysforie Religious Coping, Internal Problems and Gender dysphoria Ria de Bruin van der Knaap Open Universiteit Naam student:

Nadere informatie

04/11/2013. Sluitersnelheid: 1/50 sec = 0.02 sec. Frameduur= 2 x sluitersnelheid= 2/50 = 1/25 = 0.04 sec. Framerate= 1/0.

04/11/2013. Sluitersnelheid: 1/50 sec = 0.02 sec. Frameduur= 2 x sluitersnelheid= 2/50 = 1/25 = 0.04 sec. Framerate= 1/0. Onderwerpen: Scherpstelling - Focusering Sluitersnelheid en framerate Sluitersnelheid en belichting Driedimensionale Arthrokinematische Mobilisatie Cursus Klinische Video/Foto-Analyse Avond 3: Scherpte

Nadere informatie

4Logical Link Control: 4Medium Access Control

4Logical Link Control: 4Medium Access Control Opdeling Datalink Laag Telematica LANs Hoofdstuk 15 4Logical Link Control: n Error handling n Flow Control 4Medium Access Control: n Framing n Access Control n Addressing LLC en MAC sublagen MAC 4Medium

Nadere informatie

BELGISCH INSTITUUT VOOR POSTDIENSTEN EN TELECOMMUNICATIE

BELGISCH INSTITUUT VOOR POSTDIENSTEN EN TELECOMMUNICATIE BELGISCH INSTITUUT VOOR POSTDIENSTEN EN TELECOMMUNICATIE RAADPLEGING VAN DE RAAD VAN HET BIPT VAN 11 SEPTEMBER 2007 MET BETREKKING TOT HET ONTWERPBESLUIT OVER DE INVOERING VAN DE TECHNOLOGIE REACH EXTENDED

Nadere informatie

FEDICT IAM SERVICE LEVEL AGREEMENT

FEDICT IAM SERVICE LEVEL AGREEMENT FEDICT IAM SERVICE LEVEL AGREEMENT Table of Content 1. Inleiding Dit ( SLA or Agreement ) is geldig voor de IAM Service tussen de klant (Fedict) en de nieuwe opdrachtnemer van het M1016 contract. Dit document

Nadere informatie

1945, eerste DC. Eigen logo

1945, eerste DC. Eigen logo 1945, eerste DC Eigen logo Doelstelling: Binnen uw computer ruimte verzamelt u diverse informatie over bijvoorbeeld stroomverbruik van uw apparatuur. Via welk netwerk kunt u deze data verwerken. Welk

Nadere informatie

1 Dienstbeschrijving dataverbindingen

1 Dienstbeschrijving dataverbindingen 1 Dienstbeschrijving dataverbindingen Lancom heeft als doelstelling om een one stop shop te zijn voor het MKB en MKB+, dit betekent dat onze dienstverlening niet stopt bij de Firwall of de router. Van

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

De Rol van Zelfregulatie, Motivatie en Eigen Effectiviteitsverwachting op het Volhouden

De Rol van Zelfregulatie, Motivatie en Eigen Effectiviteitsverwachting op het Volhouden De Rol van Zelfregulatie, Motivatie en Eigen Effectiviteitsverwachting op het Volhouden van Sporten en de Invloed van Egodepletie, Gewoonte en Geslacht The Role of Selfregulation, Motivation and Self-efficacy

Nadere informatie

Verwevenheid van Temperament en Hechtingsstijl: verbanden tussen de temperamentkenmerken negatief affect, extraversie/energie en

Verwevenheid van Temperament en Hechtingsstijl: verbanden tussen de temperamentkenmerken negatief affect, extraversie/energie en Verwevenheid van Temperament en Hechtingsstijl: verbanden tussen de temperamentkenmerken negatief affect, extraversie/energie en verbondenheid en de hechtingsstijl in een volwassenen populatie. Interrelationships

Nadere informatie

Ontremd Dement. Seksueel Ontremd Gedrag in Verpleeghuizen bij Mensen met Dementie. Een Verstoorde Impulscontrole? Inhibited in Dementia

Ontremd Dement. Seksueel Ontremd Gedrag in Verpleeghuizen bij Mensen met Dementie. Een Verstoorde Impulscontrole? Inhibited in Dementia Ontremd Dement Seksueel Ontremd Gedrag in Verpleeghuizen bij Mensen met Dementie. Een Verstoorde Impulscontrole? Inhibited in Dementia Sexual Disinhibited Behaviour on people with Dementia Living in Nursinghomes.

