Modelleren en analyseren van peer-to-peer verkeer in een HFC-netwerk

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Modelleren en analyseren van peer-to-peer verkeer in een HFC-netwerk"

Transcriptie

1 Vakgroep Informatietechnologie, Voorzitter: Prof. Dr. Ir. P. LAGASSE Onderzoeksgroep Wireless & Cable, Directeur: Prof. Dr. Ir. L. MARTENS Modelleren en analyseren van peer-to-peer verkeer in een HFC-netwerk door Eli DE POORTER Promotor: Prof. Dr. Ir. L. MARTENS Scriptiebegeleider: Ir. J. DE BRUYNE Scriptie ingediend tot het behalen van de academische graad van burgerlijk ingenieur in de computerwetenschappen Academiejaar

2

3 Modelleren en analyseren van peer-to-peer verkeer in een HFC-netwerk door Eli DE POORTER Scriptie ingediend tot het behalen van de academische graad van burgerlijk ingenieur in de computerwetenschappen Academiejaar Promotor: Prof. Dr. Ir. L. MARTENS Scriptiebegeleider: Ir. J. DE BRUYNE Faculteit Ingenieurswetenschappen Universiteit Gent Vakgroep Informatietechnologie Onderzoeksgroep Wireless & Cable

4 Dankwoord Deze thesis werd geschreven als eindwerk van de ingenieursopleiding van Eli De Poorter. Het is de bekroning van de opleiding tot ingenieur en telt als dusdanig mee voor de eindbeslissing inzake het verkrijgen van het ingenieursdiploma. Deze thesis zou nooit tot stand gekomen zijn zonder de hulp van heel wat mensen. Graag zou ik daarom een woord van dank willen richten tot iedereen die hiertoe bijgedragen heeft. Allereerst gaat mijn dank uit naar mijn promotor Prof. Dr. Ir. L. Martens voor het aanbieden van dit thesisonderwerp en het ter beschikking stellen van het onderzoekslaboratorium. Verder wil ik mijn begeleider Ir. J. De Bruyne bedanken voor alle steun die hij mij geboden heeft. Ik ben hem dankbaar voor de vrijheid die ik heb gekregen bij dit onderzoek en de nauwgezetheid en ijver waarmee hij het onderzoek heeft gevolgd. Ook wil ik alle leden van de onderzoeksgroep Wireless and Cable bedanken voor het ter beschikking stellen van hun materiaal en de aangename werkomgeving. Tenslotte wil ik mijn ouders, Christine Heymans en Erwin De Poorter, en vriendin Liesje Liagre bedanken voor hun steun en hulp.

5 Toelating tot bruikleen De auteur geeft de toelating deze scriptie voor consultatie beschikbaar te stellen en delen van de scriptie te kopiëren voor persoonlijk gebruik. Elk ander gebruik valt onder de beperkingen van het auteursrecht, in het bijzonder met betrekking tot de verplichting de bron uitdrukkelijk te vermelden bij het aanhalen van resultaten uit deze scriptie. Eli De Poorter, mei 2006

6 Modelling and analysing peer-to-peer traffic on an HFC network Eli De Poorter Supervisor(s): Ir. Jeffrey De Bruyne, Prof. Dr. Ir. Luc Martens Abstract This article examines the influence of peer-to-peer traffic on the performance of an Hybrid Fiber/Coax (HFC) network. Several characteristics of peer-to-peer traffic are examined, as well as the influence of the type of subscription. Information about the network load is gained by modelling the peer-to-peer traffic and simulating the network traffic on OPNET, a network simulator. Lastly, several (Euro-)DOCSIS Quality-of- Service (QoS) facilities are investigated in order to reduce the influence of peer-to-peer traffic on the network. Keywords Peer-to-peer, (Euro-)DOCSIS, traffic modelling I. INTRODUCTION TRADITIONAL internet traffic is based on the client-server model where communication is usually to and from a central server. Client-server applications cause mainly downstream traffic. Recently there has been an increase in the traffic associated with peer-to-peer (p2p) networks. These networks are based on ad-hoc connections between participating nodes ( peers ). The peers function both as a server and a client, thereby creating a large amount of both upstream and downstream traffic. This research focuses on HFC networks. HFC networks were developed for mainly client-server traffic. They have a limited upstream bandwidth, which is shared between multiple users. A good understanding of the influence of p2p traffic on the performance of an HFC-network is therefore important. Several characteristics of p2p traffic are studied and used to construct reliable distribution models of the p2p traffic. Based on the models, research is done, investigating the current occupation of the available bandwidth by p2p traffic. Finally, some solutions are examined in order to support QoS applications. II. MEASUREMENTS This study is based on traffic analysis on the backbone of a network provider, during a weekend in the holidays. The results of the used measurements were cumulated per minute. During the analysis of the measurements, a distinction is made between the hour of day, and the type of subscription. Both characteristics have a distinct influence on the amount of generated traffic. The up- and download speeds of the examined subscriptions are given in table I. III. PEER-TO-PEER ANALYSIS The proposed distribution models are simple but reliable. The model consist of 3 distributions: the upload size of the p2p traffic, the number of active users and the upload size of the back- E. De Poorter is currently a last-year student with the Computer Science Engineering Department, Ghent University (UGent), Gent, Belgium. TABLE I MAXIMUM UP- AND DOWNLOAD SPEED OF THE SUBSCRIPTIONS Subscription Max download Max upload 128 kbps sub 4 Mbps 128 kbps 192 kbps sub 5 Mbps 192 kbps 512 kbps sub 6.6 Mbps 512 kbps 512 kbps + sub 10 Mbps 512 kbps ground traffic. Together with these characteristics, also the connection duration is examined. A. Upload size of p2p traffic The data sent from all detected p2p protocols is modelled as one distribution. As demonstrated in table II, the average upload size varies depending on the type of subscription. TABLE II AVERAGE UPLOAD SIZE OF P2P TRAFFIC (SUNDAY BETWEEN 21H - 22H) Subscription Average upload speed 128 kbps sub 130 kb/min (17.46 kbps) 192 kbps sub 173 kb/min (23.15 kbps) 512 kbps sub 197 kb/min (26.31 kbps) 512 kbps + sub 307 kb/min (40.94 kbps) In figure 1, the upload size of the 512 kbps subscription (between 14 and 15 o clock) is fitted to two distributions. The lognormal distribution is most often used, but favors the large upload volumes. The Weibull distribution is a better alternative. Even though the average upload speed is 170 kb/min (about 23 kbps) per user, this number can increase up to 4000 kb/min (about 512 kbps). This demonstrates the need for distributions when modelling p2p traffic. In figure 1, one can observe a nod. This nod might indicate the percentage of heavy users and can also be found with all other subscriptions. B. Active users When modelling the number of active users on an upstream channel, a distinction can be made between the subscriptions. A large variation in the average number of active users is observed in the slower subscriptions: from 4 active users at night to 25 users during the evening. Fast subscriptions have less average users, and less variation: from 2 at night to 3 during the evening. The same can be said about the average percentage of

