Opleiding als scheidslijn?

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Opleiding als scheidslijn?"

Transcriptie

1 Opleiding als scheidslijn? Mark Bovens

2 Begrippen Politieke wetenschap Cleavage (Lipset & Rokkan, 1971) Elementen (Bartolini & Mair 1990) sociale structuur attitudes institutioneel

3 Elementen Structuur: verschillende sociale groepen segmentatie segregatie stratificatie Attitudes: verschillende normen opvattingen preferenties Institutioneel: verschillende organisaties maatschappelijk politiek

4 Begrippen Deegan-Krause (2006) Tegenstelling: één element Scheidslijn: twee elementen parallel Breukvlak: drie elementen parallel

5 Attitudes Instituties Instituties Attitudes Instituties Attitudes Structuren Attitudes Structuren S c h e i d s l i j n Structuren S c h e i d s l i j n B r e u k v l a k Structuren Instituties Instituties Attitudes Structuren S c h e i d s l i j n

6 Instituties Attitudes Structuren B r e u k v l a k

7 Klassieke breukvlakken Religie katholieken, protestanten, openbaren confessioneel - seculier KVP, AR, CDA, SGP versus de rest Economie arbeiders versus ondernemers links rechts SDAP, PvdA, SP, VVD

8 Scheidslijnen Platteland-stad boeren versus stedelingen Groene Front, Boerenpartij Generaties Jongeren versus ouderen Ouderenpartijen, G500, 50+

9 Opleiding Hoog HBO/WO Middelbaar MBO/HAVO/VWO Laag LO/VMBO Q: Hoog versus laag: scheidslijn of breukvlak?

10 Onderzoeksvragen 1. Duidelijk te onderscheiden sociale groepen? segmentatie segregatie stratificatie 2. Verschillende attitudes? preferenties opvattingen 3. Verschillende organisaties? maatschappelijk politiek

11 Sociale segmentatie Q: Is er überhaupt sprake van substantiële groepen? Demografie: sterke groei aantal hoger opgeleiden Volkstelling 1960 (14 jaar<): Hoog: (1%) Middelbaar: (3%) Laag: (96%) CBS 2011 (15-64 jaar) Hoog: (27%) Middelbaar: (40%) Laag: (33%)

12 Segregatie Q: leven die groepen in gescheiden werelden? sociaal: vrienden, partners, scholen ruimtelijk: wonen

13 Vriendschappen (Bron: Van der Houwen, Kloosterman, Te Riele 2010: 191)

14 Sociale segregatie Vriendengroepen 60% in meerderheid zelfde opleidingsniveau L: 24% meer vrienden van andere niveaus H: 13% meer vrienden van andere niveaus Partnerkeuze 85% vrijwel gelijk opleidingsniveau WO met LO: 2 op de 1000 (0,02%) toename homogamie onder hoger opgeleiden Onderwijs segregatie naar opleidingsniveau ouders H: bijzondere signatuur, categorale scholen L: buurtscholen

15 Homogamie naar geboortecohort (bron: Te Riele et al 2012) % voor en later Vrouw hoger dan man Gelijk niveau Man hoger dan vrouw

16 Ruimtelijke segregatie Wonen H: 50-65% stedelijk, met name universiteitssteden, oude binnensteden, 19e eeuwse gordel, villawijken L: naoorlogse wijken, buitenring, groeigemeenten, krimpgebieden gentrificatie en Vinex: weinig sociale contacten H-L (vgl Blokland & Van Eijk, 2010) bakfietsen versus rolluiken

17

18 Stratificatie Q: verschillen in welvaart en welbevinden? Inkomen L: ; H: (CBS, 2009) lichte toename verschil (SCP 2011) Arbeidsmarkt arbeidsparticipatie: L: 47,2% ; H: 83,5% (CBS, 2010) werkloosheid: L: 8,7%; H: 3,7% (CBS, 2010) meritocratisering neemt af door diploma-inflatie?

19 Stratificatie Gezondheid L: meer chronische en psychische ziekten (VMBO 2x zoveel als WO) L: levensverwachting 7 jaar korter H: 20 jaar langer leven in goede gezondheid Welbevinden: leefsituatie-index SCP 1974: verschil 20 punten 2006: verschil 25 (H: 110; L: 85) 2010: verschil iets kleiner

20 Algemeen beeld: Sociale tegenstelling? enorme toename aantal hoger opgeleiden H en L ongeveer even groot H: homogener dan L (immigranten, ouderen) H: toename homogamie hoge mate van sociale en ruimtelijke segregatie forse verschillen in welvaart en welbevinden die verschillen lijken niet toe te nemen

21 Attitudes Q: verschillen in opvattingen en preferenties? Niet wat betreft issues op oude breuklijnen religie links-rechts Wel wat betreft sociaal-culturele issues immigratie integratie EU criminaliteit

22 Andere preferenties Opvattingen over politieke strijdpunten Opleiding Laag Middel Hoog L-H Minderheden volledig aanpassen (7) behoud cultuur (1) Europese eenwording te ver (7) nog verder (1) Asielzoekers terug sturen (7) meer toelaten (1) Criminaliteit te licht bestraft (7) te zwaar bestraft (1) Kerncentrales niet bouwen (7) snel meer bouwen (1) Inkomensverschillen kleiner (7) groter (1) Euthanasie toegestaan (7) verboden (1) Bron: NKO 2010

23 Andere opvattingen Opleiding belangrijkste voorspeller voor: (Dekker/SCP 2009): sociaal vertrouwen pro multiculturele samenleving pro Europa (De Koster et al 2010): etnocentrisme autoritarisme etnische (in)tolerantie Maar vooral onder onkerkelijken

24 Normatieve tegenstelling? Algemeen beeld geen tegenstelling H-L bij klassieke issues wel flinke tegenstellingen bij culturele issues H: libertair, permissief, kosmopolitisch L: autoritair, repressief, nationalistisch scheidslijn vooral onder onkerkelijken

25 Institutionele tegenstellingen Q: verschillen in organisaties? Maatschappelijke organisaties H veel meer lid dan L weinig verschil bij traditionele breuklijnen grote verschillen: milieu, 3e wereld, mensenrechten

