Dossier kinderen en reclame

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Dossier kinderen en reclame"

Transcriptie

1 Troonstraat Brussel Tel juni 2002 Dossier kinderen en reclame 1. Situering p Missie en doelstellingen p Voornaamste uitgangspunten p Wat is onze algemene doelstelling? p Wat willen we concreet bereiken? p Op educatief vlak p Op beleidsmatig vlak p Deelthema s p Minimumnormen ter bescherming van minderjarigen tegen p. 5 reclame en sponsoring 5. Reclame en sponsoring op school p Probleemstelling p Wetgeving p Basisonderwijs p Secundair onderwijs p Standpunt van de Gezinsbond T.a.v. de overheid p T.a.v. de scholen p T.a.v. de ouders p Reclame op TV en andere audiovisuele media p Probleemstelling p Wetgeving en regulering p Standpunt van de Gezinsbond Aanpassing van de regelgeving p Verantwoordelijkheid van de ouders p Samenvatting van het standpunt van de Gezinsbond p. 13

2 1. Situering De Gezinsbond is reeds jaren actief rond kinderen en reclame. Het eerste dossier werd voorbereid in De aanleiding toen vormden eerder de agressieve reclamecampagnes van banken ten aanzien van jongeren. Reclame op televisie was toen nog niet echt aan de orde. Het standpunt dat toen werd bepaald is nog altijd bruikbaar, doch dient geactualiseerd te worden. Centraal in dit dossier staat dat omwille van de bescherming van kinderen aan reclame en sponsoring naar kinderen toe strengere voorwaarden moeten worden opgelegd. Dit betekent dat ongeacht het medium bepaalde minimumregels moeten worden gerespecteerd. Daarbovenop moeten voor bepaalde vormen van commerciële communicatie naar kinderen toe bijkomende beperkingen worden opgelegd. Dit geldt in de eerste plaats voor de plaats waar reclame gevoerd wordt, zoals bijvoorbeeld de school. Wij stellen vast dat adverteerders meer en meer proberen om kinderen te bereiken via de school. In de zomer van 2001 werd het Mozaïekdecreet van minister van Onderwijs Vanderpoorten goedgekeurd dat reclame op school onder bepaalde voorwaarden toelaat. Reclame naar kinderen toe kan ook zeer indringend zijn door het medium dat gebruikt wordt zoals TV-reclame, reclame op Internet en direct marketing. Hier stellen we vast dat de technieken die de adverteerders gebruiken steeds verfijnder en gecompliceerder worden. De huidige wetgeving, gebaseerd op de Europese Tv-richtlijn is hieraan niet meer aangepast. Gezien de veranderende mentaliteit moet de visie van de Gezinsbond worden aangepast en aangevuld met nieuwe elementen. Dit dossier betreft reclame gericht naar kinderen. Onze hoofdbekommernis zijn de kinderen jongeren dan 12 jaar. Er werd immers vastgesteld dat deze groep nog niet begrijpt hoe reclame werkt en zij nog niet kritisch zijn ten aanzien ervan. Bovendien zijn kinderprogramma s voornamelijk op deze groep gericht. Dit belet uiteraard niet dat er geen bekommernis moet zijn voor oudere kinderen. 2. Missie en doelstellingen 2.1. Voornaamste uitgangspunten Kinderen worden meer en meer bespeeld als consument. Producenten spelen in op het streven naar zelfstandigheid van jongeren. De meeste jongeren uiten deze zelfstandigheid immers in hun consumptiegedrag. De reclame speelt in op het feit dat kinderen een belangrijke rol spelen in de aankopen van het gezin. Reclame maakt vaak misbruikt van de onervarenheid en de goedgelovigheid van kinderen. Reclame zet kinderen aan tot consumptie. Kinderen begrijpen reclame slechts vanaf 12 jaar. Er is een verschil tussen reclame herkennen en reclame begrijpen. Zo herkennen kinderen onder de 7 jaar reclame met moeite. 1 De reclamewereld houdt te weinig rekening met de belangen van kinderen tenzij die gelijklopen met haar belangen. Reclame heeft zowel beoogde als niet beoogde effecten. Voorbeelden van niet beoogde, schadelijke effecten: anorexia bij kinderen, boulimie, bevestiging van 1 Committee on Consumer Policy, Advertising directed at children/endorsements in advertising, Paris, OECD, p. 20. Dossier Kinderen en Reclame, Gezinsbond, juni

3 het rollenpatroon De reclamelobby beweert nochtans dat reclame geen significante invloed heeft op het gedrag van kinderen. Maar indien dat waar zou zijn, dan zouden adverteerders ook geen miljoenen willen spenderen aan reclame naar kinderen toe. Reclame rond kinderprogramma s heeft een negatief effect op de programmatie, kwaliteit en diversiteit van kinderprogramma s op TV. Door het feit dat voor adverteerders de kijkcijfers zo belangrijk zijn, is het risico zeer groot dat het programma s worden die de kinderen naar zich toe zuigen (weinig diepgang, geweld, veel actie, snel ). Het gaat er vooral om kinderen aan het scherm gekluisterd te houden. Via reclame worden bepaalde waarden overgebracht voornamelijk dan de smaak voor geld en luxe, het idee dat bepaalde producten de problemen oplossen, dat het geluk ligt in het bezit van bepaalde producten. Kinderen hebben recht op een reclameluwe omgeving Wat is onze algemene doelstelling? We kunnen stellen dat onze algemene doelstelling tweeledig is: Ingaan tegen een maatschappij die gedomineerd wordt door commerciële waarden: De Gezinsbond pleit voor authenticiteit en soberheid. Authenticiteit is het tegendeel van leven naar waarden die door anderen worden opgedrongen, bijvoorbeeld door reclame, door onze consumptiemaatschappij. Wij gaan in tegen een economisch-commerciële dominantie. De beste voorwaarden creëren voor de ontwikkeling en ontplooiing van kinderen: In het VN-verdrag inzake de Rechten van het Kind verbinden de ondertekende landen er zich toe het kind te beschermen tegen elke vorm van uitbuiting die schadelijk is voor enig aspect van het welzijn van het kind. Tevens moeten de staten erover waken dat de media passende informatie verspreidt onder kinderen op een wijze die in overeenstemming is met het morele welzijn van het kind. De staten moeten maatregelen treffen om kinderen te beschermen tegen schadelijk materiaal. Kinderen moeten zich kunnen ontwikkelen en ontplooien met de mogelijkheden die ze in zich hebben. Ze mogen geen slaven worden van de algemene consumptiedrang en mogen zich geen louter materiële levensstijl laten opdringen. Kinderen hebben rechten, hebben recht op respect voor hun eigenheid. Men mag geen misbruik maken van kinderen voor commerciële doeleinden. Reclame mag het gezag, de verantwoordelijkheid, het oordeel of de smaak van de ouders niet ondermijnen, rekening houdend met de heersende maatschappelijke waarden. Dossier Kinderen en Reclame, Gezinsbond, juni

4 2.3. Wat willen we concreet bereiken? Op educatief vlak - Maatschappelijke bewustwording: er bestaat in Vlaanderen geen echt maatschappelijk debat over reclame naar kinderen toe. 2 Er zijn in Vlaanderen trouwens maar weinig organisaties die expliciet opkomen tegen een verdergaande commercialisering. Nochtans zijn ouders wel waakzaam. Dit blijkt uit de reacties die de Gezinsbond krijgt wanneer het thema aan de orde komt in de politiek of in de media. - Vorming van kinderen, ouders en leerkrachten: ouders spelen een belangrijke rol in de vorming en begeleiding van kinderen bij het kijken naar reclame. Er is nood aan audiovisuele vorming van zowel ouders als kinderen. - Activisme creëren bij ouders: ouders moeten geïnformeerd worden over de mogelijke negatieve invloeden van reclame en over de huidige regulering en beperkingen, zodat zij zich bewust worden van het belang van de problematiek Op beleidsmatig vlak - Een beleid dat extra bescherming biedt aan kinderen met betrekking tot reclame: bestaande verboden bewaken (reclame op school, direct marketing); bijkomende maatregelen vragen, bijv. de opmaak van een code waaraan onderzoeksbureau s die onderzoek voeren naar de effecten van reclame op kinderen, zoals het Kids en Teens Marketing Research Center, zich moeten houden. - De domeinen die belangrijk zijn voor de opvoeding en de gezonde ontwikkeling van kinderen (zoveel mogelijk) vrijwaren van reclame, vrijwaren van commerciële belangen: school, sport, gezin, opvoeding, tv, internet, spel - Een efficiënte controle op de naleving van de voorschriften: vlug optreden tegen inbreuken en aangepaste sancties. - De nodige middelen uittrekken voor de mediaopvoeding en ondersteuning van ouders. - De nodige middelen uittrekken ter ondersteuning van de mediaopvoeding via het onderwijs. - Akkoorden met de belanghebbende sectoren over minimumregels, over inhoudelijke regels voor reclame. - Oplossing op Europees niveau: het concretiseren van de bepalingen in de EG-TV-richtlijn en een aanpassing van de beschermende maatregelen t.a.v. minderjarigen aan de nieuwe technologische evoluties. 2 Wel werd (en wordt er nog steeds) een debat gevoerd rond de sperperiode rondom bepaalde kinderfeesten. Midden 2000 spraken handelaars, distributeurs, producenten en verbruikersgroeperingen met elkaar af dat er rondom bepaalde kinderfeesten een sperperiode in acht zou genomen worden. Die afspraak werd gemaakt binnen de Raad voor Verbruik, een adviesorgaan dat werkt in opdracht van de minister van Economische Zaken. Dossier Kinderen en Reclame, Gezinsbond, juni

