Leerroutes op maat voor mbo ers ROC Eindhoven

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Leerroutes op maat voor mbo ers ROC Eindhoven"

Transcriptie

1 mbo Communicatie & Talen voorjaar 2007 Leerroutes op maat voor mbo ers ROC Eindhoven Beheersing Nederlands is van levensbelang in zorgsector Gemakkelijker leren met praktijksimulaties Veel belangstelling voor competentiegericht Traject informatie over (nieuw) lesmateriaal en ontwikkelingen binnen mbo Communicatie & Talen Leerroutes op maat voor mbo ers ROC Eindhoven Mbo ers krijgen bij het ROC Eindhoven sinds januari taalonderwijs volgens een nieuwe methode. Het onderwijs is vraaggestuurd en er wordt geen vaste lesmethode gevolgd. We geven de studenten veel prikkels en dagen hen uit, zegt procesleider Hanneke van der Kruis. Het ROC in Eindhoven heeft een enorme verandering doorgemaakt. Het onderwijs in de moderne vreemde talen was altijd aanbodgericht, legt Hanneke van der Kruis uit. Elke student volgde op school dezelfde lessen. In 2005 hebben we de omslag gemaakt naar competentiegericht onderwijs; je vraagt je dan af wat leren eigenlijk is en waarom studenten bepaalde dingen willen leren. Die vragen komen in het competentiegerichte onderwijs centraal te staan. Daarbij is het van belang te beseffen dat je het hebt over studenten van de Einstein-generatie: ze verzamelen kennis op meerdere plaatsen. De school is niet meer de enige plek waar de student leert, dat doet hij ook elders via televisie en internet. Daar moet je de pedagogiek op aanpassen door een leeromgeving en een didactiek te creëren waarin je de kenmerken van de leefomgeving van de student terugziet. En daarnaast een organisatie ontwerpen die dat mogelijk maakt. Digitaal magazijn De nieuwe opzet van het talenonderwijs werd gekoppeld aan het project Leren Organiseren. Dit project werd in het kader van de regeling e-experimenten van Kennisnet onder leiding van innovatie-adviseur Jef van den Hurk met enkele andere ROC s uitgevoerd. lees verder op pagina 2

2 Leerroutes op maat voor mbo ers ROC Eindhoven Jef: Omdat hierbij werd uitgegaan van de vraag van de studenten, vergde dat een bepaalde manier van denken en uitwerken. Het ontwerp is binnen de School voor Handel & Marketing uitgewerkt tot een digitaal talenmagazijn en volgsysteem. De studenten werken met laptops; ze krijgen het materiaal digitaal aangeboden en kunnen het verwerken wanneer en waar ze dat willen. Assessment In januari startte het ROC met de nieuwe onderwijsmethode. De student komt binnen, schetst Hanneke de praktijk. Dan willen we eerst weten hoever zijn kennis reikt. We meten dat met een assessment en hanteren de standaardnormen van het Common European Framework (CEF). Vervolgens triggeren we de student met opdrachten om zijn taalvaardigheid naar een hoger niveau te brengen. Met een team docenten bedenken we taken, mede aan de hand van de actualiteit. Zoals de kwestie van de dubbele paspoorten: de studenten krijgen de opdracht om uit te zoeken of dat ook speelt in bijvoorbeeld Engeland. Daar moeten ze kranten bijhalen. Dan heb je het niet alleen over Engelse les, maar ook over geschiedenis en burgerschapscompetenties. Krachtige leeromgeving De vorderingen van de student worden bijgehouden in een computersysteem. Opdrachten zijn te vinden in het onderwijsmagazijn. Deze taken, op alle vaardigheden en alle CEF-niveaus, ondersteunen het leerproces van de deelnemer op conceptueel- en vaardigheidsniveau. Iedere student heeft een eigen portfolio en de docent volgt de verrichtingen via de computer. Alle vaardigheden worden bijgehouden: lezen, schrijven, luisteren, spreken en gesprekken voeren. Het talenonderwijs wordt gevolgd in een speciale ruimte genaamd het TaalRijk. Er staan computers, televisies, er zijn gespreksruimtes en er is een mediatheek. Het is een heel krachtige leeromgeving. Ze kunnen er bijvoorbeeld een film kijken om de luistervaardigheid te ontwikkelen. De deelnemer heeft een leerarrangement waarin hij met de docent, in de rol van taalcoach, afspreekt aan welke onderdelen hij gaat werken. Internationalisering en buitenlandse beroepspraktijkvorming worden hierin meegenomen. Daarbij zijn begeleiding en uitdagende opdrachten voorwaarden om de student zijn taalvaardigheid te laten ontwikkelen. Daardoor kan de student gemotiveerd aan het werk, want hij moet uiteindelijk wel laten zien dat hij alle vaardigheden beheerst. De student verlaat de school met een talenpaspoort. Daarin wordt vermeld op welke niveaus de taalvaardigheden zijn afgesloten. De student uitdagen Het meeste lesmateriaal is digitaal, ook de woordenboeken. Hanneke: Er zijn tegenwoordig zoveel leermiddelen. Als we ons zouden beperken tot één lesboek, zouden we immers met de oude aanbodgerichte onderwijsmethode bezig zijn. Hier willen we de studenten uitdagen. Daarom zijn er in het TaalRijk allerlei attracties met prikkels en mogelijkheden voor de studenten. Ze hebben een begeleide vrijheid en dat vinden ze prettig. Hanneke van der Kruis 2 mbo Communicatie & Talen

3 Beheersing Nederlands is van leven Een goede beheersing van de Nederlandse taal kan van levensbelang zijn in de zorgsector. Een helpende moet immers begrijpen wat een zorgvrager wil en nodig heeft. Daarom integreert ThiemeMeulenhoff het vak Nederlands in het lesmateriaal voor Zorg & Welzijn. Er is gelukkig steeds meer aandacht voor Nederlands in de Zorg- & Welzijnopleidingen. In het taalprofiel is uitgewerkt op welk niveau een helpende de vijf taalvaardigheden moet beheersen. Wij bekijken hoe we daarbij ondersteuning kunnen geven, zegt uitgever Els van Eijken. Dat zie je bijvoorbeeld terug in Sterk in praktijk niveau 1 en 2. Hierbij komt niet alleen het jargon aan de orde, maar ook moeilijke woorden en uitdrukkingen en zegswijzen. We ondersteunen taalzwakke studenten om de Nederlandse taal te leren lezen, schrijven en begrijpen. Dat is van groot belang omdat er op de opleidingen Zorg & Welzijn veel allochtone studenten te vinden zijn. Fonetische functie De ondersteuning wordt in Sterk in praktijk op twee manieren gegeven. In ons prototype hebben we een woordenboek opgenomen voor zowel het vakjargon als voor moeilijke woorden. Daarbij is er ook een fonetische functie. Als de student een woord aanklikt, kan zij de uitleg lezen én hoort zij deze over de luidspreker. Ook zijn er in Sterk in praktijk taaltaken opgenomen van diverse niveaus. Die taken hebben altijd te maken met situaties uit de praktijk. Bijvoorbeeld uitleg over hoe je een memo schrijft of hoe je een gesprek voert. Minder lesuren Die stap is heel belangrijk, vult uitgever Nederlands Marjolein Rooijmans aan. Als je kijkt naar de ontwikkeling van het vak Nederlands in het mbo is door de invoering van competentiegericht leren het aantal lesuren gedaald, omdat men het vak ziet als onderdeel van de beroepsvorming. Als uitgever zoeken we naar een manier om de Nederlandse les onderdeel te laten zijn van een kritische beroepssituatie. Het Common European Framework geeft daarbij aan op welk niveau de studenten de taal moeten beheersen. Dat verschilt per opleiding en ligt bij de Zorg weer anders dan bijvoorbeeld bij een opleiding voor managementassistent. In de Zorg gaat het vooral om spreek- en schrijfvaardigheid. In beroepssituaties kan dat immers van levensbelang zijn. Dubbele betekenis Voorbeelden in de praktijk zijn er genoeg, weet Els: Als een allochtone helpende niet begrijpt wat een autochtone zorgvrager wil, kan dat moeilijkheden opleveren. Denk maar eens aan een oudere die zegt dat hij wil drukken. De dubbele betekenis van dat woord zul je moeten uitleggen aan een allochtone student; taalbegrip is in deze sector dus heel belangrijk. Daarom zijn we het prototype uitgebreid aan het testen. Daarbij kijken we onder meer naar de leesbaarheid. Lettertype en de grootte van de witregels zijn belangrijk voor taalzwakkere studenten. Die moeten niet te veel tekst ineens op het scherm krijgen dus daar moet je rekening mee houden. Bij de ontwikkeling van nieuw lesmateriaal kijkt ThiemeMeulenhoff naar al die aspecten. Rol uitgever Er bestaat binnen Zorg- & Welzijnopleidingen een concrete vraag naar lesmateriaal zoals Sterk in praktijk. Marjolein: Daardoor is de rol van de uitgever veranderd. Vroeger kwam een uitgever met op zichzelf staand lesmateriaal Nederlands. Nu gaan we naar een geïntegreerde oplossing voor het zich eigen maken van de taalvaardigheid. Dat is echt een kanteling mbo Communicatie & Talen