26 Lidmaatschap maatschappelijke organisaties en opleiding Bron NKO 2006 Laag Middel Hoog Ratio Kerk of levensbeschouwelijke organisatie Buurt-, wijk of gezelligheidsvereniging Vakbond Sportvereniging Milieu- en natuurorganisatie Organisatie gericht op de derde wereld, mensenrechten of vrede Beroepsorganisatie of beroepsvereniging

27 Institutionele tegenstellingen Politieke organisaties opkomst sociaal-liberale en groene partijen (jaren zeventig) D66, GroenLinks pro: multiculti, EU, 3e wereld, milieu; permissief electoraat: hoog opgeleid opkomst nationalistische partijen (vanaf 2002) SP, LPF, TON, PVV sceptisch: multiculti, EU, klimaatverandering; repressief electoraat: laag opgeleid

28 Stemgedrag & opleiding Europese verkiezingen juni 2009 (bron: TNS NIPO) % gediplomeerden die stemmen op: PVV SP PvdA D66 GL Opleidingsniveau: LBO MBO 33% 10% 16% 5% 2% 25% 11% 10% 8% 4% HBO 11% 8% 11% 11% 14% WO 3% 4% 14% 23% 21%

29 Stemgedrag & opleiding Europese verkiezingen juni 2009 (Bron: TNS NIPO) LBO MBO HBO WO 5 0 PVV SP PvdA D66 GL

30 Stemgedrag & opleiding Tweede Kamerverkiezingen juni 2010 (bron NKO 2010) CDA PvdA VVD PVV SP D66 Groen Links CU SGP Laagopgeleiden Middelbaar opgeleiden Hoogopgeleiden

31 Green & left liberal parties and education (%, source ESS, 2008) Low 0 Groen! Ecolo Green Party Green Liberals Green Party Danish Social Liberal Party New Alliance Les Verts Liberal Democrats Green Party Groen Links D66 The Green League Socialist Left Green party Estonia Greens Middle High BE CH DE DK FR GB NL FI NO SE EE

32 Populist parties and education (%, source ESS, 2008) Low Middle High 5 0 Vlaams Belang Swiss People's Party Danish Peoples Party Front National PVV LPF True Finns Progress Party BE CH DK FR NL FI NO

33 Institutionele tegenstellingen? Algemeen beeld: geen verschillen traditionele organisaties grote verschillen sociaal-culturele organisaties culturele tegenstelling in partijlandschap na 2002 scheidslijn naar opleidingsniveau maar: geen expliciete verwijzingen geen Partij vd Academici of Partij Voor VMBO

34 Attitudes Instituties Instituties Attitudes Instituties Attitudes Structuren Attitudes Structuren S c h e i d s l i j n Structuren S c h e i d s l i j n B r e u k v l a k Structuren Instituties Instituties Attitudes Structuren S c h e i d s l i j n

35 Scheidslijnen: Conclusie sociaal + attitude: bij culturele issues & onkerkelijken sociaal + instutioneel: niet de jure, wel de facto attitude + instutioneel: D66, GL versus SP, TON, PVV Breukvlak: vooral onder onkerkelijken langs sociaal culturele scheidslijn sinds 2002 maar niet expliciet

Opleiding als scheidslijn

Opleiding als scheidslijn Van Doornlezing 2012 Opleiding als scheidslijn Van oude en nieuwe maatschappelijke breukvlakken Faculteit der Sociale Wetenschappen Oratie 21 juni 2012 Prof.dr.mr. Mark Bovens Opleiding als scheidslijn

Nadere informatie

Beleidsrelevantie. Bourdieu

Beleidsrelevantie. Bourdieu Myrte Jonas Op bladzijde 32 worden suggesties gemaakt om met het maken van beleid rekening te houden met de opleidingsverschillen, zo wordt er een gedifferentieerde pensioensverhoging geopperd. Dit is

Nadere informatie

Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren

Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren Partij van de Arbeid (PvdA) Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) Christen-democratisch Appèl (CDA) Democraten

Nadere informatie

Scholing als splijtzwam in de politiek

Scholing als splijtzwam in de politiek Scholing als splijtzwam in de politiek De kloof tussen hoog en lager opgeleiden Dr. Pieter van Wijnen In de media, de politiek en de wetenschap wordt gesproken van een groeiende kloof in Nederland tussen

Nadere informatie

populistische partijen en de kloof tussen hoger en lager opgeleiden

populistische partijen en de kloof tussen hoger en lager opgeleiden populistische partijen en de kloof tussen hoger en lager opgeleiden mark bovens 1 Een nieuwe scheidslijn in het politieke landschap Wie het politieke landschap in ons land in kaart wilde brengen, had in

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Nationaal Kiezers Onderzoek

Centraal Bureau voor de Statistiek. Nationaal Kiezers Onderzoek Centraal Bureau voor de Statistiek Nationaal Kiezers Onderzoek 00 VOOR U GAAT INVULLEN... AANWIJZINGEN VOOR HET INVULLEN VAN DE VRAGENLIJST Bij de meeste vragen in de vragenlijst kunt u het antwoord dat

Nadere informatie

Opleiding als nieuwe sociale scheidslijn 1

Opleiding als nieuwe sociale scheidslijn 1 Essay Opleiding als nieuwe sociale scheidslijn 1 Mark Bovens* 1 Ik begin met een persoonlijke ervaring met sociale scheidslijnen. Ik ben opgegroeid in een portiekflat in Rijswijk in de nadagen van de verzuiling,

Nadere informatie

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen.

