HOOFDPIJN. Omgaan met klachtregistraties

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "HOOFDPIJN. Omgaan met klachtregistraties"

Transcriptie

1 HOOFDPIJN Omgaan met klachtregistraties Versie juli 2002 Docentendeel HUISARTS- OPLEIDING

2 Algemene gegevens Dit onderwijsprogramma is ontwikkeld door de staf van de afdeling Huisartsopleiding van de Vrije Universiteit ten behoeve van de huisartsopleiding aan de VU. De stuurgroep HAIO-onderwijs van de afdeling heeft uiteindelijk de ontwerp tekst vastgesteld. Nadere informatie kan verkregen worden bij de onderstaande personen die de ontwerp tekst hebben samengesteld. De gegevens van dit programma wordt aangeboden aan het Samenwerkings Verband Universitaire Huisartsopleidingen in Utrecht voor centrale archivering in de Centrale Onderwijs Bank. In geval anderen dan de Huisartsopleidingen, van dit programma gebruik willen maken of, indien de uitgave voor andere doeleinden of in een ander verband wordt gebruikt, geldt het volgende: Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch door fotokopieën, opnamen of op enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van het hoofd van de afdeling huisartsopleiding van de Vrije Universiteit. Programmamaker(s): Wim Willems Datum en naam laatste wijzigingen: 4 JULI 2002 Mieke Mannens Contactpersoon :Wim Willems Telefoon : Huisartsopleiding VUmc Overschiestraat Amsterdam 2002 Huisartsopleiding VUmc 2

3 INHOUDSOPGAVE 1 AANVANGSNIVEAU EN DOELSTELLINGEN Aanvangsniveau Doelstellingen METHODIEK ORGANISATIE Voorbereiding deelnemers Tijdschema LITERATUUR Verplichte literatuur Facultatieve literatuur DOCENTINSTRUCTIE PER PROGRAMMA-ONDERDEEL EN VOORBEREIDING DOCENT Inhoud HAIO-deel Voorbereiding docent Docentinstructie VOORBEREIDING SECRETARIAAT Materiaal Kopiëren SAMENVATTING OWPHOOFDPIJN... 8 BIJLAGE 1 VERPLICHTE LITERATUUR... 9 BIJLAGE 2 FACULTATIEVE LITERATUUR BIJLAGE 3 CASUÏSTIEK BIJLAGE 4 CASUÏSTIEK DOCENTINSTRUCTIE BIJLAGE 5A ROLLENSPEL 1, PATIËNT BIJLAGE 5B ROLLENSPEL 1, HUISARTS BIJLAGE 6A ROLLENSPEL 2, PATIËNT BIJLAGE 6B ROLLENSPEL 2, HUISARTS BIJLAGE 7 VOORBEELD REGISTRATIEOPDRACHT BIJLAGE 8 SHEET, REGISTRATIEOPDRACHT BIJ ROLLENSPEL BIJLAGE 9 REFERAAT KLACHTEN DAGBOEKEN BIJLAGE 10 SHEETS BIJ REFERAAT KLACHTENDAGBOEKEN Huisartsopleiding VUmc 3

4 INLEIDING Hoofdpijn is een veelvoorkomende klacht in de huisartsenpraktijk. Harde medische diagnosen worden daarbij niet zo vaak gesteld. Dit veroorzaakt een vaak lastig te hanteren situatie voor huisarts en patiënt: er is geen lichamelijke verklaring voor de klachten, maar "de pijn moet toch ergens vandaan komen". Een mogelijkheid om uit dit probleem te raken is het bijhouden van een klachtregistratie of pijndagboek. Met name voor hoofdpijnklachten wordt dit vaak aanbevolen. In de praktijk wordt zo'n registratieopdracht aan het einde van het consult gegeven, wanneer de huisarts niks anders meer kan bedenken. "Als u nu eens een lijstje van de klachten bijhoudt". Hoe begrijpelijk dat soms ook is, duidelijk is ook dat van een dergelijk halfhartig gegeven registratieopdracht niet meer verwacht kan worden dan dat het consult inderdaad beëindigd wordt. Een registratieopdracht kan erg zinnig en functioneel zijn, wanneer het op een juiste manier wordt toegepast en gehanteerd binnen een consult. Dit is m.n. het geval bij klachten die niet door pathologische bevindingen worden verklaard, maar wel aan een lichamelijke aandoening worden toegeschreven. Tijdens dit programma wordt aan de hand van de klacht hoofdpijn hiermee geoefend Bij hoofdpijn is soms op de anamnese een duidelijke diagnose te stellen, maar het komt ook geregeld voor dat de hoofdpijn niet een, twee, drie te classificeren is. Soms is duidelijk dat er een normale spanningshoofdpijn in het spel is, maar ziet de patiënt totaal geen verband met gedrags- en omgevingsfactoren. Op dit moment komen vaak dagboekregistraties om de hoek kijken. Een bekende is bijvoorbeeld de Hoofdpijnwijzer van Glaxo. Deze beoogt te komen tot een duidelijke diagnose (migraine, spanningshoofdpijn, cluster headache, medicatieafhankelijke hoofdpijn etcetera). Men kan natuurlijk ook de patiënt een eigen registratieformulier laten maken of aan de patiënt een zelf ontworpen formulier meegeven. Dit geeft meer vrijheid voor zowel arts als patiënt. Bovendien wordt het zo beter mogelijk om gedrags- en omgevingsfactoren die de hoofdpijn beïnvloeden op te sporen. In tweede instantie is gedragsverandering het doel. Het hanteren van deze vorm van registreren is ingewikkelder, zowel in de uitleg als de interpretatie. De patiënt kan een en ander als bedreigend ervaren: de klachten worden blijkbaar als psychisch gelabeld. Naast het oefenen met dagboeken wordt in dit programma ook aandacht besteed aan de diagnostiek bij hoofdpijn. Met name passeren via casuïstiek enkele alarmsignalen en minder frequente (en daardoor vaak miskende) diagnosen de revue. De behandeling komt in dit programma niet uitgebreid aan de orde. Wij verwijzen hierbij naar de bijgevoegde literatuur en het leergesprek met de HAO. Er is bij het maken van dit programma dankbaar gebruik gemaakt van materiaal ter beschikking gesteld door Nettie Blankenstein (EMGO-VU) en de huisartsopleiding van Rotterdam. 1 AANVANGSNIVEAU EN DOELSTELLINGEN 1.1 Aanvangsniveau De HAIO is ruim 5 maanden in de opleidingspraktijk. Hij heeft meerdere patiënten gezien met hoofdpijnklachten. Hij is daarbij geconfronteerd met patiënten met niet te classificeren hoofdpijn en met patiënten die een niet-lichamelijke genese van hun klachten niet kunnen accepteren. 1.2 Doelstellingen Algemene doelstellingen: - De HAIO kan een registratieopdracht binnen een consult hanteren. - De HAIO kan hoofdpijnklachten op huisartsgeneeskundig niveau behandelen. Concrete doelstellingen: - De HAIO kan een registratieopdracht adequaat uitleggen Huisartsopleiding VUmc 4

5 - De HAIO kan het resultaat van een registratieopdracht adequaat met de patiënt nabespreken. - De HAIO kent de diagnostiek en behandeling bij gangbare huisartsgeneeskundige hoofdpijnklachten. - De HAIO kan alarmsignalen bij hoofdpijnklachten benoemen. 2 METHODIEK Centraal in dit programma staat het hanteren van klachtregistraties. Dit is opgehangen aan de klacht hoofdpijn. Ook de meer medische diagnostiek -kanten komen aan de orde. Vóór de terugkomdag Ruim voor de terugkomdag worden de HAIO's 2 Hoofdpijnwijzers verstrekt. Benadrukt wordt dat de HAIO natuurlijk ook een zelf ontworpen registratieformulier kan gebruiken of bijvoorbeeld bijlage 7. De opdracht is voorafgaand aan de terugkomdag 1 patiënt een registratieopdracht te geven. Deze registratieopdracht wordt met de patiënt besproken. Deze registratie vindt "fris van de lever" plaats, dus zonder een speciale voorbereiding. Doel hiervan is proefondervindelijk mogelijkheden en bezwaren van registraties in de huisartsenpraktijk te leren kennen. Met de HAO wordt een leergesprek gevoerd over registratieopdrachten. Doet de HAO dit wel eens? Met welke reden? Wat zijn de verwachtingen hierbij? Resultaten? Hoe ging het laten registreren? Leverde het wat op? Zo ja, wat was het resultaat? Zo nee, waarom niet? Wat zijn de voor- en nadelen van voorbedrukte registratieformulieren of formulieren van eigen ontwerp? Op de terugkomdag De terugkomdag bestaat uit vier onderdelen. 1. Nabespreking leergesprek en registratieopdracht. 2.Casuïstiek hoofdpijn. Het gaat hierbij vooral om minder vaak voorkomende hoofdpijnen en alarmsignalen bij de diagnostiek. 3.Rollenspel. Er zijn twee rollenspelen: - onderhandeling en uitleg van een klachtregistratie - interpretatie en bespreking van een klachtregistratie. 4. Evaluatie / nabespreking. Na de terugkomdag Het verdient aanbeveling om na de terugkomdag nog een keer een registratieopdracht te geven aan een patiënt. Gebruik de evaluatie om een tijdstip te bepalen wanneer de resultaten daarvan in de groep besproken kunnen worden. Ging het anders / beter dan de eerste keer? Het programma bestaat uit 1 dagdeel. Het wordt gegeven door de HAB. Het kan nuttig zijn dat de GW-er de rollenspelen begeleidt. 3 ORGANISATIE 3.1 Voorbereiding deelnemers Ruim voor de terugkomdag wordt de eerste registratieopdracht aan een patiënt met hoofdpijn gegeven. Het resultaat van deze registratieopdracht wordt met de patiënt doorgenomen. Dit gedeelte van het programma gebeurt zonder speciale voorbereiding; het is de bedoeling al doende de mogelijkheden en de problemen te ervaren die bij registratieopdrachten een rol spelen. Aan de hand hiervan wordt met de HAO een leergesprek gehouden. Zowel de ervaringen met de registratie als het leergesprek zijn onderwerp op de terugkomdag. Op de terugkomdag is de verplichte literatuur gelezen Huisartsopleiding VUmc 5

