( ( ( ( ( ( ( ( ( ( ( ( ( ( ( (

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "( ( ( ( ( ( ( ( ( ( ( ( ( ( ( ("

Transcriptie

1 Kwaliteitvancounselingineenonlinebehandelprogrammavoor problematischalcoholgebruikenderelatiemetdrop7outensucces vanbehandeling Masterthesis Augustus2013 TimZiel,BScs ) BegeleidersUniversiteitTwente: Dr.AnnekeSools Dr.MarcelPieterse BegeleidsterTactusVerslavingszorg: Dr.MarloesPostel

2 AbstractNederlands) Introductie: Alcoholdebaas.nlAdB)iseenwebJbasedtreatmentdieonderdirectebegeleidingstaat vaneenhulpverlener.adbiseffectiefinhetverminderenvanalcoholgebruik,maarderolvan communicatievanuitdehulpverlenerisonderbelichtgebleven.motiverendegespreksvoeringmg),de therapeutischerelatietr)eneenaantaloverigecommunicatievevaardighedenocv),waaronder empathie,lijkenbelangrijkvoordebehandeling.gesprekstechniekenbehorendbijdevaardighedenvan MG,TRenOCVwerdenbeoordeeldopkwaliteit,waarbijderelatiemetdropJoutensuccesvan behandelingonderzochtwerd.vaneensuccesvollebehandelingwerdbinnenadbgesprokenindiende cliëntzichnadebehandelinghoudtaandenormvoorlaagrisicodrinken.verwachtwerddateenhogere kwaliteitvandegesprekstechniekenvanmg,trenocvsamenzouhangenmeteenlageredropjout hypothese1)eneenhogeraantalsuccesvollebehandelingenhypothese2).totslotwerdonderzochtof eensnellesubjectievemaniervanbeoordelenovereenkomtmetdebeoordelingendiezijngegevenmet eenobjectievemanier. Methode: Omdekwaliteitvancommunicatievanuitdehulpverlenertebeoordelenwerdeen scoreformuliergebruikt,waarmeegesprekstechniekenbehorendbijdevaardighedenmg,detrenocv opeen3jpuntslikertschaalonvoldoende,voldoendeengoed)werdenbeoordeeld.opbasisvande beoordeeldegesprekstechniekenwerdentotaalscoresberekendvoormg,trenocv.daarnaastmoester peranalyseeensnellesubjectievebeoordelingwordengevendiedealgeheleindrukvandekwaliteitvan communicatieweergeeft,onafhankelijkvandescoresdiezijngegevenmethetscoreformulier.de uitkomstenvandebeoordelingenmethetscoreformulierwerdengekoppeldaaneenbestaand databestandvanadb,waaringegevensbekendwarenoverdropjoutensuccesvollebehandelingen Resultaten: KwaliteitvancommunicatiewerdoverallebehandelingenhetbestbeoordeeldvoorMG enocv.dekwaliteitvancommunicatiebleekbijdetroverwegendeenvoldoendebeoordelingtekrijgen. Bijcliëntendiedebehandelinghaddendoorlopencompleters)bleekereenhogerekwaliteitvan communicatiewaarneembaarvoordegesprekstechnieken weerstand MG),detotaalscorevanMGen empathie OCV).OokleekeenverhogingvandetotaalscorevanMGteresulterenineenlagerekansop dropjout.degesprekstechniek bevestigen MG)bleekbijnasignificantbeterinkwaliteittezijnvoor completers.erwerdengeensignificanteverschillengevondenvoorsuccesvollebehandelingen.bijna significanteverschilleninkwaliteitwarenwaarneembaarvoor confrontatie MG),detotaalscorevan MGen reactiegeven OCV)bijcliëntendiedebehandelingnietsuccesvolhaddendoorlopen.Bij succesvollebehandelingenbleekdekwaliteitvoorhet besprekenvandoelen TR)bijnasignificant beter.deobjectievebeoordelingenvanmgenocvvertoondeeensignificantecorrelatiemetdesnelle subjectievebeoordeling.eennietsignificantepositievecorrelatiewerdgevondenvoordetr. Conclusie: ResultatentonenaandatdekwaliteitvancommunicatiesignificantverschiltvoordropJ outsencompleters,.ookwerdopbasisvandezeuitkomstenmeerinzichtverkregenoverhetgebruikvan gesprekstechniekenenderelatiemetdeuitkomstmatendropjoutensuccesvanbehandeling.daarnaast lijkteensnellesubjectievemaniervanbeoordeleneenalternatiefindienbehandelingensnelbeoordeeld moetenworden.vanwegedeschaarsheidaanonderzoekbinnenditthemaisvervolgonderzoeknodigom derolvandekwaliteitvancommunicatiebeterinkaarttebrengen. 2

3 AbstractEnglish) Introduction: Alcoholdebaas.nlAdB)isawebJbasedtreatmentguidedbyacounselor.AdBhasbeen proventobeeffectiveinreducingtheuseofalcohol,buttheroleofcounselorcommunicationisunknown. MotivationalinterviewingMG),thetherapeuticallianceTR)andotherskillsOCV),likeempathy,have proventobeimportantforthecourseandoutcomeofatreatment.therelationbetweenthequalityof communicationtechniquesofmg,trandocvanddropoutandsuccessoftreatmentwasexamined. SuccessoftreatmentwasdeterminediftheclientmetthenormoflowJriskdrinking.Itwasexpectedthat ahigherqualityofcommunicationofmg,trandocvresultedinlowerdropouthypothesis1)anda higheramountofsuccessfultreatments.finally,itwasexaminedifaquicksubjectivewayofjudging qualityofcommunicationmatchesthejudgmentsgivenbyanobjectiveway. Method: Ascoresheethasbeenusedtoassessthequalityofcommunication.Communication techniquesofmg,trandocvwerescoredona3jpointlikertscaleinsufficient,sufficientandgood). Basedonthesescores,totalscoresforMG,TRandOCVwerecalculated.Peranalysisaquicksubjective scorehadtobegiventhatrepresentstheoverallimpressionregardingthequalityofcommunication.this scorehadtobegivenindependentofthescoresgivenwiththescoresheet.thescoresgivenbythescore sheetwerecoupledtoanexistingdatafileofadb,whichcontaineddataaboutdropoutandsuccessful treatments. Results: QualityofcommunicationforalltreatmentswasfoundbestforMGandOCV.Qualityof communicationwasscoredprimarilyas sufficient fortr.qualityofcommunicationwasfoundbetter forthecommunicationtechniques resistance MG),thetotalscoreofMGand empathy OCV)for clientswhohavecompletedthewholetreatmentcompleters).thetotalscoreofmgalsopredicteda lowerchangeofdropout.almostsignificantdifferencesinqualityofcommunicationwerefoundforthe communicationtechnique supportandendorsement MG),wherethequalitywasfoundbetterfor completers.nosignificantdifferenceswerefoundforsuccessfultreatments,butanalmostsignificant betterqualityofcommunicationwasfoundfor confrontation MG),thetotalscoreofMGand feedback OCV)forclientswhocompletedthetreatmentunsuccessful.Analmostsignificantbetterqualityfor reflectingonobjectives TR)wasfoundforclientswhocompletedthetreatmentsuccessfully.The objectivescoresofmgandocvshowedasignificantpositivecorrelationwiththequicksubjectivewayof scoring.anonjsignificantpositivecorrelationwasfoundbetweentheobjectivescoresoftrandthequick subjectivescore. Conclusion: Resultsshowthatthequalityofcommunicationdifferssignificantlyfordropoutsand completersconcerningsomecommunicationtechniques.also,moreinsighthasbeenobtainedaboutthe useofcommunicationtechniquesandtherelationwithdropoutandsuccessoftreatment.thequickand subjectivewayofscoringlookstobeanalternativecomparedtotheobjectiveway)ifthequalityof communicationhastobejudgedinashortamountoftime.becauseofthescarcityofresearchaboutthis subject,moreresearchisnecessary. 3

4 Voorwoord AllereerstwilinRonaldRoskambedankenvoorzijninzetmetbetrekkingtothet ontwerpenvanhetmeetinstrumentdatbelangrijkwasbinnenditonderzoek.aanhet beginvandesamenwerkingstondenwijopvooronsbeidenonbekendterrein, waardoorwegoedhebbenmoetennadenkenoverderichtingdiewezoudengaan bewandelen.tothedenhadimmersniemand,voorzoverbekend,gekekennaareen manieromonlinebehandelaarsopenigemaniertebeoordelen.ikkanconcluderendat weeengoedeensolidebasishebbengelegdvoortoekomstigeverfijningenonderzoek metbetrekkingtotdekwaliteitsmetingvanonlinebehandelaars.hierkunnenwe,naar mijnmening,meteengoedgevoelopterugkijken. DaarnaastwilikmijnbegeleidersMarloesPostel,MarcelPieterseenAnnekeSools bedanken.doormarloespostelhebikdemogelijkheidgekregenomstagetekunnen lopenbijtactusverslavingszorgendaarnaasteenonderzoekuittevoeren.verderheb ikaanhaarveelgehadwatbetrefthaarmaniervanmeedenken,kennis,inzeten interesse.marcelpietersemijveelgoedefeedback,informatieeninzichtengegevendie belangrijkwarenvoormijnthesis.hijbeschiktoverveelkenniswaarikveelaanheb gehad.annekesoolsheeftervoorgezorgddatikveelmeerinzichthebverkregeninde manierwaaropkwalitatiefonderzoekmoetwordenuitgevoerd.ookhaarmaniervan meedenkenisbelangrijkgeweest. Ookwilikmijnvader,Peter,enmijnbroer,Roy,bedankenvoorhuninteresseenhet gevenvanextramotivatievoorhetschrijvenvanmijnmasterthesis.mijnmoeder,die helaasin2008isoverleden,heefterooktoebijgedragendatikdemotivatieeninzetkon opbrengenvoorhetafrondenvanmijnopleiding. TotslotwilikdeafdelingpreventievanTactusVerslavingszorgbedankenvoorde mogelijkheiddieikhebgekregenomstagetelopennaastmijnonderzoek.doornaar jullietekijkenensamenmetjullietewerkenhebikveelgeleerd,watikzekerkanenga toepassenindetoekomst.ikhoopjullieindetoekomstnogeenkeertegentekomen. 4

5 Inleiding Alcoholdebaas.nl Alcoholdebaas.nlAdB)iseeninternetbehandelingwebJbasedtreatment)vanTactus Verslavingszorgwaarcliënteneentrajectkunnendoorlopendatgerichtisophet verminderenofstoppenvanhetalcoholgebruik.dezebehandelingstaatonder begeleidingvaneenhulpverlenerdiedecliëntondersteunttijdenshettraject.peronline berichtgevingstaancliëntenhulpverlenerincontact.uiteengerandomiseerd onderzoekpostel,dehaan,terhuurne,becker&dejong,2010)isgeblekendatde behandelingvanadbeffectiefiswatbetrefthetverminderenvanalcoholgebruikenhet verbeterenvandegezondheid.erisechtergeenonderzoekgeweestnaarderolvande hulpverlener,waardoorhetonbekendiswatdeinvloedvandehulpverlenerisophet verloopendeuitkomstenvandebehandeling.uitonderzoekblijktdatdedropjoutsna deeerstepaarcontactenuitvallenpostel,dehaan,terhuurne,vanderpalen,becker& dejong,2011),waardoordekwaliteitvandehulpverlenerbinnendezecontacten belangrijkkanzijn. Onlinebehandelingen AdBiseenwebJbasedtreatments,dieomschrevenkanwordenals elkevormvan professioneletherapeutischeinteractiediegebruikmaaktvanhetinternetom gekwalificeerdementalegezondheidsprofessionalsteverbindenmethuncliënten Rochlen,Zack&Speyer,2004).Destigmatisatieisechtereenbelangrijkeredenvoor hetuitstellenvanhetzoekenvanhulpcunningham,sobell,sobell,agrawal&toneatto, 1993).Ooklijktdatdestigmatisatieomtrentalcoholgrootisinvergelijkingmetandere mentalestoornissen,zoalsdepressieenschizofrenieschomerusetal.,2011).online behandelingenkunnendeeffectenvanstigmatisatiebeperken;zezijntoegankelijk Rochlenetal.,2004),kunneneennieuwegroepcliëntenaantrekkenPostel,DeHaan, TerHuurne,Becker&DeJong,2011),gevoeligeonderwerpenkunnenmeeranoniem aanbodkomenyoung,2005),hetschrijvenwerkttherapeutischrochlenetal.,2004; Baikie&Wilhelm,2005)enafsprakenhoevenniettijdenswerktijdenplaatstevinden DeNiet,2009).Nadelenvanonlinetherapiezijnonderanderedekansophetfoutief 5