4 sbelang in zorg- en welzijnsector Marjolein Rooijmans en Els van Eijken in het onderwijs. We gaan en willen meedenken hoe we die kanteling een plek kunnen geven. In de zorg zijn we nu volop bezig met de ontwikkeling. Els vult aan: In het Aanvalsplan Laaggeletterdheid van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (zie - red.) zijn enkele jaren geleden al eisen beschreven voor het te halen niveau Nederlands. Opleidingen moeten vanuit twee invalshoeken kijken hoe ze Nederlands inpassen, vanuit het maatschappelijk functioneren als burger. Dat vergt veel van ROC s en van de docenten in het mbo. Scholen zijn aan het zoeken hoe ze het kunnen inbedden in hun lessen en wij helpen hen met ondersteunend materiaal. Zo zijn we samen voortdurend bezig met het verbeteren en vernieuwen van de kwaliteit van het onderwijs. Bent u benieuwd naar hoe Nederlands geïntegreerd wordt in al ons lesmateriaal voor Sterk in praktijk (helpende Zorg & Welzijn niveau 1 en 2), i-care (mbo Zorg niveau 3 & 4) of Social Work (mbo Welzijn niveau 3&4)? Kijk voor meer informatie op of neem contact op met één van onze accountmanagers (zie voor contactgegevens pagina 6). mbo Communicatie & Talen 4

5 Antwoordkaart Antwoordkaart Ik ontvang graag: Ik ontvang graag: een beoordelingsexemplaar van Traject, ISBN een beoordelingsexemplaar van Traject, ISBN een beoordelingsexemplaar van VakTraject, ISBN een beoordelingsexemplaar van VakTraject, ISBN de gratis brochure mbo Communicatie & Talen 2007 de gratis brochure mbo Communicatie & Talen 2007 meer informatie via een accountmanager meer informatie via een accountmanager Locatiegegevens Docentgegevens Locatiegegevens Docentgegevens Naam school: Naam: m/v Naam school: Naam: m/v Afdeling: Werkt met (uitgave): Afdeling: Werkt met (uitgave): Adres (geen postbus): Privé-adres: Adres (geen postbus): Privé-adres: Postcode: Postcode: Postcode: Plaats: Postcode: Plaats: Plaats: Telefoonnummer: Plaats: Telefoonnummer: Opleiding: adres: Opleiding: adres: Vak: Vak: Vraag nu uw beoordelingsexemplaren aan via ThiemeMeulenhoff gaat zorgvuldig om met uw gegevens. In het privacy statement op treft u nadere informatie aan. B2989 Vraag nu uw beoordelingsexemplaren aan via ThiemeMeulenhoff gaat zorgvuldig om met uw gegevens. In het privacy statement op treft u nadere informatie aan. B2989

6 ThiemeMeulenhoff t.a.v. Docentenlijn Antwoordnummer VB ZUTPHEN 7200VB1 ThiemeMeulenhoff t.a.v. Docentenlijn Antwoordnummer VB ZUTPHEN 7200VB1

7 Harke van der Wal Gemakkelijker leren met praktijksimulaties Praktijkgericht onderwijs wordt steeds belangrijker. Stages zijn daarbij van groot belang. Maar er is meer. De Stichting Praktijkleren ontwikkelt simulaties waarmee praktijksituaties op de computer worden nagebootst. Harke van der Wal: De studenten duiken meteen helemaal in de situatie. De Stichting Praktijkleren ondersteunt en faciliteert het competentiegericht leren binnen het mbo. Het beroepsonderwijs vraagt om nieuwe leermiddelen waarmee de praktijk nadrukkelijker aanwezig is binnen de school. De stichting bedenkt en ontwikkelt hiervoor nieuw lesmateriaal. We zijn voortdurend bezig met nieuwe projecten, vertelt Harke. Twee jaar geleden begonnen we met simulaties voor taalverwerving. Vanaf het begin zei iedereen die er verstand van heeft dat we dit moesten doorzetten. Bij alle mensen in het onderwijs in vreemde talen gingen de oren meteen open als we erover spraken. Trans-Atlantisch Aanleiding was een meerjarenproject in het handelsonderwijs. Door middel van een trans-atlantische link wilden we situaties uit de Verenigde Staten een plek geven in het onderwijs hier in ons land. Na enkele uitwisselingen hebben we een simulatie vertaald en gedemonstreerd in Amerikaanse scholen. Er ontstonden over en weer contacten en toen zagen we dat dit een manier was om taal te leren zonder echt te reizen. Je kunt ook in een gesimuleerde omgeving taal leren. Als voorbeeld noemt Harke het afrekenen bij de kassa in een winkel. Een filmpje ervaar je heel anders dan een simulatie. In een simulatie ben je echt actief betrokken bij de situatie. De studenten duiken er zó in dat ze zich de taal vanzelf eigen maken. De klant spreekt Engels tegen je en jij moet dus hoe dan ook in het Engels antwoorden. Vergelijk het maar met een vakantie. Dan zul je ook de taal van het land moeten spreken. Het leren gaat gemakkelijker in een simulatie. Er zijn enkele belangrijke struikelblokken in het onderwijs. Je moet je afvragen hoe een student een taal leert. Daarbij speelt motivatie een belangrijke rol. Iemand die later bij een supermarkt wil gaan werken, kan zich immers tijdens de les afvragen waarom hij Engels moet leren. In een simulatie moet die student gewoon aan het werk zonder zich af te vragen waarom. Als de computer Engels tegen de student spreekt, moet die in het Engels terugpraten. Computerspelletjes De simulaties zijn volgens Harke te vergelijken met computerspelletjes. In de simulaties maken de studenten echt onderdeel uit van de gesimuleerde situatie. Zo zijn ze bijvoorbeeld medewerker in een winkel; ze moeten de kassa bedienen en zijn echt aan het afrekenen. Je ziet op je scherm de kassa, de pinpas enzovoorts. Het hele proces speelt zich af op het scherm. Alleen de geluidsfragmenten worden nog experimenteel gebruikt; daar is tijd en geld mee gemoeid. We willen met spraaksynthese werken waardoor de door ons geschreven teksten automatisch worden omgezet in geluid. De teksten kun je in alle talen maken. We zijn volop bezig met ideeën! Mogelijk komt het project in aanmerking voor een subsidie in EG-verband. Ik ben ervan overtuigd dat er een dezer dagen een concreet project komt waar we mee aan de slag kunnen. Wilt u meer weten over Stichting Praktijkleren? Kijk dan op mbo Communicatie & Talen 5

