MOTIVERENDE GESPREKSVOERING: EEN SAMENVATTING

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "MOTIVERENDE GESPREKSVOERING: EEN SAMENVATTING"

Transcriptie

1 MOTIVERENDE GESPREKSVOERING: EEN SAMENVATTING INLEIDING De laatste decennia wordt onze gezondheidssector meer en meer overspoeld met de zogenaamde welvaartsaandoeningen. Veel van deze aandoeningen staan in nauw contact met ons gedrag (bepaalde vormen van kanker, diabetes type II, hart- en vaatziekten, zwaarlijvigheid, ). (Ongezond) eten is in overvloed aanwezig, fysieke activiteit is geen vereiste meer, alcohol en tabak zijn niet langer luxe producten voor speciale gelegenheden, kortom voor de beheersing van deze gezondheidsrisico s is gedragverandering de bepalende factor. Wanneer een cliënt ongemotiveerd lijkt om te veranderen of om goede raad op te volgen, wordt dikwijls aangenomen dat er iets mis is met de cliënt en dat er niets aan te doen valt. Deze aanname klopt meestal niet, niemand is volledig ongemotiveerd. MG gaat er vanuit dat motivatie redelijk kneedbaar is en vooral vorm krijgt in het kader van relaties (therapeut/ trainer patiënt/cliënt). Het is dan ook belangrijk in te zien dat de manier waarop je met je cliënt omgaat en praat een grote invloed kan uitoefenen op zijn (gezondheids)gedrag. Motiverende gespreksvoering is een methode die mensen aanzet tot gedragsverandering op een ongedwongen manier. MG werkt in op en activeert de motivatie en de behandeltrouw van de cliënten. Het is een behandelstijl die uitlokt wat ze diep van binnen zelf in huis hebben. In de volgende hoofdstukken zal ik trachten om MG op een beknopte maar volledige manier toe te lichten zodat je er zelf mee aan de slag kan om je cliënten op een effectieve manier aan te zetten tot (gedrags)verandering. 1

2 DE KERN VAN MOTIVERENDE GESPREKSVOERING EFFECTIVITEIT VAN MOTIVERENDE GESPREKSVOERING Er is een sterk bewijs voor de effectiviteit van MG in het op gang brengen van verandering. Een groot aantal onderzoeken tonen aan dat mensen die MG ontvingen een significant grotere gedragsverandering verwezenlijkten, vergeleken met diegenen die geen MG ontvingen. (Arkowitz e.a., 2011) De ES (effect size) varieert tussen klein (0,3), gemiddeld (0,5) en zelfs groot (>0,7) (Hettema e.a., 2005). De gemiddelde effectgrootte van MG (Hettema e.a., 2005) Een opmerkelijke bevinding uit de meta-analyse van Hettema e.a. (2005) is dat MG een behoorlijk effect heeft (0,6) dat overigens tijdsbestendig is wanneer het gekoppeld wordt aan een andere behandelmethode. Een recente meta-analyse (Lundahl e.a., 2009) ging tevens na of de opleiding en het beroep van de MG beoefenaar de uitkomst van de cliënt beïnvloeden en dit was niet zo. Het kan dus geleerd en toegepast worden door beoefenaars met een breed scala aan achtergronden. Het is wel belangrijk te vermelden dat MG niet altijd evengoed werkt. De effectiviteit van MG hangt af van de indicatie, context, behandelaar, cliënt, enz. Meer onderzoek is nodig om uit te zoeken onder welke omstandigheden en in welke context MG het beste werkt (Arkowitz e.a., 2011). 2

3 DE GEEST VAN MOTIVERENDE GESPREKSVOERING Coöperatief: Gelijkwaardige werkrelatie tussen cliënt en zorgverlener. Gezamenlijk proces van besluitvorming zonder machtsverhouding. MG kan dan ook gezien worden als een cliëntgerichte aanpak met eigen accenten. Evocatief: In de plaats van de cliënt afhankelijk te maken van externe hulpmiddelen zoals medicatie zet deze methode de cliënt aan om het eigen heft in handen te nemen! Met respect voor de autonomie van de cliënt: Het is de cliënt die zijn eigen leven in handen heeft. Als hulpverlener moet je dit kunnen accepteren. De resultaten zijn bijzaak. Deze manier van omgaan met de cliënt is noodzakelijk omdat er iets in onze menselijke natuur zit dat ons afzet tegen dwang. Het rare is dat het accepteren van het niet willen veranderen vaak de enige weg is om alsnog ruimte te maken voor verandering. ALGEMENE UITGANGSPUNTEN VAN MOTIVERENDE GESPREKSVOERING Druk empathie uit: Een empatisch therapeut is erop gericht om de wereld te verstaan vanuit het perspectief van de cliënt. Dit gebeurt aan de hand van een aanvaardende houding. Dit wil niet zeggen dat je het gedrag goedkeurt, maar dit betekent evenmin dat je het afkeurt of bekritiseerd. Ontwikkel discrepantie: Motivatie om te veranderen ontstaat vanuit de discrepantie tussen het huidig gedrag en de waarden. Het is onze taak om de cliënt bewust te maken van deze discrepantie aan de hand van bv. reflectief luisteren. Meebewegen met weerstand: Binnen de MG wordt weerstand niet gezien als een obstakel dat overwonnen moet worden. Weerstand wordt gezien als een normaal te verwachten gevolg van een veranderingsproces. Deze weerstand kan ons iets vertellen over de ambivalentie en de mechanismen die de verandering in de weg staan. De therapeut zal beide kanten van de ambivalentie onderzoeken, proberen te begrijpen en respecteren. Meebewegen met de weerstand leidt er in de regel eerder toe dat de weerstand oplost, dan dat deze versterkt wordt. 3

4 Ondersteun zelfeffectiviteit: Als therapeut ondersteun je de zelfeffectiviteit (self-efficacy) van de cliënt, het vertrouwen en geloof dat hij de noodzakelijke acties kan uitvoeren en mogelijke barrières onderweg kan overwinnen. Cliënten hebben meestal zelf in huis wat ze nodig hebben om een verandering te verwezenlijken, maar zien of geloven dit niet. Door hun te bekrachtigen in hun pogingen kunnen we hier verandering in brengen. UITGANGSPUNTEN VAN MOTIVERENDE GESPREKSVOERING IN DE GEZONDHEIDSZORG De reparatiereflex onderdrukken: De voor de hand liggende reflex om mensen te willen behoeden van meer kwaad zorgt vaak eerder voor een paradoxaal effect. Vaak voelt de cliënt met reeds ambivalente gevoelens zich in het nauw gedreven en krijgt daardoor het gevoel dat hij zijn slecht gedrag moet gaan verdedigen. Hij zal zich dus eerder vereenzelvigen met de gevoelens die het gedrag goed praten. Dit laatste kan gezien worden als een poging om cognitieve dissonantie te herstellen. We zijn geneigd om te geloven wat we onszelf horen denken en zeggen. De motivatie van de cliënt begrijpen: Niet jouw redenen om te veranderen, maar wel die van de cliënt zullen naar alle waarschijnlijkheid de gedragsverandering in gang zetten. Daarom dat het belangrijk is dat je geïnteresseerd bent in de zorgen, de waarden en beweegredenen van de cliënt zelf. Luister naar je cliënt: Als het op deskundigheid aankomt hebben wij waarschijnlijk de antwoorden, maar om het gedrag te kunnen veranderen is het wel de cliënt die de touwtjes in handen heeft. Je cliënt positief bekrachtigen: Een cliënt die actief betrokken is en hardop over het hoe en waarom van verandering nadenkt, zal daarna sneller tot daden komen. Het bekrachtigen van eigen inspanningen, het ondersteunen van hun eigen motivatie en hun vertrouwen versterken door het positief benaderen van hun reeds ondernomen inspanningen zal het meest voor positieve effecten zorgen. 4

5 DE PLAATS VAN MOTIVERENDE GESPREKSVOERING IN DE PRAKTIJK DRIE COMMUNICATIESTIJLEN De term communicatiestijl slaat op een houding en benaderingswijze, een gesprekstrant die uitdrukt welke relatie er tussen jou en de cliënt bestaat. De drie stijlen bestaan uit volgen, gidsen en richting geven. Volgen: Deze stijl wordt vooral gekenmerkt door empatisch luisteren en begrip tonen voor de belevenis van het individu en wordt vooral gebruikt wanneer de cliënt blijk geeft van sterke bedroefde, boze en/of angstige emoties, maar vaak ook voor het eerste consult. Deze stijl kan dienen om informatie te verzamelen, inzicht te verschaffen en blijk te geven van begrip. Richting geven: In deze stijl neem je het alvast tijdelijk het voortouw. Jij bent de leider en zegt de andere wat er moet gebeuren. Een goed toegepaste richtinggevende stijl dient er als volgt uit te zien: helder en duidelijk, passend bij de cliënt, op het juiste ogenblik en geeft blijk van medeleven met de cliënt. Gidsen: De stijl vooral gebruikt voor motiverende gespreksvoering is een combinatie van het beste uit beide stijlen. In de eerste instantie wordt er zorgvuldig en empatisch geluisterd naar het verhaal van het individu. Vervolgens worden samen de verschillende opties, voors en tegens afgewogen. Het is hier mogelijk om je mening te formuleren, maar belangrijk is wel dat je erkent en respecteert dat het uiteindelijk aan de persoon zelf is om een richting te kiezen en een beslissing te maken. Wanneer de richting duidelijk is kan je verder helpen bij de uitvoering ervan. Een gids helpt de ander om zijn eigen passende oplossing te vinden en uit te voeren. Geen van de verschillende stijlen is beter dan de andere, maar is het wel belangrijk te weten welke stijl op welk moment toe te passen. Een vakkundige behandelaar is iemand die in staat is om soepel te schakelen tussen de stijlen al naar gelang de cliënt en de behandelaar. Gidsen is heel geschikt om mensen te helpen bij de oplossing van problemen op het gebied van gedragsverandering. Motiverende gespreksvoering is een verfijnde vorm van deze gidsende stijl. DE DRIE BELANGRIJKSTE (VERBALE) COMMUNICATIEVAARDIGHEDEN Vragen stellen: Deze vaardigheid wordt meestal aangewend om een beter zicht te krijgen op de problemen waar de cliënt mee worstelt. Luisteren: Goed luisteren is een actief proces dat de cliënt uitnodigt om te vertellen wat er in hem omgaat. Voor de hulpverlener geeft het de mogelijkheid om de cliënt beter te verstaan. Luisteren is overigens één van de belangrijkste vaardigheden van een gidsend proces. Informatie verschaffen: De voornaamste tool die wij als hulpverlener hebben om kennis over te brengen. De verschillende vaardigheden komen terug in de drie stijlen, zij het wel met een verschil in frequentie en een andere uiting in houding en gedrag (niet-verbale communicatie). 5