6 lezenvantekst,hetmissenvannonjverbalesignalenendeasynchronevormvan communicatierochlenetal.,2004). Effectiviteitonlinebehandelingen Vanwegedevoordelenvanonlinebehandelingenwordterveelonderzoekgedaannaar deeffectiviteit.onlinebehandelingenzijnonderteverdeleninzelfhulpeneen beperkte)ondersteuningdooreenhulpverlener.metzelfhulpkrijgtdecliëntde beschikkingovermaterialendiehijofzijzelfmoetdoorlopen.uitverscheidene onderzoekenblijktdatzelfhulpdealcoholconsumptiekanverminderenkrameretal., 2009;Riperetal.,2007;Riperetal.,2011).Hetaanbiedenvanonlinetherapiemet begeleidingvaneenhulpverlenerlijktvooralcoholmisbruikeveneenseffectieftezijn voorhetverminderenvandealcoholconsumptievergelekenmeteengroepdiegeen behandelingkrijgtblankers,koeter&schippers,2011).daarnaastblijktdatergeen significantverschilwaarneembaarwastussenpsychotherapeutischebehandelingen o.a.voorexcessiefdrinken,depressieenfobieën)dieonlinezelfhulpeninteractiemet hulpverlener)enfacejtojfacewerdenaangebodenbarak,hen,bonieljnissimen Shapira,2008).Alhoewelonderzoekendeeffectiviteithebbenvastgesteldvan verscheideneonlinetherapieën,ishetonduidelijkinhoeverredecommunicatievaneen hulpverlenervanbelangisbijhetverloopenuitkomstenvandebehandeling.ookishet onduidelijkwelkespecifiekevormenvancommunicatieonderzochtmoetenwordendie eenmogelijkesamenhangvertonenmetuitkomstenvaneenbehandeling. Binnenonlinebehandelingenishetonline)contacteenbelangrijkaspectdatde hulpverlenerverbindtmetdecliënt.hierdooriscommunicatieeenbelangrijke graadmeteromeenaspectvandekwaliteitvandehulpverlenervasttestellenenhet effecthieropmetuitkomstenvandebehandelinginkaarttebrengen.voorzoverbekend iserbinnenanderewebjbasedinterventiesgeenonderzoekgedaandiedekwaliteitvan decommunicatievanonlinebehandelaarsvaststelt. 6

7 Changeprocessresearch Omteonderzoekenwelkeonderdelenvancommunicatieeenrolspelenkanergebruik wordengemaaktvanchangeprocessresearchcpr).cprisonderzoekdatzichrichtop processendieveranderingenteweegbrengenbinnenpsychotherapeutische behandelingenelliott,2010).alhoewelermeerderevormenvandittypeonderzoek zijn,ishetkwalitatieveprocessjoutcomedesigneenveelgebruiktontwerp.ditontwerp richtzichmetnameophetvaststellenvanbelangrijkeprocessenbinnenbehandelingen, dievervolgensgebruiktkunnenwordenomdeuitkomstenvaneenbehandelingte voorspellenelliott,2010).totophedeniscprnognietgebruiktvooronderzoek binnenonlinebehandelingen.ookiserweinigonderzoekgedaandatdeuitkomstenvan CPRheeftgekoppeldaanuitkomstmaten. EenvoorbeeldvanCPRishetinstrumentdatisontwikkelddoorRoskam2013)omde kwaliteitvancommunicatievooradbvasttestellen:delookatyourdrinking?adherence andcompetencescalelayd?acs).opbasisvanliteratuurheefthijvastgestelddateen aantalvaardighedenvandebehandelaarbelangrijkzijnbinnendebehandeling,zoalsde toepassingvanmotiverendegespreksvoering,detotstandkomingvandetherapeutische relatie,hetgevenvaninformatieenreflecteren.elkvandezevaardighedenzijn onderverdeeldingesprekstechniekendiebehorenbijeenvaardigheid.een gedetailleerdebeschrijvingvanallegesprekstechniekeniseldersbeschrevenroskam, 2013).Inzijnonderzoekwerddekwaliteitvandegebruiktegesprekstechnieken beoordeeld,maarerwerdnietgekekennaarderelatiemetuitkomstenvande behandeling.ookbleekhetinstrumentuitgebreidenhetgebruikhiervanveeltijdte kostenomvolledigebehandelingenteanalyseren.metnamedetherapeutischerelatie enmotiverendegespreksvoeringzijnvolgenshetinstrumentbelangrijkbinneneen behandeling. Motiverendegespreksvoering DecommunicatievanmotiverendegespreksvoeringMG)lijkteenbelangrijkaspectte zijnbinnendebehandeling.mgkanomschrevenwordenals eencliënt?endoelgerichte communicatiestijldiedeeigenmotivatievancliëntenprobeerttevergrotendoorhet 7

8 verkennenenverminderenvanhuntegenstrijdigegevoelensambivalentie)over verandering,zodaterbijdecliënteengrotercommitmentontstaatomveranderingte realiseren BijZijnJXL,2012).UitonderzoekbleekdatdetoepassingvanMGtoteen significantedalingvandealcoholconsumptieleiddetenopzichtevandecontrole)groep diegeenbehandelingkreegbeckham,2007).soortgelijkeresultatenwerdenookineen anderonderzoekgevondenbrownenmiller,1993).verderlijkthetaanbiedenvanmg succesvoltezijnalskorteinterventieinhetverminderenvandealcoholconsumptie Vasilaki,Hosier&Cox,2006)enkanhetaanbiedenvanMG,alvorenserwordtgestart meteenbehandeling,ervoorzorgendatereenhogeraantalbehandelingenwordt bezochtbijcliëntendieeenalcoholverslavinghebbenconnors,walitzer&dermen, 2002). IndeLAYDJACSRoskam,2013)wordenonderanderedegesprekstechniekendie motivatiebesprekenentoestemmingenvrijblijvendheidvragen/aanbiedenbijhet verstrekkenvaninformatieenadviesondergebrachtbijmg.alhoewelerveelbekendis watbetreftdeeffectiviteitvanmg,iserindeliteratuurvoorzoverbekendgeenstudie diederelatietussendekwaliteitvandezegesprekstechniekenenheteffecthiervanop succesvanbehandelingheeftvastgesteld.ookisergeenonderzoekbekenddatde relatiemetdropjoutheeftonderzocht. Therapeutischerelatie BinnendeliteratuurlijktdetherapeutischerelatieTR)eveneenseenbelangrijkaspect waardecommunicatievan)dehulpverlenereenbelangrijkerolspeelt.detrisde relatietussendecliëntendehulpverlener: Itisoftendefinedintermsofapositive emotionalbond,mutualagreementontherapeutictasksandgoals,andperceived opennessandtruthfulness Manso&Rauktis,2011).DeTRlijktnietalleenbelangrijkte zijnvoordetevredenheidentherapietrouwvandebehandelingfuertesetal.,2007), maarheeftbijpsychotherapeutischebehandelingeneveneenseenbelangrijkerelatie metdekansdatcliëntenvoortijdigeenbehandelingafbreektsharf,primavera,& Diener,2010).BijmensenmeteendrugsprobleemisdezeTRalsvoorspellergevonden voordropjoutcournoyer,brochu,landry&bergeron,2007)enzorgdeeengoede beoordelingdoordecliëntvandezerelatieervoordatzesignificantmindersnelstopten 8

9 Meier,Donmall,McElduff,Barrowclough&Heller,2006).Ookbijbehandelingenvoor eenalcoholverslavingisdetherapeutischerelatiebelangrijkvoorhetnietafronden dropjout)vandebehandelingsaarnio,2002).daarnaastlijktdetreenbelangrijke bijdrageteleverenaanhetdrinkgedragbijcliëntendieeenlagemotivatiehebbenomte veranderenilgen,mckellar,moos&finney,2006). Onderzoekentonenaandatdetherapeuteenbelangrijkerolkanspelenbijde totstandkomingvandetr.uiteenreviewkomtnaarvorendatbepaalde karakteristiekenentechniekenvandetherapeutbijdragenaaneennegatieve therapeutischerelatie,zoalshetgevenvanongewenstadvies,nietgoedondersteunen enhetkritisch,rigide,afstandelijkzijnackermanenhilsenroth,2001).techniekenals begrijpen,reflecterenenondersteunenhebbeneenpositieveuitkomstopde totstandkomingvandetrackerman&hilsenroth,2003).omdetropkwaliteitte beoordelenheeftroskam2013)opbasisvandeliteratuurgesprekstechnieken geformuleerddiebehorenbijdetherapeutischerelatie,zoalshetuitsprekenvan wederzijdsvertrouwenenhetbenadrukkenvandesamenwerking.alhoeweldetrwel inkaartisgebracht,ishetonduidelijkinhoeverredekwaliteitvandegenoemde gesprekstechniekendezelfdesamenhangvertonenmetdropjoutalsuitdegenoemde onderzoekenisgebleken.ookiservoorzoverbekendgeenonderzoekgedaandie kwaliteitvandegesprekstechniekenvantrgekoppeldheeftaanhetsuccesvaneen behandeling. Overigecommunicatievevaardigheden Roskam2013)heefteenaantaloverigecommunicatievevaardighedengedefinieerddie, naastmgendetr,belangrijkkunnenzijnbinneneenbehandeling,zoalshetgevenvan informatieo.a.psychojeducatie),openheidvandehulpverlener,deadlineflexibiliteit metbetrekkingtothuiswerkopdrachten/thuisopdrachtenenhettonenvanempathie. Ookuitanderonderzoek,waarindecontentvaneJmailswerdengeanalyseerd,bleekdat onderanderedeadlineflexibiliteit,hetgevenvanpsychojeducatie,openheidvande hulpverlenerenempathiegedragingenzijndiebinnenonlinebehandelingen plaatsvindenpaxlingetal.,2013).uitditonderzoekbleekeveneensdatempathieeen significantepositieve)correlatievertoondemethetafrondenvaneenmodulebinnen 9

10 debehandeling.uitdegenoemdeonderzoekenblijktdatmeerderegesprekstechnieken herkendwordenbinnenonlinebehandelingen,maardatderelatiemetuitkomstenvan behandelingenbeperktinkaartisgebracht.derelatiemetdropjoutensuccesvan behandelingisdaaromonbekend.volgenspaxlingetal.2013)zijnzijdanookde eerstendiedeberichtgevingvanonlinebehandelaarshebbengeanalyseerdende gevondengedragingenhebbengecorreleerdmetuitkomstvariabelen. Fidelityvandehulpverlener Eenaspectwaarbijdehulpverlenereenrolspeeltisdefidelity:inhoeverredetherapeut deprotocollenvaneenbehandelingvolgtenzodoendedebehandelingopdejuistewijze implementeert.erkanonderscheidwordengemaakttussenadherentieencompetentie, watrespectievelijkaangeeftofdejuisteprocedureszijngekozenenofdeprocedures goedzijnuitgevoerddiehorenbijdeuitvoeringvaneenbehandelingfairburn& Cooper,2011).Onderzoekonderdrugsverslaafdentoondeaandatwanneerde therapeutischerelatiezwakis,eengemiddeldeadherentievandetherapeutaande behandelingleiddetoteenreductievandrugsgebruikensymptomenvergelekenmet wanneerereenlageofhogeadherentiewasbarberetal.,2006).zijgavenaandathet goedkonzijnomadherentieaandebehandelingtevertonen,maarsomsaftewijken indiendebehandelingdaaromvroeg.ookdebeoordelingvancompetentievande therapeutbijcognitievetherapievoordepressiebleekeenvoorspellertezijnvoorde verminderingvansymptomenstrunk,brotman,derubeis&hollon,2010).beperkt bewijshiervoorwerdookgevondeninanderonderzoekshawetal.,1999).alhoewelde adherentieencompetentiebetreffendedecommunicatiebinnenadbopkleineschaalis onderzochtroskam,2013),iserweinigbekendoverhetgebruikvande gesprekstechniekenopgrotereschaal. Onderzoeksvraagenhypotheses UitdebesprokenonderzoekenoverMGendeTRkomtnaarvorendatalcoholgebruiken dropjoutbelangrijkeuitkomstmatenzijndieveelvuldigwordenonderzocht.ookbinnen AdBzijnbelangrijkeuitkomstmateninhoeverredecliëntendebehandelingvolledig completers)envoortijdighebbenafgeronddropjout).eveneensissuccesvan 10

11 behandelingbelangrijk,waarbinnenadbvangesprokenwordtindiencliëntende volledigebehandelinghebbenafgerondenzichnadienhoudenaandenormvoorhet drinkenmeteenlaagrisico21glazenman,14glazenvrouwperweek).derelatie tussendekwaliteitvancommunicatieendehiervoorgenoemdeuitkomstmatenis echteronduidelijk. Binnenditonderzoekzaldekwaliteitvancommunicatieaandehandvandefidelity adherentieencompetentie)voormg,trenocvvastwordengesteld.vervolgens wordtgekekennaarderelatietussenkwaliteitvancommunicatie,dropjoutensucces vanbehandeling.erzalverwachtwordendateenhogerekwaliteitvande gesprekstechniekenvanmg,trenocvsamenhangtmeteenlageredropjout hypothese1).ookzalerverwachtwordendateenhogerekwaliteitvande gesprekstechniekenvanmg,trenocvsamenhangtmeteenhogeraantalsuccesvolle behandelingenhypothese2).totslotzalergekekenwordenofeensnelleenglobale subjectievemaniervanbeoordelenovereenkomtmetdebeoordelingendiezijngegeven meteenobjectievemanier.ditwordtonderzochtomtebepalenofeensubjectieve globale)beoordelingeenalternatiefofaanvullingkanzijnvoorenopeenobjectieve maniervanbeoordelen. Methode Interventie TactusVerslavingszorgiseeninstantiewaarmenterechtkanmetverscheidenevormen vanverslaving.alcoholdebaas.nladb)iseendoortactusverslavingszorgontwikkelde onlinebehandelingwaarmensenmeteenalcoholprobleemzichvoorkunnen aanmelden.binnendezebehandelingstaanmgencognitievegedragstherapiecentraal. Hetcontactvindtplaatsviaberichtendiewordenverstuurdbinneneenonlineomgeving vanadb,waarcliëntenvanuithuneigencomputerkunneninloggen.dehulpverlener kanbinnendezeonlineomgevingpersoonlijkopdeberichtgevingendevoortgangvan decliëntreageren,waarze,terondersteuning,gebruikkunnenmakenvan gestandaardiseerdetekstendiehorenbijeenbepaaldefaseinhetbehandeltraject.dit kanonderanderebestaanuitalgemeneinformatieoveralcoholenhuiswerkopdrachten. DezetekstenbiedeneenbepaaldestructuurdieaanJeningevuldmoetwordenmetde 11

