Knokken boven de Noordzee

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Knokken boven de Noordzee"

Transcriptie

1 DEFENSIEKRANTNUMMER 16 Knokken boven de Noordzee 26 APRIL Met z'n vijftigen de lucht in 4 Politietrainers langs de Franse meetlat 5 Elk mens heeft recht op een waardige begrafenis 6 Risicovolle plaatsing loodzwaar monument LEEUWARDEN Een armada van internationale jachtvliegtuigen bevolkt sinds 16 april het luchtruim boven delen van Noord- Nederland en de Noordzee. Rond de 65 gevechtsvliegtuigen, van F-16 Falcons tot F-18 Hornets en Eurofighter Typhoons, zijn neergestreken op Vliegbasis Leeuwarden en nemen tot en met 27 april deel aan de internationale oefening Frisian Flag. Doel van de oefening is het trainen van realistische oorlogssituaties in groot internationaal verband. Meer over de oefening op pagina 3. Nederland voortrekker bij internationale samenwerking Meer oefenen en opleiden met België en Luxemburg BRUSSEL Nederland, België en Luxemburg gaan meer samenwerken op defensiegebied. Hiervoor ondertekenden demissionair minister Hans Hillen, zijn Belgische collega Pieter de Crem en namens Luxemburg Jean-Marie Halsdorf vorige week een overeenkomst in het Kasteel van het Hertoginnedal in Auderghem bij Brussel. De afspraken houden in dat de landen vaker samen oefenen, meer aan gemeenschappelijk onderhoud doen en kijken of ze samen nieuw materieel kunnen verwerven. Hillen beseft dat de landen daarmee een deel van hun zeggenschap over de krijgsmacht opgeven: Samenwerken is niet vrijblijvend. De ondertekening mag wat Hillen betreft een voorbeeld zijn voor andere landen. Door samen te werken zonder de eigen nationaliteit op te geven, kan Europa in zijn ogen veel meer doen. Er is geen land meer dat zichzelf kan verdedigen, daarom moeten we dit doen. Het is een goede manier om in deze tijd van bezuinigingen de slagkracht te behouden, zei hij. We zijn op weg naar een totaal nieuwe structuur met een trinationale bevelvoering, beaamde zijn Belgische collega Pieter de Crem. De ondertekening vond plaats in de marge van de vergadering van de ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie van de NAVO. Deze zogenoemde Jumbo-bijeenkomst gold ter voorbereiding op de NAVO-top volgende maand in Chicago. Dan besluit het bondgenootschap onder meer over de ontwikkeling van defensiecapaciteiten van de NAVO en het veranderingsproces in Afghanistan. De verantwoordelijkheid voor de veiligheid gaat immers geleidelijk naar de Afghaanse autoriteiten. Dit transitieproces ligt op schema.» Lees verder op pagina 5 Minister Hillen (achteraan) en zijn collega's van België (midden) en Luxemburg. Hillen: Niemand is gebaat bij stilstaand water DEN HAAG Het ontslag van het kabinet als gevolg van de politieke ontwikkelingen deze week, heeft ook consequenties voor Defensie. In zijn intranetcolumn reageert demissionair minister Hans Hillen op de situatie. Het mislukken van het overleg is voor Defensie extra zuur. De val van het kabinet heeft gevolgen voor de besluitvorming over zogenoemde controversiële onderwerpen, geeft demissionair minster Hillen aan. Want hoewel een demissionair kabinet mag aanblijven, mag het over deze zaken geen uitspraken doen. De Tweede Kamer bepaalt welke onderwerpen controversieel zijn, aldus Hillen. De afhandeling van deze onderwerpen wordt dan uitgesteld totdat er een nieuw kabinet is. Dat is dus op zijn vroegst tot na de zomer. Hillen geeft aan dat ons land besluitvaardigheid nodig heeft, aangezien het tekort in de schatkist elke dag met negentig miljoen euro groeit. Hetzelfde geldt voor Defensie. Niemand is gebaat bij stilstaand water. Elke dag dat we geen knopen doorhakken, betekent iets laten liggen waar we toch doorheen moeten."» Lees verder op pagina 2

2 BINNENLAND 2 DEFENSIEKRANT NR APRIL 2012 IN HET KORT Defensie bespaart door recyclen UTRECHT Defensie gaat katoenen kleding duurzaam verwerken. Een pilot met afvalverwerker Van Gansewinkel afgelopen week toonde de technische haalbaarheid aan. Naast positieve milieugevolgen, bespaart het vernietigingskosten van enkele tonnen. In eerste instantie wordt alleen polyesterkatoen van onder meer het gevechtstenue gerecycled tot katoen. Afhankelijk van markt- en techniekontwikkelingen komen ook andere materialen in aanmerking. De kleding wordt ingezameld via de normale retourlijn van het KPU-bedrijf, dus via de Aangewezen Functionaris. Als kleding- en uitrustingsstukken vanwege slijtage of gedateerdheid niet hergebruikt kunnen worden, komen ze voor recycling in aanmerking. Van Gansewinkel versnijdt het en perst het in balen. Rekenprogramma SBK beschikbaar» Vervolg van pagina 1 'Niemand is gebaat bij stilstaand water' Het mislukken van het Catshuisoverleg is voor Defensie extra zuur, omdat het leek dat we bij de komende bezuinigingen grotendeels buiten schot zouden blijven. Met een ombuiging van bijna één miljard euro voor Defensie aan het begin van het kabinet hadden we een heel moeilijk begin. We hebben dus al veel moeten wegslikken. ONZEKERHEID Hillen had dan ook graag aan de nieuwe Defensieorganisatie gebouwd. Het zag er positief en constructief uit. Het is de Krijgsmachtblazer voor Hans Wiegel DOKKUM Geen ambtskostuum, maar een Dutch Regimental blazer van Oger. Hans Wiegel, oud-politicus en vaste klant van kledingwinkel Van der Gang in Dokkum, ontving vorige week een jasje van de op Defensie geïnspireerde kledinglijn. De oud-commissaris van de Koningin in Friesland kreeg de krijgsmachtblazer uit handen van commandant van de Vliegbasis Leeuwarden, kolonelvlieger Dennis Luyt en winkeleigenaar Jan Michiel van de Gang. vraag of dat zo blijft. Deze situatie betekent in ieder geval verlenging en vergroting van de onzekerheid voor u. Dat raakt mij zeer. Juist omdat ik u als Defensiepersoneel in mijn afgelopen anderhalf jaar heb leren kennen als gedreven en altijd bereid om aan de slag te gaan om zaken beter te maken. De bewindsman wil doorgaan op het Kroonprins bezoekt landmachteenheden AMERSFOORT Bij het werkbezoek dat de Prins van Oranje afgelopen dinsdag bracht aan een aantal CLAS-eenheden in Amersfoort stond innovatie centraal. De Opleidings- en Trainingscentra Manoeuvre en Operatiën en het Command & Control Support Centre op de Bernardkazerne en de Vlasakkers toonden hun nieuwste systemen. Vrijwel direct na het ontvangst door de Plaatsvervangend Commandant Landstrijdkrachten, generaal-majoor Marc van Uhm, kreeg de hoge gast al verschillende demonstraties te zien. Hierbij kregen onder meer het hoofdkwartier van de toekomst, diverse simulatietechnieken en het onbemande verkenningsvliegtuigje de Raven, aandacht. Ook maakt de Prins kennis met het nieuwe infanterievoertuig de CV90 ingeslagen pad. We werken hard verder aan een verantwoorde begroting voor Mijn inzet zal de komende maanden daarom niet anders zijn dan de afgelopen anderhalf jaar. Ik zal zo goed mogelijk de belangen van Defensie, de krijgsmacht en de belangen van u als Defensiepersoneel verdedigen. U kunt op mij rekenen waarmee het gezelschap naar het Hoytemaplein werd gebracht. Tijdens de lunch die volgde, sprak de Prins met onder anderen KMS en KMA-leerlingen en hun kader. In de middag volgde een rondleiding in het gebouw van de Tactical Indoor Simulator (TACTIS), waarbij een tactisch scenario werd beoefend in een van de simulatoren. foto ROB GIELING, AVDD DEN HAAG Het Sociaal Beleidskader (SBK)-rekenprogramma is beschikbaar via de Startpagina Personeel op intranet. Medewerkers uit knelpuntcategorieën, remplaçanten en herplaatsingskandidaten kunnen hiermee berekenen wat financiële regelingen voor hen betekenen. Naast de mogelijke Bovenwettelijke WW-aanspraak, kunnen met het programma de stimuleringspremie,de loonaanvulling en het gegarandeerd bruto maandelijks inkomen bij ontslag op verzoek worden berekend. Nieuwe stap in cyberprogramma Foto: Marit Anker Fotografie Voor een indicatie van netto bedragen kan de zogenoemde bruto-netto check worden gedaan. Deze is te bereiken via de startpagina van Internet op de Werkplek onder de kop Overheid Algemeen/Bruto-netto berekening. Het daadwerkelijk te ontvangen bedrag kan iets lager uitvallen, afhankelijk van de situatie burger of militair. Neem bij vragen contact op met het DC HR. Opnieuw knelpuntcategorieën bekend DEN HAAG De nieuwe knelpuntcategorieën op basis van het Sociaal Beleidskader (SBK) worden op 1 mei bekendgemaakt. Medewerkers die hieronder vallen, kunnen bij vrijwillig ontslag aanspraak maken op een financiële voorziening. Defensiepersoneel dat is ingedeeld bij deze tweede ronde van knelpuntcategorieën, krijgt begin mei een brief op het huisadres. Degenen die gebruik willen maken van een stimuleringsmaatregel kunnen zich vervolgens schriftelijk aanmelden bij het hoofd van het Defensieonderdeel. Naast een stimuleringspremie behoren een gegarandeerd maandelijks inkomen, een loonaanvulling of faciliteiten die het opzetten van een eigen bedrijf bevorderen tot de mogelijkheden. Ook kan de medewerker zich aanmelden als externe herplaatsingskandidaat. De komende maanden worden nog meer knelpuntcategorieën verwacht. TALLINN Om de kennispositie op het gebied van cyberdreiging te versterken, is Defensie toegetreden tot het NATO Cooperative Cyber Defence Centre of Excellence. Dinsdag vond de ceremoniële toetreding plaats in de Estse hoofdstad. Na onder meer Litouwen, Spanje, Duitsland en de Verenigde Staten, is Nederland het elfde lid dat de meerwaarde erkent van het gezamenlijk optreden in de strijd tegen cyberaanvallen. Een belangrijke eigenschap van een cyberincident is immers dat de gevolgen zich snel via de ICT-infrastructuur kunnen verspreiden en dat het zich niet aan landsgrenzen stoort. KENNISPOSITIE Het aan de NAVO gelieerde militaire kenniscentrum doet sinds 2008 onderzoek naar onder meer technieken, beleid en de juridische aspecten rondom cyberdreiging. Daarnaast delen de landen onderling vakkennis tijdens oefeningen waarbij gefingeerde Herdenking 4 mei cyberaanvallen centraal staan. De toetreding past binnen het Defensie cyberprogramma, dat voornamelijk ten doel heeft het beschermen van de Defensiecomputers- en netwerken en het versterken van de cyberinlichtingen capaciteit, zegt commandant Task Force Cyber, kolonel Hans Folmer. Onze mogelijkheden zijn nu eenmaal niet onbeperkt, door aan te sluiten bij het NATO Cooperative Cyber Defence Centre of Excellence kunnen we niet alleen de krachten bundelen, maar ook onze kennispositie versterken. Er waren wel wat eisen, gaat Folmer verder. Naast financiële steun moet je als land een officier beschikbaar stellen en bereid zijn om mee te denken en natuurlijk informatie te delen. DEN HAAG Defensie levert op 4 mei een grote bijdrage aan dodenherdenkingen door het hele land. Demissionair minister Hillen spreekt een herdenkingstoespraak uit tijdens de Nationale Dodenherdenking op het Nederlands ereveld Loenen op de Veluwe. Commandant der Strijdkrachten legt, samen met de commandanten van de Operationele Commando s, een krans bij het Nationaal Monument op de Dam waar de Marinierskapel de muziek verzorgt. Voor meer informatie over de verschillende herdenkingsplechtigheden in het land, zie Nieuwe commandant Commando DienstenCentra DEN HAAG Schout-bij-nacht Erik Kopp is benoemd tot commandant van het Commando DienstenCentra (CDC) en bevorderd tot vice-admiraal. Kopp was sinds vorig jaar al waarnemend commandant van het CDC. Admiraal Kopp vervulde diverse leidinggevende functies binnen de Marineluchtvaartdienst. Binnen de Haagse Defensiestaf was hij onder meer verantwoordelijk voor de operationele gereedheidstelling van de krijgsmacht. Ook leidde hij het project Permanent Gemeenschappelijk Hoofdkwartier. Sinds vorige week heeft het Opleidings- en Trainingscommando van het CLAS eveneens een nieuwe commandant in de persoon van brigadegeneraal Otto van Wiggen. Hij nam het vaandel over van ranggenoot Theo Vleugels, die hoofd van de Nederlandse Defensie Academie (NLDA) wordt. Vleugels werd na de commando-overdracht bevorderd tot generaal-majoor.

