De (stam)boom in! 1. ALGEMENE INFORMATIE 2. HET THEMA

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De (stam)boom in! 1. ALGEMENE INFORMATIE 2. HET THEMA"

Transcriptie

1 De (stam)boom in! 1. ALGEMENE INFORMATIE Het Europees netwerk EUSTORY staat reeds enkele jaren in voor geschiedeniswedstrijden in verschillende Europese landen. Het netwerk verenigt organisaties die in hun eigen land historische onderzoekswedstrijden organiseren voor jongeren. Dit jaar is ook België aan de beurt. De EUSTORY geschiedeniswedstrijd wordt in ons land georganiseerd door het museum BELvue en het Knooppunt Democratie. De bedoeling van het project is dat jongeren een andere visie ontwikkelen op het verleden. Zo kunnen bepaalde hedendaagse gebeurtenissen en situaties beter worden begrepen. Bovendien zorgt het thema van dit jaar familiegeschiedenis dat de jongeren ook hun eigen voorgeschiedenis leren (ver)kennen en van nabij bestuderen. De wedstrijd is bedoeld voor alle Belgische leerlingen van de derde graad secundair onderwijs (zowel ASO, TSO, BSO als KSO). Uiteraard zijn er ook prijzen verbonden aan deze wedstrijd. Per onderwijstype zijn er aparte prijzen voorzien, tussen 500 en 1000 euro. Een jury, onder leiding van Prof. Em. Herman Balthazar, zal alle ingeleverde werken evalueren. Op een uitreikingceremonie zullen de gekozen werken dan bekroond worden. Bovendien krijgen de laureaten de kans om te participeren aan een aantal internationale workshops. Deze workshops gaan door tijdens de zomervakantie met de deelnemers uit andere EUSTORY landen. Per type van werkdocument (geschreven, DVD, website ) zijn er een aantal criteria, die verder zullen besproken worden. 2. HET THEMA Centrale thema: je eigen familiegeschiedenis Het centrale thema van de Geschiedeniswedstrijd voor het schooljaar is dus familiegeschiedenis. De vraag Hoe leefden mijn ouders, grootouders, overgrootouders op mijn leeftijd? is Hang je aan de lippen van je grootvader als hij vertelt over de oorlog? Wil jij dolgraag met een vriend of vriendin op reis, maar zeggen je (groot)ouders dat dit in hun tijd allemaal niet mocht? Heb je je altijd al afgevraagd wat je grootouders vonden van hun tijd in Belgisch Congo? Wil je graag weten welke beroepen er in jouw familie werden uitgeoefend de voorbije eeuw? Je hoort vaak de zin: de jeugd van tegenwoordig is toch wel anders! en je vraagt je af wat er dan wel zo anders is aan jou. Hoe leefde een zeventienjarige dan wel in de jaren 1930 of 1950? Gingen zij ook naar de scouts in het weekend? Hadden ze een vakantiejob? Mochten zij met hun lief alleen op hun kamer zitten? Als je jezelf herkent in de vorige vragen, dan is de geschiedeniswedstrijd misschien wel iets voor jou! het uitgangspunt. De onderliggende vraag is: Wat betekende het om jong te zijn op verschillende tijdstippen en in verschillende maatschappelijke contexten? Het is echter niet de bedoeling dat je eenvoudigweg gaat kijken naar wat je ouders, grootouders, overgrootouders deden toen ze jaar waren en deze informatie daarna reproduceert in een tekst. Met dit project moet je dieper graven dan wat oppervlakkig te zien is of wat je reeds weet over je voorouders. Het gekozen thema heeft dan ook de bedoeling de communicatie en interactie tussen de verschillende generaties te versterken. Dit kan bepaalde maatschappelijke gevoeligheden vandaag de dag verklaren, zoals de blijvende ongelijkheid tussen man en vrouw. Binnen de context en vertrouwdheid van je eigen familie kan je dergelijke debatten historisch leren plaatsen. Een ander opzet is dan ook dat de verhalen uit de oude doos worden vergeleken met je situatie nu. Zijn er grote verschillen te zien, of zijn er integendeel zaken die amper veranderd zijn, zowel in de samenleving als binnen het gezin? 1/8

2 Raad eens wie in 1968 een sit-in hield in de universiteitsbibliotheek? Afbakening van je onderwerp Het thema moet je in ieder geval goed afbakenen, naargelang jouw persoonlijke interesse en de beschikbare bronnen (grootouders nog in leven, aanwezigheid familiefoto s ). Indien er familiealbums bestaan vol foto s over uitstapjes naar de dierentuin of naar de kust, kan je onderzoek doen over op reis gaan of vakantie. Hoe vulden je voorouders hun vakanties? Ze maakten vermoedelijk geen vliegtuigreizen naar Turkije of Spanje. Moesten ze steeds mee met hun ouders? En wat is jouw situatie nu? Het is uiteraard mogelijk dat je amper fotomateriaal hebt van je voorouders, maar (over)grootouders hebt die heel levendig kunnen vertellen over de studie- en/of beroepskeuze die zij zoveel jaren geleden moesten maken. Jij kunt je (over)grootouders dan uitvoerig interviewen of lezen over de typische beroepen in de vorige eeuw. Zo kan je onderzoeken of je grootouders wel een keuze hadden als het ging over een beroep. En wat zeggen ze daar nu zelf over? Zijn je grootouders ontgoocheld over de beperkte kansen die zij eventueel hadden en hoe denken ze over de vele keuzemogelijkheden die jongeren vandaag hebben? Dergelijke vragen, en de antwoorden hierop, hebben ook een grote maatschappelijke en sociale relevantie: op die manier leer je dat bepaalde zaken die jij evident vindt, dat lange tijd niet waren. Of dat de uitdagingen waarvoor jij nu staat misschien dezelfde zijn als vijftig jaar terug. één persoon, bijvoorbeeld je vader, toen die jouw leeftijd had. Verschillende facetten van zijn jonge leven kunnen dan aan bod komen: school, vrije tijd, relaties met ouders, vrienden Voor je dus begint, zal je zelf moeten bepalen welke vragen je wilt beantwoorden. Als je het bijvoorbeeld opvallend vindt dat je (over)grootouders zeer vroeg trouwden en kinderen kregen, kan je jezelf de vraag stellen: Waarom begon men vroeger zo vlug aan een gezin, wat denken zij daar nu zelf over en wat zou ik nu doen? Je kunt hierbij vertrekken van de dichtste familie, maar ook kijken naar (groot)ooms of (groot)tantes Wanted: JOUW geschiedenis Als je het moeilijk ligt om je (groot)ouders te interviewen, kan je jouw onderzoek ook anders afbakenen. Je kunt je dan focussen op 2 /8