12 informatiediedecliëntgedurendedebehandelinggeeft.hierdoorzijndeopdrachtenen informatiediewordenaangebodenvooreenbepaalddeelhetzelfdevoorelkecliënt. BinnenAdBzijnertweetrajectentevolgen:deintensieve,waarditonderzoekzichop richt,endekortevariant.dekortevariantverschiltmetdeintensievevariantwat betreftdeduur6weken)endefasesdieiemanddoorloopt.debehandelingsfasesdie eencliëntvandeintensievevariant16weken)doorlooptzijnvooriedereenhetzelfde. Deeerstefaseindebehandelingisdeintake,waardecliënteenaantalvragenmoet beantwoordentenbehoevevandegeschiktheidvoordetevolgenbehandeling.alsuit deintakeblijktdatdecliëntgeschiktismoetenertweedelendoorlopenworden:binnen heteerstedeelstaathetinzichtkrijgenindealcoholproblematiekcentraal,waardeel tweevoorhetaanpakkenvandeproblematiekdient.dezefasesbestaanuithet benoemenvanvoorjennadelenvanhetalcoholgebruik,eenalcoholschriftbijhouden, situatiesanalyseren,metenenweten,eendoelstellenvoorhetvervolgvande behandeling,gewoontesdoorbreken,andersdenken,andersdoen,beslissingennemen eneenactieplanmaken.eengedetailleerdebeschrijvingvandezefasesiselders beschrevenpostel,terhuurne,dehaan&dejong,2009). Dataverzameling Intotaalzijner50N=50)dossiersgeselecteerduitdedatabasevanAdB.Daarbijwerd gestreefdnaareenmaximumvariatieinsampling.omdeinvloedvantussentijdse veranderingenvandegestandaardiseerdetekstenbinnenadbtebeperkenwerden50 dossiersopdatumvanafrondinguit2011geselecteerd.degeselecteerdedossiers werdengeanalyseerdaandehandvaneenverkorteversievandelaydjacsroskam, 2013),waarbijgesprekstechniekenvandeMG,TRenOCVopkwaliteitwerden beoordeeld.deanalyseheeftzichbeperkttottweefasenbinnenheteerstedeelvande behandeling:situatiesanalyserenenalcoholschriftbijhouden.hierwerdvoorgekozen omdatdropjoutsveelalnadeeerstepaarcontactenuitvallenposteletal.,2011)en vanwegedeomvangvandeberichtgevingbinnendedossiers. Deuitkomstenvandebeoordeeldegesprekstechniekenwerdengekoppeldaaneen bestaanddatabestandvanadb.inditbestandstondenallebeschikbaregegevenso.a. 12

13 alcoholgebruik)diedecliëntindevragenlijstenkenbaarhadgemaakt:voormeting alvorenserwerdgestartmetdebehandeling,tussenmetingennametingna3wekenen 6maanden).OpbasisvanditdatabestandkondendeuitkomstvariabelendropJouten succesvandebehandelinggedefinieerdworden.erwerdgesprokenvaneensuccesvolle behandelingindiencliëntendebehandelinghaddenafgerondenzichhieldenaande normvoorlaagrisicodrinken;mannenmaximaal21glazenperweekenvrouwen maximaal14glazenperweekveenvliet,2013).succesvanbehandelingwerd vastgesteldaandehandvanhetaangegevenalcoholgebruikindeeerste)nametingna3 weken. InformedconsentwordtbinnenhetbehandeltrajectvanAdBstandaardvastgelegddoor cliëntenbijaanvangvandebehandelingtevragenofhungegevensgebruiktmogen wordenvooronderzoekdatdekwaliteitvandebehandelingkanverbeteren,waardoor binnenditonderzoekgegevensgebruiktkondenworden.dehulpverlenersvanadbzijn eveneensstandaard)opdehoogtedatgegevenswordengebruiktvoor wetenschappelijkonderzoek.daarnaastwerdenhulpverlenersbinnenditonderzoek internopdehoogtegebrachtoverhetgebruikvangegevens. Participanten Hetaantalmannenwasgelijkaanhetaantalvrouwen.Degemiddeldeleeftijdwas48 jaarsd=11,5).erwaren29cliëntenlageren21cliëntenhogeropgeleid.vande50 cliëntenwarener24tijdensdebehandelinguitgevallendropjout).van1completer wasgeennametingbekendomsuccesvanbehandelingtebepalen.vandeoverige25 completershadden16cliëntendebehandelingsuccesvolafgerond. Procedure Allereerstwerdeenvooronderzoekuitgevoerddatalsdoelhadeenscoreformulierte ontwikkelendateenversimpeldeversiemoestwordenvandelookatyourdrinking? adherenceandcompetencescalelaydjacs)roskam,2013).aandehandvandelaydj ACSwordengesprekstechniekenvaneenaantalvaardigheden,zoalsMGendeTR,op kwaliteitbeoordeeld.inhetvooronderzoekisdelaydjacsroskam,2013)toegepast 13

14 opeenaantalvolledigebehandelingenomdefrequentieenrelevantievandegebruikte gesprekstechniekenuitdelaydjacsvasttestellenbinnenhetbehandeltrajectvanadb. Opbasisvandezeuitkomstenwerdengesprekstechniekengeselecteerdvoorhet scoreformulier.demaniervanhetbeoordelenvandekwaliteitvancommunicatiewerd grotendeelsgebaseerdopeenscoreformulieruitanderonderzoek:desmoking counsellingcessationinventorysmocci)houwers,vervoort,rossemenkotz,2013). Opbasisvanditscoringsformulierbestonderdemogelijkheidomdebegeleidingbijhet stoppenmetrokeninkaarttebrengenaandehandvaneenglobale kwaliteitsbeoordelingvancommunicatievevaardigheden.hierbijwerdergebruik gemaaktvaneen5jpuntslikertschaal,waarmeeaangegevenkonwordenofdetechniek nietwaargenomenwerdofonvoldoende,voldoende,goedofuitstekendwastoegepast. Opbasisvandebijbehorendescoreskonerperonderdeeleentotaalscoreberekend worden,waarmeeaangegevenkonwordenhoeeendesbetreffendebehandelaarhad gepresteerdmetbetrekkingtoteenbepaaldegespreksvaardigheid.ziebijlage1voor eenvolledigerebeschrijvingvanhetvooronderzoek. Omhetscoreformulierbijlage2)tetestenzijn3dossiersgescoorddoorTimZielTZ) enmarloespostelmp).daarnaastis1vande3dossierookgescoorddooreenextra beoordelaar,marcelpietersem).aandehandvandehandleidingenbeschrijvingenvan degesprekstechniekenhebbendebeoordelaarszichingelezenmetbetrekkingtothet herkennenvaneengesprekstechniekenhetkiezenvaneengeschiktescore.nadatde3 dossierswarengeanalyseerdiseroverleggeweestoverdegekozenscores.de verschilleninscorewerdenoverlegdenbediscussieerdtotdaterovereenstemming werdbereikt.opbasisvandediscussiezijndedefinitiesendehandleidingverfijnd, zodatdeconsistentievantoekomstigebeoordelingenbeterwerd.daarnaastwerdhet scoreformulierbeoordeelddoordeontwikkelaarvandelaydjacsroskam,2013). NahetbereikenvanovereenstemmingheeftTZ50dossiersgeanalyseerd.Tijdensde analysewerdendehandleidingenhetscoreformuliergebruiktbijlage2), respectievelijkvoorhetkiezenvandejuistescoreenvoorhetgevenvaneenscore.de analysevondplaatsbinnenhetonlineprogrammavanadb.alleberichtgevingbinnen defases alcoholschriftbijhouden en situatiesanalyseren werdenmeegenomeninde analyse,waarbijdeberichtgevingvandecliëntvoordecontextdiende. 14

15 Instrument MethetontwikkeldescoreformulierwordengesprekstechniekenvanMG,deTRenOCV opkwaliteitbeoordeeld.intabel1staandegesprekstechniekendiebeoordeeldwerden. BijMGwordtonderanderegekekennaargesprekstechniekendiedecliënt bevestigen/ondersteunentijdenszijnofhaarhandelingen jebentopdegoedeweg )en inhoeverredebehandelaardecliëntcontroleoverdebehandelinggeeft jemaakt steedszelfdekeuzeenjebepaaltzelfwatjewelofnietdoet ).VoorbeeldenbijdeTRzijn hetbesprekenvandoelen jehebtalsdoelingevuldtewillenminderenmetdrinken.goed datjewederomhetinitiatiefhebtgenomenomjeaantemeldenenjealcoholgebruikte onderzoekeneneventueelteveranderen )enhettonenvantransparantieomtrentzaken diedirectofindirect)betrekkinghebbenopdecliënt vrijdagochtendbenikweer online ).BijOCVwordtgekekennaargesprekstechniekenalshettonenvanempathie richtingdecliënt ikkanmeinderdaadjedubbelheidvoorstellenwaarjetegelijkertijd hetiedereennaardezinwiltmaken )enhetreflectiefluisteren ikmerkdatjeop allerleimanierenonderdrukstaat ).Inbijlage2wordteenuitgebreiderebeschrijving gegevenvandegesprekstechniekenendebijbehorendedefinities. Tabel1.Gesprekstechniekenuithetscoreformulier. Vaardigheid Gesprekstechniek Motiverendegespreksvoering Wederzijdsvertrouwen Samenwerkingbenadrukken Transparantie Doelen Afspraken Therapeutischerelatie Bevestigen/ondersteunen Motivatie Controledeelnemer Confrontatie Weerstand Overigecommunicatievevaardigheden Empathie Reflectiefluisteren Reactiegeven Uitleggenideeënen concepten 15

16 ElkonderdeelvanMG,deTRenOCVwordtgescoordopbasisvaneen3Jpunts Likertschaal;descore0wordtgegevenwanneerdevaardigheidonvoldoendeis toegepast,1wanneerdevaardigheidvoldoendeistoegepasten2wanneerde vaardigheidgoedistoegepast.indieneenvaardigheidnietiswaartenementijdensde analyse,danwordtergekozenvoor nietvantoepassing.opbasisvandezescores wordtervoormg,detrenocveenapartetotaalscoreberekend,dievervolgensmoet wordenafgezettegenoverdemaximaaltebehalenscorevoordedesbetreffende vaardigheid.demaximalescorewordtberekenddoorhetmaximaalaantalpuntenvan dewaargenomengesprekstechniekenoptetellen.bijdeberekeningwordende gesprekstechniekendieals nietvantoepassing zijngecodeerdnietgebruikt.omte bepalenofdebeoordelingendiezijngegevenmethetscoreformulierovereenkomen metdealgeheleindrukvandebeoordelaarvoordekwaliteitvancommunicatiemoeter eencijferwordengeven.detegevencijfersvariërenvan4tot9,waar4en5als onvoldoendewordenbeschouwd,6en7alsvoldoendeen8en9alsgoed. Data?analyse SPSSversie21.0)werdgebruiktvoorhetberekenenvandestatistischedata. Frequentiesvanhettotaalaantalwaargenomengesprekstechniekenwerdenberekend, afgezettegenonvoldoende,voldoende,goedeennietwaargenomenbeoordelingen.om derelatietussendekwaliteitvancommunicatieendeuitkomstvariabelendropjouten succesvanbehandeling)teonderzoekenwerdentjtestsenmeervoudige)logistische regressieanalysesuitgevoerd.tjtestsvoorafzonderlijkesteekproevenwerden uitgevoerdomteonderzoekenofhogerescoringvaneengesprekstechniekdekansop dropoutverkleintendekansopsuccesvanbehandelingvergroot.erwerdeenzijdig getoetstmeteensignificantieniveauvan.05.meervoudigelogistischeregressieanalyses werdenuitgevoerdompervaardigheiddeverklaardevariantievande gesprekstechniekenvoordropjoutensuccesvanbehandelingteberekenen,waarbij werdonderzochtwelkegesprekstechniekendesterkstebijdragehadden.enkelvoudige logistischeregressieanalyseswerdenuitgevoerdomdeverklaardevariantievande totaalscoresvanmg,trenocvopdropjoutensuccesvanbehandelingteberekenen. Omdesamenhangteberekenentussendeobjectieveendesnellesubjectieveglobale maniervanbeoordelingzijnpearson scorrelatiesberekend;pearson scorrelaties 16

