NHL Certiked ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Opleiding Chemische Technologie van de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "NHL Certiked ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Opleiding Chemische Technologie van de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden"

Transcriptie

1 ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Opleiding Chemische Technologie van de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden CROHO-nummer aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 28 mei 2004 en 18 juni 2004 Identificatie... 2 Managementsamenvatting... 3 Bevindingen... 4 Bijlage 1: Stage- en afstudeerrapporten Bijlage 2: Samenstelling visitatieteam Bijlage 3: Programma van de visitatie Bijlage 4: Domeinspecifiek kader Bijlage 5: Documentenlijst Bijlage 6: Onafhankelijkheidsverklaringen De verantwoordelijke teamleider: ir. R.S. Kloosterman namens deze, C.F.M. van Strien Certiked 22 maart 2005 Pagina 1 van 30

2 Identificatie Noordelijke Hogeschool Leeuwarden Tesselschadestraat HB Leeuwarden Telefoon: Website: Scope en doel De visitatie heeft betrekking op: Noordelijke Hogeschool Leeuwarden HBO opleiding Chemische Technologie Voltijd Locatie Agora, Van Hall Instituut Doel van het onderzoek is te beoordelen in welke mate het NVAO skader d.d.februari 2003 adequaat wordt afgedekt. Teamsamenstelling Teamleider: Extern deskundige: Secretaris: Studentlid: ir. R.S. Kloosterman mw dr. M.S. Leloux dr.w.m.j. Flapper mw J.G. van Bemmel BSc Werkwijze De opleiding heeft een zelfevaluatie opgesteld ten aanzien van de gevisiteerde opleiding en deze doen toekomen aan het visitatieteam op 14 mei Het visitatieteam heeft een voorbereidende bijeenkomst gehad op 18 mei. De Eerste Visitatie is uitgevoerd op 28 mei 2004; de Tweede Visitatie is uitgevoerd op 18 juni Na de eerste visitatiedag is op verzoek van het Certiked team nog een aanvullend document gemaakt. Het conceptrapport is in november 2004 toegezonden aan het management van de opleiding. Op 4 maart 2005 zijn schriftelijke reacties opgesteld door de opleiding, die mede hebben geleid tot onderhavig definitief rapport. In de aanloop naar de visitatie is er tweemaal een bijeenkomst geweest tussen leden van het visitatieteam en vertegenwoordigers van de Hogeschool. Deze bijeenkomsten hadden alle een voorlichtend en planningstechnisch karakter. Pagina 2 van 30

3 Managementsamenvatting Op 28 mei en 18 juni heeft een visitatieteam van Certiked een visitatie uitgevoerd bij de opleidingen Biotechnologie en Chemische Technologie van de Noordelijke Hogeschool te Leeuwarden. Doelstelling van de visitatie was het uitvoeren van een toetsing van de kwaliteit van de opleiding met als referentie het beoordelingskader van de NVAO. Vanwege de nauwe verbondenheid van de beide opleidingen hebben tijdens de visitatie alle activiteiten voor beide opleidingen synchroon plaats gevonden. In de rapportage worden de beide opleidingen apart beschreven omdat accreditatie voor elke opleiding apart moet plaats vinden. Dit rapport heeft betrekking op de opleiding Chemische Technologie (CT). De opleiding CT gaat uit van het beroepsprofiel Chemische Technologie dat is opgesteld door het COLP (Clusteroverleg Laboratorium- en Procestechnologie). Daaruit zijn de eindkwalificaties afgeleid. De opleiding heeft een gemeenschappelijke propedeuse met de twee laboratoriumopleidingen. De opleiding heeft een zeer kleine omvang, in de hoofdfase studeren circa twintig studenten Bij de inrichting en uitvoering van het onderwijs is de opleiding erin geslaagd om de kleinschaligheid te benutten. Er wordt voornamelijk gewerkt in projecten waarbij de aanwezigheid van de docent slechts in beperkte mate noodzakelijk is. Een projectgroepje is doorgaans het hele cohort. Het onderwijs is ingericht volgens het onderwijsconcept van de Hogeschool (studentgericht, beroepsgericht en gericht op persoonlijkheidsvorming) en is geordend volgens vier leerlijnen. Het onderwijs is overwegend competentiegericht vorm gegeven. Deze inrichting van het onderwijs wordt verder vormgegeven binnen de nieuw te vormen afdeling Life Sciences. Het visitatieteam van Certiked heeft vastgesteld dat conform de toetsing aan het NVAObeoordelingskader onderstaande beoordelingskwalificaties van toepassing zijn. Alle facetten zijn goed of voldoende beoordeeld; alle onderwerpen zijn dientengevolge als voldoende beoordeeld. Goed De opleiding is goed beoordeeld op de volgende punten: de omvang en verdeling van de studielast de aansluiting met de vooropleiding en het EVC-beleid. de kwaliteit van het docerend personeel de evaluatie van resultaten het gerealiseerde eindniveau en het afstudeerrendement. Voldoende De overige facetten zijn voldoende beoordeeld. Verbeterpunten Er kunnen enkele verbeterpunten worden benoemd: de competentiegerichtheid van het programma kan nog verder worden vorm gegeven de toetsing van de niet-technische competenties dient wat meer expliciet te zijn. Pagina 3 van 30

4 Bevindingen Hieronder zijn de bevindingen van het visitatieteam weergegeven. De bevindingen zijn geordend volgens de NVAO-criteria die horen bij de betreffende onderwerpen en facetten. Er zijn 21 facetten, die verdeeld zijn over zes onderwerpen: 1. doelstellingen opleiding 2. programma 3. inzet personeel 4. voorzieningen 5. interne kwaliteitszorg 6. resultaten. De NVAO-criteria (de facetten) worden weergegeven in de omlijnde vakken alsmede het oordeel van het visitatieteam. Daarna wordt een beschrijving gegeven van de bevindingen betreffende het facet waarna een beoordeling ten aanzien van het facet wordt gegeven op basis van de toetsing aan het NVAOcriterium. Het Onderwijskundig kader: de missie van de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden De Noordelijke Hogeschool Leeuwarden (NHL) verzorgt hoger beroepsonderwijs op maat voor de kennismaatschappij van morgen. Het onderwijsconcept is gericht op het ontplooien van individuele talenten en nauwe aansluiting bij de praktijk. Via onder meer stages, toegepast onderzoek, consultancy, opleiding, training en ICT-toepassingen wordt kennis uitgewisseld met bedrijven en instellingen. Studenten kunnen rekenen op een eigentijdse, praktijkgerichte HBO-opleiding die hen voorbereidt op de kennismaatschappij van morgen. Tijdens de opleiding wordt veel aandacht besteed aan samenwerken, sociale vaardigheden en praktijk. Het laatste in de vorm van projectonderwijs en afstudeeropdrachten. De Hogeschool voert een strategisch en onderwijskundig beleid dat kaders schept waarbinnen de opleiding kan functioneren. Dit beleid is vastgelegd in een aantal beleidsdocumenten, zowel op het centrale niveau als het decentrale (Instituut Techniek). De documenten dragen fraaie namen als Joggelen en Potmarge. Pagina 4 van 30

5 1. Onderwerp: doelstellingen opleiding 1.1 Domeinspecifieke eisen: de eindkwalificaties van de opleiding sluiten aan bij de eisen die door vakgenoten en de beroepspraktijk gesteld worden aan een opleiding in het betreffende domein. : voldoende De eindkwalificaties die de opleiding hanteert worden ontleend aan het Beroepsprofiel Chemische Technologie dat is opgesteld door het LOCT (landelijk overleg Chemische Technologie), onderdeel van het COLP (Clusteroverleg Laboratorium en Procestechnologie). Dit beroepsprofiel is opgesteld door docenten van CT-opleidingen in overleg met vertegenwoordigers van het beroepenveld en is na vaststellen goedgekeurd door de HBO-raad. De beroepscompetenties van de HBO-bachelor Chemische Technologie zijn de volgende: onderzoeken ontwikkelen experimenteren beheren / coördineren adviseren / in- en verkopen instrueren / coachen leiding geven / managen leren leren besef van maatschappelijke verantwoordelijkheid. Dit beroepsprofiel is enigszins gedateerd. Het zal verder ontwikkeld gaan worden in de richting van competentiegericht onderwijs. Deze ontwikkeling loopt synchroon met de onderwijskundige en organisatorische ontwikkeling in de richting van een instituut Life Sciences waarin de opleiding Chemische Technologie zal worden opgenomen. Het beroepsprofiel zal daardoor enigszins aangepast worden. Deze aanpassing vindt plaats in overleg met deskundigen uit het werkveld. De opleiding Chemische Technologie heeft ervoor gekozen geen specifiek regionale inkleuring te geven aan het opleidingsprogramma, een mogelijkheid die binnen de landelijk gedefinieerde competenties aanwezig is. De stagiaires en afgestudeerden van de opleiding werken in bedrijven door het hele land, waardoor het niet zinvol is om regio-specifieke onderdelen in het programma op te nemen. De eindkwalificaties van de opleiding worden regelmatig geëvalueerd door: deelname aan landelijk overleg (LOCT) met betrekking tot het beroepsprofiel binnen dit overleg vindt ook toetsing plaats met dat van andere instituten terugkoppeling van de ervaringen van docenten bij de begeleiding van stages en afstudeeropdrachten evaluatie van het verloop van stages en afstudeeropdrachten overleg met deskundigen uit het werkveld in de beroepenveldadviescommissie enquêteren van alumni. Pagina 5 van 30

6 Het visitatieteam heeft geconstateerd dat de eindkwalificaties van de opleiding gebaseerd zijn op de eisen van het beroepenveld en de eisen van vakgenoten en voorts dat de eindkwalificaties regelmatig geëvalueerd worden om de opleiding up-to-date te houden. Er is op dit moment sprake van een overgangssituatie waarin nog gewerkt wordt met een wat gedateerd profiel. Op grond daarvan komt het team tot een voldoende beoordeling. 1.2 Niveau: de eindkwalificaties van de opleiding sluiten aan bij algemene, internationaal geaccepteerde beschrijvingen van de kwalificaties. : voldoende De eindkwalificaties van de opleiding worden zeer nauwkeurig gedefinieerd in het Landelijk opleidingsprofiel HBO-ingenieur Chemische Technologie dat is opgesteld door het Landelijk Overleg Chemische Technologie. Het opleidingsprofiel is afgeleid van het beroepsprofiel dat is vastgesteld door het COLP (Clusteroverleg Laboratorium en Procestechnologie). Daarmee conformeert de opleiding zich aan de eindkwalificaties van de opleidingen HBO-Chemische Technologie in Nederland. Landelijk opleidingsprofiel: Er worden vier kwalificatieniveaus onderscheiden: U (uitvoerend) effectief gedrag vertonen als de omgeving daartoe directe aanleiding geeft trefwoorden: uitvoerend, in opdracht van O (oplossend) effectief gedrag vertonen op basis van eigen initiatief trefwoorden: oplossen, analyseren I (integrerend) effectief gedrag van de directe omgeving versterken trefwoorden: integreren, ontwikkelen, transfer van kennis en vaardigheden G(enerverend) effectief gedrag van de beroepsgroep verhogen trefwoorden: genereren van kennis, vaardigheden Het niveau waaraan een afgestudeerde chemisch technoloog tenminste moet voldoen wordt hieronder als volgt omschreven; dit is het minimale niveau, opleidingen kunnen kiezen voor een hoger niveau. Competentie / Kwalificatieniveau U O I G 1 Onderzoeken X X 2 Ontwikkelen X X 3 Experimenteren X X 4 beheren / coördineren X 5 adviseren / in- en verkopen 6 instrueren / coachen 7 leiding geven / managen X X 8 leren leren X X 9 besef van maatschappelijke verantwoordelijkheid X X De competenties van het beroepsprofiel worden in het landelijk opleidingsprofiel nader uitgewerkt. Pagina 6 van 30