8 Veel belangstelling voor competentiegericht Traject Veel scholen worstelen met de invulling van het vak Nederlands binnen het competentiegericht onderwijs. Het vernieuwde lesmateriaal van Traject en VakTraject biedt hierop een passend antwoord. Tijdens de NOT trok de workshop Maatwerk met Traject dan ook een volle zaal. T aalvaardigheden zijn de nummer 1 succesfactor in het competentiegericht leren, zo stelde auteur Aad t Hart. In het moderne onderwijs wordt veel projectmatig gewerkt en in alle aspecten van zo n project komen taalvaardigheden terug: van het vergaren van informatie tot het ontvangen van instructies van een ongeduldige stagebegeleider in de praktijk. Dat betekent dat je met het hele schoolteam op het taalgebruik van de studenten moet letten. Alleen door samen taalontwikkelend les te geven bereik je het gewenste resultaat. Bovendien moet je de student ervan overtuigen dat taalvaardigheden de basis van zijn succes vormen. Want als je iets zinvol vindt, gaat het leren een stuk makkelijker. Eigen leertraject uitstippelen Traject en VakTraject zijn ontwikkeld voor scholen die hun studenten willen voorbereiden op leidinggevende functies, waarin externe communicatie een belangrijke rol speelt. Naast algemene communicatieve basisvaardigheden komen in Traject en VakTraject dan ook alle vormen van zakelijke communicatie aan bod. Aad: Traject en VakTraject bieden iedere student een persoonlijk traject. Studenten bedenken in eerste instantie zelf welke vaardigheden ze nodig hebben om hun doel te bereiken. Wie stage gaat lopen in een winkel zal bijvoorbeeld zijn spreekvaardigheid willen trainen. Met behulp van vragen op de cdrom van Traject en VakTraject bepaalt hij zijn startniveau en stippelt hij zijn leertraject uit. Vanuit de zaal rees de vraag of studenten zelf wel in staat zijn hun niveau realistisch in te schatten. Daar komt de rol van de docent om de hoek kijken, reageerde Aad. Want in nauw overleg met de docent wordt het definitieve leertraject vastgesteld. Een praktische kijk op Traject Mevrouw Giesen, docent Nederlands Bij ons op het ROC t Gilde werken we al een tijdje met Traject voor onze leerlingen van niveau 3-4. Het naslagboek voor docenten is een goed en contextrijk boek. Er staan duidelijke opdrachten in die gelinkt zijn aan de praktijk. En dat is prettig voor studenten. Jammer is alleen dat docenten in het mbo zich steeds vaker moeten richten op het organiseren van leerprocessen. Terwijl ik juist meer tijd wil besteden aan de vakinhoud. Wanneer ik studenten bijvoorbeeld samen laat oefenen met sollicitatiegesprekken, dan wil ik concrete aanwijzingen kunnen geven die direct toepasbaar zijn. Nu heb ik daar weinig tijd voor en moeten de studenten praktische tips zelfstandig nalezen in de theorie van Traject. Ook al is de informatie goed en volledig, ik betwijfel soms of studenten die theorie ook echt lezen. Accountmanagers Voor uitgebreide informatie en persoonlijk advies kunt u rechtstreeks contact opnemen met onze accountmanagers. Zij komen graag bij u langs om een uitgave toe te lichten. Regio Noord Jan Scholing T E Regio Midden Margreet van Wijk T E Regio Zuid Laurens Hompe T E Colofon TM In het Onderwijs is een uitgave van ThiemeMeulenhoff en wordt twee keer per jaar verstuurd aan alle docenten mbo Communicatie & Talen. Redactie Taalent Tekstschrijvers (hoofd- en eindredactie) Vormgeving Crossings Communications Fotografie Martin Hogeboom Wilt u meer weten over Traject of VakTraject? Kijk dan op of neem contact op met één van onze accountmanagers. ThiemeMeulenhoff Postbus DE Utrecht T (0575) F (0575) E I Drukwerk ARS Grafische Producties & Communicatie Met dank aan Hanneke van der Kruis, Jef van den Hurk Els van Eijken, Marjolein Rooijmans Harke van der Wal, Aad t Hart Charlotte van Loon, Mevrouw Giesen Redactieadres

Doorloop je eigen Traject!

Doorloop je eigen Traject! Traject en VakTraject brengen Zakelijke Communicatie/Nederlands op het gewenste niveau Doorloop je eigen Traject! Blijvend in prijs verlaagd! Traject is al 12,5 jaar hét lesmateriaal Zakelijke Communicatie/

Nadere informatie

Denksessies met scholen leveren veel informatie op

Denksessies met scholen leveren veel informatie op hbo Zorg...omdat u graag leest over ontwikkelingen in het onderwijs. ThiemeMeulenhoff voorjaar 2007 Denksessies met scholen leveren veel informatie op Hoe lossen we het tekort aan stageplaatsen op? Elk

Nadere informatie

vmbo Zorg & Welzijn Ik zorg er wel voor

vmbo Zorg & Welzijn Ik zorg er wel voor 2007 vmbo Zorg & Welzijn Ik zorg er wel voor Inhoud Ik zorg er wel voor 3 Reanimatie en EHBO 12 Bestelgegevens 13 Meer informatie 15 Ik zorg er wel voor is een praktische methode Zorg & Welzijn voor het

Nadere informatie

Mbo, toets je taal! Taalvaardigheid Nederlands beoordelen in competentiegericht onderwijs

Mbo, toets je taal! Taalvaardigheid Nederlands beoordelen in competentiegericht onderwijs . Competentieleren Hajer, M. & T. Meestringa (2004). Handboek taalgericht vakonderwijs. Bussum: Coutinho. Ministerie van OC&W (2004). Van A tot Z betrokken. Aanvalsplan Laaggeletterdheid 2006-2010 (http://taalinmbo.kennisnet.nl/bronnen/aanvalsplan).

Nadere informatie

Ronde 2. Taal als instrument in de stage. Referenties. Noten. 1. Onzichtbare Taaltaken

Ronde 2. Taal als instrument in de stage. Referenties. Noten. 1. Onzichtbare Taaltaken DRIEËNTWINTIGSTE CONFERENTIE HET SCHOOLVAK NEDERLANDS en gezamenlijke methodiekontwikkeling kunnen introduceren in het beroepsonderwijs. Er ligt hier een belangrijke, niet altijd eenvoudige, maar wel heel

Nadere informatie

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie!