17 werdenberekendtussendetotaalscoresvanmg,tr,ocvendeglobale eindbeoordeling. Eencriteriumvoortoevoegingvaneentechniekalsvoorspelleraanderegressiewasdat erminimaal10beoordelingenpergesprekstechniekaanwezigmoestenzijn.deze vuistregelmoetvolgenshaynes,sackett,guyattentugwell2006)worden aangehouden,omdateranderseenkansbestaatdathetgetoetstemodelonbetrouwbaar is.daarnaastwerdeneventuelegesprekstechniekenniettoegevoegdindieneentechniek binnenelkdossierdezelfdescorekreegconstantheid).hierwerdvoorgekozenomdat heteffectvandegesprekstechniekopdeuitkomstvariabelennietberekendkonworden. Gesprekstechniekendienietaandezevoorwaardevoldedenwerdennietgeïncludeerd indeanalyse.deniettoegevoegdegesprekstechniekenwerdenechterwelmeegenomen bijdeberekeningvandetotaalscoresvanmg,detrenocv,dieberekentwerddoorde behaaldescoresvoordebijbehorendegesprekstechniekentedelendoordemaximaalte behalenscore. Resultaten Tabel2geefteenweergavevandebeoordelingenvoordebeoordeelde gesprekstechniekenoverde50dossierswaarmeedefidelitykanwordenvastgesteld;op basisvandezeresultatenkanbeoordeeldwordenhoedecompetentieuitvoering)voor degesprekstechniekenwas.pergesprekstechniekisdefrequentievanonvoldoende, voldoendeenvoldoendebeoordelingenweergegevenmetdaarbijdepercentuele bijdrage.totslotzijnkolomtotalenberekendmetfrequentiesvandegegeven beoordelingenoverallegesprekstechniekenbinnendevaardigheid,gevolgddoorde percentuelebijdragetenopzichtevanhettotaalaantalbeoordeeldetechnieken.deniet waargenomengesprekstechniekenwordenweergegevenindelaatstekolom. Opbasisvanderesultatenblijktdatdecompetentieoverallegesprekstechniekenvan MGoverwegendalsgoedwerdbeoordeeld79,9%),gevolgddoorvoldoende17,4%) beoordelingen.ditbetekentdatdeuitvoeringin20%vandebeoordelingenbeterhad kunnenzijn.dezeresultatentonenechteraandatdecompetentievoordevaardigheid alsgeheelgoedwas.specifiekkijkendnaardegesprekstechniekenkomtnaarvorendat 17

18 decompetentievoorhetbevestigenvandecliënt96%),hetconfronterenvandecliënt 80%)enhetbenadrukkenvandecontrolevandecliënt74%)hetmeestalsgoedwerd beoordeeld.decompetentiewerdbijhetbesprekenvandemotivatie33,3%)enhet benadrukkenvandecontrolevandecliënt26%)hetmeestalsvoldoendebeoordeeld binnenmg.alleenweerstandwerdenkelekerenalsonvoldoendebeoordeeld;in30,8% vandebeoordelingenvoorhetbesprekenvanweerstandwerddevaardigheidals onvoldoendebeoordeeld.ditbetekentdaterruimtevoorverbeteringwaarneembaar wasvooreenaantalgesprekstechnieken.onvoldoendebeoordelingenwerdenweinig waargenomen. DecompetentieoverallegesprekstechniekenbinnenTRbleekinmeerdandehelft 57,7%)alsgoedtewordenbeoordeeld.Inminderdandehelftvandewaarnemingen 41,3%)werdereenvoldoendebeoordelinggegevenvoordegesprekstechnieken.Dit betekentdatdecompetentievoordevaardigheidinbijnadehelftvandewaarnemingen kwalitatiefbeteruitgevoerdhaddenkunnenworden.specifiekkijkendnaarde gesprekstechniekenvaltopdathetgevenvantransparantie98%)enhetbespreken vanafspraken97,6%)hetmeestfrequentalsgoedwerdenbeoordeeld.daarentegen werdhetkenbaarmakenvanhetwederzijdsvertrouwen100%),hetbesprekenvan doelen87%)enhetbenadrukkenvandesamenwerking67,4%)overwegendals voldoendebeoordeeld.ditbetekentdatdezegesprekstechniekenineengrootaantal waarnemingenbeterinuitvoeringhadkunnenzijn.ookbinnendezevaardigheid kwamenonvoldoendebeoordelingenweinigvoor. BijOCVwerdenallegesprekstechniekenbijnavolledigalsgoedbeoordeeld.Binnendeze vaardigheidwerdenalleenempathie20%)enhetgevenvaneenreactie8%)als voldoendebeoordeeld.ditbetekentdatdecompetentievoorocvalsgeheelgoedwas, maarempathieenhetgevenvaneenreactieinenkelegevallenkwalitatiefbeter uitgevoerdhaddenkunnenworden. OpbasisvandezeresultatenkomtnaarvorendatdecompetentiealsgeheelvoorMGen OCVgoedwas.BijdeTRwerdfrequenteenvoldoendebeoordelinggegeven,wat betekentdatdecompetentiebijbepaaldegesprekstechniekenbeterhadkunnenzijn. 18

19 Dezeresultatentoneneveneensaanwelkegesprekstechniekenhetgrootsteaandeel haddenwatbetreftdegegevenbeoordelingenbinneneenvaardigheid. Tabel2.BeoordelingvandegesprekstechniekenvoorMG2.a),TR2.b)enOCV2.c), afgezettegenhettotaalaantalwaarnemingenendepercentuelebijdragebinnende vaardigheid. 2.a MG Bevestigen 2.b 2.c Onvoldoende Voldoende Goed Totaal beoordeelde technieken 24%) 4896%) 50100%) Motivatie 233,3%) 466,7%) 6100%) 44 Controle 1326%) 3774%) 50100%) deelnemer Confrontatie 520%) 2080%) 25100%) 25 Weerstand 430,8%) 323,1%) 646,2%) 13100%) 37 Totaal 42,8%) 2517,4%) 11579,9%) %) 106 Onvoldoende Voldoende Goed Totaal beoordeelde technieken TR Wederzijds vertrouwen Samenwerking 3100%) 3100%) 12%) 3367,4%) 1530,6%) 49100%) 1 Niet waargenomen Niet waargenomen 47 benadrukken Transparantie 12%) 4998%) 50100%) Doelen 12,2%) 4087%) 510,8%) 46100%) 4 Afspraken 12,4%) 4097,6%) 41100%) 9 Totaal 21%) 7841,3%) 10957,7%) %) 61 Onvoldoende Voldoende Goed Totaal beoordeelde Niet waargenomen technieken OCV Empathie 620%) 2480%) 30100%) 20 Reflectief 18100%) 18100%) 32 luisteren Reactiegeven 48%) 4692%) 50100%) Uitleggen 50100%) 50100%) Totaal 00%) 106,8%) 13893,2%) %) 52 19

20 Kwaliteitvancommunicatieenderelatiemetdrop?out Intabel3zijndetJtestsweergegevenvoordebeoordeeldegesprekstechniekenbijdropJ outsencompleters.tjteststoondenaandatereensignificantverschilwaarneembaar wasvoordetotaalscorevanmgp=.014),waarereenhogeretotaalscorewerdgegeven bijcliëntendiedebehandelinghaddenvoortgezetcompleters).ditbetekentdatde kwaliteitoverhettotaalaantalgesprekstechniekenbinnenmgbeterwasbijcompleters. BijMGwaseensignificantverschilwaarneembaarvoorweerstandp=<.001),waareen hogerescorewerdgegevenbijcompleters.ditbetekentdatdekwaliteitvan communicatievoordezetechniekbeterwasvoordezegroep.bijnasignificante verschillenwerdengevondenvoorbevestigenp=.081),waarereenhogerescorewerd gegevenbijcompleters.hieruitkanwordengeconcludeerddatdekwaliteitvandeze gesprekstechniekbijnasignificantbeterwasvoordezegroep. BijOCVwasereensignificantverschilwaarneembaarvoorempathiep=.024),waarer bijcompleterseenhogerescorewerdgegeven.ditgafaandatvoorempathiede kwaliteitvancommunicatiebeterwasdanbijdropjouts.voordeoverige gesprekstechniekenentotaalscoreswerdengeensignificanteverschillengevonden.er kondengeentjtestswordenuitgevoerdvoorwederzijdsvertrouwentr),reflectief luisterenenuitleggenocv)vanwegeeenlaagaantalwaarnemingenofdeconstantheid vandegegevenscores. 20

21 Tabel3.T?testsvoordegesprekstechniekenvanMG,TRenOCVbijdrop?outsen completers. DropJout 95%CIforMean Neen=26) Jan=24) Difference M SD n M SD n t p df Motiverende Gespreksvoering Bevestigen J0.04, Motivatie J1.31, Controle J0.19, Confrontatie J0.28, Weerstand , < TotaalscoreMG ,15, Therapeutische relatie Samenwerking benadrukken J0.22,0, Transparantie J0.05, Doelen J0.31,0.11 J0, Afspraken J0.16,0.06 J TotaalTR J7.32,4.56 J0, Overige communicatieve vaardigheden Empathie , Reactiegeven J0.15, TotaalOCV J1.94, EnkelvoudigelogistischeregressieanalyseszijnuitgevoerdvoordetotaalscoresvanMG, TRenOCVtabel4).DetotaalscorevanMGleekeensignificantevoorspellendewaarde tehebbenopdropjoutp=.036).ookleekdetotaalscorevanmg12,7%vande verklaardevariantiebijdropjouttevoorspellen.deoddsjratiotoondeaandateen stijgingvan1puntvoordescoreleiddetoteen5%kleinerekansopdropjout. Erwerdengeenmeervoudigelogistischeregressieanalysesuitgevoerdomderegressie vandegesprekstechniekenvanmg,trenocvmetdropjoutteberekenen.motivatie, weerstandmotiverendegespreksvoering),wederzijdsvertrouwentherapeutische relatie),reflectiefluisterenenuitleggenoverigecommunicatievevaardigheden) kondenvanwegeeenlaagaantalwaarnemingenofdeconstantheidvandegegeven 21

22 22 scoresnietwordentoegevoegdaanderegressie,waardoordeteonderzoekenmodellen vanmg,trenocvnietalsgeheelgetestkondenworden. Tabel4.Enkelvoudigelogistischeregressieanalysesmetdrop?outalsafhankelijkevariabele. Onafhankelijkevariabele Sig. B ExpB) Wald NagelkerkeR square TotaalscoreMG TotaalscoreTR TotaalscoreOCV J J Kwaliteitvancommunicatieenderelatiemetsuccesvanbehandeling Intabel5zijndetJtestsweergegevenvoordebeoordeeldegesprekstechniekenbij succesvanbehandeling,waarvanwerdgesprokenalsaandenormvoorlaagrisico drinkenwerdvoldaanmannen21glazen,vrouwen14glazenperweek). Erwerdengeensignificanteverschillengevondenopbasisvandeuitgevoerdeanalyses. Bijnasignificanteverschillenwerdengevondenvoorconfrontatiep=.086),de totaalscorevanmgp=.087)enreactiegevenp=.082)waarereenhogerescorewerd gegevenbijcliëntendiedebehandelingnietsuccesvolhaddenafgerond.ditbetekentdat dekwaliteitvancommunicatievoorconfrontatie,hettotaalvangesprekstechnieken binnenmgenhetgevenvanreactiebinnendezegroepbeterwasdanbijcliëntendiede behandelingsuccesvolhaddenafgerond.dekwaliteitvoorhetbesprekenvandoelen wasbijnasignificantbetervoorcliëntendiedebehandelingwelsuccesvolhadden afgerondp=.054).vanwegeeenlaagaantalwaarnemingenofdeconstantheidvande gegevenscoreskondenervoorbevestigen,motivatie,weerstandmg),wederzijds vertrouwen,transparantietr),reflectiefluisterenenuitleggenocv)geentjtests wordenuitgevoerd.

23 Tabel5.T?testsvoordegesprekstechniekenvanMG,TRenOCVbijsuccesvanbehandeling. 95%CIfor Succesvolafgerond Mean Neen=9) Jan=16) Difference M SD n M SD n t p df Motiverende gespreksvoering Controle J0.22, Confrontatie J0.17, TotaalMG J2.75, Therapeutischerelatie Samenwerking benadrukken J0.35, Doelen J0.55,0.06 J Afspraken J0.15, TotaalTR J10.19,6.84 J Overige communicatieve vaardigheden TotaalTR J10.19,6,84 J Empathie J0.42,0.17 J Reactiegeven J0.06, TotaalOCV J5.05, EnkelvoudigelogistischeregressieanalyseszijnberekendvoordetotaalscoresvanMG, detrenocvtabel6).deberekendetotaalscoresblekengeensignificantevoorspellers tezijnvoorsuccesvanbehandeling. Erwerdengeenmeervoudigelogistischeregressieanalysesuitgevoerdomderegressie vandegesprekstechniekenmetsuccesvanbehandelingteonderzoeken;bevestigen, motivatie,weerstandmotiverendegespreksvoering),wederzijdsvertrouwen, transparantietherapeutischerelatie),reflectiefluisterenenuitleggenoverige communicatievevaardigheden)kondenvanwegeeenlaagaantalwaarnemingenofde constantheidvandegegevenscoresniettoegevoegdaanderegressie,waardoorde modellennietalsgeheelonderzochtkondenworden. 23

24 Tabel6.Enkelvoudigelogistischeregressieanalysesmetsuccesvanbehandelingalsafhankelijke variabele. Onafhankelijkevariabele Sig. B ExpB) Wald NagelkerkeRsquare TotaalscoreMG TotaalscoreTR TotaalscoreOCV J J SamenhangtotaalscoresMG,TRenOCVmetdeglobaleeindbeoordeling Pearson scorrelatieszijnberekendtussendetotaalscoresvanmg,tr,ocvende globaleeindbeoordelingvoordegehelegeanalyseerdebehandeling.erbleekeen significantecorrelatietezijntussendetotaalscorevanmgendeglobale eindbeoordelingr=.403,p=.004).eveneensbleekereensignificantepositieve correlatietussendetotaalscorevanocvendeglobaleeindbeoordelingtezijnr=.322, p=.022).erwerdgeensignificantecorrelatiegevondentussendetotaalscorevantren deglobalebeoordelingr=.096,p=.508).opbasisvandezeresultatenkanerworden geconcludeerddatdebeoordelingvanmgenocvovereenkomtmetdesnelleglobale eindbeoordeling.ditgeldtookinbeperktematevoordetr,waarechtergeen significantecorrelatiewerdgevonden. Discussie Inditartikelwerdeenonderzoekbeschrevendatalsdoelhadomeenbeterbeeldte krijgenvandekwaliteitvancommunicatiebetreffendemg,trenocvenderelatiemet endropjoutensuccesvanbehandelingbinnenadb.kwaliteitvancommunicatiewerd vastgestelddoordeuitvoeringcompetentie)vangespreksvaardighedentebeoordelen. DecompetentievandevaardighedenbleekvoorMGenOCVgoedtezijn,watvoordeTR inminderematehetgevalwas.dekwaliteitvancommunicatiebleeksignificantbeterte zijnbijcompletersvoordegesprekstechniekenweerstandmg),empathieocv)ende totaalscorevanmg.dekwaliteitvoorhetbevestigenvandecliëntwasbijnasignificant betervoorcompleters.ookbleekdetotaalscorevanmgeenvoorspellertezijnvooreen lagerekansopdropjout.bijsuccesvollebehandelingenwerdengeensignificante verschillenwaargenomen,maarwasdekwaliteitvancommunicatiebijnasignificant 24