6 3.2 Tijdschema Tijdschema Programma Tijdsduur Nabespreking leergesprek registraties en 15 min Casuïstiek 30 min Rollenspel 45 min Pauze 15 min Rollenspel vervolg 60 min Nabespreking 15 min. 4 LITERATUUR 4.1 Verplichte literatuur - K.P.M. van Spaendonck e.a., Functionele klachten in de medische praktijk. Van Gorcum, 1996; pagina Nettie Blankenstein, Reattributietechniek. Uit EMGO, Facultatieve literatuur - M.E.L. Bartelink e.a., NHG-Standaard Migraine, herziene versie 1999 (in bezit) - P.J. Koehler, Chronisch recidiverende hoofdpijn zonder neurologische afwijkingen. Richtlijnen van de Nederlandse Vereniging voor Neurologie. N.T.v.G., 1999, 6 februari; pagina (Bijlage 2) 2002 Huisartsopleiding VUmc 6

7 5 DOCENTINSTRUCTIE PER PROGRAMMA-ONDERDEEL EN VOORBEREIDING DOCENT 5.1 Inhoud HAIO-deel Inleiding, hoofdstuk 1 tot en met 4, bijlage 1,7 en Voorbereiding docent Neem het programma door en lees de verplichte en facultatieve literatuur. Zorg ervoor dat de HAIO's ruim op tijd een eerste registratieopdracht hebben kunnen geven. Deel daartoe de Hoofdpijnwijzers uit op de voorafgaande Evaluatie / Planning. Benadruk dat ook een zelf ontworpen registratie-formulier gebruikt kan worden of bijvoorbeeld bijlage 7. Wijs de HAIO's eventueel op de literatuur uit het programma Voorlichting Kleine Kwalen. 5.3 Docentinstructie Laat tijdens de inleiding aan de orde komen: - Is het leergesprek gevoerd? Wat waren de resultaten? - Hoe verliep de registratie? Wat waren de resultaten? Problemen tijdens de uitleg, bij de interpretatie? Onverwachte problemen, opstekers? Tips? Registreer nu vast welke problemen HAIO's hadden bij het aanbieden of bespreken van een registratieopdracht. Deze vragen kunnen straks expliciet aan de orde komen bij de nabespreking van de rollenspelen. De casuïstiek dient vooral als opfrisser. Biedt de casus gedoseerd aan: d.w.z. breidt de casus uit aan de hand van de antwoorden van de HAIO's. Gebruik hiervoor je eigen docentinstructie (bijlage 3) of improviseer waar de docentinstructie geen uitsluitsel biedt. Therapie is minder belangrijk in dit onderdeel. Benadruk de leerpunten: wees alert bij acuut en subacuut optredende hoofdpijn en bij hoofdpijn die in ernst en karakter verandert. Anamnese is vaak nog belangrijker dan lichamelijk onderzoek. Aarzel niet contact op te nemen met een neuroloog bij twijfel. Wees alert op hoofdpijn die op oudere leeftijd begint en op de bekende begeleidende klachten als gedrags- of persoonsverandering, ochtendbraken en neurologische afwijkingen. Er zijn twee rollenspelen. Voorafgaand aan de rollenspelen houdt de HAB een korte introductie over klachtenregistraties (bijlage 8 / 9). Gebruik voor de rollenspelen de uitgeschreven rollen. Bijlage 8 (ook als sheet aanwezig) kun je voorafgaand aan of in aansluiting op rollenspel 2 met de hele groep bespreken. Aandachtspunten bij het nabespreken van rollenspel 1 Wat ging vanzelf? Wat ging er lastig? Is het doel (meer over een belangrijke klacht te weten te komen) uit de verf gekomen? Was de koerswijziging helder? Had de patiënt voldoende inspraak? Hoe werd omgegaan met weerstand? Was het "waartoe" niet te uitgebreid? ("Dat doe je bij de auscultatie van een hart ook niet, het is niet iets geks") Werd er dicht genoeg bij de woorden van de patiënt gebleven? Was de uitleg van het "hoe" concreet en praktisch? Vertelde de huisarts niet al vast wat er uit moest komen? Bagatelliseerde de huisarts het middel niet? ("dagboekje") Aandachtspunten bij het nabespreken van rollenspel 2 Wat ging vanzelf? Wat ging er lastig? Begint de huisarts bij de patiënt? Loopt de huisarts niet voor de patiënt uit? Pikt de huisarts links van de patiënt op? Wordt er positief geëindigd (bijvoorbeeld: meer begrip of een beter beeld gekregen) Bij het inhoudelijk bekijken van de registraties kun je op de volgende dingen letten: 2002 Huisartsopleiding VUmc 7

8 Probeer de registratie zo systematisch mogelijk te bekijken: zijn alle dagen geregistreerd? (zijn er klachtenvrije dagen? zo ja, wat zijn dat voor dagen?). Op hoeveel en welke dagen is er sprake van veel en/of langdurige pijn (bijvoorbeeld met een pijnscore >6, >30 minuten), op hoeveel en welke dagen is er sprake van geringe, kortdurende pijn (bijvoorbeeld score <4, <15 minuten)? Wat gebeurt er op deze dagen? Wanneer dat niet duidelijk wordt uit de registratie moet de patiënt hiernaar gevraagd worden. Zijn hier verbanden te leggen? Wat zijn de effecten van de verschillende interventies door de patiënt: medicatie, rust etcetera)? Wees niet tevreden met "ik krijg hoofdpijn op het werk", maar werk toe naar uitspraken als "ik krijg hoofdpijn, wanneer ik boos ben op de secretaresse, waar ik niks over durf te zeggen". Aarzel niet om een tweede registratieopdracht te geven, wanneer de eerste daartoe aanleiding geeft (bijvoorbeeld omdat deze nog te weinig concreet is). Bekijk zelf ook Bijlage 8 en geef voor jezelf een interpretatie aan de registratie. Tijdens de evaluatie / nabespreking word in het kort geïnventariseerd wat iedereen opgestoken heeft van het programma. Is duidelijk wat er goed of fout ging bij de eerste registratieopdracht? Wat zou je anders doen, wat houd je erin? Het verdient aanbeveling om de HAIO's opnieuw te instrueren een registratieopdracht in de praktijk uit te voeren. Plan in het rooster wanneer dit weer (kortdurend) aan de orde kan komen. 6 VOORBEREIDING SECRETARIAAT 6.1 Materiaal - Overhead projector - Bijlage 8 (sheet) - Bijlage 9 (sheets) - Bijlage 10 (sheets) bestemd voor te houden referaat HAIO - Ruim voor de terugkomdag voor elke HAIO 2 Hoofdpijnwijzers bestellen (Glaxo ) Deze Hoofdpijnwijzers moeten aan de HAB gegeven worden op de voorafgaande Evaluatie/ Planning. Omdat voorafgaand aan de terugkomdag een registratie in de praktijk moet worden uitgevoerd, kan dit programma niet direct na de Evaluatie / Planning ingeroosterd worden. Een periode van 3 tot 4 weken is noodzakelijk. 6.2 Kopiëren - bijlage 3, 13x - bijlage 5a, patiëntinstructie rollenspel 1, 1x - bijlage 5b, huisartsinstructie rollenspel 1, x aantal HAIO s + 1 voor docent - bijlage 6a, patiëntinstructie rollenspel 2: 1x - bijlage 6b, huisartsinstructie rollenspel 2: x aantal HAIO s + 1 voor docent 7 SAMENVATTING OWPHOOFDPIJN Het programma Hoofdpijn wordt gegeven aan het einde van blok 1. Hoofdmoot van het programma is het omgaan met registratieopdrachten in de huisartspraktijk. Daarnaast komt de differentiaaldiagnostiek van hoofdpijn aan de orde. Het programma duurt 1 dagdeel. Het wordt gegeven door de HAB. De GW-er kan eventueel de rollenspelen begeleiden Huisartsopleiding VUmc 8

9 BIJLAGE 1 VERPLICHTE LITERATUUR - K.P.M. van Spaendonck e.a., Functionele klachten in de medische praktijk. Van Gorcum, 1996; pagina Nettie Blankenstein, Reattributietechniek Deze tekst is ontwikkeld als achtergrondinformatie voor de huisartsentraining van het EMGO soma tisatieonderzoek Huisartsopleiding VUmc 9

10 BIJLAGE 2 FACULTATIEVE LITERATUUR - P.J. Koehler, Chronisch recidiverende hoofdpijn zonder neurologische afwijkingen. Richtlijnen van de. Nederlandse Vereniging voor Neurologie. N.T.v.G., 1999, 6 februari; pagina Huisartsopleiding VUmc 10