5 3. Deelthema s Kern van dit dossier is dat omwille van de bescherming van kinderen reclame en sponsoring naar kinderen toe aan strengere voorwaarden moet voldoen. Dit betekent op de eerste plaats dat ongeacht het medium een aantal minimumregels m.b.t. reclame en sponsoring gericht op kinderen moeten worden gerespecteerd. Ten tweede moeten voor bepaalde vormen van commerciële communicatie naar kinderen toe bijkomende restricties worden opgelegd. Dit betreft vormen van reclame die zeer penetrerend zijn ofwel door het medium zelf zoals TV-reclame, reclame op Internet en direct marketing naar kinderen toe, ofwel door de plaats waar reclame wordt gevoerd zoals op school. 4. Minimumnormen ter bescherming van minderjarigen tegen reclame en sponsoring De Gezinsbond vindt het noodzakelijk om t.a.v. alle vormen van reclame gericht naar minderjarigen bepaalde minimumnormen te stellen. Hierdoor onderschrijven wij de regels van de Raad voor het Verbruik. Deze zijn de volgende: 3 reclame mag kinderen en adolescenten er niet rechtstreeks toe aanzetten om hun ouders of derde personen over te oerhalen om de betrokken producten of diensten te kopen; reclame mag het bijzondere vertrouwen dat kinderen en adolescenten in hun leraars of andere personen uit hun omgeving of in beroemde figuren of personen uit de wereld van de fictie niet uitbuiten; reclame mag noch van de natuurlijke lichtgelovigheid of het gebrek aan ervaring van kinderen en adolescenten noch van hun eerlijkheidsgevoel misbruik maken; reclame mag hen geen enkele morele, mentale of fysische schade toebrengen en geen enkele reclameboodschap mag aanzetten tot onvoorzichtige of gevaarlijke gedragingen; reclame mag niet ten onrechte suggereren dat het aanschaffen of het gebruik van een product of van een dienst een fysisch, sociaal, psychologisch voordeel verschaft ten opzichte van andere kinderen of adolescenten of dat het niet bezitten of gebruiken ervan het tegengesteld effect heeft; reclame mag de kracht, de behendigheid of de leeftijd vereist voor het gebruik van een product of dienst niet minimaliseren; reclame mag niet suggereren dat een kind zich onttrekt aan zijn verplichtingen of dat het oneerlijk is ten opzichte van een bepaalde persoon of een bepaalde instelling als het een product niet koopt of hier niet toe aanzet, welke ook de aanleiding van de in de reclame gemaakte aansporing mag zijn. 3 Gebaseerd op de principes die de Raad voor het Verbruik in zijn advies van 1986 over de invoering van de handelsreclame in de audiovisuele media heeft vooropgesteld. Dossier Kinderen en Reclame, Gezinsbond, juni

6 5. Reclame en sponsoring op school 5.1 Probleemstelling Voor de adverteerders vormen plaatsen waar veel kinderen samen zijn een gedroomd kanaal. Immers, het gericht voeren van reclame naar één bepaalde doelgroep maakt de reclame veel effectiever. Ook kan op die manier veel beter ingespeeld worden op de druk van de peergroup. De school biedt de adverteerders niet alleen deze mooie toegang tot kinderen maar nog veel meer. De school is een gezaghoudend instituut wat de mogelijke inhoud van reclame en sponsoring nog groter maakt. Als reclame de kinderen via de school bereikt, wordt het effect ervan nog versterkt. Kinderen kijken immers op naar leerkrachten en doen hun best om aan de verwachtingen van de leerkrachten te voldoen. Bovendien is reclame in scholen nogal vaak verdoken. Om toegang te krijgen tot de scholen verpakken reclamemakers hun reclameboodschappen in allerhande zaken die niet met reclame geassocieerd worden en waar bovendien een goed doel aan gekoppeld is, zoals bijvoorbeeld lespakketten. Uit onderzoek blijkt dat deze vormen van reclame door lagere schoolkinderen niet als dusdanig herkend worden. Ze kunnen er dan ook geen kritische houding tegenover aannemen. Reclame hoort enkel in scholen als studieobject, met de bedoeling kinderen reclame te leren herkennen, hen te leren wat de doelstelling van de reclamemakers is, hoe reclame werkt en hen de nodige interpretatiestrategieën te laten verwerven om reclame te lezen. Eén van de belangrijke opdrachten van de school vandaag, is kinderen kritisch leren omgaan met de veelheid aan informatie die ze voorgeschoteld krijgen. Veel reclamecampagnes in scholen vragen van leerkrachten net het tegenovergestelde, bijvoorbeeld dat zij op een onkritische manier de soms eenzijdige inhoud van gesponsorde lespakketten voor betrouwbare informatie aanbieden Wetgeving Het bewust Mozaïekdecreet van minister Vanderpoorten werd op 10 juli 2001 goedgekeurd door het Vlaams parlement. De bepalingen inzake reclame en sponsoring op school zijn in werking getreden op 1 september Het Mozaïekdecreet laat reclame en sponsoring op school toe als aan drie basisvoorwaarden is voldaan: 1. Reclame en sponsoring mogen niet onverenigbaar zijn met de pedagogische en onderwijskundige taken van de school. 2. De objectiviteit en onafhankelijkheid van de scholen mag niet in het gedrang komen. 3. De scholen moeten hun beleidslijnen inzake reclame en sponsoring opnemen in het schoolreglement na overleg met onder meer de ouderverenigingen. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen het basis- en het secundair onderwijs Basisonderwijs De door de school verstrekte leermiddelen en de verplichte activiteiten moeten vrij blijven van reclame en sponsoring. Tijdens de facultatieve activiteiten is sponsoring toegelaten op voorwaarde dat louter melding wordt gemaakt van de naam van de sponsor. Dossier Kinderen en Reclame, Gezinsbond, juni

7 Secundair onderwijs De or de inrichtende macht verstrekte leermiddelen moeten vrij blijven van eclame en sponsoring. Zowel verplichte als facultatieve activiteiten mogen gesponsord worden op voorwaarde dat enkel melding wordt gemaakt van de naam van de sponsor. Klachten m.b.t. de overtreding van deze bepalingen kunnen worden ingediend bij de Commissie Zorgvuldig Bestuur. Deze commissie treedt in de plaats van de Commissie Laakbare Praktijken. Wanneer de klacht gegrond is, kan de commissie beslissen om een gedeeltelijke terugbetaling van de werkingsmiddelen van de betrokken school op te leggen Standpunt m.b.t. reclame en sponsoring op school T.a.v. de overheid Reclame en sponsoring op school mag niet worden toegelaten. Het verbod moet bovendien in duidelijke regelgeving worden opgenomen zodat geen twijfel meer bestaat over wat wel en niet kan. Daarmee gepaard moet aan de ouders de mogelijkheid om klacht in te dienen bij de commissie Zorgvuldig Bestuur beter bekend worden gemaakt en moet tegelijkertijd de drempel om klacht in te dienen, worden verlaagd. Het toelaten van reclame en commerciële activiteiten op school kan geen aanvaardbare oplossing zijn voor een gebrek aan middelen. Het behoort niet tot de taken van scholen om te zoeken naar sponsors of op zoek te gaan naar inkomsten via reclame. De overheid moet de scholen voldoende middelen ter beschikking stellen om hun doelstelling op een behoorlijke manier te bereiken. Zo gaat de Gezinsbond niet akkoord met de bepaling in het Mozaïekdecreet dat sponsoring van activiteiten in het secundair onderwijs wel toelaat. De Gezinsbond wil niet dat de onderwijsdoelstellingen in het gedrang komen, dat de reclame de inhoud van het onderwijs beïnvloedt of de objectiviteit ervan in het gedrang brengt. Met reclame en sponsoring ter gelegenheid van occasionele activiteiten waarbij de school geen educatieve functie vervult, zoals schoolfeesten e.d. heeft de Gezinsbond geen moeite, voor zover ze niet beschouwd kunnen worden als activiteiten die misbruik maken van kinderen en van hun vertrouwen in leerkrachten en de school. Voorwaarde is dat dit in samenspraak met de ouderverenigingen of participatieraad gebeurt. Met betrekking tot het specifieke probleem van het technisch en beroepsonderwijs, het ontbreken van de nodige middelen daar om de nodige apparatuur aan te schaffen, ziet de Gezinsbond ook hier sponsoring niet als middel om dit op te vangen. Het behoort in de eerste plaats niet tot de taken van een schooldirecteur om te zoeken naar sponsors en bovendien creëert dergelijk systeem waarbij de kwaliteit afhangt van de sponsors mogelijks onderwijs met twee snelheden, scholen die wel beroep kunnen doen op tal van sponsors en andere die dat niet kunnen. Om die reden is de Gezinsbond voorstander van het uitbouwen van de Regionale Technologische Centra, als virtuele centra die in samenwerking met bedrijven hoogwaardige apparatuur ter beschikking stellen van onder andere scholen in de regio. Dossier Kinderen en Reclame, Gezinsbond, juni

8 T.a.v. de scholen Kinderen kritisch leren omgaan met de veelheid aan informatie die ze voorgeschoteld krijgen, behoort tot de eindtermen. Het is voor de Gezinsbond duidelijk dat het leren omgaan met reclame, het leren interpreteren van reclame daar een belangrijk deel moet van uit maken. Scholen zouden ook reeds van in de eerste jaren van het basisonderwijs daar aandacht moeten aan besteden. Wij vragen aan de scholen om zelf de nodige discipline aan de dag te leggen m.b.t. reclame en sponsoring op school. Zo zouden scholen sterk moeten overwegen drankautomaten met reclame te weren uit hun scholen. In elk geval moet elke school ook mede vanuit gezondheids- en milieuoverwegingen drinkwaterfonteintjes voorzien zodat leerlingen niet verplicht zijn drank aan te kopen. In diezelfde redenering moet indien er voedingswaren worden verkocht op school, wat wettelijk mag, ervoor gezorgd worden dat een variëteit aan gezonde producten wordt aangeboden T.a.v. van de ouders Ook ouders hebben een verantwoordelijkheid in het vormen van hun kinderen tot bewuste consument. Zij zijn de eersten die hun kinderen moeten leren omgaan met reclame. Daarnaast is het belangrijk dat ouders ermee over waken dat het onderwijs niet beïnvloed wordt door reclame en sponsoring. Via ouderverenigingen of participatieraden enerzijds kunnen zij daarin een rol spelen, anderzijds kunnen zij overtredingen aanklagen en actief opkomen voor de belangen van hun kinderen. 6. Reclame op televisie en andere audiovisuele media 6.1. Probleemstelling Televisiereclame maakt een groot deel uit van het budget van de reclame die naar kinderen gericht wordt. De Gezinsbond heeft in het verleden reeds een standpunt ingenomen inzake kinderreclame op TV. De laatste jaren is er zowel politiek als op technisch vlak heel wat veranderd. Het huidige bondsstandpunt is dus aan herziening toe. Zowel op Europees als op Vlaams vlak zijn er weinig of geen regels die kinderen beschermen tegen commerciële druk en uitbuiting en die een evenwicht beogen tussen de rechten van het kind enerzijds en de rechten van de reclamemakers anderzijds. Op Vlaams niveau bestaat er een sperperiode voor reclame rond kinderprogramma s, de zogenaamde vijfminutenregel. Deze regel houdt een verbod in op reclame binnen de 5 minuten vóór en na programma s gericht op kinderen onder de 12 jaar. Behoudens Zweden, is België de enige in Europa met zo n strenge beperking. In een resolutie die in 2000 werd aangenomen door het Vlaams Parlement, vraagt het Vlaams Parlement aan de Vlaamse regering de inspanningen van het Zweeds voorzitterschap van de Europese Unie voluit te steunen, om tot een Europese regeling in verband met kinderreclame te komen, meer bepaald door een veralgemening van de zogenaamde vijfminutenregel. Deze regel staat ernstig onder druk. Zij veroorzaakt immers een concurrentienadeel ten opzichte van buitenlandse zenders. Dit is een argument waarvoor de Europese Commissie zeer gevoelig is. Dossier Kinderen en Reclame, Gezinsbond, juni

