Water. Jaargang 8 nummer 1 juli 2015

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Water. Jaargang 8 nummer 1 juli 2015"

Transcriptie

1 Wij is een magazine voor alle Doesburgers en wordt aangeboden door Woonservice IJsselland Jaargang 8 nummer 1 juli 2015 De betovering van wonen op het water HanzeWaterkantfestival! Wat doet het waterschap in Doesburg? Hengelen en varen in je vrije tijd Water

2 Inhoud Wij nummer 1, juli Water 4 Waterwonen: leven met de jaargetijden Woonbootbewoners aan de Koppenberch behoren tot de geluksvogels die dicht bij de natuur wonen, op het water dat nooit verveelt. Je kan me echt niet vragen wat het mooiste seizoen is: de wereld is hier altijd veranderlijk en in beweging, dat is prachtig, zegt een van hen. 7 Aan het woord havenmeester Ap Schrader ziet groeikansen voor passantenhaven en toeristische omzet in Doesburg. Het gaat me aan het hart als de haven in aantal ligplaatsen zou krimpen. 7 8 Waterschap Rijn en IJssel houdt de Oude IJssel bevaarbaar en doet nog veel meer voor de waterhuishouding in en rond onze stad. Een innovatief plan voor een waterkrachtcentrale is bijna klaar voor realisatie. 10 Doesburg in beeld 12 De kroon op het werk in Zuidelijk Molenveld herstructurering afgerond Ontspanning aan en op het water De leden van Watersportvereniging De Oude IJssel en Hengelsportvereniging Doesburg genieten volop. 14 Wij bellen aan bij Jan van Amstel van Doesburg 777. Op 10 juli komt de Kamper Kogge naar Doesburg en begint het HanzeWaterkantfestival Service & informatie met berichten over regenwater, rioolwater, waterbesparing en meer. 19 Servicenummers & colofon 14

3 Wij helemaal Doesburg Water Als er iets is waar we niet zonder kunnen, dan is het wel water. En water hebben we gelukkig genoeg in Doesburg. Terwijl ik dit schrijf, kijk ik vanuit mijn werkkamer uit op het IJsselwater in de Turfhaven. Water geeft beweging, is elke keer weer anders. Talloze varianten in kleur en vorm zijn er, afhankelijk van het (zon)licht en de lucht, de wind, de omgeving, het seizoen. De woonbootbewoners over wie u hierna kunt lezen, weten hierover mee te praten. Zelf woon ik in een vast huis, maar ik kijk ook graag naar water. Ik probeer het zelfs te schilderen. Water is nooit saai, het inspireert me. En daarin sta ik niet alleen! Water trekt altijd. Het is ideaal voor recreatie: wat is er leuker dan op een mooie dag vanaf een boot op de IJssel de stad Doesburg in een ander perspectief te zien? Verkoeling zoeken, zwemmen, vissen of dobberen in een rubberbootje, het kan hier allemaal! In dit zomermagazine leest u over vele aspecten van water in onze stad: wonen op het water, genieten op het water, waterbeheer, de haven. Ook in de servicepagina s gaat het over water. Als corporatie hebben wij te maken met de waterhuishouding in en rond uw woning. Bij nieuwbouw houden we rekening met opvang en afvoer van regenwater. In een wijk als Beinum is er gescheiden riolering voor afvalwater en regenwater. Doesburg dankt zijn bestaan aan het water. De haven en het IJsselfront zijn plekken waar het ooit bruiste van handelsactiviteiten en waar nu toeristen graag komen. En binnenkort legt de kogge uit Kampen er aan, mijn geboorteplaats. Ik ga zeker kijken. U ook? Ik wens u een mooie zomer met weinig hemelwater. Henri Esselink Directeur-bestuurder Wij jaargang 8 nummer 1 juli

4 Leven op het water. Het is maar voor een enkeling weggelegd, want heel Nederland telt slechts zo n officiële ligplaatsen voor woonboten. En ons land voert een terughoudend beleid, dus daar komen in principe ook geen plaatsen meer bij. Daarom mogen de bewoners van de woon boten aan de Koppenberch in Doesburg zich echte geluksvogels noemen. En dat is precies hoe zij zichzelf zien. 4 Wij jaargang 8 nummer 1 juli 2015

5 Waterwonen: leven met de jaargetijden O kijk, dat bedoel ik nou!, roept Diana Gerrits (36), terwijl ze wijst op een prachtige zwaan die plotseling laag langs de woonboot scheert. Je leeft helemaal met de natuur en de jaargetijden als je hier woont. Je kan me echt niet vragen wat het mooiste seizoen is: de wereld is hier altijd veranderlijk en in beweging, dat is prachtig. Als onweer of hagel op komst zijn zie je eerst het water donkerder worden. Wordt het zomer, dan wordt de omgeving fel groen. Wordt het winter, dan zie je de vorst steeds verder het water op kruipen. Overal hekjes Diana woont samen met Joep (43), zijn dochter Jeanne (17) en hun dochter Pien (6) op een woonboot aan de Koppenberch. Joep besloot als kind al dat hij hier later wel wilde wonen. Zijn ouders hebben altijd voor hun plezier gevaren. Tien jaar geleden trok Diana bij hem in. Ik heb verschillende familieleden die aan het water wonen en nu ben ik er zelf ook beland, zegt ze. Ze vindt het heerlijk en dat geldt ook voor dochter Pien, die net als haar zus Jeanne helemaal opgroeit op het water. Toen ze ging lopen moesten we natuurlijk wel even opletten. Overal traphekjes en een hek om de vlonder. Maar inmiddels heeft ze al weer twee jaar zwemles. Alda van Vliet, die er als het even kan op uit trekt in haar sloep Zo relaxed! Het leven op een woonboot brengt al gauw meer schilderwerk en onderhoud met zich mee dan wonen in een huis. We hebben nu een betonnen boot, maar een stalen boot moet bijvoorbeeld elke vijf tot zeven jaar naar de werf voor een controle. Ook heb je op de oever behoorlijk wat gras te maaien. Maar verder is wat men zegt over altijd vakantie niet helemaal overdreven of geromantiseerd, vindt Diana. Als we uit ons werk hier onder de brug door komen, valt alles meteen van ons af. Je ziet een school vissen, er vliegt een ijsvogeltje langs, je vaart met de sloep een eindje weg om te picknicken, je vangt eens een visje, of neemt in de zomer een duik. Dat is zo relaxed. Volgens Joep en Diana bieden de tien adressen aan het dijkje veel gezelligheid met buren die altijd voor elkaar klaar staan. Maar zonder dat we de deur bij elkaar plat lopen. Wij jaargang 8 nummer 1 juli

6 Bijna vergeten droom Alda van Vliet (66) woont met haar vriendin Wil Vorselman (61) inmiddels 19 jaar aan de Koppenberch. Wat Diana over de seizoenen zegt klopt helemaal, vindt Alda. In de winter zie je het ijs komen. In zeldzaam koude winters gaat het helemaal dicht en kun je schaatsen. We hebben zelfs een keer een ijsbreker voor de deur langs gehad. En in het voorjaar zie je de futen, meerkoeten en eenden weer van dichtbij met hun jongen. Alda en Wil woonden in Ede toen Wil om de rust naar de Achterhoek wilde verhuizen. Via een makelaar kwamen ze hier terecht. We hoorden de kreet koop een boot, werk je dood. Maar Joep van Diana zei toen: niet denken joh, gewoon doen. Het is inderdaad een hoop werk en we hebben er zeven jaar over gedaan om alles te krijgen zoals we het wilden. Maar we zijn ook doeners en nu gaan we nooit meer weg. Met wonen op het water kwam een bijna vergeten kinderdroom van Alda alsnog uit. Ze is inmiddels gepensioneerd. Kijk, dit is mijn sloepje, mijn grote passie. Zodra ik de kans krijg neem ik de hondjes mee en vaar ik weg, op naar de ruimte en de verte. Broodjes, koffie en een pilsje mee. Per seizoen ben ik zomaar 160 uur aan het varen, tot soms de buren ongerust worden waar ik toch blijf. Wil moet nog een paar jaartjes tot haar pensioen, maar ook zij kiest vaak even de weidsheid, maar dan op de fiets of met haar fluisterstille kano. 10 centimeter speling Erik en Joanneke de Haan (beiden 55) zijn de nieuwelingen aan de Koppenberch. Wij wonen hier sinds We hebben altijd in de omgeving van Arnhem en de Veluwezoom gewoond. In oktober 2012 ging onze jongste de deur uit. Daarna wilden we graag kleiner en weidser wonen met wat minder tuinonderhoud, liefst aan het water. Bij toeval liepen we hier een keer voorbij. In januari konden we voor het eerst kijken toen lag er sneeuw en in juli gingen we over. Het was een superzomer. We hebben zes weken dagelijks buiten gegeten. Maar voor het zover was, moesten de nieuwe woonbootbewoners nog een spannende tocht maken: hun schip moest voor inspectie naar de werf. En dus ook door de sluis. Maar de vorige eigenaar had verbouwd, waardoor de boot breder was dan de laatste keer. Gelukkig ging het goed, al was het met 10 centimeter speling aan elke kant, vertellen Erik en Joanneke in het avondzonnetje op hun vlonder. Wat de andere bootbewoners zeiden was waar: dat je elkaar vrij laat, maar dat iedereen helpt als er wat gebeurt. Toen we terugkwamen van de werf sprong Marco van verderop zelfs spontaan het water in om ons te helpen afmeren. Betoverend spel van licht en water Erik en Joanneke werken allebei, Erik intussen een dag minder. Hij heeft ook een sloep gekocht. Sinds ze op het water wonen hebben Erik en Joanneke minder behoefte om weg te gaan tijdens vakanties. En als we wel gaan is de verzorging van onze katten zo geregeld: iedereen wil wel in onze woonboot om op te passen. Het woonboot-bewonen krijgen ze al onder de knie, vertellen ze lachend: Inmiddels weten we uit ervaring dat we bij storm alles wat kan meewaaien of schuiven even moeten vastzetten. En we hebben voor het opvissen van onze fietssleutels al eens een beroep gedaan op de dijkmagneet : de magneet van buurvrouw Charlotte die we om de beurt wel eens nodig hebben. Intussen dansen overal op hun plafond de kringeltjes weerkaatst licht vanaf het water. Wonen op het water is betoverend. De boot van de nieuwelingen Erik en Joanneke Pien in de hangmat, op de achtergrond Diana 6 Wij jaargang 8 nummer 1 juli 2015