11 BIJLAGE 3 CASUÏSTIEK CASUS 1 Tijdens uw zaterdagmiddagdienst wordt u opgebeld door mevrouw Pieterse, u verder onbekend. Zij heeft sinds een uur of 3 een knallende hoofdpijn en wil graag dat u op visite komt. Wat doet u? Wat vraagt u? CASUS 2 In de avonddienst belt de vrouw van de heer De Bree i.v.m. een ernstige hoofdpijn sedert een half uur. De heer de Bree is 68 jaar. U kent hem wegens een lichte diabetes mellitus, waarvoor hij zich op onregelmatige tijdstippen laat controleren. Op even onregelmatige tijdstippen neemt hij glibenclamide. U heeft zich hier een beetje bij neergelegd. Wat vraagt u? Wat doet u? CASUS 3 Mevrouw de Bruin is nieuw in uw praktijk. Zij is 36 jaar en alleenstaand. Zij komt voor het eerst op het spreekuur met klachten van migraine. Daarvoor heeft zij jarenlang af en toe diazepam in een lage dosering en zetpillen met daarin 1000mg paracetamol, 5mg oxazepam en 60mg domperidon. De laatste maanden worden de klachten alleen maar erger en heeft zij dagelijks hoofdpijn. Zij heeft nu 2 keer per dag een zetpil nodig. Ze wil nu graag iets sterkers, ze denkt met name aan Imigran injecties. Wat vraagt u? Wat doet u? CASUS 4 De heer van Vliet, een 39 jarige gymleraar, heeft al twee weken hevige hoofdpijnaanvallen met een borende pijn in de rechterkaak, loopneus en een rood tranend oog. In de weekendwaarneming heeft hij doxycycline gekregen met neusdruppels en paracetamol. Dit geeft geen enkele verbetering. Drie jaar geleden heeft hij ook dit soort hoofdpijn gehad, dat duurde toen 6 weken. Zo lang wil hij nu niet wachten Huisartsopleiding VUmc 11

12 BIJLAGE 4 CASUÏSTIEK DOCENTINSTRUCTIE CASUS 1 (Subarachnoidale bloeding) Tijdens uw zaterdagmiddagdienst wordt u opgebeld door mevrouw Pieterse, u verder onbekend. Zij heeft sinds een uur of 3 een knallende hoofdpijn en wil graag dat u op visite komt. Wat doet u? Wat vraagt u? Leeftijd? 45 Eerder hoofdpijn gehad? Nee Beloop van de hoofdpijn nu? Lijkt iets af te zakken na 1 paracetamol Voorgeschiedenis? Blanco Medicatie? Geen Al iets geprobeerd? 1 paracetamol, verder niet. Aanleiding? Had in de tuin gewerkt. Begeleidende verschijnselen? Beetje misselijk. Lokalisatie? Achterhoofd. Opmerkingen Benadrukt moet worden dat het peracute optreden van de hoofdpijn een alarmsignaal is. Onderzoek en beoordeling moeten volgen. Er bestaan geen obligate symptomen voor een subarachnoidale bloeding. Alleen het verhaal al (ook bij volledig ontbreken van afwijkingen bij onderzoek) rechtvaardigt een verwijzing naar of overleg met de neuroloog. CASUS 2 (Acuut glaucoom) In de avonddienst belt de vrouw van de heer De Bree i.v.m. een ernstige hoofdpijn sedert een half uur. De heer de Bree is 68 jaar. U kent hem wegens een lichte diabetes mellitus, waarvoor hij zich op onregelmatige tijdstippen laat controleren. Op even onregelmatige tijdstippen neemt hij glibenclamide. U heeft zich hier een beetje bij neergelegd. Wat vraagt u? Wat doet u? Aanleiding? Na een ruzie met zijn vrouw is de heer De Bree kwaad de tuin gaan omspitten. Oogklachten? Pijn rond en in het rechteroog. Ziet een gekleurde kring rond lichten. Eerder oogklachten / ziekten? Nee. Begeleidende verschijnselen? Misselijk. Uitlokkende medicatie? (bijvoorbeeld anticholinergica, spasmolytica, antihistaminica, tricyclische antidepressiva) Nee. Onderzoek: RR 145/95 Rechts wijde lichtstijve pupil, pericorneale roodheid, hard bij palpatie. Opmerkingen Acuut glaucoom kan optreden bij een primair of secundair gesloten kamerhoek. Predisponerend hiervoor zijn o.a. hypermetropie en lensverdikking door diabetes of veroudering en status na een iridocyclitis. Uitlokkende factoren zijn bijvoorbeeld medicatie, langdurig werken in het donker, stress. Bij een acuut glaucoom kan een parasympathicomemeticum (bijvoorbeeld pilocarpine 4% oogdruppels, elke 15 minuten 2 druppels tot de pupil vernauwt) gegeven worden. CASUS 3 (Medicatie-afhankelijke hoofdpijn) Mevrouw de Bruin is nieuw in uw praktijk. Zij is 36 jaar en alleenstaand. Zij komt voor het eerst op het spreekuur met klachten van migraine. Daarvoor heeft zij jarenlang af en toe diazepam in een lage dosering en zetpillen met daarin 1000mg paracetamol, 5mg oxazepam en 60mg domperidon. De laatste maanden worden de klachten alleen maar erger en heeft zij dagelijks hoofdpijn. Zij heeft nu 2 keer per dag een zetpil nodig. Ze wil 2002 Huisartsopleiding VUmc 12

13 nu graag iets sterkers, ze denkt met name aan Imigran injecties. Wat vraagt u? Wat doet u? Andere pijnstillers? Mevrouw koopt ook 1 pakje APC per week. Andere middelen? 3-4 per dag koffie, geen thee, geen cola, geen alcohol. Opmerkingen Allereerst moet hier aan een medicatie-afhankelijke hoofdpijn gedacht worden. Vraag de HAIO's wat maakt dat hier niet in eerste instantie aan een ernstige aandoening gedacht moet worden? In plaats van de medicatie uit te breiden of te veranderen moet in de eerste plaats geprobeerd worden de patiënt te motiveren tot het staken van alle medicatie. Dit zal de eerste weken een verergering van de klachten geven. Wees er op bedacht dat patiënten ook veel pijnstillers uit de vrije verkoop kunnen gebruiken. CASUS 4 (Cluster haedache) De heer van Vliet, een 39 jarige gymleraar, heeft al twee weken hevige hoofdpijnaanvallen met een borende pijn in de rechterkaak, loopneus en een rood tranend oog. In de weekendwaarneming heeft hij doxycycline gekregen met neusdruppels en paracetamol. Dit geeft geen enkele verbetering. Drie jaar geleden heeft hij ook dit soort hoofdpijn gehad, dat duurde toen 6 weken. Zo lang wil hij nu niet wachten. Bewegingsdrang? Ja. Ernst van de pijnklachten? Vrijwel onhoudbaar. Duur van de aanvallen? 1 tot 2 uur. Hoe vaak per dag? 3 tot 4 keer, vooral 's nachts. Onderzoek:? Nu geen afwijkingen (bij aanval eventueel te verwachten: tranend rood oog, ptosis, miosis) Opmerkingen Behandeling: 100% zuurstof 7 l/min of sumatriptan 6 mg subcutaan. Ook altijd profylaxe beginnen, bijvoorbeeld pizotifeen 1dd 1,5 mg voor de nacht of verapamil 80 mg 3-5 dd Huisartsopleiding VUmc 13

14 BIJLAGE 5A ROLLENSPEL 1, PATIËNT Je bent een 30-jarige B-verpleegkundige. Je bent alleenstaand en net verhuisd naar een koopwoning in een nieuwbouwbuurt. Een jaar geleden heb je promotie gemaakt. Je bent hoofdverpleegkundige van een afdeling geworden. Dat brengt naast een beter salaris ook meer werkdruk en verantwoordelijkheid met zich mee. Het alleenzijn gaat je steeds meer zorgen baren. Daarover, en over je werk, kun je soms zitten piekeren. Ook maak je je zorgen over een steeds terugkerende hoofdpijn waar je sinds een jaar last van hebt. De laatste week heb je eigenlijk iedere dag wel hoofdpijn. Wat je daarbij verontrustend vindt is dat de pijn een ander karakter heeft gekregen. Vroeger had je wel eens last van je bijholten, maar dat was steeds na een verkoudheid. Nu heb je zonder duidelijke aanleiding een pijn alsof er een kap over je hoofd zit. Je praat er met niemand over, want je bent bang dat het als een zwakte wordt gezien. Daardoor voel je je eenzaam met je probleem. Het zal toch niet "iets" in je hoofd zijn? Omdat die laatste gedachte je niet meer los laat heb je een afspraak gemaakt met je huisarts Huisartsopleiding VUmc 14

15 BIJLAGE 5B ROLLENSPEL 1, HUISARTS Je bent de huisarts van een 30 jarige man, die je verder niet kent. Hij is nog maar kort in de praktijk. Uit de gegevens van de vorige huisarts kreeg je de indruk dat hij een gezonde man is, die af en toe met een sportblessure op het spreekuur komt. Ook heeft hij wel eens voor een mogelijke sinusitis neusdruppels gekregen Huisartsopleiding VUmc 15

16 BIJLAGE 6A ROLLENSPEL 2, PATIËNT In het eerste consult heb je niet veel duidelijkheid gekregen. De nieuwe huisarts heeft niet ergens zijn vinger op kunnen leggen, maar neemt de klachten in ieder geval serieus, want je kunt nog een keer terugkomen. De huisarts heeft je in het eerste consult gevraagd de klachten te registreren. Dit vond je prima, al begreep je niet hoe dit meer duidelijkheid zou kunnen geven. Je blijft daarbij nog zorgen houden over een lichamelijke aandoening. Bij het registreren is je wel een bepaald patroon opgevallen, het lijkt wel met het werk te maken te hebben. Maar wat zegt dat patroon nu eigenlijk? En belangrijker: wat heb je er aan dit te weten? Je wilt dat de pijn weggaat. Je bent lijkt benieuwd naar wat de huisarts te zeggen heeft. Je neemt de registratie mee naar de praktijk (bijlage 8, sheet) Huisartsopleiding VUmc 16

17 BIJLAGE 6B ROLLENSPEL 2, HUISARTS Je hebt met je patiënt een vervolgconsult afgesproken. Tijdens het eerste consult heb je niet het vermoeden gekregen dat er een lichamelijke oorzaak ten grondslag ligt aan de hoofdpijn. Je kreeg vooral de indruk dat de toegenomen werkdruk en verantwoordelijkheid oorzaak zijn van de klachten. Ook heb je gemerkt dat de patiënt zich nogal zorgen maakte over het alleenzijn. In ieder geval vond je het gesprek aanleiding geven tot een klachtenregistratie. Wellicht geeft deze registratie meer duidelijkheid. Je was blij met de positieve reactie op je voorstel. Je bent benieuwd naar de resultaten en je vraagt je af of hij zelf ook al wat meer inzicht heeft Huisartsopleiding VUmc 17