7 Toetsing van deze competenties aan de Dublin Descriptoren leidt tot de volgende analyse: Kennis en inzicht zijn een belangrijk onderdeel van de competenties onderzoeken, ontwikkelen, experimenteren, beheren/coördineren, instrueren/coachen en adviseren/in- en verkopen. Toepassen van kennis en inzicht speelt een belangrijke rol binnen de competenties onderzoeken, ontwikkelen, experimenteren en beheren/coördineren. Oordeelsvorming is van belang binnen de competenties onderzoeken, ontwikkelen, experimenteren, beheren/coördineren, adviseren /in- en verkopen en besef van maatschappelijke verantwoordelijkheid. Communicatie is een belangrijk onderdeel van de competenties besef van maatschappelijke verantwoordelijkheid, onderzoeken, beheren/coördineren, adviseren/in- en verkopen, instrueren/coachen en leiding geven/managen. Leervaardigheden zijn aan de orde binnen de competenties instrueren/coachen, leiding geven/managen, besef van maatschappelijke verantwoordelijkheid en leren leren. Uit deze analyse kan worden geconcludeerd dat het niveau van de bachelor zoals dat is vastgelegd in de Dublin Descriptoren, herkenbaar in het opleidingsprofiel van de CT-bachelor is opgenomen. Het visitatieteam heeft geconstateerd dat de Dublin Descriptoren binnen de beschreven competenties voldoende worden afgedekt waardoor de opleiding het vereiste niveau heeft. Het team komt derhalve tot een voldoende beoordeling van dit aspect. 1.3 Oriëntatie HBO: de eindkwalificaties van de opleiding zijn mede ontleend aan de door of met het relevante beroepenveld opgestelde beroepsprofielen en/of beroepscompetenties. Een HBO-bachelor heeft de kwalificaties voor het niveau van een beginnend beroepsbeoefenaar in een specifiek beroep of in een samenhangend spectrum van beroepen waarvoor een HBOopleiding vereist of dienstig is. : goed Uit het door de opleiding gehanteerde beroepsprofiel (opgesteld door LOCT) kunnen de kwalificaties worden afgeleid waaraan een beginnend beroepsbeoefenaar moet voldoen. Binnen het beroepenveld worden door afgestudeerde chemisch technologen de volgende rollen vervuld: Rollen Maken (M) Sturen (S) Vertalen (V) uitvoeringsvormen ontwerpen/ontwikkelen construeren uitvoeren onderhouden en optimaliseren coördineren leiding geven instrueren/begeleiden/presenteren implementeren commercieel toepassen Pagina 7 van 30

8 De opleiding vertaalt dit naar de volgende beschrijving van de kwalificaties die een beginnend beroepsbeoefenaar dient te hebben; een afgestudeerd chemisch technoloog: Kan bij researchwerkzaamheden van chemisch of chemisch technologische aard zelfstandig experimenten opzetten, uitvoeren of er leiding aan geven; hij zal de resultaten moeten kunnen beoordelen, analyseren en interpreteren. Kan bij product- of procesontwikkeling nieuwe technieken of methoden beoordelen en introduceren. Heeft inzicht in de relatie tussen chemische structuur en product- of materiaaleigenschappen en kan inschatten welke parameters van belang zijn bij de modificatie van die eigenschappen; daartoe beschikt hij over een degelijke chemische basiskennis. Beschikt over kennis van instrumentele technieken, die relevant zijn voor product- of materiaalkundig onderzoek. Heeft inzicht in procesontwerp, procesregeling en -besturing en kan de invloed van procesvariabelen op de optimalisering van zowel proces als product beoordelen; daartoe beschikt bij over degelijke procestechnologische kennis. Bezit voldoende kennis van informatietechnologie om procestechnologische problemen met betrekking tot automatisering, optimalisering en softwareapplicaties te kunnen oplossen of in ieder geval te kunnen begrijpen. Is in staat om problemen in de bedrijfsvoering of productie (bediening, beheersing, onderhoud) door analytisch denken en in samenwerking met anderen, op te lossen ("trouble shooting"). Heeft inzicht in de milieubelasting van producten, bijproducten en afvalproducten, alsmede veiligheidsaspecten en kan de gevolgen en verspreiding van chemische componenten in het milieu (bodem, water, lucht) inschatten. Deze competenties zijn van toepassing voor een beginnend Chemisch technoloog; zij omvatten een deel van de competenties van het volledige opleidingsprofiel dat bij facet 1.2 staat beschreven. Het niet genoemde deel van de competenties (instrueren/coachen en leiding geven/managen onder andere) wordt actueel na enkele jaren werkervaring. De kwaliteiten waarmee de afgestudeerden de arbeidsmarkt betreden worden regelmatig geëvalueerd door: terugkoppeling van de ervaringen van docenten bij de begeleiding van stages en afstudeeropdrachten overleg met deskundigen uit het werkveld in de beroepenveldadviescommissie enquêteren van alumni. De resultaten van deze evaluaties worden gebruikt voor verbeteringen in het onderwijs. De opleiding heeft de eisen waaraan een beginnend beroepsbeoefenaar moet voldoen nauwkeurig omschreven. Uit gesprekken met alumni en vertegenwoordigers van het werkveld kan worden opgemaakt dat de afgestudeerden in het algemeen heel ruim voldoen aan deze eisen. Daarom beoordeelt het visitatieteam dit aspect als goed. ten aanzien van het onderwerp Doelstellingen opleiding Op grond van de constatering dat alle onderliggende facetten tenminste als voldoende beoordeeld zijn, beoordeelt het Certiked visitatieteam dit onderwerp in totaliteit als voldoende. Pagina 8 van 30

9 2. Onderwerp: programma 2.1 Eisen HBO: kennisontwikkeling door studenten vindt plaats via vakliteratuur, aan de beroepspraktijk ontleend studiemateriaal en via interactie met de beroepspraktijk en/of (toegepast) onderzoek. Het programma heeft aantoonbare verbanden met actuele ontwikkelingen in het vakgebied / de discipline. Het programma waarborgt de ontwikkeling van beroepsvaardigheden en heeft aantoonbare verbanden met de actuele beroepspraktijk. : goed De gebruikte literatuur is actueel, op de boekenlijst staan vooral standaardwerken.modulebeschrijvingen worden regelmatig bijgesteld om nieuwe ontwikkelingen bij te houden. De meeste standaardwerken zijn in het Engels geschreven. Het gebruik van de Engelse taal levert geen speciale problemen op, studenten en afgestudeerden blijken deze taal zowel actief als passief te beheersen op een adequaat niveau. Colleges worden uitsluitend in het Nederlands gegeven. Aan verslagen wordt een summary toegevoegd. In de theorielessen worden veel voorbeelden uit de beroepspraktijk verwerkt. Regelmatig worden excursies georganiseerd naar bedrijven. In het tweede en vierde jaar van de opleiding wordt door de studenten vooral in projecten gewerkt. De opdrachten die in deze projecten bewerkt worden komen tot stand in samenwerking met bedrijven. Het derde jaar bestaat uit een stage van twee semesters, het vierde jaar uit een binnenschools semester en een externe afstudeeropdracht. Deze afstudeeropdracht heeft meestal betrekking op onderzoek en optimalisatie van een productieproces. De opleiding kent een bijzondere opbouw van de hoofdfase vanwege het feit dat de studentenaantallen zeer klein zijn. Een cohort in de hoofdfase bestaat dikwijls uit gemiddeld tien studenten. Traditionele onderwijsvormen zoals klassikale practica en colleges worden daarom niet aangeboden, enerzijds vanwege de ongeschiktheid van deze werkvormen voor heel kleine groepjes, anderzijds vanwege het kostenaspect. De opleiding gaat met dit ongemak creatief om. In de aanloop naar het competentiegericht onderwijs wordt de inhoud van het onderwijs geactualiseerd en gemoderniseerd binnen themakaders (zie ook facet 1.1). De nadruk ligt op zelfstandig door studenten uit te voeren projecten, waarin naast technische kwalificaties ruim aandacht wordt gegeven aan gedragscompetenties: besluitvaardigheid, zelfstandigheid, samenwerking en kennistransfer. Het traditionele rekenwerk krijgt in deze opzet veel minder aandacht. Door deze verandering in de vormgeving wordt beter aangesloten bij de werkwijze van de verwante opleiding Biotechnologie, waar alle CT-docenten ook werkzaam zijn en waarmee de opleiding samengaat in het nieuw op te richten instituut Life Sciences. Door de projecten en de stages worden de studenten gedurende de gehele postpropedeutische fase geconfronteerd met de beroepspraktijk, terwijl de opleiding via de daarbijbehorende contacten voortdurend overlegt met het bedrijfsleven waardoor de actualiteit van het programma wordt geborgd. Veranderingen in het programma en de studieroutes van de studenten als gevolg van de actualisering kunnen vanwege de kleinschaligheid van de opleiding heel flexibel doorgevoerd worden. Via enquêtes in het beroepenveld en bij alumni van de opleiding wordt de actualiteit van het programma bewaakt en zonodig bijgesteld. Pagina 9 van 30

