VOORINSCHRIJVING MOGELIJK TOT 15 mei 2010

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "2010-2011. VOORINSCHRIJVING MOGELIJK TOT 15 mei 2010"

Transcriptie

1 Een scholingsaanbod samengesteld in samenwerking tussen: Samenwerkingsverband Gorinchem en Omstreken VO-SVO 41-1 SWV Rivierengebied Midden Nederland Federatief SWV WSNS Regio CED groep Seminarium voor Orthopedagogiek VOORINSCHRIJVING MOGELIJK TOT 15 mei 2010 Cursuslocatie: SBO De Rotonde Dr. Hiemstralaan KK Gorinchem Fax: Versie: april

2 VOORWOORD...4 OVERZICHT CURSUSAANBOD Co-teaching: hoe werken we samen met meer handen in de klas Met sprongen vooruit Grip op de groep Effectieve gesprekken met ouders over (zorg)leerlingen Overgang van 1 naar 2 naar 3 en de dilemma s bij najaarskinderen Motiveren is te leren Handelingsgericht werken voor leerkrachten Rakkertjes Passend omgaan met verschillen: basismodule PO Passend omgaan met verschillen: module Autisme PO Passend omgaan met verschillen: module ADHD PO Passend omgaan met verschillen: module Agressie en gedragsstoornissen PO Passend omgaan met verschillen: module Angst PO Passend omgaan met verschillen: basismodule VO Passend omgaan met verschillen: module Autisme VO/VSO Vitaal in het onderwijs Cursus Train de Sova-trainer: Met Sova aan de slag Workshop: Debatteren met kinderen Workshop: Denkstimulerende Gespreksmethodiek Workshop: Interactief voorlezen Workshop: Woordenschatdidactiek Workshop: Hoe herken ik een kind met een logopedische stoornis en wat doe ik ermee? Workshop: Zonder taal geen onderwijs Workshop: Prentenboeken en taalstimulering Workshop: Signaleren van spraak- en taalproblemen Voorlichting: Auditieve beperkingen Voorlichting: ESM, een onzichtbare handicap Voorlichting: Dyslexie Cursus Autisme in de klas voor MBO Cursus Autisme in de klas voor Voortgezet Onderwijs (VO) Verdiepingscursus Autisme in de klas voor primair onderwijs (PO) Cursus Autisme in de klas voor primair onderwijs (PO) Cursus Hoe signaleer en begeleid je jonge kinderen (2-7 jaar) met een (vermoeden van) autisme spectrum stoornis Trendanalyses maken...37 Versie: april

3 35. Werken met leerlijnen Goede gesprekken..met ouders Goede gesprekken..met kinderen Goed onderwijs: kerntaak van elke school! Van omgaan met verschillen naar uitgaan van verschillen met behulp van Human Dynamics Meesterlijk coachen Training Handelingsgericht werken voor intern begeleiders, ambulant begeleiders en bouwcoördinatoren Basistraining mentoraat in het vo - Salto Vervolg mentoraat - Salto Hoe maak ik van mijn klas een positieve groep? - Salto Training dyslexiecoach...48 STUDIEDAGEN EN THEMAMIDDAGEN...49 a. Themamiddag ADHD...49 b. Taalleesverbetertraject...49 OVERZICHT SCHOLING / MASTERS / OPLEIDINGEN Master Educational Needs Zorgcoördinator VO Master Educational Needs Interne begeleiding Master Educational Needs Gedrag Master Educational Needs Passend en Inclusief PABO voor onderwijsassistenten Module gymnastiek PABO...54 STUDIEREIZEN LEUVEN ENGELAND GENT DENEMARKEN USA NOORWEGEN...54 Planner Schooljaar Versie: april

4 VOORWOORD Het aanbod van scholing, opleidingen en cursussen in de regio heeft geleid tot de oprichting van de REGIOACADEMIE. De REGIOACADEMIE past in het kader van het Regionale Innovatie Programma, en de notities over passend onderwijs. De initiatieven die al liepen in de Alblasserwaard Vijfheerenlanden (scholingsaanbod O2A5) en het Federatief samenwerkingsverband WSNS regio 41-07, Samenwerkingsverband Gorinchem en Omstreken VO-SVO 41-1 en SWV Rivierengebied Midden Nederland en REC 2, 3 en 4 zijn nu gebundeld. De genoemde cursussen zijn voor een ieder toegankelijk. Vanaf heden kunt u zich inschrijven. De eerste inschrijvingsronde is tot 15 mei as. Dan wordt er beslist of er voor de cursussen voldoende aanmeldingen zijn. Wij gaan uit van een minimum van 10 inschrijvingen per cursus tenzij anders aangegeven. U krijgt nog voor de zomervakantie het definitieve aanbod van ons door. Alle deelnemers krijgen na inschrijving van ons een factuur. Na betaling hiervan is de inschrijving definitief. De mogelijkheid van inschrijven op het definitieve aanbod geldt tot twee weken voor aanvang van een cursus mits er nog ruimte is. De aanmelding dient plaats te vinden via: - een naar : met opgave van naam en een juist adres en de te volgen cursus (naam en cursusnummer) Voor meer informatie omtrent de regioacademie, cursussen, scholing en opleidingen kun je contact opnemen met: - Piet Vogel / De cursussen die onder REGIOACADEMIE vallen, worden (tenzij anders aangegeven) gegeven op cursuslocatie: SBO De Rotonde Dr. Hiemstralaan KK Gorinchem De Lerarenbeurs: Voor leraren (primair t/m hbo) die zich verder willen professionaliseren is er de Lerarenbeurs voor scholing van het ministerie van OCW. Daarmee krijgt u vergoeding van de opleidingskosten, studiemiddelen, reiskosten en vervangingskosten. U kunt de beurs van 1 april t/m 13 mei 2010 aanvragen bij Duo: Met vriendelijke groet, Namens de regioacademie Piet Vogel / Ben Kennedie Versie: april

5 OVERZICHT CURSUSAANBOD 1. Co-teaching: hoe werken we samen met meer handen in de klas Doelgroep: Leerkrachten, onderwijsassistentes, intern begeleiders en remedial teachers Waar gaat het over?: Omgaan met diversiteit in de klas en school, wat betekent dat nu? Het betekent iedere leerling optimaal betrekken bij het groepsgebeuren en rekening houden met zijn of haar eigen leer en ontwikkelingsproces. Om dit mogelijk te maken wordt hier Co Teaching geïntroduceerd. Dit houdt in dat twee of meer leerkrachten of andere professionals samen verantwoordelijk zijn voor dezelfde groep leerlingen. Zij geven samen instructie en verwerking aan alle leerlingen in hetzelfde klaslokaal. Wat u verder nog moet weten De theorie wordt ondersteund door praktische voorbeelden. Omvang 19.00u-22.00u Groepsgrootte Maximaal 20 personen Data Locatie Dr. Hiemstralaan KK Gorinchem Tel Kosten 50,00 (inclusief boek en DVD) Versie: april

6 2. Met sprongen vooruit Doelgroep De cursus voor de bovenbouw is in tweeën opgedeeld: groep 5 en 6; en groep 7 en 8. De cursussen zijn bedoeld voor leerkrachten in deze groepen, remedial teachers, intern begeleiders en rekencoördinatoren of zij die dat willen worden. De cursus voor groep 5 en 6 is te beschouwen als het vervolg op de cursus 'Met Sprongen Vooruit Middenbouw' en die voor groep 7 en 8 als vervolg op die voor groep 5 en 6. Beide cursussen zijn zonder enige voorkennis te volgen. Waar gaat het over? Zwakke rekenaars in de groepen 5, 6, 7 en 8 kunnen tijdens interactieve, klassikale oefenlessen gewoon meedoen met de andere kinderen uit de groep. Ze kunnen zelfs tijdens deze productieve oefenlessen hun achterstand inlopen! Deze oefenlessen moeten dan wel aan bepaalde eisen voldoen. Zo moet de leerkracht weten wat je moet oefenen, hoe je tijdens de les kunt differentiëren, welke fouten je kunt verwachten, hoe je leerlingen in conflict brengt met zichzelf en hoe je goede rekenaars in kunt zetten zodat zowel de zwakke als goede rekenaars van de oefeningen profiteren. Wat u verder nog moet weten Inhoud cursus: groep 5 en 6 In de cursus voor kinderen uit groep 5 en 6 krijgt u inzicht in de begripsmatige drempels waarover deze kinderen struikelen. U leert het productieve oefenen in de praktijk te brengen. Er is onder andere aandacht voor hoofdrekenen, het leren van de tafels van vermenigvuldigen (in één dag!), kolomsgewijs en cijferend rekenen, 'goede problemen' en reken-gezelschapsspellen. Op het eind van de cursus beschikt u over tal van oefenactiviteiten die u direct de volgende dag kunt inzetten. Inhoud cursus: groep 7 en 8 In de cursus voor kinderen uit groep 7 en 8 krijgt u inzicht in de begripsmatige drempels waarover deze kinderen struikelen. U leert het productieve oefenen in de praktijk te brengen. Er is onder andere aandacht voor de basisleerlijn voor meten, verhoudingen, procenten en breuken; 'goede problemen' en reken-gezelschapsspellen. Ook krijgt u uitleg over twintig uitgewerkte rekenlessen voor zwakke rekenaars in groep 7 en 8. Met deze lessen waarborgt u de doorgaande leerlijn naar het VMBO. Op het eind van de cursus beschikt u over tal van oefenactiviteiten die u direct de volgende dag kunt inzetten. Bij opgave cursus groep vermelden. Omvang vier cursusavonden of middagen Groepsgrootte Maximaal 25 Data Locatie Dr. Hiemstralaan KK Gorinchem Tel Kosten 375 per persoon Versie: april

7 3. Grip op de groep Doelgroep Leerkrachten en intern begeleiders die te maken hebben met groepen waar een negatieve sfeer heerst, veel gepest wordt, men geen respect voor elkaar toont en waar de leerlingen zich niet verantwoordelijk voelen voor de groep. Waar gaat het over? Het boekje Grip op de groep (JSW boek 36) vormt de leidraad van dit aanbod. Daarnaast zal de cyclus planmatig omgaan met gedrag of het handelingsgericht werken een duidelijke plaats hebben binnen de cursus. Een en ander wordt aangevuld met materialen die gericht zijn op het beïnvloeden van de sfeer in de groep. Onderdelen die aan de orde komen zijn o.a.: groepsdynamica en pesten; fases in groepsvorming; kenmerken van positieve groepen en negatieve groepen; de rol van de leerkracht; praktische handvatten om er een positieve groep van te maken; lessen en leeromgevingen. Doel van de cursus is de leerkracht meer zicht te bieden op processen die zich in een groep afspelen en handvatten aan te reiken om van een groep een positieve groep te maken. Wat u verder nog moet weten : Theorie en praktijk gaan in deze cursus hand in hand. Het is de bedoeling dat u in de groep met verschillende observatie- en analyse-instrumenten aan de slag gaat. U krijgt deze instrumenten tijdens de cursus aangereikt. Vervolgens stelt u een groepsaanpak op, op basis van de door u gevonden resultaten. Deze aanpak probeert u, tussen de bijeenkomsten, uit in de klas. Er is tijdens cursus de voldoende ruimte om ervaringen uit te wisselen en van elkaar te leren. Diploma/certificaat De training wordt afgesloten met een certificaat van deelname, bij minimaal 80% aanwezigheid en voldoende beoordeling van de opdrachten. Omvang 4 bijeenkomsten van 3 uur en huiswerkopdrachten. Groepsgrootte Maximaal 15 Data woensdagmiddag 18 augustus, 1 en 15 september, 13 oktober 2010 van uur Locatie Dr. Hiemstralaan KK Gorinchem Tel Kosten 200,- per persoon (inclusief het boek; Grip op de Groep) Versie: april