6 BASISVAARDIGHEDEN IN DE MOTIVERENDE GESPREKSVOERING MOTIVERENDE GESPREKSVOERING IN DE PRAKTIJK AMBIVALENTIE Verandering voor de gezondheid gaat vaak gepaard met ambivalente gevoelens en gedachten, vooral wanneer de veranderingen onaangenaam, pijnlijk en/of moeilijk zijn. Een zeer duidelijk teken voor ambivalentie is het woordje maar ergens in het midden van een zin. Het is belangrijk dat we hier de cliënten niet in de weerstand duwen zodat ze kiezen om de tegen-verandering (status quo) kant te verdedigen. Om cliënten te helpen naar de pro-verandering kant over te hellen moeten we proberen verandertaal uit te lokken. VERANDERTAAL HERKENNEN Er zijn zes verschillende soorten verandertaal. Verlangen: De meest gebruikte woorden om een verlangen uit te spreken zijn: willen en graag. Een uiting van verlangen vertelt je iets over zijn verwachtingen van de verandering. Vermogen: Het vermogen kan men herkennen aan het woord kunnen, al dan niet voorwaardelijk gebruikt. Vermogen kan je iets vertellen over de inschatting van zijn capaciteit om verandering te bekomen (self-efficacy) en zijn motivatie. Redenen: Deze vorm van verandertaal heeft geen specifieke woorden, maar geeft een duidelijke specifieke reden aan om te veranderen. Noodzaak: Het meest frequent gebruikte woord bij deze verandertaal is wellicht moeten, maar ook verplichting, nodig zijn, enz. worden hier teruggevonden. Ambivalentie heeft vaak te maken met een conflict tussen deze vier eerste thema s. Ik zou wel willen [verlangen], maar ik kan niet [vermogen]. Deze eerste vier thema s hebben gemeen dat ze allemaal vooraf gaan aan het besluit tot verandering, maar ze zetten de eigenlijke verandering niet op gang. Vastbeslotenheid: Besluiten is hier wellicht het meest kernmerkende woord, maar de vastberadenheid kan ook op anderen manieren geuit worden: Ik zal, ik beloof, ik ga, Wanneer cliënten nog in een priller stadia van vastbeslotenheid verkeren zal het eerder op deze manier klinken: Ik denk erover, ik neem het in overweging, ik ben het van plan, ik zal het proberen, Stappen zetten: Dit thema uit zich in het reeds zetten van kleine stappen naar de verandering toe. De zes thema s zijn niet zo absoluut dat ze niet kunnen overlappen met elkaar. Op zich is het ook niet zo belangrijk tot welk thema de verandertaal hoort, maar het is wel belangrijk dat je de taal herkent en positief bekrachtigt. De eerste vier categorieën vertellen ons vooral iets over de aspiraties en waarden van de cliënt. Vaak wordt de verandertaal als volgt opgebouwd: Verlangen -> redenen -> vermogen -> noodzaak -> vastbeslotenheid in combinatie met stappen zetten, maar natuurlijk zijn andere gedachtepatronen evengoed mogelijk. 6

7 Het is zeer belangrijk de cliënt deze verandertaal niet aan te praten, maar juist te gaan onderzoeken wat de verlangens, de redenen, het vermogen, de gepercipieerde noodzaak van de cliënt zelf zijn. Je moet als zorgverlener in staat zijn om de verandertaal te verzamelen, want het is juist deze verandertaal die iets vertelt over de beweegredenen van de cliënt zelf en die hem zal helpen de verandering te initiëren. VRAGEN STELLEN VRAGEN STELLEN: ENKELE ALGEMENE OVERWEGINGEN Niet zo gemakkelijk als het lijkt. Het moeten de juiste vragen zijn! Gesloten vragen: Deze manier van vraagstelling wordt gebruikt om op een efficiënte manier aan specifieke informatie te geraken. Open vragen: De vragen geven meer ruimte voor reactie. In deze vragen kan de cliënt zelf aangeven wat hij belangrijk vindt. Het is tevens een belangrijke tool om een relatie op te bouwen met je cliënt. Door open vragen te stellen betrek je de cliënt meer in zijn behandelingsproces en kan hij of zij er ook meer invloed op uitoefenen. Door cliënten worden open vragen terecht als persoonlijke belangstelling en zorg geïnterpreteerd. Open vragen kunnen nieuwe extra informatie opleveren die niet wordt bevraagt door gesloten vragen. Goede open vragen zijn kort en eenvoudig geformuleerd. Enkele nuttige, korte en eenvoudige open vragen: Waar hebt u op dit moment het meeste last van? Wat vind u het vervelendste aan? Wat gebeurt er precies wanneer u die pijn, dat ongemak ervaart? Wat is u het eerste opgevallen wanneer je? Vertel mij er eens wat meer over? DE VALKUIL VAN VRAAG EN ANTWOORD Om een gesprek van vraag en antwoord te vermijden kan je op voorhand vertellen dat je enkele antwoorden moet hebben, maar dat het er niet steeds zo aan toe gaat, of dat er nog tijd zal zijn voor het verhaal achteraf. Routinematige vragen: Vaak wordt er gebruik gemaakt van standaardvragenlijsten voor tal van redenen zoals standaardisatie, gemak enz. Het gevaar is echter dat dit zorgt voor een mechanische afstandelijke manier van gespreksvoering. Wat je in de plaats zou kunnen doen is een open vraagstelling die je dan achteraf aanvult met enkele gesloten vragen voor de dan nog ontbrekende specifieke informatie. VRAGEN STELLEN IN MOTIVERENDE GESPREKSVOERING De oplossing kan en moet van de cliënt zelf komen. Dit kan gebeuren door een ondersteunend klimaat te creëren waarin enkele goede doeltreffende vragen worden gesteld om zo een oplossing van de persoon zelf aangereikt te krijgen. Door op deze manier te werk te gaan verhoog je drastisch de kans dat deze oplossing ook daadwerkelijk zal uitgevoerd worden. 7

8 Agendering: Een goede gids probeert erachter te komen waar de ander heen wil, zonder zelf het voortouw te nemen en aan te geven wat jij vind dat er moet gebeuren. Dit laatste kan omschreven worden als overmatige thematisering. Door met de zorgen van de cliënt te beginnen bereik je dat ze meer bereid zijn om naar jou zorgen te luisteren. Wanneer de cliënt het thema zelf kan kiezen verhoogt de kans op een vruchtbare basis voor een verandering. Zelfs al lijkt de verandering in een bepaald thema voor jou niet zo belangrijk dan nog kan je het beste de cliënt erin volgen, want iets is beter dan niets. Bovendien kunnen kleine succesvolle stappen in het ene gebied later leiden tot vorderingen in het andere gebied. Elke stap in de goede richting is een goede stap. STEL VRAGEN DIE AAN HET BESLUIT TOT VERANDERING VOORAFGAAN Stel open vragen die met verandertaal (verlangen, vermogen, redenen, noodzaak, besluit en stappen zetten) kunnen beantwoord worden! Zulke vragen activeren de cliënt in de meeste gevallen in de richting van verandering, door beweegredenen en creatieve ideeën aan hemzelf of haarzelf te ontlokken. Pas op met vragen die weerstand uitlokken. Zij hebben het tegenovergestelde effect. De meeste cliënten gaan naar de gezonde richting gaan bewegen wanneer de goede stijl wordt gebruikt, veel meer dan wanneer ze in een richting worden gestuurd. Visueel analoge schalen: Deze schalen kunnen ons niet alleen iets over de motivatie vertellen, maar lokken ook verandertaal uit. Hoe belangrijk vind u het om meer te, In hoeverre bent u aan deze verandering toe?, enz. In de tweede instantie vraag je dan aan de cliënt waarom hij bv. een 5 heeft gegeven en niet minder. Op deze manier lok je verandertaal uit! Wat zou je kunnen helpen om een hoger cijfer te geven? Het is wel belangrijk in het achterhoofd te houden dat dit enkel een hulpmiddel is en dat het antwoord afhankelijk is van de werkrelatie en de stijl die je gebruikt. De taxatie van belang en vertrouwen: Twee van de meest productieve vragen zijn eenvoudig. De ene gaat over het belang dat de cliënt aan verandering hecht en de andere over zijn of haar vertrouwen in de goede afloop. Bij beide vragen kan de VAS schaal goede diensten bewijzen. Opnieuw kan de vraag Waarom hebt u geen 1 gegeven, wat heeft u nodig om een hogere score te geven en waarmee kan ik u helpen om een hogere score te geven? gebruikt worden. Al naar gelang de antwoorden op respectievelijk de belangrijkheid en het vertrouwen dien je meer belang te hechten aan het waarom of op het hoe van de verandering. Voors en tegens: Als iemand blijk geeft van onzekerheid over verandering is het raadzaam om gebruik te maken van voors en tegens. Wat vind je goed aan de status quo (hoe het nu is), gevolgd door de vraag: Wat vind je er niet zo goed aan?. Beide vragen zullen je een goed idee geven over de beide kanten van de ambivalentie. Je kan dit stuk het best besluiten met een kleine samenvatting en vervolgens een hamvraag: Hoever bent u nu? Hamvragen: Wat nu? : Dit soort vragen peilt hoe vastbesloten de cliënt is om te veranderen. Ze kunnen ingezet worden na het gebruik maken van de vorige beschreven technieken zoals VAS schalen, voors en tegens, verandertaal uitlokken, enz. Het is de bedoeling met deze vraag een vorm van besluit uit te lokken. Wanneer de cliënt blijk geeft van voornemens om te veranderen, dan kan het nuttig zijn om hem erin te helpen het meer concreet te maken, bv. Dit kan je doen aan de hand van Implementatie Intenties: Waar, wanneer en hoe? of de 4W s: Wat ga je doen, wanneer ga je het doen, met wie en waar? Het kan ook nuttig zijn om bij de formulering van het doel het SMART (specifiek, meetbaar, 8

9 acceptabel, realistisch en tijdsgebonden) of STAMPER (Specifiek, tijdsgebonden, meetbaar, actief/acceptabel, persoonlijk, expliciet, realistisch) principe in het achterhoofd te houden. Hypothetische taal: Voor cliënten die nog niet aan verandering toe zijn kan het minder bedreigend zijn om te praten aan de hand van hypothetische taal. LUISTEREN Waarom is luisteren zo belangrijk? Het geeft je de mogelijkheid belangrijke informatie te vergaren. Echt luisteren kan je werkrelatie aanzienlijk verbeteren. Cliënten met een luisterende behandelaar zijn meer tevreden en er is een grotere kans dat ze de adviezen opvolgen. Door te luisteren wordt de tijd die je geïnvesteerd hebt in de cliënt als langer waargnomen. Luisteren alleen al kan genezend werken. LUISTEREN: ENKELE ALGEMENE OVERWEGINGEN Een behandelaar die luistert, ook al is het maar voor even, heeft vooralsnog maar één punt op de agenda staan: het perspectief en de beleving van de ander begrijpen. Luisteren is geen passief proces, maar een proces waarin de luisteraar actief reflecteert wat de ander heeft gezegd. Een goede luisteraar schrijft al pratend verder aan het verhaal of raadt naar de onuitgesproken betekenis. Enkele belangrijke ogenblikken om te luisteren Het eerste deel van een consult: Het kan zelfs gezien worden als een vereiste. Korte periodes tijdens het consult: Bij emoties, het verslappen van de aandacht, is het belangrijk om na te gaan wat er aan de hand is. Nadat je een open vraag hebt gesteld. ENKELE BELANGRIJKE PRAKTISCHE BEDENKINGEN BIJ LUISTEREN Ruimte scheppen: Dit gebeurt meestal aan de hand van een open vraag, maar nog belangrijker dan de vraag zelf is de niet-verbale communicatie die de vraag begeleid. Ben je geconcentreerd, maak je oogcontact, heb je een open receptieve houding, Vragen stellen is niet hetzelfde als luisteren: Vragen kunnen zelfs als blokkade werken voor het verhaal van de verteller. De verteller heeft een bepaalde weg in gedachten, een vraag kan de verteller naar een heel ander pad sturen. Om goed te luisteren is er enkel een open uitnodigende beginvraag nodig. Stilte: Wil je echt luisteren dan is stilte kunnen bewaren wellicht de belangrijkste vaardigheid die je moet beheren. Elke verbale interventie kan het verhaal van de verteller blokkeren of een andere richting uitsturen. Ook belangrijk te vermelden, zelfs al formuleer je geen verbale blokkades, dan nog kan je dit doen met je gedachten. Om echt goed te luisteren moet je zelfs je intern gesprek een halt toeroepen. 9