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

van Werknemers Well-being Drs. P.E. Gouw

van Werknemers Well-being Drs. P.E. Gouw De Invloed van Werk- en Persoonskenmerken op het Welbevinden van Werknemers The Influence of Job and Personality Characteristics on Employee Well-being Drs. P.E. Gouw Eerste begeleider: Dr. S. van Hooren

Nadere informatie

WWW.EMINENT-ONLINE.COM

WWW.EMINENT-ONLINE.COM WWW.EMINENT-OINE.COM HNDLEIDING USERS MNUL EM1016 HNDLEIDING EM1016 USB NR SERIEEL CONVERTER INHOUDSOPGVE: PGIN 1.0 Introductie.... 2 1.1 Functies en kenmerken.... 2 1.2 Inhoud van de verpakking.... 2

Nadere informatie

Verklaring van het beweeggedrag van ouderen door determinanten van. The explanation of the physical activity of elderly by determinants of

Verklaring van het beweeggedrag van ouderen door determinanten van. The explanation of the physical activity of elderly by determinants of Verklaring van het beweeggedrag van ouderen door determinanten van het I-change Model The explanation of the physical activity of elderly by determinants of the I-change Model Hilbrand Kuit Eerste begeleider:

Nadere informatie

Cyberpesten: welke mediatietechnieken gebruiken ouders en. welke zijn effectief ter preventie van cyberpesten.

Cyberpesten: welke mediatietechnieken gebruiken ouders en. welke zijn effectief ter preventie van cyberpesten. Cyberpesten: welke mediatietechnieken gebruiken ouders en welke zijn effectief ter preventie van cyberpesten. Cyberbullying: which mediation techniques are used by parents and which are effective in preventing

Nadere informatie

Running head: OPVOEDSTIJL, EXTERNALISEREND PROLEEMGEDRAG EN ZELFBEELD

Running head: OPVOEDSTIJL, EXTERNALISEREND PROLEEMGEDRAG EN ZELFBEELD 1 Opvoedstijl en Externaliserend Probleemgedrag en de Mediërende Rol van het Zelfbeeld bij Dak- en Thuisloze Jongeren in Utrecht Parenting Style and Externalizing Problem Behaviour and the Mediational

Nadere informatie

General info on using shopping carts with Ingenico epayments

General info on using shopping carts with Ingenico epayments Inhoudsopgave 1. Disclaimer 2. What is a PSPID? 3. What is an API user? How is it different from other users? 4. What is an operation code? And should I choose "Authorisation" or "Sale"? 5. What is an

Nadere informatie

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource.

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource. Open Universiteit Klinische psychologie Masterthesis Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: De Leidinggevende als hulpbron. Emotional Job Demands, Vitality and Opportunities

Nadere informatie

Behandeleffecten. in Forensisch Psychiatrisch Center de Rooyse Wissel. Treatment effects in. Forensic Psychiatric Centre de Rooyse Wissel

Behandeleffecten. in Forensisch Psychiatrisch Center de Rooyse Wissel. Treatment effects in. Forensic Psychiatric Centre de Rooyse Wissel Behandeleffecten in Forensisch Psychiatrisch Center de Rooyse Wissel Treatment effects in Forensic Psychiatric Centre de Rooyse Wissel S. Daamen-Raes Eerste begeleider: Dr. W. Waterink Tweede begeleider:

Nadere informatie

De Relatie tussen Lichamelijke Gezondheid, Veerkracht en Subjectief. Welbevinden bij Inwoners van Serviceflats

De Relatie tussen Lichamelijke Gezondheid, Veerkracht en Subjectief. Welbevinden bij Inwoners van Serviceflats De Relatie tussen Lichamelijke Gezondheid, Veerkracht en Subjectief Welbevinden bij Inwoners van Serviceflats The Relationship between Physical Health, Resilience and Subjective Wellbeing of Inhabitants

Nadere informatie

Beschrijving toolset Netwerk/Protocol/Applicatie test Datum 11 januari 2012 Auteur Louis de Wolff Versie 1.0

Beschrijving toolset Netwerk/Protocol/Applicatie test Datum 11 januari 2012 Auteur Louis de Wolff Versie 1.0 Beschrijving toolset Netwerk/Protocol/Applicatie test Datum 11 januari 2012 Auteur Louis de Wolff Versie 1.0 Netwerk evaluatie tools Inleiding In een pakket geschakelde netwerk gebeurt de communicatie

Nadere informatie

Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy. Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders

Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy. Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders Influence of Mindfulness Training on Parental Stress, Emotional Self-Efficacy

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

Geslacht, Emotionele Ontrouw en Seksdrive. Gender, Emotional Infidelity and Sex Drive

Geslacht, Emotionele Ontrouw en Seksdrive. Gender, Emotional Infidelity and Sex Drive 1 Geslacht, Emotionele Ontrouw en Seksdrive Gender, Emotional Infidelity and Sex Drive Femke Boom Open Universiteit Naam student: Femke Boom Studentnummer: 850762029 Cursusnaam: Empirisch afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