3 In 1942 droomde elke gewonde in het veldhospitaal van haar 3. HOE GA IK TE WERK? Alvorens te starten download je het deelnameformulier op Vermeld hierin je persoonlijke gegevens en leg ook je werkmethode uit. Ga op zoek en werk een planning uit Ga op zoek naar en verzamel in je omgeving materiaal over het onderwerp. Je kunt aankloppen bij je familie, bij bibliotheken, musea, archieven, jeugdinstanties, scholen, bejaardentehuizen, verenigingen en organisaties in je buurt. Bij de bronnen worden een aantal van deze instanties verder besproken. Werk een planning uit die je helpt om al het materiaal grondig door te nemen. Hou hierbij rekening met de tijd, plan je timing en benut je tijd optimaal. Als je denkt dat je genoeg materiaal of informatie verzameld hebt, blijf dan niet verder zoeken. Begin op tijd te schrijven of de informatie op een andere manier te verwerken. Het is normaal dat je tijdens het schrijven of verwerken misschien nog extra gegevens zal moeten verzamelen. Bronnen en methodes Afhankelijk van het concrete onderwerp dat je kiest en je eigen vaardigheden of interesses zijn er verschillende bronnen en methodes mogelijk om een antwoord te krijgen op je vragen. Doorgaans zal een combinatie van verschillende bronnen en methodes de meeste interessante informatie opleveren. Zonder volledig te zijn, worden hieronder enkele bronnen en daaraan gekoppelde methodes voorgesteld. Voordat de verschillende bronnen worden besproken, moet er nog een algemene opmerking gemaakt worden. Het is zeer belangrijk dat je in je historisch werkdocument altijd verwijst naar de bron waar je jouw informatie hebt gehaald. Dit kan dus een boek zijn, maar ook een interview, website, archief Hoe je dit het beste doet, komt aan bod bij de manieren van presenteren. Als je niet verwijst naar je bron, pleeg je plagiaat en wordt je werk niet aanvaard door de jury. Mondelinge geschiedenis Formeel gezegd is mondelinge geschiedenis het hele spectrum van activiteiten dat gemoeid is met het interviewen van getuigen om het verleden te (re)construeren. Dit wil zeggen dat je jouw (groot)ouders gaat interviewen om zaken uit het verleden te weten te komen. Meer bepaald, om antwoorden te vinden op de historische vragen die je aan het begin van je onderzoek heb gesteld. Dit is echter niet hetzelfde als gewoon een babbeltje doen over hun jeugd. Er zijn een aantal zaken die je in acht moet nemen als je een dergelijk interview afneemt. >> Maak eerst en vooral dat je het interview afneemt op een plaats waar je familielid zich goed voelt. Meestal is dit in de woning van die persoon. Bovendien is het aan te raden dat er zo weinig mogelijk afleiding is voor de geïnterviewde. Zorg er dus voor dat de radio of televisie niet aan staat. Ook de aanwezigheid van andere mensen is soms storend: sommige zaken die je zal vragen kunnen gevoelig liggen. Als er dan andere mensen bij zijn, zal jouw familielid misschien niet vrijuit durven spreken. Voor jouw grootmoeder kan het bijvoorbeeld gemakkelijker zijn om bepaalde feiten tegen jou te vertellen, in plaats van tegen je ouders. >> Ten tweede, bedenk of en hoe je het interview wil opnemen. Je kunt een oude bandopnemer met cassette gebruiken, maar ook verschillende MP3 s hebben vandaag een opnamefunctie. Vraag natuurlijk altijd of je het gesprek mag opnemen en leg de opnameapparatuur zo onzichtbaar mogelijk. Als je niet beschikt over opnameapparatuur kan je alles ook proberen op te schrijven tijdens het interview. Zorg er dan voor dat je onmiddellijk erna je interview uitschrijft, omdat het gesprek dan nog vers in je hoofd zit. Weet je niet hoe een bepaalde naam wordt geschreven, vraag dit dan ná het gesprek. Probeer een verhaal met andere woorden zo weinig mogelijk te onderbreken voor dergelijke vragen. >> Ten derde moet je ervoor zorgen dat het interview voorbereid is. Zoals gezegd, is het hier niet de bedoeling dat je een gewone babbel hebt. Je bent bezig met een onderzoek en wilt een aantal zaken te weten komen. Maak daarom vooraf een vragenlijst, of een lijst met thema s waar je het zeker over wilt hebben. Op het einde kan je dan vlug overlopen of je alles bent te weten gekomen. Eens een gesprek op gang is, kan dit vaak vlug afdwalen. Probeer dan aan de hand van de vragenlijst die je voor jou hebt liggen terug op het onderwerp te komen. >> Nadat het interview is afgenomen, schrijf je het best helemaal of gedeeltelijk uit. Op die manier kan je alle informatie die je verzameld hebt naast elkaar leggen. Het is trouwens veel gemakkelijk om iets terug te vinden op papier, dan in een opname. 3 /8

4 Tijdens de overstroming in Ruisbroek in 1976 zorgde hij voor de communicatie tussen de verschillende Rode Kruis posten. zoals de naam van de site het al zegt, vind je hier allerlei extra gegevens over mondelinge geschiedenis. Onder de rubriek praktisch wordt nogmaals uitgelegd in stapjes hoe je best te werk gaat. Je vindt er ook een bibliografie met studies en een cd-rom over mondelinge geschiedenis. Het gebruiken van familiearchieven Familiearchief is natuurlijk een heel groot woord! Nochtans, als je er even over nadenkt of rond hoort bij je (over)grootouders bestaat er waarschijnlijk zelfs een familiearchief van/over jouw voorouders. Dit kan een eenvoudige schoendoos zijn vol foto s, brieven, oude wenskaarten, een verzameling sigarenbandjes Toch kunnen deze dozen een schat aan informatie bevatten. Andere elementen van een familiearchief zijn objecten. In verschillende woningen staat er een beeldje dat al generaties wordt doorgegeven. Andere mogelijke familie -objecten zijn een doopkleedje, schilderijen, juwelen Deze objecten kunnen een interessant uitgangspunt vormen voor je onderzoek. Al deze zaken vertellen ons bovendien iets over wat je voorouders belangrijk vonden om te bewaren. Maar ze laten ook zien aan wie er brieven of kaartjes werden geschreven en wat daarin werd verteld. Je kunt ook sporen terug vinden van de hobby s die ze hadden. Een voorbeeld daarvan is de verzameling sigarenbandjes, of postzegels. Misschien zitten er in de schoendoos zelfs nog liefdesbrieven van je overovergrootmoeder of postkaarten die verstuurd werden vanuit de loopgraven tijdens de Eerste Wereldoorlog! Hoor vooral goed rond bij je familie. Wie weet staat er wel zo n doos of map bij één van je nonkels of groottantes. Sommige familieleden houden zich hier misschien reeds langer mee bezig en hebben alles mooi gerangschikt. De analyse van fotoalbums en/of familiefilms >> De meeste mensen hebben wel foto s liggen. Sommigen liggen los in schoendozen, anderen zijn mooi ingeplakt in een album. Het voordeel van fotoalbums is dat er vaak informatie staat bijgeschreven en de volgorde vastligt. Het is niet gemakkelijk op te sommen welke informatie je allemaal kan halen uit familiealbums! Je kan er zoveel kanten mee uit. Samen met familiefilms is het bijvoorbeeld een ideale bron om na te gaan hoe jouw voorouders op jouw leeftijd gekleed gingen. Als je foto s uit verschillende periodes naast elkaar ligt en op zoek gaat naar algemene boeken over mode, kan je zeker tot interessante vaststellingen komen. Bewegende beelden hebben dan weer als extra voordeel dat je kunt zien hoe de mensen met elkaar omgingen. Hoe spraken jouw ouders hun ouders bijvoorbeeld aan? Wat is er allemaal veranderd of wat net niet? >> Je kunt echter ook anders naar familiefotoalbums en filmpjes kijken. Wat vonden ze vroeger interessant genoeg om op beeld vast te leggen? Je mag niet vergeten dat foto en film aanvankelijk een dure zaak was. Niet alles werd dus gefotografeerd of gefilmd. Kijk even naar de verschillen tussen vroeger en nu: namen ze bijvoorbeeld ook foto s van vrienden en vriendinnen? Of kwamen je jonge grootouders enkel met hun gezin in beeld? >> Foto s kunnen bovendien perfect aanvullend werken. Het kan interessant om je werkdocument vorm te geven met afbeeldingen. Bepaalde zaken die je vertelt, kunnen dan ondersteund worden door de foto. Probeer er natuurlijk geen nieuw fotoalbum van te maken. Hier geldt dezelfde tip als bij het familiearchief. Informeer in eerste instantie bij de dichte familieleden en hoor daarna bij verdere familie. op deze site vind je informatie en links over de geschiedenis van de fotografie, tot vandaag. via de trefwoorden geschiedenis en fotografie vind je in je eigen bibliotheek verschillende boeken over foto en film. Over deze website volgt verder meer. Literatuuronderzoek Voor verschillende onderwerpen is het interessant om na te gaan wat de algemene tendens was in de samenleving toen. Zoals reeds werd aangehaald, kan je nagaan hoe je voorouders gekleed gingen. Deze informatie kan je dan toetsen aan boeken of artikelen over 4 /8