25 betervoorconfrontatiemg),detotaalscorevanmgenhetgevenvaneenreactieocv) bijcliëntendiedebehandelingnietsuccesvolhaddendoorlopen.dekwaliteitvan communicatievoorhetbesprekenvandoelentr)wasbijnasignificantbeterbij cliëntendiedebehandelingwelsuccesvolhaddendoorlopen.detotaalscoresvanmgen deocvblekeneensignificantepositievecorrelatietevertonenmetdeglobale eindbeoordeling.eennietsignificante,positievecorrelatiewerdgevondenvoordetr. DecompetentievoordevaardighedenbleekvoorMGenOCVoverwegendalsgoedte wordenbeoordeeld,watinminderematehetgevalwasvoordetr.eenverklaringvoor hethogeaantalvoldoendebeoordelingenbijdevaardigheidtrisdatertotopheden geenduidelijkoverzichtisvoorhetgebruikvanspecifiekegesprekstechniekendieeen positievebijdrageleverenaandetrbinneneenonlinebehandeling.hierdoorishet mogelijkdatdeuitvoeringvaneenaantalgesprekstechniekennietvolledigwas;uitde resultatenblijktdanookdatbinnendetrhetuitsprekenvanwederzijdsvertrouwen, hetbenadrukkenvandesamenwerkingenhetbesprekenvandoelenoverwegendals voldoendewerdenbeoordeeld,waardoorditmogelijkgesprekstechniekenzijnwaar minderaandachtaanisbesteedbinnendebehandeling.daarentegeniserbijvoorbeeld meerbekendovermg,eenvaardigheiddiecentraalstaatbinnenadbenwaarveel aandachtaanwordtbesteedtijdenstrainingen,watbetreftdetoepassingvanspecifieke technieken.ookdeocvbinnenditonderzoekbestaanuitbekendetechniekendieveelal wordentoegepastbinnenbehandelingeno.a.empathieenreflectiefluisteren).hierdoor ishetmogelijkdatbinnendebehandelingenmeeraandachtisgespendeerdaande gesprekstechniekenvanmgenocvendaardoorbeterbeoordeeldwerden. Integenstellingtotwatwerdverwachtbleekdekwaliteitvancommunicatiealleenbeter tezijnvoorweerstandmg),empathieocv)endetotaalscorevanmgbijcliëntendie debehandelingvolledighaddendoorlopencompleters).ditkanbetekenendatde kwaliteitvandezegesprekstechniekenmogelijkbelangrijkkanzijnomdropjoutte verlagen.ditisinovereenstemmingmetdeonderzoekvanknuuttila,kuusisto& Saarnio2011),waaringevondenwerddateenlageempathievanuitdehulpverlener ervoorzorgtdatdecliëntvoortijdigeenbehandelingafrond.ookelderswerdbesproken dateenlageempathievanuitdehulpverlenerdekansopdropjoutvergrootmoyers& Miller,2012).Paxlingetal.2013)vondenbinneneenonlinebehandelingeveneenseen 25

26 significantepositievecorrelatietussenempathieendeafrondingvaneenmodule binnendebehandeling.alhoewelvanuitdeliteratuurgeendirecterelatieaanweziglijkt tezijntussenmgendropjout,heefthetgebruikvanmgeengunstigeinvloedop uitkomstenvandebehandelingo.a.bechak,2007).erbestaatdaardoordemogelijkheid datdegesprekstechniekenvanmgookeenrolkunnenspelenbijdropjout. Erwerdengeensignificanteverschilleninkwaliteitvancommunicatiegevondenvoorde TR.DezebevindingisintegenspraakmetandereonderzoekenoverdeTR,waaruitbleek datdezevaardigheidbelangrijkwasvoordropjouto.a.saarnio,2002).eenoorzaak voordegevondenresultatenisdemaniervanbeoordeling;indezestudiewerddetr nietachterafbeoordeeldzoalsbijvoorbeeldwordtgedaanbijdeworkingalliance InventoryWAI).Onderzoekeno.a.Ilgenetal.,2006)gebruikenveelaldeWAIomde relatievandetrmetverscheideneuitkomstmatenvasttestellen,waarbijmeestal) doorzoweldecliëntalsdehulpverlenermeteen7jpuntslikertschaalnooittotaltijd) opstellingengereageerdmoetwordendiebijdragenaandetotstandkomingvandetr. HetisdaardoormogelijkdatdemaniervanhetbeoordelenvandeTRheeftgeleidtot andereuitkomstenzoalsgevondenindetotdusveruitgevoerdeonderzoeken.ook bestaaterdemogelijkheiddatdegesprekstechniekenalleeneenbijdrageleverenaande totstandkomingvandetr,maargeendirecterelatievertonenmetdropjout. Alhoewelergeensignificanteverschilleninkwaliteitvancommunicatiewerden gevondenbijsuccesvollebehandelingen,werdenereenaantalbijnasignificante verschillenwaargenomen.interessantisdatdekwaliteitbijnasignificantbeterwasvoor hetconfronterenmg),detotaalscorevanmgenhetgevenvaneenreactieocv)bij cliëntendiedebehandelingnietsuccesvolhaddendoorlopen.ditisintegenstellingtot watvoorafwerdverwacht.zolijkthetgebruikvanbijvoorbeeldmgjuistteleidentot eenlagerealcoholconsumptieo.a.beckham,2007),waardoorverwachtzouwordendat dekwaliteitvandezevaardigheidzouleidentotsuccesvollerebehandelingenbinnen AdB.Eenmogelijkeoorzaakisdatdezegesprekstechniekenbeterwerdengebruikt indieneenhulpverlenerconstateerdedathetalcoholgebruikvandecliëntnietbinnen denormvanlaagrisicodrinkenviel,maarernietvoorkonzorgendathet alcoholgebruikdenormkonbehalen.erbestaatdaardoordusdemogelijkheiddatdeze gesprekstechniekenweltoteengroteredalinginalcoholgebruikhebbengeresulteerdin 26

27 vergelijkingmetsuccesvollebehandelingen,maarnietheeftkunnenleidentothet behalenvandenormvoorlaagrisicodrinken. DaarnaastisopvallenddathetbesprekenvandoelenTR)bijnasignificantbeterwasbij cliëntendiedebehandelingwelsuccesvolhaddendoorlopen.hetbesprekenvandoelen heeftbetrekkingopdoelendiedoordecliëntzijngesteldwatbetreftzijnofhaar drinkgedrag,waardoorhetwellichtmogelijkisdatditeengesprekstechniekisdie belangrijkkanzijnvoordecliëntomaandenormvanlaagrisicodrinkentevoldoen. Uitditonderzoekkwamooknaarvorendatdesnelle)globaleeindbeoordelingoveralle gesprekstechniekeneenmiddelkanzijnomtebepalenofdealgeheleindrukvande beoordelaarovereenkomtmetdeobjectieverebeoordelingen.alhoeweleralleeneen significantepositievecorrelatievoormgenocvmetdeglobaleeindbeoordeling aanwezigwas,werdereenkleine)positievenietsignificante)correlatiegevonden voordetr.ditbetekentdathetgebruikvaneensubjectieveindrukmogelijkeenhandig hulpmiddelkanzijntercontrolealvorenserconclusieswordengetrokkenopbasisvan deobjectieverebeoordelingen.ookbiedtdezeuitkomstmogelijkhedenomte onderzoekenofhetgevenvaneenglobalebeoordeling,eventueelpervaardigheid,een alternatiefkanzijnwanneerbehandelingenineenkorttijdsbestekbeoordeeldmoet worden. Bijdegevondenresultatenbinnendezestudiemoeterookrekeninggehoudenworden metdekenmerkenvandecliënt;bepaaldecliëntenkunnenmeervertellentijdensde behandeling,watertoeheeftgeleiddatbehandelaarsbeterdemogelijkheidhaddenom eenaantalgesprekstechniekenkwalitatiefbeteruittevoerencompetentie).posteletal. 2010)vondenonderanderedatpersoonlijkeredenonafhankelijkvanhetprogramma) enontevredenheidmetdebereikteresultatenalsredenwerdengegevendoorde cliëntenomdebehandelingvanadbnietvoorttezetten.ooksuccesvanbehandeling kandoordekenmerkenvandecliëntbeïnvloedworden.onderzoektoondebijvoorbeeld aandaterondersuccesvolleenonsuccesvollecliëntenmeteenalcoholprobleem cognitieveverschillenaantoonbaarwarencox,hogan,kristianenrace,2002);aande handvanhetstroopjparadigmableekdatcliëntendiehunbehandelingonsuccesvol haddenafgerondlangzamerreageerdenopstimulibehorendbijalcoholvergelekenmet 27

Eliane Duvekot. Eliane Duvekot

Eliane Duvekot. Eliane Duvekot Eliane Duvekot Eliane Duvekot Familie Motiverende Interventie (FMI) Marijke Krikke, gezinstherapeut Maarten Smeerdijk, psycholoog René Keet, projectleider Opbouw Aanleiding familie-training gericht op

Nadere informatie

Motiverende gespreksvoering

Motiverende gespreksvoering Motiverende gespreksvoering Naam Saskia Glorie Student nr. 500643719 SLB-er Yvonne Wijdeven Stageplaats Brijder verslavingszorg Den Helder Stagebegeleider Karin Vos Periode 04 september 2013 01 februari

Nadere informatie

Motiverende Gespreksvoering

Motiverende Gespreksvoering Motiverende Gespreksvoering Gert Jan van der Burg Kinderarts - MI trainer Wie ben ik en wat doe ik? Sinds 1988 Kinderarts (Amsterdam, Blaricum, Ede) Driedaagse MI cursus in 2005 Toepassen in de praktijk

Nadere informatie

Motiverende gespreksvoering met ouderen. Zwolle, 23 april 2012

Motiverende gespreksvoering met ouderen. Zwolle, 23 april 2012 Motiverende gespreksvoering met ouderen Zwolle, 23 april 2012 Opbouw workshop Doelstelling: kennismaking met motiverende gespreksvoering (MGV) en mogelijke aanpassing bij ouderen 1. Wat is MGV? 2. Welke

Nadere informatie

Let s motivate the patient

Let s motivate the patient LET S MOTIVATE THE PATIENT Melissa.Ooms@Ugent.be Let s motivate the patient 1. Wat is motivatie? 2. Het belang van motivationele gespreksvoering (MG) 3. Theoretische achtergrond 4. Basisprincipes in MG

Nadere informatie

Congres Valpreventie Nijmegen, workshop Jos Leenders

Congres Valpreventie Nijmegen, workshop Jos Leenders Congres Valpreventie Nijmegen, 6-10-2016 workshop Jos Leenders Hoe om te gaan met tegengestelde wensen van cliënten, familieleden en zorgverleners bij het verlagen van het risico op vallen: Samen doelen

Nadere informatie

Motiverende gespreksvoering

Motiverende gespreksvoering Motiverende gespreksvoering rondom regels Fase-passend reageren 25 april 2011, Bert Bakker, Ekklesia Training & Advies 1 Hoe reageer je B: X, denk je aan je afspraak om je depot vanmiddag te halen. X:

Nadere informatie

Inhoud. counseling. Opleidingen, cursussen, workshops

Inhoud. counseling. Opleidingen, cursussen, workshops Inhoud counseling Opleidingen, cursussen, workshops LES 1 LES 2 GESPREKSTHERAPIE Doel van de cursus gesprekstherapie Cliëntgerichte of non-directieve therapie Therapeutische houding De psychologisch gezonde

Nadere informatie

Bijlage 2. Beoordelingsformulier Gesprekstechnieken LEH 6 2014-2015. Summatief docentoordeel: goed (9)

Bijlage 2. Beoordelingsformulier Gesprekstechnieken LEH 6 2014-2015. Summatief docentoordeel: goed (9) Beoordelingsformulier Gesprekstechnieken LEH 6 2014-2015 Bijlage 2 BEOORDELING: Naam: Anneke Gielis Studentnummer: 2379511 Docenten: Gerrie van de Ven / Lonneke Schilders Datum: 2 april 2015 Summatief

Nadere informatie

Motiveren kun je leren- zinvol in iedere levensfase. 11-6-2015 Wanda de Kanter motiveren 1

Motiveren kun je leren- zinvol in iedere levensfase. 11-6-2015 Wanda de Kanter motiveren 1 Motiveren kun je leren- zinvol in iedere levensfase 11-6-2015 Wanda de Kanter motiveren 1 Oncologie verpleegkundigen Engelen op aarde Lief Zorgzaam Beste voor de patient Reparatie reflex 11-6-2015 Wanda