9 Bovendien stellen we vast dat VTM deze regel systematisch omzeilt. Ook werd vastgesteld dat kinderen massaal naar familieprogramma s kijken, waarbij dit verbod uiteraard niet van toepassing is. De Europese TV-richtlijn, die de basis vormt voor de televisiewetgeving in de lidstaten, wordt momenteel herzien. Vraag is natuurlijk of de strenge Vlaamse regeling kan doorgedrukt worden op Europees niveau. De kans daartoe is klein. Zo is de Europese Commissie, die sterk onder druk staat van de reclamelobby, geen voorstander van een strengere reglementering. Maar zelfs op Belgisch niveau kon tot voor kort niet met een gemeenschappelijk standpunt worden naar buiten getreden. De Franse Gemeenschap was de vijfminutenregel immers niet genegen. Recent werd echter in de beheersovereenkomst tussen de Franse Gemeenschap en de RTBF de vijfminutenregel ingeschreven. Zij heeft uitwerking vanaf begin 2003, maar is uiteraard enkel van toepassing op de openbare omroep. Er is nog geen juridische oplossing voor het probleem hoe een nationale wetgeving kan afgedwongen worden ten aanzien van reclame afkomstig uit een andere lidstaat. Kinderen worden door de reclamesector een steeds belangrijker doelwit. De huidige regelgeving is niet meer aangepast aan deze ontwikkeling, zij gaat niet ver genoeg en, zeer belangrijk, ze is onvoldoende afdwingbaar. Op het vlak van audiovisuele media ontwikkelen de nieuwe technieken zich razendsnel. Door de komst van de digitale televisie worden gepersonaliseerde communicatie en interactieve reclamespots mogelijk. Deze nieuwe technieken bieden uiteraard een enorm potentieel om kinderen te bereiken. Bovendien werd een techniek ontwikkeld om reclame te plaatsen tegelijkertijd of in de rand van een programma (gebruik van split screens ). Ook virtuele reclame, vooral gebruikt bij sportprogramma s, is perfect mogelijk. Ook deze techniek zal de kinderen enorm aanspreken, want het vindt plaats midden in de actie, wanneer en waar je wilt. Door deze nieuwe technieken kan reclame geplaatst worden op momenten en plaatsen waar reclame voorheen niet mogelijk was Wetgeving en regulering Artikel 17 Verdrag inzake de Rechten van het Kind: De staten die partij zijn dienen de ontwikkeling aan te moedigen van passende richtlijnen voor de bescherming van het kind tegen informatie en materiaal die schadelijk zijn voor zijn of haar welzijn. Artikel 16 Europese TV-richtlijn: Televisiereclame mag minderjarigen geen morele of fysieke schade berokkenen en moet daarom voldoen aan de volgende criteria voor hun bescherming : a. zij mag minderjarigen niet rechtstreeks tot de aankoop van een bepaald product of dienst aanzetten door te profiteren van hun onervarenheid of hun goedgelovigheid; b. zij mag minderjarigen er niet rechtstreeks toe aanzetten hun ouders of anderen te overreden tot de aankoop van producten of diensten waarvoor reclame wordt gemaakt; c. zij mag niet profiteren van het speciale vertrouwen dat minderjarigen hebben in ouders, leerkrachten of anderen d. zij mag minderjarigen niet zonder reden in gevaarlijke situaties tonen. Artikel 81, 5 van het Vlaamse Omroepdecreet: In programma s van religieuze erediensten, in godsdienstige en levensbeschouwelijke programma s, in journaals en in kinderprogramma s mag geen reclame worden ingelast. In de onmiddellijke omgeving van kinderprogramma s mag geen reclame worden uit- Dossier Kinderen en Reclame, Gezinsbond, juni

10 gezonden. Met onmiddellijke omgeving wordt bedoeld binnen een tijdsbestek van 5 minuten vóór en na het kinderprogramma. Artikel 116ter 1 en 116 septimes van het Vlaamse Omroepdecreet: Het toezicht over de naleving van de voorschriften inzake reclame en sponsoring op radio en televisie wordt toevertrouwd aan het Vlaams Commissariaat voor de Media. In geval van inbreuk kan het Commissariaat voor de Media aan de betrokken omroep een waarschuwing geven met de vraag de overtreding stop te zetten, een administratieve geldboete opleggen of desgevallend overgaan tot de schorsing of de intrekking van de machtiging om reclame uit te zenden of om sponsoring aan te wenden. B. Vl. Reg. 20 september 1995 houdende vaststelling van de code voor reclame en sponsoring op radio en televisie: de Code voor reclame en sponsoring bevat specifieke bepalingen in verband met reclame voor suikerhoudend snoepgoed (verplichte afbeelding van logo met verwijzing naar tandenborstel: art. 13 1) en een verbod van reclame voor speelgoed dat op wapens lijkt en aanzet tot gewelddadige, racistische of xenofobe gedragingen (art. 13 2). Naast de bestaande wetgeving bestaat er ook een vorm van zelfregulering. Zo oefent de Jury voor Eerlijke Praktijken inzake Reclame (JEP) onder andere toezicht uit op de naleving van de Internationale Code voor het reclamewezen die, sinds 1937, door de Internationale Kamer van Koophandel wordt opgesteld en aangepast. Deze code bevat een aantal richtlijnen met betrekking tot reclame voor kinderen. Zo moet reclame duidelijk herkenbaar worden gemaakt wanneer er mogelijkheid is tot verwarring met programma s. Reclame mag maatschappelijke waarden niet ondermijnen door te suggereren dat alleen al door het bezit of het gebruik van het product het kind fysiek, sociaal of psychologisch bevoordeeld is ten opzichte van andere kinderen enz Standpunt m.b.t. reclame en sponsoring op TV en andere audiovisuele media De oplossing situeert zich op twee niveaus: aanpassing van de regelgeving enerzijds en de verantwoordelijkheid van de ouders anderzijds Aanpassing van de regelgeving De Vlaamse regelgeving is gebaseerd op de Europese TV-richtlijn. Deze TVrichtlijn wordt momenteel herzien. De Bond streeft ernaar dat de bekommernis om de bescherming van minderjarigen in de nieuwe richtlijn behouden blijft en meer wordt dan enkel een principeverklaring. In onze voorstellen tot aanpassing van de regelgeving werd gezocht naar bepaalde principes ter bescherming van minderjarigen, die zouden kunnen gelden ongeacht het medium of gebruikte techniek. Artikel 16 van de Europese TV-richtlijn meer specifiëren. Artikel 16 voorziet in een bescherming van minderjarigen tegen TV-reclame. Deze bepalingen zijn zeer vaag. Zo wordt gesteld dat televisiereclame minderjarigen geen morele of fysieke schade mag berokkenen. De Gezinsbond pleit voor: Een veralgemening van de vijfminutenregel rond kinderprogramma s op Europees niveau. Met kinderprogramma s wordt bedoeld programma s gericht op kinderen onder de 12 jaar. Studies tonen immers aan dat Dossier Kinderen en Reclame, Gezinsbond, juni

11 kinderen slechts vanaf de leeftijd van 12 jaar de bedoeling van de reclame volledig kunnen vatten. Meer specifieke beschermingen zoals tijdsbeperkingen voor reclame voor bepaalde producten, uitzenduren voor reclame voor bepaalde producten. Een verbod op reclame op gelijk welke manier tijdens kinderprogramma s. Kinderprogramma s mogen in Vlaanderen niet onderbroken worden door reclame. Op Europees niveau mag dat wel als het programma langer dan 30 minuten duurt. Een uitbreiding van de Europese TV-richtlijn met de nieuwe reclametechnieken (zoals split screen, virtuele reclame) en specifieke bescherming van minderjarigen in het kader hiervan. Een Europese regeling die de afdwingbaarheid regelt van nationale wetgeving t.a.v. reclame afkomstig uit een ander lidstaat. De TV-richtlijn moet een duidelijke definitie geven van product placement en een uitdrukkelijk verbod deze techniek te gebruiken in kinderprogramma s. Er is bijvoorbeeld sprake van product placement als men een reis kan winnen door deel te nemen aan de televoting tijdens een populair zondagavondprogramma. Product placement is op Vlaams niveau verboden. Toch wordt dit verbod regelmatig overtreden. Het Commissariaat voor de Media kan sancties opleggen maar heeft nog geen klachten ontvangen. In de Europese Richtlijn wordt product placement vooralsnog niet verboden. De opmaak van een code op Europees niveau waaraan onderzoeksbureau s die onderzoek voeren naar de effecten van reclame en marketing op kinderen, zich moeten houden. Een regeling m.b.t. reclame tijdens en rond familieprogramma s. Er werd immers vastgesteld dat kinderen massaal naar familieprogramma s kijken. Er zou bijvoorbeeld ene verbod kunnen voorzien worden om reclame te voeren voor bepaalde producten vóór een bepaald uur of een verbod voor reclame in het programma zelf. Ontwikkelen en promoten van EPG (electronic program guides). Deze gidsen kunnen op basis van je interesse programma s kiezen om te bekijken. De overheid moet de nodige middelen uittrekken ter ondersteuning van de mediaopvoeding en de vorming van ouders en kinderen. Uiteraard kan de Gezinsbond hier een belangrijke rol spelen. Zo zou er van overheidswege extra financiële steun kunnen voorzien aan organisaties en initiatieven die audiovisuele vorming aan kinderen en volwassenen bieden. Ook moeten de nodige middelen worden voorzien voor de ondersteuning van audiovisuele opvoeding via het onderwijs. Het vrijmaken van een substantieel budget bedoeld om de productie en aankoop van goede kinderprogramma s te stimuleren. Een efficiënte controle op de naleving van de voorschriften: vlug optreden tegen inbreuken en aangepaste sancties. Dossier Kinderen en Reclame, Gezinsbond, juni