10 Het visitatieteam heeft vastgesteld dat kennisontwikkeling door studenten op adequate wijze plaats vindt, dat het programma duidelijke verbanden heeft met de beroepspraktijk en dat nieuwe ontwikkelingen in het beroepenveld opgenomen worden in het opleidingsprogramma. Vanwege de creatieve wijze waarop de opleiding dit realiseert beoordeelt het visitatieteam dit facet als goed. 2.2 Relatie tussen doelstellingen en inhoud programma: het programma is een adequate concretisering van de eindkwalificaties qua niveau, oriëntatie en domeinspecifieke eisen. De eindkwalificaties zijn adequaat vertaald in leerdoelen van (onderdelen van) het programma De inhoud van het programma biedt de studenten de mogelijkheid om de geformuleerde eindkwalificaties te bereiken : voldoende De doelstelling van de opleiding is studenten op te leiden tot chemisch technoloog: ingenieurs die zich bezighouden met het ontwikkelen, aanpassen, bedrijven en onderhouden van chemische en fysische processen zoals die met name industrieel worden toegepast. De afgestudeerd chemisch technoloog dient daarom kennis en vaardigheden te hebben op de volgende terreinen: fysische transportverschijnselen unit operations chemische reactorkunde en bioreactoren processimulatie en meet- en regeltechniek milieukunde materialen kwaliteitsanalyse. Het curriculum is ontworpen op basis van de eindkwalificaties, er zijn voor alle studieonderdelen leerdoelen geformuleerd. De opleiding streeft ernaar dat de eindkwalificaties overeenkomen met de optelsom van de leerdoelen van de aparte studieonderdelen. De leerdoelen per onderdeel worden allemaal getoetst. Het opleidingsprogramma van de propedeuse is voor 80% identiek voor de drie LPT-opleidingen. In het propedeuseprogramma wordt veel aandacht besteed aan technische competenties; hoewel de niettechnische competenties deel uitmaken van het programma zijn zij bij de uitvoering vooral impliciet aanwezig. Belangrijke vakken in de hoofdfase zijn: procesdynamica, chemische reactorkunde, technische scheidingsmethoden en bioprocestechnologie. In de hoofdfase worden niet alle verplichte vakken aangeboden vanwege de geringe omvang van de groepen. Aan de hand van goede voorbeelden wordt de studenten duidelijk gemaakt welke denkwijzen relevant zijn voor het oplossen van de problemen in de beroepspraktijk. De inhoud van het aangeboden onderwijs en de sterke binding met de beroepspraktijk leidt ertoe dat de studenten door het volgen van de opleiding in staat gesteld worden om de eindkwalificaties van de opleiding te bereiken. Het opleidingsprogramma wordt regelmatig beoordeeld door een goed functionerende opleidingsadviesraad. Pagina 10 van 30

11 In het overleg binnen de onderwijscommissie wordt het programma regelmatig geëvalueerd. Daarnaast wordt via de studentevaluaties de relatie tussen doelstellingen en inhoud verbeterd bijvoorbeeld door invoering of verzwaring van bepaalde vakken. Het visitatieteam is van oordeel dat de relatie tussen doelstellingen en inhoud van het programma goed herkenbaar is. Omdat het nagestreefde niveau naar het oordeel van het visitatieteam ambitieuzer zou kunnen zijn, wordt de relatie tussen doelstellingen en inhoud van het programma als voldoende beoordeeld. 2.3 Samenhang programma: studenten volgen een inhoudelijk samenhangend studieprogramma. : voldoende De samenhang in het programma wordt bewaakt door leerlijnen en vakkenstructuren. Er zijn drie leerlijnen: de conceptuele, de vaardigheidsleerlijn en de integrale leerlijn. De conceptuele leerlijn is vooral gericht op de theoretische kennis die de CT-bachelor nodig heeft. De vaardigheidsleerlijn is gericht op de praktische vaardigheden die een CT-bachelor nodig heeft. De integrale leerlijn heeft betrekking op de competenties: theoretische kennis en praktische vaardigheden toe kunnen passen in een beroepscontext (projecten, stages, afstuderen), beroepshouding en reflectie op het eigen functioneren. De samenhang binnen een vak wordt bewaakt door de vakstructuur. Een vakstructuur kan lineair zijn, concentrisch of thematisch. Het eerste jaar bestaat uit een gemeenschappelijke propedeuse van drie verschillende opleidingen, die alle drie onderwijseenheden verzorgen die een oriënterend karakter hebben voor de betreffende opleiding. De oriëntatie op CT in de propedeuse wordt verbeterd op verzoek van de studenten. Het programma in de hoofdfase wordt grotendeels in de vorm van opdrachten aangeboden; daardoor is er sprake van samenhang en behoren naast kennis en vaardigheden ook competenties tot de leerdoelen. Het vak unit operations komt als geheel niet meer voor, er wordt een keuze gemaakt uit de vele mogelijkheden die er zijn, in overleg met het bedrijfsleven en in relatie met de uit te voeren opdrachten. Om de samenhang met het programma te borgen vinden af en toe bedrijfspresentaties plaats. De opdrachten worden in de loop van de studie steeds complexer. Studenten kunnen het tempo van de studie in hoge mate zelf bepalen vanwege het zelfstandig en projectmatig werken. Studenten die elders relevante competenties hebben verworven kunnen vrijstelling krijgen voor de betreffende programmaonderdelen. Voor de betreffende student wordt een passende studieroute gemaakt. Structureel komt dit voor bij studenten met een VWO-diploma of een diploma van een verwante MBOopleiding. Studenten wordt regelmatig gevraagd hun mening geven over de samenhang in het programma via de studentevaluaties. De samenhang in het programma wordt vooral geborgd door de leerlijnen. Deze leerlijnen komen vooral tot hun recht in een competentiegericht curriculum. In het bestaande, wat gedateerde programma, is dat minder duidelijk het geval. Het visitatieteam beoordeelt dit facet daarom als voldoende. Pagina 11 van 30

12 2.4 Studielast: het programma is studeerbaar doordat factoren, die betrekking hebben op dat programma en die de studievoortgang belemmeren zoveel mogelijk worden weggenomen. : goed Het opleidingsprogramma is beschreven in de studiegids. Er is een jaarrooster waarin de studieactiviteiten (inclusief toetsweken) zijn vastgelegd en waarin de procedures staan beschreven. Studenten worden daardoor in staat gesteld een studieplanning te maken. Omdat het aantal studenten erg klein is kan in veel opzichten maatwerk worden geboden waar het betreft de verdeling van de studielast in de tijd. De informatievoorziening aan studenten voldoet, alleen het toetsrooster komt soms wat laat. De formele studielast is hoog, het cursusjaar is ingedeeld in vijf blokken van acht weken, waardoor de nominale studiebelasting komt op gemiddeld 42 uur per week. De studentenenquêtes bevestigen dat de studielast als hoog wordt ervaren, 35% vindt de opleiding te zwaar. Toch besteden volgens deze enquête de studenten meestal minder dan 40 uur per week aan de studie. Hoewel de studielast hoog is, is de opleiding terughoudend in het lichter maken van het programma, gezocht wordt naar een goed evenwicht tussen omvang van de studielast en de noodzakelijke kwaliteit. Uit exitinterviews blijkt dat de studielast vrijwel nooit de reden is voor het staken van de studie, meestal is een gebrek aan motivatie en interesse de oorzaak. De studielast is onderwerp van studentenenquêtes; onevenwichtigheden in de verdeling van de studielast worden opgelost in overleg met de studenten. Omdat de opleiding de verdeling van de studielast duidelijk op de studenten afstemt beoordeelt het visitatieteam het facet studielast als goed. 2.5 Instroom: het programma sluit qua vorm en inhoud aan bij de kwalificaties van de instromende studenten: VWO, HAVO, middenkaderopleiding of specialistenopleiding (WEB) of daarmee vergelijkbare kwalificaties, blijkend uit toelatingsonderzoek. : goed Het programma sluit aan bij een instroom met HAVO-, VWO- of MBO-diploma. Mede vanwege de kleinschaligheid van de opleiding kan er optimaal aandacht worden gegeven aan de aansluiting met de vooropleiding. Er bestaat een mogelijkheid voor vrijstellingen op basis van eerder verworven competenties. Studenten met VWO-vooropleiding of MBO-procestechniek krijgen een turboroute aangeboden, waardoor zij in 3 resp. 2,5 jaar kunnen afstuderen. Studenten die ouder zijn dan 21 jaar kunnen via een intake gesprek toegelaten worden ook al hebben ze niet het vereiste diploma. Voor havisten hanteert de opleiding een ruim toelatingsbeleid, waarin ook de profielen E&M en C&M toelating geven mits natuurkunde in het vakkenpakket voorkomt. Ook studenten met een niet passend MBO-diploma krijgen een intake gesprek waarin gewezen wordt op de aansluitproblemen die mogelijk kunnen ontstaan. Een potentiële student kan in zo n geval het - niet bindende - advies krijgen om aan een andere opleiding te gaan studeren. Pagina 12 van 30

13 Studenten die formeel wel gekwalificeerd zijn maar toch deficiënties blijken te hebben worden ondersteund door verwijzing naar aanvullende literatuur en informatie. Vanwege de zorgvuldigheid en de flexibiliteit van het instroombeleid beoordeelt het visitatieteam dit facet als goed. 2.6 Duur: de opleiding voldoet aan de formele eisen met betrekking tot de omvang van het curriculum: 240 studiepunten. : voldoende De studielast van de opleiding bedraagt 240 ECTS-punten, verdeeld over vier jaren van 60 studiepunten. De studiepunten worden gelijkmatig over het jaar verdeeld via een jaarrooster dat bestaat uit vijf perioden. Voor een evenwichtige verdeling over de perioden is een overzicht gemaakt: het macrorooster. Het aantal contacturen is beperkt: maximaal 25% van de studietijd voor theoretische vakken, maximaal 60% voor de practica. Dit relatief kleine aantal wordt door de studenten positief gewaardeerd. De opleiding heeft het programma via o.m. het macrorooster op evenwichtige wijze verdeeld over de 240 studiepunten; het visitatieteam beoordeelt dit facet daarom als voldoende. 2.7 Afstemming tussen vormgeving en inhoud: het didactisch concept is in lijn met de doelstellingen. De werkvormen sluiten aan bij het didactisch concept. : voldoende Het opleidingsprogramma wordt op dit moment vormgegeven volgens het onderwijsconcept van de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden: beroepsgericht, studentgericht en gericht op persoonlijkheidsvorming. Daarom ligt de nadruk op toepassen van kennis, meer dan op het aanbieden daarvan door de opleiding. De studenten dienen zich de benodigde kennis uiteraard wel eigen te maken. Binnen de leerstof wordt gekeken naar de drie leerlijnen: conceptuele, vaardigheden-, en integrale leerlijn. Het aangeboden leerproces wordt wel vergeleken met een huis waarvan de bestudering begint met het dak en eindigt met de fundamenten. Studenten zijn positief over deze benadering, het sluit goed aan bij de doelstellingen van de opleiding. De vormgeving van het onderwijs wordt als volgt gekenmerkt: het leren vindt actief en zelfstandig plaats, de student is verantwoordelijk voor het eigen leerproces de leerstof is gericht op en afgeleid van de praktijk en het beroep inhoud en organisatie van het onderwijs zijn studentgericht: het leerproces van de student staat centraal. In de uitvoering worden deze uitgangspunten als volgt zichtbaar: in het eerste jaar worden drie studiepunten besteed aan een oriëntatieproject voor CT in het tweede jaar worden zes studiepunten besteed aan bedrijfsprojecten Pagina 13 van 30