5 Raad eens wie er in 1966 de minirok introduceerde in t dorp? de kledij in de voorbije decennia. Zo kan je zien of je voorouders hetzelfde droegen als hun leeftijdsgenoten of net heel extravagant waren voor hun tijd. Dergelijke literatuur kan je uiteraard vinden in bibliotheken. Via de catalogi op Internet kan je op voorhand nagaan of er literatuur aanwezig is over jouw onderwerp. Op het Internet zelf vind je natuurlijk ook een massa aan informatie (Wikipedia, Google ). Wees wel kritisch voor de literatuur die je op het net vindt en vergelijk de informatie eens met andere sites of boeken. kan je hulp zoeken bij de heemkundige kring. Dit is een vereniging van vrijwilligers die zich bezighoudt met heemkunde, dus het bevorderen van de belangstelling en het vergroten van kennis over het verleden. Vaak is een heemkundige kring gebonden aan een stad of gemeente, en probeert die de geschiedenis van die plaats levendig te houden. Er zijn meestal boeken aanwezig over je gemeente en amateur-historici die je wel willen helpen. Indien je iemand kent binnen de heemkundige kring, kan je die ook altijd vragen als raadgever (zie hulp van buitenaf ). alle info over de Vlaamse bibliotheken. De site heeft onder andere een handige zoekrobot die je kunt gebruiken om boeken, websites, cd-rom s over een bepaald onderwerp te vinden. deze online-encyclopedie bevat duizenden artikelen over allerlei onderwerpen. Wees wel op je hoede, want iedereen kan artikelen posten op deze site. Archieven en heemkundige kringen >> De term archief kan verschillende betekenissen hebben. In feite is het een verzamelterm voor alles wat een persoon, een bedrijf of een familie aan paperassen, boeken, tekeningen, voorwerpen heeft nagelaten. Het woord kan ook gebruikt worden om één archiefstuk aan te duiden, of voor de plaats waar je dergelijke stukken bewaart. Als mensen het woord archief horen, denken ze al vlug aan oude, stoffige ruimtes vol kasten met verkleurde papieren of boeken. Een archief hoeft echter helemaal niet zo oud te zijn. Bovendien bestaat een archief niet altijd uit papieren: ook tekeningen, foto s, geluidsopnamen, CD-ROMS kunnen in een archief thuishoren. Zoals gezegd is het mogelijk dat er ook in jouw familie een klein archief is! In de klassieke archieven, zoals de gemeentearchieven, vind je officiële informatie terug over je voorouders. Elke geboorte, elk overlijden en elk huwelijk staat sinds 1796 genoteerd. Wil je bijvoorbeeld een onderzoek doen over de jonge leeftijd waarop je voorouders trouwden, dan kan je de exacte jaartallen terugvinden in de akten van de Burgerlijke Stand op je gemeente. >> Indien je familie haar hele leven reeds in een bepaald dorp woont en je wilt onderzoeken hoe het was om jong te zijn in dat dorp, dan dit is de website van de Vlaamse Vereniging voor Familiekunde. Per dorp of stad kan je de gegevens van archieven en heemkundige kringen of verenigingen terugvinden. Gemeentearchief: als je weet waar je voorouders werden geboren of zijn getrouwd, ga je best direct te rade bij die gemeente. Zij zullen je vertellen met wie je best contact opneemt, of waar je moet zijn. In kleinere dorpen liggen de verschillende akten vaak op het stadhuis, maar dit is niet altijd het geval. Heemkundige kring: surf dus zeker naar de site van de Vlaamse Vereniging voor Familiekunde. Vind je daar geen gegevens, informeer dan bij je gemeente. In brochures die je wegwijs maken in je stad of gemeente, tref je ook meestal verwijzingen naar heemkundige verenigingen aan. >> Musea Het bezoeken van bepaalde musea die handelen over je onderwerp kan zeer verrijkend zijn. Zo heb je het modemuseum in Hasselt (http://www. modemuseum.hasselt.be) waar je de modegeschiedenis van voornamelijk de 20ste eeuw te zien krijgt. Het Huis van Alijn in Gent (http://www.huisvanalijn.be) is dan weer een museum waar het dagelijks leven in de 20ste eeuw centraal staat. Je vindt er ook een grote collectie oude familiefilmpjes. op deze website vind je de verwijzing naar alle musea in België. Je kan er zoeken op thema of per stad. 5 /8

6 Raad eens wie als eerste het werk neerlegde tijdens de grote mijnstaking in 1966? 4. HOE STEL IK MIJN RESULTAAT VOOR? Wanneer de nodige informatie verzameld is, kan je aan het werk. De manier waarop je het resultaat van je onderzoek voorstelt, hangt af van jou: met welk medium heb jij het meeste voeling? Het resultaat van jouw geschiedkundig onderzoek kan dus een geschreven tekst zijn, een DVD, een PowerPoint-presentatie, een website, een audiodocument, een fotoreportage Het is vooral de bedoeling dat je creatief bent en je eigen vaardigheden ten volle gebruikt. Vind je dat je goed kan schrijven, kies dan voor een geschreven werk, eventueel aangevuld met fotomateriaal. Speel jij met Internet en is het maken van een webpagina geen geheim voor jou, dan kan je een website maken met de gevonden informatie over jouw voorouders. Voel je vrij om iets anders te proberen, eventueel in samenwerking met een raadgever (zie verder). Mogelijke presentatievormen Hieronder worden een aantal presentatievormen besproken. Er staat ook bij vermeld wat er per manier van voorstellen ongeveer van jou wordt verwacht. Geschreven tekst Een goed geschreven document bestaat uit verschillende delen. >> Eerst en vooral heb je een inleiding. In het geval van een geschreven tekst zal deze sterk overeenkomen met het werkverslag. Hierin vertel je wat je precies wou onderzoeken (je vraagstelling), waarom en hoe je dat hebt gedaan. >> In het grootste deel van je werk probeer je thematisch, chronologisch, per persoon de gevonden informatie te verwerken. Je werkt het best met verschillende hoofdstukken. >> Een onderzoek wordt altijd afgesloten met een besluit. Hierin probeer je een antwoord te geven op de hoofdvraag die je hebt gesteld in je inleiding. De evaluatie van je resultaat wordt evens daar vermeld. >> Na je besluit komt de bibliografie. Hierin worden alle boeken, archieven, websites, mondelinge bronnen opgesomd die je hebt gebruikt voor je onderzoek. In je werk zelf verwijs je op het einde van je zin of paragraaf met voetnoten naar deze bronnen. >> Helemaal achteraan komen eventueel bijlagen (bijvoorbeeld: een kopie van een huwelijksakte, bepaalde foto s, CD-rom met interviews ). Deze informatie is niet essentieel voor je onderzoek, maar is aanvullend. >> Een inhoudsopgave kan je achteraan of vooraan in je tekst zetten. Het maakt een tekst overzichtelijk voor de lezer. Een goede tekst voor deze wedstrijd heeft maximum 20 pagina s. DVD of video Een goede DVD of videobijdrage moet van een volmaakte technische kwaliteit (wat betreft beeld, geluid en montage) zijn. Daarnaast zal ook gekeken worden naar een aantal andere zaken, zoals: >> Een duidelijke opeenvolging van beelden (waarom komt dat ene interview na dat andere? Bedoel je daar iets inhoudelijk mee? >> Zinvolle overgangen tussen de verschillende scènes (het is dus niet de bedoeling dat je interviews zomaar achter elkaar zet.) >> Een doelgerichte afwisseling van het cameraperspectief (deze verandering heeft dan een nut: je wil er iets mee aantonen.) Een DVD met verschillende willekeurig aan elkaar geplakte onderzoekstukjes, zonder structuur en een algemene vraag, zal dus geen succes hebben. Eenvoudigweg interviews achter elkaar zetten zonder duidelijk thema, is een gewone bijlage. Een DVD of video moet ongeveer 5 minuten duren. CD-rom of website In het geval van een cd-rombijdrage of een website zullen de volgende aspecten beoordeeld worden door de jury: >> Gebruiksvriendelijkheid (kan de CD-rom makkelijk geïnstalleerd worden, is de handleiding begrijpelijk? Is alle informatie vlot terug te vinden op de website?) >> Is de website of CD-rom verzorgd en aangenaam om naar te kijken? >> Bevat de website of CD-rom teksten, beelden, audio- en videofragmenten? Maakt ze met andere woorden gebruik van verschillende middelen? >> Het gebruik van interactiemogelijkheden (kunnen er elementen afgedrukt worden, kan men aantekeningen toevoegen of gegevens exporteren?) Als alles klaar is stuur je deelnameformulier en je werkdocument op naar de Koning Boudewijnstichting, Brederodestraat 21, 1000 Brussel. 6 /8

7 5. HULP VAN BUITENAF Als je denkt een goed uitgangspunt te hebben gevonden, maar echt niet weet hoe hieraan te beginnen, kan je altijd de hulp inschakelen van een raadgever. Deze persoon mag een lokale medewerker van de heemkundige kring zijn, een leerkracht, een archivaris of familie/ kennis die vertrouwd is met geschiedkundig werk. Samen met deze persoon kan dan overlegd worden over de relevantie en bruikbaarheid van het gekozen onderwerp (weliswaar binnen de grenzen van de familiegeschiedenis). Je kunt dan ook te weten komen welke bronnen hiervoor kunnen aangesproken worden of hoe de gevonden informatie kan verwerkt worden. Indien je een website wil aanmaken rond jouw familiegeschiedenis, dan kan je bijvoorbeeld beroep doen op een leerkracht informatica. Natuurlijk kan je ook bij je leraar geschiedenis zelf terecht voor extra informatie. Het is uiteraard belangrijk dat deze raadgever vermeld wordt in je deelnameformulier. Deze persoon verdient immers een zekere erkenning. Bovendien toon je zo aan dat bepaalde zaken moeilijker lagen. 6. ENKELE VOORBEELDEN In deze brochure werden reeds enkele korte voorbeelden aangehaald. Hieronder volgen nog een aantal uitwerkte modellen voor je werkdocument. Het is echter niet de bedoeling dat deze voorbeelden zomaar worden overgenomen. Deze dienen enkel als illustratiemateriaal en bovendien is elk familieverhaal anders. Je kunt deze voorbeelden dus gebruiken als startpunt, maar de details en vragen vul je zelf in. overgrootouders? Jouw uitgangspunt is dan jongeren en muziek, specifiek in je familie. De centrale vraag van je onderzoek wordt dus: hoe gingen mijn voorouders om met muziek toen ze mijn leeftijd hadden?. Indien je (over)grootouders nog in leven zijn, kan je hen interviewen. Vooraleer je jouw vragenlijst echter opstelt, haal je in de plaatselijke bibliotheek eerst wat boeken over muziekstijlen in de 20ste eeuw. Een dergelijk thema is perfect te verwerken in een multimedia-presentatie, zoals een DVD of website. Zo kan je jouw historisch onderzoek koppelen aan muziekfragmenten en videobeelden. Mijn jonge grootmoeder De band met je grootmoeder is vrij sterk, en je denkt dat ze een heel interessante jeugd moet gehad hebben. Jouw geschiedkundig werk over hoe was het om jong te zijn in de jaren vijftig? spitst zich dan toe op je grootmoeder. Verschillende aspecten van haar jonge jaren onderwerp je aan een kritisch onderzoek, waarbij je oog hebt voor de algemene tendensen in die tijd. Haar verhaal kan je dan koppelen aan jouw leefwereld. Zo kan je nagaan waar zij toen van droomde en wat jij nu wil bereiken in het leven. De voornaamste bron voor een dergelijk onderzoek is natuurlijk je grootmoeder zelf. De analyse van het familiearchief, de fotoalbums en eventuele familiefilms is eveneens essentieel. Om de studie meer diepgang te geven, zoek je ook algemene informatie op over het leven in de jaren vijftig. Je kunt bij de dienst Bevolking van je stad eventueel ook uittreksels aanvragen van haar geboorte- of huwelijksakte. Indien ze als jongere nauw verbonden was met de stad of gemeente waar ze woonde, is het ook mogelijk aan te kloppen bij de heemkundige kring. Muziek Je bent zelf heel veel bezig met muziek. Je speelt een instrument in een groepje en je luistert constant naar je MP3. Kortom, je bent echt gebeten door muziek. Misschien stel je jezelf wel eens de vraag of dit in de familie zit. Van je ouders weet je dit wel, maar hoe zat het bij je grootouders of 7 /8