10 Uitnodigende reacties: Een te lange, complete stilte kan evengoed een blokkade vormen voor de verteller, daarom is het belangrijk dat je laat merken met verbale of niet-verbale communicatie dat je het verhaal aan het volgen bent. Dit moet helemaal geen volledige zinnen zijn, maar eerder kleine cues zoals uhu, ja, aahzo, hmm, ik luister. Luisteren door reflecteren: Om te bewijzen dat je luistert, hoort en begrijpt, kun je datgene wat je de andere hebt horen vertellen door middel van een korte samenvatting reflecteren. Door op deze manier het verhaal terug bij de verteller te brengen nodig je hem uit jou aan te geven of je op het juiste spoor zit en vervolgens verder uit te weiden. Een goede reflectie wordt niet uitgesproken als een vraag, maar als een uitspraak, wat wil zeggen dat de toonhoogte naar beneden gaat in de plaats van naar boven aan het einde van de zin. Op deze manier moedig je de cliënt aan om zijn verhaal verder te zetten. Een reflectie hoeft ook helemaal geen letterlijke herhaling te zijn, het kan soms effectiever zijn om te parafraseren en/of een zin te formuleren die het vervolg van het verhaal zou kunnen inzetten, maar hierover later meer. De vaardigheid van het samenvatten: Het samenbrengen van de kern van alles dat gezegd is. Een goede samenvatting laat de cliënt zien dat je echt geluisterd hebt en het tevens onthouden hebt. Je brengt alles samen en kan polsen of er nog iets ontbreekt. Je kan de nadruk leggen op bepaalde aspecten die de cliënt naar boven heeft gehaald. Een samenvatting geeft je de mogelijkheid om het gesprek van richting te veranderen. Vragen stellen en luisteren: Beide vaardigheden zijn nauw met elkaar verbonden. Waarop moet je letten wanneer je een vraag stelt wanneer je aan het luisteren bent? Stel open vragen. Probeer geen twee vragen achter elkaar te stellen. Probeer minstens 2x een reflectie te geven voordat je opnieuw een vraag stelt. Enkele bezwaren tegen luisteren: Een realistisch gevaar van luisteren is een verhaal dat maar blijft duren, een verhaal dat nergens naartoe leidt en een emotionele inzinking terwijl er eigenlijk geen tijd voor is. Hoe kan je op een effectieve en ongedwongen tactvolle manier een periode van luisteren beëindigen? Vat samen wat je gehoord hebt en kondig aan dat het gesprek een andere wending aanneemt. Wees eerlijk over de tijd die je beschikbaar hebt. Erken de waarde van wat je hebt gehoord. Niettegenstaande dat luisteren enkele valkuilen bevat blijft het nog steeds één van de belangrijkste vaardigheden van de zorgverlener. Een goed gesprek dat gepaard gaat met echt luisteren kan niet alleen een geweldige ervaring zijn voor de beluisterde, maar ook voor de luisteraar! LUISTEREN IN MOTIVERENDE GESPREKSVOERING Reflectief luisteren de luistervaardigheid bij uitstek kan op zichzelf al verassend effectief zijn bij het werken aan verandering. Volgens Miller en Rollnick is de essentie van een reflectief luisterende reactie is dat het raadt wat de spreker bedoelt (2005, p100). 10

11 Tijdens het luisteren zal het algauw duidelijk worden dat je een schat aan informatie krijgt die je onmogelijk allemaal kan reflecteren. Het is aan jou om te weten wat je juist moet reflecteren om de cliënt effectief op de weg naar verandering te zetten. Het kan handig zijn om na het luisteren over te gaan naar de agendering, maar eerst gaan we nog wat dieper in gaan op het reflecteren. Er zijn vier verschillende niveaus van reflecteren: Herhalen: Simpelweg terugbrengen (papegaaien) van datgene dat de spreker eerder heeft gezegd. Herformuleren: Je brengt nog steeds hetzelfde terug, maar je giet het wel in een ander kleedje. Parafraseren: Je probeert de onderliggende betekenis van wat de cliënt heeft verteld eruit te filteren en terug te brengen bij de cliënt. Emotie reflecteren: Je benadrukt de emotionele dimensie door deze duidelijke in je reflectie mee op te nemen. Enkele mogelijke reflecties: Weerstand reflecteren: Zoals eerder beschreven gaat het proberen becommentariëren van de status quo of weerstand enkel nog meer argumentatie opleveren voor het niet veranderen. Het niet-veroordelende reflecteren van de opgemerkte weerstand kan vaak al leiden tot opgeven ervan en wanneer het niet wordt opgegeven zal dit vaak leiden tot extra verduidelijking en een helderder beeld. Verandertaal reflecteren: In een eerder deel werd er aangegeven hoe we door de juiste vragen tot verandertaal kunnen komen. Vaak gaat er echter meer uitkomen dan enkel verandertaal. Het is nu de taak van de luisteraar om juist deze verandertaal terug te reflecteren naar de verteller. Ambivalentie doorbreken: Waarom is het zo belangrijk om ons toe te spitsen op verandertaal? Wel, de beste voorspeller van toekomstig gedrag is het gedrag van het verleden. Het is een feit dat bestaande gedragspatronen in stand blijven tenzij je er iets van doorbreekt. Confrontatie kan de cliënt helpen om in te zien dat het tijd is voor verandering, maar wanneer die confrontatie gebeurt door een frontale aanval zal dit eerder leiden tot meer weerstand dan verandering. Door gebruik te maken van reflectief luisteren kan je vaak de cliënt wel op een ander been zetten. Ambivalenties doorbreken kan zeer moeilijk zijn, maar door telkens opnieuw bepaalde dingen te reflecteren kan je ervoor zorgen dat de cliënt die bepaalde zaken verder gaat overdenken en zo mogelijk met nieuwe stappen en inzichten tevoorschijn komt. Samenvattingen: Het regelmatig samenvatten en samenbrengen van alle redenen die de cliënt zelf heeft aangebracht is een belangrijk deel van motiverende gespreksvoering omdat in deze samenvatting de motivatie staat voor de verandering. INFORMATIE BIEDEN INFORMATIE BIEDEN: ENKELE ALGEMENE OVERWEGINGEN Een voor de hand liggende, maar daarom nog niet gemakkelijk toepasbare richtlijn is dat de informatie best op een vriendelijke en heldere manier kan gegeven worden. Onder helder wordt verstaan: niet overvoeren, simpel en overzichtelijk houden, jargon en technische termen vermijden, controleren of de cliënt het heeft begrepen enz. In de praktijk kan het voorzien van 11

12 informatie echter wel eens misgaan. Dit zou kunnen komen door jou informatie overdracht, maar ook omdat de cliënt er simpelweg niet aan toe was om het te horen. Welke krachten werken in op hun vermogen om de informatie tot zich te nemen? Verbijstering en verwarring Passiviteit: De cliënt is afgehaakt en let niet meer echt op. Hevige emoties: Deze staan het begrip van de informatie in de weg. Stemming of afleiding: Dit kan beïnvloed worden door eerdere gebeurtenissen, door dingen die tijdens het gesprek zijn gezegd, door middelen gebruik, enz. WERKEN BINNEN EEN RELATIE Om een goede informatie-uitwisseling te bekomen is niet alleen de medisch-technische expertise belangrijk, maar zeer zeker ook je inter-persoonlijke vaardigheden. Enkele tips om de praktische informatie-uitwisseling te verbeteren: Treuzel om sneller op te schieten: Wanneer je zeer gehaast bent is de kans groot dat je niet in staat bent om de signalen van de cliënt op te pikken en zo op een goede manier in te spelen op hun bekommernissen. Het soms een beetje treuzelen kan ervoor zorgen dat de cliënt de informatie beter kan opnemen en verwerken. Op deze manier kan treuzelen ervoor zorgen dat uiteindelijk sneller het doel hebt bereikt. De ander is een mens, geen informatiestortplaats: Pas de informatie aan aan de persoonlijke behoefte van de cliënt. Houdt rekening met de prioriteiten van de cliënt: Hoe past de informatie die jij biedt in het perspectief van de cliënt? Positieve berichten zijn belangrijk: Je kan dezelfde informatie vaak op verschillende manieren brengen. Wanneer je de informatie in een positief kleedje giet zal deze vaak beter onthaald worden. Weeg de hoeveelheid informatie af: Ga na welke informatie de cliënt wilt hebben en hou ook rekening met de draagkracht van de cliënt. Breng de informatie zorgvuldig: Verwoord de informatie op een toegankelijke en begrijpbare manier. Vermijd zowel te technische als te kinderachtige formuleringen. De informatie moet aangepast zijn aan het opleidingsniveau, de overtuiging, de beschikbare tijd en de gemoedstoestand van de cliënt. Soms is een gesproken instructie voldoende, andere keren kan deze best aangevuld worden met andere vormen van informatiemiddelen. Reflecteer zelf regelmatig of de informatie-uitwisseling succesvol verloopt en pas aan indien nodig. Zorgvuldig richting geven: Een goede informatieoverdracht is meer dan alleen vriendelijk en helder, het houdt ook in dat je aandachtig, zorgzaam en professioneel omgaat met de stemming en behoefte van de cliënt, maar ook met die van jezelf. INFORMATIE BIEDEN IN MOTIVERENDE GESPREKSVOERING Een goed toegepaste informatie-uitwisseling in de gidsende stijl houdt rekening met de volgende aspecten: 12