7 Survivor function upload data weibull lognormal Upload data (kb/min) Cumulative probability kbps sub 512 kbps + sub Minutes Fig. 1. Upload fitting of the p2p traffic of the 192 kbps sub (Sunday between 14h - 15h) active users, active on a p2p network. The percentage p2p users vary from 2% tot 5% by the slow subscriptions, whereas the percentage is almost constant at 30% by the fastest subscription. We found the Negative Binomial distribution to be the best fitting distribution for the number of active users. C. Connection duration During the analysis of the connection duration, one can make a distinction between the connection duration of the different protocols and the connection duration of the different subscriptions. In both cases, many of the connections are only 1 minute or shorter. Most of these connections can, in all likelihood, be classified as control connections. The average connection duration is given, both with control connection ( all ) and without control connections ( filtered ). The percentage of short connections is about 30%. TABLE III AVERAGE CONNECTION DURATION PER PROTOCOL Protocol all filtered e-donkey 29.1 min 36.9 min KazaA 11.1 min 16.3 min Bittorrent 59.4 min 88.5 min Gnutella 12.0 min 16.4 min DC 21.7 min 28.3 min TABLE IV AVERAGE CONNECTION DURATION PER SUBSCRIPTION Subscript. all filtered 128kbps sub 11.2 min 15.9 min 192kbps sub 15.1 min 21.9 min 512kbps sub 15.3 min 21.3 min 512kbps+sub 19.9 min 28.9 min Fig. 2. Distribution of the connection duration The distribution of the connection duration is given in figure 2. The connection duration mounts up to more than 16 hours. IV. SIMULATIONS The previous distributions are used in a model to simulate the traffic on an HFC network. All simulations were done with the OPNET [1] modelling tool. Based on our simulations, the current occupation of the available bandwidth 1 is about 16%. The peakbandwidth however, can be as much as 3 times higher. A. Extra p2p users When examining the influence of extra p2p users in the load, two different scenarios are constructed: an increase of 15 and an increase of 30 p2p users. The scenarios have been simulated twice: once with users of the fastest and once with users of the slowest subscription. The results can be found in figure 3. One can conclude that the influence of users of the fastest subscriptions is much larger than those of the slower subscriptions. load (%) model 21h kbps sub: 15 extra users 128 kbps sub: 30 extra users kbps+ sub: 15 extra users 512 kbps+ sub: 30 extra users time (sec) Fig. 3. Influence of extra p2p users 1 When modelling the traffic on Sunday at 21h with an upstream bandwidth of 5.12 Mbps

8 B. Quality of Service in (Euro-)DOCSIS In order to reduce the influence of the p2p traffic on the performance of applications, several QoS facilities of the (Euro-)DOCSIS specifications [2] were examined. These specifications are integrated into most HFC networks, thus making the examined solutions generally applicable. The tested QoS classes are Unsolicited Grant Service (UGS), whereby users get a guaranteed upstream bandwidth, and real-time Polling Service (rtps), whereby users are guaranteed to receive the opportunity to request upstream bandwidth. A bug in the implementation of the OPNET simulation software prevented us from testing the non-real-time Polling Service. delay (sec) Best effort priority 7 Best effort priority 0 Real time Polling Unsollicited Grant load (%) Fig. 4. Quality of Service in (Euro-)DOCSIS Figure 4 shows the results of the simulation. The delay of an upload application is shown in relation to the total network load. The difference between best effort priorities is negligible. UGS offers a guaranteed bandwidth, useful for real-time applications, at the cost of a potential waste of upstream bandwidth. The performance of rtps is also satisfactory, offering an almost constant delay, until the load increases too much to give enough bandwidth to the service flow. As a result, UGS is recommended for well-defined real-time traffic and rtps for more variable traffic. V. CONCLUSIONS Several p2p characteristics have been examined and distribution models have been proposed, allowing the modelling of p2p traffic on an HFC network. The type of subscription is shown to have a large influence on the amount of traffic sent, the number of active users and the connection duration. Simulations indicate no immediate saturation of the upstream bandwidth. Furthermore, the QoS facilities of the (Euro-)DOCSIS protocol are shown to be sufficient to support QoS applications. ACKNOWLEDGMENTS The author would like to acknowledge the suggestions of ir. Jeffrey De Bruyne. REFERENCES [1] OPNET - Optimized Network Engineering Tools, [2] DOCSIS specifications,

9 Modelleren en analyseren van peer-to-peer verkeer in een HFC-netwerk door Eli DE POORTER Scriptie ingediend tot het behalen van de academische graad van burgerlijk ingenieur in de computerwetenschappen Academiejaar Promotor: Prof. Dr. Ir. L. MARTENS Scriptiebegeleider: Ir. J. DE BRUYNE Faculteit Ingenieurswetenschappen Universiteit Gent Vakgroep Informatietechnologie, Voorzitter: Prof. Dr. Ir. P. LAGASSE Onderzoeksgroep Wireless & Cable Overzicht Daar waar bij traditioneel internetverkeer, zoals webverkeer, gebruikers vooral bestanden downloaden, stellen bij peer-to-peer (p2p) applicaties gebruikers zelf bestanden ter beschikking aan andere p2p-gebruikers. Dit veroorzaakt veel verkeer van de gebruiker naar de provider, zogenaamd upstream verkeer. Bij Hybrid Fiber/Coax netwerken (ook bekend onder de naam HFC- of kabelnetwerken) wordt de beschikbare bandbreedte verdeeld over meerdere gebruikers. Dit impliceert dat het netwerkverkeer van p2p-gebruikers de kwaliteit van de verbindingen van andere gebruikers beïnvloedt. Het is belangrijk te weten wat de precieze invloed is van p2p-verkeer op de performantie van het netwerk. In deze thesis worden, in eerste instantie, op basis van metingen typische kenmerken van peer-to-peer verkeer afgeleid. Er wordt aangetoond dat het abonnementstype een belangrijke rol speelt. Vervolgens werden modellen opgesteld om het p2p-verkeer te simuleren. Met behulp van de modellen wordt onderzocht in welke mate peer-to-peer verkeer invloed uitoefent op een HFC-netwerk. Hoewel geen saturatie optreedt, blijkt p2p-verkeer een grote invloed te hebben op de belasting van het netwerk. Tenslotte worden een aantal oplossingen onderzocht om de invloed van p2p-verkeer tegen te gaan. Daarbij wordt aangetoond dat de QoS voorzieningen binnen het (Euro-)DOCSIS protocol tijdkritische toepassingen mogelijk te maken. Trefwoorden Peer-to-peer, HFC-netwerk, (Euro-)DOCSIS, trafiek modellering, OPNET