18 BIJLAGE 7 VOORBEELD REGISTRATIEOPDRACHT Datum / uur Intensiteit Schaal 1-10 Duur in minuten Omstandigheden Waar? Wie? Wat? Reacties van omgeving Wie zei wat? Wie deed wat? Wat heeft u zelf gedaan? Resultaat? 2002 Huisartsopleiding VUmc 18

19 BIJLAGE 8 SHEET, REGISTRATIEOPDRACHT BIJ ROLLENSPEL 2 Datum / uur Maandag 15.00h Dinsdag h Woensd h Vrijdag h Maandag 9.00 h Intensiteit Schaal 1-10 Duur in minuten Omstandigheden Waar? Wie? Wat? Werkbespreking met psychiater en psychologen Patiëntenoverleg, verpleegkundigen en patiënten Functioneringsgesprek met verpleegkundig directeuren Maken van rooster, niemand erbij 8 90 Weekend overdracht met verpleegkundigen. Suïcide besproken Reacties van omgeving Wie zei wat? Wie deed wat? Geen Wat ben jij humeurig! Wat heeft u zelf gedaan? Paar koppen koffie, thuis douche 2 paracetamol Geen Resultaat? Geen. Pijn zakte af na douche Geen Na afloop joggen Na joggen was de pijn weg - Wandeling tussen de middag Wat ben jij Me teruggetrokken geïrriteerd! en een half uurtje geen mens gesproken. Pijn minder tot weg Afgezakt 2002 Huisartsopleiding VUmc 19

20 BIJLAGE 9 REFERAAT KLACHTEN DAGBOEKEN Veel huisartsen lopen niet warm voor klachtendagboeken. Bij een inventarisatie bleek dit vooral te liggen aan de volgende problemen / vragen bij huisartsen (EMGO somatisatie-onderzoek 1998): 1-Wat levert het op? 2-Is de patiënt wel bereid? 3-Hoe instrueer ik een patiënt? 4-Hoe bespreek ik een dagboek goed na? Ad 1 Wat is de winst van een dagboek? 1- Je neemt de patiënt serieus 2- De patiënt moet een actieve rol op zich nemen 3- Je krijgt informatie over hoe de patiënt met de klacht omgaat 4- Je krijgt informatie over wat de patiënt denkt en voelt buiten de spreekkamer 5- Er ontstaan mogelijkheden om een link te leggen tussen klacht / stress / gedrag (reattributie, zie literatuur) Ad 2 Is de patiënt wel bereid? De meeste patiënten lijken bereid om het gespreksthema te wisselen van klacht naar gedrag, wanneer hierbij op een aantal zaken gelet wordt (zie literatuur Van Spaendonck): Het moet voor de patiënt duidelijk zijn dat er een koerswijziging optreedt, waarbij de patiënt inspraak heeft. De huisarts blijft de gehele tijd alert op het optreden van weerstand bij de patiënt. Deze moet eerst uit de weg geruimd worden voor er verder gegaan kan worden met de gewijzigde koers. Ad 3 Hoe instrueer ik een patiënt? Probeer bij de instructie vooral aandacht te besteden aan het "hoe", meer dan aan het "waartoe". Daarnaast kun je de volgende richtlijnen gebruiken: Waartoe? Wat? Het uitdiepen van een belangrijke klacht. Ernst van de klacht (schaal 1-10), bezigheden, gedachten / angsten, reacties, gebeurtenissen / gevolgen. Blijf dicht bij de woorden van de patiënt 2002 Huisartsopleiding VUmc 20

21 Hoe? Gedurende 1 2 weken Dagelijks op een vast moment invullen Ook op klachtenvrije dagen invullen Vervolgconsult afspreken Dagboek enkele dagen tevoren inleveren Ad 4 Hoe bespreek ik een dagboek goed na? Allerbelangrijkste is : als jij een mooie link ziet, maar de patiënt (nog) niet: houd je in. Ga niet voor de patiënt uit lopen. Daarnaast: - toon waardering voor het huiswerk. - vraag eerst wat de patiënt opgevallen is. - vertel daarna wat jou opgevallen is. - een link van de patiënt wordt gesteund. - je mag nu zelf een link opperen. - stop liever dan je eigen link door te drammen. - eindig positief 2002 Huisartsopleiding VUmc 21

22 BIJLAGE 10 SHEETS BIJ REFERAAT KLACHTENDAGBOEKEN 2002 Huisartsopleiding VUmc 22

23 SHEET 1 WEERSTAND / VRAGEN HUISARTSEN M.B.T. DAGBOEKREGISTRATIES - WAT LEVERT HET OP? - IS DE PATIËNT WEL BEREID? - HOE INSTRUEER IK DE PATIËNT - HOE BESPREEK IK GOED NA? 2002 Huisartsopleiding VUmc 23

24 IS DE PATIENT WEL BEREID? LET OP: EEN FUNCTIONELE KLACHT IMPLICEERT DAT DE PATIENT EEN GEVOEL VAN ONLUST DAT VOORTKOMT UIT EEN FALEND GEDRAGSREPERTOIRE BUITEN ZICHZEL GEPLAATST. (EXTERNALISATIE) * MARKEER DE KOERSWIJZIGING DOOR: - AAN TE GEVEN DAT JE VAN GESPREKSTHEMA WILT VERANDEREN: VAN KLACHT NAAR CONTEXT VAN DE KLACHT = KLACHT EN LEEFGEWOONTEN GAAN INVENTARISEREN * VOORKOM WEERSTAND DOOR: NIET TERMEN ALS "SPANNINGEN","PROBLEMEN" OF "PSYCHISCH" TE GEBRUIKEN WEL TE PRATEN OVER LEEFWIJZE DE EXPLORATIE NAAR SAMENHANG TUSSEN KLACHT EN LEVENSWIJZE BINNEN EEN BEPAALDE TERMIJN AF TE RONDEN Huisartsopleiding VUmc 24

25 SHEET 2 WINST VAN EEN DAGBOEK - JE NEEMT DE KLACHT SERIEUS - AKTIEVE ROL VAN DE PATIËNT - INFORMATIE OVER HET OMGAAN MET DE KLACHT - WAT DENKT / VOELT PATIËNT BUITEN DE SPREEKKAMER - LINK KLACHT / STRESS / GEDRAG 2002 Huisartsopleiding VUmc 25

26 SHEET 3 INSTRUCTIE KLACHTENDAGBOEK WAARTOE? BELANGRIJKE KLACHT UITDIEPEN WAT? ERNST VAN DE KLACHT (1-10) BEZIGHEDEN GEDACHTEN / ANGSTEN / GEVOLGEN WOORDEN VAN DE PATIËNT GEBRUIKEN HOE? 1 2 WEKEN DAGELIJKS VAST MOMENT OOK OP KLACHTENVRIJE DAGEN VERVOLGCONSULT AFSPREKEN TEVOREN DAGBOEK INLEVEREN 2002 Huisartsopleiding VUmc 26

27 SHEET 4 BESPREKING KLACHTENDAGBOEK WAARDERING TONEN VOOR HUISWERK WAT VALT DE PATIËNT OP? WAT VALT DE HUISARTS OP? LINK VAN PATIËNT STEUNEN ZELF LINK OPPEREN LIEVER STOPPEN DAN EIGEN LINK DOORDRAMMEN POSITIEF EINDIGEN 2002 Huisartsopleiding VUmc 27

URINE-INCONTINENTIE HUISARTS- OPLEIDING. Versie januari Docentendeel

URINE-INCONTINENTIE HUISARTS- OPLEIDING. Versie januari Docentendeel URINE-INCONTINENTIE Versie januari 2000 Docentendeel HUISARTS- OPLEIDING Algemene gegevens Dit onderwijsprogramma is ontwikkeld door de staf van de afdeling Huisartsopleiding van de Vrije Universiteit

Nadere informatie

HUISARTS EN TOEGENOMEN MONDIGHEID

HUISARTS EN TOEGENOMEN MONDIGHEID HUISARTS EN TOEGENOMEN MONDIGHEID Versie januari 2000 Docentendeel HUISARTS- OPLEIDING Algemene gegevens Dit onderwijsprogramma is ontwikkeld door de staf van de afdeling Huisartsopleiding van de Vrije

Nadere informatie

EVALUATIE EN PLANNING

EVALUATIE EN PLANNING EVALUATIE EN PLANNING Introductie Versie januari 2001 Docentendeel HUISARTS- OPLEIDING Algemene gegevens Dit onderwijsprogramma is ontwikkeld door de staf van de afdeling Huisartsopleiding van de Vrije

Nadere informatie

SLAAPSTOORNISSEN HUISARTS- OPLEIDING. Versie augustus Docentendeel. M:\HO\Owp\1e jaar\slaapstoornissen\owp - Slaapstoornissen

SLAAPSTOORNISSEN HUISARTS- OPLEIDING. Versie augustus Docentendeel. M:\HO\Owp\1e jaar\slaapstoornissen\owp - Slaapstoornissen SLAAPSTOORNISSEN Versie augustus 2000 Docentendeel HUISARTS- OPLEIDING M:\HO\Owp\1e jaar\slaapstoornissen\owp - Slaapstoornissen - 2000.doc 1 Algemene gegevens Dit onderwijsprogramma is ontwikkeld door

Nadere informatie

CONSULTVOERING: VOORLICHTING KLEINE KWALEN

CONSULTVOERING: VOORLICHTING KLEINE KWALEN CONSULTVOERING: VOORLICHTING KLEINE KWALEN Versie juli 2001 Docentendeel HUISARTS- OPLEIDING Algemene gegevens Dit onderwijsprogramma is ontwikkeld door de staf van de afdeling Huisartsopleiding van de