Sociale Cognitie bij Psychisch Gezonde Volwassenen

Sociale Cognitie bij Psychisch Gezonde Volwassenen Sociale Cognitie bij Psychisch Gezonde Volwassenen Onderzoek met het Virtuele Lab Social Cognition in Psychologically Healthy Adults Research with the Virtual Laboratory Anja I. Rebber Studentnummer: 838902147

Nadere informatie

Non Diffuse Point Based Global Illumination

Non Diffuse Point Based Global Illumination Non Diffuse Point Based Global Illumination Karsten Daemen Thesis voorgedragen tot het behalen van de graad van Master of Science in de ingenieurswetenschappen: computerwetenschappen Promotor: Prof. dr.

Nadere informatie

Type Dementie als Oorzaak van Seksueel Ontremd Gedrag. Aanwezigheid van het Gedrag bij Type Alzheimer?

Type Dementie als Oorzaak van Seksueel Ontremd Gedrag. Aanwezigheid van het Gedrag bij Type Alzheimer? Type Dementie als Oorzaak van Seksueel Ontremd Gedrag Aanwezigheid van het Gedrag bij Type Alzheimer? Type of Dementia as Cause of Sexual Disinhibition Presence of the Behavior in Alzheimer s Type? Carla

Nadere informatie

uw ICT partner ADSL Home en Business

uw ICT partner ADSL Home en Business uw ICT partner ADSL Home en Business ADSL Home en Business Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 1.0 Introductie 2 1.1 Wat is DSL 2 1.2 Hoe werkt DSL 2 1.3 ADSL is de Asymmetrische variant van de DSL techniek

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

Running head: EFFECT VAN IB-CGT OP SEKSUELE DISFUNCTIES BIJ VROUWEN

Running head: EFFECT VAN IB-CGT OP SEKSUELE DISFUNCTIES BIJ VROUWEN Running head: EFFECT VAN IB-CGT OP SEKSUELE DISFUNCTIES BIJ VROUWEN Het Effect van Online Cognitieve Gedragstherapie op Seksuele Disfuncties bij Vrouwen The Effectiveness of Internet-based Cognitive-Behavioural

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Competencies atlas. Self service instrument to support jobsearch. Naam auteur 19-9-2008

Competencies atlas. Self service instrument to support jobsearch. Naam auteur 19-9-2008 Competencies atlas Self service instrument to support jobsearch Naam auteur 19-9-2008 Definitie competency The aggregate of knowledge, skills, qualities and personal characteristics needed to successfully

Nadere informatie

Introductie in flowcharts

Introductie in flowcharts Introductie in flowcharts Flow Charts Een flow chart kan gebruikt worden om: Processen definieren en analyseren. Een beeld vormen van een proces voor analyse, discussie of communicatie. Het definieren,

Nadere informatie

Methoden voor simultane toegang tot en verkeersregulering in draadloze communicatienetwerken

Methoden voor simultane toegang tot en verkeersregulering in draadloze communicatienetwerken Samenvatting Methoden voor simultane toegang tot en verkeersregulering in draadloze communicatienetwerken De enorme toename in het gebruik van draadloze communicatienetwerken heeft geleid tot een sterk

Nadere informatie

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE Tentamen Bewijzen en Technieken 1 7 januari 211, duur 3 uur. Voeg aan het antwoord van een opgave altijd het bewijs, de berekening of de argumentatie toe.

Nadere informatie

Understanding the role of health literacy in self-management and health behaviors among older adults Geboers, Bas

Understanding the role of health literacy in self-management and health behaviors among older adults Geboers, Bas University of Groningen Understanding the role of health literacy in self-management and health behaviors among older adults Geboers, Bas IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version

Nadere informatie

Het verband tussen alledaagse stress en negatief affect bij mensen met een depressie en de rol van zelfwaardering daarbij

Het verband tussen alledaagse stress en negatief affect bij mensen met een depressie en de rol van zelfwaardering daarbij Het verband tussen alledaagse stress en negatief affect bij mensen met een depressie en de rol van zelfwaardering daarbij Een vergelijking van een depressieve en een niet-depressieve groep met Experience-Sampling-Method

Nadere informatie

De Relatie tussen Voorschoolse Vorming en de Ontwikkeling van. Kinderen

De Relatie tussen Voorschoolse Vorming en de Ontwikkeling van. Kinderen Voorschoolse vorming en de ontwikkeling van kinderen 1 De Relatie tussen Voorschoolse Vorming en de Ontwikkeling van Kinderen The Relationship between Early Child Care, Preschool Education and Child Development