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie! Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden Jouw talent, onze ambitie! Je vindt het belangrijk om te blijven investeren in je eigen ontwikkeling. Zeker als je nieuwe vaardigheden

Nadere informatie

Talent. Talents werkt! Voldoet aan raamwerk MVT. Engels Administratie & Handel en Verkoop. BVE Methodewijzer. Competentiegericht

Talent. Talents werkt! Voldoet aan raamwerk MVT. Engels Administratie & Handel en Verkoop. BVE Methodewijzer. Competentiegericht BVE Methodewijzer Talent Engels Administratie & Handel en Verkoop Competentiegericht Heldere methodiek en maatwerk Korting voor Elobase-deelnemers Talents werkt! Voldoet aan raamwerk MVT Soms zijn vernieuwingen

Nadere informatie

Verleg je grenzen! Waarom kiest ú voor het nieuwe Taalblokken? Taalblokken Engels Brochure MBO

Verleg je grenzen! Waarom kiest ú voor het nieuwe Taalblokken? Taalblokken Engels Brochure MBO Brochure MBO Toetsing Figuur 4, toetsing Door de nieuwe aanpak en de goede mix van digitaal lesmateriaal en boeken geeft Taalblokken Engels mij de ruimte om les te geven zoals ik wil. Verleg je grenzen!

Nadere informatie

Verleg je grenzen! Compleet vernieuwd! Waarom kiest ú voor de nieuwe Taalblokken? Taalblokken Nederlands Brochure MBO

Verleg je grenzen! Compleet vernieuwd! Waarom kiest ú voor de nieuwe Taalblokken? Taalblokken Nederlands Brochure MBO Taalblokken Nederlands Brochure MBO Verleg je grenzen! Waarom kiest ú voor de nieuwe Taalblokken? U kunt gemakkelijk differentiëren studenten leren wat nodig is Motiverend en uitdagend lesmateriaal voor

Nadere informatie

Sectorgids Educatie OnderwijsBoulevard 2015-2016

Sectorgids Educatie OnderwijsBoulevard 2015-2016 : specialisten in maatwerk Sectorgids Educatie 2015-2016 Sector Educatie - 2 Inhoudsopgave pagina Inleiding 1 BasisEducatie in de 2 Nederlands als tweede Taal (NT2) en inburgering in de 3 4 6 3 MBO opleidingen

Nadere informatie

De Brede School Academie Utrecht

De Brede School Academie Utrecht OOK IN uw wijk! De Brede School Academie Utrecht Er gebeurt iets nieuws in Utrecht. Iets bijzonders. Basisscholen uit de wijken Overvecht, Hoograven, Ondiep/Zuilen, Kanaleneiland en Lombok/Oog in Al werken

Nadere informatie

Producten en prijzen 2013 GPS Nederlands GPS Duits GPS Engels

Producten en prijzen 2013 GPS Nederlands GPS Duits GPS Engels Nederlands - Duits - Engels Navigeren op maat Producten en prijzen 2013 GPS Nederlands GPS Duits GPS Engels www.instruct.nl 1 Inhoudsopgave Maak kennis met GPS Taal Pag. 3 Opbouw en inhoud van de methoden

Nadere informatie

Verleg je grenzen! Waarom kiest ú voor de nieuwe Taalblokken? Taalblokken Engels Brochure MBO

Verleg je grenzen! Waarom kiest ú voor de nieuwe Taalblokken? Taalblokken Engels Brochure MBO Taalblokken Engels Brochure MBO Verleg je grenzen! Met de gedegen examentrainingen weten mijn studenten exact wat ze kunnen verwachten op het COE. En ik ook! Bibliotheek Nieuwe digitale leeromgeving Starten

Nadere informatie

ENGELS als Tweede Taal

ENGELS als Tweede Taal ENGELS als Tweede Taal o.b.s. De Drift de Pol 4a 9444 XE Grolloo 0592-501480 drift@primah.org Inhoudsopgave Inhoud: 1. Inleiding 2. Keuze voor de Engelse taal (Why English?) 3. Vroeg vreemde talenonderwijs

Nadere informatie

Verleg je grenzen! Waarom kiest ú voor het nieuwe Taalblokken? Taalblokken Nederlands Brochure MBO

Verleg je grenzen! Waarom kiest ú voor het nieuwe Taalblokken? Taalblokken Nederlands Brochure MBO Taalblokken Nederlands Brochure MBO Na het doorlopen van de weet ik precies wat ik kan verwachten op het examen Nederlands. Door deze goede voorbereiding zie ik het examen met vertrouwen tegemoet! Toetsing

Nadere informatie

Studiegids. Praktijkroutes Praktijkgestuurd leren binnen bedrijven. Maatwerk Geef je eigen opleiding vorm

Studiegids. Praktijkroutes Praktijkgestuurd leren binnen bedrijven. Maatwerk Geef je eigen opleiding vorm Studiegids Praktijkroutes Praktijkgestuurd leren binnen bedrijven Maatwerk Geef je eigen opleiding vorm Persoonlijke + Meer dan alleen beroepsgericht Studiegids Praktijkroutes 2015-2016 Friesland College

Nadere informatie

Het participeren in een voortgangsgesprek van een stagiaire

Het participeren in een voortgangsgesprek van een stagiaire 1 1 1 1 1 1 0 1 0 0 Opdrachtformulier Het participeren in een voortgangsgesprek van een stagiaire Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen.

Nadere informatie

Studiehandleiding. Engels voor gevorderden

Studiehandleiding. Engels voor gevorderden Studiehandleiding Engels voor gevorderden Lay-out en opmaak: NTI DTP Studio, Leiden 1 e druk, maart 2012 001204544 2012, NTI bv, Leiden Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd,

Nadere informatie

Inleiding niveaubepaling bij VakTraject, Traject en Traject Techniek

Inleiding niveaubepaling bij VakTraject, Traject en Traject Techniek Inleiding niveaubepaling bij VakTraject, Traject en Traject Techniek In de kwalificatiedossiers zijn taalprofielen voor het beroep vastgesteld. Ook is in het brondocument Leren, Loopbaan en Burgerschap

Nadere informatie

U gaat luisteren naar verschillende teksten: twee radio-interviews en twee afleveringen van het ETV programma Taal + beroep = werk.

U gaat luisteren naar verschillende teksten: twee radio-interviews en twee afleveringen van het ETV programma Taal + beroep = werk. Hoofdstuk 2 oefening 9 Extra luisteroefeningen U gaat luisteren naar verschillende teksten: twee radio-interviews en twee afleveringen van het ETV programma Taal + beroep = werk. Opgave 1 Kijk bij oefening

Nadere informatie

Ik ben benieuwd naar de conclusies. CU Karin. Beste collega taaldocent,

Ik ben benieuwd naar de conclusies. CU Karin. Beste collega taaldocent, Dag Petra, Zie hier mijn antwoorden. Ik heb ze roze gemaakt. Mijn belangrijkste antwoord is eigenlijk dat ik vind dat er in ALLE lokalen faciliteiten moeten zijn omdat docenten in andere vakken (weet ik

Nadere informatie

Dit artikel en onderzoek zijn onderdeel van mijn afstudeeropdracht bij de eerstegraadsopleiding wiskunde bij het IVLOS in Utrecht.