8 4. Effectieve gesprekken met ouders over (zorg)leerlingen Doelgroep Leerkrachten Waar gaat het over? Wat is een goed (professioneel) gesprek? Als leerkracht voer je regelmatig gesprekken met ouders. Vaak spreken ze je onverwacht aan of maken ze een afspraak met je, soms neem jij het initiatief en de bekende 10 minutengesprekken zijn vrijwel standaard in iedere school. Dat zijn nogal veel momenten dat er een beroep gedaan wordt op je gespreksvaardigheden. Wil je die verbeteren of wil je meer over het voeren van verschillende gesprekken te weten komen, volg dan vier avonden de cursus Effectieve gesprekken. Bijeenkomst 1: opfrissen van de basisgesprekstechnieken Bijeenkomst 2: het leren voeren van een slecht-nieuwsgesprek en de posities in een gesprek Bijeenkomst 3: omgaan met lastige ouders en bewustwording eigen rol daarin Bijeenkomst 4: het goed voeren van een 10 minutengesprek In iedere bijeenkomst is ruimte voor inbreng van eigen casussen. Diploma/certificaat De training wordt afgesloten met een certificaat van deelname, bij minimaal 80% aanwezigheid en voldoende beoordeling van de opdrachten. Omvang 4 bijeenkomsten van 2 uur Groepsgrootte Maximaal 15 Data woensdagavond 25 augustus, 1, 15 en 29 september 2010 van uur Locatie Dr. Hiemstralaan KK Gorinchem Tel Kosten 170 per persoon Versie: april

9 5. Overgang van 1 naar 2 naar 3 en de dilemma s bij najaarskinderen Doelgroep Leerkrachten groep 1, 2 en 3 en IB-ers Waar gaat het over? De tijd dat kleuters in groep 1 en 2 doorbrengen kan sterk verschillen. Kleuters, die bijv. jarig zijn in mei zitten doorgaans 2 jaar in groep 1/2. Kinderen jarig zijn in oktober, november en december (najaarskinderen) kunnen ofwel bijna drie jaar ofwel ruim anderhalf jaar in de kleutergroep zitten. Een immens verschil met gevolgen voor de verdere schoolloopbaan. De inspectie geeft aan dat kinderen in beginsel binnen een tijdvak van 8 aaneensluitende jaren het primair onderwijs doorlopen. Het ontwikkelingsproces en het welbevinden van kinderen mag niet verstoord worden. Verlenging van de kleuterbouw mag geen zittenblijven inhouden, maar moet een voortgang zijn van wat een kind al kan. De keuze voor verkorting of verlenging heeft vooral te maken met het wel of niet bevorderen van doorgaande ontwikkeling van kinderen. De voortgang in ontwikkeling is bepalend, niet de kalenderleeftijd. Het kind moet de kans krijgen om te starten met het leesproces. Deze uitgangspunten doen een groot beroep op leerkrachten en het schoolbeleid. Het blijft altijd een kwestie van afwegen per individueel kind. Het is een grote verantwoordelijkheid van de school om (samen met de ouders) de beslissing te nemen. Het steunt de beslissing als er aannemelijke criteria zijn, goed overleg met ouders en collega s en als de school passend aanbod kan bieden voor kinderen in de groepen 1 tot 4. Het is een goede zaak, dat scholen de kans krijgen zich te verdiepen in deze materie protocollen kunnen opstellen, waarbij individuele afwegingen mogelijk blijven. Uitwisseling door scholen onderling en leren van elkaars ervaringen is waardevol, zo bleek ook tijdens de Vversterk modules. Werkwijze Twee schooloverstijgende bijeenkomsten waarin de volgende onderwerpen aan de orde komen: Het belang van preventief handelen, vroegtijdige signalering en interventies op leerbehoeftes van jonge kinderen. Praktijkvoorbeelden van protocollen (raamwerk) worden aangeboden Overgang van groep 1 naar 2 is van invloed op de latere overgang van 2 naar 3. Criteria voor de afweging verlengen of verkorten van de kleuterperiode. Verlenging van de kleuterbouw geen zittenblijven mag inhouden, maar een voortgang van wat een kind al kan. Inzetten van de voorschotbenadering en overig passend aanbod. Risicosignalen rekenen en lezen, sociaal emotionele ontwikkeling en werkhouding. Signaleringstoetsen zoals de toets risicokleuters uit het nieuwe (landelijke) protocol dyslexie Overleg met ouders en verantwoordelijkheden op schoolniveau. Aanbod voor najaarskleuters bij verlenging en verkorting van de kleuterperiode. Consequenties in beeld krijgen wat betreft differentiatie in groep 3: doorgaande lijn met de voorschotbenadering in groep 3 Twee schoolspecifieke bijeenkomsten met groep 1 /2 en 3 voor, omdat iedere school zijn eigen afweging maakt. Per school wordt gekeken naar de huidige (handelings-) plannen voor verlengen en verkorten. Waar nodig worden verbeteradviezen gegeven. Er wordt nagegaan welk aanbod najaarskleuters nodig hebben bij verlenging of verkorting van de kleuterperiode. Een raamwerk voor het opstellen van een eigen protocol wordt besproken. Versie: april

10 Deze schoolspecifieke bijeenkomsten moeten apart ingekocht worden. Eén gezamenlijke afsluitende bijeenkomst, waarbij de scholen het protocol, met daarin hun handelwijze voor de overgang 2-3 kunnen uitwisselen. Ook leggen we accent op de Voorschotbenadering en passend aanbod in groep 2. Opbrengst voor deelnemende scholen: Een op schoolniveau doordacht protocol voor de overgang 1, 2 en 3, met daarin de handelwijze voor najaarskinderen. Zicht op preventiemaatregelen om kinderen een doorgaande lijn te bieden. Diploma/certificaat De training wordt afgesloten met een certificaat van deelname, bij minimaal 80% aanwezigheid en voldoende beoordeling van de opdrachten. Omvang 3 bijeenkomsten van 2,5 uur (en 2 schoolspecifieke bijeenkomsten) Groepsgrootte Maximaal 15 Data woensdagmiddag 27 oktober, 17 november 2010 en 23 maart 2011 van uur Locatie Dr. Hiemstralaan KK Gorinchem Tel Kosten 130 per persoon Versie: april

11 6. Motiveren is te leren Doelgroep Leerkrachten po/vo/so, remedial teachers en intern begeleiders Waar gaat het over? We lopen er allemaal wel regelmatig tegenaan: een leerling die niet (meer) gemotiveerd is. Wat u ook probeert, het lukt u niet de goede snaar te raken. In deze cursus: Motiveren is te leren maakt u kennis met de motivatietheorie en gaat u deze toepassen op een door u zelf ingebrachte casus. Cursusinhoud In deze praktische cursus wordt de motivatietheorie toegelicht en toegepast op de werkvloer. Iedere cursist brengt een casusleerling met een motivatieprobleem in en deze leerling wordt door de hele cursus door u begeleid. Tijdens de bijeenkomsten komt het oefenen van gesprekstechnieken en vaardigheden om te leren motiveren veelvuldig aan bod. Ook is er terugkoppeling op de door u gehanteerde aanpak. Centraal staat: Wat kan u met deze leerling en hoe krijgt u hem of haar weer gemotiveerd? Wat u verder nog moet weten Het bespreken van de casusleerling wordt ondersteund met video-opnamen die u zelf meebrengt tijdens de cursus. Deze extra inspanning van uw kant is essentieel voor een zo hoog mogelijk resultaat. Doel van de training / eindtermen voor de deelnemers Na deze cursus kan de deelnemer: de fasen in het motivatiemodel herkennen de blokkade benoemen bij de casusleerling een motiverend gesprek voeren met een leerling reflecteren over de eigen aanpak Diploma/certificaat De training wordt afgesloten met een certificaat van deelname, bij minimaal 80% aanwezigheid en voldoende beoordeling van de opdrachten. SBL-competentie Pedagogisch competent Interpersoonlijk competent Vakinhoudelijk en didactisch competent Omvang 4 bijeenkomsten van 3 uur Groepsgrootte Maximaal 12 Data Locatie Dr. Hiemstralaan KK Gorinchem Tel Kosten 170,- Versie: april

12 7. Handelingsgericht werken voor leerkrachten Doelgroep Leerkrachten van scholen waar men HGW wil invoeren of reeds ingevoerd heeft. Waar gaat het over? Er is een probleem. Hoe komt dat en hoe kunnen we dit het beste aanpakken? Met HGW, handelingsgericht werken, heeft u houvast bij het aanpakken van problemen met zorgleerlingen. De intern begeleider heeft naast een aantal theoretische kaders ook handige kijkwijzers, analyseschema s, checklists, etc. Ook leerkrachten kunnen hiervan gebruikmaken. In deze cursus komt aan bod wat handelingsgericht werken is en welke rol de leerkracht zelf daarbij kan vervullen. Diploma/certificaat De training wordt afgesloten met een certificaat van deelname, bij minimaal 80% aanwezigheid en voldoende beoordeling van de opdrachten. Omvang 3 bijeenkomsten van 3 uur Groepsgrootte Maximaal 15 Data Locatie Dr. Hiemstralaan KK Gorinchem Tel Kosten 130 per persoon Versie: april

13 8. Rakkertjes Doelgroep Leidinggevenden en pedagogisch medewerkers van peuterspeelzalen en de kinderopvang voor 0-4 jarigen Waar gaat het over? In ieder kinderdagverblijf of peuterspeelzaal treft u kinderen met opvallend gedrag. Niet iedere pedagogisch medewerker kan hier even goed mee omgaan. Met Rakkertjes leert u planmatig te werken, gedrag te observeren, te bespreken en te beïnvloeden. U leert gerichter om te gaan met kinderen met sociaal-emotionele ontwikkelingsproblemen. Zo kunnen we in kinderdagverblijven en op peuterspeelzalen de ontwikkeling van jonge kinderen in gunstige zin beïnvloeden en daarmee hun kansen op een succesvolle deelname aan verder onderwijs flink vergroten. Cursusinhoud In de cursus Rakkertjes komen de volgende onderwerpen aan de orde. Planmatig werken; Ontwikkelingslijn sociaal-emotionele ontwikkeling; Gedrag van kinderen m.n. drukgedrag; agressief gedrag en teruggetrokken gedrag; praten met ouders over het gedrag van hun kinderen. Het basisgedeelte bestaat uit het uitgewerkte model planmatig werken. De stappen van het model zijn uitgewerkt in verschillende stappen met formulieren die u in staat stellen op een praktische wijze vorm te geven aan de vijf fasen van dit model. Wat u verder nog moet weten Dit aanbod kent een branche-erkenning, getoetst door het FCB: 10743/04617 Doel van de cursus / eindtermen voor de deelnemers Na het afronden van de cursus Rakkertjes heeft de deelnemer kennis van/over: planmatig en doelgericht vormgeven van processen; oplossingen voorbereiden, toepassen en evalueren; het formuleren van haalbare (tussen)doelen; observeren en signaleren; omgaan met gegevens en overdracht; leertheoretische en gedragstherapeutische principes; de wijze waarop jonge kinderen zich ontwikkelingen mn met betrekking tot de sociaal-emotionele ontwikkeling, hechting en zelfvertrouwen. interacties van kinderen en de eigen interactie met kinderen (bewust worden van de eigen rol in de groep en in interacties met kinderen); het verschil tussen opvallend en zorggedrag; omgaan met opvallend gedrag van zeer jonge kinderen; voorbreiden van, en voeren van oudergesprekken. Versie: april

14 De cursist is na afronding van de cursus in staat om: het model planmatig handelen vorm te geven, uit te voeren en te evalueren; zelfstandig en op professionele wijze een handelingsplan vorm te geven en uitvoeren; een verschil te onderscheiden tussen opvallend gedrag en zorggedrag van jonge kinderen ; op professionele wijze vorm te geven aan de begeleiding van de ontwikkeling van kinderen van 0-4 jaar, individueel en in de groep; onderscheid te maken tussen gewenst voorbeeldgedrag van anderen en zichzelf en ongewenst voorbeeldgedrag zelfstandig vorm te geven aan gedragsverandering door interacties waarbij het gewenste gedrag positief zichtbaar is te versterken en het ongewenste gedrag bewust te negeren om zo gedragverandering te stimuleren; op professionele wijze ouders te informeren m.b.t. gedrag en/of de ontwikkeling van hun kind, n.a.v. het uitgevoerde handelingplan; op professionele wijze een dossier aan te leggen en deze aan ouders en/of anderen ( hulpverleners; collega s of leerkrachten) over te dragen; op professionele wijze en dossier aan te leggen en te onderhouden. Diploma/certificaat De training wordt afgesloten met een certificaat van deelname, bij minimaal 80% aanwezigheid en voldoende beoordeling van de opdrachten. SBL-competenties Interpersoonlijk competent Pedagogisch competent Organisatorisch competent 3 SBU Omvang 4 bijeenkomsten van 3 uur Groepsgrootte Maximaal 15 Data Locatie Dr. Hiemstralaan KK Gorinchem Tel Kosten 170,- Versie: april