12 Efficiëntere en laagdrempelige manieren om klacht in te dienen. De kijkers/gebruikers ergeren zich nu vaak aan bepaalde overtredingen inzake reclame, doch weten niet waar zij met hun klacht terechtkunnen. Dit wijst tevens op de nood aan een informatiecampagne met als doel bekendmaking van de regelgeving en de mogelijkheden om klacht in te dienen. Vermits de mensen de weg niet kennen waarlangs zij klacht kunnen indienen, doen zij ook de moeite niet meer. Dergelijke verbetering van de klachtmogelijkheden zou dus leiden tot een activering van de consument. Het opnemen van specifieke bepalingen ter bescherming van minderjarigen in de Europese Richtlijn tot bescherming van personen m.b.t. het verwerken van persoonsgegevens 4 en de vrije circulatie van die gegevens. Deze richtlijn vormt de basis voor de Belgische privacywet. Nu kunnen adverteerders via het Internet aan kinderen vragen om bepaalde persoonlijke gegevens over zichzelf of over hun gezin mee te delen. Deze gegevens worden dan gebruikt om aan direct marketing te doen naar de kinderen toe. Tot op heden bestaat er geen specifieke bescherming van minderjarigen hiertegen. In de VS werd hierover al wel een wet gestemd. Het opnemen van specifieke bepalingen tot bescherming van minderjarigen in de Europese Richtlijn inzake elektronische handel (e-commerce). 5 Deze richtlijn bevat wel een aantal voorschriften inzake commerciële communicatie ter bescherming van de consument, doch geen specifieke beschermingsmaatregelen ten aanzien van minderjarigen. Wel wordt het opstellen van gedragscodes ter bescherming van minderjarigen gestimuleerd. Ontwikkeling en promoten van filtersoftware voor reclame. Uitwerken van een code inzake kinderen en reclame, in samenwerking met de reclamesector. Het opleggen van beperkingen op Europees niveau is noodzakelijk, maar de creativiteit van reclamemakers om deze beperkingen te omzeilen kent geen grenzen. Er worden constant nieuwe technieken ontwikkeld waaraan de wetgeving niet is aangepast. Deze nieuwe technieken laten toe om reclame op een nog meer efficiënte en verfijnde wijze te voeren naar kinderen toe. Bovendien krijgen de kinderen steeds meer zenders te zien. De regelgeving zal de praktijk dus steeds achterna hollen. De Gezinsbond pleit voor een combinatie van zelfregulering enerzijds en minimumnormen op Europees niveau anderzijds Verantwoordelijkheid van de ouders Ook de ouders spelen een belangrijke rol in de vorming en de begeleiding van kinderen bij het kijken naar reclame: uitleggen van marktmechanismen, rol van reclame verduidelijken, de technieken die in de reclame worden gebruikt leren onderkennen. Volgens de reclamelobby zijn ouders niet bezorgd om de invloed van reclame in en rond kinderprogramma s. Ouders moeten leren hoe zij hun kinderen het best begeleiden bij het kijken naar reclame. 4 5 Richtlijn 95/46/EG van Persoonsgegevens in het kader van deze richtlijn is iedere informatie betreffende een geïdentificeerde of identificeerbare persoon. Het betreft dus alle gegevens die toelaten om iemand te identificeren. Richtlijn 2000/31/EG van 08/06/2000. Dossier Kinderen en Reclame, Gezinsbond, juni

13 7. Samenvatting van het standpunt van de Gezinsbond Standpunt aangaande reclame en sponsoring op school T.a.v. de overheid Reclame en sponsoring op school mag niet worden toegelaten Het toelaten van reclame en sponsoring op school is geen aanvaardbare oplossing voor een gebrek aan middelen. Reclame mag de inhoud van het onderwijs niet beïnvloeden of de objectiviteit ervan in het gedrang brengen. Reclame en sponsoring ter gelegenheid van occasionele activiteiten, waarbij de school geen educatieve functie vervult, kan wel. De Gezinsbond is voorstander van het uitbouwen van de Regionale Technologische Centra om het specifieke probleem van het ontbreken van de nodige middelen in het technisch en beroepsonderwijs op te lossen. T.a.v. de scholen Scholen moeten kinderen kritisch leren omgaan met reclame. Scholen moeten zelf de nodige discipline aan de dag leggen m.b.t. reclame en sponsoring op school. T.a.v. de ouders Ouders hebben de verantwoordelijkheid om hun kinderen op te voeden tot bewuste consumenten. Ouders moeten er via participatieraden en ouderverenigingen mee over waken dat het onderwijs niet beïnvloed wordt door reclame en sponsoring. Overtredingen moeten aangeklaagd worden. Standpunt m.b.t. reclame en sponsoring op TV en andere audiovisuele media Meer specifieke en concrete beschermingen van minderjarigen in de Europese TVrichtlijn. Een veralgemening van de vijfminutenregel rond kinderprogramma s op Europees niveau Uitbreiding van de Europese TV-richtlijn met de nieuwe reclametechnieken en specifieke bescherming van minderjarigen hiertegen Een Europese regeling die de afdwingbaarheid regelt van nationale wetgeving t.a.v. reclame afkomstig uit een andere lidstaat Een verbod op product placement in kinderprogramma s Een Europese code voor onderzoeksbureau s Een regeling m.b.t. reclame tijdens en rond familieprogramma s Ontwikkeling en promotie van EPG Een substantieel budget vrijmaken om de productie en aankoop en goede kinderprogramma s te stimuleren Efficiënte controle op de naleving van de voorschriften en efficiënte manieren om klacht in te dienen Het opnemen van specifieke beschermingen van minderjarigen in de Europese richtlijn tot bescherming van personen m.b.t. het verwerken van persoonsgegevens en de vrije circulatie van die gegevens. Het opnemen van specifieke beschermingen van minderjarigen in de Europese richtlijn inzake elektronische handel Ontwikkelen van filtersoftware voor reclame Uitwerken van een code inzake kinderen en reclame, in samenwerking met de reclamesector De overheid moet de nodige middelen uittrekken ter ondersteuning van de mediaopvoeding en de vorming van ouders en kinderen Dossier Kinderen en Reclame, Gezinsbond, juni

KINDEREN EN RECLAME OP TV

KINDEREN EN RECLAME OP TV 1 AANBEVELING KINDEREN EN RECLAME OP TV Commissie voor cultuur, media en sport. Voorstel van decreet van de heer Carl Decaluwe c.s. houdende wijziging van artikel 82 van de decreten betreffende de radio-omroep

Nadere informatie

nr. 265 van WILFRIED VANDAELE datum: 14 juli 2015 aan SVEN GATZ Media - Ontwikkelingen commerciële communicatie

nr. 265 van WILFRIED VANDAELE datum: 14 juli 2015 aan SVEN GATZ Media - Ontwikkelingen commerciële communicatie SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 265 van WILFRIED VANDAELE datum: 14 juli 2015 aan SVEN GATZ VLAAMS MINISTER VAN CULTUUR, MEDIA, JEUGD EN BRUSSEL Media - Ontwikkelingen commerciële communicatie De doorbraak van

Nadere informatie

JEP Jury voor Ethische Praktijken inzake reclame

JEP Jury voor Ethische Praktijken inzake reclame JEP Jury voor Ethische Praktijken inzake reclame Bart Du Laing Secretaris Voorstelling van de JEP De JEP is het zelfdisciplinair controle-orgaan van de reclamesector in België.(www.jep.be). Opgericht in

Nadere informatie

BIJLAGE: CODE VOOR RECLAME EN SPONSORING OP RADIO EN TELEVISIE

BIJLAGE: CODE VOOR RECLAME EN SPONSORING OP RADIO EN TELEVISIE Besluit van de Vlaamse Regering houdende vaststelling van de code voor reclame en sponsoring op radio en televisie Datum 20.09.1995 ART. 1. De code voor reclame en sponsoring op radio en televisie wordt

Nadere informatie

COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR. BETREFT: Bijdrage voor een verkeersongevallenverzekering voor leerlingen.

COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR. BETREFT: Bijdrage voor een verkeersongevallenverzekering voor leerlingen. COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR CZB/V/KSO/2003/24 BETREFT: Bijdrage voor een verkeersongevallenverzekering voor leerlingen. 1. PROCEDURE 1.1 Ontvangstdatum: 29/08/2003 1.2 Vraag - Vraag van het Vlaams Verbond

Nadere informatie

Voorstelling Vlaamse Regulator voor de Media (VRM)

Voorstelling Vlaamse Regulator voor de Media (VRM) Voorstelling Vlaamse Regulator voor de Media (VRM) Wat is de VRM? / Wat doet de VRM? Het Mediadecreet Taken en structuur Enkele recente cases Wat is de VRM? / Wat doet de VRM VRM is de onafhankelijke toezichthouder

Nadere informatie

KINDER- EN JEUGDRECLAMECODE (KJC) G

KINDER- EN JEUGDRECLAMECODE (KJC) G KINDER- EN JEUGDRECLAMECODE (KJC) G Code voor reclame-uitingen die kennelijk geheel of gedeeltelijk tot kinderen en minderjarigen/jeugdigen worden gericht. Preambule De wijze waarop kinderen en minderjarigen/jeugdigen

Nadere informatie

Ontwerp van Decreet betreffende het onderwijs XIII, Parl.St. Vlaams Parlement, 2000-2001, nr. 729

Ontwerp van Decreet betreffende het onderwijs XIII, Parl.St. Vlaams Parlement, 2000-2001, nr. 729 Advies Kosteloos lager en secundair onderwijs Commissie voor Onderwijs, Vorming en Wetenschapsbeleid. Ontwerp van Decreet betreffende het onderwijs XIII, Parl.St. Vlaams Parlement, 2000-2001, nr. 729 Stuk

Nadere informatie

COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR. BETREFT: Secundair onderwijs: Reclame bij online educatief spel.

COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR. BETREFT: Secundair onderwijs: Reclame bij online educatief spel. COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR CZB/V/KSO/2005/125 BETREFT: Secundair onderwijs: Reclame bij online educatief spel. 1. PROCEDURE 1.1 Ontvangst: 16.12.2005 1.2 Verzoeker Privé-bedrijf. 1.3 CZB Een mail werd

Nadere informatie

COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR. BETREFT: Verkoop van softwarelicentie via school aan leerlingen.

COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR. BETREFT: Verkoop van softwarelicentie via school aan leerlingen. COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR CZB/V/GZ/2005/117 BETREFT: Verkoop van softwarelicentie via school aan leerlingen. 1. PROCEDURE 1.1 Ontvangstdatum: 28.10.2005 1.2 Verzoeker Een personeelslid van het Departement

Nadere informatie

Commissie Zorgvuldig Bestuur

Commissie Zorgvuldig Bestuur Commissie Zorgvuldig Bestuur CZB/V/KBO/2012/318 BETREFT: deelname aan het project Doe de klik van Electrabel 1. PROCEDURE 1.1. Ontvangst: 26 oktober 2012 1.2. Vraagsteller [X], directeur van een Gemeenteschool

Nadere informatie

FAQ Solden en Sperperiode Wet betreffende marktpraktijken en consumentenbescherming (WMPC)

FAQ Solden en Sperperiode Wet betreffende marktpraktijken en consumentenbescherming (WMPC) FAQ Solden en Sperperiode Wet betreffende marktpraktijken en consumentenbescherming (WMPC) 1. Wanneer starten de solden onder de WMPC? De bestaande soldenperiodes werden onder de nieuwe wet niet gewijzigd.

Nadere informatie

AMENDEMENTEN 1-21. NL In verscheidenheid verenigd NL 2012/2132(INI) 28.11.2012. Ontwerpadvies Vicente Miguel Garcés Ramón. PE500.

AMENDEMENTEN 1-21. NL In verscheidenheid verenigd NL 2012/2132(INI) 28.11.2012. Ontwerpadvies Vicente Miguel Garcés Ramón. PE500. EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie interne markt en consumentenbescherming 28.11.2012 2012/2132(INI) AMENDEMENTEN 1-21 Vicente Miguel Garcés Ramón (PE500.516v01-00) Toepassing van Richtlijn 2010/13/EU,

Nadere informatie

COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR. BETREFT: Basisonderwijs: Reclame voor externen via de school.

COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR. BETREFT: Basisonderwijs: Reclame voor externen via de school. COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR CZB/V/KBO/2007/162 BETREFT: Basisonderwijs: Reclame voor externen via de school. 1. PROCEDURE 1.1 Ontvangstdatum: 20.03.2007 1.2 Verzoeker Directeur Basisschool. 1.3 CZB Een

Nadere informatie

FAQ over de solden en de sperperiode

FAQ over de solden en de sperperiode FAQ over de solden en de sperperiode Boek VI Marktpraktijken en consumentenbescherming van het Wetboek van economisch recht (Boek VI WER) 1. Wanneer beginnen de solden?... 2 2. Welke sectoren kunnen deelnemen

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 14 januari 2002 (24.01) (OR. es) 5157/02 STUP 3

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 14 januari 2002 (24.01) (OR. es) 5157/02 STUP 3 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 14 januari 2002 (24.01) (OR. es) 5157/02 STUP 3 NOTA van: aan: Betreft: het voorzitterschap de Groep Drugshandel Ontwerp-conclusies van de Raad betreffende de noodzaak

Nadere informatie

VOORSTEL VAN RESOLUTIE van de heer Ludo Sannen betreffende sponsoring en reclame op school 25 september 1998 Stuk 1134 (1997-1998) Nr.

VOORSTEL VAN RESOLUTIE van de heer Ludo Sannen betreffende sponsoring en reclame op school 25 september 1998 Stuk 1134 (1997-1998) Nr. VOORSTEL VAN RESOLUTIE van de heer Ludo Sannen betreffende sponsoring en reclame op school 25 september 1998 Stuk 1134 (1997-1998) Nr. 1 TOELICHTING DAMES EN HEREN, Er mag niet de minste onduidelijkheid

Nadere informatie

RAAD VOOR HET VERBRUIK ADVIES

RAAD VOOR HET VERBRUIK ADVIES RVV 379 RAAD VOOR HET VERBRUIK ADVIES over de uitbreiding van de toepassing van de gedragscode inzake bankmarketing gericht op jongeren tot de verzekeringssector. Brussel, 3 mei 2007 SAMENVATTING De Raad

Nadere informatie

CODE SOCIAL MEDIA MARKETING

CODE SOCIAL MEDIA MARKETING CODE SOCIAL MEDIA MARKETING Toelichting De Code Social Media Marketing maakt een begin met het reguleren van reclame- en marketingactiviteiten via social media. De Code beoogt transparantie in social marketing

Nadere informatie

COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR. BETREFT: Secundair onderwijs: Politieke uitspraken in de les zedenleer.

COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR. BETREFT: Secundair onderwijs: Politieke uitspraken in de les zedenleer. COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR CZB/KL/KSO/2007/185 BETREFT: Secundair onderwijs: Politieke uitspraken in de les zedenleer. 1. PROCEDURE 1.1 Ontvangst: 16.11.2007 1.2 Verzoeker Ouder van een leerling. 1.3

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT VOORSTEL VAN RESOLUTIE. van de heer Ludo Sannen. betreffende sponsoring en reclame op school. Stuk 1134 (1997-1998) Nr.

VLAAMS PARLEMENT VOORSTEL VAN RESOLUTIE. van de heer Ludo Sannen. betreffende sponsoring en reclame op school. Stuk 1134 (1997-1998) Nr. Stuk 1134 (1997-1998) Nr. 1 VLAAMS PARLEMENT Zitting 1997-1998 25 september 1998 VOORSTEL VAN RESOLUTIE van de heer Ludo Sannen betreffende sponsoring en reclame op school 2572 Stuk 1134 (1997-1998) Nr.

Nadere informatie

SPERPERIODE KINDERFEESTEN

SPERPERIODE KINDERFEESTEN ADVIES SPERPERIODE KINDERFEESTEN Commissie voor Welzijn, Volksgezondheid en Gelijke Kansen. Voorstel van resolutie van Mevr. Riet Van Cleuvenbergen c.s. betreffende het vrijwillig respecteren van een sperperiode

Nadere informatie

2013 Monitoring Report

2013 Monitoring Report 2013 Monitoring Report Executive summary Monitoring 2013 TV advertsing Websites Basisscholen Conclusie 2013 Monitoring Report Executive summary & Key findings Verantwoorde reclame en marketing naar kinderen

Nadere informatie

Grip op reclame Social Media

Grip op reclame Social Media DDMA PRIVACY AUTORITEIT - CONSUMENTEN HANDBOEK Grip op reclame Social Media PRAKTISCH ADVIES BIJ COMMERCIËLE COMMUNICATIE Voorwoord Aan de hand van concrete informatie en handige checklists bieden wij

Nadere informatie

COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR. BETREFT: Misleidende informatie op website over het onderwijsaanbod

COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR. BETREFT: Misleidende informatie op website over het onderwijsaanbod COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR CZB/KL/VO/2012/316 BETREFT: Misleidende informatie op website over het onderwijsaanbod 1. PROCEDURE 1.1. Ontvangst: 25.09.2012 1.2. Verzoeker [A], directeur cvo 1.3. Verweerder

Nadere informatie

Evaluatieverslag 2008. Evaluatie van de toepassing door de JEP van het Convenant inzake gedrag en reclame met betrekking tot alcoholhoudende dranken

Evaluatieverslag 2008. Evaluatie van de toepassing door de JEP van het Convenant inzake gedrag en reclame met betrekking tot alcoholhoudende dranken Evaluatieverslag 2008 Evaluatie van de toepassing door de JEP van het Convenant inzake gedrag en reclame met betrekking tot alcoholhoudende dranken Ter herinnering : Op 12 mei 2005, hebben de Raad voor

Nadere informatie

PROCEDURES COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR

PROCEDURES COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR www.ond.vlaanderen.be/zorgvuldigbestuur PROCEDURES COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR - ZORGVULDIG BESTUUR Kosteloosheid basisonderwijs, kosteloze toegang secundair onderwijs, oneerlijke concurrentie, handelsactiviteiten,

Nadere informatie

betreffende het vergroten van de verantwoordelijkheid van ouders voor de succesvolle schoolloopbaan van hun leerplichtige kinderen

betreffende het vergroten van de verantwoordelijkheid van ouders voor de succesvolle schoolloopbaan van hun leerplichtige kinderen stuk ingediend op 969 (2010-2011) Nr. 1 16 februari 2011 (2010-2011) Voorstel van resolutie van de heer Marino Keulen en de dames Marleen Vanderpoorten en Irina De Knop betreffende het vergroten van de

Nadere informatie

Instructie: Rollenspel EU

Instructie: Rollenspel EU Instructie: Rollenspel EU Korte omschrijving werkvorm In dit rollenspel bestaat het Europees Parlement uit vijf fracties die uit verschillende nationaliteiten bestaan. Van elk van de bijbehorende regeringen

Nadere informatie

Reclame en marketing: een gemeenschappelijk kader voor beroepsbeoefenaars

Reclame en marketing: een gemeenschappelijk kader voor beroepsbeoefenaars Reclame en marketing: een gemeenschappelijk kader voor beroepsbeoefenaars van de drie Instituten De reclame, het promoten van de diensten, de marketing, oftewel de communicatie vormt het verlengstuk van

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT 2009-2014. Zittingsdocument 23.1.2014 B7-0000/2014 ONTWERPRESOLUTIE. naar aanleiding van vraag voor mondeling antwoord B7-0000/2014

EUROPEES PARLEMENT 2009-2014. Zittingsdocument 23.1.2014 B7-0000/2014 ONTWERPRESOLUTIE. naar aanleiding van vraag voor mondeling antwoord B7-0000/2014 EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Zittingsdocument 23.1.2014 B7-0000/2014 ONTWERPRESOLUTIE naar aanleiding van vraag voor mondeling antwoord B7-0000/2014 ingediend overeenkomstig artikel 115, lid 5, van het

Nadere informatie

Reclamecode Social Media (RSM)

Reclamecode Social Media (RSM) Reclamecode Social Media (RSM) De achtergrond van en een toelichting op de totstandkoming van deze code is als bijlage bij deze code opgenomen. 1. Reikwijdte De Reclamecode Social Media ( de Code ) heeft

Nadere informatie

NATIONALE KAMER VAN NOTARISSEN

NATIONALE KAMER VAN NOTARISSEN NATIONALE KAMER VAN NOTARISSEN Deontologische Code inzake notariële bemiddeling Aangenomen door de algemene vergadering op 7 oktober 2003 Gewijzigd door de algemene vergadering op 24 oktober 2006) Art.