Nadere informatie

PRAKTIJKASSISTENTE, TAKEN

PRAKTIJKASSISTENTE, TAKEN PRAKTIJKASSISTENTE, TAKEN Versie januari 2001 Docentendeel HUISARTS- OPLEIDING Algemene gegevens Dit onderwijsprogramma is ontwikkeld door de staf van de afdeling Huisartsopleiding van de Vrije Universiteit

Nadere informatie

EERSTE ZELFSTANDIGE PERIODE eerste jaars HAIO S Voorbespreking en Nabespreking

EERSTE ZELFSTANDIGE PERIODE eerste jaars HAIO S Voorbespreking en Nabespreking EERSTE ZELFSTANDIGE PERIODE eerste jaars HAIO S Voorbespreking en Nabespreking Versie augustus 2001 HUISARTS- OPLEIDING Algemene gegevens Dit onderwijsprogramma is ontwikkeld door de staf van de afdeling

Nadere informatie

OOGHEELKUNDE I HUISARTS- OPLEIDING. Versie januari 2001. Docentendeel

OOGHEELKUNDE I HUISARTS- OPLEIDING. Versie januari 2001. Docentendeel OOGHEELKUNDE I Versie januari 2001 Docentendeel HUISARTS- OPLEIDING Algemene gegevens Dit onderwijsprogramma is ontwikkeld door de staf van de afdeling Huisartsopleiding van de Vrije Universiteit ten behoeve

Nadere informatie

SCHOUDERKLACHTEN HUISARTS- OPLEIDING. Versie maart 2001. Docentendeel

SCHOUDERKLACHTEN HUISARTS- OPLEIDING. Versie maart 2001. Docentendeel SCHOUDERKLACHTEN Versie maart 2001 Docentendeel HUISARTS- OPLEIDING Algemene gegevens Dit onderwijsprogramma is ontwikkeld door de staf van de afdeling Huisartsopleiding van de Vrije Universiteit ten behoeve

Nadere informatie

Hoofdpijn Achtergronden bij casusschetsen Inleiding

Hoofdpijn Achtergronden bij casusschetsen Inleiding okt98 I n l e i d i n g De hoofdpijnkaart is tot stand gekomen dankzij het enthousiasme van de neurologie-werkgroep, die eerder de TIA/CVA werkafspraak maakte. Er is voor dit onderwerp gekozen omdat hoofdpijn

Nadere informatie

FEEDBACK II: OEFENEN MET HET GEVEN EN ONTVANGEN VAN FEEDBACK

FEEDBACK II: OEFENEN MET HET GEVEN EN ONTVANGEN VAN FEEDBACK FEEDBACK II: OEFENEN MET HET GEVEN EN ONTVANGEN VAN FEEDBACK Maart 2001 Docentendeel HUISARTS- OPLEIDING Algemene gegevens Dit onderwijsprogramma is ontwikkeld door de staf van de afdeling Huisartsopleiding

Nadere informatie

Symptomen bij hoofdpijn

Symptomen bij hoofdpijn 1. Toelichting op de module Deze module is gebaseerd op de NHG-Standaard M19 van juli 2004. Een klassieke migraine met eenzijdige en een aura lijkt gemakkelijk te diagnosticeren. Migraine heeft echter

Nadere informatie

INTERCOLLEGIALE TOETSING

INTERCOLLEGIALE TOETSING INTERCOLLEGIALE TOETSING METHODIEK 1 e jaars Versie november 2002 Docentendeel HUISARTS- OPLEIDING Algemene gegevens Dit onderwijsprogramma is ontwikkeld door de staf van de afdeling Huisartsopleiding

Nadere informatie

OMGAAN MET ONZEKERHEDEN

OMGAAN MET ONZEKERHEDEN PERSOONLIJK FUNCTIONEREN: OMGAAN MET ONZEKERHEDEN december 2000 Docentendeel HUISARTS- OPLEIDING Algemene gegevens Dit onderwijsprogramma is ontwikkeld door de staf van de afdeling Huisartsopleiding van

Nadere informatie

Vragenlijst Hoofdpijnpolikliniek TweeSteden ziekenhuis

Vragenlijst Hoofdpijnpolikliniek TweeSteden ziekenhuis Vragenlijst Hoofdpijnpolikliniek TweeSteden ziekenhuis Instructie U bent verwezen naar de hoofdpijnpolikliniek van de neurologie van het TweeSteden ziekenhuis in Waalwijk. Om uw afspraak op de polikliniek

Nadere informatie

Hoofdpijndagboek. 1. Toelichting op de module. Deze module is gebaseerd op de NHG-Standaard M19 van juli 2004.

Hoofdpijndagboek. 1. Toelichting op de module. Deze module is gebaseerd op de NHG-Standaard M19 van juli 2004. 1. Toelichting op de module Deze module is gebaseerd op de NHG-Standaard M19 van juli 2004. Bij de behandeling van hoofdpijn kan een hoofdpijndagboek aanknopingspunten geven voor een betere diagnostiek

Nadere informatie

Als u ja heeft geantwoord, beantwoordt de vragen dan alleen voor de ergste hoofdpijn en bespreek de andere hoofdpijn tijdens het spreekuur.

Als u ja heeft geantwoord, beantwoordt de vragen dan alleen voor de ergste hoofdpijn en bespreek de andere hoofdpijn tijdens het spreekuur. Vragenlijst Hoofdpijnpolikliniek Naam: Geslacht: Man Vrouw Voorletter(s): Adres: Postcode & woonplaats: Telefoonnummer: Mobiel: Geboortedatum: 1. Op welke leeftijd kreeg u de eerste hoofdpijnklachten?

Nadere informatie

REFERAAT HOUDEN HUISARTS- OPLEIDING. Februari 2001

REFERAAT HOUDEN HUISARTS- OPLEIDING. Februari 2001 REFERAAT HOUDEN Februari 2001 HUISARTS- OPLEIDING Algemene gegevens Dit onderwijsprogramma is ontwikkeld door de staf van de afdeling Huisartsopleiding van de Vrije Universiteit ten behoeve van de huisartsopleiding

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Informatiefolder Hoofdpijn

Informatiefolder Hoofdpijn Informatiefolder Hoofdpijn Inhoudsopgave Soorten hoofdpijn 3 Migraine (Spier)spanningshoofdpijn Medicatieafhankelijke hoofdpijn Chronisch dagelijkse hoofdpijn Clusterhoofdpijn Kinderen Wanneer moet u een

Nadere informatie

Hoofdpijn bij kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl

Hoofdpijn bij kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Hoofdpijn bij kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl n Hoofdpijn Hoofdpijn bij kinderen komt regelmatig voor. Vaak is de oorzaak duidelijk, bijvoorbeeld slaapgebrek, drukte of lawaai.

Nadere informatie

telefonische anamnese en advies bij kinderen met koorts: een oefening 1. Toelichting op de module 2. Doel, doelgroep en tijdsduur 3.

telefonische anamnese en advies bij kinderen met koorts: een oefening 1. Toelichting op de module 2. Doel, doelgroep en tijdsduur 3. 1. Toelichting op de module Deze module is gebaseerd op de NHG-Standaard M29 van mei 2008. De praktijkassistente heeft bij telefonische vragen over kinderen met koorts verschillende taken: zij moet onderscheid

Nadere informatie

Hoofdpijn Casus-schetsen Schets 1 jan98 7 pag

Hoofdpijn Casus-schetsen Schets 1 jan98 7 pag Casus-schetsen Schets 1 jan98 7 pag Een 17-jarige vrouw, MAVO-leerlinge. Moeder lijdt aan een cyclus-gebonden migraine. Anderhalf jaar hoofdpijn Soort hoofdpijn: Steeds 1 x / maand, laatste tijd 2x / maand.

Nadere informatie

REFLECTIERONDE HUISARTS- OPLEIDING. Versie januari 1999. Docentendeel

REFLECTIERONDE HUISARTS- OPLEIDING. Versie januari 1999. Docentendeel REFLECTIERONDE Versie januari 1999 Docentendeel HUISARTS- OPLEIDING Algemene gegevens Dit onderwijsprogramma is ontwikkeld door de staf van de afdeling Huisartsopleiding van de Vrije Universiteit ten behoeve

Nadere informatie

Angina pectoris: vragenlijst bij pijn op de borst

Angina pectoris: vragenlijst bij pijn op de borst Angina pectoris: vragenlijst bij pijn op de borst 1. Toelichting op de module Deze module is gebaseerd op de NHG-Standaard M43 van februari 2004. Een aandachtspunt in de NHG-Standaard Angina pectoris is

Nadere informatie

Stoppen met pijnstillers bij medicatie-afhankelijke hoofdpijn

Stoppen met pijnstillers bij medicatie-afhankelijke hoofdpijn Stoppen met pijnstillers bij medicatie-afhankelijke hoofdpijn Afdeling neurologie Locatie Eindhoven Tijdens uw bezoek aan de hoofdpijnpolikliniek is overmatig gebruik van pijnstillers besproken. Dit kan

Nadere informatie

vragenlijst multidisciplinair hoofdpijnspreekuur MMC versie 1.0

vragenlijst multidisciplinair hoofdpijnspreekuur MMC versie 1.0 vragenlijst multidisciplinair hoofdpijnspreekuur MMC versie 1.0 Instructie U bent verwezen naar het multidisciplinair hoofdpijnspreekuur van Máxima Medisch Centrum. Om uw afspraak op de polikliniek zo

Nadere informatie

Stoppen met pijnstillers bij medicatie-afhankelijke hoofdpijn

Stoppen met pijnstillers bij medicatie-afhankelijke hoofdpijn Stoppen met pijnstillers bij medicatie-afhankelijke hoofdpijn Afdeling neurologie Locatie Eindhoven Tijdens uw bezoek aan de hoofdpijnpolikliniek is overmatig gebruik van pijnstillers besproken. Dit kan

Nadere informatie

CONSULTVOERING: I N T A K E I

CONSULTVOERING: I N T A K E I CONSULTVOERING: I N T A K E I april 2000 Docentendeel HUISARTS OPLEIDING Algemene gegevens Dit onderwijsprogramma is ontwikkeld door de staf van de afdeling Huisartsopleiding van de Vrije Universiteit

Nadere informatie

Wegwijzer voor hoofdpijnpatiënten. Deze pdf bevat hyperlinks.