15 9. Passend omgaan met verschillen: basismodule PO Doelgroep Leerkrachten, klassenassistenten en onderwijsassistenten in het basisonderwijs Waar gaat het over? Binnen een groep heeft u te maken met leerlingen met verschillende (bijzondere) onderwijsbehoeften, zoals leerlingen met ADHD, autisme, leerproblemen of leerlingen die faalangstig zijn. Tijdens deze basismodule krijgt u handvatten voor het opzetten van een groeps- en schoolaanpak, waarbij u recht doet aan individuele verschillen tussen leerlingen. De volgende onderwerpen komen aan bod: Kijken naar gedrag van leerlingen Onderwijsbehoeften: wat heeft deze leerling nodig in de klas? Handelingsgericht werken Gesprekken met leerlingen Passend lesmodel, Wijzer Onderwijs en Onderwijscontinuüm U kunt hiermee binnen uw school direct aan de slag! Wat u nog meer moet weten Na het volgen van de basismodule kunt u nog kiezen voor één of meerdere verdiepingsmodules. Verdiepingsmodules zijn: Module Autisme PO Module ADHD PO Module Agressie en gedragsstoornissen PO Module Angst PO Diploma/certificaat De training wordt afgesloten met een certificaat van deelname. Omvang 1 bijeenkomst van 3 uur Groepsgrootte Maximaal 15 Data Woensdagmiddag 03 november 2010 van uur Locatie Dr. Hiemstralaan KK Gorinchem Tel Kosten 50 per persoon Versie: april

16 10. Passend omgaan met verschillen: module Autisme PO Doelgroep Leerkrachten, klassenassistenten en onderwijsassistenten in het basisonderwijs Waar gaat het over? Tijdens deze bijeenkomst staat het onderwijs aan leerlingen met een autisme spectrum stoornis centraal. De cursus sluit aan bij de inhoud van de map Wijzer Onderwijs Autisme. De volgende onderwerpen komen onder andere aan bod: Beknopte beschrijving van de stoornis en de gevolgen voor het onderwijs Verduidelijking in ruimte, tijd, activiteiten en interactie naar aanleiding van vele voorbeelden en tips. Het zo voorspelbaar mogelijk indelen van een schooldag Communicatie, weerstanden, zelfstandig werken en vrijspel Wat u nog meer moet weten Volg eerst de basismodule PO. Tijdens deze module wordt teruggegrepen op wat daarin aan de orde is geweest. Diploma/certificaat De training wordt afgesloten met een certificaat van deelname. Omvang 1 bijeenkomst van 3 uur Groepsgrootte Maximaal 15 Data Woensdagmiddag 05 januari 2010 van uur Locatie Dr. Hiemstralaan KK Gorinchem Tel Kosten 50,00 per persoon Versie: april

17 11. Passend omgaan met verschillen: module ADHD PO Doelgroep Leerkrachten, klassenassistenten en onderwijsassistenten in het basisonderwijs Waar gaat het over? Deze bijeenkomst gaat nader in op het onderwijs aan leerlingen met een aandachtstekortstoornis, met of zonder hyperactiviteit. De bijeenkomst sluit aan bij de inhoud van de map Wijzer Onderwijs Aandachtstekort- en Gedragsstoornissen.U kunt deze middag de volgende onderwerpen verwachten: Korte beschrijving van aandachtstekortstoornissen. Het vertalen van aandachtspunten naar onderwijsbehoeften: wat hebben deze leerlingen nodig in de klas? De omgang met deze leerlingen: motiveren, belonen en de omgang met leeftijdgenootjes. Wat u nog meer moet weten Volg eerst de basismodule PO. Tijdens deze module wordt teruggegrepen op wat daarin aan de orde is geweest. Diploma/certificaat De training wordt afgesloten met een certificaat van deelname. Omvang 1 bijeenkomst van 3 uur Groepsgrootte Maximaal 15 Data Woensdagmiddag 2 februari 2011 van uur Locatie Dr. Hiemstralaan KK Gorinchem Tel Kosten 50,00 per peroon Versie: april

18 12. Passend omgaan met verschillen: module Agressie en gedragsstoornissen PO Doelgroep Leerkrachten, klassenassistenten en onderwijsassistenten in het basisonderwijs Waar gaat het over? Tijdens deze module gaat u nader in op de onderwijsbehoeften van leerlingen met gedragsstoornissen (ODD en CD). Deze bijeenkomst sluit aan bij de map Wijzer Onderwijs Aandachtstekort- en Gedragsstoornissen. Aan bod komen onder andere: beknopte beschrijving van deze gedragsstoornissen; omgaan met agressie; de gevolgen voor het onderwijs: wat zijn de onderwijsbehoeften van deze leerlingen? het creëren van duidelijkheid in het klaslokaal, de dagindeling en de verschillende activiteiten die op school plaatsvinden. Wat u nog meer moet weten Volg eerst de basismodule PO. Tijdens deze module wordt teruggegrepen op wat daarin aan de orde is geweest. Diploma/certificaat De training wordt afgesloten met een certificaat van deelname. Omvang 1 bijeenkomst van 3 uur Groepsgrootte Maximaal 15 Data Woensdagmiddag 2 maart 2011 van uur Locatie Dr. Hiemstralaan KK Gorinchem Tel Kosten 50,00 per persoon Versie: april

19 13. Passend omgaan met verschillen: module Angst PO Doelgroep Leerkrachten, klassenassistenten en onderwijsassistenten in het basisonderwijs Waar gaat het over? Een verdiepingsmodule voor iedereen in het primair onderwijs die met leerlingen met angst te maken heeft. Deze bijeenkomst sluit aan bij de publicatie Wijzer over angst. Aan bod komen onder andere: korte beschrijving van verschillende angststoornissen en angstproblemen en de gevolgen voor het onderwijs; wat hebben deze angstige leerlingen in de klas nodig? praktische tips waarmee u direct op uw school aan de slag kunt Wat u nog meer moet weten Volg eerst de basismodule PO. Tijdens deze module wordt teruggegrepen op wat daarin aan de orde is geweest. Diploma/certificaat De training wordt afgesloten met een certificaat van deelname. Omvang 1 bijeenkomst van 3 uur Groepsgrootte Maximaal 15 Data Woensdagmiddag 6 april 2011 van uur Locatie Dr. Hiemstralaan KK Gorinchem Tel Kosten 50,00 per persoon Versie: april

20 14. Passend omgaan met verschillen: basismodule VO Doelgroep Iedereen die werkt met zorgleerlingen in het VO. Waar gaat het over? Op school krijgt u te maken met leerlingen met verschillende (bijzondere) onderwijsbehoeften, zoals leerlingen met ADHD, autisme, een leerprobleem of leerlingen die faalangstig zijn. Tijdens deze basismodule krijgt u handvatten voor het opzetten van een aanpak, waarbij u recht doet aan individuele verschillen tussen leerlingen. De volgende onderwerpen komen aan bod: Kijken naar gedrag van leerlingen. Onderwijsbehoeften: wat heeft deze leerling nodig tijdens de les? Handelingsgericht werken. Gesprekken met leerlingen. Passend lesmodel, Wijzer Onderwijs en Onderwijscontinuüm. U kunt met de inhoud van deze studiemiddag direct binnen uw school aan de slag! Diploma/certificaat De training wordt afgesloten met een certificaat van deelname. Omvang 1 bijeenkomst van 3 uur Groepsgrootte Maximaal 15 Data Woensdagmiddag 12 januari 2011 van uur (onder voorbehoud) Locatie Dr. Hiemstralaan KK Gorinchem Tel Kosten 50,00 per persoon Versie: april

21 15. Passend omgaan met verschillen: module Autisme VO/VSO Doelgroep Docenten, intern en ambulant begeleiders, zorgcoördinatoren. Waar gaat het over? Deze verdiepingscursus bestaat uit twee bijeenkomsten die aansluiten bij de inhoud van de map Wijzer Onderwijs Autisme VO. Bijeenkomst I: Auti-Wijzer en de Les-Wijzer: Algemene kennis over autisme: u doet onder andere kennis op over autisme en de gevolgen daarvan voor het onderwijs. Autisme tijdens de adolescentie: wat zijn belangrijke aandachtspunten in de puberteit? Uitwerking van duidelijkheid in: ruimte, tijd, activiteiten en interactie. Huiswerkopdracht. Bijeenkomst II: Methodiek-Wijzer en de Organisatie-Wijzer Ontwikkelen passend scholingstraject: u ontwikkelt zowel plenair als in kleine groepjes een scholingstraject dat aansluit bij uw dagelijkse schoolsituatie. Verdieping: onder andere het Nieuwe leren, samenwerken met ouders en de zorg op school rondom leerlingen met autisme. Wat u verder nog moet weten Volg eerst de basismodule VO. Tijdens deze module wordt teruggegrepen op wat daarin aan de orde is geweest. Diploma/certificaat De training wordt afgesloten met een certificaat van deelname, bij minimaal 80% aanwezigheid en voldoende beoordeling van de opdrachten. Omvang 2 bijeenkomsten van 3 uur Groepsgrootte Maximaal 15 Data Woensdagmiddag 9 februari en 9 maart 2011 van uur (onder voorbehoud) Locatie Dr. Hiemstralaan KK Gorinchem Tel Kosten 90,00 per persoon Versie: april

22 16. Vitaal in het onderwijs Doelgroep Voor iedereen die weer positief en vitaal aan de slag wil binnen onderwijs en kinderopvang Waar gaat het over? Een baan in het onderwijs is veeleisend en de werkdruk is hoog. Heeft u het gevoel dat het werk nooit af is en dat er aan alle kanten aan u getrokken wordt? Dit kan stress veroorzaken. Aanhoudende stress kan tot gezondheidsklachten leiden, zoals slapeloosheid, vermoeidheid, concentratie- en geheugenproblemen. Stress zorgt ervoor dat u zich minder vitaal voelt, minder plezier hebt in de klas of groep en met uw collega s. het zal veelal een negatieve invloed hebben op uw functioneren, niet alleen op uw werk maar ook thuis. Tijdens de training Vitaal leert u om afstand te nemen van uw dagelijkse werkzaamheden. Met ontspanningsoefeningen, inzichtgevende oefeningen en praktische opdrachten leert u om signalen van onrust, stress en spanning te herkennen en te erkennen. U ontdekt welke zaken energie kosten en welke zaken energie opleveren. U leert om in de hectiek van alledag bewuste keuzes te maken, prioriteiten te stellen en grenzen te stellen. Deze training voorkomt dat u chronische stress opbouwt en draagt eraan bij dat u minder piekert, zich beter staande houdt in uw drukke leven, meer momenten vindt om te genieten en beter in staat bent om uzelf te blijven tijdens conflicten met leerlingen of collega s. De training zorgt ervoor dat u zich vitaler en energieker zult voelen en met meer plezier aan het werk bent. Wat u verder nog moet weten Voorafgaand aan de training vindt een intakegesprek plaats om te bepalen of deze training goed aansluit bij uw wensen, motivatie en leerdoelen. Diploma/certificaat De training wordt afgesloten met een certificaat van deelname, bij minimaal 80% aanwezigheid en voldoende beoordeling van de opdrachten. Omvang 1 intake/startbijeenkomst van 1,5 uur en 5 bijeenkomsten van 2,5 uur Groepsgrootte Maximaal 10 per docent Data Intake/startbijeenkomst woensdagmiddag 10 november 2010 van uur Trainingsbijeenkomsten op 8 december 2010, 19 januari, 16 februari, 16 maart en 13 april 2011 van uur (onder voorbehoud) Locatie Dr. Hiemstralaan KK Gorinchem Tel Kosten 250,- per persoon Versie: april