13 Toestemming vragen: Dit is een zeer belangrijk aspect van de gidsende stijl in motiverende gespreksvoering. Zoals we eerder hebben gezien is het zeer belangrijk om de autonomie van de cliënt te respecteren. Wanneer de cliënt niet klaar is om informatie op te nemen heeft het geen zin om dit te forceren. Het op deze manier te werk gaan heeft enkele voordelen. Het versterkt het gevoel van autonomie en dus ook de betrokkenheid bij de zorg. Het verlaagt de weerstand en verhoogt de kans dat ze werkelijk open staan om de informatie te ontvangen. Toestemming vragen kan op drie verschillende manieren: De cliënt vraagt zelf achter informatie. Dit kan zowel op een expliciete als impliciete manier. De zorgverlener vraagt de toestemming aan de cliënt. De informatie moet sowieso gegeven worden, maar dan wel op de termen van de cliënt. Dit kan door het aan te kondigen op een eerlijke manier, door een keuze te geven wanneer ze het willen horen of door in te leiden met een autonomie ondersteunende zin. Bied keuzes: Dit leunt tevens aan bij het autonomie ondersteunende principe. Als zorgverlener biedt je best informatie en enkele keuze mogelijkheden aan zodat de cliënt nog steeds zelf kan kiezen wat hem het meeste ligt. Door op deze manier te werk te gaan verhoog je de kans dat hij werkelijk een van de opties zal kiezen en uitvoeren. Praten over wat anderen doen: In de plaats van de cliënt te gaan vertellen wat hij moet doen vertel je over wat andere cliënten in zijn plaats gedaan hebben. Op deze manier behoudt je meer een neutrale positie en zal de kans afnemen dat de cliënt in weerstand schiet. Twee informatiestrategieën: Brok-begrepen?-brok: Je vertelt een stukje en dan neem je de tijd om na te gaan of de informatie is begrepen. In het kader van de gidsende stijl kan je zelfs de tijd nemen om na te gaan wat het perspectief van de cliënt is. Nadat de eerste brok goed en wel is begrepen ga je verder met de volgende brok informatie. Door regelmatig eens halt te houden en te peilen of de cliënt mee is geef je blijk van geduld en respect. Je betrekt de cliënt in zijn immers eigen begeleiding. Verder geeft dit de kans om misverstanden te corrigeren wanneer deze mochten opduiken. Uitlokken-aanbieden-uitlokken: De strategie is zeer eigen aan de motiverende gespreksvoering. Je begint de uitwisseling met een open vraag waarmee je kan peilen naar zijn interesses en reeds bestaande kennis. Door dit op deze manier te doen kan je informatie aanbieden die op maat is gesneden van het individu. Alhoewel wij vaak het beste weten wat voor andere cliënten werkte, weet de cliënt meestal wel beter wat voor hem goed zou kunnen werken. Door de cliënt aan te spreken in zijn autonomie is de kans veel groter dat hij daadwerkelijk iets aan zijn gedrag zal veranderen. Pas op voor de reparatiereflex: Het heeft helemaal geen zin om je cliënt een slecht gevoel aan te praten. Het zal hem niet motiveren, nog het slechte gedrag in voorkomen laten verminderen. Wil je een cliënt echt helpen, dan moet je hem het gevoel kunnen geven dat hij in staat is om er zelf iets aan te doen. Hem angst aanjagen gaat juist het tegenovergestelde effect bekomen. De begrijpende, ondersteunende en empatische behandelaar heeft het meeste kans om werkelijk een gedragsverandering te bereiken. Ook moet je oppassen met voorbarige thematisering. Het is belangrijk dat de cliënt zelf oplossingen kan aanreiken, het gaat tenslotte om zijn gezondheid. 13

14 ALLES SAMENGEVOEGD INTEGRATIE VAN DE VAARDIGHEDEN Met motiverende gespreksvoering vraag je naar het verlangen, het vermogen, de redenen en de noodzaak die de cliënten zelf ervaren. Je vraagt waarom ze willen veranderen, hoe ze het zouden aanpakken, welke redenen ze daarvoor hebben en hoe belangrijke het voor hen is. CREATIEVE COMBINATIES Informatie bieden en vragen stellen, vragen stellen en luisteren, luisteren en informatie bieden zijn allemaal mogelijke combinaties. Een goede zorgverlener is in staat om vloeiend tussen de verschillende vaardigheden af te wisselen al naar gelang de behoefte van de cliënt. De drie voornaamste communicatieve vaardigheden worden gecombineerd om te gidsen in plaats van dwars te zitten, om te stimuleren in de plaats van te beschuldigen en om te onderhandelen in de plaats van te dicteren. AMBIVALENTIE OPLOSSEN Al pratend over de redenen waarom verandering belangrijk is, besluiten cliënten vaak dat ze dat ook werkelijk vinden. Door goede redenen en strategieën voor verandering onder woorden te brengen, zorgen cliënten er zelf voor dat verandering aannemelijk wordt. Luisteren naar aanzetten tot een besluit: Een duidelijke aanwijzing van gedragsverandering is besluittaal. Om na te gaan of de cliënt daadwerkelijk klaar is om een verandering in gang te zetten kan je het volgende doen: Je geeft een samenvatting van wat de cliënt heeft gezegd en vraagt hem vervolgens wat hij nu van plan is hier verder mee te doen (Hamvraag). Je moet wel opletten dat je niet te snel naar de besluitvorming over gaat, want dan zou dit misschien eerder weerstand kunnen uitlokken. Wanneer je voelt dat het nog te vroeg is kan je het beste verder gaan met de thema s die vooraf gaan aan de besluitvorming. Wanneer de cliënt vrijuit kan praten en zelf nadenkt over de mogelijk stappen die hij zou kunnen zetten dan ben je als behandelaar de gidsende stijl goed aan het toepassen! In wezen wil je weten wat de cliënt op dit moment wil en kan doen met het oog op een gezonde leefstijl. Maar dring de cliënt niets op. Geef de cliënt gelegenheid om er zelf aan toe te komen. 14

15 BETER WORDEN IN GIDSEN GIDSEN ALS TWEEDE NATUUR Gidsen heeft niet alleen te maken met wat je tegen cliënten zegt, maar ook op de manier dat je deze dingen zegt. In het begin kan het misschien onnatuurlijk aanvoelen. Het zou daarom nuttig kunnen zijn om deze stijl te oefenen in de eenvoudigste omstandigheden, wanneer je voor je gevoel tijd genoeg hebt en de cliënt wil meewerken. Het kan even duren voordat je de gidsende stijl goed in de vingers hebt zitten, maar na een tijdje zal je het vanzelf gaan doen, dan wordt het een tweede natuur. Wanneer je meer geoefend bent in het uitoefenen van de gidsende stijl ga je na een tijdje je aandacht kunnen verleggen naar andere aspecten van het consult: je relatie met de cliënt, wat hij of zij zegt en waar je zo meteen naartoe gaat. Aandacht voor de relatie: Hoe bewuster je bent over de relatie hoe beter je het gesprek kan aanpassen naar de behoefte van de cliënt. Hoe beter het gesprek aansluit bij de behoefte van de cliënt hoe groter de kans dat er daadwerkelijk een goede stap gaat kunnen genomen worden. In het heden blijven: Het is belangrijk dat je in het hier en nu blijft en er op die manier volledig voor je cliënt kunt zijn. Je leeft je in in de beleving van de cliënt en accepteert deze. Dat aanvaarden heeft weinig te maken met oordelen, of het nu negatief of positief is. Het is belangrijk dat je als zorgverlener kunt accepteren wat is om dan vervolgens samen met de cliënt een andere weg in te slagen. Wat ook minstens zo belangrijk is, is de acceptatie van de cliënt zelf. Zonder eerst te accepteren wat is maak je verandering onmogelijk. De brug maken: Hoe kan je de cliënt stimuleren om mee te nemen van datgene dat in het gesprek gezegd is geweest naar het dagelijkse leven. Vaak hoeft dit niet meer te zijn dan de juiste gidsende vraag of uiting van reflectief luisteren. Maar ik blijf me verantwoordelijk voelen : Ja, jij bent de zorgverlener, maar als je de autonomie van de cliënt niet aanspreekt is de kans wel groot dat er uiteindelijk niet zoveel verandert. Je kan je bezighouden met wat symptomatisch oplapwerk zoals medicatie, rust, enz, maar als de cliënt zich niet verantwoordelijk voelt voor zijn eigen leven dan zal er zeer weinig veranderen aan het eigenlijke gedrag dat verantwoordelijk is voor de ziekte. Als je het midden houdt tussen leiden en volgen, wil dat zeggen dat je verantwoordelijkheid neemt voor de opbouw en de richting van het gesprek en dat je cliënten stimuleert om zelf oplossingen te bedenken voor problemen op het gebied van gedragsverandering. OBSTAKELS OVERWINNEN Zeg je gidsen, dan zeg je ook obstakels. Hoe beter je wordt in het gidsen hoe beter je ook wordt in het overwinnen van de obstakels die daarmee gepaard gaan. Om deze obstakels beter te begrijpen gaan we de drie verschillende perspectieven nog nauwer gaan bekijken. DE CLIËNTEN, HUN WORSTELING Verandering roept vaak veel weerstand op, vooral wanneer deze patronen al diep geworteld zijn. Het is belangrijk dat je als zorgverlener hier begrip voor hebt en er op een geduldige manier op reageert. Onderzoek heeft aangetoond dat het veranderen van een gewoontegedrag veel tijd vraagt. Een gewoontegedrag veranderen naar een onstabiele nieuwe gedraging vraagt minstens 6 15

16 weken. Om van deze nieuwe gedraging een gewoonte te maken heb je 6 maanden of langer nodig. Voor fysieke activiteit bv. wordt aangegeven dat een jaar of langer nodig kan zijn, omdat de seizoenen een grote invloed uitoefenen op ons bewegingsgedrag. We gaan samen enkele mogelijke situaties van dichtbij bekijken. Ik snap niet waarom ik zonodig moet veranderen : Dit is een reactie van ontkenning en vluchtgedrag die zeer vaak voorkomt als bescherming van datgene dat ze gewoon zijn. Belangrijk om te weten is dat wanneer je hier te hard op in gaat met een richtinggevende stijl je de cliënt enkel nog meer in zijn weerstand duwt. Ontkenning is niet een onveranderlijke eigenschap van iemand, maar een reactie die in een bepaalde situatie ontstaat wanneer bedreiging wordt waargenomen. Het is een soort bescherming en verdediging van de eigenwaarde. Een mogelijke interventie op dit punt is luisteren, voorzichtig agenderen en/of hypothetische taal gebruiken. Ik begrijp wel wat je wil zeggen, maar : Deze reactie is volkomen normaal en geeft aan dat de cliënt op het ene of andere moment niet meer wil nadenken over verandering. Hij verkiest op dat ogenblik om opnieuw de veilige kant van de ambivalentie op te zoeken. Het is belangrijk dat je als behandelaar de cliënt niet verder in deze weerstand duwt en reageert op een geduldige en accepterende manier. Vertel me dan maar wat ik volgens u moet doen! : Deze reactie is een uiting van frustratie en onmacht. Als zorgverlener kan je hieraan tegemoet komen door informatie te geven, maar pas er dan wel mee op dat je dit doet aan de hand van de gidsende, autonomie ondersteunende stijl. Je wilt niet dat de cliënt afhankelijk wordt van jouw interventie en steun. Nadat je de informatie hebt gegeven kan je opnieuw een open vraag stellen om het gesprek op gang te brengen. Ik kan het echt niet aan : Deze uiting van onvermogen vraagt naar een luisterend en begrijpend oor. Wanneer je beter begrijpt waarom de cliënt het gevoel heeft dat hij/zij het niet aan kan, dan kan je hier ook beter op inspelen en de juiste insteek geven om samen na te denken over mogelijk veranderingen. JE GEVOELENS ALS BEHANDELAAR Het is zeer normaal dat je als behandelaar bepaalde emoties krijgt tijdens het omgaan met cliënten. Sommige mensen liggen je nu eenmaal beter als andere. Het is dan ook zeer belangrijk dat je bewust bent van wat er in je om gaat, want logischerwijs heeft wat er in jou omgaat invloed op de kwaliteit van het contact. Iedere cliënt verdient de zelfde kwaliteit en betrokkenheid. De meest effectieve manier van hiermee omgaan is het accepteren van deze emoties. Zoals wij ook de frustraties en irritaties of andere emoties van de cliënt accepteren, zo moeten we dit ook kunnen doen voor onszelf. Wil je instaat zijn om deze gevoelens los te laten is acceptatie een cruciale eerste stap. Om je nog weerbaarder te maken zullen we vervolgens nog enkele situaties van dichterbij bekijken: Al is het heel normaal om zelf gedachten en gevoelens te hebben over wat goed zou zijn voor de cliënt, je erdoor laten leiden is dan weer iets anders. Als jouw aspiraties om bij de cliënt gedragsverandering teweeg te brengen in het consult de boventoon krijgen, lukt het niet goed meer om recht te doen aan de autonomie van de cliënt. De cliënt kan dan niet meer zelf kiezen wat voor hem het beste is. Het kan op zich geen kwaad dat je sterke aspiraties hebt om de andere persoon zijn gedrag te veranderen, maar het is wel belangrijk dat je ook respect hebt voor de andere zijn vrijheid om zelf uit te maken wat en hoe het moet gebeuren. 16