Wegwijzer voor hoofdpijnpatiënten. Deze pdf bevat hyperlinks. voor hoofdpijnpatiënten Deze pdf bevat hyperlinks. Juni 2015 De wegwijzer is bedoeld voor mensen met (ernstige) hoofdpijnklachten. De wegwijzer heeft tot doel ondersteuning te bieden aan hoofdpijnpatiënten

Nadere informatie

Hoofdpijn Blijf er niet mee lopen. Rob Bernsen en Marian van Zagten, neurologen Namens overige leden Multidisciplinaire Hoofdpijnpoli

Hoofdpijn Blijf er niet mee lopen. Rob Bernsen en Marian van Zagten, neurologen Namens overige leden Multidisciplinaire Hoofdpijnpoli Hoofdpijn Blijf er niet mee lopen Rob Bernsen en Marian van Zagten, neurologen Namens overige leden Multidisciplinaire Hoofdpijnpoli Inhoud Cijfers Wat gebeurt er in het ziekenhuis? Typen hoofdpijn Spanningshoofdpijn

Nadere informatie

Vragenlijst hoofdpijnpoli

Vragenlijst hoofdpijnpoli www.dcklinieken.nl Vragenlijst hoofdpijnpoli dhr. mevr. vl. naam geb.dat. - - Etiket patiëntgegevens 1. Bij wie bent u al eerder geweest voor hoofdpijnklachten? (meerdere antwoorden mogelijk) Huisarts

Nadere informatie

SURMENAGE HUISARTS- OPLEIDING. Versie mei 2000

SURMENAGE HUISARTS- OPLEIDING. Versie mei 2000 SURMENAGE Versie mei 2000 HUISARTS- OPLEIDING Algemene gegevens Dit onderwijsprogramma is ontwikkeld door de staf van de afdeling Huisartsopleiding van de Vrije Universiteit ten behoeve van de huisartsopleiding

Nadere informatie

UNIT 4. Medicatie HOOFDSTUK. Urgent doktersbezoek

UNIT 4. Medicatie HOOFDSTUK. Urgent doktersbezoek UNIT 4 Medicatie HOOFDSTUK 5 Urgent doktersbezoek Dit project werd gefinancierd met de steun van de Europese Commissie. De verantwoordelijkheid voor deze publicatie ligt uitsluitend bij de auteur; de Commissie

Nadere informatie

Voorlichting bij patiënten met diabetes mellitus type 2

Voorlichting bij patiënten met diabetes mellitus type 2 1. Toelichting op de module Deze module is gebaseerd op de NHG-Standaard M01 van maart 2006 (tweede herziening). Diabetes mellitus type 2 is een chronische ziekte. Voorlichting geven is belangrijk om de

Nadere informatie

Verdiepingsmodule. Astma: hoe moet ik inhaleren? Oefenen met het voorlichtingsmodel

Verdiepingsmodule. Astma: hoe moet ik inhaleren? Oefenen met het voorlichtingsmodel voor praktijkassistentes 1. Toelichting Deze module is gebaseerd op de NHG-standaard van juli 2007 (tweede herziening) Het geven van voorlichting is niet eenvoudig. Om de voorlichting zo effectief mogelijk

Nadere informatie

FEEDBACK I HUISARTS- OPLEIDING INLEIDING. Versie maart 2001. Docentendeel

FEEDBACK I HUISARTS- OPLEIDING INLEIDING. Versie maart 2001. Docentendeel FEEDBACK I INLEIDING Versie maart 2001 Docentendeel HUISARTS- OPLEIDING 1 Algemene gegevens Dit onderwijsprogramma is ontwikkeld door de staf van de afdeling Huisartsopleiding van de Vrije Universiteit

Nadere informatie

Stappenplan: Pijn in de eerste lijn

Stappenplan: Pijn in de eerste lijn Stappenplan: Pijn in de eerste lijn Doel Optimale behandeling van pijn in de eerste lijn Stap 1: Screenen op pijn Bepalen of patiënt numerieke beoordelingsschaal begrijpt: Geef een voorbeeld: - Kunt u

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. Medicatie afhankelijke hoofdpijn. www.kinderneurologie.eu

Kinderneurologie.eu. Medicatie afhankelijke hoofdpijn. www.kinderneurologie.eu Medicatie afhankelijke hoofdpijn Wat is medicatie afhankelijke hoofdpijn? Medicatie afhankelijke hoofdpijn is hoofdpijn die ontstaat als gevolg van het veelvuldig gebruik van pijnstillers voor hoofdpijnklachten.

Nadere informatie

CONSULTVOERING: INTRODUCTIE

CONSULTVOERING: INTRODUCTIE CONSULTVOERING: INTRODUCTIE Versie januari 2002 Docentendeel HUISARTS- OPLEIDING Algemene gegevens Dit onderwijsprogramma is ontwikkeld door de staf van de afdeling Huisartsopleiding van de Vrije Universiteit

Nadere informatie

Hoofdpijncentrum. Neurologie

Hoofdpijncentrum. Neurologie Hoofdpijncentrum Neurologie U bent door uw huisarts doorverwezen naar het Hoofdpijncentrum van Orbis Medisch Centrum. In deze folder treft u informatie aan over de praktische gang van zaken. Hoofdpijn

Nadere informatie

slaap voorlichting Slaap Voorlichting 1. Toelichting 2. Doel, doelgroep en tijdsduur 3. Uitvoering 4. Organisatie

slaap voorlichting Slaap Voorlichting 1. Toelichting 2. Doel, doelgroep en tijdsduur 3. Uitvoering 4. Organisatie 1. Toelichting Deze module is gebaseerd op de NHG-Standaard M23 van juli 2005. Een gestructureerde slaapanamnese en goede voorlichting over slaapfysiologie en slaaphygiëne kunnen onnodig en ineffectief

Nadere informatie

Hoofdpijn Vragenlijst

Hoofdpijn Vragenlijst Hoofdpijn Vragenlijst Naam:.. M / V Voorletter(s): Adres: Postcode en woonplaats: Telefoonnummer(s): Geboortedatum:... 1. Waar bent u al met uw hoofdpijnklachten geweest? ( meerdere antwoorden mogelijk

Nadere informatie

RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEWS

RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEWS RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEWS Huisartsenpraktijk De Vries ARGO BV 2014 Rapportage wachtkamerinterview Inleiding Onder de cliënten van huisartsenpraktijk de Vries is vorig jaar een tevredenheidsonderzoek

Nadere informatie

Nazorg na een ingrijpende gebeurtenis Informatie voor ouders

Nazorg na een ingrijpende gebeurtenis Informatie voor ouders Nazorg na een ingrijpende gebeurtenis Informatie voor ouders Uw kind heeft een ongeluk gehad en is behandeld op de Spoedeisende Hulp (SEH) van het Radboudumc. Naast lichamelijke gevolgen kan het ongeluk

Nadere informatie

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen Videofragment 1 de anamnese bij een delirante patiënt 1. Toelichting op de module Deze module is gebaseerd op de NHG-Standaard M77, herziene versie april 2014. Om te kunnen begrijpen hoe de huisarts het

Nadere informatie

Verschillende soorten hoofdpijn

Verschillende soorten hoofdpijn VGV OVER HOOFDPIJN-MIGRAINE_BSL_148 x 210 2-2 14-12-11 09:39 Pagina 13 Verschillende soorten hoofdpijn HOOFDSTUK Hoe kan de patiënt met chronische hoofdpijn het beste worden benaderd? Heel veel patiënten

Nadere informatie

RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEW

RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEW RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEW Huisartsenpraktijk Heino Rapportage wachtkamerinterview Inleiding Onder de cliënten van huisartsenpraktijk Heino zijn de afgelopen 2 jaren tevredenheidsonderzoeken uitgevoerd.

Nadere informatie

WAT IS HOOFDPIJN WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WANNEER KUNT U BETER NAAR UW HUISARTS GAAN VRIJ VERKRIJGBARE MEDICIJNEN

WAT IS HOOFDPIJN WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WANNEER KUNT U BETER NAAR UW HUISARTS GAAN VRIJ VERKRIJGBARE MEDICIJNEN Hoofdpijn WAT IS HOOFDPIJN WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WANNEER KUNT U BETER NAAR UW HUISARTS GAAN VRIJ VERKRIJGBARE MEDICIJNEN VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL HOOFDPIJN

Nadere informatie

Machtiging. Patiëntensticker

Machtiging. Patiëntensticker Afdeling pijnbehandeling Diakonessenhuis Zeist Postbus 1002/ Postvak 53 3700 BA ZEIST Afspraken spreekuur/opname: 088-2509122 Bereikbaar op werkdagen tussen 08:00 en 17:00 uur Secretariaat pijnbehandeling

Nadere informatie

huisartsennascholing 10 sept 2013

huisartsennascholing 10 sept 2013 huisartsennascholing 10 sept 2013 -polyneuropathie -restless legs syndrome Joost van Oostrom Afdeling Neurologie Rijnstate Programma (2x) WAAROM moeten we hier iets over weten WAT moeten we hierover weten

Nadere informatie

CV: NABESPREKEN VIDEO-OPNAMEN

CV: NABESPREKEN VIDEO-OPNAMEN CV: NABESPREKEN VIDEO-OPNAMEN Versie april 1999 Docentendeel HUISARTS- OPLEIDING Algemene gegevens Dit onderwijsprogramma is ontwikkeld door de staf van de afdeling Huisartsopleiding van de Vrije Universiteit

Nadere informatie

Hoofdpijn. Hoofdpijn MIGRAINE

Hoofdpijn. Hoofdpijn MIGRAINE Hoofdpijn Hoofdpijn is een van de meest voorkomende pijnklachten. Het overgrote deel van de Nederlandse bevolking (naar schatting 90 procent) heeft af en toe hoofdpijn. Hoofdpijn is in de meeste gevallen

Nadere informatie

Verdiepingsmodule. Begeleiding van oefeningen bij urine-incontinentie. 1. Toelichting op de module. 2. Doel, doelgroep en tijdsduur. 3.