10 INHOUDSOPGAVE i Inhoudsopgave Lijst met gebruikte afkortingen vii 1 Inleiding Situering van de thesis Probleemstelling Doelstellingen van de thesis Innovativiteit van de thesis Opbouw van de thesis Peer-to-peer netwerken Wat zijn peer-to-peer netwerken? Toepassingen van peer-to-peer netwerken Peer-to-peer netwerkarchitectuur Verschillende architecturen Bestaande file-sharing netwerken Meetmethodes HFC-netwerken Historisch (Euro-)DOCSIS Referentie architectuur Fysische laag Downstream MPEG-2 Transport Stream Upstream MAC specificatie

11 INHOUDSOPGAVE ii 3.3 Piggybacking, Fragmentation en Concatenation in (Euro-)DOCSIS Quality of Service in (Euro-)DOCSIS Dataverwerking Inleiding Situatieschets Metingen Types abonnementen Nodige gegevens Distributies Uploaddistributie Actieve gebruikers per upstreamkanaal Achtergrondverkeer Connectieduur Beperkingen van de distributies Mogelijke oplossingen om de invloed van peer-to-peer verkeer te verkleinen Traffic shaping Rate limiting Extra kosten aanrekenen (Euro-)DOCSIS QoS Peer-caches Vergelijking van de oplossingen Simulaties Inleiding OPNET Implementatie van de peer-to-peer modellen Tekortkomingen van OPNET Opbouw van de simulaties HFC-simulaties Simulatie 1: Overhead door het (Euro-)DOCSIS protocol

12 INHOUDSOPGAVE iii Simulatie 2: Invloed van concatenation, piggybacking en fragmentation Simulatie 3: Prioriteiten in de DOCSIS module van OPNET Simulatie 4: QoS in (Euro-)DOCSIS Peer-to-peer simulaties Simulatie 5: Vergelijking van de belasting gedurende een piekuur en een daluur Simulatie 6: Invloed van de uploadsnelheid op piekverbruik Simulatie 7: Invloed van peer-to-peer op de QoS van ander verkeer Simulatie 8: Invloed van extra peer-to-peer verkeer Beperkingen van de simulaties Oplossingen Verder onderzoek 85 7 Besluiten 88 A Overzicht van de door de netwerkanalyser onderscheidbare protocollen 90 B Instellingen bij de verschillende simulaties 92 B.1 Profielen B.2 Gebruikte profielen bij de simulaties

13 LIJST VAN FIGUREN iv Lijst van figuren 2.1 Gedecentraliseerde peer-to-peer architectuur Gecentraliseerde peer-to-peer architectuur Hybride peer-to-peer architectuur Oorspronkelijke CATV netwerkstructuur HFC netwerkstructuur Verdeling van het spectrum bij een HFC-netwerk Structuur van een MAP PDU Structuur van het opgemeten netwerk Gemiddelde uploadsnelheid per klant van het 128 kbps abonnement op zondag Fitting van de distributie van de uploadhoeveelheid van het p2p-verkeer bij het 512 kbps abonnement Fitting van het aantal actieve gebruikers Gemiddeld aantal actieve gebruikers per uploadkanaal voor het 128 kpbs abonnement Gemiddeld aantal actieve gebruikers per uploadkanaal voor het 192 kpbs abonnement Gemiddeld aantal actieve gebruikers per uploadkanaal voor het 512 kpbs abonnement Gemiddeld aantal actieve gebruikers per uploadkanaal voor het 512 kpbs abonnement Extra

14 LIJST VAN FIGUREN v 4.9 Percentage gebruikers dat actief is per uploadkanaal voor een 128 kbps abonnement Percentage gebruikers dat actief is per uploadkanaal voor een 192 kbps abonnement Percentage gebruikers dat actief is per uploadkanaal voor een 512 kbps abonnement Percentage gebruikers dat actief is per uploadkanaal voor een 512 kbps abonnement Extra Fitting van de distributie van de uploadgrootte van het niet-p2p verkeer bij het 512 kbps abonnement Connectieduur van een peer-to-peer gebruiker Connectieduur van een peer-to-peer gebruiker (0 tot 60 minuten interval) Connectieduur van een peer-to-peer gebruiker (niet gefilterd) Voorbeeld van een HFC-netwerk in OPNET Eenvoudig model van p2p gebruikers Upstream overhead bij het (Euro-)DOCSIS protocol Bezettingsgraad uitgedrukt als reserved time slot/map duration Encapsulatie van data frames in DOCSIS frames Invloed van concatenation, piggybacking en fragmentation Effect van prioriteiten op korte termijn Effect van prioriteiten op lange termijn Effect van granting services op delay Bezettingsgraad van het kanaal om een piekmoment (tussen 21u en 22u) Bezettingsgraad zonder p2p- en met p2p-verkeer Vergelijking van de bezettingsgraad tussen een piekmoment (tussen 21u en 22u) en een daluur (tussen 6u en 7u) Invloed van de uploadsnelheid op piekverbruik Invloed van extra p2p gebruikers

15 LIJST VAN TABELLEN vi Lijst van tabellen 4.1 Verschillende upload- en downloadsnelheden bij de abonnementstypes Verschillende upload- en downloadlimieten per maand bij de abonnementstypes Gemiddelde uploadsnelheid van het p2p-verkeer op zondag om 21 uur s avonds Gemiddelde uploadsnelheid van het achtergrondverkeer op zondag om 21 uur s avonds Gemiddelde connectieduur per protocol Gemiddelde connectieduur per abonnement Vergelijking van de effectiviteit van de verschillende voorgestelde oplossingen om de invloed van p2p-verkeer te beperken MAP interarrival tijden voor verschillende uploadsnelheden Invloed van piggybacking op bursty en non-bursty verkeer Instellingen van de CM s bij simulatie Aantal actieve gebruikers van de verschillende abonnementstypes bij simulatie Delay bij de verschillende QoS mogelijkheden in een realistische situatie Gemiddelde bezettingsgraad bij meer p2p-gebruikers A.1 Overzicht van de door de netwerkanalyser onderscheidbare protocollen... 91

16 LIJST MET GEBRUIKTE AFKORTINGEN vii Lijst met gebruikte afkortingen p2p peer-to-peer VoIP Voice Over IP QoS Quality of Service MAC Media Access Control FEC Forward Error Correction CATV Community Antenna TeleVision HFC-netwerk Hybrid Fiber/Coax netwerk (Euro-)DOCSIS (European) Data-Over-Cable Service Interface Specification CM Cable Modem CMTS Cable Modem Termination System SID Service Identifier SFID Service Flow Identifier QAM Quadrature Amplitude Modulation QPSK Quadrature Phase-shift Keying TDMA Time Division Multiple Access BE Best Effort