23 17. Cursus Train de Sova-trainer: Met Sova aan de slag Inleiding Uit de feiten en cijfers over de motieven van ouders voor het kiezen van een basisschool blijkt, dat bij deze keuze veel belang wordt gehecht aan de aandacht die de school besteedt aan een goede sfeer, aan een goede voorbereiding op het vervolgonderwijs en aan sociale vaardigheden. Hoe besteed je op school voldoende aandacht aan sociale vaardigheden? Hoe zet je een Sova-training op? Hoe vindt een verantwoorde selectie plaats? Welke competenties heeft een Sova-trainer nodig? Inhoud Het belang van sociale vaardigheden. Draagvlak creëren binnen de school! Herkennen van sociale vaardigheidstekorten. Anders kijken naar kinderen. Interpreteren van probleemgedrag en omzetten naar de te leren sociale vaardigheden. Handelingsgericht opstellen van leerdoelen vanuit de sociaal-emotionele onderwijsbehoeften. Presentatie modellen sociale vaardigheidstrainingen/klassikale methoden. Het leren opzetten van een sociale vaardigheidstraining (voorwaarden, signaleren, selecteren, intake, rollenspel, vaststellen leerdoelen, uitvoeren, afstemming ouders & leerkrachten, evalueren). Oefenen van trainersvaardigheden (o.a. gesprekstechnieken/gedragstherapeutische technieken) tijdens alle bijeenkomsten. Doel Na afloop van de cursus worden de deelnemers in staat geacht om in de werksituatie sociale vaardigheidstrainingen te geven aan groepen kinderen in de leeftijd van 6 tot 12 jaar. Doelgroep RT ers, IB ers, AB ers, orthopedagogen en leerkrachten. Duur De cursus omvat 6 bijeenkomsten van 2½ uur ( uur). Na enkele maanden wordt een terugkombijeenkomst gehouden. Facultatief is een coachingsbezoek op eigen locatie mogelijk. Na afronding van de cursus ontvangen de deelnemers een certificaat na minimaal 5 gevolgde bijeenkomsten en een actieve deelname aan de rollenspelen. Groepsgrootte Minimaal 8 en maximaal 10 deelnemers. Aangezien een Sova-training met twee personen wordt gegeven, gaat de voorkeur uit naar twee personen per school. Scholen kunnen echter ook één cursist aanmelden. De cursus vindt plaats op woensdag om de week van uur op SBO Beatrix de Burcht, Hoefslag 6 te Gorinchem. Methodiek Tijdens de cursus zullen diverse praktische werkvormen gehanteerd worden waarbij theorie en praktijk worden afgewisseld. Cursusleiders Alie Bootsma, gedragstrainer; Katinka Bouman, orthopedagoog/gedragstrainer. Kosten 525 per deelnemer Versie: april

24 18. Workshop: Debatteren met kinderen Inhoud Het debat is een zeer effectieve vorm om een aantal pragmatische vaardigheden en de sociaalemotionele ontwikkeling te trainen. Onder pragmatische vaardigheden verstaan we de wijze waarop men taal gebruikt in verschillende communicatieve situaties. De kinderen leren onder meer: argumenten bedenken en formuleren, vragen stellen aan en reageren op de tegenpartij, topichandhaving. Daarnaast leren kinderen dat zij van mening kunnen verschillen zonder ruzie te hebben en leren zij samen te werken. Doel De deelnemer leert: hoe een serie debatteerlessen systematisch opgebouwd kan worden; hoe stellingen het best kunnen worden geformuleerd en hoe je geschikte onderwerpen kiest; hoe de kinderen als jury kunnen optreden; hoe je een debat effectief kunt leiden en hoe je om kunt gaan met bijvoorbeeld stille, overheersende of sterk associërende kinderen. Doelgroep Leerkrachten die werken met groepen/groepjes kinderen vanaf circa 9 jaar. Duur 1 dag ( uur) of 2 woensdagmiddagen ( uur). Groepsgrootte Minimaal 10 en maximaal 16 deelnemers. Methodiek In deze workshop trainen we bovengenoemde vaardigheden. Door zelf de verschillende rollen in het debat te ervaren, zoals voor- en tegenpartij, jurylid, gespreksleider, maakt de deelnemer kennis met alle aspecten van het debat. Ook wordt een video-opname getoond met beelden van een SBO-groep (circa 11 jaar). Deze opnamen laten de verschillende stadia van de debatteerlessen in de praktijk zien. Workshopleider Hanne van Zanten, logopedist. Kosten 80 per deelnemer (exclusief lunch) Versie: april

25 19. Workshop: Denkstimulerende Gespreksmethodiek Inhoud In het onderwijs worden veel gesprekken met kinderen gevoerd. Dit gebeurt om de taalontwikkeling te stimuleren, kennis over te dragen of het kind aan te zetten tot denken. In de onder- en bovenbouw van het regulier onderwijs zijn veel leerlingen onvoldoende in staat hun ervaringen door middel van taal te structureren. De Amerikaanse orthopedagoog Marion Blank heeft een methode ontwikkeld om bij deze leerlingen denkvaardigheden te stimuleren, waardoor hun cognitieve vermogens gestimuleerd worden. De kern van de methode vormt het denkgesprek. Gedurende dit gesprek komen verschillende taal- denkvaardigheden aan bod zoals: - oorzaak-gevolg redeneren; - ontdekken van overeenkomsten en verschillen; - bedenken van oplossingen. Tijdens deze workshop leren leerkrachten hoe ze op een goede manier een denkgesprek kunnen voeren en hoe ze vragen in hun reguliere lessen kunnen integreren. Hierbij is een duidelijke link naar interactief taalonderwijs. Doel De deelnemer: leert denkgesprekken te voeren met kinderen; wordt zich bewust van eigen interactievaardigheden: Welke vragen stel ik eigenlijk? Aan welke kinderen stel ik welke vragen? Prikkelen mijn vragen genoeg tot nadenken? leert de basisprincipes die nodig zijn om goed met kinderen te praten; leert effectief te reageren op antwoorden van kinderen. Doelgroep Leerkrachten uit het primair onderwijs. Duur 3 dagdelen van uur. Groepsgrootte Minimaal 15 en maximaal 20 deelnemers. Methodiek In drie bijeenkomsten wordt de theorie afgewisseld met oefeningen. Er wordt gebruikgemaakt van video-opnamen, rollenspellen en opdrachten. De opdrachten worden afgestemd op uw praktijksituatie. Workshopleiders Irene van der Ven of Wilmy van Hartingsveldt, beiden logopedist. Kosten 80 per deelnemer Versie: april

26 20. Workshop: Interactief voorlezen Inhoud Voor de groep kinderen die thuis als peuter weinig is voorgelezen en dus de ervaring van de interactie met de voorlezende ouder mist, kan het moeilijk zijn in groep 1 en 2 de verhaallijnen van voorgelezen teksten te volgen. In dat geval biedt interactief voorlezen in kleine groepen uitkomst. Interactief voorlezen wordt dan ingezet als zorgverbredende activiteit voor jonge taalzwakke kinderen. Doelen zijn het vergroten van de woordenschat, het inzicht in zinsbouw en in de opbouw van teksten en de communicatievaardigheid. Ook is boekoriëntatie een belangrijk doel. Wat is een boek, wat kun je ermee doen? En daaruit voortvloeiend de wens zelf te leren lezen. Vaak worden voor interactief voorlezen als zorgverbredende activiteit eenvoudige teksten gekozen die aansluiten op het thema dat in de klas aan de orde is. Belangrijk is dat het frequent, dat wil zeggen dagelijks, of enkele keren per week, plaatsvindt en dat degene die de activiteit uitvoert, goed wordt geïnstrueerd. Doel De deelnemer kent: de theorie over interactief taalonderwijs. De deelnemer kan: het interactief voorlezen in zijn/haar onderwijspraktijk organiseren en toepassen. De deelnemer beschikt: over een lijst met prentenboeken met verwerking. Doelgroep Leerkrachten uit de onderbouw van het primair onderwijs. Groepsleiding van peuterspeelzalen en kinderdagverblijven. Duur Na schooltijd van uur. Groepsgrootte Minimaal 15 en maximaal 25 deelnemers. Methodiek Naast de theorie over interactief voorlezen wordt het interactief voorlezen geoefend, wordt er gebruik gemaakt van cd-roms en worden er tips gegeven om het interactief voorlezen te organiseren. Workshopleider Wilmy van Hartingsveldt, logopedist. Kosten 22,50 per deelnemer Versie: april

27 21. Workshop: Woordenschatdidactiek Inhoud Woorden zijn de bouwstenen van de taal, waardoor kinderen in staat zijn te communiceren. Een goede woordenschat heeft een nauwe relatie met sociaal-emotioneel welbevinden en de cognitieve ontwikkeling. Een grotere woordenschat leidt tot betere schoolprestaties. Er is steeds meer bekend over de belangrijke relatie tussen woordenschat, vlot technisch lezen en begrijpend lezen. De woordenschat van kinderen kun je systematisch opbouwen. De aanpak van Met Woorden in de weer, ontwikkeld door Marianne Verhallen en Dirkje van den Nulft maakt dit mogelijk. De aanpak leert je hoe je woorden bewust selecteert en ze vervolgens semantiseert (uitlegt). Door vervolgens deze woorden, die zichtbaar zijn in de klas, duurzaam in te slijpen (consolideren) en als laatste stap, deze te controleren, is het mogelijk om de woordenschat van kinderen systematisch en creatief succesvol uit te breiden. Doel De deelnemer leert: een effectieve en gestructureerde woordenschatdidactiek; woorden en begrippen in een logisch verband en een functionele context aan te bieden; hoe je dit netwerk van woorden visueel weer kunt geven; woordenschat te koppelen aan kennisopbouw; een stimulerende en prikkelende wijze om de woorden aan te bieden; hoe je kunt differentiëren in het aanbieden van nieuwe woorden. Doelgroep Leerkrachten uit het primair onderwijs, zowel onder- als bovenbouw. Duur 1 dag ( uur) inclusief lunch of 2 woensdagmiddagen ( uur); en per deelnemer een klassenbezoek met feedbackgesprek. Groepsgrootte Minimaal 15 en maximaal 24 deelnemers. Methodiek In de bijeenkomsten wordt de theorie afgewisseld met oefeningen. Er worden video-opnames getoond waarin de aanpak verduidelijkt wordt. De deelnemer kan na afloop daadwerkelijk met de woordenschatdidactiek aan het werk. Workshopleiders Irene van der Ven of Wilmy van Hartingsveldt, beiden logopedist. Kosten 55 per deelnemer Versie: april

28 22. Workshop: Hoe herken ik een kind met een logopedische stoornis en wat doe ik ermee? Inhoud Kinderen kunnen door een logopedische stoornis problemen ondervinden op cognitief of sociaalemotioneel gebied. Belangrijk is om deze problemen te voorkomen en tijdig stoornissen te onderkennen. Doel De deelnemer krijgt informatie over: - taalstoornissen; - taalproblemen bij Nederlands als tweede taal; - spraakstoornissen (articulatiestoornissen, stotteren, broddelen); - stemstoornissen; - slechthorendheid; - afwijkende mondgewoonten; - stoornis in de auditieve vaardigheden; - dyslexie. De deelnemer krijgt: signaleringslijstjes en tips voor bruikbare materialen en literatuur over vaak voorkomende logopedische stoornissen bij kinderen in de basisschoolleeftijd en krijgt praktische tips over hoe je in de klas rekening kunt houden met een kind met een logopedische stoornis. Doelgroep Leerkrachten van de onderbouw in het primair onderwijs. Groepsleiding van peuterspeelzalen en kinderdagcentra. Duur Groepsgrootte Een dag van 9.30 tot uur. Inschrijven per module is ook mogelijk. Deze workshops worden na schooltijd gehouden (van uur). Minimaal 15 en maximaal 30 deelnemers. Methodiek De theorie afgewisseld met oefeningen. Er wordt gebruikgemaakt van de cd-rom de Signaleraar. Workshopleiders Irene van der Ven of Wilmy van Hartingsveldt, beiden logopedist. Kosten 55 per deelnemer Versie: april