Verdiepingsmodule. Begeleiding van oefeningen bij urine-incontinentie. 1. Toelichting op de module. 2. Doel, doelgroep en tijdsduur. 3. 1. Toelichting op de module Deze module is gebaseerd op de NHG-Stanaard M46 van september 2006 (eerste herziening). Urine-incontinentie bij volwassenen komt veel voor, maar in de huisartsenpraktijk is

Nadere informatie

De Klachtencommissie heeft op grond van de beschikbare informatie de volgende feiten als vaststaand aangenomen:

De Klachtencommissie heeft op grond van de beschikbare informatie de volgende feiten als vaststaand aangenomen: Klachtencommissie Huisartsenzorg Midden-Nederland Uitspraak Kern: de ongeruste patiënt of ouder die voor de tweede keer in korte tijd of dezelfde dag naar de huisartsenpraktijk belt en het belang van registratie

Nadere informatie

toolkit persoons gerichte zorg Bouwen aan eerstelijns zorg op maat voor mensen met een chronische ziekte

toolkit persoons gerichte zorg Bouwen aan eerstelijns zorg op maat voor mensen met een chronische ziekte toolkit persoons gerichte zorg Bouwen aan eerstelijns zorg op maat voor mensen met een chronische ziekte Over deze toolkit Welkom in het huis van persoonsgerichte zorg! Zoals je ziet is het huis nog in

Nadere informatie

Verdiepingsmodule. Voorlichting bij gonartrose. Voorlichting bij gonartrose. 1. Toelichting. 2. Doel, doelgroep en tijdsduur. 3.

Verdiepingsmodule. Voorlichting bij gonartrose. Voorlichting bij gonartrose. 1. Toelichting. 2. Doel, doelgroep en tijdsduur. 3. 1. Toelichting Deze module is gebaseerd op NHG-Standaard van mei 2008. Gonartrose is de meest voorkomende chronische gewrichtsaandoening. De prevalentie neemt toe met de leeftijd en het beloop is wisselend.

Nadere informatie

DEPRESSIE. Effective GP depression management takes skill rather than time * HUISARTS- OPLEIDING. Versie april 2002. *www.beyondblue.org.

DEPRESSIE. Effective GP depression management takes skill rather than time * HUISARTS- OPLEIDING. Versie april 2002. *www.beyondblue.org. DEPRESSIE Effective GP depression management takes skill rather than time * Versie april 2002 HUISARTS- OPLEIDING *www.beyondblue.org.au Algemene gegevens Dit onderwijsprogramma is ontwikkeld door de staf

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. Hypnic headache. www.kinderneurologie.eu

Kinderneurologie.eu. Hypnic headache. www.kinderneurologie.eu Hypnic headache Wat is hypnic headache? Hypnic headache is een hoofdpijnaandoening waarbij mensen tijdens hun slaap last krijgen van hoofdpijn en hierdoor wakker worden uit hun slaap. Hoe wordt hypnic

Nadere informatie

Introductie, formuleren leerdoelen

Introductie, formuleren leerdoelen INDIVIDUEEL LEERPLAN Introductie, formuleren leerdoelen Versie juni 2002 HUISARTS- OPLEIDING Algemene gegevens Dit onderwijsprogramma is ontwikkeld door de staf van de afdeling Huisartsopleiding van de

Nadere informatie

http://toelatingsexamen.110mb.com

http://toelatingsexamen.110mb.com Arts-patiëntgesprek Dit onderdeel bestaat uit meerkeuzevragen met 4 antwoordmogelijkheden, waarvan je er meestal al meteen 2 kan elimineren omdat ze te extreem zijn. Je moet eigenlijk op je gevoel afgaan

Nadere informatie

Interculturele Communicatie Migranten en SOLK Migra. 29 september 2016, Utrecht Jan Wuister, huisarts Laila Bouakka, trainer

Interculturele Communicatie Migranten en SOLK Migra. 29 september 2016, Utrecht Jan Wuister, huisarts Laila Bouakka, trainer Interculturele Communicatie Migranten en SOLK Migra 29 september 2016, Utrecht Jan Wuister, huisarts Laila Bouakka, trainer Programma anamnese uitleg beleid Gezondheid en kwaliteit van zorg voor iedereen

Nadere informatie

STAPPENPLAN PIJN IN DE EERSTE LIJN

STAPPENPLAN PIJN IN DE EERSTE LIJN STAPPENPLAN PIJN IN DE EERSTE LIJN Doel Optimale behandeling van pijn in de eerste lijn. STAP 1: Screenen op pijn. Bepalen of patiënt numerieke beoordelingsschaal begrijpt: Geef een voorbeeld: - Kunt u

Nadere informatie

Vragenlijst Hoofdpijn Centrum Zutphen

Vragenlijst Hoofdpijn Centrum Zutphen sticker met patiëntgegevens Datum: Verpleegkundige: Vragenlijst Hoofdpijn Centrum Zutphen Instructie: Wilt u de ingevulde vragenlijst alstublieft binnen twee weken na ontvangst terug zenden in bijgevoegde

Nadere informatie

Vragen bij hoofdstuk 4

Vragen bij hoofdstuk 4 Vragen bij hoofdstuk 4 Niveau 1 Heb je ervaring(en) met momenten en tijden waarop je te uitgeput was om je betrokken te voelen en/of beleefd te reageren? Voelde je het aankomen of overviel het je? Hoe

Nadere informatie

Maken van en informatie over spreekuurafspraak en/of opname: 088-2509122 Bereikbaar op werkdagen tussen 08:00 en 17:00 uur

Maken van en informatie over spreekuurafspraak en/of opname: 088-2509122 Bereikbaar op werkdagen tussen 08:00 en 17:00 uur Afdeling pijnbehandeling Diakonessenhuis Zeist Postbus 1002/ Postvak 53 3700 BA ZEIST Maken van en informatie over spreekuurafspraak en/of opname: 088-2509122 Bereikbaar op werkdagen tussen 08:00 en 17:00

Nadere informatie

Een patiënt met stress en burnout

Een patiënt met stress en burnout Een patiënt met stress en burnout Een patiënt met stress en burnout in de huisartspraktijk Bart Verkuil Arnold van Emmerik Roelf Holtrop Houten 2010 2010 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer

Nadere informatie

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen 1. Toelichting op de module 1 Deze module is gebaseerd op de NHG-Standaard M36 van januari 2013. Met adequate voorlichting over maagklachten kan de huisarts samen met de patiënt het beleid vaststellen.

Nadere informatie

Psychosomatiek Eikenboom

Psychosomatiek Eikenboom specialistische geestelijke gezondheidszorg informatie voor patiënten en verwijzers Psychosomatiek Eikenboom Er zijn mensen, die jarenlang tobben met lichamelijke klachten waarvoor artsen geen afdoende

Nadere informatie

Spanningshoofdpijn. Afdeling neurologie Locatie Eindhoven

Spanningshoofdpijn. Afdeling neurologie Locatie Eindhoven Spanningshoofdpijn Afdeling neurologie Locatie Eindhoven Veel mensen hebben wel eens hoofdpijn. Vaak is dit spanningshoofdpijn. De pijn kan een uur tot een paar dagen duren. De hevigheid van de pijn wisselt

Nadere informatie

Wat kunt u zelf doen?

Wat kunt u zelf doen? Hoofdpijn Bijna iedereen heeft wel eens hoofdpijn. Altijd vervelend, maar niet altijd even ernstig, of van even lange duur. Er zijn dan ook verschillende soorten hoofdpijn: spanningshoofdpijn, migraine,

Nadere informatie

De Stemmenpolikliniek

De Stemmenpolikliniek Universitair Centrum Psychiatrie (UCP) De Stemmenpolikliniek Inhoud Inleiding 1 Stemmen horen 1 De behandeling 2 Kennismaking 3 De inhoud van de behandeling 3 Behandelaars 4 Vragen 4 Belangrijke adressen

Nadere informatie

CVA / TIA. Dr. Wim Verstappen, huisarts, medisch manager HOV

CVA / TIA. Dr. Wim Verstappen, huisarts, medisch manager HOV CVA / TIA Dr. Wim Verstappen, huisarts, medisch manager HOV Casus I Patiënt, man, 79 jr. Bellen om 15.00u Vanmorgen periode alles uit de hand laten vallen Traag Van de trap gevallen. Bloedende hoofdwond

Nadere informatie

PDS B e l a n g e n v e r e n

PDS B e l a n g e n v e r e n r a b l D e PDS B e l a n g e n v e r e n r m S y n d r o a o m i g e i n g k k i r P PDS in relatie tot anderen 2 PDS in relatie tot anderen Bij het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) is één van de symptomen

Nadere informatie

Stoppen met medicatie

Stoppen met medicatie Stoppen met medicatie bij hoofdpijnklachten Hoofdpijn polikliniek Inhoudsopgave Hoofdstuk Pagina 1. Wat moet u doen als u dagelijks pijnstillers slikt voor uw hoofdpijn? 4 2. Hoe krijgt u hoofdpijn door

Nadere informatie

voorlichting en begeleiding bij amenorroe

voorlichting en begeleiding bij amenorroe 1. Toelichting op de module Deze module is gebaseerd op de NHG-Standaard M58 van april 2007 (eerste herziening). Aangezien amenorroe in de meeste gevallen een onschuldige afwijking is die vanzelf weer