7 Wij geven het woord aan... aan de stichting. En die geeft het uit aan Doesburgse cultuur- en erfgoedprojecten. Zo werden bijvoorbeeld de culturele zondagen gesponsord en heeft de stichting het vervangen van een van de klokken van de Martinitoren mede bekostigd. De havenmeester: Passantenhaven is goed voor Doesburg Een bloeiende passantenhaven in Doesburg is belangrijk voor de stad. Belangrijker dan de meesten van ons zich realiseren, want schippers komen behalve aanmeren ook eten, drinken en winkelen. Zo levert de passantenhaven niet alleen liggeld op, dat aan Doesburgse culturele doelen wordt uitgegeven, maar zorgt ze ook voor omzet in de stad. Een landelijke enquête wees het pas nog uit: per jacht dat voor een nachtje in een stad aanmeert, wordt 40 tot 50 euro in die plaats uitgegeven. Met overnachtingen per jaar in de passantenhaven, levert de Doesburgse passantenhaven zo zeker euro omzet op voor de Doesburgse middenstand. Een grote bijdrage, nog los van de jachtjes die voor een dagje aanleggen. Doesburgse cultuur Maar daar blijft het niet bij. Wij beheren de passantenhaven en camperstandplaats aan de Barend Ubbinkweg helemaal met vrijwilligers van de Stichting Doesburgs Goed. De haven en camperplaats leveren zo elk jaar tussen de en euro liggeld en staangeld op. Na aftrek van beheerkosten, bijvoorbeeld voor onderhoud, komen deze opbrengsten ten goede Liever geen krimp! Dat soort dingen maakt het beheren van de haven als havenmeester nog leuker om te doen, omdat het extra voldoening geeft. Maar het gaat me daarom ook aan het hart als de haven in aantal ligplaatsen zou krimpen, zoals nu misschien gaat gebeuren. De haven telt nu 680 meter aanmeersteiger, goed voor 80 ligplaatsen. Ik ben nu 76 jaar en er komt een moment dat ik afscheid moet nemen als havenmeester. Ik hoop mee te maken dat het aantal ligplaatsen behouden blijft en, beter nog, wordt uitgebreid. Volgens de oorspronkelijke plannen in combinatie met de Turfhaven. En, heel belangrijk: in de geest van wijlen Ad Stout en wijlen Hans Bais, drijvende krachten achter Doesburgs Goed. Stijgende lijn De afgelopen jaren zou de pleziervaart als gevolg van het economische tij in elkaar storten, maar de passantenhaven heeft juist een stijging laten zien van de opbrengsten! De laatste jaren ging die met tot euro per jaar omhoog. En met 100 begin mei wordt het aantal aanmeringen ook dit jaar weer groter. In mijn visie kan een verdubbeling van de ligplaatsen in combinatie met de camperstandplaats dan ook juist leiden tot een havenomzet van euro. Met natuurlijk de bijbehorende omzet voor de middenstand die dat met zich meebrengt. Ap Schrader, vrijwillig havenmeester van de passantenhaven aan de Barend Ubbinkweg. Wij jaargang 8 nummer 1 juli

8 Wat Wij doen... Askold (links) en Ronny (rechts) met tussen hen in duikers van Hercules duikbedrijf Waterschap Rijn en IJssel: Veilig en schoon water. Maar ook duurzaam en innovatief! Schoon water, rivieren die bevaarbaar zijn en binnen de oevers blijven, sloten die niet stinken. We vinden het de gewoonste zaak van de wereld en staan er nauwelijks bij stil wie verantwoordelijk is voor dit alles. Toch is in Doesburg de aanwezigheid van waterschap Rijn en IJssel tamelijk zichtbaar. We hebben hier immers de sluis. En er zijn vergevorderde plannen voor een waterkrachtcentrale! We vroegen het waterschap naar zijn werk in Doesburg. De aanbestedingsprocedure voor de waterkrachtcentrale is nog niet afgerond. Daarover kunnen we dus nog niet alles vertellen, klinkt het waarschuwend. Maar projectmanagers Askold Huidink en Ronny Buil hebben geen gebrek aan gespreksstof. Askold houdt zich bezig met civieltechnische projecten die buiten gerealiseerd worden, zoals nieuwbouw en renovatie van bruggen, gemalen, sluizen, stuwen en dijkverbeteringen. Zijn dagelijks werk gaat vooral over watersystemen en waterveiligheid. Zijn collega Ronny is van huis uit elektrotechnicus en is veel betrokken bij de technische installaties. Hij leidt het project Waterkrachtcentrale bij Doesburg. Samen schetsen ze een beeld van de activiteiten van het waterschap in en rond de stad. Scheepvaart In 2013 hebben we de sluis bij Doesburg onder handen genomen, vertelt Askold. De sluis verbindt de Oude IJssel (met een min of meer vast waterpeil) met de Gelderse IJssel (sterk variabel waterpeil) en wordt zowel voor beroepsvaart als recreatievaart gebruikt. Bij de beroepsvaart moet je niet denken aan de allergrootste schepen, maar aan wat wij noemen klasse 3, schepen van maximaal 55 m lengte. Langs de Oude IJssel liggen aardig wat bedrijven die van deze transportader gebruikmaken, zoals een betonfabriek, een kunstmestfabriek en een veevoederproducent. Als waterschap zijn we vaarwegbeheerder: wij maken vracht 8 Wij jaargang 8 nummer 1 juli 2015

9 vaart en pleziervaart mogelijk. We zorgen dat het water diep genoeg is en bedienen de bruggen en sluizen. Sluis Doesburg Sluis Doesburg wordt overdag bediend door een sluiswachter die contact houdt met de scheepvaart. Er zijn ook sluizen waar de bediening op afstand gebeurt, met digitale middelen. De ruim zestig jaar oude sluis was aan een grondige renovatie toe, zegt Askold. In 2013 hebben we onderdelen in en rondom de sluis vervangen, scheepvaartverlichting gemoderniseerd, nieuwe aanlegsteigers voor de beroepsvaart gebouwd, kortom, de boel weer bedrijfszeker gemaakt. En dat onderhoud gaat door, deze zomermaanden storten we stenen blokken op het talud bij de aanlegsteigers. Dat kalft namelijk af door de boegschroeven van de schepen. Verder gaan we walstroom aanleggen. Nu wekken schepen zelf hun stroom op met generatoren. Dat geeft een hoop herrie en vervuiling. De om geving rond de sluis schoner maken hoort ook tot onze ambities, bijvoorbeeld met snoeiwerk. Ook het gemaal bij Doesburg speelt een belangrijke rol bij de waterhuishouding van de stad. Dat wordt gebruikt bij het doorspoelen van de grachten bij hoogwater en wegpompen van kwelwater bij hoogwater op de Gelderse IJssel. Waterkrachtcentrale Bij de Doesburgse stuw heeft de Oude IJssel een verval van 3 meter. Dat is niet veel, maar genoeg om energie mee op te wekken. In Doesburg werd al jaren geijverd voor een waterkrachtcentrale. GroenLinks zag een mogelijkheid en schreef een startnotitie, de gemeente zag het wel zitten en ook waterschap Rijn en IJssel zette er zijn schouders onder. Ronny Buil vertelt dat er al rond 1950, bij de bouw van de stuw, onderzoek is gedaan naar de hoeveelheid energie die in het water zit. Het streven naar duurzame energiebronnen was toen geen hot topic, maar nu is de tijd rijp. Er stroomt per jaar gemiddeld ca. 10 m 3 per seconde over de stuw heen: daarmee kun je jaarlijks 300 huishoudens van elektriciteit voorzien. Wij vinden het mooi als het water op deze manier optimaal benut kan worden, maar stroom opwekken is niet onze business. Daarom zijn we op zoek gegaan naar een marktpartij voor de aanleg en exploitatie van zo n centrale. Onze rol is die van regisseur: wij maken het mogelijk door water en grond ter beschikking te stellen en door het proces te managen. Verschillende belangen Vijf partijen schreven zich in voor de aanbesteding, een daarvan is nu bezig met een uitwerking van haar voorstel. Na de zomer wordt er meer bekend. Ronny vindt het een bijzonder project. Het is nieuw voor ons om straks niet zelf aan de knoppen te zitten. Dat doet de expert die wij uitkiezen. We moeten meer loslaten en vertrouwen hebben. Dat is best spannend. Het is ook interessant vanwege de samenwerking en het contact met meerdere betrokkenen. De gemeente natuurlijk als vergunningverlener en participant bij de aanbesteding, maar ook bijvoorbeeld de hengelsporters. Er spelen verschillende belangen die je moet respecteren. Dat verwachten we ook van de expert die het project gaat realiseren. Die partner moet op alle vlakken de beste oplossing bieden: technisch, maar ook wat betreft de ecologische effecten. Waterschap Rijn en IJssel zorgt voor het water in onze omgeving: veilig, schoon, niet te weinig en niet te veel. Het waterschap beheert het (grond)waterpeil, zuivert het rioolwater en zorgt voor schoon water in beken, sloten en rivieren. Het houdt de vaargeul in de Oude IJssel op diepte, beschermt de waterkanten en bedient en beheert sluizen en ophaalbruggen. Wij jaargang 8 nummer 1 juli

10 Doesburg in beeld 10 Wij jaargang 8 nummer 1 juli 2015

11 Het genieten spat ervan af! De waterkant van Doesburg: wat wonen we hier toch mooi. Met niet alleen een gezellige, aantrekkelijke historische binnenstad, maar ook nog eens al dat prachtige water! Rivier, haven, grachten, overal zijn plekken waar je heerlijk kunt genieten, zeker in de zomer. Lekker op een klapstoel in het zonnetje, of vissen met je zoontje bij de vijver in je eigen buurt. Turen naar het water vanaf je steiger, of op zoek naar visjes net als de reiger. De koele verfrissing van een duik in de plomp of van de beste dorstlesser uit een flesje. De rust van een kalm wateroppervlak en de dynamiek van de stroom bij de stuw. Stilte of beweging, zitten of zwemmen, varen of kijken: water in Doesburg heeft vele gezichten. Wij jaargang 8 nummer 1 juli