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen. Aankondiging Op 12 september dit jaar worden verkiezingen gehouden voor de Tweede Kamer. Politieke partijen hebben hun verkiezingsprogramma voor de komende jaren vastgesteld. De lijsttrekkers van de partijen

Nadere informatie

Nationaal Kiezersonderzoek Vraagteksten PAPI (1 e golf) Centraal Bureau voor de Statistiek Divisie Sociale en Ruimtelijke Statistieken

Nationaal Kiezersonderzoek Vraagteksten PAPI (1 e golf) Centraal Bureau voor de Statistiek Divisie Sociale en Ruimtelijke Statistieken Centraal Bureau voor de Statistiek Divisie Sociale en Ruimtelijke Statistieken Nationaal Kiezersonderzoek 2006 Vraagteksten PAPI (1 e golf) versie 2.0 Opgesteld door : Frank Engelen Projectnummer : 205416

Nadere informatie

Groeikansen voor VVD, SP en PVV

Groeikansen voor VVD, SP en PVV Groeikansen voor VVD, SP en PVV Dilemma s voor andere partijen. De standpunten van kiezers en partijen - Dr. Pieter van Wijnen Zo n tweehonderd jaar geleden werden in de politiek de termen links en rechts

Nadere informatie

Jongeren en politiek

Jongeren en politiek Jongeren en politiek WERKDOCUMENT Steven Poppelaars MSc. dr. Esther Jakobs Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 1012 GL Amsterdam 1000 AR Amsterdam Tel 020 251 0406 Fax 020 251 0444 s.poppelaars@os.amsterdam.nl

Nadere informatie

Ontwikkeling politieke voorkeur in 2015

Ontwikkeling politieke voorkeur in 2015 Een politiek systeem in ontbinding De peiling van vandaag laat zien in welke bijzondere electorale situatie Nederland eind 2015 is beland. Deze resultaten kunnen geplaatst worden in het verlengde van het

Nadere informatie

De linkse kiezer wil meer gelijkheid

De linkse kiezer wil meer gelijkheid 83 De e kiezer wil meer gelijkheid Dat het niet goed gaat met ligt niet aan wat de kiezers willen. Er leeft een uitgesproken levensgevoel in Nederland. Maar de kunst is wel om dat zichtbaar te maken. Sociale

Nadere informatie

Opvattingen over dubbele nationaliteit: wie is tegen en wie niet?

Opvattingen over dubbele nationaliteit: wie is tegen en wie niet? Opvattingen over dubbele wie is tegen en wie niet? Hans Schmeets 1) en Maarten Vink 2) In Nederland beschikken 1,1 miljoen personen over meerdere nationaliteiten. Ruim procent van de Nederlanders vindt

Nadere informatie

Nieuwe scheidslijnen op de kaart. Josse de Voogd

Nieuwe scheidslijnen op de kaart. Josse de Voogd Nieuwe scheidslijnen op de kaart Josse de Voogd Nieuwe scheidslijnen op de kaart Josse de Voogd 2 Nieuwe scheidslijnen op de kaart Inhoudsopgave Nieuwe scheidslijnen in de samenleving: een inleidende beschouwing

Nadere informatie

D66 leidt in aanloop naar Europese verkiezingen dankzij vastberaden eurofielen

D66 leidt in aanloop naar Europese verkiezingen dankzij vastberaden eurofielen D66 leidt in aanloop naar Europese verkiezingen dankzij vastberaden eurofielen Gegroeid optimisme over toekomst Europa vertaalt zich niet in afname euroscepsis 15 mei Een week voor de verkiezingen voor

Nadere informatie

Onderzoek stemgedrag jongeren Door NCRV Rondom 10 en Netwerk 28 mei 2010

Onderzoek stemgedrag jongeren Door NCRV Rondom 10 en Netwerk 28 mei 2010 Onderzoek stemgedrag jongeren Door NCRV Rondom 10 en Netwerk 28 mei 2010 Ben je van plan om op 9 juni te gaan stemmen? Ja 698 83,1 Nee 39 4,6 Ik weet het nog niet 103 12,3 Stemgedrag PVV/ Wilders PvdA

Nadere informatie

Sociale en politieke aspecten van een verdeelde wereld

Sociale en politieke aspecten van een verdeelde wereld Sociale politieke aspect van e verdeelde wereld Deze colleges: Inhoud (zie hiernaast) Acct: overige Icon Ctrale vrag: 1. Wat is het Nederlandse beleid welke zijn daarbij betrokk? (politiek-juridisch sociaal-economisch)

Nadere informatie

Tweede Kamerverkiezingen

Tweede Kamerverkiezingen Tweede Kamerverkiezingen Verkiezingsuitslag 15 maart 2017 1 Inhoudsopgave Stembureaus... 3 Opkomstpercentage... 4 Totaal aantal stemmen per partij... 5 Aantal stemmen per partij vergeleken met 2010...

Nadere informatie

Slotpeiling PS: vijf partijen zeer dicht bij elkaar

Slotpeiling PS: vijf partijen zeer dicht bij elkaar Rapport Slotpeiling PS: vijf partijen zeer dicht bij elkaar Slechts zwakke stijging opkomstintentie, meerderheid VVD, PvdA en C3 ver weg De spanning voor de Provinciale Statenverkiezingen van woensdag

Nadere informatie

persberichten Niet alleen geld maakt het verschil Den Haag, 9 december 2014

persberichten Niet alleen geld maakt het verschil Den Haag, 9 december 2014 Rijnstraat 50 Postbus 16164 2500 BD Den Haag T 070 340 70 00 F 070 340 70 44 www.scp.nl Inlichtingen bij persberichten Den Haag, 9 december 2014 Niet alleen geld maakt het verschil Verschil in Nederland

Nadere informatie

Voorlopige uitslag Amsterdam. Project: 12213 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 In samenwerking met: Dienst Basisinformatie/Bureau Verkiezingen

Voorlopige uitslag Amsterdam. Project: 12213 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 In samenwerking met: Dienst Basisinformatie/Bureau Verkiezingen Verkiezingen 2012 Tweede Kamer Voorlopige uitslag Amsterdam Project: 12213 In samenwerking met: Dienst Basisinformatie/Bureau Verkiezingen Samenstelling publicatie: Jeroen Slot Cor Hylkema Oudezijds Voorburgwal

Nadere informatie

Verkiezingsuitslagen Drechtsteden

Verkiezingsuitslagen Drechtsteden Verkiezingsuitslagen Tweede Kamer, 13 september De verkiezingen voor de Tweede Kamer van 13 september waren tot het eind toe spannend. De VVD en PvdA zijn de grootste winnaars. Ten koste van PVV, CDA en

Nadere informatie

Nederland hoort bij de wereldtop

Nederland hoort bij de wereldtop Globalistische politiek vereist draagvlak in de provincie Sibolt.Mulder@tns-nipo.com Duurzaamheidsdialoog 19/01/2012 Nederland hoort bij de wereldtop 1 Macro-economisch doen we het prima! Werkeloosheid