Dit artikel en onderzoek zijn onderdeel van mijn afstudeeropdracht bij de eerstegraadsopleiding wiskunde bij het IVLOS in Utrecht. Han Bäumer han.baumer@xs4all.nl Vaardigheden inzichtelijk UniC en!mpulse zijn twee scholen die naast de cognitieve vaardigheden ook (persoonlijke) vaardigheden trainen. Om deze vaardigheden te concretiseren

Nadere informatie

ICT Niveau 2. ICT Niveau 3 en 4

ICT Niveau 2. ICT Niveau 3 en 4 ict COLLEGE Als ICT er ben je ook veel bezig met het uitleggen van technische zaken aan gebruikers. ICT is techniek én communicatie. >> PAG. 4 HELP ZONDER DESK De computer en jij zijn twee handen op één

Nadere informatie

Opbrengstgericht taalonderwijs

Opbrengstgericht taalonderwijs Opbrengstgericht taalonderwijs De leergang Opbrengstgericht taalonderwijs heeft tot doel leraren en intern begeleiders toe te rusten met kennis, inzichten en vaardigheden op het gebied van lees-/taalonderwijs

Nadere informatie

Academy4learning. Trainingsaanbod 2015-2016

Academy4learning. Trainingsaanbod 2015-2016 Academy4learning Aan de slag met Academy4learning Welkom bij Academy4learning! Met praktijkgerichte trainingen en workshops ondersteunen we docenten en medewerkers bij de invoering en het gebruik van digitaal

Nadere informatie

Inhoud. i-care en i-care flex 4. Verpleegtechnische handelingen 8. Sterk in praktijk 10. Burgerschapscompetenties 12. Reanimatie en EHBO 14

Inhoud. i-care en i-care flex 4. Verpleegtechnische handelingen 8. Sterk in praktijk 10. Burgerschapscompetenties 12. Reanimatie en EHBO 14 2008 mbo Zorg Inhoud i-care en i-care flex 4 Verpleegtechnische handelingen 8 Sterk in praktijk 10 Burgerschapscompetenties 12 Reanimatie en HBO 14 Implementatie en ondersteuning 15 Bestelgegevens 16 Meer

Nadere informatie

Lesbrief nummer 23 december 2015

Lesbrief nummer 23 december 2015 Lesbrief nummer 23 december 2015 Wilt u laten weten wat u van deze TLPST vond? Hebt u tips voor de volgende aflevering? Mail ons: redactie@tlpst.nl. Hoe klink jij? Wat vinden andere mensen van hoe jij

Nadere informatie

Examenplan 1.Overzicht

Examenplan 1.Overzicht Examenplan 1.Overzicht 1.1.Specifieke examens Examenoverzicht opleiding: Directiesecretaresse/ Managementassistent Niveau 4 Duur: 3 jaar regulier 1 jaar versneld Crebocode: 95391 Dossiercode: 22157 Dossierjaar:

Nadere informatie

Whitepaper Nieuw Nederlands 6 e editie onderbouw

Whitepaper Nieuw Nederlands 6 e editie onderbouw Whitepaper Nieuw Nederlands 6 e editie onderbouw WHITEPAPER NIEUW NEDERLANDS 6 e editie onderbouw Nieuw Nederlands onderbouw 6 e editie staat als vanouds voor hoge kwaliteit en aandacht voor de individuele

Nadere informatie

Inhoud. i-care 3. Verpleegtechniek in beeld 9. Sterk in praktijk 10. Reanimatie en EHBO 11. Spring 12. Implementatiebegeleiding 15.

Inhoud. i-care 3. Verpleegtechniek in beeld 9. Sterk in praktijk 10. Reanimatie en EHBO 11. Spring 12. Implementatiebegeleiding 15. 2007 mbo Zorg Inhoud i-care 3 Verpleegtechniek in beeld 9 Sterk in praktijk 10 Reanimatie en EHBO 11 Spring 12 Implementatiebegeleiding 15 Bestelgegevens 16 Meer informatie 19 i-care i-care voldoet aan

Nadere informatie

Welkom op DAlToN HeT GRoeNe lyceum

Welkom op DAlToN HeT GRoeNe lyceum Welkom op DALTON HET GROENE LYCEUM Wie zijn WIJ? Binnenkort ga jij naar het voortgezet onderwijs. Een grote stap! Kun je goed leren, maar ben je ook praktisch ingesteld? Dan past Dalton Het Groene Lyceum

Nadere informatie

vmbo Zorg & Welzijn Schoolbedrijven motiveren vmbo-leerlingen Doorstroomportfolio vereenvoudigt overstap van vmbo naar mbo

vmbo Zorg & Welzijn Schoolbedrijven motiveren vmbo-leerlingen Doorstroomportfolio vereenvoudigt overstap van vmbo naar mbo nummer 4 najaar 2005 vmbo Zorg & Welzijn Schoolbedrijven motiveren vmbo-leerlingen Doorstroomportfolio vereenvoudigt overstap van vmbo naar mbo Herziene Ik zorg er wel voor klaar In dit nummer 4 6 8 10

Nadere informatie

WHITEPAPER Nectar 5 e editie onderbouw

WHITEPAPER Nectar 5 e editie onderbouw WHITEPAPER Nectar 5 e editie onderbouw WHITEPAPER Nectar 5 e editie onderbouw Nectar 5e editie onderbouw is een heldere, motiverende methode biologie die opvalt door de gestructureerde behandeling van

Nadere informatie

Hoe gaat het met je studie?

Hoe gaat het met je studie? 195 195 HOOFDSTUK 12 Hoe gaat het met je studie? WOORDEN 1 Kies uit: onvoldoende controleren gymnastiek mening huiswerk 1 Heb je je al gemaakt? 2 Ik was op school niet zo goed in. Ik vond sport niet leuk.

Nadere informatie

Ontwikkelen/schrijiven methodiek Nederlands (geschreven door Jalal Al Baz) Kennis voor een gevulde winkelwagen / 2004/EQC/0021

Ontwikkelen/schrijiven methodiek Nederlands (geschreven door Jalal Al Baz) Kennis voor een gevulde winkelwagen / 2004/EQC/0021 Ontwikkelen/schrijiven methodiek Nederlands (geschreven door Jalal Al Baz) Kennis voor een gevulde winkelwagen / 2004/EQC/0021 Beschrijving van de methodiek Nederlands op de boulevard Inleiding In het

Nadere informatie

MENSEN MET EEN LICHT VERSTANDELIJKE BEPERKING

MENSEN MET EEN LICHT VERSTANDELIJKE BEPERKING 2016 OPLEIDING TOT ERVARINGSDESKUNDIGE MENSEN MET EEN LICHT VERSTANDELIJKE BEPERKING UIT EIGEN ERVARING Inge Mol Ik wil mijn stem laten horen. In het werkveld wordt er steeds meer gebruik gemaakt van kennis

Nadere informatie

Actief leren voor een beroep

Actief leren voor een beroep Actief leren voor een beroep Actief leren voor een beroep Activiteiten voor leerlingen in het mbo niveau 3 en 4 Nicolien van Halem Bohn Stafleu van Loghum Houten 2008 Ó 2008 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel

Nadere informatie

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Competentieprofiel Instituut voor Interactieve Media Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Aangepast in maart 2009 Inleiding De opleiding Interactieve Media

Nadere informatie

Woordenschatverwerving & taalontwikkelend lesgeven

Woordenschatverwerving & taalontwikkelend lesgeven Woordenschatverwerving & taalontwikkelend lesgeven Wilma van der Westen Project Docenten aan zet bij taal in alle vakken Utrecht 7 november 2012 Even voorstellen: Bestuurslid Het Schoolvak Nederlands HSN

Nadere informatie

0695019x_binnen 23-06-2004 12:40 Pagina I. Goed. Een. Tweegesprek. Mart Bakker

0695019x_binnen 23-06-2004 12:40 Pagina I. Goed. Een. Tweegesprek. Mart Bakker 0695019x_binnen 23-06-2004 12:40 Pagina I Een Goed Tweegesprek Mart Bakker I 0695019x_binnen 21-06-2004 11:51 Pagina II Een goede reeks ISBN Een goede vergadering 90 06 95017 3 Een goed feedbackgesprek

Nadere informatie

Basisvaardigheden Nederlands Deel 1 van 2

Basisvaardigheden Nederlands Deel 1 van 2 Basisvaardigheden Nederlands Deel 1 van 2 Colofon Auteur: Hanneke Molenaar Inhoudelijke redactie: Ina Berlet Redactie: Edu Actief b.v. Vormgeving: Crius Group Illustraties: Edu Actief b.v. Titel: Basisvaardigheden