12 Wij vieren feest Gezellig feestje ter afsluiting van project Zuidelijk Molenveld Op vrijdag 29 mei vond op het Prins Bernhardplein een feestje plaats ter afsluiting van het herstructureringsproject in het Zuidelijk Molenveld. In het officiële gedeelte spraken directeur Henri Esselink van Woonservice IJsselland en wethouder Ellen Mulder van de gemeente Doesburg hun waardering uit over het verloop van het traject en het mooie resultaat van viereneenhalf jaar hard werken door diverse organisaties. De kroon op het werk Daarna waren er hapjes en drankjes voor alle betrokkenen. De omwonenden werden bedankt voor begrip tijdens de periode van overlast en het meedenken op diverse momenten in het traject. De aanwezigheid van Willempje en twee bouwvakkers op stelten zorgden voor een vrolijke noot tijdens het feestje. Ook aan de kinderen was gedacht. Zij konden spelen in Speeltuinvereniging Kindervreugd aan de Marijkelaan en genieten van popcorn, hotdogs, ranja en slush. Als blijk van dank ontvingen de buurtbewoners ook een tegoedbon voor een kerstboom, die aan het eind van dit jaar op het Prins Bernhardplein wordt geplaatst. Woonservice IJsselland, de gemeente Doesburg en bewoners kunnen tevreden terugkijken op een geslaagd project en een gezellig feestje! Samen met bewoners 76 kleine en verouderde duplexwoningen in de Beatrixstraat en het Prins Bernhardplein zijn gesloopt om plaats te maken voor nieuwe woningen in een nieuwe woonomgeving. Vanaf het begin (eind 2010) hebben de bewoners meegedacht over de plannen voor hun wijk. Woonservice IJsselland heeft er 24 huurappartementen en 9 levensloopbestendige huurwoningen gebouwd, plus 8 ruime, betaalbare eengezinswoningen. De gemeente heeft de openbare ruimte opnieuw ingericht. Natuur, spelen en ontmoeten hebben allemaal een plek gekregen in de wijk, die er weer prachtig uitziet. Wij jaargang 8 nummer 1 juli Wij jaargang 8 nummer 1 juli 2015

13 Wij uit Doesburg Vissen en varen: actief genieten van het water! Wie zijn vrije tijd op of aan het water doorbrengt, doet dat met hart en ziel. Dat leert een kennismaking met Watersportvereniging De Oude IJssel en Hengelsportvereniging Doesburg. Hengelsport is meer dan turen naar een dobbertje, vertelt Gerrit Schoenmaker (74). Je krijgt heel veel mee van wat er in de natuur gebeurt. Schoenmaker is sinds zijn 19 e betrokken bij Hengelsportvereniging Doesburg en zag allerhande uitheemse snuiters zijn intrede doen in Doesburgs water, zoals de wolhandkrab, roofblei en allerlei soorten grondels uit de Donau. En zelfs een keer een bot die normaal alleen in zee zwemt. Rust en werk Schoenmaker heeft heel wat uurtjes in heerlijke rust aan het water doorgebracht, samen met ijsvogeltjes en opgroeiende ganzen, waarbij hij lief en leed van zo n nest meemaakt. Maar als voorzitter, bestuurslid, of controleur van de hengelsportvereniging is er ook werk aan de winkel. De vereniging organiseert (jeugd)wedstrijden, pacht viswateren, houdt visplekken netjes gemaaid, geeft de vispas uit op vijf locaties en helpt de visstand bewaken. De visstand in de Doesburgse wateren kan veranderen, bijvoorbeeld als een riool overstort. Dan moeten we nieuwe vissen uitzetten. Maar ook zetten we vissen uit die woekerende waterplanten te lijf gaan. Schoenmaker redde ook vissen uit ondergelopen weilanden en zat er bovenop toen bij de stuw in Ulft de eerste vissen gebruikmaakten van de vistrap. De vereniging heeft zo n leden, waaronder ook veel Duitse vissers. Met de vispas van je lokale vereniging mag je in driekwart van de Nederlandse viswateren vissen. Totale ontspanning Bij Watersportvereniging De Oude IJssel steken zo n 125 leden ziel en zaligheid in de watersport. Havenmeester Rob van Damme laat de jachthaven met 64 ligplaatsen zien, waar boten en bootjes iemands trots zijn. Van Damme weet niet wat het is: Je gaat maar 10 kilometer per uur, maar of je nou in een stadje ligt of in de natuur, je hebt alles bij je. Als je een kwartier in de file staat baal je, maar als je een uur voor de sluis in een rij ligt ontspan je volledig. Varen doet iets met mensen Voor dit genot hebben watersportliefhebbers veel over. Op de werf waar leden aan hun zeilbootje of plezierjachtje kunnen werken, klinkt het altijd naar schuren en ruikt het altijd naar lak. Dit was een wrak, aan zijn lot overgelaten, vertelt Tonny Verdaesdonk hoog vanuit een prachtige boot die op bokken in de loods staat. Hij strijkt over het hout. Maar nu heb ik er vier jaar aan gewerkt. Ook Rob Slinger en Magda Buijs staan met liefde op een zonnige dag binnen in de loods te schuren en te klussen. Dit is de Zeta, zeggen zij trots. Een Engelse boot uit 1936, die we naar Nederland hebben gevaren. Varen doet iets met mensen, leggen ze uit: Je kiest ervoor: het is een way of life. Gerrit Schoenmaker (links) en Rob van Damme Michelle (l) en Marjon Wij jaargang 8 nummer 1 juli

14 Wij bellen aan bij... Jan van Amstel van Doesburg 777 De Doesburg 777-festiviteiten zijn dit voorjaar in een stroomversnelling gekomen: de Smaakparade in april, de Ubbink City Challenge sportdag in mei, de Elvisdag 777 in juni. In september is de grote finale, Expeditie Doesburg 777 met Theater De Plaats. Veel Does burgse (amateur)artiesten lopen zich warm. Maar eerst hebben we in juli het HanzeWater kant festival nog voor de boeg! In dit waternummer van de Wij vertelt Jan van Amstel van Stichting Doesburg 777 er meer over. Het HanzeWaterkantfestival is een van de zeven grote evenementen in het feestjaar. Jan van Amstel roept tijdens ons gesprek alle afgelopen evenementen in herinnering. Het concert van de Koninklijke Militaire Kapel in sporthal Beumerskamp in maart 2013 als opmaat voor de officiële opening, de opening vorig jaar op de IJsselkade, waar hij de burgemeester tegen de stroom in naartoe roeide, met de Stadsballade, de zeven kanonschoten en de muziek; de verwendag plus het Riciotti Ensemble, de smaakparade en de muurgedichten; de bridgedrive en de motorrun. De voorzitter van de Stichting Doesburg 777 geniet zelf erg van alle activiteiten en praat er enthousiast over. Feestjaar 777 jaar stadsrechten Burgemeester Kees Luesink wilde heel graag dit stadsfeest groots vieren en nodigde sollicitanten uit voor een te vormen stichting om het te organiseren. Ik vond het een mooie kans om me meer met Doesburg te verbinden, zegt Jan van Amstel, die solliciteerde op de functie van penningmeester. Dat leek hem, als econoom, de beste ingang. Hij woonde weliswaar al heel wat jaren in Doesburg, maar had door zijn werk buiten de stad (als ziekenhuisdirecteur) nog geen echt Doesburgs netwerk opgebouwd. Kees Luesink vond dat juist iemand van buiten een geschikte voorzitter zou zijn. Dat werd ik toen. In maart 2013 werd de stichting Doesburg 777 opgericht, 19 september 2014 was de 777ste verjaardag van Doesburg als stad. We besloten om er een heel feestjaar van te maken, tot 19 september. Dat gaf ons meer tijd voor de realisatie van alle mooie plannen. Kees Luesink, die zelf een centrale rol speelde, werd in 2014 ernstig ziek en overleed tot onze grote schrik in december. Dit feestjaar was een van zijn dromen, dus wij zijn doorgegaan met het werk. 14 Wij jaargang 8 nummer 1 juli 2015

15 HanzeWaterkantfestival Onze uitgangspunten voor de feesten waren: voor en door Doesburgers; diverse soorten activiteiten, niet alleen in de binnenstad; zorgen voor verbinding, en vernieuwend. Dat laatste is lastig, want er is al zoveel in Doesburg. Natuurlijk moest er ook iets gedaan worden met het Hanzeverleden. En ook wilden we de verbinding met de waterkant maken. Samengaan met de Hanzedag in juni was niet mogelijk, want toen was de haven gesloten. En zo werd gekozen voor de maand juli. In het weekend van 10, 11 en 12 juli herleeft de geschiedenis van Doesburg als Hanzestad. Blikvanger is de Kamper Kogge, een in Kampen gebouwde replica van een 14e-eeuws koggeschip (zie kader). Op vrijdag de tiende meert het schip aan voor de trappen aan de IJsselkade. Dat gebeurt met begeleiding van een parade van Oudhollandse schepen, vertelt Jan. De kogge heeft een enorm hoge mast, die niet kan worden neergehaald. Vanwege de vaste bruggen moet er dus een hoogwerker aan te pas komen om de mast eraf te tillen en weer terug te zetten! De parade wordt gevormd door leden van de Doesburgse Watersport Vereniging en het Historisch Bedrijfsvaartuig, de vereniging die zich inzet om oude bedrijfsvaartuigen te bewaren. Jan heeft zelf ook veel affiniteit met dit evenement. Twee jaar geleden rondde hij een opleiding aan de zeevaartschool af. Een serieuze hobby: Ik moet vaaruren maken, want nu kan ik zelf nog geen schipper zijn. Ik ben scheepsmaat. Kamper Kogge Een kogge is een type vrachtschip met een groot laadvermogen dat tussen 1200 en 1450 door de Hanze (samenwerkingsverband van handelssteden) werd gebruikt voor goederenvervoer. In ons land zijn na het droogvallen van de Flevopolders verschillende koggen opgegraven en geconserveerd. In de jaren 90 van de vorige eeuw is in Kampen een reconstructie gemaakt van een wrak uit 1336: de enige varende kogge in Nederland. In de middeleeuwen werd een kogge in vier maanden tijd gebouwd. In Kampen is vier jaar aan de reconstructie van het schip gewerkt. De Kamper Kogge weegt 45 ton, heeft een laadcapaciteit van 60 ton en een zeiloppervlak van 144 m 2. Het schip wordt gevaren met 12 bemanningsleden. Op zaterdag en zondag is er op de kade een markt met ambachten en (creatieve) producten uit de omgeving. Voor kinderen en jongeren tot en met 18 jaar is er Kids Living Statues. Met optredens en muziek natuurlijk, zoals het shantykoor op het koggeschip, zegt Jan. En ik hoop erg dat het muurgedicht aan de Oude Loods dan klaar is. Dat wordt dan onthuld door onze stadsdichter Jan Vijn. De muurgedichten vind ik een heel mooi onderdeel van het feestjaar. Een blijvend verjaarsgeschenk. Wij jaargang 8 nummer 1 juli