8 Relaties Jij vindt het evident dat je met je lief op je kamer mag zitten, zonder dat je ouders je storen. Maar je hoort regelmatig van hen of andere (groot)ouders dat dit in hun tijd allemaal niet mocht. Hoe leerden jouw voorouders hun man of vrouw dan kennen? Spraken zij dan stiekem af na school? En hoe zat het dan met vrienden of vriendinnen? Mocht je als meisje wel een jongen als gewone vriend hebben? Jouw onderzoeksvraag is dus hoe bouwden mijn voorouders een (vriendschaps)relatie op? Interessante bronnen zijn zeker familiearchieven, waar eventueel nog liefdesbrieven in te vinden zijn. Maar ook fotoalbums en familiefilms kunnen interessant zijn om te zien hoe de jonge koppeltjes met elkaar omgingen. Een essentiële bron is natuurlijk je familie zelf. Als je het goed aanpakt, kan je misschien wel ontdekken wie de eerste grote liefde was van je opa! In bibliotheken kan je ook op zoek gaan naar literatuur rond liefdesrelaties of vriendschap in de voorbije decennia. Met een dergelijk uitgangspunt is het zeker interessant om in je besluit terug te komen op jouw huidige situatie. Als er veel foto- of filmmateriaal is, kan je de gevonden informatie gerust verwerken in een website. Andere thema-voorbeelden Andere voorbeelden van onderwerpen die je kunt bestuderen bij je voorouders zijn: >> Invulling vrije tijd: ging men naar de jeugdbeweging, winkelen met vriendinnen, naar de cinema? >> Politiek: Welke ideeën waren ze bereid te verdedigen? Waren ze geïnteresseerd in het milieu? Waren ze vakbondsafgevaardigden? >> Gezondheid: aten ze gezond, rookten ze, deden ze aan sport? En hoe zit het nu? >> Waarden en tradities: welke waarden waren toen belangrijk, welke tradities? Zijn deze sterk veranderd? >> Idolen: naar wie of wat keek men toen op? Wie had er een grote invloed op hen? Hoe zit dit bij jou? Inschrijven doe je door een deelnameformulier te downloaden via meer info? Contactcentrum van de Koning Boudewijnstichting Brederodestraat 21, B Brussel tel.: +32-(0)70/ fax: + 32-(0)70/ mail: Wanted: JOUW geschiedenis TERUG KNOOPPUNT Het project is een initiatief van het Fonds Bellevue van de Koning Boudewijnstichting. Het Fonds beheert het BELvue museum, het museum van de geschiedenis van België en het Knooppunt Democratie. De Koning Boudewijnstichting steunt projecten en burgers die zich engageren voor een betere samenleving. We willen op een duurzame manier bijdragen tot meer recht-vaardigheid, democratie en respect voor diversiteit. De Koning Boudewijnstichting is onafhankelijk en pluralistisch. Ze werd opgericht in 1976 toen Koning Boudewijn 25 jaar koning was. Koning Boudewijnstichting, Brederodestraat 21, B Brussel , fax , 8 /8

editie 11 // 12 3de graad so Het verhaal van een reiskoffer geschiedeniswedstrijd

editie 11 // 12 3de graad so Het verhaal van een reiskoffer geschiedeniswedstrijd editie 11 // 12 3de graad so EUSTORY Het verhaal van een reiskoffer geschiedeniswedstrijd EUSTORY Het verhaal van een reiskoffer Op zoek naar een beter of een ander leven Ken jij een migratieverhaal in

Nadere informatie

Voorbeeld: Ik werk het liefst met een tweetal.

Voorbeeld: Ik werk het liefst met een tweetal. & OHHUOLQJHQKDQGOHLGLQJ LQOHLGLQJ Het sectorwerkstuk staat voor de deur. Misschien heb je er al slapeloze nachten van, misschien lijkt het je de leukste opdracht van je hele opleiding. Eindelijk iets leren

Nadere informatie

Hoe kan je een verhaal op een multimediale manier vertellen?

Hoe kan je een verhaal op een multimediale manier vertellen? Hoe kan je een verhaal op een multimediale manier vertellen? Over digital storytelling Digital storytelling is een heel eenvoudige manier om een verhaal op een multimediale manier te vertellen. Je kan

Nadere informatie

Naam:. Namen groepsleden:... Begeleider:

Naam:. Namen groepsleden:... Begeleider: Naam:. Klas: Namen groepsleden:........ Begeleider: 1 Inleiding In deze projectweek ga je onderzoek doen. Dit onderzoek is ter voorbereiding op het sectorwerkstuk in de vierde klas. Dit boekje is jouw

Nadere informatie

EEN GOEDE VOORBEREIDING IS HET HALVE WERK. Plannen en evalueren van een activiteit. Inhoud

EEN GOEDE VOORBEREIDING IS HET HALVE WERK. Plannen en evalueren van een activiteit. Inhoud Plannen en evalueren van een activiteit Inhoud Doelgroep Vakgebied Duur Materialen Doelen In deze les moeten de leerlingen in groep een bepaalde activiteit voorbereiden. Dit kan bijvoorbeeld het organiseren

Nadere informatie

SAGAAM IN DE KLAS. Een praktische handleiding voor leerkrachten in het PO & VO

SAGAAM IN DE KLAS. Een praktische handleiding voor leerkrachten in het PO & VO SAGAAM IN DE KLAS Een praktische handleiding voor leerkrachten in het PO & VO 1 Hoe meer mensen worden aangezet tot schrijven hoe meer ze gaan lezen Adriaan van Dis Colofon Auteur: Tom Blok Huisstijl:

Nadere informatie

4. Niet de moedertaal maar wel de gekozen taalcategorie bepaalt de taal die zal gebruikt worden doorheen de wedstrijd.

4. Niet de moedertaal maar wel de gekozen taalcategorie bepaalt de taal die zal gebruikt worden doorheen de wedstrijd. Wedstrijdreglement Eustory Doel EUSTORY is een geschiedeniswedstrijd georganiseerd door BELvue, onder toezicht van de Koning Boudewijnstichting. Het wil jongeren van alle onderwijstypes de hand reiken

Nadere informatie

Zorg dat je een onderwerp kiest, waarvan je echt meer wilt weten. Dat is interessanter, leuker en makkelijker om mee bezig te zijn.

Zorg dat je een onderwerp kiest, waarvan je echt meer wilt weten. Dat is interessanter, leuker en makkelijker om mee bezig te zijn. Werkstukwijzer Deze werkstukwijzer helpt je om een werkstuk in elkaar te zetten. Je vult eerst een formulier in. Op dit formulier komt te staan waar je werkstuk over gaat en hoe je het aanpakt. Met behulp

Nadere informatie

> NASLAG WERKWINKEL LEERLINGEN IN DE SCHOOLRAAD Studiedag Leerlingen en school: partners in crime? 24-04-3013

> NASLAG WERKWINKEL LEERLINGEN IN DE SCHOOLRAAD Studiedag Leerlingen en school: partners in crime? 24-04-3013 > NASLAG WERKWINKEL LEERLINGEN IN DE SCHOOLRAAD Studiedag Leerlingen en school: partners in crime? 24-04-3013 Leerlingen uit het secundair onderwijs mogen vertegenwoordigd zijn als partner op de schoolraad.