Nadere informatie

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care Annemiek T. Harder Studies presented in this thesis and the printing of this

Nadere informatie

gedrag? Wat is de invloed van gender op deze samenhang? gedrag? Wat is de invloed van gender op deze samenhang?

gedrag? Wat is de invloed van gender op deze samenhang? gedrag? Wat is de invloed van gender op deze samenhang? Is er een samenhang tussen seksuele attituden en gedragsintenties voor veilig seksueel Is there a correlation between sexual attitudes and the intention to engage in sexually safe behaviour? Does gender

Nadere informatie

Wij beloven je te motiveren en verbinden met andere studenten op de fiets, om zo leuk en veilig te fietsen. Benoit Dubois

Wij beloven je te motiveren en verbinden met andere studenten op de fiets, om zo leuk en veilig te fietsen. Benoit Dubois Wij beloven je te motiveren en verbinden met andere studenten op de fiets, om zo leuk en veilig te fietsen. Benoit Dubois Wat mij gelijk opviel is dat iedereen hier fietst. Ik vind het jammer dat iedereen

Nadere informatie

De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers

De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers The Influence of Cognitive Stimulation in the Form of Active Learning on Mental Health

Nadere informatie

Online Resource 1. Title: Implementing the flipped classroom: An exploration of study behaviour and student performance

Online Resource 1. Title: Implementing the flipped classroom: An exploration of study behaviour and student performance Online Resource 1 Title: Implementing the flipped classroom: An exploration of study behaviour and student performance Journal: Higher Education Authors: Anja J. Boevé, Rob R. Meijer, Roel J. Bosker, Jorien

Nadere informatie

Security Les 1 Leerling: Marno Brink Klas: 41B Docent: Meneer Vagevuur

Security Les 1 Leerling: Marno Brink Klas: 41B Docent: Meneer Vagevuur Security Les 1 Leerling: Klas: Docent: Marno Brink 41B Meneer Vagevuur Voorwoord: In dit document gaan we beginnen met de eerste security les we moeten via http://www.politiebronnen.nl moeten we de IP

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering The Relationship between Daily Hassles and Depressive Symptoms and the Mediating Influence

Nadere informatie

University of Groningen Educational value of digital examination

University of Groningen Educational value of digital examination University of Groningen Educational value of digital examination Benefits Digital Examination HANDWRITING CORRECTING 1 2 3 Do you remember the Correcting the essay exams in handwriting from your students

Nadere informatie

Effecten van een op MBSR gebaseerde training van. hospicemedewerkers op burnout, compassionele vermoeidheid en

Effecten van een op MBSR gebaseerde training van. hospicemedewerkers op burnout, compassionele vermoeidheid en Effecten van een op MBSR gebaseerde training van hospicemedewerkers op burnout, compassionele vermoeidheid en compassionele tevredenheid. Een pilot Effects of a MBSR based training program of hospice caregivers

Nadere informatie

Mobiele technologie zorgt ervoor dat je met een smartphone en tablet en draadloos op een laptop of computer kunt werken.

Mobiele technologie zorgt ervoor dat je met een smartphone en tablet en draadloos op een laptop of computer kunt werken. Informatie- en communicatietechnologie Informatie- en communicatietechnologie (ICT) is de techniek om informatie te verzamelen, op te slaan, weer te geven en uit te wisselen. Dit kan door geluid, tekst,

Nadere informatie

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS Persoonskenmerken en ervaren lijden bij verslaving en PTSS 1 De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij Verslaafde Patiënten met PTSS The Relationship between Personality Traits and Suffering

Nadere informatie

Functioneren van een Kind met Autisme. M.I. Willems. Open Universiteit

Functioneren van een Kind met Autisme. M.I. Willems. Open Universiteit Onderzoek naar het Effect van de Aanwezigheid van een Hond op het Alledaags Functioneren van een Kind met Autisme M.I. Willems Open Universiteit Naam student: Marijke Willems Postcode en Woonplaats: 6691

Nadere informatie

AE1103 Statics. 25 January h h. Answer sheets. Last name and initials:

AE1103 Statics. 25 January h h. Answer sheets. Last name and initials: Space above not to be filled in by the student AE1103 Statics 09.00h - 12.00h Answer sheets Last name and initials: Student no.: Only hand in the answer sheets! Other sheets will not be accepted Write

Nadere informatie

Les D-02 Datacommunicatie op Ethernet en Wifi netwerken

Les D-02 Datacommunicatie op Ethernet en Wifi netwerken Les D-02 Datacommunicatie op Ethernet en Wifi netwerken In deze les staan we stil bij datacommunicatie op Ethernet netwerken en Wifi netwerken. 2.1 Wat is datacommunicatie? We spreken van datacommunicatie

Nadere informatie