16 Service & informatie Regenwater: lusten en lasten Een verfrissend buitje kan af en toe heerlijk zijn. Maar ook worden we soms plots getrakteerd op enorme hoosbuien. Waar laten we al dat water? Als goede verhuurder zorgen we ervoor dat het bij u binnen droog is. Lekkages lossen we snel op door dakpannen te vervangen of kieren en gleuven te dichten. Vocht dat door muren of vanuit de grond komt is lastiger aan te pakken. Soms is de oorzaak van het probleem niet duidelijk, waardoor het moeilijker te verhelpen is. Af en toe staat er ook (wat) water in een kruipruimte. Dit is vervelend, maar in deze ruimte mag wat water staan, dus dat hoeft niet te worden verwijderd. Ook buitenshuis is regenwater onze zorg. Voor het milieu is het beter om (schoon) regenwater niet in de riolering met het vuile water te vermengen. Daarom wordt steeds vaker gekozen voor infiltratie in de bodem, waar het op natuurlijke wijze gereinigd wordt. Met waterkoffers (o.a. onder het Prins Bernhardplein), wadi s (o.a. in Beinum West) of de bovengrondse afvoer naar oppervlaktewater, bijvoorbeeld op De Linie, is extra opvangcapaciteit van regenwater geregeld. Daarnaast moet een goede riolering zorgen voor de afvoer van het water. Al deze zaken voorkomen echter niet dat er incidenteel straten en achterpaden blank staan. Een fenomeen dat in heel Nederland voorkomt en waar we aan moeten wennen. In de nieuwbouwwijk Beinum West was het regelen van een goede waterhuishouding niet eenvoudig. Met het aanbrengen van extra putten en leidingen naar de wadi s is echter ook hier de situatie verbeterd. Water. We kunnen niet zonder, maar af en toe heb je er gewoon een beetje last van Leefbaarheid Nieuwe woningwet beperkt leefbaarheidsuitgaven Verandering bij Leefbaarheidsfonds In de afgelopen jaren hebben wij meerdere leefbaarheidsprojecten in Doesburg uitgevoerd en financieel ondersteund. Dat kon omdat de wet aan corporaties die ruimte gaf. In de nieuwe Woningwet (vanaf 1 juli 2015) is de ruimte om hierin te investeren sterk beperkt. In overleg met de gemeente moeten corporaties leefbaarheidsactiviteiten vaststellen. Die moeten ten gunste komen van de eigen huurders of plaatsvinden in de directe omgeving van het bezit van de corporatie. Dus zaken als woonmaatschappelijk werk, (mede) bestrijden van overlast en het schoon, veilig en heel houden van de woonomgeving kunnen we blijven doen. Wij doen dat door ondersteuning van buurtbemiddeling, de aanvullende schoonmaak bij diverse complexen en de extra achterpadverlichting. Wel is voor leefbaarheidsuitgaven een maximum bedrag per woning vastgesteld. Sinds 2012 hebben wij een Leefbaarheidsfonds. Ons huurdersplatform adviseert ons over ondersteuning van projecten en ideeën. Met geld uit dit fonds hebben we initiatieven vanuit de Doesburgse samenleving ondersteund. Bijvoorbeeld de Volkstuindersvereniging, Doesburg & Oranje, de Zangclub Senioren Doesburg, het 4-5 mei Comité, het Repair Café en diverse wijkverenigingen en complexen. Door de nieuwe wet moeten we ook aanvragen voor dit fonds strenger toetsen. Dat betekent dat we alleen bijdragen ten gunste van eigen huurders of in de directe omgeving van onze woningen kunnen toekennen. Andere doelen vallen hierbuiten. Dus alle stichtingen en verenigingen die veel doen voor de algemene leefbaarheid en levendigheid in Doesburg kunnen we helaas geen ruggensteuntje meer geven. 16 Wij jaargang 8 nummer 1 juli 2015

17 Water besparen Elke dag gebruiken we er per persoon gemiddeld zo n 120 liter schoon drinkwater uit de kraan. Het reinigen van vervuild water is een langdurig en kostbaar proces. Schoon water zal in de toekomst dan ook schaarser en duurder worden. Wereldwijd dreigt er een tekort aan. Alle reden om bewust om te gaan met water. Water besparen is goed voor het milieu en uw portemonnee. Hier een aantal tips voor waterbesparing. Ook wij proberen u te helpen door onder meer zo veel mogelijk energiezuinige warmwatertoestellen, thermostaatkranen, waterzuinige douchekoppen en waterbesparende stortbakken te gebruiken. Warmwaterleidingen proberen we zo dun mogelijk te maken en zodanig te plaatsen dat het water een zo kort mogelijke afstand moet overbruggen. In de badkamer en toilet: douche niet langer dan 5 minuten en draai de kraan dicht tijdens inzepen en haren wassen; gebruik een thermostaatkraan en een waterzuinige douchekop; ga douchen in plaats van in bad, dat scheelt wel 60 liter water per keer; gebruik natuurlijke verzorgingsproducten die de kwaliteit van het water minder belasten; gebruik de spaarknop op een toilet, overweeg of je elke kleine boodschap moet doortrekken; gebruik het toilet niet als vuilnisbak wattenstaafjes, verfresten of peuken kunnen tot verstoppingen leiden en vervuilen het riool enorm; laat een lekkende stortbak meteen repareren. In de keuken: heet water van bijvoorbeeld gekookte eieren is prima afwaswater; gebruik afwasmiddel op natuurlijke basis, het spoelwater is dan ook bruikbaar in de tuin; draai alleen een vaat als de vaatwasser helemaal vol is; kook niet in te grote pannen, dat scheelt water en gas; doe de (warme) kraan telkens dicht bij het afspoelen of maak een sopje. In het huishouden: let op lekkende kranen, een flink druppelende kraan kan per jaar honderden liters water verkwisten; gebruik goede en energiezuinige apparatuur en koop machines met een A-keurmerk; was met een volle trommel en op een zo laag mogelijke temperatuur; sproei niet te veel en te vaak in uw tuin, planten wortelen dan dieper naar het grondwater. De regenton is terug! Hergebruik van water is prima. Voor het sproeien van uw tuin en het wassen van uw auto is er gratis en kalkvrij regenwater, als u dat opvangt. Regentonnen zijn er in allerhande vormen, groottes en varianten. Er zijn zelfs regenzuilen met een enorme opslagcapaciteit en design regentonnen in de vorm van een grote waterdruppel aan de muur. Wij jaargang 8 nummer 1 juli

18 Service & informatie Het riool in en om uw huis Uw afvalwater verdwijnt in het riool. Regenwater loopt via uw dakgoot de regenpijpen in. Om verstopping te voorkomen hoort daar een bladvanger op. Bij oudere woningen zijn regenpijpen meestal op het openbare riool aangesloten. Tegenwoordig wordt schoon regenwater zo veel mogelijk natuurlijk de grond in geleid. Vocht in huis Een muffe lucht of schimmelplekken duiden op vocht in uw huis. De drie belangrijkste oorzaken daarvan zijn: te weinig ventilatie; lekkage in leidingen, riolering of regenpijpen; te hoge grondwaterstand. Rioolbuizen liggen meestal aan de achterkant van een woning; aan de voorzijde komen de verschillende buizen bij elkaar voor aansluiting op het gemeentelijk rioolsysteem. Soms gaan er twee buizen door de straat: één voor het afvalwater en één voor het regenwater. Ontlastputten moeten ervoor zorgen dat bij verstopping of hevige regenval het water niet via het toilet uw huis binnenloopt. Het onderhoud van het riool tot de aansluiting op het gemeenteriool is de verantwoordelijkheid van Woonservice IJsselland. Vanaf het aansluitpunt op het hoofdriool is de gemeente verantwoordelijk voor het oplossen van verstoppingen. Hebt u een verstopping en bent u lid van ons Service Fonds: Bel ons! Ventileren moet: constant een beetje, met een rooster in uw ramen, of één keer per dag de ramen flink openzetten. Ook verwarmen helpt om vocht te verdrijven. Goed geventileerde lucht is makkelijker te verwarmen en scheelt energieverbruik! Lekkage in regenpijp, riool of leidingen zorgt ook voor vochtoverlast. Laat deze problemen zo snel mogelijk repareren! Grondwaterproblemen hangen soms samen met bouwkundige zaken. Mogelijke oplossingen kunnen dan zijn: muren impregneren om ze waterdicht te maken; gaten en kieren dichten met bijvoorbeeld purschuim; betere ventilatie met roosters of mechanische ventilatie; isolatie van kruipruimtes. Volg ons op Facebook en win een natuurlijk douchepakket Wij zijn ook actief op Facebook. Met nieuws en informatie over onze projecten en Doesburgse weetjes. Deze zomer loven we twee natuurlijke douchepakketten (zeep, shampoo, doucheschuim op ecologische basis) uit aan elke vijftiende nieuwe volger van onze pagina! 18 Wij jaargang 8 nummer 1 juli 2015