Nadere informatie

Handleiding Stamboomonderzoek

Handleiding Stamboomonderzoek Handleiding Stamboomonderzoek versie 1.0 Een eigen stamboom Steeds meer mensen vinden elkaar in een zelfde interesse: hun stamboom uitzoeken. De aanleiding kan divers zijn: een jubileum, een mooi familieverhaal,

Nadere informatie

! LERAREN HANDBOEK!!! 1e Editie, 2014

! LERAREN HANDBOEK!!! 1e Editie, 2014 LERAREN HANDBOEK 1e Editie, 2014 1. Je eerste Workshop Om te beginnen In dit Leraren Handboek vind je een paar tips en tricks die je kunnen helpen bij het voorbereiden van je workshop. Als je nog nooit

Nadere informatie

Lesbrief Door het stof kruipen Op onderzoek naar je eigen school

Lesbrief Door het stof kruipen Op onderzoek naar je eigen school Lesbrief Door het stof kruipen Op onderzoek naar je eigen school Inhoud: 1. Inleiding 2. Algemene informatie 3. Opbouw van de les 4. Voorbereiding en lestips 1 Door het stof kruipen De gemeente Hoogezand-Sappemeer

Nadere informatie

Buiten Gewone Buurt. Voor bewoners die zich engageren voor hun buurt of dorp. Projectoproep

Buiten Gewone Buurt. Voor bewoners die zich engageren voor hun buurt of dorp. Projectoproep Buiten Gewone Buurt Voor bewoners die zich engageren voor hun buurt of dorp Dien een dossier in vóór 12/10/2009 Projectoproep Wil u, samen met andere buurt- of dorpsbewoners, het initiatief nemen om het

Nadere informatie

Reflectiegesprekken met kinderen

Reflectiegesprekken met kinderen Reflectiegesprekken met kinderen Hierbij een samenvatting van allerlei soorten vragen die je kunt stellen bij het voeren van (reflectie)gesprekken met kinderen. 1. Van gesloten vragen naar open vragen

Nadere informatie

De Zuidelijke Westhoek, WO II en mondelinge geschiedenis

De Zuidelijke Westhoek, WO II en mondelinge geschiedenis De Zuidelijke Westhoek, WO II en mondelinge geschiedenis Vormingssessie Ieper 24 november 2014 Vanavond Mondelinge geschiedenis Eigenheid van dit project Het interview Maar eerst: even kennismaken 1 Eigen

Nadere informatie

Wat schrijf je en voor wie: een gedicht voor op een. Hoe pak je het schrijven van een gedicht aan?

Wat schrijf je en voor wie: een gedicht voor op een. Hoe pak je het schrijven van een gedicht aan? Les 1: Een poëziekaart maken poëziekaart Lees over Verbonden zijn. Wat schrijf je en voor wie: een gedicht voor op een Verbonden zijn De Nieuwsbegrip leesles gaat over de ramadan. Tijdens de ramadan voelen

Nadere informatie

werkblad Scheldeberoep verkennen Veel beroepen hebben met de Schelde te maken. Welk beroep zou jij verder willen verkennen?

werkblad Scheldeberoep verkennen Veel beroepen hebben met de Schelde te maken. Welk beroep zou jij verder willen verkennen? werkblad Scheldeberoep verkennen Veel beroepen hebben met de Schelde te maken. Welk beroep zou jij verder willen verkennen? Noteer ook 2 reservekeuzen: 1. 2. 1. Wat weet je al van dit beroep? Schrijf het

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

SECTORWERKSTUK 2013-2014

SECTORWERKSTUK 2013-2014 SECTORWERKSTUK 2013-2014 1 HET SECTORWERKSTUK Het sectorwerkstuk is een verplicht onderdeel voor alle leerlingen uit het Mavo. Het maken van een sectorwerkstuk is een manier waarop je, als eindexamenkandidaat,

Nadere informatie

A person who never made a mistake never tried anything new.

A person who never made a mistake never tried anything new. Beroepenproject klas 3 droomberoep A person who never made a mistake never tried anything new. Albert Einstein Naam:.. Klas:. Mentor:.. Schooljaar: 2016-2017 1 Als je droomt, is alles mogelijk. Een droomberoep

Nadere informatie

Nederlands in Uitvoering

Nederlands in Uitvoering Nederlands in Uitvoering Leerjaar 1 Toekomst Een interview houden Algemene modulegegevens Leerjaar: 1 Taaltaak: Een interview houden Thema: Toekomst Leerstijlvariant: BEKIJK - DENK - DOE - ERVAAR Beschrijving

Nadere informatie

SAGAAM IN DE KLAS. Een praktische handleiding voor leerkrachten in het PO & VO

SAGAAM IN DE KLAS. Een praktische handleiding voor leerkrachten in het PO & VO SAGAAM IN DE KLAS Een praktische handleiding voor leerkrachten in het PO & VO 1 Hoe meer mensen worden aangezet tot schrijven hoe meer ze gaan lezen Adriaan van Dis Colofon Auteur: Tom Blok Huisstijl:

Nadere informatie

Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag

Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag Bepaal eerst de probleemstelling of hoofdvraag De probleemstelling is eigenlijk het centrum waar het werkstuk om draait. Het is een precieze formulering van het onderwerp dat je onderzoekt. Omdat de probleemstelling

Nadere informatie

HALLO WERELD WERKSTUK

HALLO WERELD WERKSTUK HALLO WERELD WERKSTUK Opdracht Maak een werkstuk over China, het onderwerp van het boek De Parel en De Draak. Beschrijf verschillende aspecten van het land en maak je werkstuk zo afwisselend mogelijk.

Nadere informatie

Oriëntatie: Samen Scholen Beeldende Kunsteducatie. Helma Molenaars en Grada Buren.

Oriëntatie: Samen Scholen Beeldende Kunsteducatie. Helma Molenaars en Grada Buren. Oriëntatie: Het doel van deze lessenserie is: bestaande foto s zoeken met een eigen verhaal erbij. Dan gaan jullie mensen deze fotoserie voorleggen en vragen welk verhaal zij erin zien. Tot slot gaan jullie

Nadere informatie

Wedstrijd Digitale Week 2011. 2de graad: Poster jezelf. op http://www.glogster.com (de leerkracht maakt best een account aan voor de klas)

Wedstrijd Digitale Week 2011. 2de graad: Poster jezelf. op http://www.glogster.com (de leerkracht maakt best een account aan voor de klas) Wedstrijd Digitale Week 2011 2de graad: Poster jezelf op http://www.glogster.com (de leerkracht maakt best een account aan voor de klas) Wie ben jij? Wat doe je graag? Wat vind je leuk, mooi, lekker? Waar

Nadere informatie

lesmateriaal Taalkrant

lesmateriaal Taalkrant lesmateriaal Taalkrant Toelichting Navolgend vindt u een plan van aanpak en 12 werkbladen voor het maken van de Taalkrant in de klas, behorende bij het project Taalplezier van Stichting Wereldleren. De

Nadere informatie

Lesbrief: Zo verkoop je een boek Thema: Wat is er?

Lesbrief: Zo verkoop je een boek Thema: Wat is er? Lesbrief: Zo verkoop je een boek Thema: Wat is er? Copyright Stichting Vakcollege Groep 2015. Alle rechten voorbehouden. Inleiding Wanneer jij iets wilt verkopen, moet je altijd rekening houden met je

Nadere informatie

Voor de docent Voor veel docenten is een bezoek aan Het Utrechts Archief ook het eerste archiefbezoek. Daarom allereerst wat uitleg voor u als docent.

Voor de docent Voor veel docenten is een bezoek aan Het Utrechts Archief ook het eerste archiefbezoek. Daarom allereerst wat uitleg voor u als docent. Museumles voor Museum voor de klas Voor de docent Voor veel docenten is een bezoek aan Het Utrechts Archief ook het eerste archiefbezoek. Daarom allereerst wat uitleg voor u als docent. Formeel gezien

Nadere informatie

GLOBAL: workshop webdesign

GLOBAL: workshop webdesign Dit werkblad is van: klas: GLOBAL: workshop webdesign Ontwerp en maak je eigen website met zelfgemaakte foto s, teksten, links en buttons! Geen onderwerp zo gek, of er is wel een website over gemaakt:

Nadere informatie

WIJ BESLISSEN MEE: KINDEREN EN INSPRAAK

WIJ BESLISSEN MEE: KINDEREN EN INSPRAAK WIJ BESLISSEN MEE: KINDEREN EN INSPRAAK VOORBESPREKING Een kinderreglement Kinderen laten nadenken over de rechten van het kind. Verzamel samen met de kinderen materiaal uit de media waarin kinderen betrokken

Nadere informatie

Handleiding sectorwerkstuk leerlingen 4 TL PCB

Handleiding sectorwerkstuk leerlingen 4 TL PCB Handleiding sectorwerkstuk leerlingen 4 TL PCB 1 Inleiding Een van de onderdelen van het schoolexamen van de gemengde en theoretische leerweg is het sectorwerkstuk. Hiermee kun je laten zien dat je in

Nadere informatie

Doe-het-zelfpakket: geschiedenis

Doe-het-zelfpakket: geschiedenis Zelfstandig bezoek groep 3-4 Kunnen de leerlingen de overeenkomsten en verschillen ontdekken met het heden? Wat is er zo bijzonder dat het voor altijd in het museum moet worden bewaard? En wat vinden de