3 REPORTAGE DEFENSIEKRANT NR APRIL Internationaal samenwerken op hoog niveau Spannende momenten tijdens Frisian Flag 2012 LEEUWARDEN Met vol vermogen verlaat een F-16 de Leeuwardense vliegbasis, gevolgd door F-18 Hornets en Eurofighter Typhoons. Ruim een half uur later hangen vijftig Europese jachtvliegtuigen in de lucht voor een intensieve trainingsmissie boven de Noordzee. De internationale jachtvliegoefening Frisian Flag 2012 is een uitgelezen kans voor het samenwerken met coalitiegenoten, het aanscherpen van NAVO-procedures en bedenken van nieuwe tactieken. Het is een unieke ervaring om met zo veel vliegtuigen de lucht in te gaan, zegt kapitein Stefan, net terug van zijn trainingsmissie. Als demovlieger van het F-16 Solo Display Team is het zeker niet zijn eerste oefening. Je moet echt ogen op steeltjes hebben. Hij bedoelt dat niet alleen de vijand in gaten gehouden moet worden, maar ook de eigen veiligheid. En hoewel het slechts een oefening is, lopen training en realiteit dwars door elkaar heen. Zo had zijn jachtvliegtuig vlak na het opstijgen een technisch mankement. Terwijl de helft De procedures zijn hetzelfde, maar de systemen zijn verschillend' klaar stond om op te stijgen, moest ik alweer landen, vertelt hij. Dat ging prima, voor ik het wist was ik weer op de grond en later kon ik de missie weer vervolgen. SAMENWERKEN Frisian Flag is niet alleen voor de deelnemers een ultieme vliegoefening, ook liefhebbers van jachtvliegtuigen kunnen hier hun hart ophalen. Naast Nederlandse F-16 s, zijn ook Polen, Noorwegen en België vertegenwoordigd met de Fighting Falcon. Maar ook andere types nemen deel. Finland is present met F-18 Hornets, Zweden met de JAS-39 Gripens en Engeland en Duitsland met de Eurofighter Typhoon. In totaal gaan er van 16 april tot en met 27 april maar liefst 65 vliegtuigen twee maal per dag de lucht in het weekend uitgezonderd. Hierbij worden alle soorten vliegmissies in grootschalig internationaal verband beoefend. Tegelijkertijd trainen en scherpen de bevriende landen de NAVO-procedures aan. De deelnemende landen betalen hierbij zelf transport, brandstof, eten en slaapaccommodatie in de omgeving. Met meer dan achthonderd man betekent dat een goede financiële injectie voor de omgeving. Samenwerken staat bij de oefening centraal. De vliegers evalueren na afloop dan ook gezamenlijk. Zodoende kunnen we optimaal van elkaars procedures leren en ervaringen delen van recente missies, zegt projectleider kapitein Jos. Hoewel Frisian Flag een typische luchtmachtoefening is, nemen ook grond -eenheden deel. Zo zijn Forward Air Controllers van de Koninklijke Landmacht en de Koninklijke Marine ontplooid om vliegtuigen op een doel te leiden. Het Defensie Grondgebonden Luchtverdediging Door eenzijdige inzet in missiegebieden, behoeft de getraindheid van de vliegers een inhaalslag Commando bevindt zich met PATRIOT luchtverdedigingssystemen in Noord- Nederland om het luchtruim te beschermen. Daarnaast doen er radarvliegtuigen uit Engeland en Duitsland mee en kan er op grote hoogte worden getankt bij de Nederlandse KDC-10. HET GEVECHT Niet alleen de vliegers worden getraind, ook luchtverkeersleiders pikken een graantje mee van de complexe scenario s. Zodra de vliegtuigen zijn opgestegen maken ze contact met het Air Operations Control Station in Nieuw Milligen. De luchtverkeersleiding begeleidt de deelnemende vliegtuigen veilig naar het oefengebied waarna de collega s van de gevechtsleiding de vliegtuigen overnemen. Op talloze computerschermen houden zij precies bij wat er in het gebied gebeurt en sturen ze het gevecht aan. Rode, groene, blauwe en gele symbolen zwermen als vliegen over de verschillende schermen. Master Controller majoor Ter Braake klikt met zijn muis op een geel stipje. Meteen verschijnt er informatie over de vliegende F-16 op het scherm; beschikbare brandstof, munitievoorraad, zijn missie. Tot in detail wordt bijgehouden wat de staat van elk vliegtuig is. Op die manier kan het optimaal worden ingezet in het gevecht. Het is mooi om te zien dat het team als een goed geoliede machine loopt, zegt Ter Braake. Hij is dan ook tevreden met de oefening. Alle NAVO-procedures zijn hetzelfde, maar de systemen zijn verschillend. Een Duitse Eurofighter heeft andere vliegeigenschappen en bewapening dan een Nederlandse F-16. Het internationale karakter, verschillende vliegtuigen en scenario s maakt deze oefening uitdagend. Juist de internationale setting maakt het mogelijk om als coalitiegenoten van elkaar te leren, bestaande NAVO-procedures en tactieken aan te scherpen, en om nieuwe tactieken te bedenken, meent commandant van de vliegbasis Leeuwarden, kolonel Dennis Luyt. Veel deelnemers van Frisian Flag nemen net als Nederland deel aan missies zoals nu in Afghanistan en onlangs Libië. Deze inzet is echter relatief eenzijdig, waardoor de getraindheid van de vliegers op bepaalde gebieden een inhaalslag behoeft. Frisian Flag biedt daarvoor een uitgelezen kans. ONDERSTEUNING In Leeuwarden tuurt de oefenleiding ondertussen naar hetzelfde beeld op een groot scherm. De White Cell maakt het de luchtgevechtsleiding en de vliegers moeilijk. Zij geven uitgeschakelde vijandelijke vliegtuigen nieuwe opdrachten en projecteren virtuele doelen in zee, lucht of op land via Link 16 (een rechtstreekse dataverbinding tussen het vliegtuig of eenheid op de grond waardoor informatie wordt uitgewisseld, red.). Bijkomend voordeel van Link 16 is dat alles wordt opgenomen, zodat tijdens de mass debrief niets gemist wordt. Bij terugkomst hoort de vlieger of hij tijdens het gevecht geraakt is en is neergestort. Een spannend moment. Iedereen wil natuurlijk weten hoe hij het ervan heeft afgebracht en of we onze opdracht hebben gehaald, zegt kapitein Stefan. Hij is tevreden over de kwaliteit van de deelnemers en de oefening. Dan vertrekt hij; voorbereiden voor een nieuw missie. Morgenochtend hangt de F-16 vlieger weer met vijftig collega s in de lucht. tekst TLNT JOCHEM VAN WIJK foto s SM ARNOUD SCHOOR, AVDD Linksboven De verkeersleiding pikte een graantje mee van de grote hoeveelheden deelnemende vliegtuigen en de complexe scenario s. Rechtsboven Frisian Flag is niet alleen voor de deelnemers een ultieme vliegoefening, ook liefhebbers van jachtvliegtuigen kunnen hier hun hart ophalen. Onder Nederlandse Fighting Falcons en rechts een Poolse.

4 BUITENLAND 4 DEFENSIEKRANT NR APRIL 2012 Linksboven Een explosie midden in Kunduz-stad. De Fransen halen alles uit de kast om de marechaussees en mariniers zo goed mogelijk voor te bereiden op hun missie. Rechtsboven Een Afghaanse agent leidt het verkeer in goede banen. De handgebaren heeft hij zojuist van zijn mentor geleerd. Linksonder Tijdens de shura is de Afghaanse chief of police in charge. De politie moet het vertrouwen van de lokale bevolking winnen. Rechtsonder Voordat een zelfmoordenaar kans ziet om een aanslag te plegen, grijpen de mariniers kordaat in. Politietrainers langs de Franse meetlat SAINT ASTIER Een vertrouwd tafereel in Kunduz-stad. Auto s banen zich luid claxonerend een weg door het centrum, terwijl burgers op hun dooie gemak over straat slenteren. Midden op het drukke kruispunt probeert een Afghaanse agent het verkeer in goede banen te leiden. Aan de zijkant doorzoekt een andere agent steekproefsgewijs een aantal kofferbakken. Zijn mentor, een Nederlandse marechaussee, observeert de verrichtingen. De traffic control is één van de situaties waar de Police Operational Mentoring and Liaison Teams (POMLT s) in het Franse Saint Astier mee te maken krijgen. Zo vlak voor vertrek neemt de derde lichting politietrainers deel aan een twee weken durende cursus op het Gendarmerie National Tactical Training Centre. De laatste praktijktraining moet hen optimaal voorbereiden op de NATO certificering, die straks in het missiegebied plaatsvindt. De Fransen halen alles uit de kast om zowel de marechaussees als de mariniers een realistisch beeld te geven van hun werk in Kunduz. Een blik cadetten van de gendarmerie is opengetrokken om de rol van local te spelen en speciaal voor de oefening zijn Afghaanse politieagenten ingevlogen. Juist dat laatste geeft de training meerwaarde, meent opperwachtmeester Sander Huisman. De OT er (opleider/trainer) werkte zelf als politietrainer in Uruzgan en weet als geen ander hoe belangrijk inlevingsvermogen is. Huisman: Afghanen hebben vaak heel veel meegemaakt. Daar moet je niet alleen respect voor hebben, maar dat dwingt je ook met een andere bril te kijken. Als POMLT ben je continu de balans aan het zoeken tussen je taak uitvoeren en de culturele aspecten. AFZIJDIG Aan de andere kant van het oefendorp is opperwachtmeester Baris met zijn POMLT op patrouille. Het team begeleidt een gouverneur naar een school voor een praatje met de dorpsoudsten. Vanuit het dorp zijn klachten over het gebrek aan agenten op straat en de bewoners benadrukken nogmaals waarom een politiepost hard nodig is. Niet de marechaussee, maar juist de Afghaanse chief of police is in charge tijdens deze shura. De politie moet immers het vertrouwen van de lokale bevolking weten te winnen door actief contact te maken. De POMLT s geven ter plekke wel tips, maar laten de agent zelf nadenken. We proberen ons in zo n gesprek afzijdig te houden; de Afghanen moeten de afspraken met de dorpsoudsten maken. Als politietrainer ben je dus vooral adviserend, legt de opper het mentorschap uit. Tot op zekere hoogte natuurlijk. Als de veiligheid in het geding komt, zijn we een stuk directiever. KORDAAT Hoewel in Saint Astier het blauwe werk centraal staat, blijkt tijdens de scenario s dat een goede samenwerking tussen de marechaussees en de mariniers essentieel is. Zeker als de Fransen, om de situatie nog complexer te maken, een De blauwe en groene taak is iedereen helder autobom tot ontploffing brengen en een zelfmoordenaar de straat op sturen. Door kordaat optreden weet een marinier op het nippertje een zelfmoordaanslag te voorkomen. Het is dus aan de structurele rondombeveiliging van de mariniers te danken dat de trainers en hun leerlingen ongestoord het politiewerk kunnen doen. Ogen en oren, dat is de truc. Het creëren van een veilige omgeving is de taak van sergeant van de mariniers Jan. Het is goed om hier nog even de puntjes op de i te zetten, maar eigenlijk zijn we al volledig geïntegreerd. We weten wat we aan elkaar hebben en de blauwe en groene taak is iedereen helder. Met een uitrol van het werkgebied in de provincie Kunduz naar de tweede grote stad Khanabad, is er volgens de sergeant der mariniers genoeg te doen. De verplaatsing is langer, dus dat betekent automatisch meer risico onderweg. Bovendien gaan op die route ook enablers, zoals genisten en EOD ers, mee. Dat verreist in de voorbereiding en tijdens de verplaatsing een andere aanpak. Terwijl OT er Huisman de mannen en vrouwen de laatste adviezen meegeeft, benadrukt majoor Rob Jacobs (KMar), commandant POMLT-compagnie nogmaals de meerwaarde van de afsluitende training op de gendermarieschool. Het is een goed meetmoment. Zeker nu ik POMLT s van andere landen aan het werk zie, besef ik dat we gewoon erg ver zijn. De kracht van onze compagnie zit in de uitwisseling van de kennis, gaat Jacobs verder. Primair zijn de mariniers er voor onze veiligheid, maar als hulptrainer is hun bijdrage evenzo waardevol. Begin mei vertrekt Jacobs en zijn team naar Kunduz om zich daar bij de staf van de Police Training Group 3 te voegen. De nieuwe rotatie zal de inktvlek in de provincie verder uitbreiden. Daarnaast gaan zij ook de highway police, onderdeel van de Afghan Uniformed Police, mentoren. Jacobs: Het gevoel is goed. Hier klopt het allemaal, maar in het missiegebied valt alles pas écht op zijn plek. tekst: ELNT MARLOUS DE RIDDER foto's: KPL ROB VAN EERDEN, AVDD Derde lichting politietrainers vertrokken naar Kunduz EINDHOVEN Terwijl de POMLT-compagnie haar laatste praktijktraining in het Franse Saint Astier houdt, vertrok afgelopen donderdag de derde Police Training Group (PTG) naar Kunduz. De vertrekkende eenheid staat onder leiding van kolonel der mariniers Jarst de Jong en civiel vertegenwoordiger Simon van der Burg en bestaat uit 137 militairen. Bij vertrek werden de militairen toegesproken door de commandant van het Korps Mariniers, brigadegeneraal Richard Oppelaar: U gaat de Afghanen helpen de rechtsstaat verder op te bouwen en de openbare orde te handhaven. Afghaanse burgers moeten meer vertrouwen krijgen in de politie. De agenten moeten daarom dichter op de bevolking zitten. Bij deze toenadering gaat u helpen. Naast allerlei opleidingen gaat het vooral ook om de uitvoering in de praktijk. Uw missie is een belangrijke volgende stap naar zelfstandigheid. De overige militairen van de derde PTG-lichting vertrekken begin mei. Onder hen de Police Operational Mentoring and Liaison Teams die met de politierekruten de straat op gaan.