17 LIJST MET GEBRUIKTE AFKORTINGEN viii rtps real-time Polling Service nrtps non-real-time Polling Service UGS Unsollicited Grant Service

18 INLEIDING 1 Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Situering van de thesis Probleemstelling Het internet is een medium dat voortdurend aan verandering onderhevig is. Reeds lange tijd wordt zogenaamd peer-to-peer verkeer alsmaar populairder. Bij peer-to-peer verkeer ( p2p-verkeer ) is er een rechtstreekse uitwisseling van informatie tussen twee klanten (ook wel peers genoemd). Deze toepassingen werden vooral bekend onder de vorm van file-sharing. Bij deze toepassing wisselen klanten (meestal illegale) bestanden met elkaar uit. Een typisch kenmerk van peer-to-peer verkeer is dat het in principe symmetrisch verkeer is. Er wordt dus evenveel ge-upload als gedownload. Peer-to-peer netwerken zijn een relatief recentelijk fenomeen. Het eerste populaire file-sharing programma (Napster) ontstond pas in juni Bij het ontwerp van Hybrid Fiber/Coax netwerken (HFC-netwerken: breedbandtoegangsnetwerken waarbij in de last-mile gebruik gemaakt wordt van een coaxiale-kabel) werd uitgegaan van een intrinsiek asymmetrisch verkeerspatroon. Deze treden typisch op bij bijvoorbeeld web-verkeer waarbij webpaginas gedownload worden van een server. Aangezien asymmetrisch verkeer domineerde ten tijde van het ontwerp van HFC-netwerken, werd een veel grotere bandbreedte toegekend aan downstream verkeer dan aan upstream verkeer.

19 1.1 Situering van de thesis 2 Met de toename van het gebruik van symmetrische diensten (file-sharing, Voice-over-IP, etc.) ontstaat een reëel risico dat saturatie optreedt van de beschikbare upstreambandbreedte in een HFC-netwerk. Volgens sommige studies bedraagt het aandeel van peer-topeer verkeer reeds 60% tot 80% van de bandbreedte ([1],[2]). Zelfs indien hierdoor geen saturatie optreedt, kan dit verkeer een negatieve invloed uitoefenen op de prestatie van andere, bijvoorbeeld tijdskritische, toepassingen. De upload-bandbreedte van een HFCnetwerk is beperkt en wordt verdeeld over meerdere gebruikers. Dit impliceert dat het netwerkverkeer van p2p-gebruikers de kwaliteit van de verbindingen van andere gebruikers beïnvloedt. Er bestaat dus een grote behoefte aan onderzoek naar de invloed van p2p-toepassingen in een HFC-netwerk Doelstellingen van de thesis De einddoelstelling van deze thesis is, om aan de hand van een realistisch netwerkmodel na te gaan wat de precieze invloed is van p2p-verkeer op de performantie van het HFCnetwerk en welke mogelijke oplossingen beschikbaar zijn voor de provider. Om dit doel te bereiken worden een aantal bijkomende onderzoeksdoelstellingen geformuleerd. Dataverwerking Uitgevoerde metingen op het netwerk van een netwerkprovider, vormen het vertrekpunt van deze thesis. Op basis van deze meetdata wordt het p2p-verkeer onderzocht, waarbij een sterke nadruk wordt gelegd op de verschillende abonnementstypes. Aan de hand van de verkregen onderzoeksresultaten worden bruikbare distributies afgeleid, geschikt voor het modelleren van p2p-verkeer. OPNET Vervolgens wordt onderzocht in welke mate de OPNET netwerksimulator voldoet om HFC-netwerken te simuleren. Er wordt vooral aandacht besteed aan de eventuele beperkingen van OPNET. (Euro-)DOCSIS parameters Tenslotte wordt onderzocht wat de verschillende mogelijkheden zijn van (Euro-)-

20 1.1 Situering van de thesis 3 DOCSIS om de nadelige invloed van peer-to-peer verkeer af te zwakken. Daartoe worden, met behulp van OPNET, verschillende netwerksituaties gesimuleerd. Aangezien een HFC-netwerk vooral beperkt is wat betreft upstreambandbreedte, wordt enkel het upstreamverkeer bestudeerd Innovativiteit van de thesis Rond p2p-verkeer is reeds heel wat onderzoek verricht. Toch is deze thesis relevant en vernieuwend. Zo wordt in aangetoond dat de frequent gebruikte distributies niet optimaal zijn om p2p-verkeer te modelleren. De meeste p2p-modelleringsstudies ([1], [3], [4]) richten zich op het onderzoeken van verschillende statistieken als connectieduur, bestandsgrootte en het aantal connecties. Deze distributies zijn niet geschikt om simulaties uit te voeren, zowel vanwege hun complexiteit als vanwege de beperkingen van de simulatiesoftware. In deze thesis worden distributies afgeleid die geschikt zijn om simulaties uit te voeren. Gebruikersstatistieken kunnen op verschillende manieren afgeleid worden. Zo wordt dikwijls gebruik gemaakt van trackers waarbij individuele gebruikers nauwkeurig gevolgd kunnen worden [5]. Dit zorgt voor nauwkeurige metingen, maar slechts een beperkte hoeveelheid data. Een alternatief is het uitvoeren van metingen in de back-end van een provider. Deze methode werd voor deze thesis gebruikt. Dit resulteert in een veel grotere hoeveelheid meetdata, die meestal geaggregeerd wordt per uur [6]. Doordat de metingen van deze thesis het gebruik per minuut weergeven, is het mogelijk individuele gebruikersstatistieken te benaderen en toch te beschikken over een groot aantal metingen. Volgens onze gegevens is dit de eerste modelleringsstudie op basis van dergelijk fijne metingen in een head-end. In de literatuur wordt vooral aandacht geschonken aan algemene distributies zonder daarbij te beschikken over abonnementgegevens. Bij het afleiden van de distributies, wordt in deze thesis onderscheid gemaakt tussen verschillende abonnementtypes. Dit onderscheid laat toe verschillende gedragingen tussen abonnementen te onderzoeken.