Nadere informatie

Documentaire. Voorbereiding op het documentaire project

Documentaire. Voorbereiding op het documentaire project Documentaire Voorbereiding op het documentaire project Inhoud 1. Wat is een documentaire? 2. Interview techniek 3. Documentaire maken in 3 stappen 3.1. Ontwerpen 3.2. Opnemen 3.3. Monteren 4. Werkdocument

Nadere informatie

SPOT EEN JOB! Later wil ik worden. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS

SPOT EEN JOB! Later wil ik worden. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS SPOT EEN JOB! Wie zoekt die vindt! Er zijn veel manieren om vacatures te vinden. In dit lespakket worden de jongeren aan het werk gezet om via verschillende kanalen vacatures te vinden: kranten, internet,

Nadere informatie

Verhaal van verandering

Verhaal van verandering Belgische Ashoka Fellow Ashoka : Kun je ons iets vertellen over je familie en waar je bent opgegroeid? Ingrid : Ik ben opgegroeid in Antwerpen, een belangrijke stad in Vlaanderen, België. Ik heb een oudere

Nadere informatie

Beeldverslag van een Haagse wijk

Beeldverslag van een Haagse wijk Beeldverslag van een Haagse wijk In deze opdracht maken de leerlingen een beeldverslag van een Haagse wijk of een deel daaruit over de situatie in de periode van rond en tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Nadere informatie

Uitdaging Workshop 3 Een keuze maken Kun jij goed kiezen?

Uitdaging Workshop 3 Een keuze maken Kun jij goed kiezen? Uitdaging Workshop 3 Een keuze maken Kun jij goed kiezen? Je gaat een nieuw mobieltje kopen. A Je gaat 20 mobieltjes bekijken voor je een keuze maakt. B Je gaat naar de winkel en je koopt er een. C Je

Nadere informatie

Reizen in de tijd Leren van de plek waar je opgroeit. Leeswijzer bij www.reizenindetijd.nl KUNSTHUIS

Reizen in de tijd Leren van de plek waar je opgroeit. Leeswijzer bij www.reizenindetijd.nl KUNSTHUIS Leeswijzer bij www.reizenindetijd.nl Reizen in de tijd Leren van de plek waar je opgroeit Reizen in de Tijd is een doorlopende leerlijn cultuuronderwijs. De activiteiten gaan over de leerlingen en de plek

Nadere informatie

Wat is een sectorwerkstuk?

Wat is een sectorwerkstuk? Het sectorwerkstuk Wat is een sectorwerkstuk? Bij het sectorwerkstuk gaat het om een vakoverstijgende thematiek die past binnen de sector. Het onderwerp moet gaan over een maatschappelijk relevant thema

Nadere informatie

GELIJKE KANSEN IN BELGIË HISTORISCH ONDERZOEK

GELIJKE KANSEN IN BELGIË HISTORISCH ONDERZOEK GELIJKE KANSEN IN BELGIË HISTORISCH ONDERZOEK 1. TOELICHTING Tijdens het bezoek aan de Democratiefabriek hebben jullie kunnen vaststellen dat bepaalde elementen essentieel zijn om tot democratie te komen.

Nadere informatie

Handleiding voor de leerling

Handleiding voor de leerling Handleiding voor de leerling Inhoudopgave Inleiding blz. 3 Hoe pak je het aan? blz. 4 Taken blz. 5 t/m 9 Invulblad taak 1 blz. 10 Invulblad hoofd- en deelvragen blz. 11 Plan van aanpak blz. 12 Logboek

Nadere informatie

HAND L E ID IN G. behorende bij de website. hoeradicaalbenjij.nl

HAND L E ID IN G. behorende bij de website. hoeradicaalbenjij.nl HAND L E ID IN G behorende bij de website hoeradicaalbenjij.nl Beste gespreksleider, Dank voor het downloaden van deze handleiding, behorende bij de quiz Hoe Radicaal Ben jij?. Deze quiz werd ontwikkeld

Nadere informatie

Standbeelden uit een verleden

Standbeelden uit een verleden Opdracht 1 Standbeelden uit een verleden (fotoverhaal) Schrijf samen in een lijstje wat je raar vond in de films die je zag, waar je verbaasd over bent, waar je vragen over hebt of waar je meer over wil

Nadere informatie

Beroepenwerkstuk 3 MAVO

Beroepenwerkstuk 3 MAVO Beroepenwerkstuk 3 MAVO 2015 2016 1 INLEIDING Het beroepenwerkstuk: Een van de onderdelen van het programma beroepenoriëntatie in 3 mavo is het maken van een beroepenwerkstuk en het presenteren hiervan

Nadere informatie

Sectorwerkstuk 2010-2011

Sectorwerkstuk 2010-2011 Sectorwerkstuk 2010-2011 Namen: ---------------------------------------------------------------------------------------- Klas: -------------------- Sector: --------------------------------------------

Nadere informatie

Het Amsterdam Museum gaat over Amsterdam. In het museum hangen schilderijen.

Het Amsterdam Museum gaat over Amsterdam. In het museum hangen schilderijen. 2 INTRODUCTIE Het programma is gemaakt door het. Het gaat over Amsterdam. In het museum hangen schilderijen. Een schilderij is gemaakt door een schilder. In het museum zijn ook voorwerpen te zien. Het

Nadere informatie

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden zelfstandig leren Leren leren is veel meer dan leren studeren, veel meer dan sneller lijstjes blokken of betere schema s maken. Zelfstandig leren houdt in: informatie kunnen verwerven, verwerken en toepassen

Nadere informatie

Onderzoek. Stappenplan

Onderzoek. Stappenplan tudiekeuze Als het einde van het secundair onderwijs dichtbij komt, moet je een belangrijke keuze maken. Ga je verder studeren of zoek je een job? Beide keuzes kosten veel energie en hebben een redelijk

Nadere informatie

In tien stappen een goede spreekbeurt en zonder stress

In tien stappen een goede spreekbeurt en zonder stress Spreekbeurten leerzoqm? Nou en of! In tien stappen een goede spreekbeurt en zonder stress Naam: Werkboekje groep 7-8 www.proxisbullelin.nl, joorgong 29, nummer 3 a Spreekbeurten leerzoom? Nou en oí! Stap

Nadere informatie

Talenposters. Doel. Tijd. Hoe. Stap 1 MAAK JE SILHOUET

Talenposters. Doel. Tijd. Hoe. Stap 1 MAAK JE SILHOUET Talenposters Leerlingen staan doorgaans niet zo bewust stil bij de talige bagage waarover ze beschikken of dat ze betekenissen geven aan diverse talen. Met deze activiteit zetten we hen aan het denken

Nadere informatie

Liefde, voor iedereen gelijk?

Liefde, voor iedereen gelijk? Seksuele diversiteit graad 2 Lesvoorbereiding Liefde, voor iedereen gelijk? Bij lesmateriaal, bij deze les op de site, vind je het nodige lesmateriaal voor deze les: Print de verhalen 'Het geheim van Mirjam'

Nadere informatie

8a. Wat en hoe? Het stappenplan, tips en ideeën

8a. Wat en hoe? Het stappenplan, tips en ideeën 8a. Wat en hoe? Het stappenplan, tips en ideeën Ga je een sectorwerkstuk maken? Dan is orgaan- en weefseldonatie een goed onderwerp! Hier vind je allerlei tips, bronnen en ideeën om een sectorwerkstuk

Nadere informatie

together forever is het motto van het Europees Jaar van de Interculturele Dialoog 2008 in Nederland THE GODFATHER

together forever is het motto van het Europees Jaar van de Interculturele Dialoog 2008 in Nederland THE GODFATHER THE GODFATHER 1. Bekijk het fragment Last scène from Godfather 2. Hierin zie je een boevenfamilie (Italiaanse maffia) gezellig feest vieren met elkaar. De mannen bespreken daarna zaken. In de beroemde

Nadere informatie

Workshop Handleiding. Verhalen schrijven. wat is jouw talent?

Workshop Handleiding. Verhalen schrijven. wat is jouw talent? Workshop Handleiding Verhalen schrijven wat is jouw talent? Inhoudsopgave Hoe gebruik je deze workshop? Hoe kun je deze workshop inzetten in je klas? Les 1: Even voorstellen stelt zich kort voor en vertelt

Nadere informatie

INHOUD LET OP: STOP? GO!

INHOUD LET OP: STOP? GO! Naam: mul 09 INHOUD Maak samen een mindmap 4 Formuleer hoofdvraag en deelvragen 6 Overleg met je begeleider 7 Buitenschoolse activiteit 8 Maak een planning 10 Controleer 12 Schriftelijk verslag van je

Nadere informatie

Een spreekbeurt houden

Een spreekbeurt houden Een spreekbeurt houden Kies je onderwerp Je kiest natuurlijk een onderwerp waar je veel belangstelling voor hebt. Misschien weet je er al veel van, of je wilt dat nu juist gaan onderzoeken! Ga vervolgens

Nadere informatie

Creatie-bordspel. Deze zichtversie geeft een indruk van het totale boekje dat uit 15 pagina s bestaat.