Nadere informatie

Onderzoek verkiezingsthema Europa

Onderzoek verkiezingsthema Europa Onderzoek verkiezingsthema Europa Over het onderzoek Aan het onderzoek deden 22.055 leden van het EenVandaag Opiniepanel mee. Het onderzoek vond plaats van 5 tot en met 7 september 2012. Over het EenVandaag

Nadere informatie

Introductie. 1. Uw persoonlijke situatie. Voorbeeldvragenlijst COB-kwartaalenquête 2011

Introductie. 1. Uw persoonlijke situatie. Voorbeeldvragenlijst COB-kwartaalenquête 2011 Introductie Dit onderzoek vindt plaats in opdracht van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Met de resultaten wil het bureau het kabinet en de politiek in het algemeen informeren over zorgen en wensen

Nadere informatie

1 Welke partij heeft uw voorkeur c.q. op welke partij heeft u gestemd bij de Tweede Kamerverkiezing?

1 Welke partij heeft uw voorkeur c.q. op welke partij heeft u gestemd bij de Tweede Kamerverkiezing? CDA ChristenUnie D66 GroenLinks Partij voor de Dieren PvdA PVV SGP SP VVD 50PLUS Niet gestemd Anders Weet niet CDA ChristenUnie D66 GroenLinks Partij voor de Dieren PvdA PVV SGP SP VVD 50PLUS Niet gestemd

Nadere informatie

16 januari Onderzoek: Partijen uitsluiten bij formatie?

16 januari Onderzoek: Partijen uitsluiten bij formatie? 16 januari 2017 Onderzoek: Partijen uitsluiten bij formatie? Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

Verkiezingen Tweede Kamer, voorlopige uitslag. Onderzoek, Informatie en Statistiek

Verkiezingen Tweede Kamer, voorlopige uitslag. Onderzoek, Informatie en Statistiek Verkiezingen Tweede Kamer, maart voorlopige uitslag Projectnummer: Slot, Jeroen Hylkema, Cor Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal Postbus, AR Amsterdam j.slot@amsterdam.nl Telefoon www.ois.amsterdam.nl c.hylkema@amsterdam.nl

Nadere informatie

Uitslagen Drechtsteden Verkiezing Tweede Kamer

Uitslagen Drechtsteden Verkiezing Tweede Kamer Uitslagen Verkiezing Tweede Kamer Inhoud 1 Opkomst in regio iets hoger dan gemiddeld 2 Wie zijn winnaars en wie de verliezers(s)? De opkomst voor de verkiezingen voor de Tweede Kamer van 15 maart was hoog.

Nadere informatie

Feiten voor koplopers

Feiten voor koplopers Feiten voor koplopers 1 e MBO Koplopersoverleg Amsterdam, 25-10-2011 Paul Schnabel Universiteit Utrecht Feiten 2020 Bevolking 17 miljoen (plus 0,5 miljoen) Jonger dan 20 jaar 3,7 miljoen (min 0,2 miljoen)

Nadere informatie

Van verzorgingsstaat naar verzorgingsstad?

Van verzorgingsstaat naar verzorgingsstad? Van verzorgingsstaat naar verzorgingsstad? Naar een agenda voor de participatiesamenleving Prof.dr. Kim Putters Amsterdam, 23-01-2014 1 Opzet 1. De sociale staat van Nederland: van economische naar sociale

Nadere informatie

Enquête bezoekers Stemwijzer

Enquête bezoekers Stemwijzer Enquête bezoekers Stemwijzer Dr. Marcel Boogers TILBURGSE SCHOOL VOOR POLITIEK EN BESTUUR Het onderzoek is uitgevoerd door de Tilburgse School voor Politiek en Bestuur van de Universiteit van Tilburg,

Nadere informatie

Groot vertrouwen onder hoger opgeleiden. Hans Schmeets en Bart Huynen

Groot vertrouwen onder hoger opgeleiden. Hans Schmeets en Bart Huynen 109 Groot vertrouwen onder hoger opgeleiden Hans Schmeets en Bart Huynen Publicatiedatum CBS-website: 27 juli 2010 Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer ** = nader voorlopig

Nadere informatie

Tabel 2: Stemgedrag van respondenten bij de TK verkiezingen in 2010 VVD xx % PvdA PVV CDA SP D66 CU PvdD SGP GL Te jong om te stemmen Niet gestemd

Tabel 2: Stemgedrag van respondenten bij de TK verkiezingen in 2010 VVD xx % PvdA PVV CDA SP D66 CU PvdD SGP GL Te jong om te stemmen Niet gestemd 2. Resultaten ZONDER WEGING Tabel 1: Aantal respondenten dat heeft deelgenomen aan een peiling van Maurice de Hond Ja xx % Nee xx % N = xx Statistics participated 529 N Missing 0 Std. Error of,01053 Std.

Nadere informatie

NEDERLANDERS WILLEN GEEN NEXIT

NEDERLANDERS WILLEN GEEN NEXIT Ondanks euroscepsis: NEDERLANDERS WILLEN GEEN NEXIT Persbericht I&O Research 14 maart 2016 VVD en PVV grootste partijen Op dit moment zou de VVD 27 zetels halen, op de voet gevolgd door de PVV (25 zetels).