Nadere informatie

HIC, specialisatie kinderen

HIC, specialisatie kinderen HIC, specialisatie kinderen Module Docent contact uren Zelfstudie Psychologie en psychopathologie 11 44 uur Ontwikkelingspsychologie 11 22 uur Inleiding in de Chakrapsychologie 11 36 uur Jungiaanse psychologie,

Nadere informatie

Reflectief luisteren bij psychische problematiek? Léon van Woerden, MNSc Docent IVS, Trainer MI HAN

Reflectief luisteren bij psychische problematiek? Léon van Woerden, MNSc Docent IVS, Trainer MI HAN Reflectief luisteren bij psychische problematiek? Léon van Woerden, MNSc Docent IVS, Trainer MI HAN Introductie van de workshop Voorstellen, connectie met MGV Korte theoretische inleiding over reflectie

Nadere informatie

COACHOPLEIDING VOOR PROFESSIONALS (6-DAAGS) IN HET KORT CONTACTGEGEVENS DE KRACHT VAN ONZE COACHOPLEIDING PERSOONLIJKE AANDACHT BLENDED LEARNING

COACHOPLEIDING VOOR PROFESSIONALS (6-DAAGS) IN HET KORT CONTACTGEGEVENS DE KRACHT VAN ONZE COACHOPLEIDING PERSOONLIJKE AANDACHT BLENDED LEARNING COACHOPLEIDING VOOR PROFESSIONALS (6-DAAGS) Er zijn veel redenen om een coachopleiding te volgen. Als u wilt werken als coach is een coachopleiding natuurlijk een voorwaarde. Maar ook voor optimale carrièregroei

Nadere informatie

2015 Gerard de Wit voor Psychodidact Waalwijk Bron: Stijn van Merendonk, Sergio van der Pluim, Gerard de Wit e.a. Niets uit deze uitgave mag worden

2015 Gerard de Wit voor Psychodidact Waalwijk Bron: Stijn van Merendonk, Sergio van der Pluim, Gerard de Wit e.a. Niets uit deze uitgave mag worden 2015 Gerard de Wit voor Psychodidact Waalwijk Bron: Stijn van Merendonk, Sergio van der Pluim, Gerard de Wit e.a. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van

Nadere informatie

Training motiverende gespreksvoering

Training motiverende gespreksvoering Training motiverende gespreksvoering Bij mensen met een lichte verstandelijke beperking LEDD 2014 1 Motiverende gespreksvoering Volgens Miller en Rollnick (de grondleggers van MG) is het bewerken van motivatie

Nadere informatie

Huiselijk geweld tussen zussen

Huiselijk geweld tussen zussen Huiselijk geweld tussen zussen Motiverende gespreksvoering: Casus huiselijk geweld tussen zussen Door drs. Sergio van der Pluijm Een tijd terug had ik een jonge vrouw (18) van allochtone afkomst in begeleiding

Nadere informatie

Oplossingen hoofdstuk XI

Oplossingen hoofdstuk XI Oplossingen hoofdstuk XI. Hierbij vind je de resultaten van het onderzoek naar de relatie tussen een leestest en een schoolrapport voor lezen. Deze gegevens hebben betrekking op een regressieanalyse bij

Nadere informatie

Het verband tussen empathie en wanen bij mensen met schizofrenie

Het verband tussen empathie en wanen bij mensen met schizofrenie Hetverbandtussenempathieenwanenbijmensenmet schizofrenie Theassociationbetweenempathyanddelusionsinthepresenceofschizophrenia MastertheseKlinischeenOntwikkelingspsychologie Onderzoeksverslag AllIknowisImakesensetome

Nadere informatie

Motiverende Gespreksvoering. CNE, Vasculaire zorg

Motiverende Gespreksvoering. CNE, Vasculaire zorg Motiverende Gespreksvoering CNE, Vasculaire zorg Welkom! Introductie Agenda Workshop Motivatie Motiverende gespreksvoering Ambivalentie Weerstand/behoud Verandering Commitment/behouden van resultaat Motivatie..?

Nadere informatie

Richtlijn JGZ-richtlijn Overgewicht

Richtlijn JGZ-richtlijn Overgewicht Richtlijn JGZ-richtlijn Overgewicht Gesprekstechnieken bij gedragsverandering In deze bijlage worden gesprekstechnieken besproken die bij de aanpak van overgewicht gebruikt kunnen worden. Per fase van

Nadere informatie

D e u r e n g e m a a k t o m m o o i t e z i j n

D e u r e n g e m a a k t o m m o o i t e z i j n D e u r e n g e m a a k t o m m o o i t e z i j n M a e s t r o, m e e s t e r i n h e t m a k e n v a n k w a l i t e i t s d e u r e n, a f g e s t e m d o p u w s m a a k e n i n t e r i e u r. S t

Nadere informatie

Juni 2012 Roeland van Geuns Nadja Jungmann. Naar efficiënter werken met klantprofielen

Juni 2012 Roeland van Geuns Nadja Jungmann. Naar efficiënter werken met klantprofielen Juni 2012 Roeland van Geuns Nadja Jungmann Naar efficiënter werken met klantprofielen Achtergrond Uitvoering schuldhulpverlening in transitie Loslaten beleidsdoel iedereen schulden vrij Bezuinigingen Toename

Nadere informatie

Communiceren met ouders. Silke Jansen Orthopedagoog Gezin en Gedrag REC 4 Vierland

Communiceren met ouders. Silke Jansen Orthopedagoog Gezin en Gedrag REC 4 Vierland Communiceren met ouders Silke Jansen Orthopedagoog Gezin en Gedrag REC 4 Vierland Inhoud van de workshop 1. Kind binnen systeem 2. School en ouders gelijkwaardig? 3. Richtlijnen bij oudercontacten 4.

Nadere informatie

Programma. 1. ADHD bij adolescenten 2. Motiverende gespreksvoering 3. Werken met Zelf Plannen

Programma. 1. ADHD bij adolescenten 2. Motiverende gespreksvoering 3. Werken met Zelf Plannen Programma 1. ADHD bij adolescenten 2. Motiverende gespreksvoering 3. Werken met Zelf Plannen ADHD BIJ ADOLESCENTEN problemen EF/motivatie ADHD gedrag Adolescentie: Middelbare school Minder oudercontrole

Nadere informatie

MOTIVERENDE GESPREKSVOERING TRAJECTBEGELEIDERS. Inhoud. Kennismakingsrondje

MOTIVERENDE GESPREKSVOERING TRAJECTBEGELEIDERS. Inhoud. Kennismakingsrondje MOTIVERENDE GESPREKSVOERING TRAJECTBEGELEIDERS Gunter De Kinder Inhoud 2 De Geest van MG 8 stadia in het leren van MG Kwaliteit van motivatie (types) Principes in MG Technieken binnen MG (ORBS) 4 Processen

Nadere informatie

Motiverende gespreksvoering, Apeldoorn, de GGZ Academie, 28 mei 2013 Bert Bakker, Ekklesia Training & Advies, advies@ekklesia.nl

Motiverende gespreksvoering, Apeldoorn, de GGZ Academie, 28 mei 2013 Bert Bakker, Ekklesia Training & Advies, advies@ekklesia.nl Motiverende gespreksvoering, een introductie Apeldoorn, de GGZ Academie, 28 mei 2013 Bert Bakker, Ekklesia Training & Advies, advies@ekklesia.nl Als organisatie in overgang Medisch model Expert Leidende

Nadere informatie

Routine Outcome Monitoring & Motiverende Gespreksvoering. Maarten Merkx

Routine Outcome Monitoring & Motiverende Gespreksvoering. Maarten Merkx Routine Outcome Monitoring & Motiverende Gespreksvoering Maarten Merkx Programma Routine Outcome Monitoring. Motiverende Gespreksvoering Terugkoppelen resultaten. ROM Routine Outcome Monitoring Terugkoppeling

Nadere informatie

KENNISMAKING. Motiveren kan je leren 23/01/2015. 5 manieren om te beïnvloeden. Wanneer Plaats Doelstelling. Beleid Vooraf Regisseurstoel Anticiperen

KENNISMAKING. Motiveren kan je leren 23/01/2015. 5 manieren om te beïnvloeden. Wanneer Plaats Doelstelling. Beleid Vooraf Regisseurstoel Anticiperen Motiveren kan je leren Marc Tack& NeleDe Laender KENNISMAKING 5 manieren om te beïnvloeden Wanneer Plaats Doelstelling Beleid Vooraf Regisseurstoel Anticiperen Modelling Permanent Gehele theater Gewenste

Nadere informatie

2/19/2010. Agenda. Fa404 Medicatiebeleid Opzet en toetsing. Achtergrond. Achtergrond. Achtergrond. Aukje Mantel Blokcoördinator Fa404

2/19/2010. Agenda. Fa404 Medicatiebeleid Opzet en toetsing. Achtergrond. Achtergrond. Achtergrond. Aukje Mantel Blokcoördinator Fa404 Agenda Fa404 Medicatiebeleid Opzet en toetsing Aukje Mantel Blokcoördinator Fa404 informatie Doelstellingen Evaluatie mondelinge toetsing Discussie / conclusie Blauwdruk curriculum: Medicatiebeleid = kerntaak

Nadere informatie

Motiverende gesprekstechnieken. zelf. redzaamheid

Motiverende gesprekstechnieken. zelf. redzaamheid Motiverende gesprekstechnieken zelf redzaamheid Motiverende gesprekstechnieken Wat is motiverende gespreksvoering? Motiverende gespreksvoering is een cliëntgerichte, directieve methode om te bevorderen

Nadere informatie

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Het gaat om de volgende zeven verandercompetenties. De competenties worden eerst toegelicht en vervolgens in een vragenlijst verwerkt. Veranderkundige

Nadere informatie

We berekenen nog de effectgrootte aan de hand van formule 4.2 en rapporteren:

We berekenen nog de effectgrootte aan de hand van formule 4.2 en rapporteren: INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 4 1. Toets met behulp van SPSS de hypothese van Evelien in verband met de baardlengte van metalfans. Ga na of je dezelfde conclusies

Nadere informatie

WERKEN MET ONTKENNING EN WEERSTAND AAN TOEKOMSTIGE VEILIGHEID. Judith Yntema

WERKEN MET ONTKENNING EN WEERSTAND AAN TOEKOMSTIGE VEILIGHEID. Judith Yntema WERKEN MET ONTKENNING EN WEERSTAND AAN TOEKOMSTIGE VEILIGHEID Judith Yntema Wat is waarheid? J. Yntema 30 september 2015 Wat is weerstand? Redenen voor ontkenning Angst voor verstoting/verlating Angst

Nadere informatie

Bijlage 2. Beoordelingsformulier Gesprekstechnieken LEH 6 2014-2015. Summatief docentoordeel: voldoende (7)

Bijlage 2. Beoordelingsformulier Gesprekstechnieken LEH 6 2014-2015. Summatief docentoordeel: voldoende (7) Beoordelingsformulier Gesprekstechnieken LEH 6 2014-2015 Bijlage 2 BEOORDELING: Naam: Marieke Schuurmans Studentnummer: 2200843 Docenten: Gerrie van de Ven / Lonneke Schilders Datum: 2 april 2015 Summatief

Nadere informatie

Wat is Motiverende Gespreksvoering?

Wat is Motiverende Gespreksvoering? Wat is Motiverende Gespreksvoering? Motiverende Gespreksvoering is een veelgebruikte methode om mensen te helpen bij gedragsverandering. Met name in de verslavingszorg heeft deze methode haar effectiviteit

Nadere informatie

Voorwoord) ( De(diabeteszorg(in(Nederland(begeeft(zich(op(hoog(niveau.(In(internationaal(verband(wordt(ons(land( alom(geprezen(om(de(toewijding(die(aan(de(dag(wordt(gelegd(om(het(leven(voor(mensen(met(

Nadere informatie

SERIOUS GAMING : EFFECTIEF IN HET BEVORDEREN VAN EMPATHIE EN SENSITIVITEIT VAN PROFESSIONALS DR. PAULA STERKENBURG & DRS. MIRJAM WOUDA 22 APRIL 2016

SERIOUS GAMING : EFFECTIEF IN HET BEVORDEREN VAN EMPATHIE EN SENSITIVITEIT VAN PROFESSIONALS DR. PAULA STERKENBURG & DRS. MIRJAM WOUDA 22 APRIL 2016 SERIOUS GAMING : EFFECTIEF IN HET BEVORDEREN VAN EMPATHIE EN SENSITIVITEIT VAN PROFESSIONALS DR. PAULA STERKENBURG & DRS. MIRJAM WOUDA 22 APRIL 2016 INLEIDING - Om mensen met een beperking te ondersteunen

Nadere informatie

Eliane Duvekot. Eliane Duvekot

Eliane Duvekot. Eliane Duvekot Eliane Duvekot Eliane Duvekot Gezinsinterventies Het belang van een focus René Keet, psychiater GGZ Noord Holland Noord AMC Inhoud presentatie Psychosociale interventies bij schizofrenie Gezinsinterventies

Nadere informatie

Opdracht Communicatieve vaardigheden (COVA) module 10. Studentnummer: 10043632

Opdracht Communicatieve vaardigheden (COVA) module 10. Studentnummer: 10043632 Opdracht Communicatieve vaardigheden (COVA) module 10 Naam: Esther Boers Studentnummer: 10043632 Klas: HDT 3G Opleiding: Huidtherapie Opdracht A Adviseren, gespreksvormen: het diagnose-recept model versus

Nadere informatie

Het betrekken van familieleden bij de behandeling van dubbele diagnose

Het betrekken van familieleden bij de behandeling van dubbele diagnose Het betrekken van familieleden bij de behandeling van dubbele diagnose Maarten Smeerdijk Congres LEDD, 21 april 2011 AMC, zorglijn Vroege Psychose Waarom familieleden betrekken bij de behandeling van DD?