5 BINNENLAND DEFENSIEKRANT NR APRIL » Vervolg van pagina 1 Intensieve samenwerking België en Luxemburg Meer dan de helft van de bevolking is onder bescherming van de Afghanen zelf. Volgens de huidige planning zijn de Afghan National Security Forces (ANSF, het leger en de politie) halverwege volgend jaar verantwoordelijk voor de veiligheid in het hele land. Het transitieproces loopt echter door. In 2013 en 2014 vindt een gefaseerde afbouw van ISAF-troepen plaats. Tot het einde van het mandaat in 2014 blijven de NAVO-lidstaten en hun partners zich inzetten voor het verbeteren van de veiligheidsituatie, counter insurgency en de verdere professionalisering en capaciteitsopbouw van het Afghaanse leger en de politie. Uiteindelijk moeten zij zelf duurzame stabiliteit kunnen bieden. Stap voor stap zullen we de taken overdragen wanneer we het gevoel hebben dat ze het zelf kunnen redden, zei minister Hillen. De Nederlandse geïntegreerde politietrainingsmissie, die naast de opbouw van een civiel politieapparaat ook gericht is op versterking van de Afghaanse gerechtelijke sector, levert hieraan tot in 2014 een concrete bijdrage. SLIM De Chicago-top neemt naar verwachting een pakket maatregelen aan, waarmee Smart Defence wordt gelanceerd als een raamwerk voor toekomstige capaciteitenontwikkeling. Dit concept gaat uit van de prioriteitenstelling, multinationale samenwerking en specialisatie. Het zorgt voor een efficiëntere besteding van defensiebudgetten door meer gezamenlijk te doen. Dit proces moet grotendeels door de lidstaten zelf worden geïnitieerd. De Supreme Allied Commander Transformation, generaal Stephane Abrial, heeft een lijst met zo'n twintig kansrijke projecten opgesteld. Ons land doet aan vijftien projecten mee. Nederland krijgt de leiding over het biometrieproject voor de bestrijding van geïmproviseerde explosieven. Daarnaast is ons land in overleg met een aantal landen uit Noord-Europa over mogelijke samenwerking bij de vervanging van de F-16 en de aanschaf van onbemande vliegtuigen. Minister Hillen wist de vergadering ook te bewegen om de Deterrence and Defence Posture Review (DDPR) openbaar te maken. De DDPR heeft tot doel alle capaciteiten en strategieën voor verdediging en afschrikking van de NAVO tegen het licht te houden. Mede op aandringen van Nederland is de DDPR een brede beschouwing geworden, waarbij naast conventionele en nucleaire capaciteiten ook nieuwe dreigingen, zoals cyberdreiging, zijn opgenomen. Het rapport kan in Chicago door de regeringsleiders worden vastgesteld. TANKERS In de kantlijn van de NAVO-vergadering heeft minister Hillen ook afspraken gemaakt voor de European Defence Agency (EDA). De nadruk ligt hierbij op enerzijds Europese capaciteitenontwikkeling en anderzijds op samenwerking en rolverdeling tussen de EU en de NAVO. Volgens Hillen heeft de inzet van de NAVO boven en rond Libië de lidstaten veel geleerd. Nederland, Duitsland en Frankrijk hebben daarom het initiatief genomen om de tekorten in de capaciteit op het gebied van bijtanken in de lucht op te pakken. De drie landen tekenden een communiqué om in Chicago een plan te presenteren om deze tekortkoming van zowel de EU als de NAVO aan te pakken. Op termijn zullen we kijken of we onze capaciteit niet alleen beter kunnen poolen en gemeenschappelijk aan vervanging van bestaande middelen kunnen werken, aldus Hillen. tekst: EVERT BROUWER foto: AZOUG MALEK, BELGISCH MINISTERIE VAN DEFENSIE BIDKL geeft Duitse militairen naam en graf Vermist is erger dan dood YSSELSTEYN Twee Duitse militairen uit de Tweede Wereldoorlog zijn vorige week dinsdag begraven op de Duitse militaire begraafplaats in Ysselsteyn. Mede dankzij de Bergings- en Identificatiedienst Koninklijke Landmacht (BIDKL) kunnen nabestaanden een decennialange periode van onzekerheid afsluiten. Badkamertegels, tl-verlichting en roestvrijstalen schouwtafels. Je kent de anatomische laboratoria wel van televisie. Persoonlijke bezittingen, resten kleding, en beenderen liggen ordelijk uitgestald. Maar anders dan in series als Crime Scene Investigation, NCIS of Bones draait het hier niet om het vinden van de dader. De drie medewerkers van de Bergings- en Identificatiedienst Koninklijke Landmacht (BIDKL) zoeken naar namen. Ook bijna zeventig jaar na de Tweede Wereldoorlog hebben we nog steeds onze handen vol aan het bergen en identificeren van civiele, verzets- en militaire oorlogsslachtoffers, zegt adjudant Geert Jonker, hoofd van de BIDKL. In Nederland staan nog zo n vermiste militairen merendeels Duitsers en ongeveer zevenhonderd vermiste burgers in de boeken, legt hij uit. Jaarlijks hebben de specialisten van de BIDKL nog dertig tot veertig zaken onder handen. Niet alleen bergen, inventariseren en documenteren ze stoffelijke resten, maar het BIDKL spit ook archieven en medische dossiers door en correspondeert met nabestaanden om zodoende de identiteit van slachtoffers te kunnen vaststellen. De identificatie van stoffelijke overblijfselen neemt vaak meerdere jaren in beslag. Met name bij de berging van vliegtuigwrakken krijgt de BIDKL soms ware puzzels voorgeschoteld. Bij een crash komen zulke krachten vrij, dat lichamen totaal verpulveren, geeft de adjudant aan. Je hebt dan te maken met ongelooflijke hoeveelheden menselijke resten. We doen ons uiterste best om alle resten te bergen. Maar wat bij Bij een crash komen zulke krachten vrij, dat lichamen totaal verpulveren wie hoort, is dan bijna nog onmogelijk vast te stellen. Het voordeel van crashlocaties is wel dat de bemanning gedocumenteerd is. De BIDKL moet vaststellen hoeveel individuen minimaal aan boord waren. De stoffelijke resten gaan dan in een collectief graf: één bemanning, één kist. EINDSPRINT Bijna zeven decennia na de oorlog begint de tijd te dringen voor de BIDKL, vertelt adjudant Jonker. Eventuele kinderen zijn nu zestigers en zeventigers. Dit zijn de jaren van de waarheid. Dankzij moderne technieken als DNAonderzoek hebben we nu de middelen om een eindsprint in te zetten. Voor Obergefreiter Günther Cirkel en Gefreiter Johann Timmermann is de finish in elk geval bereikt. Ze zijn met beperkt militair ceremonieel te ruste gelegd op Ysselsteyn, te midden van ruim andere Duitse oorlogsdoden. Duitse en Nederlandse militairen en civiele vertegenwoordigers van beide zijden van de grens brengen een laatste groet aan de gevallenen. Verzoening boven de graven, zo noemt Jonker het. Elk mens heeft recht op een waardige begrafenis. Ongeacht hun achtergrond zijn deze militairen geliefden. Een echtgenoot, een vader of een broer. We geven nabestaanden de kans om alsnog afscheid te nemen. Juist daarom gaat de BIDKL steeds heel secuur te werk, vaak jarenlang. Jonker stopt nog steeds tijd in dossiers uit de jaren tachtig. Een kwestie van beroepseer, zo stelt Jonker. Vermist is erger dan dood. We nemen jaren van knagende onzekerheid weg. Ons werk is heel nederig, maar ook heel dankbaar. Je bent een schakel in het verwerkingsproces. tekst: INGMAR KOOMAN foto's: SM MAARTJE ROOS, SGT EVA KLEIN, AVDD Boven Voor de derde keer verzorgen Duitse en Nederlandse militairen gezamenlijk een Duitse herbegrafenis. Rechtsboven Adjudant Geert Jonker: Je weet soms meer van een slachtoffer dan zijn nabestaanden. Rechtsonder Persoonlijke bezittingen kunnen helpen bij de identificatie.