Nadere informatie

Kruistocht in spijkerbroek DVD-box voor de eerste vijftig scholen die nu het lespakket bestellen!*

Kruistocht in spijkerbroek DVD-box voor de eerste vijftig scholen die nu het lespakket bestellen!* Een luxe Kruistocht in spijkerbroek DVD-box voor de eerste vijftig scholen die nu het lespakket bestellen!* * gebruik hiervoor de antwoordkaart achterin deze brochure Uniek Kruistocht in Spijkerbroek-lespakket

Nadere informatie

Een project van Jeelo gaat zo

Een project van Jeelo gaat zo Handleiding groep 3-8 Een project van Jeelo gaat zo Wijzers Jeelo heeft gele wijzers om samen met leerlingen te verkennen hoe een project van Jeelo in elkaar zit. Voor groep 3-4 wijzer 2007 Zo gaat een

Nadere informatie

2012-2013. ervaringsdeskundige. Mensen met een licht verstandelijk beperking. Opleiding tot

2012-2013. ervaringsdeskundige. Mensen met een licht verstandelijk beperking. Opleiding tot 2012-2013 Opleiding tot ervaringsdeskundige Mensen met een licht verstandelijk beperking Uit eigen ervaring... Ik wil mijn stem laten horen, in een groot aantal werkvelden wordt er steeds meer gebruik

Nadere informatie

AABOD VORMING

AABOD VORMING NIEUWE SESSIES muzische vorming frans zorg ict AABOD VORMING 2009-2010 NIEUW AANBOD BASISSCHOOL!! CREATIEVE MUZISCHE VORMING!!! WIJ SPREKEN FRANS!!!! WERKEN MET FRANSE VERTELBOEKEN!! CREATIVITEIT IN FORMEEL!

Nadere informatie

Informatie Taal op de Werkvloer. Nederlandse taal op de werkvloer: ook uw belang! Hoe ziet Taal op de werkvloer eruit?

Informatie Taal op de Werkvloer. Nederlandse taal op de werkvloer: ook uw belang! Hoe ziet Taal op de werkvloer eruit? Informatie Taal op de Werkvloer Nederlandse taal op de werkvloer: ook uw belang! De Nederlandse taal verbindt ons allemaal Heeft u werknemers in dienst die de Nederlandse taal onvoldoende beheersen? Die

Nadere informatie

Taal en rekenenen bij kwalificatiedossier Helpende zorg en welzijn 2010-2011

Taal en rekenenen bij kwalificatiedossier Helpende zorg en welzijn 2010-2011 Servicedocument Taal en rekenenen bij kwalificatiedossier Helpende zorg en welzijn 2010-2011 Calibris Kenniscentrum voor leren in de praktijk in Zorg, Welzijn en Sport Postbus 131 3980 CC Bunnik T 030

Nadere informatie

taal portfolio Checklist B1

taal portfolio Checklist B1 taal portfolio Checklist B1 Inhoud bladzijde 3 bladzijde 4 Vul eerst je naam in Checklist Zo gebruik je deze checklist Je kunt deze checklist op de computer invullen en daarna printen. Je kunt ook de checklist

Nadere informatie

TAAL OP NIVEAU CURSUSAANBOD 2015-2016

TAAL OP NIVEAU CURSUSAANBOD 2015-2016 TAAL OP NIVEAU CURSUSAANBOD 2015-2016 INHOUD Inleiding Online cursussen Klantgericht schrijven Nederlands Zakelijk Engels Spelling & Grammar Online test Nederlands spelling & grammatica Online test Engels

Nadere informatie

De lessen. In de onderstaande tabel staan de vakken die worden gegeven in het Engels: Aantal lesuren

De lessen. In de onderstaande tabel staan de vakken die worden gegeven in het Engels: Aantal lesuren 2015-2016 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Wat houdt de pilot tweetalig onderwijs op het Dollard College in?... 3 De lessen... 3 Device... 4 Taalvaardigheid... 4 Internationalisering... 5 Kosten... 5 Bevorderingsnormen...

Nadere informatie

Studiehandleiding. Russisch voor beginners

Studiehandleiding. Russisch voor beginners Studiehandleiding Russisch voor beginners Lay-out en opmaak: NTI DTP Studio, Leiden 1 e druk, september 2012 001204557 2012, NTI bv, Leiden Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden

Nadere informatie

PASSIE VOOR ONLINE LEREN. www.profijt.nu

PASSIE VOOR ONLINE LEREN. www.profijt.nu PASSIE VOOR ONLINE LEREN www.profijt.nu WAT IS PROFIJT? Het Praktijkonderwijs heeft behoefte aan een systeem waarin alle dagelijkse processen op een logische wijze en in één platform worden vastgelegd.

Nadere informatie

mbo Communicatie & Talen

mbo Communicatie & Talen 2007 mbo Communicatie & Talen Inhoud Nederlands / Communicatieve vaardigheden 4 Naslagwerken 13 ngels 14 Burgerschapscompetenties 20 Competentiegerichte uitgaven 23 Bestelgegevens 24 Meer informatie 26

Nadere informatie

Visitekaartje maken met Windows Publisher

Visitekaartje maken met Windows Publisher Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Matthijs Admiraal 03 september 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/83328 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van

Nadere informatie

34Vraaggericht werken

34Vraaggericht werken DC 34Vraaggericht werken 1Inleiding Vraag jij aan een cliënt wat zijn wensen en behoeften zijn of weet jij wat het beste is voor de cliënt? Denk jij dat je cliënt zelf weet wat goed voor hem is en daarover

Nadere informatie

Aflevering 3: Werken en leren

Aflevering 3: Werken en leren Aflevering 3: Werken en leren Vragen vooraf: Heb je in je eigen land een beroepsopleiding gevolgd? Wil je in Nederland nog een opleiding volgen? Zo ja, welke? Spreek je al genoeg Nederlands voor het werk

Nadere informatie

Regeling ontwikkelen en gebruiken van streaming media in het MBO. Projectplan 1 / 7. Versienummer Datum 1.0 07-02-2007. dag

Regeling ontwikkelen en gebruiken van streaming media in het MBO. Projectplan 1 / 7. Versienummer Datum 1.0 07-02-2007. dag 1 / 7 Regeling ontwikkelen en gebruiken van streaming media in het MBO Projectplan Auteur(s) Versienummer Datum ROC Eindhoven 1.0 07-02-2007 dag 2 / 7 1a NAW-gegevens van de aanvragende onderwijsinstelling

Nadere informatie

Vrijetijdsbesteding Leerboek voor de opleiding Assistent Vrijetijdsbegeleider/Jongerenwerker

Vrijetijdsbesteding Leerboek voor de opleiding Assistent Vrijetijdsbegeleider/Jongerenwerker Vrijetijdsbesteding Leerboek voor de opleiding Assistent Vrijetijdsbegeleider/Jongerenwerker Copyright: Uitgeverij Eigen Wijs, Bussum 2007 ISBN: 978 90 77495 21 6 1e druk augustus 2007 Boek: Serie Jongerenwerk/Vrijetijdsbesteding

Nadere informatie

Handleiding BPV-beoordeling voor de deelnemer. Dossiers 2013-2014

Handleiding BPV-beoordeling voor de deelnemer. Dossiers 2013-2014 Handleiding BPV-beoordeling voor de deelnemer Inhoudsopgave Inleiding... 3 Begrippenlijst... 4 Informatie BPV-beoordeling... 6 Kerntaken, werkprocessen, competenties, beoordelingscriteria en Arbo-regels...