Nadere informatie

Waarom doen ze nou niet gewoon wat ik zeg! Workshop Motiverende Gespreksvoering Hoe werkt advies? drs. Hilde Jans psycholoog hilde.jans@cambiamo.

Waarom doen ze nou niet gewoon wat ik zeg! Workshop Motiverende Gespreksvoering Hoe werkt advies? drs. Hilde Jans psycholoog hilde.jans@cambiamo. Waarom doen ze nou niet gewoon wat ik zeg! Workshop Motiverende Gespreksvoering Hoe werkt advies? drs. Hilde Jans psycholoog hilde.jans@cambiamo.nl Waarom mensen niet? Dus wat kun je doen? Ze weten niet

Nadere informatie

Grenzen stellen in de hulpverlening. Bart De Saeger!

Grenzen stellen in de hulpverlening. Bart De Saeger! Grenzen stellen in de hulpverlening Bart De Saeger 10/05/2012 Bart De Saeger Klinisch psycholoog - Gedragstherapeut Wat zijn voor jullie grenzen in jullie dagelijkse hulpverlening? Wat is grenzen stellen?

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 8. Leeswijzer 10

Inhoud. Inleiding 8. Leeswijzer 10 Inhoud Inleiding 8 Leeswijzer 10 1 Motiverende gespreksvoering: een introductie 14 1.1 Wat is motiverende gespreksvoering? 14 1.2 Kenmerken van motivatie 15 1.3 Waarom werkt motiverende gespreksvoering?

Nadere informatie

!"#$%&'(%)&*+$,)-./.0

!#$%&'(%)&*+$,)-./.0 !"#$%&'(%)&*+$,)-./.0 Leiderschap is het individuele vermogen om richting te geven en anderen er toe aan te zetten om samen op een efficiënte manier, de vooropgezette doelen te realiseren. Zorgzaam leiderschap

Nadere informatie

KWALITEIT GESPREKSVOERING SCHULDDIENSTVERLENING

KWALITEIT GESPREKSVOERING SCHULDDIENSTVERLENING KWALITEIT GESPREKSVOERING SCHULDDIENSTVERLENING Christel Bouwman Adviseur Kwaliteit Het Plein Zutphen Peter Wesdorp Adviseur Gilde Vakmanschap APS Workshop H: 14.10 14.55 Vragen vooraf Wat zijn relevante

Nadere informatie

Inleiding 1 Introductie 1 Ervaringsleren 9 Het geven en ontvangen van feedback 15. Inleiding 23 Doelen 23 Opzet van de module 23

Inleiding 1 Introductie 1 Ervaringsleren 9 Het geven en ontvangen van feedback 15. Inleiding 23 Doelen 23 Opzet van de module 23 Inhoud Woord vooraf V Bij de vijfde druk VII Inleiding 1 Introductie 1 Ervaringsleren 9 Het geven en ontvangen van feedback 15 M O D U L E I C O N F L I C T S T I J L E N Inleiding 23 Doelen 23 Opzet van

Nadere informatie

Motiverend leidinggeven: invloed op gedrag. 26 november 2014 Frank Goijarts

Motiverend leidinggeven: invloed op gedrag. 26 november 2014 Frank Goijarts Motiverend leidinggeven: invloed op gedrag 26 november 2014 Frank Goijarts Programma Gedragsverandering: wat werkt? Weerstand tegen veranderen Motivatie 3.0 (intrinsiek) Kernpunten Motiverende benadering

Nadere informatie

De data worden ingevoerd in twee variabelen, omdat we te maken hebben met herhaalde metingen:

De data worden ingevoerd in twee variabelen, omdat we te maken hebben met herhaalde metingen: INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 6 1. De 15 leden van een kleine mountainbikeclub vragen zich af in welk mate de omgevingstemperatuur een invloed heeft op hun

Nadere informatie

training PrOJeCtmanagement In samenwerking met

training PrOJeCtmanagement In samenwerking met TRAINING PROJECTMANAGEMENT In samenwerking met kleine trainingsruimte Programma Projectmanagement ( 3 x 2 Dagen) Module 1 : 2 x 2 Dagen Groepscommunicatie Hoe stelt u zich op in een groep en hoe haalt

Nadere informatie

Psycho-educatie bij middelenproblemen. De plaats van psycho-educatie in het hulpverleningsproces

Psycho-educatie bij middelenproblemen. De plaats van psycho-educatie in het hulpverleningsproces Psycho-educatie bij middelenproblemen. De plaats van psycho-educatie in het hulpverleningsproces 2016 Deze tekst wil verduidelijken welke plaats psycho-educatie heeft binnen het hulpverleningsproces aan

Nadere informatie

Traject Welzijn; Communicatie MZ. Inhoudsopgave (concept)

Traject Welzijn; Communicatie MZ. Inhoudsopgave (concept) Traject Welzijn; Communicatie MZ Inhoudsopgave (concept) 1 Traject Welzijn; Communicatie MZ Inhoudsopgave (concept) THEMA 1 Communicatie Hoofdstuk 1 Aspecten van communicatie 1.1 Inleiding 1.2 Communicatie

Nadere informatie

Feedback geven en confronteren

Feedback geven en confronteren Feedback geven en confronteren Masterclass Hans van Oosten Definitie feedback Feedback is wat je anderen teruggeeft over hoe zij op jou overkomen (hun communicatie, hun gedrag), hoe dit door jou geïnterpreteerd

Nadere informatie

Leren hoe je leren kunt

Leren hoe je leren kunt Leren hoe je leren kunt Als manager stimuleer je de ontwikkeling van medewerkers en draag je zorg voor een goede onderlinge communicatie. Managers en medewerkers wisselen ervaringen uit en leren van elkaar.

Nadere informatie

De inzet van robots in de behandeling van autisme. Bibi Huskens en Rianne Verschuur

De inzet van robots in de behandeling van autisme. Bibi Huskens en Rianne Verschuur De inzet van robots in de behandeling van autisme Bibi Huskens en Rianne Verschuur In samenwerking met: Emilia Barakova TU/e Jan Gillesen TU/e Tino Lourens TiViPe Met dank aan: Agentschap NL Deelnemende

Nadere informatie

Om, tijdens en rond. Een gids bij het voorbereiden van een studentengesprek in het COBRA-model

Om, tijdens en rond. Een gids bij het voorbereiden van een studentengesprek in het COBRA-model Om, tijdens en rond. Een gids bij het voorbereiden van een studentengesprek in het COBRA-model Studenten en COBRA Diest Onderwijsprofessionalisering & Onderwijsondersteuning (KU Leuven) Studentenraad KU

Nadere informatie

Stoppen met roken bij jongeren

Stoppen met roken bij jongeren Stoppen met roken bij jongeren Een combinatie van cognitieve gedragstherapie en cognitieve bias modificatie VGCt Najaarscongres, 2013 Helle Larsen, PhD, Universiteit van Amsterdam, Adapt-lab, Yield H.Larsen@uva.nl

Nadere informatie

Onderzoek naar de ervaren tevredenheid en de zelfgerapporteerde levenstevredenheid bij ZelfKonfrontatieMethode cliënten

Onderzoek naar de ervaren tevredenheid en de zelfgerapporteerde levenstevredenheid bij ZelfKonfrontatieMethode cliënten Onderzoek naar de ervaren tevredenheid en de zelfgerapporteerde levenstevredenheid bij ZelfKonfrontatieMethode cliënten Onderzoek door Anke Abels in opdracht van de VvZB Onder gebegeleiding van Commissie

Nadere informatie

1 vorig = omzet voorgaande jaar. Forward (Criterion: Probability-of-F-to-enter <=,050) 2 bezoek = aantal bezoeken vertegenwoordiger

1 vorig = omzet voorgaande jaar. Forward (Criterion: Probability-of-F-to-enter <=,050) 2 bezoek = aantal bezoeken vertegenwoordiger De groothandel Onderwerp: regressieanalyse met SPSS Bij: hoofdstuk 10 Een groothandel heeft onderzoek gedaan onder de klanten en daarbij geprobeerd met regressieanalyse vast te stellen wat de bepalende

Nadere informatie

INHOUD ZELF PLANNEN WAAROM? ONDERZOEKS RESULTAAT ZELF PLANNEN INHOUD- ALGEMEEN ZELF PLANNEN MOTIVATIE ZELF PLANNEN SPECIFIEK

INHOUD ZELF PLANNEN WAAROM? ONDERZOEKS RESULTAAT ZELF PLANNEN INHOUD- ALGEMEEN ZELF PLANNEN MOTIVATIE ZELF PLANNEN SPECIFIEK INHOUD ZELF PLANNEN WAAROM? ONDERZOEKS RESULTAAT ZELF PLANNEN INHOUD- ALGEMEEN ZELF PLANNEN MOTIVATIE ZELF PLANNEN SPECIFIEK Jongeren met ADHD Adolescentie: - Middelbare school - Minder oudercontrole

Nadere informatie

Introductie: Omgaan met weerstand

Introductie: Omgaan met weerstand Introductie: Omgaan met weerstand Oplossingsgericht & Motiverend werken www.frankmeeuwsen.nl www.mennozwart.nl Donderdag 8 September 2011 Kenmerken van goede hulpverlening Plaats van methodiek Gesprekstechnieken

Nadere informatie

COACHINGSVAARDIGHEDEN. Maarten Van de Broek

COACHINGSVAARDIGHEDEN. Maarten Van de Broek COACHINGSVAARDIGHEDEN Maarten Van de Broek Effect op gecoachte bevestiging groei Ondersteuning status quo Effect bedreiging uitdaging Ondersteuning door actief luisteren Met je lichaam Open houding, oogcontact,

Nadere informatie

Veerkracht in vorm en op maat : Creatieve therapie als kortdurende interventie bij oncologische revalidatie

Veerkracht in vorm en op maat : Creatieve therapie als kortdurende interventie bij oncologische revalidatie Veerkracht in vorm en op maat : Creatieve therapie als kortdurende interventie bij oncologische revalidatie 16 juni 2016 Margriet Gordijn, vak therapeut beeldend / hoofd afdeling Creatieve Therapie Eveline

Nadere informatie

Focus op motivatie en communicatie

Focus op motivatie en communicatie Focus op motivatie en communicatie P I V O T A L R E S P O N S E T R E A T M E N T V O O R J O N G E K I N D E R E N M E T E E N A U T I S M E S P E C T R U M S T O O R N I S Autisme Moeite met sociale

Nadere informatie

Algemene methodologie (onderdeel van CAT)

Algemene methodologie (onderdeel van CAT) Oefentoets Algemene methodologie (onderdeel van CAT) Cursus Wetenschappelijk Focus Onderwijs: Algemene methodologie Cursuscoördinator dr. A.L. de Vries 30 oefenvragen ZONDER antwoorden 1 In een onderzoeksprotocol

Nadere informatie

Motiverende Gespreksvoering

Motiverende Gespreksvoering Motiverende Gespreksvoering It s dancing; not wrestling Van behandelaar naar coach Genezen vs gedrag Genezen vraagt om een onderzoekende,beslissende en directieve houding Gedrag vraagt om een uitlokkende,

Nadere informatie

Onderzoek naar de Engelse Bulldog Heeft het uiterlijk invloed op de uitslag van de conditietest?

Onderzoek naar de Engelse Bulldog Heeft het uiterlijk invloed op de uitslag van de conditietest? Onderzoek naar de Engelse Bulldog Heeft het uiterlijk invloed op de uitslag van de conditietest? Bianca Knake Hogeschool Van Hall Larenstein te Leeuwarden 000002218 Dier en Samenleving Amsterdam-Zuid Emmalaan

Nadere informatie

Cursusinformatie PIAF opleiding nieuwe stijl 2013/2014

Cursusinformatie PIAF opleiding nieuwe stijl 2013/2014 Cursusinformatie PIAF opleiding nieuwe stijl 2013/2014 Medicatiebeoordeling is een systematische beoordeling van het geneesmiddelgebruik van een individuele patiënt door arts, apotheker en patiënt op basis

Nadere informatie

Module Docent contact uren Zelfstudie. Psychologie en psychopathologie 11 44 uur Chakrapsychologie 11 72 uur

Module Docent contact uren Zelfstudie. Psychologie en psychopathologie 11 44 uur Chakrapsychologie 11 72 uur Deelopleiding Healing en Energiewerk Mogelijkheden Je kunt deze opleiding en de modules van de opleiding op verschillende manieren benutten. Onderstaand vind je een overzicht van de mogelijkheden. 1. Je

Nadere informatie

Interim Toegepaste Biostatistiek deel 1 14 december 2009 Versie A ANTWOORDEN

Interim Toegepaste Biostatistiek deel 1 14 december 2009 Versie A ANTWOORDEN Interim Toegepaste Biostatistiek deel december 2009 Versie A ANTWOORDEN C 2 B C A 5 C 6 B 7 B 8 B 9 D 0 D C 2 A B A 5 C Lever zowel het antwoordformulier als de interim toets in Versie A 2. Dit tentamen

Nadere informatie

Inhoud Voorwoord 11 Inleiding 13 Hoofdstuk 1 Rechtstreekse weg naar diepere gevoelslagen

Inhoud Voorwoord 11 Inleiding 13 Hoofdstuk 1 Rechtstreekse weg naar diepere gevoelslagen Inhoud Voorwoord 11 Inleiding 13 Persoonlijkheidsproblematiek en beeldende therapie 13 De verbindende kwaliteit van beeldende therapie 14 Het belang van onderzoek naar beeldende therapie 15 In dit boek

Nadere informatie

Running head: EFFECT VAN IB-CGT OP SEKSUELE DISFUNCTIES BIJ VROUWEN

Running head: EFFECT VAN IB-CGT OP SEKSUELE DISFUNCTIES BIJ VROUWEN Running head: EFFECT VAN IB-CGT OP SEKSUELE DISFUNCTIES BIJ VROUWEN Het Effect van Online Cognitieve Gedragstherapie op Seksuele Disfuncties bij Vrouwen The Effectiveness of Internet-based Cognitive-Behavioural

Nadere informatie

VERBETERINGSGERICHT LEIDINGGEVEN

VERBETERINGSGERICHT LEIDINGGEVEN VERETERINGSGERICHT LEIDINGGEVEN Rob ertels 1 SITUATIE Leidinggeven aan verandering - of beter gezegd: continue verbetering - vraagt van de manager van vandaag het vermogen om zowel krachtig te sturen op

Nadere informatie

Pivotal Response Treatment. SCHOOLJAAR: Anita Bieleman Silke Polman

Pivotal Response Treatment. SCHOOLJAAR: Anita Bieleman Silke Polman Pivotal Response Treatment SCHOOLJAAR: 2011-2012 Anita Bieleman Silke Polman De beperkte motivatie tot interactie bij mensen met autisme is van grote invloed op hun verdere ontwikkeling. Het is het kernprobleem

Nadere informatie

GEBREK AAN MOTIVATIE Onwillende cliënten of tekortschietende hulpverlening?