19 Servicenummers Adres Woonservice IJsselland Bezoekadres De Linie 1, 6982 AZ Doesburg Postadres Postbus 48, 6980 AA Doesburg Telefoon Algemeen: (0313) Maandag t/m donderdag van 8.00 tot uur en vrijdag van 8.00 tot uur. Reparatieverzoeken (0313) , hierbij kiest u dan 1 voor de technische dienst. Faxnummer: (0313) Openingstijden open spreekuur ma vrij van 9.00 tot uur. Na uur is de receptie telefonisch bereikbaar: (0313) Ook kunt u een afspraak maken. Huurbetaling per pin Donderdagmorgen van 9.00 tot uur. Storingsnummers Centrale verwarming Geas Energiewacht 24 uur bereikbaar (0314) Dringende storingen Buiten kantooruren kunt u bellen met ons algemene nummer (0313) U wordt vervolgens doorverwezen. Colofon Wij is een uitgave van Woonservice IJsselland. Het verschijnt tweemaal per jaar. Redactie Inge te Braake, Ron Droste, Angela Hommerson en Annelies Nusselder (Woonservice IJsselland), eindredactie De Sitter communicatie, tekst RVDB Journalistiek & Tekst en Arghje de Sitter, ontwerp en realisatie fotografie Peter Bliek Fotografie, druk Rikken Print Wilt u reageren? Of hebt u een idee voor de Wij? Mail dan naar de redactie op of bel naar (0313) Wij jaargang 8 nummer 1 juli

20 Warm Van het mooie zomerthema water maken wij een logische sprong naar het thema warm voor het winternummer. In december zoeken we de warmte op. De warmte van huis en haard en van het samenleven en wonen met elkaar. Groepswonen van senioren krijgt in Doesburg meer voet aan de grond, dat zien we bij de nieuwe plannen voor De Ark. We kunnen niet zonder warme relaties, maar ook niet zonder een warme maaltijd of de warme bakker! Warme kleuren, die hopen we te vinden en te vangen. Daarom sturen we onze fotograaf naar buiten voor een warme herfst, of naar binnen voor een warm interieur. We weten dat we in Doesburg hoe dan ook aan het goede adres zijn voor een warm onthaal! Tot de volgende keer!

Naam: WATER. pagina 1 van 8

Naam: WATER. pagina 1 van 8 Naam: WATER Geen leven zonder water Zonder water kun je niet leven. Als je niet genoeg drinkt, krijgt je dorst. Als je dorst hebt, heeft je lichaam water tekort. Je raakt dit water vooral kwijt door te

Nadere informatie

Water weg. Over regen- en afvalwater en waar dat naar toe gaat

Water weg. Over regen- en afvalwater en waar dat naar toe gaat Water weg Over regen- en afvalwater en waar dat naar toe gaat 1 2 Water weg Over regen- en afvalwater en waar dat naar toe gaat 3 In het afvoerputje van de keuken, het bad of de douche. In het gat van

Nadere informatie

Regenwater leid je niet om de tuin!

Regenwater leid je niet om de tuin! Regenwater leid je niet om de tuin! Regenwater is te waardevol om direct het riool in te laten lopen. Vang het op en gebruik het goed. Kijk voor tips op www.denhaag.nl/water Regenwater leid je niet om

Nadere informatie

De Friese Waterketen: samen besparen!

De Friese Waterketen: samen besparen! De Friese Waterketen: samen besparen! Weet u het antwoord? Drinkwater; waar halen we dit vandaan? Hoeveel water gebruikt u per dag? Auto naar de wasstraat of zelf wassen? Waterbelasting, rioolheffing,

Nadere informatie

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Watersysteem Droge voeten en schoon water www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Droge voeten en schoon water Waterschappen zorgen ervoor dat jij en ik droge

Nadere informatie

Hoe kom ik van grondwaterproblemen af?

Hoe kom ik van grondwaterproblemen af? Wat is grondwater? Grondwater is zoals het woord zelf al aangeeft het water dat zich in de grond bevindt. We zien het meestal niet totdat we het onverwacht tegenkomen of er zelfs overlast van ondervinden

Nadere informatie

Welkom bij Welbions! Tips en info om te bewaren

Welkom bij Welbions! Tips en info om te bewaren Welkom bij Welbions! Tips en info om te bewaren Welbions is dé woningcorporatie van en voor Borne en Hengelo We verhuren, verkopen, beheren, bouwen en onderhouden woningen. Ongeveer 27.500 mensen wonen

Nadere informatie

Water kan ook veranderen is waterdamp. Het wordt dan een gas. Maar heter als 100 graden kan water niet worden. Dit is het kookpunt van water.

Water kan ook veranderen is waterdamp. Het wordt dan een gas. Maar heter als 100 graden kan water niet worden. Dit is het kookpunt van water. Water Zonder water kun niet Zonder water kun je niet leven. Als je niet genoeg drinkt, krijgt je dorst. Als je dorst hebt, heeft je lichaam water tekort. Je raakt dit water vooral kwijt door te plassen

Nadere informatie

watermanagement Alles over uw rioolaansluiting informatie voor eigenaren van woningen of andere panden

watermanagement Alles over uw rioolaansluiting informatie voor eigenaren van woningen of andere panden watermanagement Alles over uw rioolaansluiting informatie voor eigenaren van woningen of andere panden Waarom deze folder? Iedere woning en elk bedrijf in Rotterdam hebben een aansluiting op de gemeentelijke

Nadere informatie

Wateroverlast Informatie over de meest voorkomende waterproblemen

Wateroverlast Informatie over de meest voorkomende waterproblemen Wateroverlast Informatie over de meest voorkomende waterproblemen Colofon Dit is een uitgave van de gemeente Zeewolde Augustus 2011 Oplage: 2500 exemplaren Fotografie Gemeente Zeewolde fresh fotooz Productie

Nadere informatie

Naam: Waar woon jij? Vraag 1b. Waarom wonen veel mensen in Kenia in een hut? Vraag 1a. In wat voor soort huis woon jij?

Naam: Waar woon jij? Vraag 1b. Waarom wonen veel mensen in Kenia in een hut? Vraag 1a. In wat voor soort huis woon jij? Naam: Waar woon jij? Wonen over de hele wereld Heb jij wel eens in een tent gewoond? Waarschijnlijk niet. In de vakantie is het leuk. Maar voor altijd? Toch zijn er mensen op de wereld die altijd in een

Nadere informatie

Mest Boeren gebruiken mest op weilanden en akkers. Ook via de koe zelf komt er mest in een weiland. Via de regen spoelt dit ook in het water van

Mest Boeren gebruiken mest op weilanden en akkers. Ook via de koe zelf komt er mest in een weiland. Via de regen spoelt dit ook in het water van Mest Boeren gebruiken mest op weilanden en akkers. Ook via de koe zelf komt er mest in een weiland. Via de regen spoelt dit ook in het water van sloten, beken en rivieren. Het waterschap meet hoeveel meststoffen

Nadere informatie

Schoner water in sloten en plassen Maatregelen voor een betere waterkwaliteit

Schoner water in sloten en plassen Maatregelen voor een betere waterkwaliteit Schoner water in sloten en plassen Maatregelen voor een betere waterkwaliteit We leven in een land vol water. Daar genieten we van. We zwemmen, vissen, besproeien de tuin, varen in bootjes en waarderen

Nadere informatie

Instructie Ventilatie

Instructie Ventilatie Instructie Ventilatie Type woning Bij de bouw van een woning wordt er rekening mee gehouden dat de woning geventileerd kan worden. Hierin is onderscheid te maken in 3 type woningen; woningen met luchtkanalen,

Nadere informatie

Hoofdstuk 17. Waterplan

Hoofdstuk 17. Waterplan Hoofdstuk 17. Waterplan Samenvatting Dit hoofdstuk behandelt water als bron van overlast, als schaarstegoed en als leefkwaliteit. Drie op de tien Leidenaren heeft in of rond het huis wel eens te maken

Nadere informatie

grondwater doorgrond wat kunt u doen tegen grondwateroverlast?

grondwater doorgrond wat kunt u doen tegen grondwateroverlast? grondwater doorgrond wat kunt u doen tegen grondwateroverlast? grondwater doorgrond Grondwater bestaat uit regenwater en oppervlaktewater dat in de bodem is weg gezakt en kwelwater dat onder druk uit lager

Nadere informatie

Vocht in de woning. Ventileren is gezond en bespaart energie

Vocht in de woning. Ventileren is gezond en bespaart energie Ventileren is gezond en bespaart energie We staan er meestal niet bij stil, maar de lucht om ons heen bevat vocht. Dat geldt natuurlijk ook voor de lucht in huis. Door transpiratie, douchen, koken en wassen

Nadere informatie

Water en drinkwater (waterhardheid en ontkalken)

Water en drinkwater (waterhardheid en ontkalken) Water en drinkwater (waterhardheid en ontkalken) Ik vertel jullie in mijn spreekbeurt meer over water en drinkwater. Eerst vertel ik wat water is, waarom water het allerbelangrijkste is voor leven, en

Nadere informatie

Gescheiden riolering voor bestaande woningen

Gescheiden riolering voor bestaande woningen Gescheiden riolering voor bestaande woningen een geschenk uit de hemel gebruik je nuttig. Daarom houden we hemelwater en afvalwater graag apart. WaT uit de hemel komt, hoort niet In de riolering Water

Nadere informatie

zo doet u dat! Regenwater afkoppelen? De gemeente voert in uw buurt een afkoppelproject uit. U kunt meedoen door de regenwaterafvoer

zo doet u dat! Regenwater afkoppelen? De gemeente voert in uw buurt een afkoppelproject uit. U kunt meedoen door de regenwaterafvoer gemeente Ede november 2007 Regenwater afkoppelen? zo doet u dat! De gemeente voert in uw buurt een afkoppelproject uit. U kunt meedoen door de regenwaterafvoer van uw dak af te koppelen. Of u bent dit

Nadere informatie

En rijke mensen werken niet. Die kunnen de hele dag doen wat ze leuk vinden.

En rijke mensen werken niet. Die kunnen de hele dag doen wat ze leuk vinden. Warm in Verona Romeo loopt een beetje rond. Dat doet hij bijna elke dag. Hij vindt het leuk om door het stadje te lopen. Door de kleine straatjes. Langs de rivier waar de meisjes de was doen. En over de

Nadere informatie

Water en vocht in of rond uw huis?

Water en vocht in of rond uw huis? Water en vocht in of rond uw huis? Een ondergelopen kelder, schimmel in de badkamer, een tuin die blank staat. Meestal moet u, als (huis)eigenaar, erfpachter of huurder waterproblemen zelf verhelpen. In

Nadere informatie

Wij informeren u graag over de mogelijkheden, tips en handige weetjes op het gebeid van duurzaamheid en vooral wat ook zelf kunt doen.