6 REPORTAGE 6 DEFENSIEKRANT NR APRIL 2012 Koud graf geallieerde vliegers Tijdens de Tweede Wereldoorlog was het open water van het IJsselmeer een belangrijke vliegroute voor bombardementsvluchten richting Duitsland. Om deze vluchten te verhinderen, plaatste de bezetter luchtafweergeschut. Honderden geallieerde vliegtuigen werden boven het IJsselmeer aangeschoten en stortten neer. Anderen kwamen erin terecht na eerder boven land te zijn geraakt. Ook wanneer een ditch (neerkomen op het water) of parachutesprong was overleefd, lag de dood door verdrinking of onderkoeling op de loer. Het IJsselmeer werd dan ook voor veel vliegers de laatste rustplaats. Hun lichamen werden door vissers gevonden of spoelden op de dijken rondom het IJsselmeer aan. Alleen al bij Harderwijk verloren circa 117 bemanningsleden van geallieerde vliegtuigen hun leven. Ongeveer de helft van de omgekomen Britten, Amerikanen, Nieuw-Zeelanders, Zuid-Afrikanen en Canadezen ligt in de gemeente begraven. De rest ligt op erevelden elders in het land. Enkelen zijn blijvend vermist. Hun namen komen op een plaquette te staan. Boven De plaatsing van het monument vergde het uiterste van de deskundigheid van de crew. Vooral het moment dat de sokkel onder water verdween was kritiek. Gelukkig werkte het speciaal door het Bureau Helikopter Ladingen uitgewerkte plan vlekkeloos. Midden Na de plaatsing van het monument werd de bijbehorende aan wal staande plaquette onthuld. Rechts Na het spelen van Last post en één minuut stilte legden vertegenwoordigers van de ambassades van het Verenigd Koninkrijk en Zuid-Afrika, de provincie Gelderland, 49 Bombersquadron Royal Airforce, het Commando Luchtstrijdkrachten en anderen bloemen bij het monument. Chinook plaatst loodzwaar eerbetoon aan geallieerde WOII vliegers Dit monument moest er komen HARDERWIJK Hanzestad Harderwijk is een bijzonder monument rijker. Een Chinook transporthelikopter zette het bijna negen ton zware kunstwerk vorige week neer in het Veluwemeer, zo n twintig meter uit de kant. De transporthelikopter van de Koninklijke Luchtmacht plaatste het object, een in het water stortend vliegtuig, op verzoek van de stichting Monument Geallieerden Harderwijk. De Chinook hovert laag boven het Veluwemeer. Het koude water dat de downwash (neerwaartse druk van luchtstroom, red.) opzwiept, doorweekt de twee mannen van het Bureau Helikopter Ladingen die de vracht vanuit een bootje nauwlettend in de gaten houden. Hun ogen blijven echter gefixeerd op het monument. Als het bijna zes meter hoge object naar haar laatste rustplaats zakt, houden ze hun adem in. Mocht de loskoppeling niet lukken, dan moeten zij de helikopter handmatig bevrijden van haar last. Langzaam verdwijnt de sokkel onder water. Als het beeld stevig op de bodem staat, vallen met een druk op de knop de lijnen onder de heli vandaan. Een zucht van verlichting gaat door de boot en de helikopter. EÉN KANS De vlagerige wind maakte het lastig, vertelt kapitein Michiel achteraf. Hij voerde de precisieklus met de helikopter uit. Bovendien komt het niet vaak voor dat we een lading in het water afleveren. We konden niet even ergens gaan We hadden één kans oefenen. Ook loadmaster adjudant Paul haalt opgelucht adem: Het oppakken van de lading en het gedrag van het object onder de helikopter waren spannend, maar het afzetten spande de kroon. Er was maar één kans. Op het moment dat de sokkel onder water ging, is deze niet meer naar boven te halen door de waterdruk. Het hoge ladingsgewicht betekende bovendien dat er minder brandstof meegenomen kon worden, zodat er meer vermogen overbleef tijdens het tillen en lossen. Hierdoor was de tijd dat we in de lucht konden blijven beperkt, legt de piloot uit. We hadden een half uur om het monument te plaatsen. NAUWKEURIG Het is niet de eerste keer dat onder leiding van het Bureau Helikopter Ladingen speciale ongeklaarde vrachten worden vervoerd. Eerder werden onder meer een kunstwerk van Jan Wolkers, een F-16 en een in Afghanistan neergeschoten Cougar transporthelikopter getransporteerd. Toch is elke klus weer uniek. In dit geval maakte de vorm, afmetingen en het gewicht van het monument het tot een uitdagende klus. We hebben de lading met een kraan op een scheepswerf statisch getest. Hierbij wordt gekeken naar het gewicht per hijsoog, totaal gewicht, het zwaartepunt en hoe het object in de hijsbanden komt te hangen. Toen zijn we gaan rekenen en hebben een plan gemaakt voor aan- en afhaken van de lading, licht adjudant Frank van der Schoot, plaatsvervangend Hoofd Bureau Helikopter Ladingen toe. Ook werd in overleg met de gemeente het plan van aanpak gewijzigd. Hun idee om met de heli het stalen vliegtuig over een paar bouten in de betonnen sokkel te manoeuvreren was niet reëel. Zo nauwkeurig ben je niet met een heli. Daarom hebben we besloten het beeld met sokkel en al in één keer te plaatsen. Sergeant-majoor Stef Backers hielp mee met het bevestigen van het monument aan de Chinook. Ons plan werkte perfect. Harderwijk heeft er een schitterend monument bij. Voor de stichting Monument Geallieerden Harderwijk was het een uitgemaakte zaak. Dit monument moest er komen. Het eert de vele vliegers die hier tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen (zie kader), zegt voorzitter Dim van Rhee. tekst ELNT WOUTER HELDERS foto s JASPER VEROLME, AVDD

7 EN VERDER DEFENSIEKRANT NR APRIL DEKAATJES heten de gratis advertenties in de Defensiekrant. De tekst mag niet langer zijn dan veertig woorden en kan alleen schriftelijk of per worden ingediend. De redactie is niet verantwoordelijk voor de inhoud, noch voor de gevolgen van de plaatsing. Graag Dekaatje vermelden. Dekaatjes kunnen worden ingestuurd naar ovv naam, adres, woonplaats eventueel telefoonnummer, onderdeel en registratienummer. Let op: de Defensiekrant wordt iedere week ook op internet gepubliceerd. Woonopp. 144 m2, inh. 440 m3, perceelopp. 308 m2. Vr.pr ,- k.k. Tel. makelaar TE KOOP: Ossendrecht, Molenstraat1, vrijst. woning met 3 slpkmrs, dakterras, houtkachel. Woonopp. 115 m2, perc.opp. 285 m2. Vrijst. garage, oprit en terras. Lagere school en kl. winkelcentr. op 500 m. Vlb Woensdrecht op 6 km. Vr.pr.: ,- k.k. Zie of bel TE HUUR: Delft, Buitenhof, Zjoekowlaan, gemeub. maisonnette op 3e en 4e woonlaag. Woonkmr, open keuken met terras, 3 slpkmrs, 2 toiletten, doucheruimte. Lift aanw. Aparte bergingsruimte. Huur: 1.050,- exl. Info: TE HUUR gevraagd: appartement in Utrecht centrum, 70 m2, max ,- incl. We (accountant en promovendus FMW) zijn ook geïnteresseerd in onderhuur voor een langere periode. We roken niet, hebben geen huisdieren en betalen de huur op tijd! TE HUUR: Eigebergen, ruim en compl uitger chalet voor max. 5 pers. Op recreatiepark "de Fontein" in de Achterhoek. Eigen 7 ha. groot recreatiemeer met strand en op 500 m openluchtzwembad en nw recreatiebelevingspark. Info of mail voor link naar eigen site. Diversen actieve genisten zijn van harte welkom. Inschrijven via Vragen? Bel * / OP ZATERDAG 9 juni wordt een Balkanreünie gehouden voor Geneeskundig personeel van 13 Mechbrig en 13 GNK en die onder bevel van 13 GNK uit zijn gezonden naar de Balkan. Locatie Ruyter van Steveninckkaz. in en om de "Pub" van 13 Gnkcie te Oirschot. Info: https:// Aanmelden via Woningen TE KOOP: Arnhem-Noord, Varenstraat 20, wijk, Arnhemse Allee, eengezinswoning met zonnige tuin en vijver. Keuken, badkmr, 4 slpkmrs, 2 parkeerpln op eigen terrein, carport. Woonopp. 121 m2, perceelopp. 161 m2. Kaz. Schaarsbergen op 5 min., Harskamp 20 min, A-50/A-12 2 min. Vr.pr ,- k.k. Zie of bel TE KOOP: Rijswijk, ZH, Dr. H Colijnlaan 100, lichte parterrewoning. Verhoogd 3-kmr (1 slpkmr), balkon op ZW. Woonopp. 70 m2. Rustige omg. centr. gelegen tov winkels o.a. De Boogaard, de Schouwburg, OV en uitvalswegen. Vr.pr ,- k.k. Zie: www. funda.nl en of bel Recreatie FANFARECONCERT: ZATERDAG 28 april, theater De Voorste Venne, Drunen. Benefietconcert Fanfarekorps der Genie. De opbrengst gaat naar het Alpe d Huez-team Abeltjes bv het KWF kankerbestrijding. Reserveren: Online bestellen kaarten: Inl. OTCGn /1292 of gmail.com. OP ZATERDAG 6 oktober wordt van tot uur een reünie voor (oud) KLu Verb/CIS Offn (en partners) gehouden in de Kumpulan/ Bronbeek te Arnhem. Ook (oud) Elek Offn (en partner) met affiniteit voor Verb/CIS zijn welkom. Info: TE HUUR: Loire, omg. Blois, ruim boerenhuis, 4 pers. Alles gelijkvloers, omheind terrein 1800 m2. Nog beschikbaar: mei, 25 juni-15 juli, 4-25 aug. Contact: casema.nl of bel TE KOOP: Tilburg, Reeshof, Sneekstraat 43, eengezinshoekwoning met voor- en achtertuin, 4 kmrs, inh. 340 m3, percopp. 158 m2. Ca. 10 min rijafst. van vlb Gilze Rijen. Vr.pr.: ,- k.k. Zie Reünie ROLM 62-4B wordt begin november 50 jaar! Meld je op: voor een evt. reünie. Wij kijken uit naar reacties van de diehards! Constant Thunnissen en Jan Stikkelman. TE KOOP: Den Helder, Robijn Reijntjesstraat 93, eengezinshoekwoning met grote tuin, garage, 4 slpkmrs in kindvr. wijk. Nabij winkelcentr. en NS station 8 min. lopen. TE HUUR: Op Waddeneiland Texel, 2-4 pers. vakantiehuisje. Alles gelijkvloers aan Noordzeezijde. Inf.: HET REGIMENT Genietroepen viert op 24 mei zijn 264e verjaardag. Op de Regimentsverjaardag vindt tevens de Genieveteranen contactdag plaats. Zowel actieve genisten als post- Einde van de rit voor MCAM Puzzelen in de auto VREDEPEEL B-wegen? De laatste achttien-uursrit van de Militaire Commissie voor Automobiel- en Motorwedstrijden (MCAM) deed afgelopen weekeinde ook de C- en D-wegen aan. In de uithoeken van Oost-Brabant streden 39 equipes om het allerlaatste militair kampioenschap kaartlezen. Waar breng je ons heen Sonja? vraagt sergeant-majoor Manfred Oostveen aan zijn navigator. Sergeant Sonja Bloemers laat zich niet van de kaart brengen door haar MCAM-maatje. Het fabeltje dat vrouwen geen kaart kunnen lezen, hebben we inmiddels wel ontkracht, zegt ze beslist. Als voormalig winnaar bij de beginnersklasse heeft ze inderdaad wel bewezen geen groentje te zijn in het navigeren. Bloemers en Oostveen rijden en lezen om en om. Het rijden doe je dagelijks, kaartlezen doen we voor ons plezier, verklaart Oostveen. Het is gewoon puzzelen. Puzzelen in de auto. DOODLOPENDE WEG Van vrijdag op zaterdag zijn negenendertig equipes achttien uur lang op pad voor de MCAM. Ze zijn de laatste die deze breinbrekende duurprestatie op de weg leveren. Na zesenzestig jaar is het einde van de rit bereikt voor de Defensietraditie, vertelt de voorzitter van de MCAM, kolonel Gerdo van Oirschot. Het leeft gewoon niet meer, legt hij uit. Het aantal deelnemers aan de oefenrit en de achttien-uursrit neemt de laatste jaren zienderogen af. Kaartlezen werd mijn KMA-generatie met de paplepel ingegoten, maar nu komt het amper nog aan bod. Mensen gaan tegenwoordig niet meer op vakantie met een kaart, maar pakken de TomTom. Vanwege het geringe aantal deelnemers haalde de organisatie vorig jaar al een streep door de vijfenzestigste editie van de MCAM. Zonder de aanwas van nieuwe equipes en nieuwe vrijwilligers voor de organisatie zit de MCAM op een doodlopende weg, concludeert Van Oirschot. Onze mensen zijn weken, maanden van tevoren al bezig om routes uit te zetten. Maar zodra je minder deelnemers hebt dan mensen in de organisatie, dan moet je niet willen doorgaan. Natuurlijk is het zonde, maar we zijn ook realistisch. DRIEHOEKJE De deelnemers zijn er niet minder fanatiek om. Peter, de weg draait naar rechts en dan krijgen we op links een driehoekje. Haaks naar links. Hier. Linkslinkslinks! Als volleerde rallyrijders zoeven eerste luitenant Peter van Reeuwijk en majoor Frits Vermeij met hun Landrover over de landweggetjes. Vermeij zit met een grote De Boer en Raggers met de laatste MCAM beker. Rechts Oostveen en Bloemers plannen een nieuwe route. stafkaart op schoot en licht zichzelf in de schemering bij met een ledlampje. Van Reeuwijk houdt zijn ogen vrijwel onafgebroken op het wegdek gericht, gespitst op de aanwijzingen van zijn kaartlezer. Het is een beproefde rolverdeling, zo legt Vermeij uit. Peter wordt helemaal horendol als ik vanachter het stuur mee ga navigeren. Je moet een blind vertrouwen in elkaar hebben. KAMPIOENEN In de beginnersklasse blijken wachtmeester 1 Hielke van Elburg en opperwachtmeester Chris Crombach de beste kaartlezers. Majoor Alex Raggers en luitenant-kolonel Peter de Boer schrijven de achttien-uursrit voor gevorderden op hun naam en mogen zich ook de laatste Defensiekampioenen Kaartlezen noemen, omdat ze de minste strafpunten in combinatie met de oefenrit in Alle uitslagen en foto's zijn te vinden op tekst INGMAR KOOMAN foto s JAN SCHRAM, AVDD Defensie richt zich op de ruimte NEVADA (VS) Gebruik van de GPS bij een militaire operatie en in het dagelijkse leven wordt tegenwoordig gezien als de normaalste zaak van de wereld. De toenemende afhankelijkheid van ruimtesystemen betekent echter ook een toegenomen kwetsbaarheid. Ontwikkelingen op dat gebied waren het onderwerp van de internationale Schriever Wargame 2012 in Amerika, waar Nederland dit jaar voor het eerst aan deelnam. US Air Force Space Command (AFSC) was gastheer van de wargame, waar negen NAVO-landen, waaronder een vertegenwoordiging van Defensie, TNO en Australië aan deelnamen. Verder waren er verschillende civiele en commerciële organisaties actief, aangezien civiele systemen vaak gebruikt worden voor militaire operaties. Een gezamenlijke aanpak is vereist voor het aanpakken van operationele uitdagingen Schriever Wargame 2012 had een experimenteel karakter en richtte zich op het zoeken van multinationale oplossingen. Voor de aanwezige landen was het belangrijk om te zien wat dat op nationaal niveau voor hen betekende. Die internationale samenwerking zag je duidelijk terugkomen op de gamefloor, zegt luitenant-kolonel Peter Kooistra, één van de Nederlanders die bij de wargame aanwezig was. Alle landen bevonden zich in één ruimte, waar veel informeel overleg plaatsvond. Een van de conclusies van deze wargame is dat een gezamenlijke aanpak vereist is om de operationele uitdagingen aan te pakken. Samenwerking is het sleutelwoord. OPERATIONELE UITDAGINGEN De deelnemende landen werden geconfronteerd met allerlei ontwikkelingen met een operationele impact. Zo moesten ze omgaan met het niet meer kunnen gebruiken van satellieten, gestoorde communicatie- en dataverbindingen, uitgeschakelde grondstations en cyberaanvallen. Kooistra: Dergelijke problemen dwongen de landen na te denken wat de gevolgen zijn voor de eigen eenheden. En hoe dan op zoek te gaan naar alternatieven, zoals inzet van capaciteiten van andere landen. Uiteindelijk leverde de oefening vooral stof op om over na te denken. Afhankelijkheid, kwetsbaarheid en potentiële dreigingen vormen het startpunt voor de discussie hoe in de toekomst met de capaciteit van de ruimte ter ondersteuning van de militaire operatie om te gaan. Militair moeten die middelen zekergesteld worden. Internationale samenwerking en samenwerking met kennisinstituten en de industrie op nationaal niveau zijn daarbij belangrijke componenten. Ook Defensie moet volgens Kooistra voor de langere termijn de benodigde ruimtecapaciteiten voor planning en uitvoering van operaties. Maar, eindigt hij, om de afhankelijkheid van ruimtecapaciteiten niet te groot te laten worden moeten we voorlopig de lessen kaart en kompas toch maar op het programma houden. tekst ELNT JOOST PLOEGMAKERS foto: DAN SANTI STEVAN