29 23. Workshop: Zonder taal geen onderwijs Inhoud Kinderen hebben gesprekken nodig voor de verwerving van taal en kennis. Niet ieder gesprek is zomaar geschikt voor taalverwerving. Krijgen de kinderen in je groep goede gelegenheid voor taalontwikkeling? Op welke punten kun je je eigen gedrag aanpassen zodat kinderen meer kans krijgen om deel te nemen aan gesprekken? En zie je dan ook dat kinderen anders gaan deelnemen aan gesprekken? Doel De deelnemer kent: de theorie over interactief taalonderwijs. De deelnemer kan: de drie taalgroeimiddelen taalruimte, taalaanbod, en feedback in zijn/haar onderwijspraktijk toepassen. Doelgroep Leerkrachten uit het primair onderwijs. Duur Drie bijeenkomsten van 1½ uur na schooltijd en een eenmalig bezoek in de klas door de workshopleider, gevolgd door een feedbackgesprek. De eerste bijeenkomst heeft als thema: taalruimte bieden, de tweede taalaanbod en de derde feedback geven. Groepsgrootte Minimaal 10 en maximaal 15 deelnemers. Methodiek In de bijeenkomsten wordt gebruikgemaakt van het boek Taalontwikkeling op school van Marianne Verhallen en Ruud Walst, uitgeverij Coutinho, ISBN X. Het verdient aanbeveling dit boek aan te schaffen. De theorie wordt afgewisseld met kijkopdrachten, rollenspelen, terugkoppeling van ervaringen en bespreken van het klassenbezoek. Dit boek kan worden aangeschaft per mail: Workshopleider Irene van der Ven of Wilmy van Hartingsveldt, beiden logopedist. Kosten 50 per deelnemer Versie: april

30 24. Workshop: Prentenboeken en taalstimulering Voor wie: Doel: Duur: Leerkrachten onderbouw BaO Verhogen van het (voor)leesplezier en taalstimulering Een bijeenkomst van 2,5 uur Inhoud: Prentenboeken zijn een belangrijk hulpmiddel voor het stimuleren van de spraak- en taalontwikkeling. Bij het samen lezen van boeken komen zowel vormaspecten (klanken, woordvormen, zinsopbouw) als inhoudsaspecten (woordkeus, fantasieën, nieuwe begrippen) aan de orde. Ook het gebruik van taal (de aandacht op een ander richten, even wachten, om de beurt vertellen) is een belangrijk communicatieaspect. In de workshop komt het volgende aan de orde: Waar moet je op letten bij de keuze van een prentenboek? Hoe pas je het verhaal en je vragen aan bij verschillende taalniveaus binnen je groep? Wat kan je nog meer doen met prentenboeken? Waar vind je informatie op Internet? Aan het eind krijgt u het bij de workshop behorend naslagboekje Prentenboeken en taalstimulering. Kosten 50 per deelnemer 25. Workshop: Signaleren van spraak- en taalproblemen Voor wie: Doel Duur: Leerkrachten en intern begeleiders onderbouw BaO Informeren en handelingsadviezen geven Een bijeenkomst van 2,5 uur Inhoud: De deelnemers krijgen informatie (voorlichting) over het signaleren van spraak- en taalproblemen en handelingsadviezen als er spraak- en taalproblemen zijn gesignaleerd bij jonge kinderen. Er wordt gebruik gemaakt van signaleringslijsten en videofragmenten. Kosten 50 per deelnemer Versie: april

31 26. Voorlichting: Auditieve beperkingen Voor wie: Doel: Duur: Leerkrachten BaO / VO / MBO Leerkrachten informeren over doofheid / C.I. (cochleaire implantatie) / slechthorendheid Een bijeenkomst van 2,5 uur Inhoud: De deelnemers worden geïnformeerd over: a) auditieve beperkingen, b) de (mogelijke) consequenties ervan voor het volgen van onderwijs (voor leerling en docent), c) de sociaal emotionele ontwikkeling van een leerling met een auditieve beperking, en d) de mogelijkheden m.b.t. oplossingen. De inhoud kan n.a.v. hulpvragen van de deelnemers worden aangepast. Kosten 50 per deelnemer 27. Voorlichting: ESM, een onzichtbare handicap Voor wie: Doel: Duur: Leerkrachten BaO Leerkrachten VO / MBO Leerkrachten informeren over Ernstige Stoornis in de Moedertaalverwerving Een bijeenkomst van 2,5 uur Inhoud: De deelnemers worden geïnformeerd over: a) de vijf deelgebieden (ESM), te weten: Spraak, Auditieve verwerking, Woordenschat/Taalbegrip, Woordvorming/Zinsbouw, Taalgebruik (pragmatiek), b) de (mogelijke) consequenties ervan voor het volgen van onderwijs, c) de sociaal emotionele ontwikkeling van een leerling met ESM, en d) de mogelijkheden m.b.t. oplossingen. De inhoud kan n.a.v. hulpvragen van de deelnemers worden aangepast. Kosten 50 per deelnemer Versie: april

32 28. Voorlichting: Dyslexie Voor wie: Doel: Duur: Leerkrachten BaO / VO / MBO Leerkrachten informeren over dyslexie Een bijeenkomst van 2,5 uur Inhoud: De deelnemers worden geïnformeerd over: a) dyslexie, b) de mogelijke consequenties ervan voor het volgen van onderwijs, en c) de mogelijkheden m.b.t. oplossingen. De inhoud kan n.a.v. hulpvragen van de deelnemers worden aangepast. Kosten 50 per deelnemer 29. Cursus Autisme in de klas voor MBO Voor wie: Docenten, mentoren, zorgcoördinatoren, onderwijsondersteunend personeel en andere geïnteresseerden die in het MBO werken met leerlingen met een stoornis in het autistisch spectrum. Inhoud: Het vergroten van kennis over en inzicht verwerven in het gedrag, denken, voelen en leren van een leerling met autisme. Door beter zicht te krijgen op de specifieke onderwijsbehoeften van deze leerlingen kunnen deelnemers de pedagogische en didactische begeleiding optimaliseren. Daarnaast komt reflectie op eigen handelen aan bod en is er tijd en ruimte om met collega s ervaringen uit te wisselen. Duur: De cursus bestaat uit 4 bijeenkomsten van elk 3 uur. Opzet van de cursus: Module 1: Algemene inleiding en kennismaking met ASS Module 2: Communicatie en leerstijl Module 3: Visualiseren/ studeren/plannen Module 4: Sociale en emotionele omgeving Kosten 170 per deelnemer Versie: april

Cursusaanbod Kentalis Ambulante Dienstverlening Het Rotsoord. Als horen of communiceren niet vanzelfsprekend is

Cursusaanbod Kentalis Ambulante Dienstverlening Het Rotsoord. Als horen of communiceren niet vanzelfsprekend is Cursusaanbod 2010-2011 Kentalis Ambulante Dienstverlening Het Rotsoord Als horen of communiceren niet vanzelfsprekend is Cursusaanbod De Ambulante Dienstverlening van Koninklijke Kentalis Het Rotsoord

Nadere informatie

2010/2011 BAGAGE KWIJT? ADD ASPERG. De J.H. Donnerschool zoekt met u mee k

2010/2011 BAGAGE KWIJT? ADD ASPERG. De J.H. Donnerschool zoekt met u mee k 2010/2011 BAGAGE KWIJT? TIS AU ME OS D-N PD AD HD ADD O ER ASPERG D D De J.H. Donnerschool zoekt met u mee k J.H. Donnerschool Rudolphlaan 5 3794 MZ De Glind Postadres: Postbus 492, 3770 AL Barneveld T:

Nadere informatie

PROTOCOLLEN. Stappenplan t.a.v. doubleren Bij de besluitvorming over een doublure worden de volgende stappen genomen:

PROTOCOLLEN. Stappenplan t.a.v. doubleren Bij de besluitvorming over een doublure worden de volgende stappen genomen: Doel van dit protocol Kan een kind overgaan naar een volgende groep of blijft het zitten? Met dit protocol willen we ouders informeren hoe wij als school omgaan met de beslissing om een leerling al dan

Nadere informatie

Lesgeven aan groep 7 en 8

Lesgeven aan groep 7 en 8 Lesgeven aan groep 7 en 8 Heeft u uw ervaring in de onder- of bovenbouw van de basisschool en gaat u nu (of binnenkort) lesgeven aan groep 7 of 8, dan zult u zich wellicht verbazen over de manier waarop

Nadere informatie

PO-VO EN HET WAT EN HOE VAN TAAL EN REKENEN

PO-VO EN HET WAT EN HOE VAN TAAL EN REKENEN PROCESBESCHRIJVING AANSLUITING PO-VO PO-VO EN HET WAT EN HOE VAN TAAL EN REKENEN SAMEN LEREN OVER REFERENTIENIVEAUS EN DIDACTIEK OM DE INHOUDELIJKE AANSLUITING TUSSEN PO EN VO IN GORINCHEM EN OMSTREKEN

Nadere informatie

Trainingen en workshops

Trainingen en workshops Trainingen en workshops 2014-2015 Voor professionals in de Kindcentra 0-13 in s-hertogenbosch (kinderopvang, peuterarrangement en basisonderwijs) Inhoud Algemene informatie Algemene informatie 2 Aanbod

Nadere informatie

Overgangsprotocollen Van groep 1 naar groep 2 en van groep 2 naar groep 3

Overgangsprotocollen Van groep 1 naar groep 2 en van groep 2 naar groep 3 Overgangsprotocollen Van groep 1 naar groep 2 en van groep 2 naar groep 3 Februari 2011 1 Overgangsprotocollen Van groep 1 naar groep 2 en van groep 2 naar groep 3. Hoofdstuk 1 Inleiding p. 3 Hoofdstuk

Nadere informatie

DE DIENSTEN AMBULANTE BEGELEIDING IN DE REGIO ZEELAND BUNDELEN HUN CURSUSAANBOD 2009 2010. de Korre ALLE EXPERTISE BIJEEN, EEN HELE ZORG MINDER!

DE DIENSTEN AMBULANTE BEGELEIDING IN DE REGIO ZEELAND BUNDELEN HUN CURSUSAANBOD 2009 2010. de Korre ALLE EXPERTISE BIJEEN, EEN HELE ZORG MINDER! DE DIENSTEN AMBULANTE BEGELEIDING IN DE REGIO ZEELAND BUNDELEN HUN CURSUSAANBOD 2009 2010 ALLE EXPERTISE BIJEEN, EEN HELE ZORG MINDER! De Berkenschutse Expertisecentrum voor Onderwijs & Epilepsie de Korre

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF. Jaargang 2 September 2013 VOORWOORD. In dit nummer: - Voorwoord 1. - Wist u dat 2 - SWPBS 2. - Intervisie R&W 3. - Op maat trajecten 3

NIEUWSBRIEF. Jaargang 2 September 2013 VOORWOORD. In dit nummer: - Voorwoord 1. - Wist u dat 2 - SWPBS 2. - Intervisie R&W 3. - Op maat trajecten 3 NIEUWSBRIEF Jaargang 2 September 2013 In dit nummer: - Voorwoord 1 - Wist u dat 2 - SWPBS 2 - Intervisie R&W 3 - Op maat trajecten 3 - Nieuw aanbod 3 - Uitgelichte workshops 4 - KECCademy 5 VOORWOORD Voor

Nadere informatie

brochure met het aanbod, de mogelijkheden en de mensen die Citadel representeren

brochure met het aanbod, de mogelijkheden en de mensen die Citadel representeren brochure met het aanbod, de mogelijkheden en de mensen die Citadel representeren Hoefslag 6 4205 NK Gorinchem 0183-699331 info@opdc-citadel.nl www.opdc-citadel.nl 2 sopgave: Blz. Voorwoord 4 Cursus Train-de-Sova-trainer:

Nadere informatie

Workshop Onderwijsdag 2012 Enschede

Workshop Onderwijsdag 2012 Enschede Anneke Elenbaas van Ommen - 20 maart 2012 SAMENWERKEN AAN DE DOORGAANDE LIJN IN ZORG EN EDUCATIE BINNEN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE PERIODE Workshop Onderwijsdag 2012 Enschede Programma Welkom en toelichting

Nadere informatie

brochure schooljaar 2014/2015 met het aanbod, de mogelijkheden en de adviseurs die OPDC Citadel representeren

brochure schooljaar 2014/2015 met het aanbod, de mogelijkheden en de adviseurs die OPDC Citadel representeren brochure schooljaar 2014/2015 met het aanbod, de mogelijkheden en de adviseurs die OPDC Citadel representeren Hoefslag 6, 4205 NK Gorinchem 0183-699331 info@opdc-citadel.nl www.opdc-citadel.nl 2 Voorwoord

Nadere informatie

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod Hulp bij ADHD Dit heeft mijn beeld van ADHD enorm verrijkt. Ik zie nu veel mogelijkheden om kinderen met ADHD goede begeleiding te bieden deelnemer workshop bij Fontys Hogescholen Copyright 2010 Hulp bij

Nadere informatie

Gedragsexpert. Doelgroep

Gedragsexpert. Doelgroep Gedragsexpert De Post-HBO opleiding Gedragsexpert heeft tot doel leraren, intern begeleiders en zorgcoördinatoren zo goed mogelijk toe te rusten met kennis, inzichten en vaardigheden op het gebied van

Nadere informatie

Wijzer Onderwijs. www.cedgroep.nl/webwinkel. Ondersteuning en praktische tips. Voor wie?