14 in de hoofdfase van de opleiding wordt 50% van de tijd besteed aan stages en afstuderen er wordt veel tijd wordt besteed aan projecten, er zijn maar zeer weinig theorie- en praktijklessen per module wordt de onderwijswerkvorm veranderd als dat voor de studenten beter is het verband tussen theorie en praktijk ontstaat vooral binnen de projecten projecten zijn praktijkgerelateerde casussen communicatieve vaardigheden komen impliciet aan de orde in projecten, stages en afstudeeropdracht. De didactische opzet en de werkvormen zijn onderdeel van de studentenenquêtes en worden regelmatig met studenten besproken. De afstemming tussen vormgeving en inhoud voldoet in de huidige situatie aan de eisen, maar kan worden verbeterd door een sterker accent te leggen op het verwerven van competenties. De opleiding werkt aan deze verbetering in het kader van het nieuw te vormen instituut Life Sciences. De huidige situatie wordt door het visitatieteam als voldoende beoordeeld. 2.8 en toetsing: door de beoordelingen, toetsingen en examens wordt adequaat getoetst of de studenten de leerdoelen van (onderdelen van) het programma hebben gerealiseerd. : voldoende Er zijn zes basiscompetenties vastgesteld waaraan de CT-bachelor moet voldoen. Elke competentie moet voldoende zijn behaald. Op onderdelen kunnen aspecten van deze competenties niet voldoende zijn, het geheel moet voor elke competentie voldoende zijn. Toetsing wordt door de opleiding gezien als een leermiddel dat is gebaseerd op beroepssituaties en dat aansluit op de leerdynamiek die daaruit voort komt. Bij theorietentamens wordt vooral getoetst of de studenten de leerstof kunnen toepassen, boeken en andere informatiebronnen kunnen vrij worden geraadpleegd ( open boek tentamens ). Soms wordt een theorievak getoetst via een opdracht. Certiked heeft een aantal theorietentamens beoordeeld en vastgesteld dat hierin op voldoende niveau de eindtermen van de betreffende module worden getoetst. Communicatieve vaardigheden en leervaardigheden worden getoetst via toetsingskaders, die zijn vastgelegd op diverse beoordelingsformulieren, onder andere het groot verslag. Communicatieve vaardigheden worden getoetst via werkbesprekingen, terugkomdagen en presentaties. Leervaardigheden worden getoetst via opdrachten en open boektentamens. Bij schriftelijke toetsen wordt het principe van de vier ogen toegepast. Het vak fysische transportverschijnselen wordt als een struikelvak ervaren. In de studiegids is opgenomen wanneer de toetsen zijn gepland en welke procedure wordt gevolgd met betrekking tot correctie en herkansing. Inhoud, vormgeving en organisatie van de toetsing wordt beoordeeld door studenten via de enquêtes en het overleg in de onderwijscommissie. In gesprekken met studenten bleek dat zij gemiddeld positief oordelen over de wijze waarop de opleiding de toetsing verzorgt. Docenten en examencommissie boordelen de toetsaspecten eveneens via periodiek overleg. Pagina 14 van 30

15 Het visitatieteam heeft geconstateerd dat de wijze waarop de opleiding toetsing en beoordeling verzorgt, voldoet aan de eisen. De toetsen zijn in de regel van voldoende niveau. De toetsing kan verbeterd worden door het accent meer te verschuiven van toetsen van kennis en vaardigheden naar meer expliciet toetsen van competenties. Daar is de opleiding mee bezig. De huidige situatie wordt door het visitatieteam beoordeeld als voldoende. ten aanzien van het onderwerp Programma Op grond van de constatering dat alle onderliggende facetten tenminste als voldoende beoordeeld zijn, beoordeelt het Certiked visitatieteam dit onderwerp in totaliteit als voldoende. Pagina 15 van 30

16 3. Onderwerp: inzet van personeel 3.1 Eisen HBO. Het onderwijs wordt voor een belangrijk deel verzorgd door personeel dat een verbinding legt tussen de opleiding en de beroepspraktijk. : goed Het aantal docenten dat direct bij de opleiding is betrokken is klein; slechts twee personen hebben CT als belangrijkste aandachtsgebied. Omdat deze docenten ook werkzaam zijn bij andere opleidingen hebben zij een brede scope, waardoor de studenten breed worden opgeleid. Daarnaast zijn er enkele docenten die slechts een klein deel van hun tijd besteden aan CT. De docenten volgen regelmatig bijscholingscursussen en zijn verder via stage- en afstudeerbegeleiding betrokken bij de ontwikkelingen in het beroepenveld. Ook bij de opdrachten die in overleg met het beroepenveld worden uitgevoerd is er sprake van intensieve contacten tussen docenten en beroepenveld. Studenten oordelen over de kwaliteit van de docenten via de periodieke evaluaties en via de beoordelingsprocedure bij stage en afstuderen. Dit blijkt goed in orde te zijn. Het visitatieteam is van oordeel dat de docenten zeer betrokken zijn bij de beroepspraktijk en dat zij vandaar uit verbanden leggen naar de opleiding toe. Het visitatieteam beoordeelt dit facet dan ook als goed. 3.2 Kwantiteit personeel: er wordt voldoende personeel ingezet om de opleiding met de gewenste kwaliteit te verzorgen. : voldoende Vanwege de geringe omvang van de opleiding is er maar een klein aantal docenten werkzaam. De opleiding slaagt er desalniettemin in om toch voldoende docententijd beschikbaar te hebben voor de studenten van de opleiding. Mogelijk dat met de vorming van de afdeling Life Sciences de kwetsbaarheid op dit punt wat minder wordt, maar als de studentenaantallen zo klein blijven zal de personeelsinzet een moeilijk punt blijven. De studenten zijn overigens tevreden over de beschikbaarheid van de docenten; de studenten zoeken hun eigen weg binnen de kaders van de opleiding en waarderen de bijbehorende vrijheid. Het visitatieteam is van oordeel dat de kwantitatieve inzet van personeel voldoende is. Pagina 16 van 30

17 3.3 Kwaliteit personeel: het personeel is gekwalificeerd voor de inhoudelijke, onderwijskundige en organisatorische realisatie van het programma. : goed De hogeschool heeft een competentieprofiel ontwikkeld voor docenten. Dit profiel is de basis van het personeelsbeleid van de opleiding, in een POP en in functioneringsgesprekken wordt dit profiel gebruikt om het functioneren van de docent te bespreken en te beoordelen. Het onderwijzend personeel is zeer ervaren en is didactisch voldoende geëquipeerd om het onderwijs kwalitatief goed te verzorgen. Er wordt met veel inzet gewerkt. Studenten waarderen dat, zo blijkt uit evaluaties. Met het oog op de invoering van het concept Life Sciences volgen de docenten vooral didactische en onderwijskundige cursussen. In de gesprekken met studenten en alumni kwam een heel positief beeld van de docenten naar voren. Het visitatieteam beoordeelt mede daarom de kwaliteit van het personeel als goed. ten aanzien van het onderwerp Inzet van Personeel Op grond van de constatering dat alle onderliggende facetten tenminste als voldoende beoordeeld zijn, beoordeelt het Certiked visitatieteam dit onderwerp in totaliteit als voldoende. Pagina 17 van 30

18 4. Onderwerp: voorzieningen 4.1 Materiële voorzieningen: de huisvesting en materiële voorzieningen zijn toereikend om het programma te realiseren. : voldoende De opleiding is gehuisvest in een fraai vormgegeven modern gebouw dat voldoet aan de eisen die gesteld mogen worden aan een Hogeschoollocatie. In dit gebouw zijn alle opleidingen ondergebracht die samen het instituut Life Sciences gaan vormen. Ook de andere voorzieningen voldoen aan de eisen. Studenten zijn tevreden over de kwaliteit van de facilitaire voorzieningen. De kwaliteit van de mediatheek is goed, Engelstalige literatuur wordt gebruikt onder andere Journal of Chemical Education en Science. Door de inhuizing bij de opleiding biotechnologie is een verwant vakgebied voor de studenten chemische technologie toegankelijk. Voor de studenten van CT is een multifunctionele proceshal beschikbaar die wordt gedeeld met de opleiding biotechnologie. De inrichting en het gebruik van deze hal kan verbeterd worden. De onderwijsvoorzieningen zoals de mediatheek en het computerpark zijn voldoende en worden door de studenten ook als zodanig beoordeeld, slechts de beschikbaarheid van computers geeft af en toe aanleiding tot kritiek. Het visitatieteam beoordeelt het geheel van de materiële voorzieningen als voldoende. 4.2 Studiebegeleiding: de studiebegeleiding en de informatievoorziening aan studenten zijn adequaat met het oog op studievoortgang. De studiebegeleiding en de informatievoorziening sluiten aan bij de behoefte van studenten. : goed De studiebegeleiding van de studenten is mede als gevolg van de kleinschaligheid goed. Docenten en studenten kennen elkaar, ook als zij geen formeel contact met elkaar hebben. Haperingen in de studievoortgang worden daardoor zeer snel opgemerkt. Bij de studiebegeleiding wordt speciale aandacht besteed aan studenten die moeite hebben met de niet technische competenties. Studenten bij wie met name reflectievaardigheden ontbreken kunnen in een persoonlijk gesprek het advies krijgen om een andere opleiding te gaan volgen. Dit advies is niet bindend. Door de grote mate van zelfstandigheid gekoppeld aan hoge eisen op het gebied van communicatie en presentatie is het voor een dergelijke student heel moeilijk om de studie te voltooien. Binnen de propedeuse LPT is CT de opleiding die de hoogste eisen stelt aan de gedragscompetenties. Het bindend studie advies dat de opleiding hanteert kent alleen een kwantitatieve norm, geen kwalitatieve. Studenten kunnen voldoen aan de kwantitatieve norm door alleen technische modulen te behalen. De hogeschool verhoogt met ingang van september 2004 de kwantitatieve norm van 30 naar 40 ECTS-punten. Gegeven de studievoortgang van de meeste studenten zal deze verhoging weinig problemen opleveren. Tijdens de stageperiode wordt verschillende malen een bezoek gebracht aan de student in het stagebedrijf. Studenten zijn tevreden over de studiebegeleiding zoals die door de opleiding wordt verzorgd en de wijze waarop de docenten met hen omgaan. Pagina 18 van 30

19 Via het BlackBoard-systeem van de Hogeschool worden studenten goed geïnformeerd; roosterinformatie is niet altijd tijdig beschikbaar, maar gemiddeld genomen is het voldoende. Studieresultaten worden vermeld op publicatieborden of kunnen worden ingezien via internet. Het visitatieteam heeft geconstateerd dat de opleiding veel aandacht besteedt aan de studiebegeleiding en dat de studenten de wijze waarop de begeleiding wordt uitgevoerd positief waarderen. Op grond daarvan wordt de studiebegeleiding beoordeeld als goed. ten aanzien van het onderwerp Voorzieningen Op grond van de constatering dat alle onderliggende facetten tenminste als voldoende beoordeeld zijn, beoordeelt het Certiked visitatieteam dit onderwerp in totaliteit als voldoende. Pagina 19 van 30