17 Hoe meer je het gedrag van cliënten wilt veranderen hoe belangrijker het is dat je stil staat bij je gevoelens, want deze zouden het gesprek wel eens kunnen beïnvloeden. Het bewust zijn van je gevoelens is de eerste en belangrijkste stap. Niet langer gidsen, maar richting geven: Wanneer je het echt heel belangrijk vind dat de cliënt verandert zou het wel eens kunnen dat je onbewust overschakelt op een richtinggevende stijl. Het gevaar is dan echter dat je de cliënt terug in zijn weerstand duwt waardoor het nog moeilijker wordt om het doel te bereiken. Het is daarom belangrijk dat je niet probeert uit alle macht de cliënt te overhalen, want daardoor bereik je enkel het omgekeerde. Redden: Deze overdreven vorm van moeite doen kan allerlei van vormen aannemen. Het perverse effect is echter dat je door het proberen redden de cliënt nog meer bevestigd in zijn slachtoffer rol. Het zou daardoor de autonomie en het vertrouwen in zijn eigen kunnen nog meer kunnen ondermijnen. Alleen maar volgen en het spoor bijster raken: Het zou kunnen gebeuren dat het verhaal van de ander je zo aangrijpt dat je er jezelf in verliest en je enkel nog de volgende stijl gebruikt. Het gevaar hierin is echter dat alhoewel het ook belangrijk is om te luisteren, de cliënt niet verder geholpen is met enkel luisteren en meegaan. Het zou zelfs kunnen zijn dat je de cliënt op die manier enkel bevestigd in zijn status quo en zo gedragsverandering in de weg staat. Het is zeker belangrijk dat je empatisch bent voor het verhaal van je cliënt, maar overdreven sympathie heeft hij/zij geen boodschap aan. De ander bedelven onder de informatie: Zoals de andere uitingen van overdreven aspiraties zal het bedelven onder de informatie evenmin een constructief effect hebben. Wanneer de cliënt nog niet klaar is of geen boodschap heeft aan bepaalde informatie zou dit opnieuw kunnen leiden naar bekrachtiging van de status quo. Achter problemen en zwakheden aanjagen: Het najagen en berispen van de cliënt zijn probleemgedrag hoe goed het ook bedoelt is zal er waarschijnlijk eerder voor zorgen dat de cliënt in verdediging gaat. DE RELATIE: VERSCHILLENDE AGENDA S Consulten over gedragsverandering bestaan uit een mengeling van jouw aspiraties en die van de cliënt. De kunst is hier op een constructieve manier mee om te gaan. Het grootste gevaar zit verscholen in de scenario s waar de aspiraties het verste uit elkaar liggen. Het kan zowel zijn dat jij met beweegredenen geen aansluiting vind bij de cliënt alsook dat de cliënt zijn aspiraties niet overeenkomen met die van jou. Agendering: Agendering is wellicht de meest voor de hand liggende methode om de aspiraties op elkaar af te stellen of compromissen te sluiten. Hoe groter de verschillen hoe belangrijker een heldere agenda wordt. Je zou bv. een overgang kunnen maken door een samenvatting te maken van wat je gehoord hebt om daarna een agenda op te stellen van de dingen die je graag zou bespreken. Het om toestemming vragen op deze manier zal er waarschijnlijk voor zorgen dat je op minder weerstand stuit bij de cliënt. Lastige consulten: als je niet aan een sturende benadering ontkomt: Het kan dan wel je ideaal zijn om de gidsende stijl te hanteren, maar je hebt ook andere rollen die dikwijls voortvloeien uit je functie. Dit kan betekenen dat je van tijd tot tijd niet meer moet gidsen en dat jij bepaalt over 17

18 welke thema s jij het met de cliënt gaat hebben. Hoe kan je toch zoveel mogelijk aspecten van de gidsende stijl gebruiken en toch de richting bepalen? Probeer een goede en evenwichtige werkrelatie op te bouwen en probeer helder te zijn in wat je tijdens het consult zou willen bespreken en/of bereiken. Je zou kunnen gebruik maken van verschillende petten om duidelijk te maken welke rol je op dat ogenblik moet aannemen. Langs de ene kant wil je begrip opbrengen voor de beleving van de cliënt, maar langs de andere kant moet je ook de veiligheid kunnen waarborgen van bv. de kinderen waar het gedrag van de moeder invloed op kan hebben. Wees open en eerlijk en probeer het probleem samen met de cliënt samen te bespreken. Maak duidelijke wanneer de rolwisseling plaats vindt en waarom. Het is belangrijk de persoon te laten voelen dat hij gerespecteerd en geaccepteerd wordt, maar dat je het niet eens bent met het gedrag dat gesteld wordt. JE EIGEN GEZONDHEID Belangrijk om in het oog te houden is je eigen gezondheid. Andere mensen helpen om zich beter te voelen of minder te lijden is prachtig, maar mag niet ten kosten gaan van je eigen gezondheid. Gidsen is vaak een delicaat evenwicht tussen nabijheid om de ervaringen van je cliënten te begrijpen en mee te voelen aan de ene kant, en als zorgverlener afstand te bewaren aan de andere kant. Belangrijk is dat je ook zelf iets haalt uit het begeleiden van andere personen, want anders zou het wel eens alleen geven kunnen worden zonder ook te krijgen. Het is dan ook belangrijk dat je als zorgverlener graag je werk doet en voldoening beleeft aan het omgaan met mensen. Het mogen luisteren naar andere hun verhaal kan dan ook een prachtige ervaring zijn wanneer je er echt voor open staat. KIJKEN NAAR JE EIGEN CONSULTEN Het zou kunnen helpen om opnames van je gesprekken te maken, of feedback van andere zorgverleners te vragen. Natuurlijk mag je wel niet vergeten dat je om dit te kunnen doen wel toestemming aan de cliënt moet vragen. VAARDIGHEDEN OEFENEN IN HET LEVEN VAN ALLEDAG Een van de beste voorbeelden is het omgaan met kinderen. Een goede ouder of opvoeder maakt tevens gebruik van de gidsende stijl om het kind op een zo constructief mogelijke manier dingen bij te leren. Zowel te veel richting geven als te veel volgen kan tot minder positieve effecten leiden. Met kinderen omgaan op zich zou dus al een behoorlijke oefeningen kunnen zijn. Een andere gelegenheid zou eruit kunnen bestaan om de gidsende stijl te gebruiken tijdens een gesprek met een vriend die voor een moeilijke beslissing staat. (Reflectief) luisteren, één van de belangrijkste vaardigheden van motiverende gespreksvoering kan je vrijwel in elk gesprek oefenen niet alleen als je bezig bent met gidsen. Zover de vaardigheden dan. Vaardigheden heb je nodig en kan je oefenen, maar daaronder schuilt iets dat nog veel belangrijker is, iets wat nog veel belangrijker is dan techniek alleen. Door op een deskundige en betrokken manier te luisteren en te gidsen breng je de boodschap over van aanvaarding, betrokkenheid en hoop. Een boodschap die je natuurlijk niet op een kunstmatige manier tevoorschijn kunt halen. Betrokkenheid, acceptatie en hoop maken in de eerste instantie deel uit van de diepste persoonlijke ervaring, maar cliënten hebben er pas iets aan op het moment dat je deze gevoelens 18

19 deelt. Dit kan je doen door het onder woorden te brengen of het te laten voelen door het uit te drukken in jou omgang met de cliënt iets wat nog veel belangrijker is. Het overbrengen van deze aspecten zijn dan ook essentieel voor een goede (gidsende) zorgverlener, maar geen paniek, door het oefenen van deze vaardigheden vergroot je ook je vermogen tot aanvaarding en betrokkenheid. 19

20 MOTIVERENDE GESPREKSVOERING AANLEREN DE ACHT VAARDIGHEDEN 1. Openheid voor de fundamentele aannames en de geest van de MG. 2. Het ontwikkelen van bekwaamheid in de inter-persoonlijke vaardigheden van cliëntgerichte hulpverlening en meer bepaald nauwkeurige empathie. 3. Het herkennen en leren onderscheiden van verandertaal. 4. Het ontlokken en versterken van verandertaal. 5. Leren om hulp te verlenen op een wijze die weerstand vermindert en de status quo niet versterkt. 6. Cliënten helpen om een veranderplan te formuleren. 7. De cliënt motiveren om zich aan het veranderplan te houden. 8. MG flexiebel combineren met andere behandelmethoden. HET LEERPROCES IN FASES FASE 1: SOEPEL SCHAKELEN TUSSEN DE VERSCHILLENDE STIJLEN EN VAARDIGHEDEN In deze fase leer je soepel gebruik maken van de verschillende stijlen en vaardigheden. Je zal merken dat oefening kunst baart en dat het na een tijdje een vanzelfsprekendheid zal worden. Je kan tevens ook al aan het oefenen gaan met de uitgangspunten (reparatiereflex onderdrukken, onderzoeken van de beweegredenen, luisteren naar de cliënt en positief bekrachtigen). Een goede aanvulling in deze fase kan het gebruik van een samenvatting zijn om de informatie te bundelen, na te gaan of je juist bent en indien nodig het gesprek over een andere boeg te smijten. FASE 2: BETER WORDEN IN GIDSEN Geleidelijk zullen de positieve effecten van de motiverende gespreksvoering duidelijker worden en wordt je meer begaan in het beoefenen ervan. FASE 3: JE VAARDIGHEDEN IN MOTIVERENDE GESPREKSVOERING VERFIJNEN Je wordt nu beter begaan in het wisselen tussen de stijlen en vaardigheden. Je zal ook een breder repertoire bekomen aan open vragen waardoor je verandertaal nog beter kan uitlokken. Geleidelijk zal je ook merken dat je veel beter ingespeeld geraakt op de verandertaal. Belangrijk om op te merken is ook dat er niet één juiste toepassing is van motiverende gespreksvoering. Het concept reikt je een houvast aan waarmee je je eigen toepassing kunt ontwikkelen passend bij je persoon. Het is dan ook belangrijk op te merken dat de cliënt het zal appreciëren wanneer je je karakter/persoonseigen manier volgt, want deze is het meest natuurlijk en echt. 20

Motiverende gesprekken

Motiverende gesprekken Motiverende gesprekken 1/5 Motiverende gesprekken Je kunt als apothekersassistent iets doen aan het bevorderen van therapietrouw en gezond gedrag. Daarvoor is een communicatietechniek ontwikkeld: motiverende

Nadere informatie

Motiverende gespreksvoering

Motiverende gespreksvoering Motiverende gespreksvoering Naam Saskia Glorie Student nr. 500643719 SLB-er Yvonne Wijdeven Stageplaats Brijder verslavingszorg Den Helder Stagebegeleider Karin Vos Periode 04 september 2013 01 februari

Nadere informatie

Motiverende gesprekstechnieken. zelf. redzaamheid

Motiverende gesprekstechnieken. zelf. redzaamheid Motiverende gesprekstechnieken zelf redzaamheid Motiverende gesprekstechnieken Wat is motiverende gespreksvoering? Motiverende gespreksvoering is een cliëntgerichte, directieve methode om te bevorderen

Nadere informatie

Toepassing van de fases van gedragsverandering in de praktijk

Toepassing van de fases van gedragsverandering in de praktijk Toepassing van de fases van gedragsverandering in de praktijk Jouw werk bestaat eruit om de klant te begeleiden bij een verandering in zijn financiële gedrag. Daarvoor kun je het model van DiClemente,

Nadere informatie

Luisteren en samenvatten

Luisteren en samenvatten Luisteren en samenvatten Goede communicatie, het voeren van een goed gesprek valt of staat met luisteren. Vaak denk je: Dat doe ik van nature. Maar schijn bedriegt: luisteren is meer dan horen. Vaak luister

Nadere informatie

2015 Gerard de Wit voor Psychodidact Waalwijk Bron: Stijn van Merendonk, Sergio van der Pluim, Gerard de Wit e.a. Niets uit deze uitgave mag worden

2015 Gerard de Wit voor Psychodidact Waalwijk Bron: Stijn van Merendonk, Sergio van der Pluim, Gerard de Wit e.a. Niets uit deze uitgave mag worden 2015 Gerard de Wit voor Psychodidact Waalwijk Bron: Stijn van Merendonk, Sergio van der Pluim, Gerard de Wit e.a. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van

Nadere informatie

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden.