Nadere informatie

Verkiezingsuitslagen. Drechtsteden

Verkiezingsuitslagen. Drechtsteden Verkiezingsuitslagen Provinciale Staten, 2 maart Inhoud: 1. Opkomst 2. Winnaars en verliezers 3. Zetelverdeling Provinciale Staten 4. Verschil tussen gemeenten Bijlage 1 De VVD heeft bij deze verkiezingen

Nadere informatie

De echte landelijke uitslag van de Gemeenteraadsverkiezingen van 2010

De echte landelijke uitslag van de Gemeenteraadsverkiezingen van 2010 De echte landelijke uitslag van de Gemeenteraadsverkiezingen van 2010 Het was fascinerend om te zien hoe op 3 maart s avonds door politici en media gereageerd werd op een uitslag die door de NOS en ANP

Nadere informatie

ANALYSE FORUM VOOR DEMOCRATIE

ANALYSE FORUM VOOR DEMOCRATIE ANALYSE FORUM VOOR DEMOCRATIE Vervolganalyse Peiling september 2017 1. Belangrijkste uitkomsten 1.1 Electoraal speelveld Forum voor Democratie is een geduchte concurrent van 50 Plus en PVV en ook van VVD,

Nadere informatie

Stemmotieven bij de gemeenteraadsverkiezingen

Stemmotieven bij de gemeenteraadsverkiezingen Stemmotieven bij de gemeenteraadsverkiezingen Voor: NPS/NOVA Hugo van der Parre Datum: 28 januari 2009 Project: 91804 Copyright: 2010. Synovate Ltd. Alle rechten voorbehouden. De concepten en ideeën die

Nadere informatie

Maatschappelijke. participatie en vertrouwen

Maatschappelijke. participatie en vertrouwen Maatschappelijke participatie en vertrouwen Hoogopgeleiden meer vertrouwen in politiek en instituties 14 Vier op de tien Nederlanders politiek actief Deelname aan politieke activiteiten stabiel gebleven

Nadere informatie

Kiezersvoorkeuren in Amsterdam

Kiezersvoorkeuren in Amsterdam Kiezersvoorkeuren in Amsterdam In de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van maart peilt OIS in opdracht AT de politieke voorkeur van Amsterdammers. Vooruitlopend daarop is een eerste verkennend onderzoek

Nadere informatie

Verkiezingsuitslagen Drechtsteden

Verkiezingsuitslagen Drechtsteden Verkiezingsuitslagen PROVINCIALE STATEN 18 MAART Inhoud Hoe hebben inwoners van de regio bij de verkiezingen voor de Provinciale Staten gestemd? Wat zou in de regio de grootste partij zijn en wie is de

Nadere informatie

VVD. De VVD wil dat de overheid zich weinig bemoeit met de economie. Mensen en bedrijven weten zelf wel wat goed voor ze is.

VVD. De VVD wil dat de overheid zich weinig bemoeit met de economie. Mensen en bedrijven weten zelf wel wat goed voor ze is. VVD De VVD wil dat de overheid zich weinig bemoeit met de economie. Mensen en bedrijven weten zelf wel wat goed voor ze is. De overheid moet wel zorgen voor veiligheid. Daarom moet de overheid overlast

Nadere informatie

De Stemming van 26 juni 2016

De Stemming van 26 juni 2016 De Stemming van 26 juni 2016 Ook deze week zijn er geen verschuivingen in politieke voorkeur. Maar de uitslag van het Britse Referendum en de onderzoeken over een mogelijk Nederlands Referendum over een

Nadere informatie

Tweedeling in de samenleving en gewenst leiderschap:

Tweedeling in de samenleving en gewenst leiderschap: Tweedeling in de samenleving en gewenst leiderschap: In Groningen verschillen naar opleiding en regio zichtbaar Hoogopgeleide en laagopgeleide mensen dreigen steeds meer in verschillende werelden te gaan

Nadere informatie

Zekerheden over een onzeker land

Zekerheden over een onzeker land Zekerheden over een onzeker land Parijs, 27 januari 2012 Paul Schnabel Universiteit Utrecht Demografische feiten 2012-2020 Bevolking 17 miljoen (plus 0,5 miljoen) Jonger dan 20 jaar 3,7 miljoen (min 0,2

Nadere informatie

Waar willen we met onszelf naar toe?

Waar willen we met onszelf naar toe? De rol van waarden in onze psychologie en sociologie Denken? 1 Menselijk gedrag beïnvloeden is zeer complex Zeggen? Voelen? Doen? Behavioral Economics-onderzoek toont aan: bij gedragskeuzen interacteren

Nadere informatie

Homoseksuelen in Amsterdam

Homoseksuelen in Amsterdam Homoseksuelen in Amsterdam Projectnummer 9150 In opdracht van de Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling Marlon Nieuwenhuis drs. Marcel Janssen dr. Willem Bosveld Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 1012

Nadere informatie

Onderzoek. Diversiteit in de Tweede Kamer 2012

Onderzoek. Diversiteit in de Tweede Kamer 2012 Onderzoek Diversiteit in de Tweede Kamer 2012 Nederland heeft een stelsel met evenredige vertegenwoordiging. Op 12 september 2012 waren er vervroegde verkiezingen voor de Tweede Kamer der Staten-Generaal:

Nadere informatie

Kiezersonderzoek 2017 Onderzoek naar stemgedrag van gemeentepanelleden

Kiezersonderzoek 2017 Onderzoek naar stemgedrag van gemeentepanelleden Kiezersonderzoek 2017 Onderzoek naar stemgedrag van gemeentepanelleden Bestuursstaf Advies en ondersteuning Venlo, juli 2017 Onderzoek & Statistiek 2 Samenvatting In maart 2018 vinden er in Venlo gemeenteraadsverkiezingen

Nadere informatie

Politieke participatie

Politieke participatie 11 Politieke participatie Interesse in de (gemeente)politiek, stemintentie, opkomst en partijkeuze komen in dit hoofdstuk aan de orde. De centrale vraag is: welke Amsterdammers zijn politiek betrokken,

Nadere informatie

Nederlanders zoeken oplossing eurocrisis nadrukkelijker in minder Europa

Nederlanders zoeken oplossing eurocrisis nadrukkelijker in minder Europa Achtergrond Nederlanders zoeken oplossing eurocrisis nadrukkelijker in minder Europa Gemiddelde Nederlander wil meer inkomensgelijkheid Steeds meer mensen willen dat niet de EU, maar de individuele lidstaten

Nadere informatie

Interpretatie van de uitslag van de tussentijdse Gemeenteraadsverkiezingen

Interpretatie van de uitslag van de tussentijdse Gemeenteraadsverkiezingen Interpretatie van de uitslag van de tussentijdse Gemeenteraadsverkiezingen Ook bij tussentijdse verkiezingen bestaat de behoefte de uitslag te interpreteren naar een landelijke trend. Hoewel dat door een

Nadere informatie

Gemeente Krimpenerwaard Deelgemeente (wijk): Lijst Partij Aantal stemmen Percentage Aantal zetels