21 1.2 Opbouw van de thesis 4 Tenslotte is het, naar wij weten, de eerste maal dat statistieken worden afgeleid over het aantal gebruikers dat actief is per kanaal in een HFC-netwerk. 1.2 Opbouw van de thesis In deze paragraaf wordt kort omschreven welke onderwerpen in de verschillende hoofdstukken behandeld worden. De eerste 3 hoofdstukken bevatten vooral achtergrondinformatie nodig voor het onderzoek, alsook resultaten verkregen uit literatuurstudie. In de volgende hoofdstukken worden de onderzoeksresultaten overlopen. In het tweede hoofdstuk wordt een duidelijk beeld geschetst omtrent p2p-verkeer. De verschillende soorten p2p-netwerken worden besproken. Ook wordt dieper ingegaan op de verschillende meetmethodes van p2p-verkeer. Er wordt afgesloten met een aantal mogelijke oplossingen om de invloed van p2p-verkeer af te zwakken. Het derde hoofdstuk behandelt HFC-netwerken. De ontstaansgeschiedenis wordt kort toegelicht en de typische kenmerken worden weergegeven. De rol van (Euro-)DOCSIS wordt toegelicht. De verschillende mechanismen die het uploadverkeer regelen worden behandeld, alsook een aantal parameters die van belang zijn voor het onderzoek. In het vierde hoofdstuk wordt het verband gelegd tussen peer-to-peer verkeer en een HFC-netwerk. Er wordt verduidelijkt welke gegevens noodzakelijk zijn om simulaties uit te voeren. De beschikbare meetdata wordt besproken. Een aantal conclusies uit de verwerking van deze data worden opgesomd. Tenslotte worden algemene distributies afgeleid die geschikt zijn om simulaties uit te voeren. Het vijfde hoofdstuk behandelt de uitgevoerde simulaties. De gebruikte software om de simulaties uit te voeren wordt besproken met de bijhorende voor- en nadelen. Hierna volgen een aantal (Euro-)DOCSIS specifieke simulaties. In het volgende onderdeel worden simulaties uitgevoerd met p2p-gebruikers in een HFC-netwerk. In hoofdstuk 6 worden suggesties gedaan voor latere onderzoeken. Het zevende en laatste hoofdstuk herhaalt beknopt de belangrijkste besluiten van het onderzoek.

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Gender Differences in Crying Frequency and Psychosocial Problems in Schoolgoing Children aged 6

Nadere informatie

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren Sociale Steun The Effect of Chronic Pain and the Moderating Effect of Gender on Perceived Social Support Studentnummer:

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Mobiele communicatie: reken maar!

Mobiele communicatie: reken maar! Mobiele communicatie: reken maar! Richard J. Boucherie Stochastische Operationele Research Toen : telefooncentrale Erlang verliesmodel Nu : GSM Straks : Video on demand Toen : CPU Processor sharing model

Nadere informatie

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Difference in Perception about Parenting between Parents and Adolescents and Alcohol Use of Adolescents

Nadere informatie

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen The Association between Daily Hassles, Negative Affect and the Influence of Physical Activity Petra van Straaten Eerste begeleider

Nadere informatie

Meten en analyseren van Broadcast netwerken. door: Thorwald de Boer

Meten en analyseren van Broadcast netwerken. door: Thorwald de Boer Meten en analyseren van Broadcast netwerken. door: Thorwald de Boer Overzicht Overzicht Broadband netwerken DVB standaarden Signaal typen Wat willen we meten? Hoe meten we het? Antenne meetsysteem Huidige

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Session Educa-on. 14-15 October 2013

Session Educa-on. 14-15 October 2013 Session Educa-on 14-15 October 2013 FIRE facilities in education: Networking courses (fixed and wireless) IP fixed networks ComNet Labs Build your own network [Lab router] Calculate IP ranges According

Nadere informatie

Modem en Codec. Telematica. Amplitude-modulatie. Frequentie-modulatie. Soorten modems. Fase-modulatie

Modem en Codec. Telematica. Amplitude-modulatie. Frequentie-modulatie. Soorten modems. Fase-modulatie Modem en Codec Telematica Data Transmissie (Fysieke laag) Hoofdstuk 6 t/m 8 Een modem gebruikt analoge signalen om digitale signalen te versturen Een codec gebruikt digitale signalen om analoge signalen

Nadere informatie

De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner

De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner The association between momentary affect and sexual desire: The moderating role of partner

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en Discrepantie The Relationship between Involvement in Bullying and Well-Being and the Influence of Social Support

Nadere informatie

LinkedIn Profiles and personality

LinkedIn Profiles and personality LinkedInprofielen en Persoonlijkheid LinkedIn Profiles and personality Lonneke Akkerman Open Universiteit Naam student: Lonneke Akkerman Studentnummer: 850455126 Cursusnaam en code: S57337 Empirisch afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled Castjoint

liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled Castjoint liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled is een hoogwaardige, flexibele LED strip. Deze flexibiliteit zorgt voor een zeer brede toepasbaarheid. liniled kan zowel binnen als buiten in functionele en decoratieve

Nadere informatie

802.11b Wireless router w. 4 port switch. StarTech ID: BR411BWDC

802.11b Wireless router w. 4 port switch. StarTech ID: BR411BWDC 802.11b Wireless router w. 4 port switch StarTech ID: BR411BWDC Share your Internet connection without being constrained by cables with StarTech.com s 802.11b wireless router. The BR411BWDC lets you share

Nadere informatie

BELGISCH INSTITUUT VOOR POSTDIENSTEN EN TELECOMMUNICATIE

BELGISCH INSTITUUT VOOR POSTDIENSTEN EN TELECOMMUNICATIE BELGISCH INSTITUUT VOOR POSTDIENSTEN EN TELECOMMUNICATIE RAADPLEGING VAN DE RAAD VAN HET BIPT VAN 11 SEPTEMBER 2007 MET BETREKKING TOT HET ONTWERPBESLUIT OVER DE INVOERING VAN DE TECHNOLOGIE REACH EXTENDED

Nadere informatie

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positive, Negative and Depressive Subclinical Psychotic

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

04/11/2013. Sluitersnelheid: 1/50 sec = 0.02 sec. Frameduur= 2 x sluitersnelheid= 2/50 = 1/25 = 0.04 sec. Framerate= 1/0.