8 EN VERDER 8 DEFENSIEKRANT NR APRIL 2012 VIJF VRAGEN OVER... De loopbaanbegeleider De rol van de loopbaanbegeleider is bij veel medewerkers nog onduidelijk, met een afwachtende houding tot gevolg. Luitenant-kolonel Wim Janse, hoofd loopbaanbegeleiding bij het Commando Landstrijdkrachten, legt uit wat de loopbaanbegeleider voor de militair kan betekenen. Maar de loopbaanbegeleider is niet de loopbaanbepáler. Je bent zelf verantwoordelijk voor keuzes in je carrière. 1 Wat is precies de rol van de loopbaanbegeleider? Onze taak als loopbaanbegeleider is het met raad en daad bijstaan van een medewerker bij het vormgeven van zijn of haar eigen loopbaan binnen of buiten Defensie. Maar hij of zij is niet de loopbaanbepáler. Medewerkers zijn zelf verantwoordelijk voor hun carrière, binnen de mogelijkheden van de organisatie. De loopbaanbegeleider houdt hen bij het maken van belangrijke keuzes een spiegel voor. 2 Hoe gebeurt dat? Bijvoorbeeld door gesprekken te voeren of het laten uitvoeren van tests, deze samen te analyseren en te komen tot concrete afspraken. Op die manier probeert hij mee te denken welke richting de medewerker op wil. Welke functies moet iemand gedraaid hebben om bijvoorbeeld opperwachtmeester te kunnen worden of welke opleidingen moeten gevolgd worden om in aanmerking te komen voor een bepaalde functie? Daarbij moet de wens van de medewerker natuurlijk reëel zijn en passen binnen de mogelijkheden van het loopbaanbeleid en behoefte van de organisatie. 3 Neemt de loopbaanbegeleider contact op met de militair? Nee. De medewerker is degene die contact moet leggen met de loopbaanbegeleiding. Veel mensen doen in deze tijd van reorganisatie een beroep op ons. Daarom werken we vraaggestuurd. Oftewel, de medewerker moet contact opnemen. Normaal gesproken vindt er tijdens iedere functieduur een loopbaangesprek plaats. We werken samen met de P&O-adviseur om de voortgang bij de eenheid te bewaken. Iedereen moet natuurlijk wel aan bod kunnen komen, er wordt niemand aan het lot overgelaten. Het is belangrijk dat je als medewerker beseft dat je zelf verantwoordelijk bent voor je loopbaan. Zo kun je er zelf voor zorgen dat je e-portfolio op orde is. Een goed portfolio opmaken kost tijd, neem die er ook voor, en haak eventueel aan bij cursussen of workshops in het land. Door het krimpend aantal functies komt er spanning op de interne arbeidsmarkt, dus moet je zorgen dat je goed voor de dag komt bij belangstelling voor een bepaalde functie. 4 Er wordt vaak gesproken over 'de driehoek'. Waar bestaat die uit? Op de eerste plaats: er zijn in het P&O werkveld meerdere driehoeken die met elkaar samenhangen. Voor de medewerkers zijn de twee van het flexibele personeelssysteem (FPS) van belang. De ene driehoek is die van de korte termijn: de commandant/directe chef, de P&Oadviseur en de medewerker. Die driehoek kijkt naar het functioneren in de huidige functie met een doorkijk naar de eerstvolgende. De andere driehoek gaat over de langere termijn en bestaat uit de commandant van het OPCO, de loopbaanbegeleider en de medewerker. 5 In dit traject is er soms verwarring over de rol van functietoewijzing. Wat doet die precies? De functietoewijzer stelt vast wie een bepaalde functie krijgt toegewezen. Hij toetst daarbij naar de ambities en de wensen van de militair, de mate van geschiktheid voor de functie en het loopbaanbelang. Maar hij kijkt ook naar het organisatiebelang en de beschikbaarheid voor functietoewijzing. De functietoewijzer doet dit met de focus op vulling van de organisatie. tekst ELNT JOOST PLOEGMAKERS Congres voor militaire geneeskunde AMSTERDAM De Directie Militaire Gezondheidszorg organiseert van 4 tot 8 juni het congres Medicine meets Amsterdam op het Marine Etablissement Amsterdam. Tijdens dit internationale congres spreken gerenommeerde gasten onder meer over infectieziekten, traumatologie en geestelijke gezondheid. Aanmelden en meer info over het congres: Voor contact: org. Vechten voor Vrede en Vrijheid, je moet het maar kunnen Landmachtdagen 2012 in Oirschot OIRSCHOT De Landmachtdagen zijn dit jaar op 12 en 13 mei op de Generaal-majoor de Ruyter van Steveninckkazerne. Het evenement biedt bezoekers een kijkje in de wereld van Nederlands grootste krijgsmachtdeel. Landmachtmilitairen laten tijdens de Open Dagen zien wat ze kunnen en met welk materieel zij dagelijks worden ingezet voor vrede en vrijheid, waar dan ook ter wereld. Vechten voor Vrede en Vrijheid, je moet het maar kunnen! Volg de Landmachtdagen op Het thema 'Vechten voor Vrede en Vrijheid, je moet het maar kunnen' vormt deze editie de rode draad. De dagelijkse demonstraties tonen de professionaliteit en gedrevenheid van de militairen. Bij de grote demo van de gemechaniseerde brigade op het terrein De Strijpse kampen komen onder meer pantserhouwitsers, brugleggende tanks, het nieuwe infanteriegevechtsvoertuig CV90 en talloze infanteristen in actie. 11 Luchtmobiele Brigade zorgt voor een spectaculaire helikopteractie waarbij ze worden ondersteund door Chinooks en Apaches. Commando s van het Korps Commando Troepen doen een inval in een huis en voeren een parachutesprong uit. WAAGHALZEN De sportieve bezoeker van het evenement wordt op zijn wenken bediend. Waaghalzen kunnen de twintig meter hoge klimtoren bedwingen en naar beneden abseilen en tokkelen. Als ze nog puf over hebben, staat de (touw) hindernisbaan te wachten. Voor kinderen is er een speciale touwhindernisbaan en een kinderparadijs met een springkussen, poffertjeskraam en nog veel meer. Door deel te nemen aan drie activiteiten verdienen de kinderen een certificaat. VIRTUELE MISSIE Cyberliefhebbers komen aan hun trekken in de Gamezone, waar ze in de huid kunnen kruipen van een landmachtmilitair. In de game Virtual Battle Space-2 ervaren zij het gevoel van op missie zijn. Het spel bevat namelijk dezelfde wapens en voertuigen die de militairen in het echt gebruiken. Wie liever een echt wapen in handen heeft, kan terecht bij het Mobile Combat Training Center. De schietschijven op deze schietbaan registreren treffers met behulp van speciale apparatuur op het wapen. tekst KPL1 THIJS IMANDT Joint Warrior Meer combined en joint kun je niet krijgen SCHOTLAND Hr.Ms. De Ruyter en FGS Rheinland-Pfalz begeleiden een koopvaardijschip door piratengevaarlijk gebied als de escorte door twee skiffs en een maritiem patrouillevliegtuig onder vuur wordt genomen. De dreiging van een onderzeeboot maakt de uitdaging compleet. Van 19 tot 26 april staan water, lucht en land in het noorden van Schotland ter beschikking van zo n achtduizend militairen. Tijdens Joint Warrior oefenen de deelnemende eenheden in een fictief scenario met internationale tactische maritieme formaties, zowel joint als combined. Doel: het trainen van skills die horen bij de taakstelling van de krijgsmacht van nu. Maar niet alleen aan basale oorlogvoering is gedacht, speciale aandacht gaat uit naar media, juridische zaken, inlichtingen en logistiek. Naast Hr.Ms. Bruinvis neemt commandeur Ben Bekkering met zijn staf aan boord van Hr.Ms. De Ruyter deel aan Joint Warrior. Bekkering, commandant Standing Nato Maritime Group 1 (SNMG1), gebruikt de Maritime Task Force Training voor de certificering van de NATO Response Force-taken. Realistischer dan Joint Warrior kun je het niet krijgen. Ook meer combined en joint niet. En het mooie is, dat iedereen van matroos, marinier, soldaat en vlieger tot aan deze commandeur, aan zijn trekken komt. tekst LTZA 2 DOENJA ZWAAN ERMELO Afvoergroepen van 410 en 411 Geneeskundige Opvang- en Afvoercompagnie uit Ermelo werken deze week samen met brandweerkorpsen uit de regio Oost-Nederland tijdens een grootschalige ontruimingsoefening. Verzorgingstehuis Beth San in Aalten vormt het toneel voor een oefenscenario met een hoog realiteitsgehalte. Het verzorgingstehuis Beth San is onlangs verhuisd naar een nieuwbouwlocatie, gelegen pal naast de voormalige Vrijdag 11 mei is speciaal gereserveerd voor onder andere defensiepersoneel en hun partners. Zaterdag 12 en zondag 13 mei is iedereen van harte welkom. Als u met de auto of motor besluit te komen, wijzen matrixborden op de snelwegen rondom Oirschot, Eindhoven en Best u de weg naar de parkeerplaatsen. Vanaf hier pendelen gratis bussen naar de kazerne en terug. Vanaf NS-station Eindhoven is dit ook het geval. Meer informatie vindt u op: Tijdens een aanval van Fast Incoming Attack Crafts (FIAC) worden de gevechtsposities ingenomen aan boord van Hr.Ms. De Ruyter. Genezerikken en brandweer oefenen in verzorgingstehuis oude huisvesting. Dit biedt de bijzondere mogelijkheid om het leegstaande tehuis te benutten voor een ontruimingsoefening, die past binnen de Intensivering Civiel Militaire Samenwerking. COLOFON De Defensiekrant is een wekelijkse uitgave van de Directie Communicatie van het Ministerie van Defensie, bestemd voor het gehele Defensiepersoneel OPLAGE HOOFDREDACTEUR luitenant-kolonel Patrick Bolder EINDREDACTEUR June Smit ( ) BEZOEKADRES Binckhorsthof, Binckhorstlaan 135, 2516 BA Den Haag POSTADRES Postbus 20703, 2500 ES Den Haag, MPC 58L DEFENSIESITE REDACTIESECRETARIAAT EN ADMINISTRATIE Marianne Beck- Bergshoeff TELEFOON (070) , via het militaire net: 501, tst ABONNEMENTEN Per jaar 13,61. Voor het buitenland 15,88. Particuliere abonnees kunnen zich opgeven bij: Abonnementenland, Postbus 20, 1910 AA Uitgeest, telefoon of via In het geval van een dienstabonnement, opgave schriftelijk bij administratie Defensiekrant. ADRESWIJZIGING Het verdient aanbeveling adreswijzigingen vroegtijdig en uitsluitend schriftelijk op te geven; het duurt enkele weken voor het nieuwe adres in het verzendbestand is opgenomen. LAYOUT Grafische Dienst, AVDD Den Haag DRUK OBT bv, Den Haag. De inhoud van de artikelen in de Defensiekrant hoeft niet noodzakelijkerwijs de mening van de minister van Defensie of de krijgsmachtleiding weer te geven. Ingezonden brieven dienen betrekking te hebben op eerder in de Defensiekrant geplaatste artikelen. Zij geven uitsluitend de mening van de inzender weer en kunnen door de redactie worden bekort. Overname van artikelen of delen daarvan is alleen toegestaan met toestemming van de redactie. Aan rechtspositionele informatie kan geen recht worden ontleend. Deze informatie wordt in algemene bewoordingen en met terzijde lating van details weergegeven. Voor volledige informatie wordt verwezen naar de officiële stukken.