20 5. Onderwerp: interne kwaliteitszorg 5.1 Evaluatie resultaten: de opleiding wordt periodiek geëvalueerd, mede aan de hand van toetsbare streefdoelen. : voldoende De opleiding besteedt veel aandacht aan kwaliteitszorg. Er worden zeven verschillende soorten evaluatie gehouden, die betrekking hebben op de verschillende niveaus en aspecten van het onderwijs: module-evaluatie stage-evaluatie afstudeerevaluatie alumni-enquête beroepenveldenquête exit-interviews studentenenquête (NHL-breed). Vanwege de zeer kleine studentenaantallen is het niet erg zinvol om streefdoelen op opleidingsniveau te formuleren. De gegevens uit de verschillende evaluaties worden besproken en vertaald naar te ondernemen acties. Deze besprekingen vinden plaats binnen de diverse overlegsituaties van de opleiding, waarbij studenten betrokken zijn. Studenten praten mee over de kwaliteit van de studiegids, gebruik van boeken, veiligheid, verandering van onderwijsconcept et cetera. Ook bij het opstellen van het zelfevaluatierapport zijn studenten betrokken. Het visitatieteam is op grond van deze gegevens van oordeel dat het facet interne evaluatie van resultaten voldoende wordt uitgevoerd door de opleiding. 5.2 Maatregelen tot verbetering: de uitkomsten van deze evaluatie vormen de basis voor aantoonbare verbetermaatregelen die bijdragen aan de realisatie van de streefdoelen. : voldoende De resultaten van de diverse evaluaties worden door de opleiding omgezet in verbetermaatregelen Door de kleinschaligheid van de opleiding kan deze terugkoppeling gemakkelijk plaats vinden. Enkele voorbeelden van verbeteringen die op grond van de evaluatieresultaten zijn doorgevoerd: de omvang van een aantal modulen is vergroot, waardoor versnippering wordt tegengegaan in een aantal modulen is casuïstiek opgenomen begeleiding van tweede jaarsprojecten door derdejaars studenten praktijkmodulen zijn meer projectmatig ingericht. In de huidige situatie worden alleen relatief kleine verbeteringen doorgevoerd. Echte innovatie vindt plaats in het kader van de vorming van het instituut Life Sciences. Het visitatieteam beoordeelt dit facet daarom als voldoende. Pagina 20 van 30

21 5.3 Betrekken van medewerkers, studenten, alumni en beroepenveld; bij de interne kwaliteitszorg zijn medewerkers, studenten, alumni en beroepenveld van de opleiding actief betrokken. : voldoende Studenten worden betrokken bij de uitvoering van het onderwijs via het overleg van de opleidingscommissie en de verschillende onderwijsevaluaties; alumni en beroepenveld worden regelmatig geënquêteerd. Daarnaast is het beroepenveld systematisch betrokken bij de opleiding door het overleg in de opleidingsadviesraad, die regelmatig in adviserende zin bij het beleid wordt betrokken. Tijdens stage- en afstudeerbezoeken wordt ook informatie verzameld over de kwaliteit van de opleiding. Door de kleinschaligheid van de opleiding kunnen verbeteringen snel en informeel worden doorgevoerd. De mate waarin dit plaats vindt zou enigszins verbeterd kunnen worden. Het visitatieteam beoordeelt op grond van deze bevindingen het facet als voldoende. ten aanzien van het onderwerp Interne kwaliteitszorg Op grond van de constatering dat alle onderliggende facetten tenminste als voldoende beoordeeld zijn, beoordeelt het Certiked visitatieteam dit onderwerp in totaliteit als voldoende. Pagina 21 van 30

22 6. Onderwerp: resultaten 6.1 Gerealiseerd niveau: de gerealiseerde eindkwalificaties zijn in overeenstemming met de nagestreefde eindkwalificaties qua niveau, oriëntatie en domeinspecifieke eisen. : goed Toetsing van het bereikte niveau vindt voornamelijk plaats via de afstudeeropdracht. De formele eisen voor de afstudeeropdracht staan beschreven in de afstudeerhandleiding. In deze handleiding worden ook de eisen ten aanzien van niveau, oriëntatie en domein beschreven, zodat toetsing van de afstudeeropdracht aan deze eisen direct mogelijk is. De eisen waaraan de afstudeeropdracht moet voldoen zijn voor wat betreft het niveau gebaseerd op het algemene HBO-bachelor niveau, de Dublin Descriptoren. Het visitatieteam heeft geconstateerd dat in de geraadpleegde afstudeeropdrachten dit niveau daadwerkelijk aanwezig is. Daarnaast voldoen de opdrachten ook aan de eisen met betrekking tot het domein en de oriëntatie. In de gesprekken die zijn gevoerd met stagiaires, afgestudeerden en vertegenwoordigers van het beroepenveld is aandacht besteed aan het niveau van de opleiding. Centraal stond daarbij de vraag of de afgestudeerden van de opleiding voldoende zijn toegerust met kwalificaties om succesvol te kunnen werken als HLO-ingenieur CT. De algemene conclusie uit deze gesprekken was dat de opleiding er goed in slaagt de studenten zodanige kwalificaties bij te brengen dat zij adequaat kunnen functioneren in de aangegeven beroepenvelden. De afgestudeerden van de opleiding vinden heel goed hun weg in het beroepenveld. Het visitatieteam is van oordeel dat het gerealiseerde niveau goed is. Dat is de conclusie uit de bestudeerde documenten en afstudeeropdrachten en de gesprekken met de stakeholders. 6.2 Onderwijsrendement: voor het onderwijsrendement zijn streefcijfers geformuleerd in vergelijking met relevante andere opleidingen. Het onderwijsrendement voldoet aan deze streefcijfers. : goed Het afstudeerrendement voor de hoofdfase is zeer hoog. In de propedeuse, gemeenschappelijk met de twee andere LPT-opleidingen, wordt dus goed geselecteerd voor de opleiding CT. De herkenbare aanwezigheid van de niet-technische competenties in het curriculum en het belang dat daar door de opleiding CT aan wordt gehecht speelt bij die selectie een belangrijke rol. Er zijn op zich geen expliciete streefcijfers opgesteld voor het onderwijsrendement; gegeven de geringe omvang van de studentenpopulatie is dit ook niet erg zinvol. De verblijfsduur van de afgestudeerden is gemiddeld laag. Dat komt met name door de studenten die de zogenaamde turboroute volgen. De opleiding slaagt erin door maatwerk de studenten vlot te laten studeren met behoud van een hoge onderwijskwaliteit. Verder zorgt de selectieprocedure in de propedeuse (zie facet 4.2) ervoor dat studenten die voor CT kiezen meestal de juiste motivatie en capaciteiten hebben. De kwantitatieve situatie van de opleiding is zeer zorgelijk. Het aantal studenten is uiterst gering en er is geen uitzicht op vergroting van de instroom. De opleiding heeft echter van de nood een deugd gemaakt door het onderwijs zeer extensief te maken en de studenten maatwerk te bieden waardoor de aanwezigheid van docenten relatief weinig vereist is. Pagina 22 van 30

23 Om de kwantitatieve problemen het hoofd te bieden heeft de opleiding besloten om deel uit te gaan maken van de afdeling Life Sciences, waarin de andere opleidingen van LPT (B&M en Chemie) ook zijn opgenomen. Door deze clustering ontstaat een zodanig groot draagvlak dat het mogelijk is om een zeer kleine opleiding als chemische technologie toch op een kwalitatief verantwoorde wijze aan te bieden Door het toepassen van een goede selectieprocedure en het aanbieden van maatwerk slaagt de opleiding erin om de studenten optimaal te laten studeren. Het visitatieteam is derhalve van oordeel dat het facet onderwijsrendement als goed moet worden beoordeeld. ten aanzien van het onderwerp Resultaten Op grond van de constatering dat alle onderliggende facetten tenminste als voldoende beoordeeld zijn, beoordeelt het Certiked visitatieteam dit onderwerp in totaliteit als voldoende. Pagina 23 van 30

24 Bijlage 1: Stage- en afstudeerrapporten Het visitatieteam heeft de volgende stage- en afstudeerverslagen getoetst aan het NVAO-kader (Dublin Descriptoren). Titel Auteur Opl Koelen met oppervlaktewater M. Schaafsma CT Optimalisatie van een ondergrondse zuivering A. Jongbloed CT Het klimaat raakt ons allemaal (workshop) F. Linnemans CT Energiehuishouding P. Ruiter CT Het vergassen van Bio-olie A. Akkerman CT Pervaporatie en damppermeatie met keramische membranen J. Stienstra CT Production of the heterologus thermostable VyB J. Hekelaar BIT Vergisten van 14,5 o P wort S.W. van Dijken BIT Determination of the interaction between mass transport P.J.W. Cluitmans BIT and growth of biofilm systems Semi-synthese van 6-amino-penicillaanzuur R. Elderson BIT Development of a detection for trans-4-hne Chr. Jagersma BIT Synthese van Fe(III)ED3A J. Schouwstra Ch Green tea analysis using HPLC-MS A. Meindertsma Ch Peer-review van kleurstoffen in speelgoed I. Bakker Ch Het bepalen van sulfiet in aardappelvlokken D. de Groot Ch Optimalisatie van een mengproces Kooistra en Tamminga CT Klonale expansie van MBP-specifieke B-cellen R.N. Schakel B&M Het zeehondenvirus (PhHV-1) als interne universele A.J. Stellingwerff B&M controle bij real time PCR Routine genotypering van cyp2d6 NU22 Alleter bij R. de Boer B&M psychiatrische patienten Pigmenten in Liquor B. Akkocoaglu B&M Pagina 24 van 30

Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase

Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase 11 februari 2008 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Accreditatiekader, toegespitst

Nadere informatie

Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Chemie van de Hogeschool Drenthe

Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Chemie van de Hogeschool Drenthe College van Bestuur Hogeschool Drenthe Postbus 2080 7801 CB EMMEN Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Chemie van de Hogeschool

Nadere informatie

NHL Certiked ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van

NHL Certiked ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Opleiding Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek van de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden CROHO-nummer 34397 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie

Nadere informatie

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool NAO nederlands- vlaamse accreditatieorganisatie Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool Datum: 1 oktober

Nadere informatie

PEER REVIEWS. Managementgroep Interactum September 2014

PEER REVIEWS. Managementgroep Interactum September 2014 PEER REVIEWS Managementgroep Interactum September 2014 Met peer review wordt een systeem bedoeld waarbij de betreffende opleidingen structureel gebruik maken van elkaars deskundigheid en elkaars critical

Nadere informatie

Besluit. College van Bestuur. Hogeschool van Amsterdam. Postbus AX AMSTERDAM

Besluit. College van Bestuur. Hogeschool van Amsterdam. Postbus AX AMSTERDAM College van Bestuur Hogeschool van Amsterdam Postbus 931 1000 AX AMSTERDAM Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Media,

Nadere informatie

Besluit. Aan het Bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus CA LEIDERDORP

Besluit. Aan het Bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus CA LEIDERDORP Aan het Bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor

Nadere informatie

Besluit. College van bestuur. Hogeschool Leiden. Postbus 382 2300 AJ LEIDEN

Besluit. College van bestuur. Hogeschool Leiden. Postbus 382 2300 AJ LEIDEN College van bestuur Hogeschool Leiden Postbus 382 2300 AJ LEIDEN Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Personeel en Arbeid

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE... 2 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1.2 Informatie en communicatie... 4 1.3 Inwerkingtreding en duur... 4 1.

INHOUDSOPGAVE... 2 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1.2 Informatie en communicatie... 4 1.3 Inwerkingtreding en duur... 4 1. 1 INHOUDSOPGAVE... 2 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1.2 Informatie en communicatie... 4 1.3 Inwerkingtreding en duur... 4 1.4 Onderwijs- en examenregeling... 4 2. TOELATING TOT DE OPLEIDING...