Nadere informatie

Ontkavelen van taalonderwijs Presentatie titel

Ontkavelen van taalonderwijs Presentatie titel Ontkavelen van taalonderwijs Presentatie titel Amos van Gelderen Lectoraat Taalverwerving en Taalontwikkeling, Kenniscentrum Talentontwikkeling, Hogeschool Rotterdam Kohnstamm Instituut, Universiteit van

Nadere informatie

Opleiding Allround Wandelsport Instructeur Niveau 3

Opleiding Allround Wandelsport Instructeur Niveau 3 Opleiding Allround Wandelsport Instructeur Niveau 3 ALLROUND WANDELSPORT INSTRUCTEUR (AWI-3) Wandelsport: een leven lang bewegen Wandelen is hot. Het is op dit moment één van de meest beoefende sporten

Nadere informatie

Examenplan 1.Overzicht

Examenplan 1.Overzicht Examenplan 1.Overzicht 1.1.Specifieke examens Examenoverzicht opleiding: Directiesecretaresse/ Managementassistent Niveau 4 Duur: 3 jaar regulier Crebocode: 95391 Dossiercode: 22157 Dossierjaar: 2012 Leerweg:

Nadere informatie

Laat u inspireren door de Taalconsulent!

Laat u inspireren door de Taalconsulent! Laat u inspireren door de Taalconsulent! Een koffer vol inspiratie De deskundige Taalconsulent stelt uw wensen centraal. De Taalconsulent biedt u een unieke selectie uit het volledige aanbod van kennis

Nadere informatie

Zeg het voort Portfolio ambassadeurs

Zeg het voort Portfolio ambassadeurs Zeg het voort Portfolio ambassadeurs Portfolio ambassadeurs 1 2 Zeg het voort Zeg het voort Portfolio ambassadeurs Zeg het voort Cursus voor Ambassadeurs Geletterdheid Colofon Zeg het voort Portfolio ambassadeurs

Nadere informatie

Onderwijsassistent. Kenmerken. Werkzaamheden. Na deze opleiding:

Onderwijsassistent. Kenmerken. Werkzaamheden. Na deze opleiding: Onderwijsassistent Een leraar of lerares komt soms handen tekort in de klas. Als onderwijsassistent zorg je er samen met de leerkracht voor dat alle leerlingen de aandacht krijgen die ze verdienen. In

Nadere informatie

Routeboek Onderleggers voor de ISK

Routeboek Onderleggers voor de ISK Routeboek Onderleggers voor de ISK ISK Utrecht Boom, Amsterdam Deze uitgave is gemaakt in opdracht van ISK Utrecht. Tweede herziene uitgave 2014 2011 ISK Utrecht Behoudens de in of krachtens de Auteurswet

Nadere informatie

Studiegids dagopleiding

Studiegids dagopleiding Inhoudsopgave 1. Opleiding 2 1.1 Algemeen 2 1.2 Visie 2 2. Het onderwijs 3 2.1 Vooropleiding 3 2.2 Dagopleiding 3 2.3 Beroepspraktijkvorming (BPV) 3 2.4 Verplichte vakken 3 2.5 Modellen 4 2.6 Examinering

Nadere informatie

Informatie Taal op de werkvloer. Nederlandse taal op de werkvloer: ook uw belang! Hoe ziet het traject Taal op de werkvloer eruit?

Informatie Taal op de werkvloer. Nederlandse taal op de werkvloer: ook uw belang! Hoe ziet het traject Taal op de werkvloer eruit? Informatie Taal op de werkvloer Nederlandse taal op de werkvloer: ook uw belang! De Nederlandse taal verbindt ons allemaal Heeft u werknemers in dienst die de Nederlandse taal onvoldoende beheersen? Die

Nadere informatie

Internationale beroepspraktijkvorming

Internationale beroepspraktijkvorming Internationale beroepspraktijkvorming Uw leerlingen over de grens: tips en spelregels Mbo-leerlingen kiezen steeds vaker voor een stage in het buitenland. Maar hoe regelt u die internationale BPV (i-bpv)?

Nadere informatie

De Verticale Ondernemerskolom Twente: Project 301

De Verticale Ondernemerskolom Twente: Project 301 De Verticale Ondernemerskolom Twente: Project 301 ROC van Twente - Hengelo In januari 2004 is de afdeling Handel van het toenmalige ROC Oost- Nederland, School voor Economie en ICT, locatie Hengelo - nu

Nadere informatie

mbo Communicatie & Talen

mbo Communicatie & Talen mbo Communicatie & Talen 2009 inhoud Inleiding 3 Traject 4 Hoogspanning 5 Accent 6 20/20 7 Op maat 8 Correct-serie 8 Spring 9 Bestelgegevens 10 Contact 11 Inleiding Inleiding 3 Het nieuwe ThiemeMeulenhoff

Nadere informatie

Aflevering 3: Werken en leren

Aflevering 3: Werken en leren Aflevering 3: Werken en leren Vragen vooraf: Heb je in je eigen land een beroepsopleiding gevolgd? Wil je in Nederland nog een opleiding volgen? Zo ja, welke? Spreek je u al genoeg Nederlands voor het

Nadere informatie

De bedoeling van een recensie is om anderen een indruk te geven van het boek dat je gelezen hebt.

De bedoeling van een recensie is om anderen een indruk te geven van het boek dat je gelezen hebt. Het recensieboekje. De bedoeling van een recensie is om anderen een indruk te geven van het boek dat je gelezen hebt. Door het lezen van een recensie kan een ander kind besluiten het boek ook te gaan lezen.

Nadere informatie

Sociale Omgeving Leerboek voor de Opleiding Assistent Vrijetijdsbegeleider / Jongerenwerker

Sociale Omgeving Leerboek voor de Opleiding Assistent Vrijetijdsbegeleider / Jongerenwerker Sociale Omgeving Leerboek voor de Opleiding Assistent Vrijetijdsbegeleider / Jongerenwerker Copyright: Uitgeverij Eigen Wijs, Bussum ISBN/EAN: 978-90-77495-18-6 1e druk maart 2007 Boek: Serie Jongerenwerk

Nadere informatie

handel en verkoop instructie-/werkboek

handel en verkoop instructie-/werkboek handel en verkoop instructie-/werkboek Basisberoepsgerichte leerweg Arie Reijn Jeroen Abbes Jacques Crins Ruud Heynen Margreet Verrij colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. Meppel Auteurs: A. Reijn, J. Abbes,

Nadere informatie

Algemene Onderwijsbond

Algemene Onderwijsbond Algemene Onderwijsbond Informatie en Advies Centrum Antwoordnummer 4346 3500 VE Utrecht postzegel niet nodig CVHO : henk.willigenburg@hetenet.nl Algemene Onderwijsbond postbus 2875 3500 GW Utrecht telefoon

Nadere informatie

06950181_voorw 01-03-2005 15:47 Pagina I. Een Goed. Feedbackgesprek. Tussen kritiek en compliment. Wilma Menko

06950181_voorw 01-03-2005 15:47 Pagina I. Een Goed. Feedbackgesprek. Tussen kritiek en compliment. Wilma Menko 06950181_voorw 01-03-2005 15:47 Pagina I Een Goed Feedbackgesprek Tussen kritiek en compliment Wilma Menko 06950181_voorw 01-03-2005 15:47 Pagina II Een goede reeks ISBN Een goede vergadering 90 06 95017

Nadere informatie

Examenplan 1.Overzicht

Examenplan 1.Overzicht Examenplan 1.Overzicht 1.1.Specifieke examens Examenoverzicht opleiding: Vestigingsmanager groothandel IBS niveau opleiding: 4 opleidingsduur:,5 Crebocode: 9494 Dossiercode: 22146 Dossierjaar: 2012 Leerweg:

Nadere informatie

3 Hoogbegaafdheid op school

3 Hoogbegaafdheid op school 3 Hoogbegaafdheid op school Ik laat op school zien wat ik kan ja soms nee Ik vind de lessen op school interessant meestal soms nooit Veel hoogbegaafde kinderen laten niet altijd zien wat ze kunnen. Dit

Nadere informatie

Lezen - Leesverslag HV12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/52526

Lezen - Leesverslag HV12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/52526 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 31 oktober 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/52526 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs van Kennisnet.