BOTSCHAFT DER BUNDESREPUBLIK DEUTSCHLAND - VERTEIDIGUNGSATTACHÉ- Oberstleutnant i.g. Joachim Schmidt

BOTSCHAFT DER BUNDESREPUBLIK DEUTSCHLAND - VERTEIDIGUNGSATTACHÉ- Oberstleutnant i.g. Joachim Schmidt BOTSCHAFT DER BUNDESREPUBLIK DEUTSCHLAND - VERTEIDIGUNGSATTACHÉ- Oberstleutnant i.g. Joachim Schmidt Den Haag, 20. März 2013 Tel.: 0031 70-342.06.18 Fax: 0031 70-365.32.48 Toespraak ter gelegenheid van

Nadere informatie

Koninklijke Hoogheid, dames en heren,

Koninklijke Hoogheid, dames en heren, Toespraak minister Eimert van Middelkoop voor de opening van het symposium Strategische samenwerking met het bedrijfsleven Sourcing, een kwestie van keuzes maken, Koninklijke Militaire Academie, Breda,

Nadere informatie

HDAB Aanvulling stand van zakenbrief Afghanistan: nazorg, counter insurgency opleiding en eigen vuur incident

HDAB Aanvulling stand van zakenbrief Afghanistan: nazorg, counter insurgency opleiding en eigen vuur incident Postbus 20701 2500 ES Den Haag Telefoon (070) 318 81 88 Fax (070) 318 78 88 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Afschrift aan de Voorzitter van de Eerste

Nadere informatie

Dames en heren, Toespraak van de Commandant der Strijdkrachten Generaal P van Uhm, ter gelegenheid van het symposium op 5 mei 2012 te Wageningen.

Dames en heren, Toespraak van de Commandant der Strijdkrachten Generaal P van Uhm, ter gelegenheid van het symposium op 5 mei 2012 te Wageningen. Toespraak van de Commandant der Strijdkrachten Generaal P van Uhm, ter gelegenheid van het symposium op 5 mei 2012 te Wageningen. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Dames en heren, Ik sta hier vandaag

Nadere informatie

Medic Special Forces: de hogere kunst van het pleisterplakken

Medic Special Forces: de hogere kunst van het pleisterplakken Medic Special Forces: de hogere kunst van het pleisterplakken tekst: sgt. Derek de Vries Lees het volledige artikel in de FALCON Grizzly, this is Mike ready to copy nine-liner This is grizzly, ready to

Nadere informatie

Toespraak van de minister van Defensie ter gelegenheid van de besloten uitreiking van de Dapperheidonderscheidingen op 7 oktober 2009 te Breda.

Toespraak van de minister van Defensie ter gelegenheid van de besloten uitreiking van de Dapperheidonderscheidingen op 7 oktober 2009 te Breda. Toespraak van de minister van Defensie ter gelegenheid van de besloten uitreiking van de Dapperheidonderscheidingen op 7 oktober 2009 te Breda. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Ridders Militaire Willems-Orde

Nadere informatie

Straaljagers en politici; geen gelukkige combinatie. Hans Heerkens Faculteit Management & Bestuur

Straaljagers en politici; geen gelukkige combinatie. Hans Heerkens Faculteit Management & Bestuur Straaljagers en politici; geen gelukkige combinatie Hans Heerkens Faculteit Management & Bestuur Wat gaan we doen? De opvolging van de F-16 De kandidaten De JSF Is de JSF de beste keuze? Conclusies Ik

Nadere informatie

Spreekpunten staatssecretaris ter gelegenheid van 65 jaar vrouwen in de Krijgsmacht op 2 december te Utrecht.

Spreekpunten staatssecretaris ter gelegenheid van 65 jaar vrouwen in de Krijgsmacht op 2 december te Utrecht. Spreekpunten staatssecretaris ter gelegenheid van 65 jaar vrouwen in de Krijgsmacht op 2 december te Utrecht. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Dank mw. Coorens, Dames en heren, We vieren vanavond

Nadere informatie

Toespraak bij de lancering van het Defensie Cyber Commando door de Minister van Defensie, J.A. Hennis-Plasschaert op 25 september 2014 te Den Haag.

Toespraak bij de lancering van het Defensie Cyber Commando door de Minister van Defensie, J.A. Hennis-Plasschaert op 25 september 2014 te Den Haag. Toespraak bij de lancering van het Defensie Cyber Commando door de Minister van Defensie, J.A. Hennis-Plasschaert op 25 september 2014 te Den Haag. Let op: Alleen het gesproken woord geldt! De lancering

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

HET LEGER. Waarom heeft. Nederland. Informatie voor scholieren. De Nederlandse krijgsmacht in het kort

HET LEGER. Waarom heeft. Nederland. Informatie voor scholieren. De Nederlandse krijgsmacht in het kort HET LEGER Uitgave: Ministerie van Defensie Directie Voorlichting en Communicatie April 2006 www.defensie.nl Informatie voor scholieren De Nederlandse krijgsmacht in het kort In deze folder vertel ik je

Nadere informatie

Herdenking 4 mei 2015 Anouchka van Miltenburg, Voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal

Herdenking 4 mei 2015 Anouchka van Miltenburg, Voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal Herdenking 4 mei 2015 Anouchka van Miltenburg, Voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal Vandaag is het precies 70 jaar geleden dat ons land werd bevrijd. Generaties Nederlanders zijn opgegroeid in een

Nadere informatie

WILLEM LODEWIJK V NASSAUKAZERNE, MATERIEEL LOGISTIEK PELETON (320) LOKAAL FACILITAIRE DIENST

WILLEM LODEWIJK V NASSAUKAZERNE, MATERIEEL LOGISTIEK PELETON (320) LOKAAL FACILITAIRE DIENST DE KAZERNES VAN NEDERLAND 2012. Hier vind u een lijst van landmachtkazernes in Nederland. In de lijst vind u de eenheden die er gelegerd zijn en de plaats waar de kazerne staat. JOHANNES POSTKAZERNE, HAVELTE.

Nadere informatie

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem A Bridge too Far is een film over de meest tragische blunder van de Tweede Wereldoorlog en vertelt heel precies over een groot plan. Dat plan kostte meer Geallieerden

Nadere informatie

Minister IGK SG/PSG. CZSK Bestuursstaf

Minister IGK SG/PSG. CZSK Bestuursstaf BIJLAGE: ORGANOGRAMMEN Organogrammen vraag 98 Organogram Defensie Minister IGK SG/PSG ADD BSG DBO DCo DF&C DJZ CDS HDB HDFC HDBV HDP MIVD MLA CDC DMO CLSK CLAS Operationele Commando s CZSK Bestuursstaf

Nadere informatie

ISAF III Deployment Task Force

ISAF III Deployment Task Force ISAF III Deployment Task Force C-DTF Kolonel Henk Morsink 1 Deployment Task Force Mission Statement Taken Eenheden en Middelen Planning Voorbereiding 2 Mission Statement Schep als Deployment Task Force

Nadere informatie

De rangonderscheidingstekens van de krijgsmacht

De rangonderscheidingstekens van de krijgsmacht De rangonderscheidingstekens van de krijgsmacht Inhoud De rangonderscheidingstekens van de krijgsmacht Deze brochure is een uitgave van: Ministerie van Defensie Directie Communicatie Vormgeving: Grafische

Nadere informatie

Koninklijke Luchtmacht

Koninklijke Luchtmacht Koninklijke Luchtmacht > Retouradres Postbus 8762, 4820 BB Breda Secretariaat COVM Postbus 90004 MPC 55A Keegsdijkje7 3509 AA Utrecht MPC 80 A Postbus 8762 4820 BB Breda Nederland www.luchtmacht.nl Ministerie

Nadere informatie

Koninklijke Hoogheden, Ridder. Militaire Willemsorde, Excellenties, gewonde Nederlandse Militairen, zorgverleners, dames en heren,

Koninklijke Hoogheden, Ridder. Militaire Willemsorde, Excellenties, gewonde Nederlandse Militairen, zorgverleners, dames en heren, Toespraak van de Commandant der Strijdkrachten, Generaal Middendorp, ter gelegenheid van de musical Soldaat van Oranje bij het Vliegkamp Valkenburg op 30 augustus 2012. Let op: Alleen gesproken woord geldt!

Nadere informatie

van de TFU, Welkom thuis! Eindhoven.

van de TFU, Welkom thuis! Eindhoven. Toespraak van de minister van Defensie, E. van Middelkoop, bij de terugkeer van de laatste Task Force Uruzgan, Vliegbasis Eindhoven, 8 augustus 2010. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Commandant van

Nadere informatie

Het leger. Doel: Na deze opdracht weet je meer over het leger. Je kunt vertellen wat het leger doet en waarom we een leger hebben.

Het leger. Doel: Na deze opdracht weet je meer over het leger. Je kunt vertellen wat het leger doet en waarom we een leger hebben. Het leger Thema: Bestaat vrede? Samenleving Nederland De overheid Moeilijkheid; *** Tijd: *** Juf Yvonne Doel: Na deze opdracht weet je meer over het leger. Je kunt vertellen wat het leger doet en waarom

Nadere informatie

Reservist bij de Koninklijke Marechaussee. De leukste baan! naast je werk of studie

Reservist bij de Koninklijke Marechaussee. De leukste baan! naast je werk of studie Reservist bij de Koninklijke Marechaussee De leukste baan! naast je werk of studie Operationeel Centrum Mobiel toezicht veiligheid Grensbewaking Schiphol Beveiliging Koninklijk Huis Als het erop aankomt

Nadere informatie

Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa

Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa Vroeger voerden Europese landen vaak oorlog met elkaar. De laatste keer was dat met de Tweede Wereldoorlog (1940-1945). Er zijn in die oorlog veel mensen gedood en er

Nadere informatie

Vermist is erger dan dood

Vermist is erger dan dood Vermist is erger dan dood Identificeren oorlogsl Op een koude winterdag in februari legt de Bergings- en Identificatiedienst Koninklijke Landmacht (BIDKL) in Arnhem-Zuid de stoffelijke resten van twee

Nadere informatie

Regeerakkoord Gevolgen voor Defensie

Regeerakkoord Gevolgen voor Defensie Regeerakkoord 2011-2015 Gevolgen voor Defensie 8 april 2011 Wat ik u kan meedelen Niet Gevolgen voor u persoonlijk Gedetailleerde consequenties van de maatregelen Wel Genomen maatregelen Planning om tot

Nadere informatie

Vervoer gevaarlijke stoffen

Vervoer gevaarlijke stoffen Vervoer gevaarlijke stoffen binnen Defensie Edwin van de Ven Inhoud Defensie Uitzonderingspositie Defensie Voorbereidingen (Gereedstelling) We vertrekken. We doen ons werk. We gaan weer naar huis.. 2 Defensie

Nadere informatie

werken bij DEFENSIE MARINE Denk je aan de Marine, dan denk je aan schepen. Logisch, want die hebben we bij de Marine in alle soorten en maten. Van mijnenjagers tot onderzeeboten. Toch is de Marine meer

Nadere informatie

Nederlands uitgezonden personeel, Een bezoek aan een missiegebied is. grilliger dan pakweg een werkbezoek. aan een oefenende eenheid op de

Nederlands uitgezonden personeel, Een bezoek aan een missiegebied is. grilliger dan pakweg een werkbezoek. aan een oefenende eenheid op de Toespraak uitgesproken door de Minister van Defensie, E. van Middelkoop, bij gelegenheid van zijn Kerstbezoek aan Afghanistan, 24 december 2008 te Kaboel. Nederlands uitgezonden personeel, Een bezoek aan

Nadere informatie

Een veteraan zei ooit tegen mij Als je er niet geweest bent, weet je ook niet wat het is, hoe het voelt. Hij heeft natuurlijk gelijk.