Wijzer Onderwijs. www.cedgroep.nl/webwinkel. Ondersteuning en praktische tips. Voor wie? Wijzer Onderwijs Leerlingen met autisme, ADHD, ODD/CD, angst, depressie of hechtingsproblemen: wie in het onderwijs werkt, krijgt er mee te maken. In de praktijk is het lastig om tegemoet te komen aan

Nadere informatie

DESKUNDIG AAN HET WERK MET JEUGD. Vergroten van kennis over psychiatrie en psychische gezondheid

DESKUNDIG AAN HET WERK MET JEUGD. Vergroten van kennis over psychiatrie en psychische gezondheid DESKUNDIG AAN HET WERK MET JEUGD Vergroten van kennis over psychiatrie en psychische gezondheid 2 INHOUDSOPGAVE PAGINA Kennis over psychische problemen bij jongeren nodig?! 4 Praktische informatie 5 Het

Nadere informatie

Protocol en beslissingsprocedure groep 1-2-3

Protocol en beslissingsprocedure groep 1-2-3 Protocol en beslissingsprocedure groep 1-2-3 Criteria: - De reken- en leesvoorwaarden moeten voldoende zijn. De tussendoelen worden beheerst. - Sociale emotionele ontwikkeling: (score A, B of hoge C wanneer

Nadere informatie

Speciaal Gewoon overstappen van speciaal naar regulier onderwijs. Cees de Wit, Maartje Reitsma Schoolpsychologencongres 2014

Speciaal Gewoon overstappen van speciaal naar regulier onderwijs. Cees de Wit, Maartje Reitsma Schoolpsychologencongres 2014 Speciaal Gewoon overstappen van speciaal naar regulier onderwijs Cees de Wit, Maartje Reitsma Schoolpsychologencongres 2014 Wie zijn jullie? Wie zijn wij? Recht op onderwijs dat is gericht op: - de ontplooiing

Nadere informatie

Stichting Expertisecenter Onderwijs Zorg Bonaire is op zoek naar een ervaren. Ambulant onderwijskundig begeleider (1 fte)

Stichting Expertisecenter Onderwijs Zorg Bonaire is op zoek naar een ervaren. Ambulant onderwijskundig begeleider (1 fte) VACATURE Stichting Expertisecenter Onderwijs Zorg Bonaire is op zoek naar een ervaren Ambulant onderwijskundig begeleider (1 fte) Stichting Expertisecenter Onderwijs Zorg Bonaire (EOZ) biedt zorg en begeleiding

Nadere informatie

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod Hulp bij ADHD Dit heeft mijn beeld van ADHD enorm verrijkt. Ik zie nu veel mogelijkheden om kinderen met ADHD goede begeleiding te bieden deelnemer workshop bij Fontys Hogescholen Copyright 2010 Hulp bij

Nadere informatie

STUDIEGIDS 2016 SPECIALISATIEMODULE OPZET VAN EEN PLUSKLAS

STUDIEGIDS 2016 SPECIALISATIEMODULE OPZET VAN EEN PLUSKLAS STUDIEGIDS 2016 SPECIALISATIEMODULE OPZET VAN EEN PLUSKLAS Leuk dat je geïnteresseerd bent in onze module Plusklas! In deze gids zetten we de details van de opleiding overzichtelijk voor je op een rijtje.

Nadere informatie

Handelingsgericht Werken. Onderwijsdag Enschede 20 maart 2012 Maria Bolscher

Handelingsgericht Werken. Onderwijsdag Enschede 20 maart 2012 Maria Bolscher Handelingsgericht Werken Onderwijsdag Enschede 20 maart 2012 Maria Bolscher Doelen Kennismaking met de uitgangspunten HGW Reflecteren op uitgangspunten HGW Zicht op de betekenis van HGW op de eigen praktijksituatie

Nadere informatie

Simeacongres 12 december. Handelingsgericht werken (ppt gebaseerd op Pameijer en 1 zorgroute, zie beschrijving workshop Aartje Bouman Fontys OSO

Simeacongres 12 december. Handelingsgericht werken (ppt gebaseerd op Pameijer en 1 zorgroute, zie beschrijving workshop Aartje Bouman Fontys OSO Simeacongres 12 december Handelingsgericht werken (ppt gebaseerd op Pameijer en 1 zorgroute, zie beschrijving workshop Aartje Bouman Fontys OSO Programma Welkom en toelichting: interactie!!!! Inventarisatie

Nadere informatie

Doelstellingen professionaliseringstraject Het SWV heeft als doelstellingen voor het professionaliseringstraject geformuleerd:

Doelstellingen professionaliseringstraject Het SWV heeft als doelstellingen voor het professionaliseringstraject geformuleerd: projectplan professionaliseringstraject Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016 Mendelcollege Doelstellingen professionaliseringstraject Het SWV heeft als doelstellingen voor het professionaliseringstraject

Nadere informatie

L8 Coachend leidinggeven binnen Huisartsenposten

L8 Coachend leidinggeven binnen Huisartsenposten L8 Coachend leidinggeven binnen Huisartsenposten Inleiding Steeds meer Huisartsenposten kiezen voor een nieuwe functie Coördinerend Assistente. Deze coördinerend assistente ressorteert hiërarchisch gezien

Nadere informatie

Beleid najaarskinderen in groep ½

Beleid najaarskinderen in groep ½ Beleid najaarskinderen in groep ½ De doorstroom van groep 1/2/3 2013 Stichting Katholieke Scholen Westelijk Weidegebied Inhoud Hoofdstuk Pagina Inleiding 3 Praktische invulling Groep 1 Groep 2 Kleuterverlenging

Nadere informatie

Beweging, sociale omgang en kunstzinnig werken in het basisonderwijs

Beweging, sociale omgang en kunstzinnig werken in het basisonderwijs Beweging, sociale omgang en kunstzinnig werken in het basisonderwijs 2 Inleiding Beweging, sociale omgang en kunstzinnig werken zijn naast het onderwijs in taal en rekenen belangrijk in het lesaanbod.

Nadere informatie

Protocol. overgang groep 1 2 groep 2 3 en verlengde kleuterperiode

Protocol. overgang groep 1 2 groep 2 3 en verlengde kleuterperiode Protocol overgang groep 1 2 groep 2 3 en verlengde kleuterperiode Opgesteld in september-november 2009 Inhoudsopgave Inleiding pagina 3 De schoolloopbaan van een kleuter pagina 4 Meetmomenten en oudergesprekken

Nadere informatie

Docenten die hun onderwijs meer willen afstemmen op de individuele verschillen tussen leerlingen en hun leeropbrengst willen vergroten.

Docenten die hun onderwijs meer willen afstemmen op de individuele verschillen tussen leerlingen en hun leeropbrengst willen vergroten. 1. Differentiëren Onderzoeken welke manieren en mogelijkheden er zijn om te differentiëren en praktische handvatten bieden om hiermee aan de slag te gaan. Vervolgens deze kennis toepassen in de praktijk

Nadere informatie

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling Scholingsplan 2012-2013 Samen in ontwikkeling Inhoudsopgave Inleiding 3 Pijlers 4 Kader 5 Deskundigheidsbevordering 2012-2013 6 Beschrijvingen van de scholingen 7 Aanmelden voor externe scholingen 9 Inleiding

Nadere informatie

Beleidsplan. Ieder kind telt. Werken volgens de 1-zorgroute

Beleidsplan. Ieder kind telt. Werken volgens de 1-zorgroute Beleidsplan Ieder kind telt Werken volgens de 1-zorgroute November 2012 Voorwoord 3 Schematisch overzicht van de 1-zorgroute 4 Handelingsgericht werken op groepsniveau 5 Waarnemen 5 1. Groepsoverzicht

Nadere informatie

Pedagogische kwaliteit in beweging

Pedagogische kwaliteit in beweging Pedagogische kwaliteit in beweging De kinderopvang staat voor grote uitdagingen: kinderen een veilige basis en voldoende uitdaging bieden voor een gezonde ontwikkeling en hen voorbereiden op het basisonderwijs.

Nadere informatie

RT Praktijk Hengelo. Trainingen, workshops en lezingen 2015-2016

RT Praktijk Hengelo. Trainingen, workshops en lezingen 2015-2016 RT Praktijk Hengelo Trainingen, workshops en lezingen 2015-2016 Voorwoord In deze brochure kunt u het trainingsaanbod van RT Praktijk Hengelo lezen. RT Praktijk Hengelo wil leerkrachten handvatten geven

Nadere informatie

Mats Werkt! WWW.MATSWERKT.NL DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER.

Mats Werkt! WWW.MATSWERKT.NL DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER. Mats Werkt! DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER. WWW.MATSWERKT.NL Mats werkt: Dé cursus voor het begeleiden van mensen met een arbeidsbeperking op de werkvloer.

Nadere informatie

Scholing Passend Onderwijs voor de Onderwijsassistent.

Scholing Passend Onderwijs voor de Onderwijsassistent. Scholing Passend Onderwijs voor de Onderwijsassistent. De modulen van de scholing Passend Onderwijs voor de Onderwijsassistent wordt hier nader uitgewerkt. Tevens worden de organisatie en de kosten beschreven.

Nadere informatie

Gedragsexpert. Doelgroep

Gedragsexpert. Doelgroep Gedragsexpert De Post-HBO opleiding Gedragsexpert heeft tot doel leraren, intern begeleiders en zorgcoördinatoren zo goed mogelijk toe te rusten met kennis, inzichten en vaardigheden op het gebied van

Nadere informatie

Van speciaal naar regulier onderwijs: een hele overstap! Het Congres 29 november 2013

Van speciaal naar regulier onderwijs: een hele overstap! Het Congres 29 november 2013 Van speciaal naar regulier onderwijs: een hele overstap! Het Congres 29 november 2013 #speciaalgewoon Wie bent u? Wie zijn wij? Aleid Schipper Maartje Reitsma Jos Vinders en Kees Verweij Van terugplaatsen

Nadere informatie

Brochure Het Grote Interactiespel voor Kinderdagverblijven 2014

Brochure Het Grote Interactiespel voor Kinderdagverblijven 2014 Brochure Het Grote Interactiespel voor Kinderdagverblijven 2014 Hét spel om kinderopvangteams met plezier de belangrijkste pedagogische vaardigheden te laten inoefenen www.bewustekinderopvang.nl & www.interactiespel.nl

Nadere informatie

PASSEND ONDERWIJS. Auticafe Castricum 24 september 2014

PASSEND ONDERWIJS. Auticafe Castricum 24 september 2014 PASSEND ONDERWIJS Auticafe Castricum 24 september 2014 PROGRAMMA VAN VANAVOND 20.05 presentatie Susan Walstra Samenwerkingsverband Passend Onderwijs IJmond (SWV PO) 20.30 presentatie Marjolijn Loos samenwerkingsverband

Nadere informatie

Autisme, zonder verstandelijke beperking Dr. Martine F. Delfos Cursus voor professionals

Autisme, zonder verstandelijke beperking Dr. Martine F. Delfos Cursus voor professionals Autisme, zonder verstandelijke beperking Dr. Martine F. Delfos Cursus voor professionals Cursus op 6 en 20 maart en 3 en 24 april 2009 Autisme zonder verstandelijke handicap Cursus voor professionals PICOWO

Nadere informatie

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Samenwerken Omgevingsgericht/samenwerken Reflectie en zelfontwikkeling competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Competentieprofiel stichting Het Driespan, (V)SO

Nadere informatie

2. Waar staat de school voor?

2. Waar staat de school voor? 2. Waar staat de school voor? Missie en Visie Het Rondeel gaat uit van de Wet op het Basisonderwijs. Het onderwijs omvat de kerndoelen en vakgebieden die daarin zijn voorgeschreven. Daarnaast zijn ook