GEBREK AAN MOTIVATIE Onwillende cliënten of tekortschietende hulpverlening? GEBREK AAN MOTIVATIE Onwillende cliënten of tekortschietende hulpverlening? Tjarda Tijsma, werkzaam bij De Kei (Altrecht) in Utrecht Kim Hagg, werkzaam bij De Bascule in Amsterdam Het artikel is geschreven

Nadere informatie

Tijne Berg- le Clercq Senior inhoudelijk medewerker, Nederlands. Onderzoeker, Verwey-Jonker Instituut. JeugdZo! 7 november, 2012

Tijne Berg- le Clercq Senior inhoudelijk medewerker, Nederlands. Onderzoeker, Verwey-Jonker Instituut. JeugdZo! 7 november, 2012 Wat werkt in de aanpak van kindermishandeling? Tijne Berg- le Clercq Senior inhoudelijk medewerker, Nederlands Jeugdinstituut t Jodi Mak Onderzoeker, Verwey-Jonker Instituut JeugdZo! 7 november, 2012 Opzet

Nadere informatie

Inhoud Inleiding DEEL 1 THEORIE 23

Inhoud Inleiding DEEL 1 THEORIE 23 Inhoud Inleiding 1 Waar dit boek over gaat 17 2 Waar dit boek niet over gaat 18 3 Een patiëntgerichte attitude 19 4 Doelgroep 20 5 Opzet van het boek en leeswijzer 20 Noten 21 Dank 21 Literatuur 22 DEEL

Nadere informatie

Informatie 2-daagse opleiding Motiverende Gespreksvoering

Informatie 2-daagse opleiding Motiverende Gespreksvoering Informatie 2-daagse opleiding Motiverende Gespreksvoering Den Dolder, september 2014 Versie: 4 Auteur(s): Joke Gierveld/Everhardt Lubbers Het programma en de bijbehorende opleiding Motiverende Gespreksvoering

Nadere informatie

Het White Box model:

Het White Box model: Het White Box model: Een krachtige veranderstrategie die mensen in beweging brengt. Visie, aanpak en trainingsadvies Een waardevol gespreksmodel voor, WMO en Jeugdwet, consulenten om eigen initiatief en

Nadere informatie

introductie Wilcoxon s rank sum toets Wilcoxon s signed rank toets introductie Wilcoxon s rank sum toets Wilcoxon s signed rank toets

introductie Wilcoxon s rank sum toets Wilcoxon s signed rank toets introductie Wilcoxon s rank sum toets Wilcoxon s signed rank toets toetsende statistiek week 1: kansen en random variabelen week : de steekproevenverdeling week 3: schatten en toetsen: de z-toets week : het toetsen van gemiddelden: de t-toets week 5: het toetsen van varianties:

Nadere informatie

Verdiepingsmodule. Stoppen met roken: korte motivatieverhogende interventie. Stoppen met roken: korte motivatieverhogende interventie. 1.

Verdiepingsmodule. Stoppen met roken: korte motivatieverhogende interventie. Stoppen met roken: korte motivatieverhogende interventie. 1. Deze module is gebaseerd op de NHG-Standaard van juni 2007 Rokers die overwegen om te stoppen, zien beren op hun pad. Ze werpen barrières op en ze aarzelen of ze werkelijk willen stoppen. Deze geeft inzicht

Nadere informatie

hoofdstuk 1 hoofdstuk 2 hoofdstuk 3

hoofdstuk 1 hoofdstuk 2 hoofdstuk 3 SAMENVATTING Dit proefschrift is gewijd aan Bouwen aan Gezondheid : een onderzoek naar de effectiviteit van een leefstijlinterventie voor werknemers in de bouwnijverheid met een verhoogd risico op hart

Nadere informatie

Toepassing van de fases van gedragsverandering in de praktijk

Toepassing van de fases van gedragsverandering in de praktijk Toepassing van de fases van gedragsverandering in de praktijk Jouw werk bestaat eruit om de klant te begeleiden bij een verandering in zijn financiële gedrag. Daarvoor kun je het model van DiClemente,

Nadere informatie

Aandachtspunten bij start supervisie

Aandachtspunten bij start supervisie P-opleiding Evaluatieformulier supervisie psychodiagnostiek Aandachtspunten bij start supervisie 1. Kennismakingsgesprek: - wederzijds informeren over kwalificaties, opleidingen en ervaring - bespreken

Nadere informatie

WEB Consult vzw WEB Steenweg op Tielen 70 2300 Turnhout Voor meer info en inschrijven: Greet Raeymaekers greetr@websweb.

WEB Consult vzw WEB Steenweg op Tielen 70 2300 Turnhout Voor meer info en inschrijven: Greet Raeymaekers greetr@websweb. Open aanbod trainingen WEB Consult 2009 WEB Consult vzw WEB Steenweg op Tielen 70 2300 Turnhout Voor meer info en inschrijven: Greet Raeymaekers greetr@websweb.be 014 46 27 19 Wie is WEB Consult? Vanuit

Nadere informatie

HOE SPREEK JE JE COLLEGA S AAN RECHTSTREEKS AANSPREKEN

HOE SPREEK JE JE COLLEGA S AAN RECHTSTREEKS AANSPREKEN HOE SPREEK JE JE COLLEGA S AAN RECHTSTREEKS AANSPREKEN PROFESSIONALITEIT Ortho Consult Congres voor elke mentor - december 2016 - Anneke Blaauwendraad RECHTSTREEKS AANSPREKEN Wat is je doel? Belangstelling

Nadere informatie

Management Summary. Auteur Tessa Puijk. Organisatie Van Diemen Communicatiemakelaars

Management Summary. Auteur Tessa Puijk. Organisatie Van Diemen Communicatiemakelaars Management Summary Wat voor een effect heeft de vorm van een bericht op de waardering van de lezer en is de interesse in nieuws een moderator voor dit effect? Auteur Tessa Puijk Organisatie Van Diemen

Nadere informatie

Opleiders in de school: Els Hagebeuk elshagebeuk@de-gouw.nl Sjef Langedijk sjeflangedijk@de-gouw.nl. Begeleiden van pabostudenten

Opleiders in de school: Els Hagebeuk elshagebeuk@de-gouw.nl Sjef Langedijk sjeflangedijk@de-gouw.nl. Begeleiden van pabostudenten Opleiders in de school: Els Hagebeuk elshagebeuk@de-gouw.nl Sjef Langedijk sjeflangedijk@de-gouw.nl Begeleiden van pabostudenten Dit stuk geeft je handvatten bij de begeleiding van een pabostudent. Als

Nadere informatie

Enkelvoudige ANOVA Onderzoeksvraag Voorwaarden

Enkelvoudige ANOVA Onderzoeksvraag Voorwaarden Er is onderzoek gedaan naar rouw na het overlijden van een huisdier (contactpersoon: Karolijne van der Houwen (Klinische Psychologie)). Mensen konden op internet een vragenlijst invullen. Daarin werd gevraagd

Nadere informatie

PLAATS VAN DE FUNCTIE

PLAATS VAN DE FUNCTIE ALGEMENE GEGEVENS Functienaam Functiefamilie Organisatieonderdeel Diëtist Uitvoering Unit Versie 1.0 Vastgesteld op 5 mei 2015 DOEL VAN DE FUNCTIE Verbeteren van de voedingstoestand en/of eetgewoonten

Nadere informatie

'overwegen'en'volhouden' is echter hoger dan die tussen 'overwegen'en'actie' en. 'actie' en

'overwegen'en'volhouden' is echter hoger dan die tussen 'overwegen'en'actie' en. 'actie' en SnnneruvATTrNG. Middelenmisbruik is een eeuwenoud en hardnekkig probleem. Eén van de kenmerken van middelenmisbruik is doorgaan met gebruik ondanks de negatieve consequenties ervan. Weerstand tegen verandering

Nadere informatie

POSTACADEMISCHE CURSUS HET BEGELEIDEN VAN VERZORGENDE TEAMS IN DE OUDERENZORG. PgD Psychologische expertise voor de ouderenzorg

POSTACADEMISCHE CURSUS HET BEGELEIDEN VAN VERZORGENDE TEAMS IN DE OUDERENZORG. PgD Psychologische expertise voor de ouderenzorg POSTACADEMISCHE CURSUS HET BEGELEIDEN VAN VERZORGENDE TEAMS IN DE OUDERENZORG PgD Psychologische expertise voor de ouderenzorg Coördinatie: Maritza Allewijn telefoon: 035-5390594 De docenten zijn: Maritza

Nadere informatie

Competentieleren met EMERGO. Hans Hummel, Henk van den Brink

Competentieleren met EMERGO. Hans Hummel, Henk van den Brink Competentieleren met EMERGO Hans Hummel, Henk van den Brink Presentatie Competentieleren (A) Serious games (B) Authentieke taken én toetsing (C) EMERGO: aanpak en tools (D) Demo functionaliteiten (E) Discussie

Nadere informatie

Coachen naar Gedragsverandering. Terugblik dag 1. Wat is een reële doelstelling? N.a.v. je eigen opname

Coachen naar Gedragsverandering. Terugblik dag 1. Wat is een reële doelstelling? N.a.v. je eigen opname Coachen naar Gedragsverandering Van harte welkom Marianne Willy Wendy Jantine Rens Chris en Marie Terugblik dag 1 en wat is er ondertussen gebeurd? Een realistisch doel is meestal Wat is een reële doelstelling?

Nadere informatie

Utrecht, september 2010 Gerjoke Wilmink directeur Nibud

Utrecht, september 2010 Gerjoke Wilmink directeur Nibud Voorwoord Ongeveer twee jaar geleden publiceerde het Nibud Geld en Gedrag, Budgetbegeleiding voor de beroepspraktijk. Het boek werd enthousiast ontvangen door het werkveld, vooral vanwege de competenties

Nadere informatie

toetsende statistiek deze week: wat hebben we al geleerd? Frank Busing, Universiteit Leiden

toetsende statistiek deze week: wat hebben we al geleerd? Frank Busing, Universiteit Leiden toetsende statistiek week 1: kansen en random variabelen week 2: de steekproevenverdeling week 3: schatten en toetsen: de z-toets week 4: het toetsen van gemiddelden: de t-toets Moore, McCabe, and Craig.

Nadere informatie

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren Sociale Steun The Effect of Chronic Pain and the Moderating Effect of Gender on Perceived Social Support Studentnummer:

Nadere informatie

Overzichtskaart 3. Opvoedingsondersteuning. voor hulp bij opvoedingsvragen en lichte opvoedproblemen

Overzichtskaart 3. Opvoedingsondersteuning. voor hulp bij opvoedingsvragen en lichte opvoedproblemen Overzichtskaart 3 Opvoedingsondersteuning voor hulp bij opvoedingsvragen en lichte opvoedproblemen Zelfreflectie-instrument individuele opvoedingsondersteuning Sommige JGZ-professionals zullen al over

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 13. Deel 1 Persoonlijke ontwikkeling 19

Inhoud. Inleiding 13. Deel 1 Persoonlijke ontwikkeling 19 Inhoud Inleiding 13 Deel 1 Persoonlijke ontwikkeling 19 1 Reflecteren 21 1.1 Wat is reflecteren? 21 1.2 STARRT 25 1.3 Zelfhantering 26 1.4 Johari-venster 28 1.5 Evalueren 29 1.6 Opdrachten 29 1.7 Reflectie

Nadere informatie

Centrum Bergkristal Studieplan Deelopleiding Holistisch Integratief Coach en/of Counsellor

Centrum Bergkristal Studieplan Deelopleiding Holistisch Integratief Coach en/of Counsellor Centrum Bergkristal Studieplan Deelopleiding Holistisch Integratief Coach en/of Counsellor Modules Holistisch Integratief Coach en/of Counsellor 1. Psychologie en Psychopathologie 2. Sociale psychologie

Nadere informatie

Examenrichtlijn praktisch examen kpni Natura Foundation

Examenrichtlijn praktisch examen kpni Natura Foundation Examenrichtlijn praktisch examen kpni Natura Foundation Toelating Om toegelaten te worden tot het eindexamen klinische psycho-neuro-immunologie moet aan de volgende eisen zijn voldaan: A. Regelmatige deelname

Nadere informatie