Nadere informatie

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg Stap 6: Deel 2 6.2.1 Dealen met afleiding onderweg In het tweede deel van jullie experiment ga je verder met het ondernemen van ACTies die je met de anderen hebt afgesproken te doen. Daarnaast krijg je

Nadere informatie

Pijn bij kinderen Afdeling D/ kinderafdeling

Pijn bij kinderen Afdeling D/ kinderafdeling Uw kind is waarschijnlijk opgenomen in het ziekenhuis of dit gaat binnenkort gebeuren. Deze folder is bedoeld om u als ouder(s)/ verzorger(s) te informeren over pijn bij kinderen en tips te geven hoe hier

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Nederrij 133 2200 Herentals t 014 24 61 11. Weg met pijn... Want pijn is niet fijn!!! Informatieboekje voor kinderen en hun ouders

Nederrij 133 2200 Herentals t 014 24 61 11. Weg met pijn... Want pijn is niet fijn!!! Informatieboekje voor kinderen en hun ouders Nederrij 133 2200 Herentals t 014 24 61 11 www.azherentals.be Weg met pijn... Want pijn is niet fijn!!! Informatieboekje voor kinderen en hun ouders Dag Bert, welkom op de kinderafdeling Ik zal je iets

Nadere informatie

Verdiepingsmodule. Richtlijnen bij Astma, een uitdaging! Richtlijnen bij Astma, een uitdaging! 1. Toelichting. 2. Doel, doelgroep en tijdsduur

Verdiepingsmodule. Richtlijnen bij Astma, een uitdaging! Richtlijnen bij Astma, een uitdaging! 1. Toelichting. 2. Doel, doelgroep en tijdsduur 1. Toelichting Deze module is gebaseerd op de NHG-Standaard van oktober 2007 (tweede herziening) Een aantal richtlijnen in de NHG-Standaard Astma bij volwassenen stemt niet overeen met het dagelijks handelen

Nadere informatie

Deze cursus wordt in 2014 gehouden op donderdag 20 maart in de Aristo zalen in Amsterdam en op dinsdag 15 april in de Nieuwe Buitensociëteit in Zwolle

Deze cursus wordt in 2014 gehouden op donderdag 20 maart in de Aristo zalen in Amsterdam en op dinsdag 15 april in de Nieuwe Buitensociëteit in Zwolle Cursus Astma &COPD voor praktijkondersteuners en huisartsen 2014 Deze cursus wordt in 2014 gehouden op donderdag 20 maart in de Aristo zalen in Amsterdam en op dinsdag 15 april in de Nieuwe Buitensociëteit

Nadere informatie

Kort & Krachtig behandelprotocollen. Pharmacotherapy for depressive and/or anxiety disorders [in Dutch]

Kort & Krachtig behandelprotocollen. Pharmacotherapy for depressive and/or anxiety disorders [in Dutch] Kort & Krachtig behandelprotocollen Pharmacotherapy for depressive and/or anxiety disorders [in Dutch] FARMACOTHERAPIE BIJ ANGST- en/of STEMMINGSSTOORNISSEN MODULE SSRI Inhoud Algemene introductie 4 Bijeenkomst

Nadere informatie

Stappenplan depressie

Stappenplan depressie Stappenplan depressie Vroegtijdige opsporing en behandeling van depressie bij zelfstandig wonende ouderen Stap 1: Screenen op depressie in de eerste lijn (kruis aan) GDS-2 1. Heeft u zich de afgelopen

Nadere informatie

E.G.M. Couturier J.A. Carpay VEEL GESTELDE VRAGEN OVER HOOFDPIJN-MIGRAINE

E.G.M. Couturier J.A. Carpay VEEL GESTELDE VRAGEN OVER HOOFDPIJN-MIGRAINE E.G.M. Couturier J.A. Carpay VEEL GESTELDE VRAGEN OVER HOOFDPIJN-MIGRAINE VEEL GESTELDE VRAGEN OVER Hoofdpijn-migraine VEEL GESTELDE VRAGEN OVER Hoofdpijn-migraine E.G.M. Couturier dr. J.A. Carpay 2011

Nadere informatie

Naar een Landelijk Opleidingsplan Huisartsgeneeskunde

Naar een Landelijk Opleidingsplan Huisartsgeneeskunde Naar een Landelijk Opleidingsplan Huisartsgeneeskunde Zorg voor patiënten met Somatisch Onvoldoende Verklaarde Lichamelijke Klachten ( SOLK ) Colofon Expertgroep Zorg voor patiënten met Somatisch Onvoldoende

Nadere informatie

Let s talk. Trea Broersma psychiater

Let s talk. Trea Broersma psychiater Let s talk about SOLK Trea Broersma psychiater SOLK??? Let s talk about..solk SOLK in de huisartsenpraktijk Lichamelijke klachten zonder somatische oorzaak SOLK en somatisatie Problemen bij SOLK en somatisatie

Nadere informatie

Eerste richtlijnen voor het omgaan met euthanasie vragen van cliënten en hun families die bij Geriant in behandeling zijn

Eerste richtlijnen voor het omgaan met euthanasie vragen van cliënten en hun families die bij Geriant in behandeling zijn Eerste richtlijnen voor het omgaan met euthanasie vragen van cliënten en hun families die bij Geriant in behandeling zijn Praat erover: 1. Je hoeft niet alles te weten of te begrijpen over euthanasie bij

Nadere informatie

3 Pesten is geen lolletje

3 Pesten is geen lolletje Na deze les kun je: het verschil tussen plagen en pesten noemen; jouw ervaringen met pesten vertellen; uitleggen hoe je pesten kunt stoppen; afspraken maken over pesten. 3 Pesten is geen lolletje Pesten

Nadere informatie

Kinderen met hoofdpijn

Kinderen met hoofdpijn Kinderen met hoofdpijn 01-12-2016 M. Flohil, kinderneuroloog Inleiding Hoofdpijn bij kinderen is gek Prevalentie 53% Classificatie conform ICHD-3 (2013) Primair versus secundair Angst voor hersentumor

Nadere informatie

Inhoud informatie voor de patiënt pijnanamnese pijndagboek medische gegevens medicatielijst rapportage

Inhoud informatie voor de patiënt pijnanamnese pijndagboek medische gegevens medicatielijst rapportage PIJNSTATUS Pijnstatus naam geboortedatum adres woonplaats telefoonnummer hoofdbehandelaar huisarts Inhoud informatie voor de patiënt pijnanamnese pijndagboek medische gegevens medicatielijst rapportage

Nadere informatie

Individuele Cognitieve Gedragstherapie bij Middelengebruik en Gokken. Dagdeel 2 2-1

Individuele Cognitieve Gedragstherapie bij Middelengebruik en Gokken. Dagdeel 2 2-1 Individuele Cognitieve Gedragstherapie bij Middelengebruik en Gokken Dagdeel 2 2-1 Wat stond in dagdeel 1 centraal? Introductie en protocol Motiveren tot gedragsverandering: Inventarisatie nadelen gebruik

Nadere informatie

COPD en Palliatieve Zorg

COPD en Palliatieve Zorg Een logisch sluitstuk van de keten Lucyl Verhoeven Longverpleegkundige Nurse Practitioner i.o. Thebe Mick Raeven Medisch coördinator Palliatief Netwerk Midden-Brabant COPD is dodelijk Bij mensen met COPD

Nadere informatie

Patiëntenbrochure. Antidepressiva. Afbouwen of doorgaan?

Patiëntenbrochure. Antidepressiva. Afbouwen of doorgaan? Patiëntenbrochure Antidepressiva Afbouwen of doorgaan? Antidepressiva Afbouwen of doorgaan? Heeft u - in overleg met uw (huis)arts - besloten te stoppen met het gebruik van de antidepressiva? Of overweegt

Nadere informatie

INTERLINE NEUROLOGIE 2012

INTERLINE NEUROLOGIE 2012 INTERLINE NEUROLOGIE 2012 mei 2012 Inleiding Dit is het 41 e Zwolse Interlineprogramma, en het tweede Interline programma Neurologie. Het eerste uit 1998 ging alleen over Hoofdpijn en was het allereerste

Nadere informatie

STAPPENPLAN DEPRESSIE IN DE EERSTE LIJN

STAPPENPLAN DEPRESSIE IN DE EERSTE LIJN STAPPENPLAN DEPRESSIE IN DE EERSTE LIJN Vroegtijdige opsporing en behandeling van bij zelfstandig wonende ouderen. STAP 1: Screenen op in de eerste lijn (kruis aan). GDS-2 1. Hebt u zich de afgelopen maand

Nadere informatie

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN?

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt met het spelen van games. Je beseft dat je hierdoor in de problemen kunt raken: je huiswerk lijdt

Nadere informatie

Meer informatie MRS 0610-2

Meer informatie MRS 0610-2 Meer informatie Bij de VGCt zijn meer brochures verkrijgbaar, voor volwassenen bijvoorbeeld over depressie en angststoornissen. Speciaal voor kinderen zijn er brochures over veel piekeren, verlatingsangst,

Nadere informatie

Prikkelbare Darm Syndroom

Prikkelbare Darm Syndroom MEDISCH CENTRUM Prikkelbare Darm Syndroom 2 Wat is een prikkelbare darm? We spreken van het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) of spastisch colon wanneer iemand gedurende tenminste 12 weken in de loop van

Nadere informatie

Hospital ABCD studie Pinnummer: P 2. 2 maanden na ontslag (telefonisch)

Hospital ABCD studie Pinnummer: P 2. 2 maanden na ontslag (telefonisch) P 2 2 maanden na ontslag (telefonisch) 1 Uw ervaringen zijn waardevol In dit interview gaan we het hebben over uw dagelijkse bezigheden en hoe u zich voelt. Uw ervaringen zijn waardevol en zullen worden

Nadere informatie