Nadere informatie

Besluit. College van Bestuur Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Postbus EJ ARNHEM

Besluit. College van Bestuur Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Postbus EJ ARNHEM College van Bestuur Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Postbus 5375 6802 EJ ARNHEM Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor

Nadere informatie

Richtlijn beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland Positionering van de opleidingen De vergelijking met Vlaanderen

Richtlijn beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland Positionering van de opleidingen De vergelijking met Vlaanderen Richtlijn beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland Het is aan het beoordelingspanel om te bepalen of deze toelichting relevant is bij de beoordeling van de onderhavige opleiding. Positionering

Nadere informatie

Informatievergadering. Hervisitatie Specifieke lerarenopleiding

Informatievergadering. Hervisitatie Specifieke lerarenopleiding Informatievergadering Hervisitatie Specifieke lerarenopleiding Wie zijn we? Besluit Vlaamse Regering Visitatieprotocol Planning ZER en beoordelingskader Visitatieproces Visitatiecommissie 23/04/2014 2

Nadere informatie

Besluit. College van Bestuur. Hogeschool Rotterdam. Postbus HA ROTTERDAM

Besluit. College van Bestuur. Hogeschool Rotterdam. Postbus HA ROTTERDAM College van Bestuur Hogeschool Rotterdam Postbus 25035 3001 HA ROTTERDAM Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Chemie van

Nadere informatie

Bijlage 1: Toetsingskader opleidingsschool

Bijlage 1: Toetsingskader opleidingsschool Bijlage 1: Toetsingskader opleidingsschool NVAO, 3 maart 2009 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Definitie 5 3 Beoordelingskader 6 4 Werkwijze 12 pagina 2 1 Inleiding In de kwaliteitsagenda voor het opleiden van leraren

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Opleiding Bedrijfskundige Informatica van de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden. CROHO-nummer 34404

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Opleiding Bedrijfskundige Informatica van de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden. CROHO-nummer 34404 ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Opleiding Bedrijfskundige Informatica van de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden CROHO-nummer 34404 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Verkeerskunde NHTV internationale hogeschool Breda. CROHO-nummer 34371

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Verkeerskunde NHTV internationale hogeschool Breda. CROHO-nummer 34371 ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Verkeerskunde NHTV internationale hogeschool Breda CROHO-nummer 34371 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 5 april, 8 juni en 16 november

Nadere informatie

Besluit. Raad van bestuur. Saxion Hogescholen Enschede. Postbus KB ENSCHEDE

Besluit. Raad van bestuur. Saxion Hogescholen Enschede. Postbus KB ENSCHEDE Raad van bestuur Saxion Hogescholen Enschede Postbus 70000 7500 KB ENSCHEDE Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Biologie

Nadere informatie

2. Bevindingen met betrekking tot het VBI-rapport

2. Bevindingen met betrekking tot het VBI-rapport Hogeschool Dirksen B.V. De heer D. van der Mark, directeur Postbus 3090 6802 DB ARNHEM Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor

Nadere informatie

Toelichting beoordelingskader bij beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland

Toelichting beoordelingskader bij beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland Toelichting beoordelingskader bij beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland Het is aan het beoordelingspanel om te bepalen of deze toelichting relevant is bij de beoordeling van de onderhavige

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HTO Informatica, IT Service Management. Croho-registratienummer: 34488

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HTO Informatica, IT Service Management. Croho-registratienummer: 34488 ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van HTO Informatica, IT Service Management Croho-registratienummer: 34488 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 10 mei 2005 en 19 mei 2005

Nadere informatie

Besluit. College van bestuur. Hanzehogeschool Groningen. Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN

Besluit. College van bestuur. Hanzehogeschool Groningen. Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN College van bestuur Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Facility

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HTO Elektrotechniek, Datacommunicatie en Netwerken. Croho-registratienummer: 34313

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HTO Elektrotechniek, Datacommunicatie en Netwerken. Croho-registratienummer: 34313 ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van HTO Elektrotechniek, Datacommunicatie en Netwerken Croho-registratienummer: 34313 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 10 mei 2005

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Informatica Noordelijke Hogeschool Leeuwarden. CROHO-nummer: 34479. aan het NVAO Accreditatiekader

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Informatica Noordelijke Hogeschool Leeuwarden. CROHO-nummer: 34479. aan het NVAO Accreditatiekader ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Informatica Noordelijke Hogeschool Leeuwarden CROHO-nummer: 34479 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 5 oktober 2004 en 28 oktober

Nadere informatie

Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Bouwkunde van de Haagse Hogeschool

Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Bouwkunde van de Haagse Hogeschool College van bestuur Haagse Hogeschool Postbus 13336 2501 EH DEN HAAG Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Bouwkunde van

Nadere informatie

Besluit. College van Bestuur van de Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN

Besluit. College van Bestuur van de Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN College van Bestuur van de Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN Besluit datum 19 januari 2005 onderwerp Definitief besluit accreditatie hbo-bachelor Bouwkunde ons kenmerk NVAO/20050113/CT

Nadere informatie

Handreiking bij het beoordelingskader voor het bijzonder kenmerk Kleinschalig en intensief onderwijs

Handreiking bij het beoordelingskader voor het bijzonder kenmerk Kleinschalig en intensief onderwijs Handreiking bij het beoordelingskader voor het bijzonder kenmerk Kleinschalig en intensief onderwijs 12 november 2012 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Handreiking voor specifieke invulling van de standaarden

Nadere informatie

OPSTELLEN EINDKWALIFICATIES OPLEIDING

OPSTELLEN EINDKWALIFICATIES OPLEIDING OPSTELLEN EINDKWALIFICATIES OPLEIDING MARIANNE KOK/HERBERT WOLDBERG/HVA Toelichting bij opt opstelellen van eindkwalificaties van een opleiding bij de HvA 1 Het opleidingsprofiel: De beroepspraktijk draagt

Nadere informatie

Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Ruimtelijke Ordening en Planologie voltijd en deeltijd

Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Ruimtelijke Ordening en Planologie voltijd en deeltijd Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Ruimtelijke Ordening en Planologie voltijd en deeltijd Saxion Hogeschool IJselland Instituut Ruimtelijke Ordening en Milieu Rapport ten behoeve

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HBO SPD Bedrijfsadministratie. ABC Hogeschool Dordrecht e.o. Croho-registratienummer 34426

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HBO SPD Bedrijfsadministratie. ABC Hogeschool Dordrecht e.o. Croho-registratienummer 34426 ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van ABC Hogeschool Dordrecht e.o. Croho-registratienummer 34426 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 23 april 2007 Inhoud van het verslag

Nadere informatie

Concept. Algemene toelichting bij de Accreditatiekaders NOVA

Concept. Algemene toelichting bij de Accreditatiekaders NOVA Versie juli 2013 Concept Algemene toelichting bij de Accreditatiekaders NOVA Algemene toelichting bij de Accreditatiekaders April 2012 0 Inhoud Gebruikte begrippen en afkortingen... 2 Inleiding... 5 Opbouw

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Hogeschool Drenthe hbo-opleiding Bedrijfseconomie. Croho-registratienummer: 34401

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Hogeschool Drenthe hbo-opleiding Bedrijfseconomie. Croho-registratienummer: 34401 ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Hogeschool Drenthe hbo-opleiding Bedrijfseconomie Croho-registratienummer: 34401 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 11 en 25 april

Nadere informatie

Besluit. Aan het Bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP

Besluit. Aan het Bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Aan het Bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor

Nadere informatie

ICLON Powerpoint sjabloon

ICLON Powerpoint sjabloon ICLON Powerpoint sjabloon Een voorbeeld van een ICLON presentatie Piet Presentator & Co Copresentator (ICLON) Coby Collega (Leiden University) Max Medewerker (Instituut voor Cooperatie) [Congresnaam, Plaats,

Nadere informatie

Conceptkaders HBO5 3 november 2009

Conceptkaders HBO5 3 november 2009 Conceptkaders HBO5 3 november 2009 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Toetsing van tot HBO 5 om te vormen opleidingen 5 2.1 Opzet 5 2.2 Beoordelingskader voor tot HBO 5 om te vormen opleidingen 6 2.2.1 Basisgegevens

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Universiteit Utrecht Master Natuurwetenschappen en Bedrijf. Croho-registratienummer: 60710

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Universiteit Utrecht Master Natuurwetenschappen en Bedrijf. Croho-registratienummer: 60710 ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Master Natuurwetenschappen en Bedrijf Croho-registratienummer: 60710 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 29 mei 2007, 6 juni 2007

Nadere informatie

Opleiding Chemische Presentatie titel Technologie

Opleiding Chemische Presentatie titel Technologie Opleiding Chemische Presentatie Technologie titel Rotterdam, 00 januari 2007 Rotterdam, 08 sep 2011 Wat (toekomstige) ingenieurs en management moeten weten van Energie efficiency ALLES!!!!! Chemische Technologie

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Hogeschool van Amsterdam HES Hogeschool voor Economische Studies Opleiding Fiscale Economie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Hogeschool van Amsterdam HES Hogeschool voor Economische Studies Opleiding Fiscale Economie ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Hogeschool van Amsterdam HES Hogeschool voor Economische Studies Opleiding Croho-registratienummer: 34409 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond

Nadere informatie

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Bijlage, Bachelor Opleiding Docent Muziek

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Bijlage, Bachelor Opleiding Docent Muziek ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Bijlage, Bachelor Opleiding Docent Muziek Studiejaar 2013-2014 Algemeen 1. Deze bijlage bij het algemene gedeelte van de Onderwijs- en examenregeling van Codarts is van toepassing

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HBO Bachelor Maatschappelijk Werk en Dienstverlening. Noordelijke Hogeschool Leeuwarden

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HBO Bachelor Maatschappelijk Werk en Dienstverlening. Noordelijke Hogeschool Leeuwarden ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van HBO Bachelor Maatschappelijk Werk en Dienstverlening Croho-registratienummer: 34616 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 29 mei 2007

Nadere informatie

Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen van de Universiteit Leiden &

Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen van de Universiteit Leiden & Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen van de Universiteit Leiden & Faculteit Technische Natuurwetenschappen van de Technische Universiteit Delft Uitvoeringsregeling/Bijlage behorend bij de Onderwijs-

Nadere informatie

Bijlage 2. Protocol toetsing Associatedegreeprogramma. 15 december 2009

Bijlage 2. Protocol toetsing Associatedegreeprogramma. 15 december 2009 Bi Bijlage 2 Protocol toetsing Associatedegreeprogramma door de NVAO 15 december 2009 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Toets Associate-degreeprogramma in de hbo-bachelor 4 2.1 2.2 Criteria De status van de bacheloropleiding

Nadere informatie

Besluit. College van bestuur. Hogeschool van Amsterdam. Postbus 931 1000 AX AMSTERDAM

Besluit. College van bestuur. Hogeschool van Amsterdam. Postbus 931 1000 AX AMSTERDAM College van bestuur Hogeschool van Amsterdam Postbus 931 1000 AX AMSTERDAM Besluit Besluit strekkende tot positieve beoordeling van een aanvraag Toets nieuwe opleiding hbo-master Integraal Leiderschap