Nadere informatie

Passend onderwijs. Een uitdaging

Passend onderwijs. Een uitdaging Passend onderwijs Een uitdaging 0. Voorwoord Binnen het onderwijs bestaan er verschillende voorzieningen voor leerlingen die extra zorg en aandacht nodig hebben vanwege leer- of ontwikkelingsproblemen,

Nadere informatie

Onderwijsondersteuning, zorg- en cursusaanbod van Auris bij communicatieve problemen

Onderwijsondersteuning, zorg- en cursusaanbod van Auris bij communicatieve problemen IB netwerkbijeenkomst SWV Aan den IJssel, De Tuyter, Krimpen aan de IJssel 8 maart 2016 Onderwijsondersteuning, zorg- en cursusaanbod van Auris bij communicatieve problemen Louise Biesmeijer & Margriet

Nadere informatie

Planmatig samenwerken met ouders

Planmatig samenwerken met ouders Ouderparticipatie Team Planmatig samenwerken met ouders Samen vooruit! Tamara Wally Tamara Wally (MSc.) is werkzaam bij de CED- Groep. Ze werkte mee aan de publicatie Samen vooruit, over planmatig werken

Nadere informatie

Impulsklas aan de slag met gedrag

Impulsklas aan de slag met gedrag Impulsklas aan de slag met gedrag workshop-aanbod voorjaar2015 De Impulsklas workshops voor teams Het workshop-aanbod van Impuls sluit aan bij het werken met de Impulsklas en passend onderwijs. Zie naast

Nadere informatie

Inhoudelijke beschrijving Vversterk Basistraining per module

Inhoudelijke beschrijving Vversterk Basistraining per module Inhoudelijke beschrijving Vversterk Basistraining per module Module 1 De Nederlandse VVE-programma s en de Taallijn VVE Hoe ontwikkelen kinderen zich. ontwikkelingsgebieden. kerndoelen, tussendoelen, leerlijnen.

Nadere informatie

Passend onderwijs Wat is passend onderwijs? Waarom wordt passend onderwijs ingevoerd?

Passend onderwijs Wat is passend onderwijs? Waarom wordt passend onderwijs ingevoerd? Passend onderwijs Wat is passend onderwijs? Elk kind heeft recht op goed onderwijs. Ook kinderen die extra ondersteuning nodig hebben. Het kabinet wil dat zoveel mogelijk kinderen naar een gewone school

Nadere informatie

Taken van interne begeleiders in de samenwerking

Taken van interne begeleiders in de samenwerking Taken van interne begeleiders in de samenwerking Hoewel dé intern begeleider niet bestaat, heeft de Landelijke Beroepsgroep voor Intern Begeleiders (LBib) toch geprobeerd wat overzicht te brengen in de

Nadere informatie

Planmatig werken in groep 1&2 Werken met groepsplannen. Lunteren, maart 2011 Yvonne Leenders & Mariët Förrer

Planmatig werken in groep 1&2 Werken met groepsplannen. Lunteren, maart 2011 Yvonne Leenders & Mariët Förrer Planmatig werken in groep 1&2 Werken met groepsplannen Lunteren, maart 2011 Yvonne Leenders & Mariët Förrer Masterclass Waarom, waarvoor, hoe? Verdieping m.b.t. taalontwikkeling en werken met groepsplannen

Nadere informatie

Samenvatting van het projectverslag. Passend onderwijs voor hoogbegaafde leerlingen met sociaal-emotionele problemen en/of een ontwikkelingsstoornis

Samenvatting van het projectverslag. Passend onderwijs voor hoogbegaafde leerlingen met sociaal-emotionele problemen en/of een ontwikkelingsstoornis Samenvatting van het projectverslag Passend onderwijs voor hoogbegaafde leerlingen met sociaal-emotionele problemen en/of een ontwikkelingsstoornis Op basisschool D n Heiakker in Deurne i.s.m. Triade Ambulante

Nadere informatie

Doordacht lesgeven bij sterk rekenonderwijs

Doordacht lesgeven bij sterk rekenonderwijs PLG Interne begeleiders 26 november 2009 Berber Klein & Henk Logtenberg Doordacht lesgeven bij sterk rekenonderwijs PLG Rekenspecialisten De AGENDA 1. Ervaringen uitwisselen Gebruik maken van elkaars ervaringen

Nadere informatie

DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN. Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen

DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN. Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen 2 3 INHOUDSOPAVE PAGINA Kennis over psychische problemen bij ouderen nodig?! 4 Praktische

Nadere informatie

Definitieve versie februari 2015

Definitieve versie februari 2015 1 Gecomprimeerd Schoolondersteuningsprofiel PCB Westpunt Algemene gegevens School PCB Westpunt BRIN 10QX02 Directeur Dhr.I.van Wijngaarden Adres Foeliestraat 16 Telefoon 010-4161435 E-mail administratie@pcbwestpunt.nl

Nadere informatie

III extra ondersteuning Niveau 3. Bestuurs systematiek. Monitoren en evalueren minimaal na 3 maanden in am, met AB-er en ouders

III extra ondersteuning Niveau 3. Bestuurs systematiek. Monitoren en evalueren minimaal na 3 maanden in am, met AB-er en ouders I Basis Ontwikkeling kind stagneert Interventie bespreken in kindbespreking Interventie uit te voeren door leerkracht zonder Niveau 1 II Basis + Niveau 2 Niveau 2 Niveau 2 extra Monitoren en evalueren

Nadere informatie

Omgaan met pestgedrag voor leerlingen

Omgaan met pestgedrag voor leerlingen Omgaan met pestgedrag voor leerlingen Algemeen: Uw ROC wil door middel van eenduidige trainingen pesten structureel aanpakken. Trainingen en cursussen als maatwerk. Doelstelling: Het doel van de training

Nadere informatie

HANDELINGSGERICHT WERKEN BELEIDSVOEREND VERMOGEN BELEIDSVOEREND VERMOGEN. Onderwijsbehoeften van de leerling 11/09/2013

HANDELINGSGERICHT WERKEN BELEIDSVOEREND VERMOGEN BELEIDSVOEREND VERMOGEN. Onderwijsbehoeften van de leerling 11/09/2013 Gericht Werken als bril om naar het zorgbeleid te kijken zorg Handelings- Leerlingenbegeleiding fase 0 fase 1 HGW HGW Leren & studeren Studieloopbaanbegeleiding Socioemotioneel fase 2 fase 3 HGW HGW centrale

Nadere informatie

SWOT-ANALYSE. 1 Interpersoonlijk competent. 1.1 Eisen. 1.2 Mijn ontwikkelpunten. 1.3 Mijn leerdoelen

SWOT-ANALYSE. 1 Interpersoonlijk competent. 1.1 Eisen. 1.2 Mijn ontwikkelpunten. 1.3 Mijn leerdoelen SWOT-ANALYSE Met een SWOT-analyse breng ik mijn sterke en zwakke punten in kaart. Deze punten heb ik vervolgens in verband gebracht met de competenties van en leraar en heb ik beschreven wat dit betekent

Nadere informatie

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie!

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie! Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden Jouw talent, onze ambitie! Je vindt het belangrijk om te blijven investeren in je eigen ontwikkeling. Zeker als je nieuwe vaardigheden

Nadere informatie

Strategische kernen Passend Onderwijs. Sander, groep 8. Belangrijke overgangsmomenten in de ontwikkeling van kinderen

Strategische kernen Passend Onderwijs. Sander, groep 8. Belangrijke overgangsmomenten in de ontwikkeling van kinderen Leerlingen met een opvallende ontwikkeling Hoe ga je om met leerlingen met speciale onderwijsbehoeften? Cruciaal in de zorgstructuur is de kwaliteit van instructie. Maar inspelen op onderwijsbehoeften

Nadere informatie

Onderzoek naar het cluster 4 onderwijs: kinderen en hulpverlening. Drs. R. Stoutjesdijk & Prof. Dr. E.M. Scholte M.m.v. drs. H.

Onderzoek naar het cluster 4 onderwijs: kinderen en hulpverlening. Drs. R. Stoutjesdijk & Prof. Dr. E.M. Scholte M.m.v. drs. H. Onderzoek naar het cluster 4 onderwijs: kinderen en hulpverlening Drs. R. Stoutjesdijk & Prof. Dr. E.M. Scholte M.m.v. drs. H. Leloux-Opmeer Voorwoord Inhoudsopgave Een tijd geleden hebben Stichting Horizon

Nadere informatie

STUDIEGIDS SPECIALISATIEMODULE OPZET VAN EEN PLUSKLAS

STUDIEGIDS SPECIALISATIEMODULE OPZET VAN EEN PLUSKLAS STUDIEGIDS 2016 2017 SPECIALISATIEMODULE OPZET VAN EEN PLUSKLAS Novilo is geaccrediteerd door: Leuk dat je geïnteresseerd bent in onze specialisatiemodule Plusklas! In deze gids zetten we de details van

Nadere informatie

In gesprek met ouders. Spel en ontwikkeling! (module 1 en 2) (module 3 en 4) Doel Verkrijgen van inzicht in het belang van spel en

In gesprek met ouders. Spel en ontwikkeling! (module 1 en 2) (module 3 en 4) Doel Verkrijgen van inzicht in het belang van spel en Peuters spelender wijs! Een praktische verdiepingscursus voor pedagogisch medewerkers in peuterspeelzalen en kinderdagverblijven De ontwikkeling van jonge kinderen gaat snel. Ze zijn altijd op ontdekkingstocht

Nadere informatie

Masterclass Handelingsgericht Werken voor IB ers en rekenspecialisten

Masterclass Handelingsgericht Werken voor IB ers en rekenspecialisten Masterclass Handelingsgericht Werken voor IB ers en rekenspecialisten 15 september 2010 9.00 16.00 Berber Klein Henk Logtenberg & Liesbeth van Well Agenda (1) 1. Introductie 1.1: Voorstellen 1.2: Warming

Nadere informatie

Inleiding bij het protocol De zeven fasen bij de overgang van de voorschoolse instelling naar de basisschool.

Inleiding bij het protocol De zeven fasen bij de overgang van de voorschoolse instelling naar de basisschool. Inleiding bij het protocol De zeven fasen bij de overgang van de voorschoolse instelling naar de basisschool. Het protocol bestaat uit zeven fasen, die door een kind doorlopen worden bij de overgang van

Nadere informatie

Professionalisering Pedagogisch- en didactisch handelen voor assistenten, leraarondersteuners en overig onderwijsondersteunend personeel

Professionalisering Pedagogisch- en didactisch handelen voor assistenten, leraarondersteuners en overig onderwijsondersteunend personeel FACTSHEET Cursus Bijlagen Professionaliseringsplan KOLOM Professionalisering Pedagogisch- en didactisch handelen voor assistenten, leraarondersteuners en overig onderwijsondersteunend personeel Algemeen

Nadere informatie

Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren.

Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren. Basisschool De Buitenburcht Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren. Dit is de beknopte versie van het schoolplan 2015-2019 van PCB de Buitenburcht in Almere. In het schoolplan

Nadere informatie

Landelijke training aanpak kindermishandeling (LTAK)

Landelijke training aanpak kindermishandeling (LTAK) Landelijke training aanpak kindermishandeling (LTAK) www.viermin.nl De Landelijke Training Aanpak Kindermishandeling (LTAK) is een training waarin kennis en vaardigheden worden aangereikt om huiselijk

Nadere informatie

Inhoud. thema communicatie 15

Inhoud. thema communicatie 15 Inhoud 1 thema communicatie 15 Non-verbale communicatie 17 1.1 Lichaamstaal 17 1.2 Lichaamshouding 18 1.3 Checklist leerkracht 19 1.4 Checklist leerling 20 Een goed gesprek 21 1.5 Randvoorwaarden voor

Nadere informatie

Inhoud Trainersmap Verdieping

Inhoud Trainersmap Verdieping Inhoud Trainersmap Verdieping 2 Module 9 Taal Module 10 Rekenen/wiskunde en Science (basisonderwijs) Module 11 Sociaal-emotionele ontwikkeling - verdieping Module 12 Sensomotorische ontwikkeling - verdieping

Nadere informatie

Taalstimulering en brede ontwikkeling voor kinderen van 0 tot 4 jaar

Taalstimulering en brede ontwikkeling voor kinderen van 0 tot 4 jaar Taalstimulering en brede ontwikkeling voor kinderen van 0 tot 4 jaar op kinderdagverblijven Volg het kind, beleef de dag Hoe werkt Ben ik in Beeld? Ben ik in Beeld is speciaal ontwikkeld voor kinderdagverblijven.