Creatie-bordspel. Deze zichtversie geeft een indruk van het totale boekje dat uit 15 pagina s bestaat. Creatie-bordspel Deze zichtversie geeft een indruk van het totale boekje dat uit 15 pagina s bestaat. 2 Wat is de Tzolkin Het is één van de kalenders uit de Mayacultuur. De Tzolkin is een creatiekalender.

Nadere informatie

Autisme in je vrije tijd

Autisme in je vrije tijd Autisme in je vrije tijd KINDEREN MET AUTISME IN EEN GEWONE JEUGDVERENIGING? HET KAN! Een informatieve brochure door Elise Burny - orthopedagoog Jannicke Hurtekant - orthopedagoog Petra Warreyn - klinisch

Nadere informatie

Letterenhuis. Inspiratie OVERAL! MET ISH AIT HAMOU ALS AMBASSADEUR INSPIRATIE. Workshop voor 3de graad TSO/BSO. Info voor de leerkracht

Letterenhuis. Inspiratie OVERAL! MET ISH AIT HAMOU ALS AMBASSADEUR INSPIRATIE. Workshop voor 3de graad TSO/BSO. Info voor de leerkracht Letterenhuis Inspiratie OVERAL! MET ISH AIT HAMOU ALS AMBASSADEUR INSPIRATIE Workshop voor 3de graad TSO/BSO Info voor de leerkracht Het Letterenhuis Het Letterenhuis bewaart de archieven van schrijvers

Nadere informatie

HANDLEIDING SECTORWERKSTUK. Naam: Klas: Begeleider: Sectorwerkstuk 2015 2016 Pagina 1 1

HANDLEIDING SECTORWERKSTUK. Naam: Klas: Begeleider: Sectorwerkstuk 2015 2016 Pagina 1 1 HANDLEIDING SECTORWERKSTUK Naam: Klas: Begeleider: Sectorwerkstuk 2015 2016 Pagina 1 1 - INHOUDSOPGAVE - -------------------- Uitleg & Theorie -------------------- Stappenplan sectorwerkstuk 3 FASE 1:

Nadere informatie

Tweede wereldoorlog:

Tweede wereldoorlog: geschiedenis Tweede wereldoorlog: Een bekende Omschrijving van de opdracht: Wat doe je als leerkracht? Introductie Thema: Tweede Wereldoorlog: een bekende Introduceren thema Tweede Wereldoorlog: een bekende

Nadere informatie

RSC PROFIELWERKSTUK 2015 / 2016 PLAN VAN AANPAK EN LOGBOEK

RSC PROFIELWERKSTUK 2015 / 2016 PLAN VAN AANPAK EN LOGBOEK Beste leerling, RSC PROFIELWERKSTUK 2015 / 2016 PLAN VAN AANPAK EN LOGBOEK Voor je ligt het Logboek dat je gaat gebruiken bij het maken van je profielwerkstuk. Na de PWS-weken lever je een geschreven werkstuk

Nadere informatie

JE EIGEN BUURT OMSTREEKS 1935

JE EIGEN BUURT OMSTREEKS 1935 JE EIGEN BUURT OMSTREEKS 1935 1 Wat moet je doen? 1. Maak een presentatie over hoe jouw buurt er omstreeks 1935 uitzag of over de mensen die in die tijd in jouw buurt leefden. Wat kun je te weten komen

Nadere informatie

In deze instructie lees je een aantal korte stukjes over interviewen. Bij elk interview zijn er drie stappen te onderscheiden:

In deze instructie lees je een aantal korte stukjes over interviewen. Bij elk interview zijn er drie stappen te onderscheiden: Interview In deze instructie lees je een aantal korte stukjes over interviewen. Bij elk interview zijn er drie stappen te onderscheiden: - de voorbereiding - het gesprek - het verslag Wat is een interview?

Nadere informatie

Wat is een sectorwerkstuk?

Wat is een sectorwerkstuk? Het sectorwerkstuk Wat is een sectorwerkstuk? Bij het sectorwerkstuk gaat het om een vakoverstijgende thematiek die past binnen de sector. Het onderwerp moet gaan over een maatschappelijk relevant thema

Nadere informatie

Lesbrief: Mediawijs Thema: Mens & Dienstverlenen in de toekomst

Lesbrief: Mediawijs Thema: Mens & Dienstverlenen in de toekomst Lesbrief: Mediawijs Thema: Mens & Dienstverlenen in de toekomst Copyright Stichting Vakcollege Groep 2015. Alle rechten voorbehouden. Inleiding Dat mensen gebruik maken van media is niet nieuw. Er zijn

Nadere informatie

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen week 17 20 april 2015 - Schrijfopdrachten niveau A, les 1 Les 1: Een overtuigende tekst schrijven Beantwoord deze vragen: Een mooie manier om te herdenken 1. Waarom is het volgens jou belangrijk om de

Nadere informatie

Takenblad Plusklas Ontdekken Periode 2 : Herfstvakantie tot kerstvakantie. Opdracht: Spoorzoekers Van wie is die vingerafdruk?

Takenblad Plusklas Ontdekken Periode 2 : Herfstvakantie tot kerstvakantie. Opdracht: Spoorzoekers Van wie is die vingerafdruk? Takenblad Plusklas Ontdekken Periode 2 : Herfstvakantie tot kerstvakantie Naam : Wat is de bedoeling? Opdracht: Spoorzoekers Van wie is die vingerafdruk? Er is een misdaad gepleegd! Een dief heeft de computer

Nadere informatie

Werkstukken maken op PCBO-Het Mozaiek Groep 6

Werkstukken maken op PCBO-Het Mozaiek Groep 6 We gaan een werkstuk maken en je mag het helemaal zelf doen. Het is helemaal jouw eigen werkstuk. Maar om je even goed op weg te helpen hebben we hieronder alle stapjes even op een rij gezet. Wat moet

Nadere informatie

Hoe bereid ik een spreekbeurt voor?

Hoe bereid ik een spreekbeurt voor? Hoe bereid ik een spreekbeurt voor? Het maken van een spreekbeurt is eigenlijk niets anders dan het schrijven van een informatieve tekst (weettekst). Het is daarom handig om net zo te werk te gaan als

Nadere informatie

In dit thema staat het creëren van een goede groepssfeer centraal.

In dit thema staat het creëren van een goede groepssfeer centraal. Thema 1 De groep? Dat zijn wij! overzicht van de lessen De groep? Dat zijn wij! In dit thema staat het creëren van een goede groepssfeer centraal. Les 1 - Hoe gaat het nu? In deze eerste les na de zomervakantie

Nadere informatie

narratieve zorg Elder empowering the elderly

narratieve zorg Elder empowering the elderly narratieve zorg Elder empowering the elderly huisbezoek 1: KENNISMAKING - 2 - KENNISMAKING - huisbezoek 1- a kennismaking huisbezoek 1: KENNISMAKING a vertrouwelijkheid individueel in teamverband naar

Nadere informatie

Drukte bij de molen groep 5/6

Drukte bij de molen groep 5/6 Verhalend ontwerp over Olie- en Koren Woldzigt in Roderwolde Drukte bij de groep 5/6 Episode 1: Mensen rond 1900 De leerkracht laat een oud kistje of blikje zien. Daarin zitten allemaal kaartjes. Op die

Nadere informatie

PROJECT 2014 FLL WORLD CLASS SM

PROJECT 2014 FLL WORLD CLASS SM PROJECT 2014 FLL WORLD CLASS SM In het FLL World Class SM Project zal jullie team: Een onderwerp kiezen waar jullie enthousiast over zijn of altijd al meer over hebben willen weten. Een innovatieve oplossing

Nadere informatie

ZET DE BOXEN AAN! Kijk op de week. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS

ZET DE BOXEN AAN! Kijk op de week. Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. Materialen. Doelen STERKE SCHAKELS ZET DE BOXEN AAN! Jongeren verkennen verschillende manieren om radio te maken (podcasting, internetradio), beluisteren voorbeelden en zetten de grote lijnen uit voor een eigen radio-uitzending: voor wie?