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de Toets Nieuwe Opleiding van. HBO Bachelor Bedrijfskunde. aan het NVAO Accreditatiekader

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de Toets Nieuwe Opleiding van. HBO Bachelor Bedrijfskunde. aan het NVAO Accreditatiekader ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de Toets Nieuwe Opleiding van HBO Bachelor Bedrijfskunde aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 30 augustus 2005 en 27 september 2005 Inhoud van het

Nadere informatie

Opleidingsspecifieke bijlage van de onderwijs- en examenregeling van de bacheloropleiding Scheikundige Technologie

Opleidingsspecifieke bijlage van de onderwijs- en examenregeling van de bacheloropleiding Scheikundige Technologie Faculteit Technische Natuurwetenschappen Opleidingsspecifieke bijlage van de onderwijs- en examenregeling van de bacheloropleiding Scheikundige Technologie (art. 7.13 en 7.59 WHW) Inhoudsopgave Artikel

Nadere informatie

Bijlage A Competenties van de opleiding

Bijlage A Competenties van de opleiding Bijlage A Competenties van de opleiding A.1 Curriculum opleiding Werktuigbouwkunde Bouwstenen Stenden Hogeschool heeft de strategische keuze gemaakt om al haar opleidingen op te bouwen met behulp van (deels

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HBO SPD Bedrijfsadministratie Hogeschool NTI. Croho-registratienummer: 34426

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HBO SPD Bedrijfsadministratie Hogeschool NTI. Croho-registratienummer: 34426 Inhoud van het verslag ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van HBO SPD Bedrijfsadministratie Hogeschool NTI Croho-registratienummer: 34426 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats

Nadere informatie

Beoordelingskader Beoordelingskader voor de uitgebreide toets nieuw Associate-degree (Ad-)programma van de NVAO (Stcrt.2014, nr. 9832).

Beoordelingskader Beoordelingskader voor de uitgebreide toets nieuw Associate-degree (Ad-)programma van de NVAO (Stcrt.2014, nr. 9832). n ed erl a n d s - v I a a m s e a ccr ed t tati eor gani sati e Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag toets nieuw Associate-degreeprogramma Facility Management van

Nadere informatie

Toetsingskader nieuwe opleidingen hoger onderwijs

Toetsingskader nieuwe opleidingen hoger onderwijs Mededelingen OCenW Bestemd voor: instellingen voor hoger onderwijs Voorlichting Datum: 12 juni 2003 Kenmerk: WO/BS-2003/24136-I Datum inwerkingtreding: n.v.t. Geldigheidsduur beleidsregel: n.v.t. Juridische

Nadere informatie

De NVAO heeft op 11 april 2005 een gesprek gevoerd met de LOI om over een aantal aspecten van de opleiding een nadere toelichting te krijgen.

De NVAO heeft op 11 april 2005 een gesprek gevoerd met de LOI om over een aantal aspecten van de opleiding een nadere toelichting te krijgen. Aan het Bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de hbo-bachelor opleiding

Nadere informatie

Besluit. Hogeschool Schoevers. T.a.v. mevrouw drs. R. van t Klooster Algemeen directeur Europalaan KR UTRECHT

Besluit. Hogeschool Schoevers. T.a.v. mevrouw drs. R. van t Klooster Algemeen directeur Europalaan KR UTRECHT Hogeschool Schoevers T.a.v. mevrouw drs. R. van t Klooster Algemeen directeur Europalaan 101 3526 KR UTRECHT Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van

Nadere informatie

Beoordelingskader Pilot Bijzonder Kenmerk Ondernemen

Beoordelingskader Pilot Bijzonder Kenmerk Ondernemen Beoordelingskader Pilot Bijzonder Kenmerk Ondernemen 22 november 2011 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Beoordeling van het bijzonder kenmerk ondernemen 5 2.1 Uitgangspunten voor de beoordeling van het bijzonder

Nadere informatie

Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs

Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs OCW Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs 22 mei 2003/Nr. WO/BS-2003/24136- II Nederlandse Accreditatie Organisatie 1 Opbouw accreditatiekader Het accreditatiekader voor bestaande opleidingen

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. hbo bachelor Chemie Stenden hogeschool. Croho-registratienummer: 34396

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. hbo bachelor Chemie Stenden hogeschool. Croho-registratienummer: 34396 ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Stenden hogeschool Croho-registratienummer: 34396 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 17 juni 2010 en 7 juli 2010 Inhoud van het

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de Toets Nieuwe Opleiding van. HBO Bedrijfskunde Bachelor LOI Hogeschool

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de Toets Nieuwe Opleiding van. HBO Bedrijfskunde Bachelor LOI Hogeschool ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de Toets Nieuwe Opleiding van HBO Bedrijfskunde Bachelor LOI Hogeschool aan het NVAO Toetsingskader Nieuwe Opleidingen De visitatie vond plaats op 28 september en 7 oktober

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. CROHO-nummer 34397. aan het NVAO Accreditatiekader

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. CROHO-nummer 34397. aan het NVAO Accreditatiekader ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Opleiding Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek van de Hogeschool Drenthe CROHO-nummer 34397 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats

Nadere informatie

Besluit. Aan het bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen b.v. (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP

Besluit. Aan het bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen b.v. (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Aan het bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen b.v. (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding

Nadere informatie

2. Bevindingen met betrekking tot het VBI-rapport

2. Bevindingen met betrekking tot het VBI-rapport College van bestuur Hogeschool Rotterdam Postbus 25035 3001 HA ROTTERDAM Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Trade Management

Nadere informatie

Politieonderwijs & externe kwaliteitszorg op weg naar accreditatie

Politieonderwijs & externe kwaliteitszorg op weg naar accreditatie Politieonderwijs & externe kwaliteitszorg op weg naar accreditatie dr. Steven Van Luchene [VLIR Cel Kwaliteitszorg] op weg naar accreditatie 1. routebeschijving: tno visita e accredita e 2. de meet: generieke

Nadere informatie

Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs

Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs opleidingen hoger onderwijs Mededelingen OCenW Bestemd voor: Instellingen voor hoger onderwijs Bijlage 3: Wettelijk kader (WHW, hoofdstuk 5a: Accreditatie in het hoger onderwijs) Voorlichting Datum: 12

Nadere informatie

Opleidingsspecifieke bijlage van de onderwijs- en examenregeling van de bacheloropleiding Scheikundige Technologie

Opleidingsspecifieke bijlage van de onderwijs- en examenregeling van de bacheloropleiding Scheikundige Technologie Faculteit Technische Natuurwetenschappen Opleidingsspecifieke bijlage van de onderwijs- en examenregeling van de bacheloropleiding Scheikundige Technologie (art. 7.13 en 7.59 WHW) Inhoudsopgave Artikel

Nadere informatie

Universiteit van Amsterdam wo-bachelor Biologie (180 EC) 23 maart 2016 Bachelor of Science voltijd Amsterdam

Universiteit van Amsterdam wo-bachelor Biologie (180 EC) 23 maart 2016 Bachelor of Science voltijd Amsterdam ,nvao w nederlands-vlaamse accreditatieorganisatie Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding wo-bachelor Biologie van de Universiteit van Amsterdam datum 29 juli 2016

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HBO SPD Bedrijfsadministratie Hogeschool Markus Verbeek. Croho-registratienummer: 34426

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HBO SPD Bedrijfsadministratie Hogeschool Markus Verbeek. Croho-registratienummer: 34426 ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Hogeschool Markus Verbeek Croho-registratienummer: 34426 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 15 oktober 2007 en 29 oktober 2007 Inhoud

Nadere informatie

Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2014-2015

Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2014-2015 Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2014-2015 Master leraar Algemene Economie Croho: 45275 deeltijd 1 INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE... 2 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1.2 Informatie

Nadere informatie

Ad: Doelstellingen van de opleiding Het Certiked-panel, hierna: het panel, komt tot de volgende afwegingen.

Ad: Doelstellingen van de opleiding Het Certiked-panel, hierna: het panel, komt tot de volgende afwegingen. College van bestuur NHTV Internationale Hogeschool Breda Postbus 3917 4800 DX BREDA Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de hbo-opleiding Functiegerichte

Nadere informatie

Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2014-2015

Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2014-2015 Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 014-015 Master Pedagogiek CROHO-nummer 44113 deeltijd 1 INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE... 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1. Informatie en communicatie...

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de Toets Nieuwe Opleidingen van. HBO Bachelor International Business and Management Studies

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de Toets Nieuwe Opleidingen van. HBO Bachelor International Business and Management Studies ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de Toets Nieuwe Opleidingen van HBO Bachelor International Business and Management Studies aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 2 september 2005,

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Bouwkunde Noordelijke Hogeschool Leeuwarden. CROHO-registratienummer 34263

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Bouwkunde Noordelijke Hogeschool Leeuwarden. CROHO-registratienummer 34263 ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Bouwkunde Noordelijke Hogeschool Leeuwarden CROHO-registratienummer 34263 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 21 juni 2004 en 23

Nadere informatie

De NVAO heeft op 20 juni 2005 een gesprek gevoerd met de NHL om over een aantal aspecten van de opleiding een nadere toelichting te krijgen.

De NVAO heeft op 20 juni 2005 een gesprek gevoerd met de NHL om over een aantal aspecten van de opleiding een nadere toelichting te krijgen. College van bestuur Noordelijke Hogeschool Leeuwarden Postbus 63 8900 AB LEEUWARDEN Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor

Nadere informatie

(versie d.d. 28 september 2005) Protocol toetsing kort programma in de hbo-bacheloropleiding door de NVAO 13 september 2005

(versie d.d. 28 september 2005) Protocol toetsing kort programma in de hbo-bacheloropleiding door de NVAO 13 september 2005 (versie d.d. 28 september 2005) Protocol toetsing kort programma in de hbo-bacheloropleiding door de NVAO 13 september 2005 Parkstraat 28 Postbus 85498 2508 CD Den Haag P.O. Box 85498 2501 CD The Hague

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. hbo bachelor Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek Stenden hogeschool

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. hbo bachelor Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek Stenden hogeschool ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Stenden hogeschool Croho-registratienummer: 34397 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 17 juni 2010 en 7 juli 2010 Inhoud van het

Nadere informatie

De NVAO heeft voor de beoordeling van de aanvraag op 27 oktober 2005 een panel van deskundigen ingesteld. Het panel kende de volgende samenstelling:

De NVAO heeft voor de beoordeling van de aanvraag op 27 oktober 2005 een panel van deskundigen ingesteld. Het panel kende de volgende samenstelling: College van bestuur Universiteit Utrecht Postbus 80125 3508 TC UTRECHT Besluit Besluit strekkende tot positieve beoordeling van een aanvraag Toets nieuwe opleiding wo-master Selective Utrecht Medical Master

Nadere informatie

Studeren in het hoger onderwijs APRIL 2014

Studeren in het hoger onderwijs APRIL 2014 Studeren in het hoger onderwijs APRIL 2014 Studeren in het hoger onderwijs Presentatie door studentendecaan Zie ook: www.tilburguniversity.edu/ouders www.tilburguniversity.edu/eerstejaars 2 Studeren in