04/11/2013. Sluitersnelheid: 1/50 sec = 0.02 sec. Frameduur= 2 x sluitersnelheid= 2/50 = 1/25 = 0.04 sec. Framerate= 1/0. Onderwerpen: Scherpstelling - Focusering Sluitersnelheid en framerate Sluitersnelheid en belichting Driedimensionale Arthrokinematische Mobilisatie Cursus Klinische Video/Foto-Analyse Avond 3: Scherpte

Nadere informatie

WWW.EMINENT-ONLINE.COM

WWW.EMINENT-ONLINE.COM WWW.EMINENT-OINE.COM HNDLEIDING USERS MNUL EM1016 HNDLEIDING EM1016 USB NR SERIEEL CONVERTER INHOUDSOPGVE: PGIN 1.0 Introductie.... 2 1.1 Functies en kenmerken.... 2 1.2 Inhoud van de verpakking.... 2

Nadere informatie

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces Software Processen Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1 Het software proces Een gestructureerd set van activiteiten nodig om een software systeem te ontwikkelen Specificatie;

Nadere informatie

Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding SPA-2102

Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding SPA-2102 Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding SPA-2102 Gefeliciteerd met uw keuze voor Optibel telefonie. We hopen dat u tevreden zult zijn met onze service en zien er naar uit de komende

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy. Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders

Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy. Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders Influence of Mindfulness Training on Parental Stress, Emotional Self-Efficacy

Nadere informatie

FEDICT IAM SERVICE LEVEL AGREEMENT

FEDICT IAM SERVICE LEVEL AGREEMENT FEDICT IAM SERVICE LEVEL AGREEMENT Table of Content 1. Inleiding Dit ( SLA or Agreement ) is geldig voor de IAM Service tussen de klant (Fedict) en de nieuwe opdrachtnemer van het M1016 contract. Dit document

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

4Logical Link Control: 4Medium Access Control

4Logical Link Control: 4Medium Access Control Opdeling Datalink Laag Telematica LANs Hoofdstuk 15 4Logical Link Control: n Error handling n Flow Control 4Medium Access Control: n Framing n Access Control n Addressing LLC en MAC sublagen MAC 4Medium

Nadere informatie

De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers

De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers De Invloed van Cognitieve Stimulatie in de Vorm van Actief Leren op de Geestelijke Gezondheid van Vijftigplussers The Influence of Cognitive Stimulation in the Form of Active Learning on Mental Health

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

Competencies atlas. Self service instrument to support jobsearch. Naam auteur 19-9-2008

Competencies atlas. Self service instrument to support jobsearch. Naam auteur 19-9-2008 Competencies atlas Self service instrument to support jobsearch Naam auteur 19-9-2008 Definitie competency The aggregate of knowledge, skills, qualities and personal characteristics needed to successfully

Nadere informatie

Handleiding Versie 2.0.01-27-01-2014

Handleiding Versie 2.0.01-27-01-2014 Versie 2.0.01-27-01-2014 The information provided in this document contains proprietary and confidential information that is the property of M&I Broadcast Services B.V. Distribution of any information

Nadere informatie

1 Dienstbeschrijving dataverbindingen

1 Dienstbeschrijving dataverbindingen 1 Dienstbeschrijving dataverbindingen Lancom heeft als doelstelling om een one stop shop te zijn voor het MKB en MKB+, dit betekent dat onze dienstverlening niet stopt bij de Firwall of de router. Van

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

1945, eerste DC. Eigen logo

1945, eerste DC. Eigen logo 1945, eerste DC Eigen logo Doelstelling: Binnen uw computer ruimte verzamelt u diverse informatie over bijvoorbeeld stroomverbruik van uw apparatuur. Via welk netwerk kunt u deze data verwerken. Welk

Nadere informatie

uw ICT partner ADSL Home en Business

uw ICT partner ADSL Home en Business uw ICT partner ADSL Home en Business ADSL Home en Business Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 1.0 Introductie 2 1.1 Wat is DSL 2 1.2 Hoe werkt DSL 2 1.3 ADSL is de Asymmetrische variant van de DSL techniek

Nadere informatie

Beschrijving toolset Netwerk/Protocol/Applicatie test Datum 11 januari 2012 Auteur Louis de Wolff Versie 1.0

Beschrijving toolset Netwerk/Protocol/Applicatie test Datum 11 januari 2012 Auteur Louis de Wolff Versie 1.0 Beschrijving toolset Netwerk/Protocol/Applicatie test Datum 11 januari 2012 Auteur Louis de Wolff Versie 1.0 Netwerk evaluatie tools Inleiding In een pakket geschakelde netwerk gebeurt de communicatie

Nadere informatie

Non Diffuse Point Based Global Illumination

Non Diffuse Point Based Global Illumination Non Diffuse Point Based Global Illumination Karsten Daemen Thesis voorgedragen tot het behalen van de graad van Master of Science in de ingenieurswetenschappen: computerwetenschappen Promotor: Prof. dr.

Nadere informatie

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care Annemiek T. Harder Studies presented in this thesis and the printing of this

Nadere informatie

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource.

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource. Open Universiteit Klinische psychologie Masterthesis Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: De Leidinggevende als hulpbron. Emotional Job Demands, Vitality and Opportunities

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering The Relationship between Daily Hassles and Depressive Symptoms and the Mediating Influence

Nadere informatie

De Invloed van Religieuze Coping op. Internaliserend Probleemgedrag bij Genderdysforie. Religious Coping, Internal Problems and Gender dysphoria

De Invloed van Religieuze Coping op. Internaliserend Probleemgedrag bij Genderdysforie. Religious Coping, Internal Problems and Gender dysphoria De Invloed van Religieuze Coping op Internaliserend Probleemgedrag bij Genderdysforie Religious Coping, Internal Problems and Gender dysphoria Ria de Bruin van der Knaap Open Universiteit Naam student:

Nadere informatie

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Emotioneel Eten: de Rol van Persoonlijkheid The Relationship between Daily Stress and Emotional Eating: the Role of Personality Arlette Nierich Open Universiteit

Nadere informatie

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk Thinking

Nadere informatie

De relatie tussen intimiteit, aspecten van seksualiteit en hechtingsstijl in het dagelijks leven van heteroseksuele mannen en vrouwen.

De relatie tussen intimiteit, aspecten van seksualiteit en hechtingsstijl in het dagelijks leven van heteroseksuele mannen en vrouwen. De relatie tussen intimiteit, aspecten van seksualiteit en hechtingsstijl in het dagelijks leven van heteroseksuele mannen en vrouwen. The Relationship between Intimacy, Aspects of Sexuality and Attachment

Nadere informatie

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS Persoonskenmerken en ervaren lijden bij verslaving en PTSS 1 De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij Verslaafde Patiënten met PTSS The Relationship between Personality Traits and Suffering

Nadere informatie

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 25 november 2008 Nederlandse samenvatting door TIER op 5 juli 2011 Onderwijsondersteunende

Nadere informatie

Les D-02 Datacommunicatie op Ethernet en Wifi netwerken

Les D-02 Datacommunicatie op Ethernet en Wifi netwerken Les D-02 Datacommunicatie op Ethernet en Wifi netwerken In deze les staan we stil bij datacommunicatie op Ethernet netwerken en Wifi netwerken. 2.1 Wat is datacommunicatie? We spreken van datacommunicatie

Nadere informatie

Power Quality aspecten van LED-lampen.