Wij informeren u graag over de mogelijkheden, tips en handige weetjes op het gebeid van duurzaamheid en vooral wat ook zelf kunt doen. Investeren in duurzaamheid In de samenleving is er steeds meer aandacht voor duurzaamheid en energiebesparing. We gaan de komende jaren actief inzetten op duurzaam beheren. Energiezuinig wonen. Niet alleen

Nadere informatie

= een rij struiken of planten die dichtbij elkaar staan. = een hoge lamp die langs de weg staat.

= een rij struiken of planten die dichtbij elkaar staan. = een hoge lamp die langs de weg staat. Woordenschat blok 1 gr4 Les 1 De heg De lantaarn De plant Het tuinhek Het terras De garage Het dorp De stad De zwerver De stoep De woonwijk = een rij struiken of planten die dichtbij elkaar staan. = een

Nadere informatie

Vochtoverlast en ventilatie in de woning

Vochtoverlast en ventilatie in de woning Vochtoverlast en ventilatie in de woning Soms hebben mensen last van vocht in hun woning. Vochtoverlast wordt meestal in een laat stadium ontdekt. Er komen schimmelplekken op de muur, behang laat los en

Nadere informatie

Leefbaarheid. prettig wonen. in uw wijk. Samen werken aan

Leefbaarheid. prettig wonen. in uw wijk. Samen werken aan Leefbaarheid Samen werken aan prettig wonen in uw wijk Plezierig wonen wordt niet alleen bepaald door uw woning. Minstens zo belangrijk is een schone, veilige buurt, waarin de bewoners prettig met elkaar

Nadere informatie

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel Veertien leesteksten Leesvaardigheid A1 Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek Ad Appel Uitgave: Appel, Aerdenhout 2011-2016 Verkoopprijs: 1,95 Ad Appel Te bestellen via www.adappelshop.nl

Nadere informatie

Voorlopig Ontwerp Turfhaven Doesburg

Voorlopig Ontwerp Turfhaven Doesburg Voorlopig Ontwerp Turfhaven Doesburg CR projectbureau bv Rick Schonis Opdracht om samen met de gemeente Doesburg de ontwerpopgave in te vullen, om te komen tot de realisatie van een aantrekkelijke kade

Nadere informatie

Retourtje Water. Een project van Diaconie Evangelisch- Lutherse Gemeente Amsterdam en het Amsterdams NME Centrum. Lay-out Agnes Bergveld

Retourtje Water. Een project van Diaconie Evangelisch- Lutherse Gemeente Amsterdam en het Amsterdams NME Centrum. Lay-out Agnes Bergveld Retourtje Water Uitgave: Amsterdams NME Centrum Retourtje Water Een project van Diaconie Evangelisch- Lutherse Gemeente Amsterdam en het Amsterdams NME Centrum Auteur Mirella Vierveijzer Lay-out Agnes

Nadere informatie

Waterhuishoudingsplan Schaapsloop voorbereiding rioolmaatregelen

Waterhuishoudingsplan Schaapsloop voorbereiding rioolmaatregelen Waterhuishoudingsplan Schaapsloop voorbereiding rioolmaatregelen Inventarisatie bereikbaarheidsplan, sessie 1 Maandag 10 juni 2013, Sloperbedrijf Van Putten Angela de Vries Rob de Haas Gemeente Valkenswaard

Nadere informatie

voorkomt schade aan uw woning door vocht en schimmel

voorkomt schade aan uw woning door vocht en schimmel ventileren goede ventilatie... voorkomt schade aan uw woning door vocht en schimmel is beter voor uw gezondheid bespaart energie Ventilatie is: gebruikte lucht eruit en frisse lucht erin. Goed ventileren

Nadere informatie

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft!

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! Scott de Jong http://www.positiefleren.nl - 1 - Je leest op dit moment versie 2.0 van het Ebook: 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft.

Nadere informatie

WATER EN RIOLERING DE MEEST VOORKOMENDE VRAGEN SAMENGEVAT

WATER EN RIOLERING DE MEEST VOORKOMENDE VRAGEN SAMENGEVAT WATER EN RIOLERING DE MEEST VOORKOMENDE VRAGEN SAMENGEVAT 2 INLEIDING Zeewolde en water zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Voor u als inwoner biedt al dat water een zee van mogelijkheden, zoals de

Nadere informatie

EnergieBesparen. Alle tips in een overzicht. Pascal Wierckx

EnergieBesparen. Alle tips in een overzicht. Pascal Wierckx EnergieBesparen Alle tips in een overzicht Pascal Wierckx Inleiding De meeste huishoudens betalen teveel voor hun energierekening. Door eenvoudige tips op te volgen kan met weinig moeite veel geld bespaard

Nadere informatie

Energiebesparingswijzer. STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012. Geld besparen met handige energietips voor thuis

Energiebesparingswijzer. STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012. Geld besparen met handige energietips voor thuis Energiebesparingswijzer STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012 Geld besparen met handige energietips voor thuis Energie besparen, snel verdiend! Ieder jaar betaal je veel geld voor een warm huis,

Nadere informatie

Survey results - 15-06-2015

Survey results - 15-06-2015 Survey results - 15-06-2015 Survey name Onderzoek wateroverlast Lombok+Zeeheldenbuurt Selection date 28-04-2015-15-06-2015 1. Sinds wanneer bent u bewoner/bewoonster van uw woning? Minder dan 1 jaar geleden

Nadere informatie

Wandelen voor Water 2013

Wandelen voor Water 2013 Wandelen voor Water 2013 Eerst maar even voorstellen Frank van Batenburg Ondernemer: Bedrijfskundig Bureau Gastles over WATER Powerpoint, filmpjes, interactief met opdrachten Vragen mag je direct stellen

Nadere informatie

Nieuwsbrief Vrijwilligers Groote Sluis

Nieuwsbrief Vrijwilligers Groote Sluis Nieuwsbrief nummer 2 / 2013 In deze nieuwsbrief: 1. Opknappen Weerhuis 2. Kijkje in de keuken Zaandijkersluis 3. Vakantieperiode Opknappen Weerhuis Door Madelon Mantel Op dinsdag 2 juli jl. hebben wij

Nadere informatie

Kijk goed om je heen: hier woont Fenny graag.

Kijk goed om je heen: hier woont Fenny graag. 0 Hallo allemaal, Wat leuk dat jullie vandaag met mijn koffer op pad gaan! Mijn naam is Fenny Fuut. Ik woon in De Wieden. Ik voel me hier heel goed thuis. Mijn belevenissen heb ik voor jullie in dit boekje

Nadere informatie

Opening speelplek in Het Bosveld

Opening speelplek in Het Bosveld Februari 2014 PAGINA 1 In dit nummer Opening speelplek Bosveld Informatie Nieuwbouw Vogels voeren Inrichting openbare ruimte Een mooie speelplek voor de jeugdige bewoners van Het Bosveld Speelplek Het

Nadere informatie

Aangenaam duurzaam. Informatieboekje

Aangenaam duurzaam. Informatieboekje Aangenaam duurzaam Informatieboekje Handige informatie Uw woning is aangesloten op Warmtenet Hengelo. Warmtenet Hengelo zorgt ervoor dat u het in huis aangenaam warm hebt en dat u warm water uit de kraan

Nadere informatie

Tips om wateroverlast op eigen perceel tegen te gaan

Tips om wateroverlast op eigen perceel tegen te gaan Tips om wateroverlast op eigen perceel tegen te gaan Voorwoord In dit boekje zijn maatregelen om wateroverlast op particulier terrein te voorkomen samengevat. Dit is een overzicht van maatregelen uit de

Nadere informatie

Informatieavond Bouwkavels Molenbeek

Informatieavond Bouwkavels Molenbeek Informatieavond Bouwkavels Molenbeek Informatieavond Bouwkavels Molenbeek Programma informa+eavond 1. Welkom en uitleg van het proces na de ondertekening van de reserveringsovereenkomst door Ariën Schaap

Nadere informatie

Fonds Leefbaarheid. dan onderneemt u actie! Dat kan met het Fonds Leefbaarheid. In deze brochure leest u hier alles over. U woont graag plezierig

Fonds Leefbaarheid. dan onderneemt u actie! Dat kan met het Fonds Leefbaarheid. In deze brochure leest u hier alles over. U woont graag plezierig Fonds Leefbaarheid Lekker leven? Met het Fonds Leefbaarheid! Als we nu eens buiten kunnen zitten met dat mooie weer Een zitje bij ons woongebouw. Misschien zelfs extra verlichting! Gezellig samen een praatje

Nadere informatie

Wat gaan we doen? Kies uit: bijzondere dagelijks gratis aanstaande praktisch. 1 Dick en Anna gaan vrijdag trouwen. Dat is over twee dagen.

Wat gaan we doen? Kies uit: bijzondere dagelijks gratis aanstaande praktisch. 1 Dick en Anna gaan vrijdag trouwen. Dat is over twee dagen. 103 103 HOOFDSTUK 7 Wat gaan we doen? WOORDEN 1 Kies uit: bijzondere dagelijks gratis aanstaande praktisch 1 Dick en Anna gaan vrijdag trouwen. Dat is over twee dagen. 2 Op 22 november zijn we 25 jaar

Nadere informatie

Huizen. Rustige buurt. Gelijkvloers. Besloten ruime tuin. Garage en parkeerplek op eigen terrein. Winkels op korte afstand

Huizen. Rustige buurt. Gelijkvloers. Besloten ruime tuin. Garage en parkeerplek op eigen terrein. Winkels op korte afstand Huizen vanhendriks Beatrixstraat 46, 6921 ZB Duiven Gelijkvloers Besloten ruime tuin Garage en parkeerplek op eigen terrein Rustige buurt Winkels op korte afstand H49 H49 Kenmerken Soort Type Kamers Woonoppervlakte

Nadere informatie

leeft......met water Regenwater gescheiden afvoeren

leeft......met water Regenwater gescheiden afvoeren Schijndel leeft......met water Regenwater gescheiden afvoeren Schijndel leeft met water Door veranderende weersomstandigheden en toekomstige ontwikkelingen in de waterwetgeving, moet iedere gemeente een

Nadere informatie

Vaartocht naar Berlijn met de ONDINE

Vaartocht naar Berlijn met de ONDINE Vaartocht naar Berlijn met de ONDINE Verslag van Reint en Lotte Nieveen Voorbereidingen voor de reis: Brandstoffilters vernieuwen, kleppen motor gesteld, keerkoppelingolie ververst, marifoon geïnstalleerd.