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) 15528/02 ADD 1. Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) ENER 315 CODEC 1640

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) 15528/02 ADD 1. Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) ENER 315 CODEC 1640 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) 15528/02 ADD 1 ENER 315 CODEC 1640 ONTWERP-MOTIVERING VAN DE RAAD Betreft: Gemeenschappelijk

Nadere informatie

Decreet van 17 oktober 2003 (BS 10 november 2003) betreffende de kwaliteit van de gezondheids- en welzijnsvoorzieningen 1

Decreet van 17 oktober 2003 (BS 10 november 2003) betreffende de kwaliteit van de gezondheids- en welzijnsvoorzieningen 1 1 Decreet van 17 oktober 2003 (BS 10 november 2003) betreffende de kwaliteit van de gezondheids- en welzijnsvoorzieningen 1 Hoofdstuk 1. Algemene bepalingen Artikel 1. Dit decreet regelt een gemeenschapsaangelegenheid.

Nadere informatie

PUBLIC RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 1 april 2004 (06.04) (OR. en) 8083/04. Interinstitutioneel dossier: 2003/0193 (CNS) 2003/0194 (CNS) LIMITE

PUBLIC RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 1 april 2004 (06.04) (OR. en) 8083/04. Interinstitutioneel dossier: 2003/0193 (CNS) 2003/0194 (CNS) LIMITE Conseil UE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 1 april 2004 (06.04) (OR. en) PUBLIC Interinstitutioneel dossier: 2003/0193 (CNS) 2003/0194 (CNS) 8083/04 LIMITE VISA 62 COMIX 240 NOTA van: aan: nr. vorig

Nadere informatie

(Ingediend door mevrouw Sabine de Bethune en de heer Dirk Claes) TOELICHTING

(Ingediend door mevrouw Sabine de Bethune en de heer Dirk Claes) TOELICHTING Wetsvoorstel tot wijziging van de wet betreffende de bescherming van de gezondheid van de gebruikers op het stuk van de voedingsmiddelen en andere producten van 24 januari 1977 met het oog op het verbod

Nadere informatie

Datum: 3 maart 2011 Dossiernr: 2011/00115 Uitspraak: Aanbeveling Product / dienst:

Datum: 3 maart 2011 Dossiernr: 2011/00115 Uitspraak: Aanbeveling Product / dienst: Datum: 3 maart 2011 Dossiernr: 2011/00115 Uitspraak: Aanbeveling Product / dienst: (Tele) communicatie technologie Motivatie: Misl. Voornaamste kenmerken product Medium: Audiovisuele Mediadiensten De bestreden

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT ONTWERPVERSLAG. Commissie interne markt en consumentenbescherming 2008/2173(INI) 20.11.2008

EUROPEES PARLEMENT ONTWERPVERSLAG. Commissie interne markt en consumentenbescherming 2008/2173(INI) 20.11.2008 EUROPEES PARLEMENT 2004 2009 Commissie interne markt en consumentenbescherming 2008/2173(INI) 20.11.2008 ONTWERPVERSLAG over de bescherming van de consumenten, met name minderjarigen, met betrekking tot

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT VOORSTEL VAN DECREET. van de heer Michel Doomst

VLAAMS PARLEMENT VOORSTEL VAN DECREET. van de heer Michel Doomst Stuk 828 (1997-1998) Nr. 3 VLAAMS PARLEMENT Zitting 1998-1999 28 januari 1999 VOORSTEL VAN DECREET van de heer Michel Doomst houdende wijziging van de artikelen 78 en 79 van de decreten betreffende de

Nadere informatie

Boek I, titel 2 van het Wetboek van economisch recht Hoofdstuk 5. Definities eigen aan boek XIV:

Boek I, titel 2 van het Wetboek van economisch recht Hoofdstuk 5. Definities eigen aan boek XIV: Vrij beroep 1/ België Wet van 15 mei 2014 houdende invoeging van Boek XIV "Marktpraktijken en consumentenbescherming betreffende de beoefenaars van een vrij beroep" in het Wetboek van economisch recht

Nadere informatie

N Financiële planners A2 Brussel, 27 maart 2014 MH/SL-EDJ/AS 717-2014 ADVIES. over

N Financiële planners A2 Brussel, 27 maart 2014 MH/SL-EDJ/AS 717-2014 ADVIES. over N Financiële planners A2 Brussel, 27 maart 2014 MH/SL-EDJ/AS 717-2014 ADVIES over EEN ONTWERP VAN WET INZAKE HET STATUUT VAN EN HET TOEZICHT OP DE ONAFHANKELIJK FINANCIËLE PLANNERS EN INZAKE HET VERSTREKKEN

Nadere informatie

VLAAMSE REGULATOR VOOR DE MEDIA

VLAAMSE REGULATOR VOOR DE MEDIA VLAAMSE REGULATOR VOOR DE MEDIA ALGEMENE KAMER ZAAK VRM t. NV VLAAMSE RADIO- EN TELEVISIEOMROEP (dossier nr. 2007/415) BESLISSING nr. 2008/032 23 juni 2008. VRM t. NV VLAAMSE RADIO- EN TELEVISIEOMROEP

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Recht en Criminaliteit in cyberspace

EUROPEES PARLEMENT. Recht en Criminaliteit in cyberspace EUROPEES PARLEMENT TIJDELIJKE COMMISSIE ECHELON-INTERCEPTIESYSTEEM SECRETARIAAT MEDEDELING TEN BEHOEVE VAN DE LEDEN De leden treffen als aanhangsel een document aan met de titel Recht en Criminaliteit

Nadere informatie

ALGEMENE KAMER. ZAAK VAN VRM t. NV STUDIO 100 TV

ALGEMENE KAMER. ZAAK VAN VRM t. NV STUDIO 100 TV ALGEMENE KAMER ZAAK VAN VRM t. NV STUDIO 100 TV (dossier nr. 2016/216C) BESLISSING nr. 2016/012 7 maart 2016 VRM t. NV STUDIO 100 TV 1 In de zaak van VRM tegen NV Studio 100 TV, De Vlaamse Regulator voor

Nadere informatie

Artikel 3. Voordat de directeur besluit tot weigering van toelating stelt hij/zij de ouders in de gelegenheid hun zienswijze naar voren te brengen.

Artikel 3. Voordat de directeur besluit tot weigering van toelating stelt hij/zij de ouders in de gelegenheid hun zienswijze naar voren te brengen. Regeling toelating, schorsing en verwijdering leerlingen van MosaLira stichting voor leren, onderwijs en opvoeding. Vastgesteld door AD d.d. 9 juni 2010 Algemeen Artikel 1. Deze regeling verstaat onder:

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijwetenschappen havo 2009 - I

Eindexamen maatschappijwetenschappen havo 2009 - I Opgave 4 De invloed van tv-reclame tekst 8 Ongezond eetgedrag door tv Onderzoeker: vergroot reclameweerbaarheid van kinderen 2 Tv-kijken is veel slechter voor kinderen dan werd aangenomen, bleek vorige

Nadere informatie

COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR

COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR CZB/KL/KSO/2003/10 BETREFT: Boete en kosten bij het inzamelen van geld voor ontwikkelingssamenwerking. 1. PROCEDURE 1.1 Ontvangst: 28/03/2003 1.2 Verzoeker : ouder 1.3 Verweerder

Nadere informatie

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid SCSZ/12/339 BERAADSLAGING NR. 12/112 VAN 4 DECEMBER 2012 MET BETREKKING TOT DE MEDEDELING VAN PERSOONSGEGEVENS

Nadere informatie

Vlaamse Regering. De Vlaamse minister van Werkgelegenheid en Toerisme,

Vlaamse Regering. De Vlaamse minister van Werkgelegenheid en Toerisme, Vlaamse Regering MINISTERIEEL BESLUIT TOT UITVOERING VAN DE ARTIKELEN 7, 5 EN 13, TWEEDE LID VAN HET DECREET VAN 13 APRIL 1999 MET BETREKKING TOT DE PRIVATE ARBEIDSBEMIDDELING IN HET VLAAMSE GEWEST De

Nadere informatie

Vlaamse Regering. De Vlaamse minister van Werkgelegenheid en Toerisme,

Vlaamse Regering. De Vlaamse minister van Werkgelegenheid en Toerisme, Vlaamse Regering MINISTERIEEL BESLUIT TOT UITVOERING VAN DE ARTIKELEN 7, 5 EN 13, TWEEDE LID VAN HET DECREET VAN 13 APRIL 1999 MET BETREKKING TOT DE PRIVATE ARBEIDSBEMIDDELING IN HET VLAAMSE GEWEST De