Gemeente Krimpenerwaard Deelgemeente (wijk): Lijst Partij Aantal stemmen Percentage Aantal zetels Nederlek Gemeente: Gemeente Krimpenerwaard Deelgemeente (wijk): Nederlek Aantal stembureaus: Aantal opgeroepenen: 11.415 Aantal uitgebrachte geldige stemmen: 5.346 Aantal blanco stemmen: 10 Aantal ongeldige

Nadere informatie

PROVINCIALE STATENVERKIEZINGEN

PROVINCIALE STATENVERKIEZINGEN PROVINCIALE STATENVERKIEZINGEN Meerderheid coalitie en C3 in Eerste Kamer onzeker 7 ruari 2015 Provinciale Staten gaan meer leven Kiezers stemmen rechtser dan ze zelf zijn Met betrekking tot de Provinciale

Nadere informatie

Verkiezingsuitslagen Drechtsteden

Verkiezingsuitslagen Drechtsteden Verkiezingsuitslagen Gemeenteraadsverkiezingen 19 maart Zet de daling in opkomst zich door? En is er in de regio ook winst voor de lokale partijen en D66 te zien? Het Onderzoekcentrum zet in deze factsheet

Nadere informatie

Opiniepeiling naar stemgedrag en stemmotieven van Nieuwe Nederlanders voor de 2e Kamerverkiezingen van 2012

Opiniepeiling naar stemgedrag en stemmotieven van Nieuwe Nederlanders voor de 2e Kamerverkiezingen van 2012 Opiniepeiling naar stemgedrag en stemmotieven van Nieuwe Nederlanders voor de 2e Kamerverkiezingen van 2012 Opdrachtgever Uitvoering veldwerk Etnicon Het Opiniehuis Rotterdam, September 2012 Het auteursrecht

Nadere informatie

Politieke participatie

Politieke participatie 12 Politieke participatie De Tweede Kamerverkiezingen van 17 hebben voor grote verschuivingen gezorgd in Amsterdam. De uitkomsten van deze verkiezingen komen uitgebreid aan bod in dit hoofdstuk. Verder

Nadere informatie

Allen Vrouw Man 18-24 25-34 35-44 45-54 55-64 65+ N= 522 243 279 55 73 106 110 132 46 % % % % % % % % % 97,1 97,5 96,8 98,2 100,0 97,2 95,5 97,0 95,7

Allen Vrouw Man 18-24 25-34 35-44 45-54 55-64 65+ N= 522 243 279 55 73 106 110 132 46 % % % % % % % % % 97,1 97,5 96,8 98,2 100,0 97,2 95,5 97,0 95,7 Filosofie Magazine Onderzoek De Grote Moraalenquête 2010 Tabellenboek Van Eunen Marketing 6 september 2010 Onderzoek uitgevoerd door PanelClix Representatief Nederland 18+, N=522 Vraag 1: Maakt u zelf

Nadere informatie

Een overzicht. Harry Ganzeboom 9 december 2014. Overzicht van de cursus 1

Een overzicht. Harry Ganzeboom 9 december 2014. Overzicht van de cursus 1 Een overzicht Harry Ganzeboom 9 december 2014 Overzicht van de cursus 1 Logistiek Vandaag laatste bijeenkomst Voorbeelden van tentamenvragen staan op de website. Participatiebeoordeling: 7.5 voor iedereen,

Nadere informatie

Lidmaatschap en deelname verenigingen

Lidmaatschap en deelname verenigingen Webartikel 2014 Lidmaatschap en deelname verenigingen Rianne Kloosterman Moniek Coumans 15-09-2014 gepubliceerd op cbs.nl CBS Lidmaatschap en deelname verenigingen 1 In 2013 waren bijna acht op de tien

Nadere informatie

Informatie over de deelnemers

Informatie over de deelnemers Tot eind mei 2015 hebben in totaal 45558 mensen deelgenomen aan de twee Impliciete Associatie Testen (IATs) op Onderhuids.nl. Een enorm aantal dat nog steeds groeit. Ook via deze weg willen we jullie nogmaals

Nadere informatie

Jubileumonderzoek Maurice de Hond

Jubileumonderzoek Maurice de Hond Ter gelegenheid van het 40-jarig jubileum van Maurice de Hond als opiniepeiler zijn er 100 vragen gesteld, die zijn ingebracht door leden van Peil.nl. Hier staat een selectie van deze vragen. Op http://bit.ly/40jrpeiler

Nadere informatie

Verkiezingsonderzoek Tweede Kamerverkiezingen 22 november 2006 in opdracht van NOS en ANP

Verkiezingsonderzoek Tweede Kamerverkiezingen 22 november 2006 in opdracht van NOS en ANP Verkiezingsonderzoek Tweede Kamerverkiezingen 22 november 2006 in opdracht van NOS en ANP Deel 4. Stemkeuze naar diverse kenmerken Gewenste kern van de regeringscombinatie CDA+VVD 42% 66% 94% 79% 52% 27%

Nadere informatie

VERKIEZINGEN IN KOEDIJK

VERKIEZINGEN IN KOEDIJK 1 VERKIEZINGEN IN KOEDIJK WELKE LANDELIJKE POLITIEKE PARTIJEN WAREN POPULAIR DOOR DE JAREN HEEN? VERKIEZINGEN VOOR DE TWEEDE KAMER Leden van de Tweede Kamer der Staten Generaal worden direct door de kiesgerechtigden

Nadere informatie

Jeugd in de verzorgingsstad

Jeugd in de verzorgingsstad Jeugd in de verzorgingsstad Nji, afscheid Kees Baker 22 juni 2017 Kim Putters SCP-verklaringsmodel maatschappelijke positie en participatie van burgers 2 1 Nederland in zes groepen Hoog totaal hulpbronnen

Nadere informatie

Cursus Politiek Actief Bijeenkomst 1: Introductie, algemene staatsinrichting en verkiezingen

Cursus Politiek Actief Bijeenkomst 1: Introductie, algemene staatsinrichting en verkiezingen Ruimte voor beeld 21,6 x 8,7 cm Cursus Politiek Actief Bijeenkomst 1: Introductie, algemene staatsinrichting en verkiezingen Plan EU Eerste VN Dag voor het Meisje: 11 oktober ONE G7 Summit München juni

Nadere informatie

Verslag resultaten Verkiezingenonderzoek Dr. Pieter van Wijnen

Verslag resultaten Verkiezingenonderzoek Dr. Pieter van Wijnen Verslag resultaten Verkiezingenonderzoek Dr. Pieter van Wijnen Inleiding I&O Research heeft in juli en augustus 2012 een grootschalig online verkiezingsonderzoek uitgevoerd onder ruim 7.316 respondenten.