Nadere informatie

Huizen. Ruime, tuingerichte woonkamer. Kindvriendelijke buurt. Luxe keuken en badkamer. Diepe, zonnige achtertuin.

Huizen. Ruime, tuingerichte woonkamer. Kindvriendelijke buurt. Luxe keuken en badkamer. Diepe, zonnige achtertuin. Huizen vanhendriks Tuinkamp 3, 3829 GL Amersfoort Kindvriendelijke buurt Diepe, zonnige achtertuin Luxe keuken en badkamer Ruime, tuingerichte woonkamer Gunstige ligging H47 Kenmerken Soort Type Kamers

Nadere informatie

Pijnenburg / Beukenburg / De Vuursche/ Utrechtse Heuvelrug

Pijnenburg / Beukenburg / De Vuursche/ Utrechtse Heuvelrug Pijnenburg / Beukenburg / De Vuursche/ Utrechtse Heuvelrug VLEUTEN Huurprijs 920,- / 1300,- p.m. Beumer Garantiemakelaars Meerndijk 7 3454 HM DE MEERN Tel: 030-6776000 E-mail: info@beumer.nl Website: www.beumer.nl

Nadere informatie

Advieswijzer: verwarmen en ventileren

Advieswijzer: verwarmen en ventileren 100% wonen Vochtproblemen in huis, condens op de ramen, een beschimmelde muur u kunt het voorkomen door goed te en te verwarmen. Zorg voor voldoende frisse lucht in huis. Lees deze advieswijzer aandachtig

Nadere informatie

Watercalamiteiten voor communicatieadviseurs. 11 juni 2012

Watercalamiteiten voor communicatieadviseurs. 11 juni 2012 Watercalamiteiten voor communicatieadviseurs 11 juni 2012 Programma Introductie Voorstelronde Water gaat over grenzen: veel partijen Film Hoogwater in Groningen Zeven watercalamiteiten Samenwerking versterken,

Nadere informatie

Huurdersinformatie. Goed ventileren, erg belangrijk

Huurdersinformatie. Goed ventileren, erg belangrijk 1 Huurdersinformatie Goed ventileren, erg belangrijk Goed ventileren zorgt voor gezonde en droge lucht in uw woning. In deze brochure tips om te ventileren en om vocht te voorkomen. Inhoud Ventileren:

Nadere informatie

Riolering buitengebied Veelgestelde vragen en antwoorden

Riolering buitengebied Veelgestelde vragen en antwoorden gemeente Ede Riolering buitengebied Veelgestelde vragen en antwoorden U woont in een gebied waar het huishoudelijk afvalwater via een pompput op de drukriolering wordt geloosd. Omdat de werking van drukriolering

Nadere informatie

Lespakket. Rioolwaterzuivering. Genoeg schoon water voor iedereen. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lespakket. Rioolwaterzuivering. Genoeg schoon water voor iedereen. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lespakket Rioolwaterzuivering Genoeg schoon water voor iedereen www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lespakket Rioolwaterzuivering Informatie voor de leerkracht Het

Nadere informatie

Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna de links. Het postkantoor is aan rechterhand.

Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna de links. Het postkantoor is aan rechterhand. Thema 5 Woonomgeving Oefening 2 Situatie 1 Pardon meneer, mag ik iets vragen? Jazeker, wat kan ik voor doen? Weet u het postkantoor is? Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna

Nadere informatie

Watersport Vereniging Lelystad

Watersport Vereniging Lelystad Watersport Vereniging Lelystad NIEUWSBRIEF 55 van 28 februari 2014 VAN HET BESTUUR Even Bijpraten Stilte voor de storm kunnen we deze periode van het jaar wel noemen. In de haven is het nog een rustige

Nadere informatie

Nieuwe Kadekwartier Arnhem TE KOOP. Nieuwe Kadekwartier Arnhem

Nieuwe Kadekwartier Arnhem TE KOOP. Nieuwe Kadekwartier Arnhem Nieuwe Kadekwartier Arnhem TE KOOP Nieuwe Kadekwartier Arnhem ALGEMEEN Nieuwe Kadekwartier Een nieuwe woonwijk in wording! Links en rechts van de recent vernieuwde Westervoortsedijk verrijst de komende

Nadere informatie

S(~DI~PI~N. NIEUWSIJlUEf NUMMElt 11,.JULI 2015

S(~DI~PI~N. NIEUWSIJlUEf NUMMElt 11,.JULI 2015 S(~DI~PI~N IN}IOUD Het roer gaat om Oproep De Droom van de schepencarrousel Doelstellingen Markante schepen in beweging Professionaliseren Nieuwe schepen Schepen carrousel en social media Donateur worden

Nadere informatie

Ventileren. Alles wat u moet weten over ventilatie in uw woning

Ventileren. Alles wat u moet weten over ventilatie in uw woning Ventileren Alles wat u moet weten over ventilatie in uw woning Ventileren voor uw gezondheid Is het vaak drukkend in uw woning? Zijn uw ramen vaak beslagen? Dit zijn de eerste tekenen dat er teveel vocht

Nadere informatie

Vocht, schimmels & gezondheid

Vocht, schimmels & gezondheid Vocht, schimmels & gezondheid Ongeveer 15 procent van de woningen in Nederland is vochtig. Te veel vocht vermindert de kwaliteit van de binnenlucht. Dit kan luchtweg- en andere gezondheidsklachten bij

Nadere informatie

Dharma DE WARME CHARME VAN

Dharma DE WARME CHARME VAN REPORTAGE Dharma DE WARME CHARME VAN Het enthousiast kloppend hart van Kortrijk heeft er sinds kort een uniek adresje bij. Met Bed&Breakfast Dharma maakt gastvrouw Linda haar droom waar en garandeert ze

Nadere informatie

Leefbaarheid in de Fruithof Biddinghuizen. Claudia van Loveren

Leefbaarheid in de Fruithof Biddinghuizen. Claudia van Loveren Leefbaarheid in de Fruithof Biddinghuizen Claudia van Loveren Ik weet nog goed dat er tijdens de modernisering van onze woningen in 2007, in de Flevopost een prijsvraag stond van de gemeente en Oost Flevoland

Nadere informatie

Een week varen met de morgenster. Suzanne van Tilborg.

Een week varen met de morgenster. Suzanne van Tilborg. Een week varen met de morgenster. Suzanne van Tilborg. Ik begon deze week met het gevoel ik heb er zin in en ik zie wel wat we allemaal gaat gebeuren, ik laat het wel op me afkomen. Na de eerste dag voor

Nadere informatie

Energiebespaar Tips!

Energiebespaar Tips! Energiebespaar Tips! Hieronder vind u een aantal tips waarmee u op uw energierekening vele euro s kunt besparen. De tips zijn verdeeld in de verschillende onderdelen waaraan u energie verbruikt in uw huis.

Nadere informatie

Handige tips. Handige tips voor bewoners, maart 2012 Pagina 1 van 7

Handige tips. Handige tips voor bewoners, maart 2012 Pagina 1 van 7 Handige tips Na de werkzaamheden aan uw woning is de werking van een aantal systemen veranderd. Zoals de verwarming, de ventilatie en de deuropener. In dit overzicht vindt u een aantal gebruikstips en

Nadere informatie

Spreekopdrachten thema 4 Wonen

Spreekopdrachten thema 4 Wonen Spreekopdrachten thema 4 Wonen Opdracht 1 bij 4.1 ** Uitleg voor de docent: Op de volgende pagina vind je een blad met plaatjes. Knip de plaatjes uit en doe ze in een envelop. Geef elk tweetal een envelop.

Nadere informatie

Regenwater in de tuin. Beperk wateroverlast Voorkom verdroging Maak je tuin Waterklaar Tips in deze folder

Regenwater in de tuin. Beperk wateroverlast Voorkom verdroging Maak je tuin Waterklaar Tips in deze folder in de tuin Beperk wateroverlast Voorkom verdroging Maak je tuin Waterklaar Tips in deze folder Wateroverlast door verandering van het klimaat Een wadi is een verlaging in een grasveld of tuin, waar water

Nadere informatie

Terugblik bewonersavond

Terugblik bewonersavond Februari 2014 PAGINA 1 In dit nummer Terugblik bewonersavond Nieuwbouw: Parkietstraat & Vinkenstraat Vogels voeren Aanleg Park Nieuwbouw Parkbuurt Terugblik bewonersavond Enthousiasme over de nieuwbouwplannen

Nadere informatie

Wat weet je van water?

Wat weet je van water? Vragenset Wat weet je van water? Genoeg schoon water voor iedereen www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Wat weet jij van (schoon) water? Het waterschap zorgt voor

Nadere informatie

ventileren wonen met karakter

ventileren wonen met karakter ventileren wonen met karakter goede ventilatie... voorkomt schade aan uw woning door vocht en schimmel is beter voor uw gezondheid bespaart energie Ventilatie is: gebruikte lucht eruit en frisse lucht

Nadere informatie

Hoekstra & van Eck. Huizen van. Semi-Bungalow. Wonen aan het Water! Luxe afgewerkt goed onderhouden. Bijzondere architectuur

Hoekstra & van Eck. Huizen van. Semi-Bungalow. Wonen aan het Water! Luxe afgewerkt goed onderhouden. Bijzondere architectuur Huizen van Hoekstra & van Eck Sonatestraat 8, 1312 EH Almere Wonen aan het Water! Bijzondere architectuur Luxe afgewerkt goed onderhouden Semi-Bungalow H19 Kenmerken Soort Type Kamers Woonoppervlakte Perceeloppervlakte

Nadere informatie

Uw woning van Zayaz en asbest

Uw woning van Zayaz en asbest Uw woning van Zayaz en asbest Uw woning van Zayaz en asbest Algemene informatie over asbest 4 Veelgestelde vragen over asbest 7 Wat doet Zayaz? 9 Waar in uw woning kan asbest voorkomen? 10 Asbest en uw

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 7 Delen maakt blij. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 7 Delen maakt blij. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 7 Delen maakt blij Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 7 blz. 1 Als je niet wilt delen krijg je ruzie.