Nadere informatie

COMMERCIËLE POLITIEK 2013 VTMKZOOM

COMMERCIËLE POLITIEK 2013 VTMKZOOM COMMERCIËLE POLITIEK 2013 VTMKZOOM VMMTV is de regie van VTM, 2BE, JIM, VTMKZOOM en Vitaya en behoort tot de Vlaamse Media Maatschappij 1. INTRO DOELGROEPEN Bij VTMKZOOM richten we ons specifiek op 2 kidsgroepen:

Nadere informatie

www.deandereverbeeld.wordpress.com

www.deandereverbeeld.wordpress.com Tentoonstelling 24/04/2014 22/05/2014 BERINGEN www.deandereverbeeld.wordpress.com 1. Wie is KMS? Kerkwerk Multicultureel Samenleven (KMS) is een open socioculturele organisatie met als opdracht te sensibiliseren,

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 27 maart 2006 (29.03) (OR. en) 7813/06 Interinstitutioneel dossier: 2006/0037 (CNS)

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 27 maart 2006 (29.03) (OR. en) 7813/06 Interinstitutioneel dossier: 2006/0037 (CNS) RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 27 maart 2006 (29.03) (OR. en) 7813/06 Interinstitutioneel dossier: 2006/0037 (CNS) N 20 CORDROGUE 27 FISC 45 BUDGET 13 SAN 71 VOORSTEL van: de Commissie d.d.: 14 maart

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 4.3.2013 COM(2013) 109 final 2013/0065 (NLE) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD betreffende de ondertekening, namens de Europese Unie, van het Verdrag van de WIPO inzake

Nadere informatie

Gelet op het auditoraatsrapport van de Kruispuntbank ontvangen op 24 juni 2005; A. SITUERING, ONDERWERP EN RECHTVAARDIGING VAN DE AANVRAAG

Gelet op het auditoraatsrapport van de Kruispuntbank ontvangen op 24 juni 2005; A. SITUERING, ONDERWERP EN RECHTVAARDIGING VAN DE AANVRAAG SCSZ/05/97 1 BERAADSLAGING NR. 05/034 VAN 19 JULI 2005 M.B.T. DE MEDEDELING VAN PERSOONSGEGEVENS BETREFFENDE BUITENLANDSE VERZEKERDEN, DOOR DE VERZEKERINGSINSTELLINGEN AAN HET VLAAMS ZORGFONDS, MET HET

Nadere informatie

Richtlijn 85/577/EEG van de Raad van 20 december 1985 betreffende de bescherming van de consument bij buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten

Richtlijn 85/577/EEG van de Raad van 20 december 1985 betreffende de bescherming van de consument bij buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten Richtlijn 85/577/EEG van de Raad van 20 december 1985 betreffende de bescherming van de consument bij buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten Publicatieblad Nr. L 372 van 31/12/1985 blz. 0031-0033

Nadere informatie

Corporate Governance Charter

Corporate Governance Charter Corporate Governance Charter Dealing Code Hoofdstuk Twee Euronav Corporate Governance Charter December 2005 13 1. Inleiding Op 9 december 2004 werd de Belgische Corporate Governance Code door de Belgische

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. 19 november 2008 MLB/M/78419. Televisiereclame voor sekslijnen

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. 19 november 2008 MLB/M/78419. Televisiereclame voor sekslijnen De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Den Haag Ons kenmerk 19 november 2008 MLB/M/78419 Onderwerp Televisiereclame voor sekslijnen Enkele commerciële televisiezenders

Nadere informatie

TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN

TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN 1. Inleiding Op 9 april 2014 maakte de Europese Commissie aan het Europees Parlement een voorstel van richtlijn over

Nadere informatie

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO N BEROEPSREGL - Onthaalouders A08 Brussel, 25.06.2009 MH/BL/LC A D V I E S over EEN ONTWERP VAN KONINKLIJK BESLUIT BETREFFENDE DE UITSLUITING VAN DE BEROEPSACTIVITEIT

Nadere informatie

Inhoud. 1. Correcte informatie en misleidende reclame 11. 2. Vergelijkende reclame 31

Inhoud. 1. Correcte informatie en misleidende reclame 11. 2. Vergelijkende reclame 31 Inhoud 1. Correcte informatie en misleidende reclame 11 1. Moet een reclameboodschap altijd 100% correct zijn en zo niet, waar ligt dan de grens? 11 2. Als reclame 100% correct is, kan zij dan toch nog

Nadere informatie

A D V I E S. over de

A D V I E S. over de Doc. nr. E2:90---C20 Brussel, 13.11.1997 MH/AB/LC A D V I E S over de ONTWERPEN VAN MINISTERIELE BESLUITEN BETREFFENDE DE VERMELDING VAN HET ENERGIEVERBRUIK EN HET VERBRUIK VAN ANDERE HULPBRONNEN OP DE

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 29 september 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 29 september 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres: Postbus 20350, 2500 EJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 255 XP DEN HAAG T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012

Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012 Het Wie, Wat en Hoe vanwelzorg in 2012 En hoe de puzzelstukjes Of hoe de puzzelstukjes precies in elkaar precies passen in elkaar passen Onze Visie Wie we willen zijn in 2012 1 1 Als marktleider in het

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT VOORSTEL VAN RESOLUTIE. van mevrouw Marijke Dillen en de heer Joris Van Hauthem

VLAAMS PARLEMENT VOORSTEL VAN RESOLUTIE. van mevrouw Marijke Dillen en de heer Joris Van Hauthem Stuk 1767 (2002-2003) Nr. 1 VLAAMS PARLEMENT Zitting 2002-2003 25 juni 2003 VOORSTEL VAN RESOLUTIE van mevrouw Marijke Dillen en de heer Joris Van Hauthem betreffende aandacht voor een mediaopleiding in

Nadere informatie

PREVENTIEF ALCOHOL- EN DRUGSBELEID

PREVENTIEF ALCOHOL- EN DRUGSBELEID Alcohol en drugsbeleid in de ondernemingen PRINCIPE Werknemers of uitzendkrachten die op het werk alcohol en drugs gebruiken of onder invloed ervan zijn kunnen de veiligheid, de gezondheid en het welzijn

Nadere informatie

Vlaamse Toezichtcommissie voor het elektronische bestuurlijke gegevensverkeer. Voorstelling VTC Informatieveiligheid CENTRUMSTEDEN

Vlaamse Toezichtcommissie voor het elektronische bestuurlijke gegevensverkeer. Voorstelling VTC Informatieveiligheid CENTRUMSTEDEN voor het elektronische bestuurlijke gegevensverkeer Voorstelling VTC Informatieveiligheid CENTRUMSTEDEN Anne Teughels & Caroline Vernaillen juni 2013 Wie zijn wij o adviseurs van de VTC o De voor het elektronische

Nadere informatie

COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR

COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR CZB/KL/KBO/143 BETREFT: Basisonderwijs : Fotografie door oudercomité. 1. PROCEDURE 1.1 Ontvangstdatum: 03 april 2006 1.2 Verzoekende partij Nationaal secretaris, Nationale

Nadere informatie

Advies over de decreetwijziging betreffende de Regionale Technologische Centra (RTC)

Advies over de decreetwijziging betreffende de Regionale Technologische Centra (RTC) ALGEMENE RAAD 25 november 2010 AR-AR-KST-ADV-005 Advies over de decreetwijziging betreffende de Regionale Technologische Centra (RTC) Vlaamse Onderwijsraad Kunstlaan 6 bus 6 BE-1210 Brussel T +32 2 219

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 6 oktober 2000 (11.10) (OR. en) 12089/00 Interinstitutioneel dossier: 1999/0152 (COD) LIMITE

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 6 oktober 2000 (11.10) (OR. en) 12089/00 Interinstitutioneel dossier: 1999/0152 (COD) LIMITE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 6 oktober 2000 (11.10) (OR. en) 12089/00 Interinstitutioneel dossier: 1999/0152 (COD) LIMITE EF 76 ECOFIN 269 CRIMORG 137 CODEC 744 NOTA van: nr. Comv.: Betreft: het

Nadere informatie

Mediawijsheid oprichten. Het kenniscentrum zal ondermeer voor de specifieke noden van mensen met een handicap aandacht hebben.

Mediawijsheid oprichten. Het kenniscentrum zal ondermeer voor de specifieke noden van mensen met een handicap aandacht hebben. MEDIA BELEID In haar beleidsnota media erkent Minister Lieten het belang van diversiteit in de Vlaamse media Ze wil de media-actoren stimuleren om een doeltreffend diversiteitsbeleid te ontwikkelen en

Nadere informatie

ALGEMENE KAMER ZAAK VAN VRM. t. NV LIFE! TV BROADCASTING COMPANY

ALGEMENE KAMER ZAAK VAN VRM. t. NV LIFE! TV BROADCASTING COMPANY ALGEMENE KAMER ZAAK VAN VRM t. NV LIFE! TV BROADCASTING COMPANY (dossier nr. 2012/053) BESLISSING nr. 2012/011 14 mei 2012 VRM t. NV LIFE! TV BROADCASTING COMPANY 1 In de zaak van VRM tegen NV Life! TV

Nadere informatie

Is een klas een veilige omgeving?