Nadere informatie

Bijlagen bij hoofdstuk 11 Opvattingen van autochtonen en allochtonen over de multietnische

Bijlagen bij hoofdstuk 11 Opvattingen van autochtonen en allochtonen over de multietnische Jaarrapport Integratie Sociaal en Cultureel Planbureau / Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum / Centraal Bureau voor de Statistiek september, 2005 Bijlagen bij hoofdstuk 11 Opvattingen van

Nadere informatie

2016 / Maurice de Hond

2016  / Maurice de Hond De NOS heeft aangekondigd zich ten aanzien van de weergave van de peilingen vooral te beperken tot de Peilingwijzer. O.a. met als argument dat pas na het bekend worden van 3 a 4 verschillende peilingen

Nadere informatie

Inventarisatieonderzoek "Het Nationale Kabinet"

Inventarisatieonderzoek Het Nationale Kabinet Inventarisatieonderzoek "Het Nationale Kabinet" Zaterdagavond 20 november 2004 vindt er een televisieprogramma plaatst onder de naam "Het Nationale Kabinet". Daarin zullen een aantal prominenten een manifest

Nadere informatie

Deze partijen doen mee aan de verkiezingen voor de Tweede Kamer in Naam van de partij. Vrijheid en Democratie VVD. Arbeid P.v.d.A.

Deze partijen doen mee aan de verkiezingen voor de Tweede Kamer in Naam van de partij. Vrijheid en Democratie VVD. Arbeid P.v.d.A. Deze partijen doen mee aan de verkiezingen voor de Tweede Kamer in 2017 Nummer op stembiljet Logo van de partij Naam van de partij 1 Volkspartij voor Vrijheid en Democratie VVD 2 Partij van de Arbeid P.v.d.A.

Nadere informatie

DE eoverheid & DE TK- VERKIEZINGEN VAN 2017

DE eoverheid & DE TK- VERKIEZINGEN VAN 2017 DE eoverheid & DE TK- VERKIEZINGEN VAN 2017 Symposium & debat 23 september 2016 I&O Research & Gebruiker Centraal www.ioresearch.nl AGENDA 12.30-13.00 Inloop 13.00-13.15 Aftrap Otto Thors, I&O Research

Nadere informatie

Rapportage. Amsterdam, Standaard rapportage. Gesloten vragen. DirectResearch Herengracht CA Amsterdam

Rapportage. Amsterdam, Standaard rapportage. Gesloten vragen. DirectResearch Herengracht CA Amsterdam DirectResearch Herengracht 454 1017 CA Amsterdam 020 770 75 79 info@directresearch.nl www.directresearch.nl Rapportage Amsterdam, 17-06-2016 Oekraïne Oekraïne referendum referendum (meting 2) Standaard

Nadere informatie

De Stemming van 18 december 2016

De Stemming van 18 december 2016 De Stemming van 18 december 2016 Hoewel er wel belangwekkende gebeurtenissen waren op het politieke vlak, zoals de aanvullende verklaring inzake het verdrag met Oekraine en de positieve prognose van het

Nadere informatie

Bijlage bij hoofdstuk 9 Identificatie, acceptatie en discriminatie

Bijlage bij hoofdstuk 9 Identificatie, acceptatie en discriminatie Bijlage bij hoofdstuk 9 Identificatie, acceptatie en discriminatie Tabel B9.1 Lineaire regressieanalyse identificatie met Nederland (0-4: helemaal niet heel sterk), 2009 (in ongestandaardiseerde coëfficiënten,

Nadere informatie

De politieke kaart van 2012

De politieke kaart van 2012 De politieke kaart van 2012 Foto s: Jacqueline Louter (www.jaxpix.nl) Peter Louter Pim van Eikeren Bureau Louter Rotterdamseweg 183c 2629 HD Delft Telefoon: 015-2682556 peter@bureaulouter.nl www.bureaulouter.nl

Nadere informatie

De PVV in het land en in de peiling

De PVV in het land en in de peiling De PVV in het land en in de peiling Zowel in als in is de PVV in de laatste peilingen van Peil.nl lager uitgekomen dan bij de verkiezingen zelf. Een analyse naar de reden hiervan geeft een beter beeld

Nadere informatie

Verkiezingsuitslagen Tweede Kamer 22 januari 2003

Verkiezingsuitslagen Tweede Kamer 22 januari 2003 Verkiezingsuitslagen Tweede Kamer 22 januari 2003 1. Totaaluitslag Opkomstpercentage: 85,26 1 Christen Democratisch Appèl (CDA) 2342 2239 103 2 Lijst Pim Fortuyn (LPF) 615 1784-1169 3 VVD 1956 1415 541

Nadere informatie

Statiegeld tegen zwerfafval

Statiegeld tegen zwerfafval Grote Bickersstraat 74 113 KS Amsterdam Postbus 247 1 AE Amsterdam t 2 522 54 44 f 2 522 53 33 e info@tns-nipo.com www.tns-nipo.com Tabellenrapport Statiegeld tegen zwerfafval Publieke opinie over zwerfafval

Nadere informatie

Vrouwen in. de Provinciale Staten. Onderzoeksrapport

Vrouwen in. de Provinciale Staten. Onderzoeksrapport Vrouwen in de Provinciale Staten Onderzoeksrapport April 2015 Hoeveel vrouwen zijn er in maart 2015 in de Provinciale Staten gekozen? Op 18 maart waren er in Nederland verkiezingen voor de Provinciale

Nadere informatie

Verkiezingen. 1. Politieke voorkeur

Verkiezingen. 1. Politieke voorkeur Verkiezingen Voor vijftigplussers staat er de komende jaren veel op het spel. De betaalbaarheid van de zorg staat ter discussie en het niveau van pensioenen en AOW dreigt te worden aangetast. Daarnaast