Nadere informatie

SECTORPROJECT 4 VMBO - T

SECTORPROJECT 4 VMBO - T SECTORPROJECT 4 VMBO - T 2016-2017 handleiding leerlingen inhoud: inleiding stappenplan logboek beoordelingsformulier tijdpad 1 INLEIDING SECTORPROJECT VOOR 4 VMBO-T Alle leerlingen van het vmbo theoretische

Nadere informatie

Mijn leven geschreven

Mijn leven geschreven Mijn leven geschreven Biedt ondersteuning bij het op papier zetten van uw eigen levensverhaal. Zo blijven uw eigen verhalen bewaard voor uw naasten. woord vooraf 1 Woord vooraf In ieder mens schuilt een

Nadere informatie

Werkstuk. En natuurlijk ook spreekbeurt. Gemaakt door: Dimanida Kemkievelden Groep 7abcd

Werkstuk. En natuurlijk ook spreekbeurt. Gemaakt door: Dimanida Kemkievelden Groep 7abcd Werkstuk En natuurlijk ook spreekbeurt Gemaakt door: Dimanida Kemkievelden Groep 7abcd (Op het voorblad komt de titel van je werkstuk, een foto of een plaatje van je onderwerp, je naam en je klas.) Inhoudsopgave

Nadere informatie

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN

SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN Dit thema is opgesplitst in drie delen; gevoelens, ruilen en familie. De kinderen gaan eerst aan de slag met gevoelens. Ze leren omgaan met de gevoelens van anderen. Daarna

Nadere informatie

What s up Zuiderzeeland? maatschappijleer/geschiedenis praktische opdracht

What s up Zuiderzeeland? maatschappijleer/geschiedenis praktische opdracht What s up Zuiderzeeland? Maatschappijleer/ geschiedenis praktische opdracht, 4hv Naam: Klas: Geschiedenis Chronologie In dit onderdeel ga je zelf met je groepje op onderzoek. Je hebt geleerd dat de geschiedenis

Nadere informatie

Wat voor tekst schrijf je en voor wie: een gedicht voor op een poëziekaart. Hoe pak je het schrijven van een gedicht aan?

Wat voor tekst schrijf je en voor wie: een gedicht voor op een poëziekaart. Hoe pak je het schrijven van een gedicht aan? Les 1: Een poëziekaart maken Wat voor tekst schrijf je en voor wie: een gedicht voor op een poëziekaart Lees over Verbonden zijn. Verbonden zijn De Nieuwsbegrip leesles gaat over de ramadan. Tijdens de

Nadere informatie

De stamboom!!!!!!! voor de docent! Hoeveel voorouders heb je als je teruggaat in de tijd?

De stamboom!!!!!!! voor de docent! Hoeveel voorouders heb je als je teruggaat in de tijd? De stamboom voor de docent Hoeveel voorouders heb je als je teruggaat in de tijd? Vooraf.. Je hebt twee ouders. Beiden hebben ze ook twee ouders: je opa en oma. Ook zij hebben weer ouders: je overgrootouders.

Nadere informatie

Tuin van Heden 5 en 6 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij?

Tuin van Heden 5 en 6 Werken met kunst in de paasperiode. Kernles 1: Kunstenaar, wat vertel je mij? Tuin van Heden 5 en 6 Werken met kunst in de paasperiode Opmerking vooraf: Voor de uitwerking van deze lessen hebben we doelen gehaald uit verschillende thema s van de betreffende graad. Na elk doel verwijzen

Nadere informatie

Ontdek de Bibliotheek. Ontdek de Bibliotheek. Ontdek de Bibliotheek

Ontdek de Bibliotheek. Ontdek de Bibliotheek. Ontdek de Bibliotheek Ontdek de Bibliotheek Ontdek de Bibliotheek Ontdek de Bibliotheek Welkom in de bibliotheek. Je gaat op ontdekking in de bibliotheek. Hierbij doe je een onderzoek naar verschillende soorten media; zoals

Nadere informatie

Mini-docu - Les 1 Het begin van je documentaire

Mini-docu - Les 1 Het begin van je documentaire Mini-docu - Les 1 Het begin van je documentaire [Om deze lesbrief in te kunnen vullen heb je de nieuwste versie van Adobe Reader nodig] Naam: Klas: Naam docent: Tijdens dit filmproject ga je de geschiedenis

Nadere informatie

FICTIEDOSSIER NEDERLANDS LEERJAAR 3 EN 4 BK

FICTIEDOSSIER NEDERLANDS LEERJAAR 3 EN 4 BK FICTIEDOSSIER NEDERLANDS LEERJAAR 3 EN 4 BK Pagina 0 WOORD VOORAF Je zit nu in 3 VMBO en het eindexamen lijkt nog ver weg... Maar niets is minder waar. Dit jaar start je namelijk al volop met de voorbereidingen

Nadere informatie

THEMA 9: MIJN OMA EN OPA WONEN IN BRAZILIË. webversie

THEMA 9: MIJN OMA EN OPA WONEN IN BRAZILIË. webversie THEMA 9: MIJN OMA EN OPA WONEN IN BRAZILIË 2 Onze wereld is een wereld van verschil. Geen twee mensen zijn gelijk. Samenleven in diversiteit is de uitdagende maar verrijkende opdracht. Zo groeit, voorbij

Nadere informatie

DOOR KIRSTEN DE MAESSCHALK MAITHÉ DILLE KATIA WOLFF

DOOR KIRSTEN DE MAESSCHALK MAITHÉ DILLE KATIA WOLFF VOOR RG 1.2 DOOR KIRSTEN DE MAESSCHALK MAITHÉ DILLE KATIA WOLFF INHOUD Woordje van het Huis van het Nederlands en het Red Star Line Museum Doelgroep Algemene doelstelling Lespakket LESBLOK 1 IN DE KLAS

Nadere informatie

JE EIGEN BUURT OMSTREEKS 1935

JE EIGEN BUURT OMSTREEKS 1935 1 VIDEO/FILM Maak een video over jouw buren of buurt over de tijd van ongeveer 1930-1935. Enkele ideeën: Interview met buurtbewoner Misschien wonen er nog wel mensen in jouw buurt die je kunt interviewen

Nadere informatie

Rotterdams Ambassadrices Netwerk

Rotterdams Ambassadrices Netwerk De ambassadrice als werver van inburgeraars 1. Inleiding; eigen ervaringen 2 A. Wat is werven 2 B. Het belang van werven 2 C. Verwachtingen 3 D. Rollenspel 4 E. Opdracht 4 2. Voortraject: 4 A. Doel 4 B.

Nadere informatie

Spreekbeurt, en werkstuk

Spreekbeurt, en werkstuk Spreekbeurt, krantenkring en werkstuk Dit boekje is van: Datum spreekbeurt Datum krantenkring Inleverdatum werkstukken Werkstuk 1: 11 november 2015 Werkstuk 2: 6 april 2016 Bewaar dit goed! Hoe bereid

Nadere informatie

Lees samen de opdrachten door. Verdeel de opdrachten. Leg jullie afspraken vast in het Plan van Aanpak (zie bijlage 1). Nu kunnen jullie starten.

Lees samen de opdrachten door. Verdeel de opdrachten. Leg jullie afspraken vast in het Plan van Aanpak (zie bijlage 1). Nu kunnen jullie starten. Perspectief 3e editie 1 (t)hv Project Feest 1 Start Feestvieren hoort bij het leven. Als het niet af en toe feest is, wordt het allemaal wel erg saai! Een feestdag is een dag die als het ware apart is

Nadere informatie

WERKBLAD 1. EIGEN GEDRAG IN HET VERKEER

WERKBLAD 1. EIGEN GEDRAG IN HET VERKEER WERKBLAD 1. EIGEN GEDRAG IN HET VERKEER 1. Verplaatsing 1. Beschrijf hieronder wat je het voorbije weekend hebt gedaan. Heb je hobby s? Ga je naar de jeugdbeweging? Naar de muziekschool? Op stap met vrienden?

Nadere informatie

RSC PROFIELWERKSTUK 2008 / 2009 PLAN VAN AANPAK EN LOGBOEK

RSC PROFIELWERKSTUK 2008 / 2009 PLAN VAN AANPAK EN LOGBOEK Beste leerling, RSC PROFIELWERKSTUK 2008 / 2009 PLAN VAN AANPAK EN LOGBOEK Voor je ligt het Logboek dat je gaat gebruiken bij het maken van je profielwerkstuk. Aan het eind van de komende 2 weken lever

Nadere informatie

Webquest Europese Unie groep 3

Webquest Europese Unie groep 3 Webquest Europese Unie groep 3 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Hanne Vandenbussche 08 August 2011 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/32194 Dit lesmateriaal is

Nadere informatie

Ontdek de Bibliotheek

Ontdek de Bibliotheek Ontdek de Bibliotheek Welkom in de bibliotheek. Je gaat op ontdekking in de bibliotheek. Hierbij doe je een onderzoek naar verschillende soorten media; zoals boeken, tijdschriften, video, audio etc. Zo

Nadere informatie

Verslag inspiratie dag lokaal cultuureducatiebeleid

Verslag inspiratie dag lokaal cultuureducatiebeleid Verslag inspiratie dag lokaal cultuureducatiebeleid P12 Culturele diversiteit in erfgoedprojecten Hoe kan u een breed en divers spectrum van mensen in uw gemeente betrekken bij het lokale erfgoed? Het

Nadere informatie

Gotcha. Marielle van Rijn. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73011

Gotcha. Marielle van Rijn. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73011 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Marielle van Rijn 11 May 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/73011 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

1.1 Vragenlijst: Wat ik leuk Vind

1.1 Vragenlijst: Wat ik leuk Vind 1.1 Vragenlijst: Wat ik leuk Vind 1. Wat kijk je graag op tv? 2. Wat is je lievelingsfilm? 3. Wat doe je op internet? 4. Welke games speel je? 5. Waar praat je over op facebook, twitter, enzo? 6. Wat doe

Nadere informatie