Power Quality aspecten van LED-lampen. Power Quality aspecten van LED-lampen. Hoe meet je die en wat betekent het voor de praktijk? Mark Vloemans AR Benelux Timothy Hertstein ZES ZIMMER Onderwerpen o Aanleiding o Wat is de Power Factor? o Hoe

Nadere informatie

Security Les 1 Leerling: Marno Brink Klas: 41B Docent: Meneer Vagevuur

Security Les 1 Leerling: Marno Brink Klas: 41B Docent: Meneer Vagevuur Security Les 1 Leerling: Klas: Docent: Marno Brink 41B Meneer Vagevuur Voorwoord: In dit document gaan we beginnen met de eerste security les we moeten via http://www.politiebronnen.nl moeten we de IP

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen tussen Leeftijdsgroepen Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles between Age Groups Rik Hazeu Eerste begeleider:

Nadere informatie

Medianet Vlaanderen 10 mei 2016

Medianet Vlaanderen 10 mei 2016 Medianet Vlaanderen 10 mei 2016 Inhoud Waarom digitale radio? Waarom DAB+? Technologie achter DAB+ Conclusies Waarom digitale radio? Het analoge tijdperk is voorbij Muziek Video Televisie Radio FM heeft

Nadere informatie

Identity & Access Management & Cloud Computing

Identity & Access Management & Cloud Computing Identity & Access Management & Cloud Computing Emanuël van der Hulst Edwin Sturrus KPMG IT Advisory 11 juni 2015 Cloud Architect Alliance Introductie Emanuël van der Hulst RE CRISC KPMG IT Advisory Information

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

De Invloed van Identificatie met Actieve Ouderen en Welbevinden op de. Lichaamsbeweging van Ouderen

De Invloed van Identificatie met Actieve Ouderen en Welbevinden op de. Lichaamsbeweging van Ouderen Running head: ACTIEVE OUDEREN EN BEWEGEN 1 De Invloed van Identificatie met Actieve Ouderen en Welbevinden op de Lichaamsbeweging van Ouderen The Influence of Identification with 'Active Elderly' and Wellbeing

Nadere informatie

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5)

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Hester A. Lijphart Eerste begeleider: Dr. E. Simon Tweede

Nadere informatie

Connected Assets, de next step in buitendienstautomatisering. Nush Cekdemir Service & Maintenance Congres, 31 maart 2011

Connected Assets, de next step in buitendienstautomatisering. Nush Cekdemir Service & Maintenance Congres, 31 maart 2011 Connected Assets, de next step in buitendienstautomatisering Nush Cekdemir Service & Maintenance Congres, 31 maart 2011 Wie is Tensing? ± 75 ervaren specialisten Financieel gezond, vooruitzichten 2011

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Test-taker Attitudes of Job Applicants: Test Anxiety and Belief in Tests as Antecedents of

Nadere informatie

SPX Model A-360 Azimuth Antenna Rotor Model 1 & 2

SPX Model A-360 Azimuth Antenna Rotor Model 1 & 2 Gauke Boelensstraat 108 NL-9203 RS Drachten The Netherlands Tel: +31 (0) 512 354 126 GSM: +31 (0) 650 882 889 Fax: +31 (0) 847 187 776 www.rfhamdesign.com E-mail: info@rfhamdesign.com Model A-360 Azimuth

Nadere informatie

Assessment van Gespreksvaardigheden via de Webcamtest: Onderzoek naar Betrouwbaarheid, Beleving en de Samenhang met Persoonlijksfactoren

Assessment van Gespreksvaardigheden via de Webcamtest: Onderzoek naar Betrouwbaarheid, Beleving en de Samenhang met Persoonlijksfactoren : Onderzoek naar Betrouwbaarheid, Beleving en de Samenhang met Persoonlijksfactoren Assessment of Counseling Communication Skills by Means of the Webcamtest: A Study of Reliability, Experience and Correlation

Nadere informatie

Handleiding Installatie ADS

Handleiding Installatie ADS Handleiding Installatie ADS Versie: 1.0 Versiedatum: 19-03-2014 Inleiding Deze handleiding helpt u met de installatie van Advantage Database Server. Zorg ervoor dat u bij de aanvang van de installatie

Nadere informatie

Open source VoIP Networks

Open source VoIP Networks Open source VoIP Networks Standard PC hardware inexpensive add-in vs. embedded designs Ing. Bruno Impens Overview History Comparison PC - Embedded More on VoIP VoIP Hardware VoIP more than talk More...

Nadere informatie

Socio-economic situation of long-term flexworkers

Socio-economic situation of long-term flexworkers Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions

Nadere informatie

Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1. The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety

Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1. The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1 The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety De Rol van Gevarieerd Ontbijten en Consciëntieusheid in Angst

Nadere informatie

Interaction Design for the Semantic Web

Interaction Design for the Semantic Web Interaction Design for the Semantic Web Lynda Hardman http://www.cwi.nl/~lynda/courses/usi08/ CWI, Semantic Media Interfaces Presentation of Google results: text 2 1 Presentation of Google results: image

Nadere informatie

Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA

Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA Measuring quality of life in children with JIA Masterthese Klinische Psychologie Onderzoeksverslag Marlot Schuurman 1642138 mei 2011 Afdeling Psychologie

Nadere informatie

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten?

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten? De Modererende rol van Persoonlijkheid op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten 1 Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve

Nadere informatie

SPID Azimuth antenna rotator Type: RAK

SPID Azimuth antenna rotator Type: RAK Gauke Boelensstraat 108 NL-9203 RS Drachten The Netherlands Tel: +31 (0) 512 354 126 GSM: +31 (0) 650 882 889 Fax: +31 (0) 847 187 776 www.rfhamdesign.com E-mail: info@rfhamdesign.com SPID Azimuth antenna

Nadere informatie

SPID Azimuth antenna rotator Type: BIG-RAK

SPID Azimuth antenna rotator Type: BIG-RAK SPID Azimuth antenna rotator Type: BIG-RAK Specifications: SPID BIG RAK PWM Azimuth Rotator BIG RAK @ 12V BIG RAK @ 18V Turning torque in-lbs/nm 2,800 in lb/315 Nm 3,600 in lb/403 Nm Brake Torque in lbs/nm

Nadere informatie

Netwerken in productiesystemen. Automatiseringspiramide SCADA. Inleiding computersystemen en netwerken deel 2

Netwerken in productiesystemen. Automatiseringspiramide SCADA. Inleiding computersystemen en netwerken deel 2 6.1 6.2 Netwerken in productiesystemen 6.3 6.4 Automatiseringspiramide ERP (Enterprise Resource Planning) MES (Manufacturing Execution System) SCADA (Supervisory Control and Data Aquasition) 6.5 6.6 SCADA

Nadere informatie

De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Stemming met Modererende Invloed van Coping stijl

De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Stemming met Modererende Invloed van Coping stijl De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Stemming met Modererende Invloed van Coping stijl The Relation between Daily Stress and Affect with Moderating Influence of Coping Style Bundervoet Véronique Eerste

Nadere informatie

Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het. Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met. een Psychotische Stoornis.

Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het. Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met. een Psychotische Stoornis. Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met een Psychotische Stoornis. The Effect of Assertive Community Treatment (ACT) on

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC (www.nioc.nl) stelt zich conform zijn statuten tot doel: het realiseren van congressen over informatica onderwijs en voorts al hetgeen

Nadere informatie

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Consultant Education Sick Pupils Educational Service Centre University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

Kostenefficiënt, flexibel en ultrabetrouwbaar bedrijfsvestigingen met elkaar verbinden

Kostenefficiënt, flexibel en ultrabetrouwbaar bedrijfsvestigingen met elkaar verbinden IP-VPN van Telenet Kostenefficiënt, flexibel en ultrabetrouwbaar bedrijfsvestigingen met elkaar verbinden De veelzijdigste VPN-oplossing om uw vestigingen te verbinden U wilt dat de verschillende vestigingen

Nadere informatie

De Effecten van Informeel Werkplekleren op Duurzame Inzetbaarheid in de Nederlandse. Maakindustrie

De Effecten van Informeel Werkplekleren op Duurzame Inzetbaarheid in de Nederlandse. Maakindustrie De Effecten van Informeel Werkplekleren op Duurzame Inzetbaarheid in de Nederlandse Maakindustrie The effects of Informal Workplace Learning on Employability in the Dutch manufacturing sector Jochem H.

Nadere informatie

Introductie tot het ON0RCL Echolink-systeem

Introductie tot het ON0RCL Echolink-systeem Introductie tot het ON0RCL Echolink-systeem Bijgedragen door Douglas Ros Radio Club Leuven De bedoeling van Echolink is verre spraak-verbindingen tussen radioamateurs mogelijk te maken, gebruik makend

Nadere informatie

Stress en Psychose 59 Noord. Stress and Psychosis 59 North. A.N.M. Busch

Stress en Psychose 59 Noord. Stress and Psychosis 59 North. A.N.M. Busch Stress en Psychose 59 Noord Stress and Psychosis 59 North A.N.M. Busch Prevalentie van Subklinische Psychotische Symptomen en de Associatie Met Stress en Sekse bij Noorse Psychologie Studenten Prevalence

Nadere informatie

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effects of Contact-oriented Play and Learning in the Relationship between parent and child with autism Kristel Stes Studentnummer:

Nadere informatie

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Met opmaak: Links: 3 cm, Rechts: 2 cm, Boven: 3 cm, Onder: 3 cm, Breedte: 21 cm, Hoogte: 29,7 cm Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Stigmatisation of Persons

Nadere informatie

Video. Multimedia Rein van den Boomgaard Universiteit van Amsterdam

Video. Multimedia Rein van den Boomgaard Universiteit van Amsterdam Video Multimedia Rein van den Boomgaard Universiteit van Amsterdam 1 data explosion 1200 lines x 1600 pixels per line RGB, 24 bit (3 bytes) per color pixel Total uncompressed (raw) size is 5.8 Mbyte 36

Nadere informatie

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013 FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013 Voeg aan het antwoord van een opgave altijd het bewijs, de berekening of de argumentatie toe. Als je een onderdeel

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

CHROMA STANDAARDREEKS

CHROMA STANDAARDREEKS CHROMA STANDAARDREEKS Chroma-onderzoeken Een chroma geeft een beeld over de kwaliteit van bijvoorbeeld een bodem of compost. Een chroma bestaat uit 4 zones. Uit elke zone is een bepaald kwaliteitsaspect

Nadere informatie

Ik voel niets maar eigenlijk alles: Verbanden tussen Alexithymie, Somatisatiestoornis en Depressie. I feel nothing though in essence everything:

Ik voel niets maar eigenlijk alles: Verbanden tussen Alexithymie, Somatisatiestoornis en Depressie. I feel nothing though in essence everything: Ik voel niets maar eigenlijk alles: Verbanden tussen Alexithymie, Somatisatiestoornis en Depressie I feel nothing though in essence everything: Associations between Alexithymia, Somatisation and Depression

Nadere informatie

Re: instruments for creating health care consumers

Re: instruments for creating health care consumers Re: instruments for creating health care consumers Seminar voice and choice in health care Kees Molenaar Market and consumer directorate Instruments were designed for blue The analysis and conclusions

Nadere informatie

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinants and Barriers of Providing Sexual Health Care to Cancer Patients by Oncology

Nadere informatie

LDA Topic Modeling. Informa5ekunde als hulpwetenschap. 9 maart 2015

LDA Topic Modeling. Informa5ekunde als hulpwetenschap. 9 maart 2015 LDA Topic Modeling Informa5ekunde als hulpwetenschap 9 maart 2015 LDA Voor de pauze: Wat is LDA? Wat kan je er mee? Hoe werkt het (Gibbs sampling)? Na de pauze Achterliggende concepten à Dirichlet distribu5e

Nadere informatie

Risk & Requirements Based Testing

Risk & Requirements Based Testing Risk & Requirements Based Testing Tycho Schmidt PreSales Consultant, HP 2006 Hewlett-Packard Development Company, L.P. The information contained herein is subject to change without notice Agenda Introductie

Nadere informatie

Invloed van Bewegen op Depressieve Klachten in de. Fysiotherapie Praktijk. Influence of Movement on Depression in the. Physiotherapy Practice

Invloed van Bewegen op Depressieve Klachten in de. Fysiotherapie Praktijk. Influence of Movement on Depression in the. Physiotherapy Practice Invloed van Bewegen op Depressieve Klachten in de Fysiotherapie Praktijk Influence of Movement on Depression in the Physiotherapy Practice J.A. Michgelsen Eerste begeleider: dr. A. Mudde Tweede begeleider:

Nadere informatie

communicatie is onderhevig aan fouten

communicatie is onderhevig aan fouten 1.1 Een communicatiemodel Algemeen communicatiemodel Model voor datacommunicatie Verschil datacommunicatie en telecommunicatie Communicatie schematisch communicatie is onderhevig aan fouten Datacommunicatie

Nadere informatie

The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy. on Sociosexuality. Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie. op Sociosexualiteit

The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy. on Sociosexuality. Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie. op Sociosexualiteit The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy on Sociosexuality Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie op Sociosexualiteit Filiz Bozkurt First supervisor: Second supervisor drs. J. Eshuis dr. W. Waterink

Nadere informatie

De bijsluiter in beeld

De bijsluiter in beeld De bijsluiter in beeld Een onderzoek naar de inhoud van een visuele bijsluiter voor zelfzorggeneesmiddelen Oktober 2011 Mariëtte van der Velde De bijsluiter in beeld Een onderzoek naar de inhoud van een

Nadere informatie