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden. Actief luisteren Om effectief te kunnen communiceren en de boodschap van een ander goed te begrijpen, is het belangrijk om de essentie te achterhalen. Je bent geneigd te denken dat je een ander wel begrijpt,

Nadere informatie

Verbindingsactietraining

Verbindingsactietraining Verbindingsactietraining Vaardigheden Open vragen stellen Luisteren Samenvatten Doorvragen Herformuleren Lichaamstaal laten zien Afkoelen Stappen Werkafspraken Vertellen Voelen Willen Samen Oplossen Afspraken

Nadere informatie

Motiverende gespreksvoering, Apeldoorn, de GGZ Academie, 28 mei 2013 Bert Bakker, Ekklesia Training & Advies, advies@ekklesia.nl

Motiverende gespreksvoering, Apeldoorn, de GGZ Academie, 28 mei 2013 Bert Bakker, Ekklesia Training & Advies, advies@ekklesia.nl Motiverende gespreksvoering, een introductie Apeldoorn, de GGZ Academie, 28 mei 2013 Bert Bakker, Ekklesia Training & Advies, advies@ekklesia.nl Als organisatie in overgang Medisch model Expert Leidende

Nadere informatie

Let s motivate the patient

Let s motivate the patient LET S MOTIVATE THE PATIENT Melissa.Ooms@Ugent.be Let s motivate the patient 1. Wat is motivatie? 2. Het belang van motivationele gespreksvoering (MG) 3. Theoretische achtergrond 4. Basisprincipes in MG

Nadere informatie

Motiverend leidinggeven: invloed op gedrag. 26 november 2014 Frank Goijarts

Motiverend leidinggeven: invloed op gedrag. 26 november 2014 Frank Goijarts Motiverend leidinggeven: invloed op gedrag 26 november 2014 Frank Goijarts Programma Gedragsverandering: wat werkt? Weerstand tegen veranderen Motivatie 3.0 (intrinsiek) Kernpunten Motiverende benadering

Nadere informatie

KENNISMAKING. Motiveren kan je leren 23/01/2015. 5 manieren om te beïnvloeden. Wanneer Plaats Doelstelling. Beleid Vooraf Regisseurstoel Anticiperen

KENNISMAKING. Motiveren kan je leren 23/01/2015. 5 manieren om te beïnvloeden. Wanneer Plaats Doelstelling. Beleid Vooraf Regisseurstoel Anticiperen Motiveren kan je leren Marc Tack& NeleDe Laender KENNISMAKING 5 manieren om te beïnvloeden Wanneer Plaats Doelstelling Beleid Vooraf Regisseurstoel Anticiperen Modelling Permanent Gehele theater Gewenste

Nadere informatie

De kracht van reflecteren

De kracht van reflecteren 28 test en techniek in beeld Motivational Interviewing deel 5 De kracht van reflecteren Speciaal voor Fysiopraxis schrijven Stijn van Merendonk, Mirjam Hulsenboom en Albertina Poelgeest een vijfdelige

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

ogen en oren open! Luister je wel?

ogen en oren open! Luister je wel? ogen en oren open! Luister je wel? 1 Verbale communicatie met jonge spelers Communiceren met jonge spelers is een vaardigheid die je van nature moet hebben. Je kunt het of je kunt het niet. Die uitspraak

Nadere informatie

Motiverende gespreksvoering

Motiverende gespreksvoering Motiverende gespreksvoering Hoe begeleid je mensen bij het realiseren van veranderingen in hun leven? Jaarcongres 2013 Merel van Uden Waar gaat MGV over? Cliënt / cliëntsysteem worstelt met door ziekte

Nadere informatie

Feedback. in hapklare brokken

Feedback. in hapklare brokken Feedback in hapklare brokken Jan van Baardewijk Zorgteamtrainer Op zorgteamtraining.nl is de meest recente versie van feedback gratis beschikbaar. Mocht je willen weten of je de meest recente versie hebt,

Nadere informatie

Hoe werkt advies? Ze weten niet wat Ze weten niet waarom Ze weten niet hoe. HersenletselCongres 2014 3 november

Hoe werkt advies? Ze weten niet wat Ze weten niet waarom Ze weten niet hoe. HersenletselCongres 2014 3 november HersenletselCongres 2014 3 november Disclosure belangen sprekers C1 Waarom doen ze nou niet gewoon wat ik zeg! Motiveren tot gedragsverandering; wat is lastig en wat kun je als professional doen? (potentiële)

Nadere informatie

Motiverende Gespreksvoering

Motiverende Gespreksvoering Motiverende Gespreksvoering Gert Jan van der Burg Kinderarts - MI trainer Wie ben ik en wat doe ik? Sinds 1988 Kinderarts (Amsterdam, Blaricum, Ede) Driedaagse MI cursus in 2005 Toepassen in de praktijk

Nadere informatie

Waarom doen ze nou niet gewoon wat ik zeg! Motiveren tot gedragsverandering; Wat is lastig en wat kun je doen?

Waarom doen ze nou niet gewoon wat ik zeg! Motiveren tot gedragsverandering; Wat is lastig en wat kun je doen? Waarom doen ze nou niet gewoon wat ik zeg! Motiveren tot gedragsverandering; Wat is lastig en wat kun je doen? Leerlingen met SOLK Effectieve gesprekken met ouders en leerlingen drs. Hilde Jans psycholoog

Nadere informatie

Niet vechten met de klant: Motivationele technieken

Niet vechten met de klant: Motivationele technieken Niet vechten met de klant: Motivationele technieken Theoretisch kader Één van de redenen waarom veranderen niet lukt, is de gemixte gevoelens (ambivalentie) die de klant heeft ten opzichte van dit veranderen.

Nadere informatie

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

Relaties Hanteren. Leesteksten bij het onderdeel Samenvatten. Pagina 1 van 6

Relaties Hanteren. Leesteksten bij het onderdeel Samenvatten. Pagina 1 van 6 Relaties Hanteren Leesteksten bij het onderdeel Samenvatten Pagina 1 van 6 Responscategorieën Hulpverleners kunnen op verschillende manieren leiding geven aan een gesprek. Deze vormen van reacties van

Nadere informatie

Richtlijn JGZ-richtlijn Overgewicht

Richtlijn JGZ-richtlijn Overgewicht Richtlijn JGZ-richtlijn Overgewicht Gesprekstechnieken bij gedragsverandering In deze bijlage worden gesprekstechnieken besproken die bij de aanpak van overgewicht gebruikt kunnen worden. Per fase van

Nadere informatie

Reflectief luisteren bij psychische problematiek? Léon van Woerden, MNSc Docent IVS, Trainer MI HAN

Reflectief luisteren bij psychische problematiek? Léon van Woerden, MNSc Docent IVS, Trainer MI HAN Reflectief luisteren bij psychische problematiek? Léon van Woerden, MNSc Docent IVS, Trainer MI HAN Introductie van de workshop Voorstellen, connectie met MGV Korte theoretische inleiding over reflectie

Nadere informatie

OBSERVATIEFOCUS Oordeel observator

OBSERVATIEFOCUS Oordeel observator OBSERVATIEFOCUS Oordeel observator. Structuur gesprek 6. Specifieke modellen. Non-verbale. Informeren. Emoties hanteren. Verbale Geef een globaal oordeel over elke dimensie op een -puntenschaal waarbij

Nadere informatie

WERKEN MET ONTKENNING EN WEERSTAND AAN TOEKOMSTIGE VEILIGHEID. Judith Yntema

WERKEN MET ONTKENNING EN WEERSTAND AAN TOEKOMSTIGE VEILIGHEID. Judith Yntema WERKEN MET ONTKENNING EN WEERSTAND AAN TOEKOMSTIGE VEILIGHEID Judith Yntema Wat is waarheid? J. Yntema 30 september 2015 Wat is weerstand? Redenen voor ontkenning Angst voor verstoting/verlating Angst

Nadere informatie

Coachen naar Gedragsverandering. Terugblik dag 1. Wat is een reële doelstelling? N.a.v. je eigen opname

Coachen naar Gedragsverandering. Terugblik dag 1. Wat is een reële doelstelling? N.a.v. je eigen opname Coachen naar Gedragsverandering Van harte welkom Marianne Willy Wendy Jantine Rens Chris en Marie Terugblik dag 1 en wat is er ondertussen gebeurd? Een realistisch doel is meestal Wat is een reële doelstelling?

Nadere informatie

Wat er ook aan de hand is, de gevolgen zijn hetzelfde. Je bent een aantal lichamelijke functies, die je voorheen als vanzelfsprekend aannam, kwijt.

Wat er ook aan de hand is, de gevolgen zijn hetzelfde. Je bent een aantal lichamelijke functies, die je voorheen als vanzelfsprekend aannam, kwijt. Hoofdstuk 7 Emoties Nu is het tijd om door te gaan. Je hebt je dwarslaesie, je bent hopelijk klaar met al de medische dingen, nu is het tijd om ook je gevoelens aandacht te geven. Dus: ga lekker zitten,

Nadere informatie

BEÏNVLOEDINGSSTIJLEN. Tegenbewegende stijlen. Meebewegende stijlen. = duwen = trekken. evalueren aansporen en onder druk zetten

BEÏNVLOEDINGSSTIJLEN. Tegenbewegende stijlen. Meebewegende stijlen. = duwen = trekken. evalueren aansporen en onder druk zetten BEÏNVLOEDINGSSTIJLEN Er zijn verschillende beïnvloedingsstijlen te onderscheiden. De stijlen kunnen worden onderverdeeld in: TEGENBEWEGENDE STIJLEN MEEBEWEGENDE STIJLEN = duwen = trekken Tegenbewegende

Nadere informatie

Waarom doen ze nou niet gewoon wat ik zeg! Workshop Motiverende Gespreksvoering Hoe werkt advies? drs. Hilde Jans psycholoog hilde.jans@cambiamo.