Een veteraan zei ooit tegen mij Als je er niet geweest bent, weet je ook niet wat het is, hoe het voelt. Hij heeft natuurlijk gelijk. Toespraak staatssecretaris Van der Knaap ter gelegenheid van de Opening van de veteranententoonstelling Veteranen. Ingezet in dienst van de vrede. Maandag 7 mei 2007, Stadskantoor Eindhoven. U weet ongetwijfeld

Nadere informatie

Postacademische Opleiding Militair Juridische Dienst Krijgsmacht

Postacademische Opleiding Militair Juridische Dienst Krijgsmacht Postacademische Opleiding Militair Juridische Dienst Krijgsmacht Nederlandse Defensie Academie Inleiding Sinds 2007 verzorgt de Nederlandse Defensie Academie (NLDA) de Postacademische Opleiding Militair

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1997 1998 25 600 X Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 1998 Nr. 55 BRIEF VAN

Nadere informatie

Datum Betreft Antwoorden op schriftelijke vragen over Russische oorlogsschepen en bommenwerpers in de buurt van Nederland.

Datum Betreft Antwoorden op schriftelijke vragen over Russische oorlogsschepen en bommenwerpers in de buurt van Nederland. > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl

Nadere informatie

Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede. heb ik meegekregen van mijn. vader, die de gastvrijheid van. de Duitse bezetter aan den lijve

Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede. heb ik meegekregen van mijn. vader, die de gastvrijheid van. de Duitse bezetter aan den lijve Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede heb ik meegekregen van mijn vader, die de gastvrijheid van de Duitse bezetter aan den lijve heeft mogen ondervinden. Mijn vader heeft in Scheveningen gezeten,

Nadere informatie

gaat hier dus hand in hand met het levendig houden van de herinnering aan delen van de geschiedenis die steeds verder van ons af liggen.

gaat hier dus hand in hand met het levendig houden van de herinnering aan delen van de geschiedenis die steeds verder van ons af liggen. Toespraak staatssecretaris van Defensie, Jack de Vries voor de reünie Djocja, 17 december 2008, Koninklijk Militair Tehuis Oud Militairen en Museum Bronbeek Allereerst mijn hartelijke dank om voor u te

Nadere informatie

Herdenking Capitulaties Wageningen

Herdenking Capitulaties Wageningen SPEECH SYMPOSIUM 5 MEI 2009 60 jaar NAVO Clemens Cornielje Voorzitter Nationaal Comité Herdenking Capitulaties Wageningen Dames en heren, De détente tussen oost en west was ook in Gelderland voelbaar.

Nadere informatie

Voor jongeren in het praktijkonderwijs. Nederlandse soldaten naar Mali

Voor jongeren in het praktijkonderwijs. Nederlandse soldaten naar Mali PrO -weekkrant Week 45 november 2013 Voor jongeren in het praktijkonderwijs 4-1 0 november 2013 Eenvoudig Communiceren Nederlandse soldaten naar Mali Foto: ANP In Mali helpen buitenlandse soldaten de inwoners.

Nadere informatie

Defensie na de kredietcrisis: Een kleinere krijgsmacht in een onrustige wereld

Defensie na de kredietcrisis: Een kleinere krijgsmacht in een onrustige wereld Defensie na de kredietcrisis: Een kleinere krijgsmacht in een onrustige wereld 8 april 2011 Toekomst krijgsmacht Wat we doen, doen we goed eerste klas mensen eerste klas spullen Toegeven op het voortzettingsvermogen

Nadere informatie

Postacademische Opleiding Militair Juridische Dienst Krijgsmacht

Postacademische Opleiding Militair Juridische Dienst Krijgsmacht Postacademische Opleiding Militair Juridische Dienst Krijgsmacht Nederlandse Defensie Academie Inleiding Sinds 2007 verzorgt de Nederlandse Defensie Academie (NLDA) de Postacademische Opleiding Militair

Nadere informatie

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl

Nadere informatie

Drie massagraven voor de Nederlandse kust

Drie massagraven voor de Nederlandse kust Nederlandse kust geschiedenis van Learning by Action en Stichting De Noordzee deze les werd mogelijk gemaakt door het Prins Bernard Cultuurfonds Doel Materialen Vak Niveau Duur Werkwijze De leerlingen

Nadere informatie

Taskforce Viper. Periode: maart 2006-december 2007 (5 rotaties) Operatiegebied Taskforce Viper.

Taskforce Viper. Periode: maart 2006-december 2007 (5 rotaties) Operatiegebied Taskforce Viper. Taskforce Viper Een peloton van Taskforce Viper nadert het dorp Surkh Murgab in de Chora-vallei, op slechts 15 kilometer van Kamp Holland in Uruzgan. Doel: het in kaart brengen van de tegenstand in het

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1. KB-0125-a-16-1-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1. KB-0125-a-16-1-b Bijlage VMBO-KB 2016 tijdvak 1 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB KB-0125-a-16-1-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een Nederlandse munt (voor- en achterzijde): Op de munt links staat: Willem

Nadere informatie

Lijst van vragen en antwoorden Vastgesteld 21 juni 2016

Lijst van vragen en antwoorden Vastgesteld 21 juni 2016 27 925 Bestrijding internationaal terrorisme Nr. 593 Herdruk 1 Lijst van vragen en antwoorden Vastgesteld 21 juni 2016 De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken heeft een aantal aanvullende vragen voorgelegd

Nadere informatie

Police Advisory Group (PAG) op pad

Police Advisory Group (PAG) op pad Maandag 07 januari 2013 Door onrust in een deel van ons werkgebied waren we het afgelopen weekend beperkt in de mogelijkheden om naar buiten te gaan (of het kamp te verlaten). Vandaag staat een bezoek

Nadere informatie

Koninklijke Hoogheid,

Koninklijke Hoogheid, Toespraak van de minister van Defensie, J.S.J. Hillen, ter gelegenheid van de medailleuitreiking op Veteranendag op 30 juni 2012 te Den Haag. LET OP: gesproken woord telt! Koninklijke Hoogheid, excellenties,

Nadere informatie

Sta mij toe om vanaf nu in het Nederlands te spreken, want mijn Friese woordenschat is helaas wat beperkt.

Sta mij toe om vanaf nu in het Nederlands te spreken, want mijn Friese woordenschat is helaas wat beperkt. Toespraak van Commandant der Strijdkrachten, Generaal T.A. Middendorp, ter gelegenheid van de Herinneringsmedaille Vredesoperaties aan het 22 e detachement Air Task Force en Air Point of Debarkation Mirage

Nadere informatie

LUCHTVERKEER RAALTE LUCHTVERKEER RAALTE LUCHTVERKEER RAALTE LUCHTVERKEER RAALTE LUCHTVERKEER

LUCHTVERKEER RAALTE LUCHTVERKEER RAALTE LUCHTVERKEER RAALTE LUCHTVERKEER RAALTE LUCHTVERKEER LUCHTVERKEER RAALTE LUCHTVERKEER RAALTE LUCHTVERKEER RAALTE LUCHTVERKEER RAALTE LUCHTVERKEER Luchtverkeer (vliegtuigcrashes & bombardementen) Inleiding Vliegtuigen werden zowel door de Duitse bezetters

Nadere informatie

Daarna is het weer. Crash Wellington R1397, 25 juli 1941

Daarna is het weer. Crash Wellington R1397, 25 juli 1941 Daarna is het weer donker Crash Wellington R1397, 25 juli 1941 Serie: Ontmoeting Tekst: Meike Jongejan Onderzoek: Douwe Drijver en Alexander Tuinhout Redactie: Hans Groeneweg Vormgeving: Richard Bos 2015.

Nadere informatie

hun familie, geachte aanwezigen,

hun familie, geachte aanwezigen, Toespraak van de minister van Defensie, J.S.J. Hillen, ter gelegenheid van de uitreiking van de eerste universitair erkende diploma s van de Nederlandse Defensie Academie op 26 maart 2012 te Den Helder.

Nadere informatie

Contactpersoon Lkol AJP Hardenbol Datum 7 februari 2014 Hoofd Bureau Geluidhinder,

Contactpersoon Lkol AJP Hardenbol Datum 7 februari 2014 Hoofd Bureau Geluidhinder, > Retouradres Postbus 8762 4820 BB Breda Zie verzend lijst Luchtstrijdkrachten C4ISR Bureau Geluidhinder, Zonering en Rapportering Luchtmachtplein 1, Breda MPC 92 A Postbus 8762 4820 BB Breda Nederland

Nadere informatie

Koninklijke Luchtmacht

Koninklijke Luchtmacht Koninklijke Luchtmacht çrh, > Retouradres Postbus 8762 4820 BB Breda Zie verzendlijst Ministerie van Defensie Commando Luchtstrijdkrachten CLSK ~ - ~- t. ~ 12 ~ Afdeling Missie Ondersteuning Luchtmachtplein

Nadere informatie

Seminar BBL-ers? Ja, graag! 3/9/2012

Seminar BBL-ers? Ja, graag! 3/9/2012 Seminar BBL-ers? Ja, graag! 3/9/2012 Voor veel jongeren zijn leerbanen de enige manier om de kansen op de arbeidsmarkt te vergroten. Zo rond de 25% van de jongeren die een MBO studie volgen, doen dit via

Nadere informatie

DE MINISTER VAN DEFENSIE, het verzoek van de commandant van de vliegbasis Leeuwarden van 12 januari 2013;

DE MINISTER VAN DEFENSIE, het verzoek van de commandant van de vliegbasis Leeuwarden van 12 januari 2013; Onderwerp: Instelling bijzondere luchtverkeersgebieden ten behoeve van de oefening Frisian Flag 2014 DE MINISTER VAN DEFENSIE, GELEZEN: het verzoek van de commandant van de vliegbasis Leeuwarden van 12

Nadere informatie

Vraagprijs 169.500,- k.k.

Vraagprijs 169.500,- k.k. Alle verstrekte informatie moet beschouwd worden als een uitnodiging tot het doen van een bod of om in onderhandeling te treden. Er kunnen geen rechten worden ontleend aan deze woninginformatie. Makelaarskantoor

Nadere informatie

Schriftelijke vragen Van Bommel over de arrestatie van een Afghaanse burger in Kamp Holland en het gebruik van particuliere beveiligingsbedrijven

Schriftelijke vragen Van Bommel over de arrestatie van een Afghaanse burger in Kamp Holland en het gebruik van particuliere beveiligingsbedrijven Postbus 20701 2500 ES Den Haag Telefoon (070) 318 81 88 Fax (070) 318 78 88 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Datum 29 februari 2008 Ons kenmerk D/2008003878

Nadere informatie

DORST IN DE OORLOGSJAREN.