Nadere informatie

Volgend schooljaar naar het voortgezet onderwijs... Spannend! Welke school wordt het? Wil je er een

Volgend schooljaar naar het voortgezet onderwijs... Spannend! Welke school wordt het? Wil je er een vakcollege techniek vakcollege zorg en welzijn vakcollege economie en ondernemen vakcollege media, vormgeving en ICT mavo mavo + havo vwo gymnasium vwo + ondernemend leren technasium Volgend schooljaar

Nadere informatie

Cursussen voor volwassenen

Cursussen voor volwassenen Groningen Drenthe Overijssel 26 2014-2015 Cursussen voor volwassenen www.alfa-college.nl U volgt uw cursus bij het Alfa-college Het Alfa-college is het regionaal opleidingen centrum voor Noorden Oost-Nederland,

Nadere informatie

Functioneringsgesprekken

Functioneringsgesprekken Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Johan Talman 11 January 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/70164 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Werkgroep portfolio & coaching. portfolio handleiding

Werkgroep portfolio & coaching. portfolio handleiding portfolio handleiding Werkgroep portfolio & coaching 1 De plaats van portfolio in het leren op het VMBO. In enkele notities en werkdocumenten is het kader voor het nieuwe onderwijs geschetst. Dit komt

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 3 @work: Geïntegreerd leersysteem voor de bedrijfsadministratieve

Inhoud. Inleiding 3 @work: Geïntegreerd leersysteem voor de bedrijfsadministratieve mbo Economie 2009 Inhoud Inleiding 3 @work: Geïntegreerd leersysteem voor de bedrijfsadministratieve opleidingen 4 BV in Balans: Theorie en praktijk voor Bedrijfsadministratie 5 Secretarieel Competentiegericht

Nadere informatie

Wonen Leerboek voor de Opleiding Assistent Vrijetijdsbegeleider / Jongerenwerker

Wonen Leerboek voor de Opleiding Assistent Vrijetijdsbegeleider / Jongerenwerker Wonen Leerboek voor de Opleiding Assistent Vrijetijdsbegeleider / Jongerenwerker Copyright: Uitgeverij Eigen Wijs, Bussum 2003 ISBN-10:90-77495-13-4 ISBN-13: 978-90-77495-13-1 1e druk februari 2006 Schrijvers:

Nadere informatie

Praktijkonderwijs, dat ga ik doen! Informatiebrochure Praktijkonderwijs

Praktijkonderwijs, dat ga ik doen! Informatiebrochure Praktijkonderwijs Praktijkonderwijs, dat ga ik doen! Informatiebrochure Praktijkonderwijs Onze boodschap aan leerlingen: Praktijkonderwijs, dat ga ik doen! Het Praktijkonderwijs is een vorm van voortgezet onderwijs. Je

Nadere informatie

Werken op de verkoopadministratie

Werken op de verkoopadministratie 7 Werken op de verkoopadministratie Naam:... Klas:... Colofon Uitgeverij: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Auteur: Walter Kamphuis Redactie: Uitgeverij Edu Actief b.v. Meppel Inhoudelijke redactie: Arie

Nadere informatie

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen!

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen! 1 Wil je wel leren? Opdracht 1a Wat heb jij vanzelf geleerd? 7 Opdracht 1b Van externe naar interne motivatie 7 Opdracht 1c Wat willen jullie graag leren? 8 2 Kun je wel leren? Opdracht 2a Op wie lijk

Nadere informatie

Ons. Onderwijs. Kwaliteit in onderwijs

Ons. Onderwijs. Kwaliteit in onderwijs Ons Onderwijs Kwaliteit in onderwijs Voorwoord Bij Marianum staat de ontwikkeling van de leerling voorop. Wij staan voor aantrekkelijk en afgestemd onderwijs, gemotiveerde leerlingen en goede eindresultaten.

Nadere informatie

Opbouw van de educatieve minor

Opbouw van de educatieve minor Opbouw van de educatieve minor Thema blokken (UM) Stage (Voortgezet Onderwijs) Periode 1 / 4 Blok 1: Introductie in het onderwijs - Onderwijsgroepsbijeenkomsten - Vaardigheidsonderwijs 6 ECTS, studiebelasting

Nadere informatie

Op zoek naar leermiddelen voor opleidingen in de Procesindustrie? Neem een kijkje in onze webwinkel op www.vapro.nl!

Op zoek naar leermiddelen voor opleidingen in de Procesindustrie? Neem een kijkje in onze webwinkel op www.vapro.nl! Op zoek naar leermiddelen voor opleidingen in de Procesindustrie? Neem een kijkje in onze webwinkel op www.vapro.nl! VAPRO LEERMIDDELEN VOOR OPLEIDINGEN IN DE PROCESINDUSTRIE EMPOWERING PEOPLE AND INDUSTRIES

Nadere informatie

Opvang na uw uitzending. Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk

Opvang na uw uitzending. Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk Opvang na uw uitzending Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk werk helpt iedereen binnen of direct rondom Defensie met problemen die voortkomen uit het werk.

Nadere informatie

Spreken - Telefoneren vmbo-kg12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Spreken - Telefoneren vmbo-kg12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 22 August 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/61689 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van

Nadere informatie

Go 100. Leer 100 Chinese karakters. Handleiding Go 100

Go 100. Leer 100 Chinese karakters. Handleiding Go 100 Go 100 Leer 100 Chinese karakters Handleiding Go 100 Go 100 is samen met de website www.go-malmberg.nl een volledig geïntegreerde Chinese taalmethode die een eenvoudige, aanstekelijke en effectieve leerervaring

Nadere informatie

Schrijven - Controleren en verbeteren vmbo-b34

Schrijven - Controleren en verbeteren vmbo-b34 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 25 August 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/74536 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Studiehandleiding. Italiaans voor beginners

Studiehandleiding. Italiaans voor beginners Studiehandleiding Italiaans voor beginners Lay-out en opmaak: NTI DTP Studio, Leiden 1 e druk, november 2012 001204549 2012, NTI bv, Leiden Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden

Nadere informatie

Lesbrief: Mediawijs Thema: Mens & Dienstverlenen in de toekomst

Lesbrief: Mediawijs Thema: Mens & Dienstverlenen in de toekomst Lesbrief: Mediawijs Thema: Mens & Dienstverlenen in de toekomst Copyright Stichting Vakcollege Groep 2015. Alle rechten voorbehouden. Inleiding Dat mensen gebruik maken van media is niet nieuw. Er zijn

Nadere informatie

Aanvullende informatie ter voorbereiding op de TGN A1. Inleiding. Hoe maakt u de TGN?

Aanvullende informatie ter voorbereiding op de TGN A1. Inleiding. Hoe maakt u de TGN? Aanvullende informatie ter voorbereiding op de TGN A1 Inleiding Dit is informatie over de Toets Gesproken Nederlands (of TGN) 1. De TGN maakt deel uit van het inburgeringsexamen buitenland. Moet u de TGN

Nadere informatie