Is een klas een veilige omgeving? Is een klas een veilige omgeving? De klas als een vreemde sociale structuur Binnen de discussie dat een school een sociaal veilige omgeving en klimaat voor leerlingen moet bieden, zouden we eerst de vraag

Nadere informatie

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO N Handelspraktijken Voorv. Prod. A03 Brussel, 23.09.2008 MH/AB/LC A D V I E S over EEN ONTWERP VAN KONINKLIJK BESLUIT TOT OMZETTING VAN DE RICHTLIJN 2007/45/EG

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijwetenschappen havo 2010 - I

Eindexamen maatschappijwetenschappen havo 2010 - I Opgave 1 Massamedia: Hoe maken we jongeren meer mediawijs? Bij deze opgave horen de teksten 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje. Inleiding Door de komst van nieuwe media zoals internet en mobiele telefonie

Nadere informatie

Aanvraag in het kader van de

Aanvraag in het kader van de Aanvraag in het kader van de U kunt dit aanvraagformulier gebruiken om de terugbetaling aan te vragen van niet-medische kosten of om een vergoeding te verkrijgen indien u thuis door een mantelzorger verzorgd

Nadere informatie

Visie op ouderbetrokkenheid

Visie op ouderbetrokkenheid Visie op ouderbetrokkenheid Basisschool Lambertus Meestersweg 5 6071 BN Swalmen tel 0475-508144 e-mail: info@lambertusswalmen.nl website: www.lambertusswalmen.nl 1 Maart 2016 Inleiding: Een beleidsnotitie

Nadere informatie

Voorstel van resolutie. betreffende het verplicht aanbieden van cursussen eerste hulp bij ongevallen (EHBO) in het lager en secundair onderwijs

Voorstel van resolutie. betreffende het verplicht aanbieden van cursussen eerste hulp bij ongevallen (EHBO) in het lager en secundair onderwijs stuk ingediend op 1224 (2010-2011) Nr. 1 6 juli 2011 (2010-2011) Voorstel van resolutie van de heer Jean-Jacques De Gucht, de dames Ann Brusseel, Marleen Vanderpoorten en Elisabeth Meuleman, de heren Boudewijn

Nadere informatie

Gemeentelijke basisschool De Knipoog Cardijnlaan 10 2290 Vorselaar 014/51 27 00 0478/28 82 63 014/ 51 88 97 directie@deknipoog.be

Gemeentelijke basisschool De Knipoog Cardijnlaan 10 2290 Vorselaar 014/51 27 00 0478/28 82 63 014/ 51 88 97 directie@deknipoog.be Gemeentelijke basisschool De Knipoog Cardijnlaan 10 2290 Vorselaar 014/51 27 00 0478/28 82 63 014/ 51 88 97 directie@deknipoog.be Elementen van een pedagogisch project 1 GEGEVENS M.B.T. DE SITUERING VAN

Nadere informatie

COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR. BETREFT: Basisonderwijs: Reclame bij leermiddelen en onderwijsactiviteiten.

COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR. BETREFT: Basisonderwijs: Reclame bij leermiddelen en onderwijsactiviteiten. COMMISSIE ZORGVULDIG BESTUUR CZB/V/KBO/2003/21 BETREFT: Basisonderwijs: Reclame bij leermiddelen en onderwijsactiviteiten. 1. PROCEDURE 1.1 Ontvangstdatum: 16/06/2003 1.2 Vraag - Vraag van reclamebureau

Nadere informatie

Code voor telefoongesprekken tussen telemarketeer en consumenten

Code voor telefoongesprekken tussen telemarketeer en consumenten CODE TELEMARKETING (CTM) Code voor telefoongesprekken tussen telemarketeer en consumenten Artikel 1 In deze code wordt verstaan onder: telemarketing: het planmatig en systematisch gebruik maken van het

Nadere informatie

VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD

VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD STUK 459 (2011-2012) Nr. 1 VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD ZIT TING 2011-2012 17 NOVEMBER 2011 VOORSTEL VAN RESOLUTIE van mevrouw Elke ROEX betreffende het waarborgen van het recht op kinderopvang

Nadere informatie

Huisonderwijs Communicatie aan de CLB s

Huisonderwijs Communicatie aan de CLB s Huisonderwijs Communicatie aan de CLB s In het decreet betreffende het onderwijs XXIII werden een aantal nieuwe maatregelen doorgevoerd met betrekking tot huisonderwijs. Daarin werd ook een rol voorzien

Nadere informatie

Doc. nr. E2:90---C36 Brussel, 30.3.1999 A D V I E S. over

Doc. nr. E2:90---C36 Brussel, 30.3.1999 A D V I E S. over Doc. nr. E2:90---C36 Brussel, 30.3.1999 MH/AB/IG/LC A D V I E S over EEN VOORONTWERP VAN KONINKLIJK BESLUIT BETREFFENDE DE ETIKETTERING VAN VOORVERPAKTE VOEDINGSMIDDELEN (bekrachtigd door de Hoge Raad

Nadere informatie

Commissie Zorgvuldig Bestuur

Commissie Zorgvuldig Bestuur Commissie Zorgvuldig Bestuur CZB/V/KBO/2010/261 BETREFT: Kinderdagverblijf in lokalen van school 1 PROCEDURE 1.1 Ontvangst: 20/01/2010 1.2 Verzoeker [X], voorzitter ouderraad 1.3 Betrokken school Schoolbestuur:

Nadere informatie

COZOCO 19 maart 2014. M-decreet. Goedgekeurd door het Vlaams Parlement op 12 maart 2014

COZOCO 19 maart 2014. M-decreet. Goedgekeurd door het Vlaams Parlement op 12 maart 2014 COZOCO 19 maart 2014 M-decreet Goedgekeurd door het Vlaams Parlement op 12 maart 2014 Situering 2005: lancering van het leerzorgkader 2009-2014 geleidelijke invoering van het decreet op leerzorg -geen

Nadere informatie

Commissie Zorgvuldig Bestuur. BETREFT: rechten van stiefouders op grond van het participatiedecreet.

Commissie Zorgvuldig Bestuur. BETREFT: rechten van stiefouders op grond van het participatiedecreet. Commissie Zorgvuldig Bestuur CZB/V/P/KSO/2013/322 BETREFT: rechten van stiefouders op grond van het participatiedecreet. 1. PROCEDURE 1.1. Ontvangst: 25 februari 2013. 1.2. Vraagsteller [X], VVKSO. 1.3.

Nadere informatie

Aalst, 14 oktober 2014 dr. Bengt Verbeeck - HoGent

Aalst, 14 oktober 2014 dr. Bengt Verbeeck - HoGent Aalst, 14 oktober 2014 dr. Bengt Verbeeck - HoGent Invordering onbetaalde schoolrekeningen Welke stappen? resultaten? alternatieven? Betwisting schoolkosten Beginsel van kosteloosheid Beginsel van kostenbeheersing

Nadere informatie

A D V I E S Nr. 1.917 ----------------------------- Zitting van dinsdag 25 november 2014 -----------------------------------------------------

A D V I E S Nr. 1.917 ----------------------------- Zitting van dinsdag 25 november 2014 ----------------------------------------------------- A D V I E S Nr. 1.917 ----------------------------- Zitting van dinsdag 25 november 2014 ----------------------------------------------------- Nationaal profiel voor veiligheid en gezondheid op het werk

Nadere informatie

Indorama Ventures Public Company Limited

Indorama Ventures Public Company Limited Indorama Ventures Public Company Limited Gedragscode werknemers (goedgekeurd door de raad van bestuur vergadering nr.1/2009 op 29 september 2009) Herziening 1 (goedgekeurd door de raad van bestuur vergadering

Nadere informatie

Advies. over het ontwerp van kaderdecreet Vlaamse ontwikkelingssamenwerking

Advies. over het ontwerp van kaderdecreet Vlaamse ontwikkelingssamenwerking Brussel, 5 juli 2006 050706_Advies_kaderdecreet_Vlaamse_ontwikkelingssamenwerking Advies over het ontwerp van kaderdecreet Vlaamse ontwikkelingssamenwerking 1. Inleiding Op 24 mei 2006 heeft Vlaams minister

Nadere informatie

11263/08 ADD 1 mak/gar/hd 1 DG I - 2 B

11263/08 ADD 1 mak/gar/hd 1 DG I - 2 B RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 13 oktober 2008 (21.10) (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2007/0163 (COD) 11263/08 ADD 1 EDUC 173 MED 39 SOC 385 PECOS 16 CODEC 895 O TWERP-MOTIVERI G VA DE RAAD Betreft:

Nadere informatie

Deontologische Code. Deze Deontologische Code is zowel op individuen als op entiteiten die interne auditdiensten verlenen van toepassing.

Deontologische Code. Deze Deontologische Code is zowel op individuen als op entiteiten die interne auditdiensten verlenen van toepassing. Deontologische Code INLEIDING Het doel van de Deontologische Code van het Instituut is het stimuleren van een ethische cultuur binnen het geheel van de professionele uitoefening van interne audit. Interne

Nadere informatie

Gedragscode. Branchevereniging VvE Beheerders

Gedragscode. Branchevereniging VvE Beheerders Gedragscode Branchevereniging VvE Beheerders Inhoud 1. Inleiding... 3 2. BVVB Gedragscode 2.1 Communicatie. 3 2.1.1 Informatie.. 3 2.1.2 Geheimhouding 3 2.1.3 Acquisitie.. 3 2.1.4 BVVB. 4 2.2 Betrouwbaarheid

Nadere informatie

Advies- en ingenieursbureaus DEONTOLOGISCHE CODE

Advies- en ingenieursbureaus DEONTOLOGISCHE CODE DEONTOLOGISCHE CODE 1. INLEIDING De gedragscode heeft tot doel: de kwaliteit van de dienstverlening, de onpartijdigheid, de sociale en milieugebonden verantwoordelijkheid, de eerlijke mededinging, de goede

Nadere informatie

Het Wie, Wat en Hoe van Welzorg

Het Wie, Wat en Hoe van Welzorg Het Wie, Wat en Hoe van Welzorg En op welke wijze wij onze klanten verder willen brengen. Inhoud Onze Visie 4 Onze Missie 6 Onze kernwaarden 8 Onze gedragscode 10 Algemeen 11 Naleving van de wet 11 Medewerkers

Nadere informatie

VOORSTEL VAN DECREET. van mevrouw Marleen Vanderpoorten TEKST AANGENOMEN DOOR DE PLENAIRE VERGADERING

VOORSTEL VAN DECREET. van mevrouw Marleen Vanderpoorten TEKST AANGENOMEN DOOR DE PLENAIRE VERGADERING Stuk 2138 (2008-2009) Nr. 3 Zitting 2008-2009 30 april 2009 VOORSTEL VAN DECREET van mevrouw Marleen Vanderpoorten houdende de goedkeuring van de herziene normen voor Vlaamse Overheidscommunicatie TEKST

Nadere informatie

ADVIES Jongeren en Alcohol

ADVIES Jongeren en Alcohol ADVIES Jongeren en Alcohol Op 17 juni 2008 ondertekenden 6 ministers van volksgezondheid een gemeenschappelijke verklaring betreffende het toekomstige alcoholbeleid, een eerste aanzet voor een aantal maatregelen

Nadere informatie