DORST IN DE OORLOGSJAREN. DORST IN DE OORLOGSJAREN. De aanwezigheid van vliegveld Gilze-Rijen heeft voor de bewoners van Dorst de hele oorlog door steeds grote ongemakken en vele gevaren opgeleverd. Praktisch de hele oorlog waren

Nadere informatie

WAT IS DE LIBERATION ROUTE EUROPA

WAT IS DE LIBERATION ROUTE EUROPA EUROPA INHOUDSOPGAVE Inhoud Liberation Route Europa 3 Stichting 4 Route 4 Arrangementen 5 Evenementen 5 Luisterplekken 6 App 7 Financiele ondersteuning 7 Pagina 2. Liberation Route Europa Liberation Route

Nadere informatie

WERKBOEK. Lest we Forget

WERKBOEK. Lest we Forget 1 WERKBOEK Lest we Forget 2 Lest we Forget Dit is een uitgave van de stichting Aircraft Recovery Groep 1940-1945 Contact: Secretaris Stichting A.R.G. 1940-1945, Dorpsstraat 204H, 1566 AT Assendelft. Website:

Nadere informatie

Advies en ondersteuning in techniek, logistiek en opleiding. Sleutel woorden zijn betrouwbaar en toewijding

Advies en ondersteuning in techniek, logistiek en opleiding. Sleutel woorden zijn betrouwbaar en toewijding T.V.W. Consultancy Advies en ondersteuning in techniek, logistiek en opleiding. Sleutel woorden zijn betrouwbaar en toewijding Mijn naam is Tony van Wijchen. Na een militaire carrière binnen de Koninklijke

Nadere informatie

Datum 29 maart 2013 Onderwerp Uitnodiging herdenkingsplechtigheid Onderzeedienst. Geachte mevrouw, meneer,

Datum 29 maart 2013 Onderwerp Uitnodiging herdenkingsplechtigheid Onderzeedienst. Geachte mevrouw, meneer, Ministerie van Defensie www.marine.nl Contactpersoon KTZ M.R.P. Elsensohn MSc Groepsoudste Onderzeeboten Datum 29 maart 2013 Onderwerp Uitnodiging herdenkingsplechtigheid T +31 (0)22365 23 50 MDTN M +31

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

Chr. Oranjevereniging Marken en Oranje Herdenking 4 mei 2017 Thema: Verhalen van de oorlog

Chr. Oranjevereniging Marken en Oranje Herdenking 4 mei 2017 Thema: Verhalen van de oorlog Chr. Oranjevereniging Marken en Oranje Herdenking 4 mei 2017 Thema: Verhalen van de oorlog Pieter er Zeeman en de konvooien naar Moermansk Pieter Zeeman (geboren op Marken op 20 december 1914) voer in

Nadere informatie

Moeilijke besluiten voor de Europese Raad

Moeilijke besluiten voor de Europese Raad Moeilijke besluiten voor de Europese Raad Korte omschrijving: Leerlingen gaan aan de slag met actuele Europese dilemma s. Er zijn vijf dilemma s. U kunt zelf kiezen welke dilemma s u aan de orde stelt.

Nadere informatie

Vliegramp MH juli 2014

Vliegramp MH juli 2014 Vliegramp MH17 17 juli 2014 Inhoud 1. Mijn rol bij MH17 2. Impact van de vliegramp 3. Taak van de politie: a. Zoeken, bergen en repatriëren b. Identificatie c. Strafrechtelijk onderzoek 2 2 Impact van

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 16950 2500 BZ Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 16950 2500 BZ Den Haag www.nctv.nl

Nadere informatie

Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts'

Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts' Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts' In de conflicten voor de Eerste Wereldoorlog speelden paarden een belangrijke rol. De cavalerie was tot dan het speerpunt van de legers. Maar vanaf 1914

Nadere informatie

Inkomstenbesluit militairen, Artikel 16 Overige inkomsten. Bij ministeriële regeling kan de militair aanspraak worden verleend op:

Inkomstenbesluit militairen, Artikel 16 Overige inkomsten. Bij ministeriële regeling kan de militair aanspraak worden verleend op: Inkomstenbesluit militairen, Artikel 16 Overige inkomsten Bij ministeriële regeling kan de militair aanspraak worden verleend op: a. een toelage in verband met het vervullen van een door Onze Minister

Nadere informatie

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent Menukaart Loopbaanevents Investeer in jouw talent Inhoud 1. LOOPBAANEVENTS OP LOCATIE... 3 Inleiding... 3 Praktisch... 3 2. TALENT ONTWIKKELEN ( TALENTMANAGEMENT)... 4 (her)ken je Talent/ Kernkwaliteiten...

Nadere informatie

DE MINISTER VAN DEFENSIE, het verzoek van de commandant van het Defensie Helikopter Commando;

DE MINISTER VAN DEFENSIE, het verzoek van de commandant van het Defensie Helikopter Commando; Onderwerp: Instelling bijzondere luchtverkeersgebieden Gilze-Rijen ten behoeve van Luchtmachtdagen 2014 DE MINISTER VAN DEFENSIE, GELEZEN: het verzoek van de commandant van het Defensie Helikopter Commando;

Nadere informatie

Flitspeiling NAVO. Opinieonderzoek naar het draagvlak voor de NAVO onder het Nederlands publiek. Ministerie van Defensie

Flitspeiling NAVO. Opinieonderzoek naar het draagvlak voor de NAVO onder het Nederlands publiek. Ministerie van Defensie Flitspeiling NAVO Opinieonderzoek naar het draagvlak voor de NAVO onder het Nederlands publiek Inleiding en onderzoeksverantwoording Op verzoek van het ministerie van Defensie heeft Veldkamp een flitspeiling

Nadere informatie

MILITAIR LEIDERSCHAP: VOORTLEVEN IN DE HOOFDEN EN HARTEN VAN MENSEN

MILITAIR LEIDERSCHAP: VOORTLEVEN IN DE HOOFDEN EN HARTEN VAN MENSEN 24 januari 2016 MILITAIR LEIDERSCHAP: VOORTLEVEN IN DE HOOFDEN EN HARTEN VAN MENSEN Wanneer je denkt aan leiders en leiderschap, dan is de relatie met de militaire geschiedenis niet ver weg. Natuurlijk

Nadere informatie

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein CR Den Haag

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein CR Den Haag > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl

Nadere informatie

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein CR Den Haag

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein CR Den Haag > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl

Nadere informatie

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler?

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Iedereen heeft wel eens van Adolf Hitler gehoord. Hij was de leider van Duitsland. Bij zijn naam denk je meteen aan de Tweede Wereldoorlog. Een verschrikkelijke

Nadere informatie

32 Kwaliteitsbevordering

32 Kwaliteitsbevordering DC 32 Kwaliteitsbevordering 1 Inleiding In dit thema gaan we in op de begrippen kwaliteit, kwaliteitszorg en kwaliteitsbeleid. Het zijn onderwerpen die niet meer weg te denken zijn uit het Nederland van

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-12-2-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-12-2-b Bijlage VMBO-KB 2012 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-12-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een beschrijving van een politieke stroming (rond 1870): Zij

Nadere informatie

Den Haag voor vrede en recht in Afghanistan

Den Haag voor vrede en recht in Afghanistan Den Haag voor vrede en recht in Afghanistan Den Haag is uniek in de wereld vanwege haar positie als internationale stad van vrede en recht. Den Haag is Legal Capital of the World. De derde VN-stad na New

Nadere informatie

Vrede en vrijheid maken we samen.

Vrede en vrijheid maken we samen. Vrede en vrijheid maken we samen. Draagt u ook bij? Wageningen 5 mei. 5 mei 1945 Bevrijding! 4 mei, 23.00 uur Bevrijdingsvuurceremonie Op 5 mei 1945 werd Nederland bevrijd van de Duitse overheersing tijdens

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 34 300 X Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2016 Nr. 70 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE

Nadere informatie

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl

Nadere informatie

Algemene Rekenkamer. Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG. Controle van NAVO-uitgaven. Geachte voorzitter,

Algemene Rekenkamer. Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG. Controle van NAVO-uitgaven. Geachte voorzitter, Algemene Rekenkamer / Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Lange Voorhout 8 Postbus 20015 2500 EA Den Haag T 070-3424344 E voorlichting@rekenkamernl w wwwrekenkamernl

Nadere informatie

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren,

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren, Toespraak van de minister-president, mr. dr. Jan Peter Balkenende, bijeenkomst ter ere van de 50 ste verjaardag van de Verdragen van Rome, Ridderzaal, Den Haag, 22 maart 2007 Majesteit, Koninklijke Hoogheid,

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? 2 De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere

Nadere informatie

Daarachter bevindt zich het monument met het opschrift: Ter nagedachtenis van de in 1940-1945 voor het vaderland gevallenen.

Daarachter bevindt zich het monument met het opschrift: Ter nagedachtenis van de in 1940-1945 voor het vaderland gevallenen. ENKELE BESPIEGELINGEN BIJ HET OORLOGSMONUMENT TE WASSENAAR Op 4 mei vindt in ons land de nationale dodenherdenking plaats: Tijdens de Nationale Herdenking op 4 mei herdenken we allen burgers en militairen

Nadere informatie

Wie bestuurt het land?

Wie bestuurt het land? Wie bestuurt het land? Nederland is een democratie. Een belangrijk kenmerk van een democratie is een parlement. In zo n parlement zitten mensen die door de bevolking zijn gekozen. Zij zitten namens een

Nadere informatie

Opvang na uw uitzending. Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk

Opvang na uw uitzending. Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk Opvang na uw uitzending Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk Werk Dienstencentrum Bedrijfsmaatschappelijk werk helpt iedereen binnen of direct rondom Defensie met problemen die voortkomen uit het werk.

Nadere informatie

Voorbeelden van draaiboeken

Voorbeelden van draaiboeken Praktische tips 2 Voorbeelden van draaiboeken 3 Voorbeeld uitnodiging herdenking 4 Voorbeeld uitnodiging overdracht 5 Voorbeeld welkomstwoord 5 Voorbeeld slotwoord 6 Gedichten Voorbeelden van draaiboeken

Nadere informatie

de Vliegende Hollander

de Vliegende Hollander de Vliegende Hollander Jaargang 68 nummer 6-7 juni-juli 2012 Grootste editie luchtverdedigingsoefening Frisian Flag Chinook plaatst monument Nieuw Defensiemuseum krijgt vorm Luchtmacht bij Verenigde Naties

Nadere informatie

En vandaag herdenken wij de mensen die voor onze veiligheid de hoogste prijs betaalden.

En vandaag herdenken wij de mensen die voor onze veiligheid de hoogste prijs betaalden. Toespraak minister A. van der Steur, Tuin van Bezinning, 10 juni 2015, Warnsveld. Majesteit, Dames en heren, Vrijheid kan niet bestaan zonder veiligheid. En vandaag herdenken wij de mensen die voor onze

Nadere informatie

De oorlog is er elke dag

De oorlog is er elke dag De oorlog is er elke dag Serie: Verhalen kind in oorlog Tekst: Bauke Boersma en Auke Zeldenrust Onderzoek: Mariska de Boer en Hans Groeneweg Redactie: Hans Groeneweg Vormgeving: Richard Bos 2015, Fries

Nadere informatie

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!!

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! De Europese Unie bestaat uit 27 lidstaten. Deze lidstaten hebben allemaal op dezelfde gebieden een aantal taken en macht overgedragen aan de Europese

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

Speech ter gelegenheid van de ontvangst van Nederlandse ambassadeurs door de Staten-Generaal, d.d. donderdag 29 januari 2015 Anouchka van Miltenburg, Voorzitter Tweede Kamer Het gesproken woord geldt Geachte

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

DMO\DB\ Vragen VCD aangaande lucht-grondwaarnemingscapaciteit ISAF III.

DMO\DB\ Vragen VCD aangaande lucht-grondwaarnemingscapaciteit ISAF III. Postbus 20701 2500 ES Den Haag Telefoon (070) 318 81 88 Fax (070) 318 78 88 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Datum 20 januari 2009 Ons kenmerk Onderwerp

Nadere informatie

Ben jij al fit voor defensie? SOLLICITEREN & AANNAME ADVIES COMMISSIE

Ben jij al fit voor defensie? SOLLICITEREN & AANNAME ADVIES COMMISSIE Defensiefit.nl Ben jij al fit voor defensie? SOLLICITEREN & AANNAME ADVIES COMMISSIE Inhoud Het sollicitatie proces:...3 Voorafgaande aan het sollicitatie gesprek:...3 Huiswerk: verdiep jezelf en bereid

Nadere informatie

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein CR Den Haag Datum 1 oktober 2014 Betreft Inzet van tolken bij Defensie

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein CR Den Haag Datum 1 oktober 2014 Betreft Inzet van tolken bij Defensie > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl

Nadere informatie

DE MINISTER VAN DEFENSIE, het verzoek van de commandant van de vliegbasis Leeuwarden van 21 december 2015;

DE MINISTER VAN DEFENSIE, het verzoek van de commandant van de vliegbasis Leeuwarden van 21 december 2015; Onderwerp: Instelling tijdelijke gebieden met beperkingen ten behoeve van de oefening Frisian Flag 2016 DE MINISTER VAN DEFENSIE, GELEZEN: het verzoek van de commandant van de vliegbasis Leeuwarden van

Nadere informatie

DADIZELE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

DADIZELE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG DADIZELE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG Voor de oorlog DAD_02 Dadizele, voor de oorlog. De kinderen wachten op de tram. Overal in de streek liepen tramlijnen. Maar de tram maakte plaats voor de auto. Ook

Nadere informatie

Nuclear Security Summit 2014

Nuclear Security Summit 2014 Nuclear Security Summit 2014 Simone Smit & Errold Mooy Algemeen Commandanten NSS 2014 Commissie Bestuur Den Haag Presentatie» I. NSS algemeen NSS in cijfers Algemene uitgangspunten Sturing & Gezag SGBO+

Nadere informatie