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de Toets Nieuwe Opleiding van. Master of Studies in Real Estate. Amsterdam School of Real Estate

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de Toets Nieuwe Opleiding van. Master of Studies in Real Estate. Amsterdam School of Real Estate ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de Toets Nieuwe Opleiding van Amsterdam School of Real Estate aan het NVAO Toetsingskader voor nieuwe opleidingen De visitatie vond plaats op 4 april 2007 Inhoud van het

Nadere informatie

Besluit. College van Bestuur. Hogeschool Rotterdam. Postbus HA ROTTERDAM

Besluit. College van Bestuur. Hogeschool Rotterdam. Postbus HA ROTTERDAM College van Bestuur Hogeschool Rotterdam Postbus 25035 3001 HA ROTTERDAM Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Biologie

Nadere informatie

Informatie werkplekleren

Informatie werkplekleren Informatie werkplekleren Pabo Venlo 2014-2015 Inhoudsopgave Inleiding Blz. 3 Stagedagen Blz. 4 Stageweken Blz. 4 Jaaroverzicht 2014-2015 Blz. 5 Opleidingsprogramma Blz. 6 Propedeusefase Hoofdfase Afstudeerfase

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Universiteit van Amsterdam Bachelor Kunstmatige Intelligentie. Croho-registratienummer: 56981

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Universiteit van Amsterdam Bachelor Kunstmatige Intelligentie. Croho-registratienummer: 56981 ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Bachelor Kunstmatige Intelligentie Croho-registratienummer: 56981 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 10 mei 2007 en 7 juni 2007

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HEAO Fiscale Economie LOI Hogeschool. CROHO registratie 34409. aan het NVAO Accreditatiekader

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HEAO Fiscale Economie LOI Hogeschool. CROHO registratie 34409. aan het NVAO Accreditatiekader ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van HEAO Fiscale Economie LOI Hogeschool CROHO registratie 34409 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 11 december 2003 en 25 juni 2004

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. NHTV internationale hogeschool Breda Opleiding Facility management Croho-registratienummer: 34500

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. NHTV internationale hogeschool Breda Opleiding Facility management Croho-registratienummer: 34500 ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van NHTV internationale hogeschool Breda Opleiding Facility management Croho-registratienummer: 34500 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats

Nadere informatie

FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA. ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009

FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA. ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009 UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009 DE MASTEROPLEIDING BIOMEDICAL

Nadere informatie

BEOORDELINGSKADER ERKENNINGSAANVRAAG VERPLEEGKUNDIGE VERVOLGOPLEIDING

BEOORDELINGSKADER ERKENNINGSAANVRAAG VERPLEEGKUNDIGE VERVOLGOPLEIDING BEOORDELINGSKADER ERKENNINGSAANVRAAG VERPLEEGKUNDIGE VERVOLGOPLEIDING Toelichting bij het gebruik van het beoordelingskader: Het beoordelingskader is een werkdocument voor opleidingscommissies om zo op

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Noordelijke Hogeschool Leeuwarden Opleiding Culturele en Maatschappelijke Vorming

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Noordelijke Hogeschool Leeuwarden Opleiding Culturele en Maatschappelijke Vorming Inhoud van het verslag ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Noordelijke Hogeschool Leeuwarden Opleiding Culturele en Maatschappelijke Vorming Croho-registratienummer: 34610 aan het NVAO Accreditatiekader

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HBO bachelor International Business and Languages Stenden hogeschool

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HBO bachelor International Business and Languages Stenden hogeschool ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Stenden hogeschool Croho-registratienummer: 34407 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 2 juni 2009 en 9 juni 2009 Inhoud van het verslag

Nadere informatie

HBO Bedrijfskunde Bachelor of Business Administration (BBA)

HBO Bedrijfskunde Bachelor of Business Administration (BBA) HBO Bedrijfskunde Bachelor of Business Administration (BBA) HBO Bedrijfskunde Academie Mercuur en AdviCo verzorgen in samenwerking met Hogeschool SDO de opleiding HBO Bachelor Bedrijfskunde. Het programma

Nadere informatie

Bijzonder kenmerk Kleinschalig en intensief onderwijs

Bijzonder kenmerk Kleinschalig en intensief onderwijs Bijzonder kenmerk Kleinschalig en intensief onderwijs 4 november 2011 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Beoordelingskader 4 3 Procedure 6 pagina 2 1 Inleiding Instellingsbesturen kunnen voor opleidingen met kleinschalig,

Nadere informatie

Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. HBO-Bacheloropleidingen Chemie Biologie en Medisch laboratoriumonderzoek

Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. HBO-Bacheloropleidingen Chemie Biologie en Medisch laboratoriumonderzoek Hogeschool van Arnhem en Nijmegen HBO-Bacheloropleidingen Chemie Biologie en Medisch laboratoriumonderzoek Netherlands Quality Agency (NQA) september 2010 2/67 NQA - HAN: audit bestaande hbo-bachelor geclusterde

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de Toets Nieuwe Opleiding van

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de Toets Nieuwe Opleiding van ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de Toets Nieuwe Opleiding van NIFA, Nederlands Instituut voor Financieel-economisch Administratieve Opleidingen aan het NVAO Toetsingskader nieuwe opleidingen hoger onderwijs

Nadere informatie

De NVAO heeft op 11 april 2005 een gesprek gevoerd met de LOI om over een aantal aspecten van de opleiding een nadere toelichting te krijgen.

De NVAO heeft op 11 april 2005 een gesprek gevoerd met de LOI om over een aantal aspecten van de opleiding een nadere toelichting te krijgen. Aan het Bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de hbo-bachelor opleiding

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HBO Accountancy LOI Hogeschool. Croho-registratie: 34484. aan het NVAO Accreditatiekader

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. HBO Accountancy LOI Hogeschool. Croho-registratie: 34484. aan het NVAO Accreditatiekader ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van HBO Accountancy LOI Hogeschool Croho-registratie: 34484 aan het NVAO Accreditatiekader De visitatie vond plaats op 11 december 2003 en 18 augustus 2004

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Eerstegraads Lerarenopleidingen Engels en Wiskunde Noordelijke Hogeschool Leeuwarden

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van. Eerstegraads Lerarenopleidingen Engels en Wiskunde Noordelijke Hogeschool Leeuwarden ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Eerstegraads Lerarenopleidingen Engels en Wiskunde Noordelijke Hogeschool Leeuwarden aan het NVAO Accreditatiekader Croho-registratienummer Engels: 5112

Nadere informatie

De NVAO beoordeelt het onderwerp doelstellingen opleiding derhalve voldoende.

De NVAO beoordeelt het onderwerp doelstellingen opleiding derhalve voldoende. College van Bestuur van de Christelijke Hogeschool Windesheim Postbus 10090 8000 GB ZWOLLE Besluit datum 10 februari 2005 onderwerp Definitief besluit accreditatie hbo-bachelor Bouwkunde van de Christelijke

Nadere informatie

Toetsingskader Nieuwe om te vormen en nieuwe HBO5-opleidingen

Toetsingskader Nieuwe om te vormen en nieuwe HBO5-opleidingen Toetsingskader Nieuwe om te vormen en nieuwe HBO5-opleidingen 20 september 2013 Inhoud 1 Opzet 3 2 Toetsingskader 4 2.1 Onderwerp 1: Programma/opleidingsprofiel 4 2.2 Onderwerp 2: Inzet van personeel 4

Nadere informatie

Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2015-2016

Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 2015-2016 Studentenstatuut (opleidingsspecifiek deel) 05-06 Master Pedagogiek CROHO-nummer 443 variant: deeltijd NHL Hogeschool Afdeling: Zorg en Welzijn Versie: Concept besproken met AO-M.Peda 8-4-5 / definitief

Nadere informatie

Technische Bedrijfskunde

Technische Bedrijfskunde Format samenvatting aanvraag macrodoelmatigheidstoets Associate Degree Technische Bedrijfskunde Algemeen Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing is): Naam instelling Contactpersoon/contactpersonen

Nadere informatie

HBO en HBO-niveau in het CAM veld

HBO en HBO-niveau in het CAM veld HBO en HBO-niveau in het CAM veld Voorzitter SNRO: Drs. Johan Boogaars 3 oktober 2013. Inleiding Op dit moment worden er door verzekeraars maar ook beroepsverenigingen en koepels stellingen geponeerd en

Nadere informatie

Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland

Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland 17 december 2015 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Wanneer een Toets Nieuwe Opleiding? 4 3 Werkwijze Toets Nieuwe Opleiding 5 4 Aanvraagdossier ten behoeve van

Nadere informatie

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van

ONDERZOEKSVERSLAG. Rapportage van de toetsing van ONDERZOEKSVERSLAG Rapportage van de toetsing van Lerarenopleidingen Voortgezet Onderwijs Algemene Economie, Duits, Engels, Geschiedenis, Nederlands, Wiskunde Croho-registratienummer: 35202 (Algemene Economie),

Nadere informatie

BEOORDELINGSKADER EN -PROCEDURE VOOR DE CERTIFICERING VAN BEDRIJFSOPLEIDINGEN TOURMANAGER

BEOORDELINGSKADER EN -PROCEDURE VOOR DE CERTIFICERING VAN BEDRIJFSOPLEIDINGEN TOURMANAGER BEOORDELINGSKADER EN -PROCEDURE VOOR DE CERTIFICERING VAN BEDRIJFSOPLEIDINGEN TOURMANAGER 1. INLEIDING Het certificeringsonderzoek voor de aanbieders van opleidingen voor tourmanager heeft de vorm van

Nadere informatie

Opleidingsspecifiek deel bij de OER Bacheloropleiding Natuurwetenschap en Innovatiemanagement Undergraduate School Geosciences

Opleidingsspecifiek deel bij de OER Bacheloropleiding Natuurwetenschap en Innovatiemanagement Undergraduate School Geosciences Opleidingsspecifiek deel bij de OER 2016-2017 Bacheloropleiding Natuurwetenschap en Innovatiemanagement Undergraduate School Geosciences art. 2.1 Toelating 1. Naast de in de wet genoemde diploma s die

Nadere informatie

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-master SZ van de Capabel Hogeschool

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-master SZ van de Capabel Hogeschool nvao nederlands - ulaamse accreditatieorganisatie Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-master SZ van de Capabel Hogeschool datum 30 juni 2016 onderwerp Besluit

Nadere informatie

: 8 april 2016 : 20 mei Beoordelingskader Beoordelingskader voor de uitgebreide toets nieuwe opleiding van de NVAO (Stcrt. 2014, nr 36791).

: 8 april 2016 : 20 mei Beoordelingskader Beoordelingskader voor de uitgebreide toets nieuwe opleiding van de NVAO (Stcrt. 2014, nr 36791). nvao r nederlands - vlaamse accreditatieorganisatie Besluit Besluit strekkende tot een positief oordeel van een aanvraag toets nieuwe opleiding van de hbo-bachelor Fiscaal Recht en Economie van de Hogeschool

Nadere informatie