Nadere informatie

VOCHT EN VENTILATIE. Goede ventilatie voorkomt vocht in uw woning

VOCHT EN VENTILATIE. Goede ventilatie voorkomt vocht in uw woning VOCHT EN VENTILATIE Goede ventilatie voorkomt vocht in uw woning VENTILEREN GEZOND LUCHT OPEN BUITENLUCHT VOCHT RAMEN WONING Goede ventilatie voorkomt vocht in uw woning Het voorkomen van vocht in uw woning

Nadere informatie

Negentien windmolens van rond 1740

Negentien windmolens van rond 1740 Wandelroute Kinderdijk Lengte: 11 en 20 kilometer Landschap: veenweidegebied, soms zacht en drassig Routebeschrijving: zie pagina 70 Markering: geen Plattegrond: beschikbaar (zie: www.klikprintenwandel.nl)

Nadere informatie

13/6/2012 TRANSCRIPT RIET INTERVIEW. Sanni

13/6/2012 TRANSCRIPT RIET INTERVIEW. Sanni 13/6/2012 INTERVIEW TRANSCRIPT RIET Naam interviewer Naam respondent Pseudoniem respondent Datum interview 30-05-2012 Plaats interview Alkmaar Begintijd interview 12.00 Eindtijd interview 13.20 Leeftijd

Nadere informatie

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen www.edusom.nl Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen Het is belangrijk om veel woorden te leren. In deze extra les vindt u extra woorden bij de Opstartlessen 1 t/m 5. Kijk ook eens naar

Nadere informatie

ALLE MOGELIJKHEDEN OP EEN RIJTJE VOOR EEN IDEAAL WOON-EN LEEFKLIMAAT WWW.ENERGIESERVICE.NL

ALLE MOGELIJKHEDEN OP EEN RIJTJE VOOR EEN IDEAAL WOON-EN LEEFKLIMAAT WWW.ENERGIESERVICE.NL ALLE MOGELIJKHEDEN OP EEN RIJTJE VOOR EEN IDEAAL WOON-EN LEEFKLIMAAT WWW.ENERGIESERVICE.NL Klimaatmakers Veilig en vertrouwd! Warmte en ventilatie zijn essentieel voor een heerlijk klimaat in uw woning.

Nadere informatie

Huren. De leukste plekjes in de buurt

Huren. De leukste plekjes in de buurt Huren De leukste plekjes in de buurt De groeiplek Helemaal je eigen plek Elke woning en buurt heeft z n eigen charme. Het is maar net waar je van houdt en wat op dat moment het best past in je leven. En

Nadere informatie

> Verwarmen en ventileren

> Verwarmen en ventileren > Verwarmen en Verwarmen en Vochtproblemen in huis, condens op de ramen, een beschimmelde muur u kunt het allemaal voorkomen door goed te en te verwarmen. Zorg voor voldoende frisse lucht in huis. Lees

Nadere informatie

Huizen. Fraaie achtertuin aan het water. Sfeervolle woning. Ruime woonkamer met openslaande deuren naar tuin. Uitgebouwde begane grond

Huizen. Fraaie achtertuin aan het water. Sfeervolle woning. Ruime woonkamer met openslaande deuren naar tuin. Uitgebouwde begane grond Huizen vanhendriks De Hank 63, 3832 JK Leusden Sfeervolle woning Uitgebouwde begane grond Ruime woonkamer met openslaande deuren naar tuin Fraaie achtertuin aan het water Moderne keuken en badkamer H47

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113 Inhoud Woord vooraf 7 Het allereerste begin 9 Oervaders 19 Israël als moeder 57 Wijsheid voor ouders en kinderen 83 Koninklijke vaders 113 Profetische opvoedkunde 145 Kinderen in zijn koninkrijk 177 Leerling

Nadere informatie

Water Egypte. In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven.

Water Egypte. In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven. Water Egypte In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven. Ik ga naar een restaurant in Nederland. Daar bestel ik een glas water. De ober vraagt

Nadere informatie

In een huis waar geleefd wordt, ontstaan snel allerlei (kleine) ongemakken: een los zittende toiletbril, een druppende kraan, slecht sluitende deuren

In een huis waar geleefd wordt, ontstaan snel allerlei (kleine) ongemakken: een los zittende toiletbril, een druppende kraan, slecht sluitende deuren onderhoudswijzer In een huis waar geleefd wordt, ontstaan snel allerlei (kleine) ongemakken: een los zittende toiletbril, een druppende kraan, slecht sluitende deuren Dergelijke ongemakken kunnen er voor

Nadere informatie

Knabbel en Babbeltijd.

Knabbel en Babbeltijd. Knabbel en Babbeltijd. (zorg ervoor dat je deze papieren goed leest, uitprint en meeneemt naar de VBW) Het thema van deze VBW-week is Zeesterren. Het thema is de titel van de week (dus geen kreet of korte

Nadere informatie

Presentatie Wateroverlast. AOC Oost Almelo

Presentatie Wateroverlast. AOC Oost Almelo Presentatie Wateroverlast AOC Oost Almelo Inhoud - Intro wateroverlast - Afbeeldingen wateroverlast - Opdracht 1 Oorzaken wateroverlast - Oorzaken wateroverlast - Mogelijk oorzaken - Opdracht 2 Oplossingen

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

EEN BODEM VOOR WATER

EEN BODEM VOOR WATER EEN BODEM VOOR WATER Hemel en grondwaterbeleid Breda 2011 RWZI De gemeente is verantwoordelijk voor de afvoer van afvalwater naar de rioolwaterzuivering (RWZI: een soort wasmachine voor water). RWZI De

Nadere informatie

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand Antwoordenmodel Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1 Oefening 1 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009 255 euro per maand 272 euro per maand 182.000 studenten 200.000 studenten 5.800 Nederlandse

Nadere informatie

Zorgeloos huren... u rekent op kwaliteit! Kwaliteit met het KWH-Huurlabel

Zorgeloos huren... u rekent op kwaliteit! Kwaliteit met het KWH-Huurlabel Zorgeloos huren... u rekent op kwaliteit! Kwaliteit met het KWH-Huurlabel Uw huis gebruikt u iedere dag. U woont en leeft er. Dat uw huis van een goede kwaliteit is, vindt u daarom vanzelfsprekend. Maar

Nadere informatie

WETERING DUURZAAM NIEUWSBRIEF #39 6 SEPTEMBER 2013

WETERING DUURZAAM NIEUWSBRIEF #39 6 SEPTEMBER 2013 WETERING DUURZAAM NIEUWSBRIEF #39 6 SEPTEMBER 2013 VAKANTIE VOORBIJ, DUS WETERING DUURZAAM STAAT WEER IN DE STARTBLOKKEN Op deze snikhete vijfde september schrijven we de eerste Wetering Duurzaam Nieuwsbrief

Nadere informatie

Samen werken aan waterkwaliteit. Voor schoon, voldoende en veilig water

Samen werken aan waterkwaliteit. Voor schoon, voldoende en veilig water Samen werken aan waterkwaliteit Voor schoon, voldoende en veilig water D D Maatregelenkaart KRW E E N Z D E Leeuwarden Groningen E E W A IJSSELMEER Z Alkmaar KETELMEER ZWARTE WATER MARKER MEER NOORDZEEKANAAL

Nadere informatie

Onderhoud & reparaties

Onderhoud & reparaties Onderhoud & reparaties Samen verantwoordelijk voor prettig wonen Leystromen vindt het belangrijk dat u prettig woont. Dat betekent dat wij uw woning goed onderhouden. Zaken die kapot gaan, repareren wij

Nadere informatie

Nieuwsbrief- juli 2016

Nieuwsbrief- juli 2016 Nieuwsbrief- juli 2016 Deze digitale nieuwsbrief voor de cliënten en contactpersonen van Amaris Zuiderheide verschijnt elke drie maanden. Wilt u meer lezen over de onderwerpen? Kijk op www.amaris.nl. Daar

Nadere informatie

Ventileren in huis. Handleiding mechanisch ventilatiesysteem

Ventileren in huis. Handleiding mechanisch ventilatiesysteem Ventileren in huis Handleiding mechanisch ventilatiesysteem 2 Samen met uw huisgenoten, huisdieren en kamerplanten produceert u iedere dag gemiddeld tien liter vocht. Tel daarbij op de waterdamp die vrijkomt

Nadere informatie

Uw woning, uw smaak uw wensen! Over zelf aangebrachte voorzieningen

Uw woning, uw smaak uw wensen! Over zelf aangebrachte voorzieningen Uw woning, uw smaak uw wensen! Over zelf aangebrachte voorzieningen Een strakke keuken, mét kookeiland. Eindelijk een dakraam, een houten vloer, beneden én boven U wilt graag een en ander in uw woning

Nadere informatie

IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL

IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL I N T E R I E U R W Wonen op de Windrichtingen IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL Tekst: ANNEMIE WILLEMSE Foto s: JAN VERLINDE 22 TIJDLOOS TIJDLOOS 23 Na een zoektocht naar de ideale bouwgrond, gingen

Nadere informatie

In een huis waar geleefd wordt, ontstaan snel allerlei (kleine) ongemakken: een los zittende toiletbril, een druppende kraan, slecht sluitende deuren

In een huis waar geleefd wordt, ontstaan snel allerlei (kleine) ongemakken: een los zittende toiletbril, een druppende kraan, slecht sluitende deuren onderhoudswijzer In een huis waar geleefd wordt, ontstaan snel allerlei (kleine) ongemakken: een los zittende toiletbril, een druppende kraan, slecht sluitende deuren Dergelijke ongemakken kunnen er voor

Nadere informatie

Bewoners, huisdieren en planten produceren dagelijks tien liter vocht. onderhouden+verbouwen. Ventilatie Onderhoud. eigen huis magazine

Bewoners, huisdieren en planten produceren dagelijks tien liter vocht. onderhouden+verbouwen. Ventilatie Onderhoud. eigen huis magazine onderhouden+verbouwen eigen huis magazine Bewoners, huisdieren en planten produceren dagelijks tien liter vocht Ventilatie Onderhoud 32 eigen huis magazine jan 2013 31 24 uur per dag frisse lucht Ventileren

Nadere informatie