Waarom doen ze nou niet gewoon wat ik zeg! Workshop Motiverende Gespreksvoering Hoe werkt advies? drs. Hilde Jans psycholoog hilde.jans@cambiamo. Waarom doen ze nou niet gewoon wat ik zeg! Workshop Motiverende Gespreksvoering Hoe werkt advies? drs. Hilde Jans psycholoog hilde.jans@cambiamo.nl Waarom mensen niet? Dus wat kun je doen? Ze weten niet

Nadere informatie

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling 1. Aandachtspunten voor een gesprek met ouders i.v.m. een vermoeden van kindermishandeling: Als je je zorgen maakt over een

Nadere informatie

WERKEN MET WEERSTAND

WERKEN MET WEERSTAND WERKEN MET WEERSTAND Weerstand wordt gewoonlijk gezien als een negatieve kracht. Maar weerstand kan ook als een positieve kracht gezien worden, die mensen versterkt en waarmee doelen bereikt kunnen worden.

Nadere informatie

Stap 6: Wat is de kernovertuiging?

Stap 6: Wat is de kernovertuiging? E-Learning: Hoe krijgen ze me zo gek als leidinggevende? Module 7/9 Stap 6: Wat is de kernovertuiging? De relevante vraag is hier: wat is het ergste wat er kan gebeuren als hij zijn controledrang loslaat?

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Didactisch partnerschap

Didactisch partnerschap Didactisch partnerschap Vijf routekaarten om lastige situaties in het samenwerken met ouders te hanteren Het klinkt zo mooi: didactisch partnerschap. Zie daar als leraar maar eens een goede invulling aan

Nadere informatie

Reader Gespreksvoering

Reader Gespreksvoering Reader Gespreksvoering Achtergrondinformatie Soorten vragen Actief Luisteren Slecht nieuws Gesprek Fasen in het gesprek Soorten Vragen In een gesprek kun je verschillende soorten vragen stellen. Al je

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

Je doel behalen met NLP.

Je doel behalen met NLP. Je doel behalen met NLP. NLP werkt het beste als al je neurologische niveaus congruent zijn. Met andere woorden: congruent zijn betekent wanneer je acties en woorden op 1 lijn zijn met je doelen, overtuigingen,

Nadere informatie

18-9-2014. Pedagogische opleiding theorie. Doelstellingen. Doelstellingen. Hoofdstuk 1 Communicatie en feedback. De kennis over de begrippen:

18-9-2014. Pedagogische opleiding theorie. Doelstellingen. Doelstellingen. Hoofdstuk 1 Communicatie en feedback. De kennis over de begrippen: Pedagogische opleiding theorie Hoofdstuk 1 Communicatie en feedback Doelstellingen De kennis over de begrippen:, feedback, opleiden en leren kunnen uitdrukken en verfijnen Doelstellingen De voornaamste

Nadere informatie

Drijfveren. Een belangrijke (on)bewuste drijfveer is dat ZELF beter wil zijn dan de ANDER

Drijfveren. Een belangrijke (on)bewuste drijfveer is dat ZELF beter wil zijn dan de ANDER Inleiding Kennis over het tot stand komen van gedrag Bewustwording van de invloed van ons eigen gedrag op onze omgeving? Ervaren wat JIJ kan doen om je eigen gedrag en dat van anderen te verbeteren Drijfveren

Nadere informatie

Training Omgaan met Agressie en Geweld

Training Omgaan met Agressie en Geweld Training Omgaan met Agressie en Geweld 2011 Inleiding In veel beroepen worden werknemers geconfronteerd met grensoverschrijdend gedrag, waaronder agressie. Agressie wordt door medewerkers over het algemeen

Nadere informatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie Doelen stellen NLP is een doelgerichte, praktische en mensvriendelijke techniek. NLP = ervaren, ervaren in denken, voelen en doen. Middels een praktisch toepasbaar model leren we om de eigen hulpmiddelen,

Nadere informatie

Training motiverende gespreksvoering

Training motiverende gespreksvoering Training motiverende gespreksvoering Bij mensen met een lichte verstandelijke beperking LEDD 2014 1 Motiverende gespreksvoering Volgens Miller en Rollnick (de grondleggers van MG) is het bewerken van motivatie

Nadere informatie

Om te beginnen Maak je niet DIK. 15 Wees een HELD. Laat je OMA wat vaker thuis. ANNA mag daarentegen vaker mee. Wees een OEN.

Om te beginnen Maak je niet DIK. 15 Wees een HELD. Laat je OMA wat vaker thuis. ANNA mag daarentegen vaker mee. Wees een OEN. luisterwijzer 1 7 Laat je OMA wat vaker thuis 8 ANNA mag daarentegen vaker mee 9 Wees een OEN 10 Gebruik LSD 12 Maak je niet DIK 13 Smeer NIVEA Om te beginnen... Communiceren doen de we de hele dag door.

Nadere informatie

E-BOOK FEEDBACK GEVEN IS EEN KUNST EXPRESS YOUR INNER POWER

E-BOOK FEEDBACK GEVEN IS EEN KUNST EXPRESS YOUR INNER POWER E-BOOK FEEDBACK GEVEN IS EEN KUNST EXPRESS YOUR INNER POWER INLEIDING Het geven van feedback is een kunst. Het is iets anders dan het uiten van kritiek. Het verschil tussen beide ligt in de intentie. Bij

Nadere informatie

EQ - emotionele intelligentie in kaart

EQ - emotionele intelligentie in kaart EQ - emotionele intelligentie in kaart 24-3-2014 BASISPROFIEL Laan van Vlaanderen 323 1066 WB Amsterdam INTRODUCTIE Het EQ rapport brengt iemands emotionele intelligentie in kaart. Dit is het vermogen

Nadere informatie

Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1

Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1 Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1 De manier waarop je met elkaar omgaat en hoe je met elkaar in gesprek gaat is belangrijk in het dagelijks werk. Het helpt je elkaar beter te begrijpen

Nadere informatie

GRONDHOUDINGEN IN HET OMGAAN MET (KANSARME) MENSEN

GRONDHOUDINGEN IN HET OMGAAN MET (KANSARME) MENSEN GRONDHOUDINGEN IN HET OMGAAN MET (KANSARME) MENSEN We vragen ons vaak af hoe we op een goede manier kunnen omgaan met gekwetste mensen. Dit is een vraag waarop we geen pasklaar antwoord kunnen geven. We

Nadere informatie

BECCI: Behaviour Change Counselling Inventory

BECCI: Behaviour Change Counselling Inventory Pagina 1 van 7 BECCI: Behaviour Change Counselling Inventory Voorafgaand aan het gebruik van de BECCI checklist: Maak a.u.b. gebruik van de toegevoegde handleiding met een gedetailleerde uitleg over hoe

Nadere informatie

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind MEE Nederland Raad en daad voor iedereen met een beperking Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Inhoudsopgave

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 ASPECTEN VAN COMMUNICATIE IN GROEPEN In iedere relatie en in elk relatienetwerk waar mensen net elkaar communiceren zijn er vier aspecten te onderscheiden. De

Nadere informatie

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Werken in driehoeken is een wijze van samenwerking die in elke organisatie, projectteam en netwerk mogelijk is. Het maakt dat we kunnen werken vanuit een heldere

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Geeft je inzicht in jouw persoonlijke

Nadere informatie

25-9-2014. Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505

25-9-2014. Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Lichamelijk: pijn, fysieke beperkingen, afweging behandeling vs bijwerkingen Angst en onzekerheid: verloop ziekte,

Nadere informatie

Coachend Leidinggeven Waaier met informatie en tips voor gezond en efficiënt werken

Coachend Leidinggeven Waaier met informatie en tips voor gezond en efficiënt werken Coachend Leidinggeven Waaier met informatie en tips voor gezond en efficiënt werken Relatie Coachen Communicatie Aan de slag Aandacht geven Aandacht aan iemand geven betekent jezelf open stellen voor wat

Nadere informatie

IJSHOCKEY SPORTLEIDER 1

IJSHOCKEY SPORTLEIDER 1 BELANG VAN COMMUNICATIE Alles wat u doet als teambegeleider/sportleider gebeurt via communicatie, zoals het motiveren van spelers, het luisteren naar spelers, het oplossen van de problemen in het team,

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

Luisteren is: erkenning geven

Luisteren is: erkenning geven enuit nuit Luisteren is: erkenning geven it Luisteren is: erkenning geven Onze dagen zitten vol prikkels. Waar vinden we de ruimte om stil te zijn en rustig te luisteren naar wat er in ons omgaat? En als

Nadere informatie

1. Ik merk vaak dat ik probeer iets te bereiken wat op de een of andere manier op een mislukking uitloopt. -----

1. Ik merk vaak dat ik probeer iets te bereiken wat op de een of andere manier op een mislukking uitloopt. ----- Test: Je persoonlijke afweerprofiel Met de volgende test kun je bepalen welk afweermechanisme je het meest gebruikt. Iedereen gebruikt alle afweervormen, maar er bestaan verschillen in de frequentie waarmee

Nadere informatie

Motiverende Gespreksvoering

Motiverende Gespreksvoering Motiverende Gespreksvoering It s dancing; not wrestling Van behandelaar naar coach Genezen vs gedrag Genezen vraagt om een onderzoekende,beslissende en directieve houding Gedrag vraagt om een uitlokkende,

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Werken in driehoeken is een wijze van samenwerking die in elke organisatie en in elk netwerk mogelijk is. Het maakt dat we kunnen werken vanuit een heldere

Nadere informatie

Compassie leven. 52 wekelijkse inspiraties vanuit Geweldloze Communicatie. PuddleDancer Press Samengesteld door Monie Doodeman

Compassie leven. 52 wekelijkse inspiraties vanuit Geweldloze Communicatie. PuddleDancer Press Samengesteld door Monie Doodeman Compassie leven 52 wekelijkse inspiraties vanuit Geweldloze Communicatie PuddleDancer Press Samengesteld door Monie Doodeman Inhoudsopgave Voorwoord Wekelijkse inspiraties 01 Geweld in de taal? Wie, ik?

Nadere informatie

Geschreven door Administrator maandag, 11 augustus :18 - Laatst aangepast maandag, 12 december :22

Geschreven door Administrator maandag, 11 augustus :18 - Laatst aangepast maandag, 12 december :22 Motiverende gespreksvoering In sommige inrichtingen wordt gewerkt met motiverende gespreksvoering. Miller en Rollnick (2006) definiëren motiverende gespreksvoering als een cliëntgerichte, directieve methode

Nadere informatie

Feedback is een mededeling aan iemand die hem informatie geeft over hoe zijn gedrag wordt waargenomen, begrepen en ervaren.