Nadere informatie

Gemeente Gouda Verkiezing Tweede Kamer Inhoudsopgave. Deelnemende partijen 3. Stembureaus 4

Gemeente Gouda Verkiezing Tweede Kamer Inhoudsopgave. Deelnemende partijen 3. Stembureaus 4 Inhoudsopgave Blz. Deelnemende partijen 3 Stembureaus 4 Aantal stemmen per partij absoluut 2012 met historische vergelijking 2010 5 Aantal stemmen per partij percentage 2012 met historische vergelijking

Nadere informatie

25 februari 2016. Onderzoek: Het Oekraïne-referendum

25 februari 2016. Onderzoek: Het Oekraïne-referendum 25 februari 2016 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

Dutch Parliamentary Election Studies 2012

Dutch Parliamentary Election Studies 2012 Dutch Parliamentary Election Studies 2012 Vragenlijst afgenomen in het LISS-I panel Versie 1.0 datum mei 2013 auteur Suzan Elshout T: +31 13 466 4243 E: s.elshout@uvt.nl Postbus 90153, 5000 LE Tilburg

Nadere informatie

Economische en culturele dreiging: wie ervaart dreiging en wie niet?

Economische en culturele dreiging: wie ervaart dreiging en wie niet? Economische en culturele dreiging: wie ervaart dreiging en wie niet? Mariska Hackert, Rik Linssen en Hans Schmeets Van de Nederlandse bevolking van 18 jaar en ouder gaf in 2010 bijna de helft aan bang

Nadere informatie

VRAAG 13 Bent u ongehuwd, gehuwd, gehuwd geweest of weduwe/weduwnaar?

VRAAG 13 Bent u ongehuwd, gehuwd, gehuwd geweest of weduwe/weduwnaar? VRAAG 10 (Enq: Stel het geslacht van de respondent vast) 1 Man 2 Vrouw VRAAG 11 Welke nationaliteit heeft u? 1 Nederlandse 2 Dubbele nationaliteit: Nederlandse plus 3 Anders GA DOOR MET VRAAG 802 VRAAG

Nadere informatie

Belangen: wat zijn de punten van de politieke partijen in Duitsland?

Belangen: wat zijn de punten van de politieke partijen in Duitsland? Belangen: wat zijn de punten van de politieke partijen in Duitsland? Korte omschrijving werkvorm: Op 22 september zijn er in Duitsland verkiezingen voor de Bondsdag. Welke partijen doen hier aan mee? Lijken

Nadere informatie

Resultaten 3e peiling Provinciale Statenverkiezingen februari 2011

Resultaten 3e peiling Provinciale Statenverkiezingen februari 2011 Resultaten 3e Provinciale Statenverkiezingen 2011 28 februari 2011 Opdrachtgever: RTV Oost maart 2011 Derde Provinciale Statenverkiezingen 2011 28 februari 2011 Bent u ervan op de hoogte dat er begin maart

Nadere informatie

7 Het afnemende belang van godsdienst en sociale klasse

7 Het afnemende belang van godsdienst en sociale klasse 7 Het afnemende belang van godsdienst en sociale klasse Henk van der Kolk 7.1 Maatschappelijke en politieke veranderingen in Nederland Tot in de jaren zestig kon de Nederlandse samenleving worden onderverdeeld

Nadere informatie

Verkiezingen Provinciale Staten (nog) geen referendum

Verkiezingen Provinciale Staten (nog) geen referendum PVV, D66 aan kop VVD levert flink in Verkiezingen Provinciale Staten (nog) geen referendum Aan het einde van het kalenderjaar wordt duidelijk dat, in navolging van de PvdA, de VVD electoraal gezien ook

Nadere informatie

Verkiezingen Tweede Kamer 2012

Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Nederlandse politieke partijen langs de Europese meetlat Financiën dr. Edwin van Rooyen Update: 6-9-2012 Tussen de politieke partijen in Nederland bestaat aanzienlijke verdeeldheid

Nadere informatie

Diversiteit in de Provinciale Staten

Diversiteit in de Provinciale Staten Onderzoek Diversiteit in de Provinciale Staten Het Huis voor democratie en rechtsstaat heeft na de verkiezingen van 2 maart 2011 de diversiteit in de nieuwe Provinciale Staten (PS) onderzocht. Het gaat

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Voortgezet Onderwijs Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag

Nadere informatie

Factsheet arbeidsmarkt Overijssel (bijlage bij Investeringsvoorstel Iedereen in Overijssel doet mee )

Factsheet arbeidsmarkt Overijssel (bijlage bij Investeringsvoorstel Iedereen in Overijssel doet mee ) Factsheet arbeidsmarkt Overijssel (bijlage bij Investeringsvoorstel Iedereen in Overijssel doet mee 2016-2019 ) Economische kerngetallen uit de begroting (kerntaak 5: Regionale Economie) Er zijn 3 kerngetallen

Nadere informatie

De lijn van links naar rechts

De lijn van links naar rechts De lijn van links naar rechts Korte omschrijving werkvorm Met deze werkvorm gaat u met de leerlingen in gesprek over liberale en sociale standpunten. Aan de hand van standpunten wordt een lijn gevormd

Nadere informatie

8 Ideologische oriëntaties en stemgedrag

8 Ideologische oriëntaties en stemgedrag 8 Ideologische oriëntaties en stemgedrag Pieter van Wijnen 8.1 Inleiding In hoofdstuk 7 hebben we gezien dat in de afgelopen dertig jaar het Nederlands electoraat geleidelijk ontzuild is. Het stemgedrag

Nadere informatie

Wie stemt wat: de atlas van de kiezers

Wie stemt wat: de atlas van de kiezers Wie stemt wat: de atlas van de kiezers Het kiezerslandschap in beeld Politieke Barometer Extra / week 22, dinsdag 2010 Kiezers zijn er in alle soorten en maten. Er zijn gezellige kiezers, kiezers die van

Nadere informatie

It s the economy stupid

It s the economy stupid It s the economy stupid De achtergrond van sterke stijging van SP en daling van PVV in de afgelopen maand De peiling van deze week is een voortzetting van het patroon dat zich aandient sinds half december.

Nadere informatie