Nadere informatie

Schoolondersteuningsprofiel

Schoolondersteuningsprofiel Schoolondersteuningsprofiel samenwerkingsverband primair onderwijs Inhoudsopgave Inleiding 3 1. 4 2. Missie en Visie 4 3. ondersteuning 5 4. Wat kan de 6 4.1 Regionale afspraken minimaal te bieden ondersteuning

Nadere informatie

De training is in te zetten voor verschillende doelgroepen.

De training is in te zetten voor verschillende doelgroepen. De training is in te zetten voor verschillende doelgroepen. - Voor buschauffeurs en conducteurs, waar verbale, mentale en fysieke agressie stelselmatig voor komt. - Voor de controleurs in het openbaar

Nadere informatie

Box 1: Matrix Handelingsgericht werken Schoolwide Positive Behavior Support Oplossingsgericht werken

Box 1: Matrix Handelingsgericht werken Schoolwide Positive Behavior Support Oplossingsgericht werken Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 1: Matrix Handelingsgericht werken Schoolwide Positive Behavior Support Oplossingsgericht werken

Nadere informatie

Nascholingsplan. Schooljaar 2015-2016. SBO De Oostvogel. Nascholingsplan SBO De Oostvogel schooljaar 2015-2016.

Nascholingsplan. Schooljaar 2015-2016. SBO De Oostvogel. Nascholingsplan SBO De Oostvogel schooljaar 2015-2016. Nascholingsplan SBO De Oostvogel Schooljaar 2015-2016 1 Visie van SBO De Oostvogel: Het team van SBO de Oostvogel werkt aan het vervullen van de volgende kernopgave: We verplichten ons aan ieder kind en

Nadere informatie

Hoe volgt en begeleidt Montessori-Zuid de leerlingen?

Hoe volgt en begeleidt Montessori-Zuid de leerlingen? Hoe volgt en begeleidt Montessori-Zuid de leerlingen? Opbrengstgericht onderwijs, een verzamelnaam voor het doelgericht werken aan het optimaliseren van leerlingprestaties. systeem van effectieve schoolontwikkeling

Nadere informatie

Ontwikkelingsperspectief in regulier basisonderwijs. Suzanne Beek en Linda Sontag ORD 2013

Ontwikkelingsperspectief in regulier basisonderwijs. Suzanne Beek en Linda Sontag ORD 2013 Ontwikkelingsperspectief in regulier basisonderwijs Suzanne Beek en Linda Sontag ORD 2013 Perspectief op de ontwikkeling van kinderen.. als kijken in een glazen bol? Wat is het ontwikkelingsperspectief?

Nadere informatie

Schakelklas. Werkwijze

Schakelklas. Werkwijze Schakelklas Werkwijze 2015-2016 1. Algemene informatie De Schakelklas in Woerden is een gezamenlijk initiatief van de gemeente Woerden en samenwerkingsverband Passenderwijs. De klas beoogt het gericht

Nadere informatie

Beleidsplan Structureel herverdelen van groepen

Beleidsplan Structureel herverdelen van groepen Beleidsplan Structureel herverdelen van groepen 1 Inleiding De Godelindeschool wil een veilige plek bieden aan alle kinderen. In de groepen wordt hier veel aandacht aan besteed. Een veilige, stress loze

Nadere informatie

brochure schooljaar 2013/2014 met het aanbod, de mogelijkheden en de adviseurs die OPDC Citadel representeren

brochure schooljaar 2013/2014 met het aanbod, de mogelijkheden en de adviseurs die OPDC Citadel representeren brochure schooljaar 2013/2014 met het aanbod, de mogelijkheden en de adviseurs die OPDC Citadel representeren Hoefslag 6, 4205 NK Gorinchem 0183-699331 info@opdc-citadel.nl www.opdc-citadel.nl Blz. Voorwoord

Nadere informatie

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen.

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Zelfstandig werken Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Visie Leerlinggericht: gericht op de mogelijkheden van

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken in de onderbouw = benutten van talenten in de onderbouw

Opbrengstgericht werken in de onderbouw = benutten van talenten in de onderbouw Opbrengstgericht werken in de onderbouw = benutten van talenten in de onderbouw SLO doelen: taal, rekenen en sociaal-emotioneel PO Conferentie,Zwolle Donderdag 3 november 2011 Gäby van der Linde Wat komt

Nadere informatie

Rondleiding door de digitale omgeving op www.tumult.nl en alle mogelijkheden om er een activerende les mee te geven

Rondleiding door de digitale omgeving op www.tumult.nl en alle mogelijkheden om er een activerende les mee te geven Tumult Kick-off Voor wie: Docenten die (voor het eerst) aan de slag gaan met het lesmateriaal van Tumult. NB Ook andere docenten van de school zijn van harte welkom! Samen een goede start van het schooljaar

Nadere informatie

Zwakke rekenaars betrekken bij klassikale instructie

Zwakke rekenaars betrekken bij klassikale instructie Zwakke rekenaars betrekken bij klassikale instructie 23 januari 2013 13.30 16.00 uur Berber Klein Orthopedagoog & docent speciale onderwijszorg Vrije Universiteit: faculteit psychologie en pedagogiek b.klein@vu.nl

Nadere informatie

Handelingsgericht werken in het VO Op maat ontwerpen en invoeren onderwijszorgroute. Dag van de zorgcoördinator 2013

Handelingsgericht werken in het VO Op maat ontwerpen en invoeren onderwijszorgroute. Dag van de zorgcoördinator 2013 Handelingsgericht werken in het VO Op maat ontwerpen en invoeren onderwijszorgroute Dag van de zorgcoördinator 2013 21 november 2013 Arjan Clijsen en Wout Schafrat Programma workshop Aanleiding Doel en

Nadere informatie

Dossieranalyse. 2.Opstarten begeleidingstraject nieuwe schooljaar

Dossieranalyse. 2.Opstarten begeleidingstraject nieuwe schooljaar Zorgarrangementen zml/lg/lz Welke zorg heeft uw leerling nodig? De dienst ambulante begeleiding De Rank Barendrecht biedt de volgende arrangementen. Observaties, gesprekken, verslagen en adviezen horen

Nadere informatie

www.masterplandyscalculie.nl

www.masterplandyscalculie.nl In gesprek met... www.masterplandyscalculie.nl Gesprekken Deze waaier is voor zorgcoördinatoren, rekencoördinatoren en rekenspecialisten die gesprekken voeren met en over een leerling met ernstige rekenwiskunde-problemen.

Nadere informatie

Arjan Clijsen, Noëlle Pameijer & Ad Kappen

Arjan Clijsen, Noëlle Pameijer & Ad Kappen Met handelingsgericht werken opbrengstgericht aan de slag 1. Inleiding Arjan Clijsen, Noëlle Pameijer & Ad Kappen Wat is de samenhang tussen handelingsgericht werken (HGW) en opbrengstgericht werken (OGW)?

Nadere informatie

Regenboogtrainer kleutertijd worden

Regenboogtrainer kleutertijd worden Regenboogtrainer kleutertijd worden Een driedaagse training voor leraren over sociale opvoeding van kinderen Inhoud In deze cursus leren leerkrachten de diverse materialen gebruiken waarmee kinderen kunnen

Nadere informatie

SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding

SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding Inleiding Het LEOZ (Landelijk Expertisecentrum Onderwijs en Zorg) is een samenwerkingsproject van: Fontys Hogescholen, Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg,

Nadere informatie

SKOEM e.o. Stichting Katholiek Onderwijs Echt-Maasbracht e.o. Overgang groep 1-2-3

SKOEM e.o. Stichting Katholiek Onderwijs Echt-Maasbracht e.o. Overgang groep 1-2-3 SKOEM e.o. Stichting Katholiek Onderwijs Echt-Maasbracht e.o. Overgang groep 1-2-3 Geldig t/m 31/07/2017 Inleiding: De wet Primair Onderwijs stelt dat de kalenderleeftijd van een kind niet langer bepalend

Nadere informatie

7 Passend onderwijs. 7.1 Algemeen. 7.2 Interne begeleiding. Schoolgids 2012-2013

7 Passend onderwijs. 7.1 Algemeen. 7.2 Interne begeleiding. Schoolgids 2012-2013 7 Passend onderwijs 7.1 Algemeen Kinderen zijn nieuwsgierig en willen graag leren. Deze eigenschap hoort bij het kind zijn. Alle kinderen verdienen aandacht en zorg, maar zeker ook diegenen die moeite

Nadere informatie

Plan van aanpak Hoek van Holland/Van Rijckevorsel n.a.v. rapportage inspectie kwaliteit VVE.

Plan van aanpak Hoek van Holland/Van Rijckevorsel n.a.v. rapportage inspectie kwaliteit VVE. De aanpak op schoolniveau: Indicator Doel Actie/middel Tijdpad Wie Resultaat Professionalisering Tussenevaluatie /borging Condities Scholing VVE. Ouders De leerkrachten van de vroegschoolse zijn VVE-geschoold.

Nadere informatie

Ondersteuningstoewijzing gaat over de wijze waarop leerlingen die extra ondersteuning behoeven die ondersteuning kunnen ontvangen.

Ondersteuningstoewijzing gaat over de wijze waarop leerlingen die extra ondersteuning behoeven die ondersteuning kunnen ontvangen. 4.3. Ondersteuningstoewijzing: de route Ondersteuningstoewijzing gaat over de wijze waarop leerlingen die extra ondersteuning behoeven die ondersteuning kunnen ontvangen. 4.3.1. Route bij verwijzing, gemeenschappelijk

Nadere informatie

VRAGENLIJST LEERKRACHT ONDERBOUW TUSSENDOELENMONITOR

VRAGENLIJST LEERKRACHT ONDERBOUW TUSSENDOELENMONITOR VRAGENLIJST LEERKRACHT ONDERBOUW TUSSENDOELENMONITOR INHOUDSOPGAVE Beginnende geletterdheid Doelen blz. 3 Activiteiten blz. 3 Evaluatie blz. 4 Speciale leerbehoeften blz. 4 Mondelinge communicatie Doelen

Nadere informatie

STUDIEGIDS 2015-2016 SPECIALISATIEMODULE SLIMME KLEUTERS. Groep 2

STUDIEGIDS 2015-2016 SPECIALISATIEMODULE SLIMME KLEUTERS. Groep 2 STUDIEGIDS 2015-2016 SPECIALISATIEMODULE SLIMME KLEUTERS Talent in de kleuterklas herkennen en begeleiden Groep 2 Leuk dat je geïnteresseerd bent in onze opleiding Slimme kleuters! In deze gids zetten

Nadere informatie

EFFECTIEF LEIDINGGEVEN. Een gave of een vak?

EFFECTIEF LEIDINGGEVEN. Een gave of een vak? EFFECTIEF LEIDINGGEVEN Een gave of een vak? Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij mensen. Zij voegen

Nadere informatie

CURSUSSEN LEERLINGENZORG

CURSUSSEN LEERLINGENZORG CURSUSSEN LEERLINGENZORG De cursus bestaat uit 3 groepsbijeenkomsten en één praktijkopdracht. In de cursus zullen de uitgangspunten van het protocol ERWD voor de groepen 1 en 2 behandeld worden. Verder

Nadere informatie

INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS. duurzame plaatsing van werknemers met autisme

INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS. duurzame plaatsing van werknemers met autisme INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS duurzame plaatsing van werknemers met autisme 1 Welkom bij toolbox AUTIPROOF WERKT Autiproof Werkt is een gereedschapskist met instrumenten die gebruikt kan worden bij

Nadere informatie

K e r n v i s i e m e t h o d e

K e r n v i s i e m e t h o d e Kinderen met leerproblemen werkelijk kunnen helpen Leerkrachten en kinderhulpverleners hebben er dagelijks mee te maken. Leerlingen die na grondige uitleg, extra persoonlijke aandacht en grote inspanningen

Nadere informatie