Feedback is een mededeling aan iemand die hem informatie geeft over hoe zijn gedrag wordt waargenomen, begrepen en ervaren. FEEDBACK WAT IS FEEDBACK EIGENLIJK? Feedback is een mededeling aan iemand die hem informatie geeft over hoe zijn gedrag wordt waargenomen, begrepen en ervaren. Hiermee is feedback een belangrijk middel

Nadere informatie

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur 1 Les één Welkom bij deze e-cursus waarin we je zullen laten zien hoe jij groter kunt worden en je problemen kleiner! Zijn er

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Laat je talenten leven Helpt je het

Nadere informatie

ENKELE HULPMIDDELEN EN TIPS BIJ HET VOEREN VAN EEN GESPREK VOOR GESPREKSVOERDERS

ENKELE HULPMIDDELEN EN TIPS BIJ HET VOEREN VAN EEN GESPREK VOOR GESPREKSVOERDERS ENKELE HULPMIDDELEN EN TIPS BIJ HET VOEREN VAN EEN GESPREK VOOR GESPREKSVOERDERS Geef de voorbereidingsvragen aan je medewerkers enkele dagen voor het gesprek plaatsvindt Bereid jezelf goed voor door de

Nadere informatie

De Inner Child meditatie

De Inner Child meditatie De Inner Child meditatie copyright Indra T. Preiss volgens Indra Torsten Preiss copyright Indra T. Preiss Het innerlijke kind Veel mensen zitten met onvervulde verlangens die hun oorsprong hebben in hun

Nadere informatie

Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505

Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Lichamelijk: pijn, fysieke beperkingen, afweging behandeling vs bijwerkingen Angst en onzekerheid: verloop ziekte,

Nadere informatie

Kinderen helpen met Focussen

Kinderen helpen met Focussen Kinderen helpen met Focussen Enkele raadgevingen voor begeleiders Simon Kilner Vertaling Some Guidelines for Companions door Evelien Kroese En is het Ok om? Hoe zegt je kind nee? Wat is Focussen? Focussen

Nadere informatie

Effectief communiceren met mijn medewerkers. Weten wat je wil en weten hoe je die boodschap overbrengt

Effectief communiceren met mijn medewerkers. Weten wat je wil en weten hoe je die boodschap overbrengt Effectief communiceren met mijn medewerkers Weten wat je wil en weten hoe je die boodschap overbrengt Welkom Afspraken en verwachtingen: - Telefoon uit - We respecteren elkaar - We klappen niet uit de

Nadere informatie

Motiveren tot gezond gedrag. Melanie van Hoeve

Motiveren tot gezond gedrag. Melanie van Hoeve Motiveren tot gezond gedrag Melanie van Hoeve Agenda Directief of niet. sustain talk en change talk Motiverende vaardigheden. Oefenen Doelstelling Optimaal kunnen inzetten van leefstijl interventies ter

Nadere informatie

Inleiding. Autisme & Communicatie in de sport

Inleiding. Autisme & Communicatie in de sport Sanne Gielen Inleiding Starten met een nieuwe sport is voor iedereen spannend; Hoe zal de training eruit zien? Zal de coach aardig zijn? Heb ik een klik met mijn teamgenoten? Kán ik het eigenlijk wel?

Nadere informatie

Introductie in effectief en bewust communiceren. Communicatie; wat is dat eigenlijk?

Introductie in effectief en bewust communiceren. Communicatie; wat is dat eigenlijk? Introductie in effectief en bewust communiceren. Communicatie; wat is dat eigenlijk? Zodra er twee of meer mensen in 1 ruimte zijn is er sprake van communicatie, ook al wordt er niet gesproken. Het is

Nadere informatie

CoachWijzer Houvast bij het vormgeven van effectieve begeleiding

CoachWijzer Houvast bij het vormgeven van effectieve begeleiding Houvast bij het vormgeven van effectieve begeleiding Naam: Datum: Bert van Rossum 9 december 2013 Inhoudsopgave Inleiding... De uitslag van Bert van Rossum... Toelichting coach- en begeleidingsvoorkeur...

Nadere informatie

Adviezen in een hulpverlenend gesprek: zegen of vloek? Door: Johan Clarysse, stafmedewerker Tele-Onthaal West-Vlaanderen

Adviezen in een hulpverlenend gesprek: zegen of vloek? Door: Johan Clarysse, stafmedewerker Tele-Onthaal West-Vlaanderen Adviezen in een hulpverlenend gesprek: zegen of vloek? Door: Johan Clarysse, stafmedewerker Tele-Onthaal West-Vlaanderen Adviezen in een hulpverlenend gesprek: zegen of vloek? 1 Advies is vaak iets anders

Nadere informatie

Procesadvisering Bijeenkomst 4

Procesadvisering Bijeenkomst 4 Procesadvisering Bijeenkomst 4 Inhoud Terugblik bijeenkomst 3 Hoofdstuk 4: De beleving van adviseur en geadviseerde Rolopvatting adviseur Cyclus van veranderingen Appriciative inquiry Weerstand bij veranderingen

Nadere informatie

Inleiding 2. Wie is Christine? 4. Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5. Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6

Inleiding 2. Wie is Christine? 4. Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5. Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6 Inhoudsopgave Inleiding 2 Wie is Christine? 4 Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5 Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6 Tip 3: Geef feedback over uw waarneming en vermijd interpretaties

Nadere informatie

Motiverende gespreksvoering

Motiverende gespreksvoering Motiverende gespreksvoering rondom regels Fase-passend reageren 25 april 2011, Bert Bakker, Ekklesia Training & Advies 1 Hoe reageer je B: X, denk je aan je afspraak om je depot vanmiddag te halen. X:

Nadere informatie

o Gericht op verleden o Focus op oordelen o Eenrichtingsverkeer o Passieve bijdrage van de medewerker o Gericht op formele consequenties

o Gericht op verleden o Focus op oordelen o Eenrichtingsverkeer o Passieve bijdrage van de medewerker o Gericht op formele consequenties Het zorgen voor een goede basis. Elk bedrijf wil een goed resultaat halen. Dat lukt beter als u regelmatig met uw medewerkers bespreekt hoe het gaat, hoe dingen beter zouden kunnen en wat daarvoor nodig

Nadere informatie

Motiverende Gespreksvoering. CNE, Vasculaire zorg

Motiverende Gespreksvoering. CNE, Vasculaire zorg Motiverende Gespreksvoering CNE, Vasculaire zorg Welkom! Introductie Agenda Workshop Motivatie Motiverende gespreksvoering Ambivalentie Weerstand/behoud Verandering Commitment/behouden van resultaat Motivatie..?

Nadere informatie

Het Beeld van Onszelf

Het Beeld van Onszelf Het Beeld van Onszelf Onze natuurlijke staat van zijn is bewust-zijn, een bewustzijn dat niet van iets is, maar een allesomvattende staat van zuiver ervaren. Binnen dit bewustzijn is onze geest evenwichtig,

Nadere informatie

Motiverende gespreksvoering met ouderen. Zwolle, 23 april 2012

Motiverende gespreksvoering met ouderen. Zwolle, 23 april 2012 Motiverende gespreksvoering met ouderen Zwolle, 23 april 2012 Opbouw workshop Doelstelling: kennismaking met motiverende gespreksvoering (MGV) en mogelijke aanpassing bij ouderen 1. Wat is MGV? 2. Welke

Nadere informatie

Heling in de nieuwe tijd

Heling in de nieuwe tijd Heling in de nieuwe tijd Op zoek naar jouw ware zelf Zoals we hier bij elkaar zijn, zijn we allemaal lichtwezens. We zijn in ons diepste wezen allemaal al heel. Door het proces van de dualiteit wat we

Nadere informatie

Workshop communicatie

Workshop communicatie Workshop communicatie Feedback is collegiale ondersteuning of toch niet? Wat wil de beroepsvereniging betekenen voor Verzorgenden en Verpleegkundigen? Wij willen onze beroepsgroepen in staat stellen hun

Nadere informatie

Luisteren naar de Heilige Geest

Luisteren naar de Heilige Geest Luisteren naar de Heilige Geest Johannes 14:16-17 En Ik zal de Vader bidden en Hij zal u een andere Trooster geven om tot in eeuwigheid bij u te zijn, de Geest der waarheid, die de wereld niet kan ontvangen,

Nadere informatie

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren BEGRIJP JE WAT IK ZEG? Over communicatie, luisteren en vooroordelen Situering Om op een zinvolle manier met elkaar te communiceren, heb je veel vaardigheden nodig. De doelstellingen van deze trainingsachtige

Nadere informatie

Wat is assertiviteit en hoe kan het je helpen met je persoonlijke wellness?

Wat is assertiviteit en hoe kan het je helpen met je persoonlijke wellness? Wellness Ontwikkelings Activiteit Assertief zijn Hoe deze techniek je leven kan verbeteren Voordelen Meer zelfvertrouwen Meer geloof in je eigen kunnen Eerder nee durven te zeggen Vermindering van Weinig

Nadere informatie

Gedragscode. Gewoon goed doen

Gedragscode. Gewoon goed doen Gedragscode Gewoon goed doen 2 Inhoudsopgave pagina 1. Missie, ambitie en kernwaarden 4 2. Gewoon goed doen 5 3. Waarom een gedragscode? 6 4. Omgaan met de patiënt/klant: respectvol en gastvrij 7 5. Professioneel

Nadere informatie

de Beste Studiekeuze Aanpak

de Beste Studiekeuze Aanpak de Beste Studiekeuze Aanpak Welk pad kies jij? Zelkennis is vaag pagina 3,4 Waar sta jij nu? Ontdek jouw volgende stap pagina 5,6 Hoe kom ik erachter wat ik wil? 3 bronnen voor zelfkennis pagina 7 Concreet

Nadere informatie

Behandel een kind zoals die is, en het zal zo blijven. Behandel het kind zoals het kan zijn, en het zal zo worden.

Behandel een kind zoals die is, en het zal zo blijven. Behandel het kind zoals het kan zijn, en het zal zo worden. Het Kindgesprek. Behandel een kind zoals die is, en het zal zo blijven. Behandel het kind zoals het kan zijn, en het zal zo worden. 1 Inleiding. Door gesprekken met kinderen te voeren willen we de betrokkenheid

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

GEVEN EN ONTVANGEN VAN FEEDBACK

GEVEN EN ONTVANGEN VAN FEEDBACK GEVEN EN ONTVANGEN VAN FEEDBACK De manier waarop je met collega s omgaat, roept effecten op bij hen. De manier waarop je je gedraagt, dingen zegt, doet of juist laat, maakt dus op anderen een bepaalde

Nadere informatie

Hoe word je succesvol in sales

Hoe word je succesvol in sales Hoe word je succesvol in sales Verkopen gaat niet vanzelf. Zeker niet in deze tijd. Toch zijn nog steeds veel verkopers erg succesvol. Dat komt niet door het product of de dienst die ze aanbieden, maar

Nadere informatie

Doorbreek je belemmerende overtuigingen!

Doorbreek je belemmerende overtuigingen! Doorbreek je belemmerende overtuigingen! Herken je het dat je soms dingen toch op dezelfde manier blijft doen, terwijl je het eigenlijk anders wilde? Dat het je niet lukt om de verandering te maken? Als

Nadere informatie

Vragenlijst persoonlijke onderhandelingsstijlen: de samenwerker, de vechter en de analyticus

Vragenlijst persoonlijke onderhandelingsstijlen: de samenwerker, de vechter en de analyticus pag.: 1 van 5 Vragenlijst persoonlijke onderhandelingsstijlen: de samenwerker, de vechter en de analyticus Ieder mens heeft een persoonlijke stijl van beïnvloeden. De een is meer gericht op het opbouwen

Nadere informatie

Golf van de Rode Maan

Golf van de Rode Maan Golf van de Rode Maan Data waarin de golf van de Rode Maan valt: 11-2 t/m 23-2-2015 *29-10 t/m 10-11-2015 *16-7 t/m 28-7-2016 *2-4 t/m 14-4- 17 18-12 t/m 30-12 -2017 * 4-9- t/m 16-9-2018 * 22-5 t/m 3-6-2019

Nadere informatie