Expertmeeting CMV-Kunstvakonderwijs, 31 oktober Verslag en notities door Ingrid Docter - Bijlage 1. Aftrap door Paul de Vries - Bijlage 2.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Expertmeeting CMV-Kunstvakonderwijs, 31 oktober 2011 - Verslag en notities door Ingrid Docter - Bijlage 1. Aftrap door Paul de Vries - Bijlage 2."

Transcriptie

1 Expertmeeting CMV-Kunstvakonderwijs, 31 oktober Verslag en notities door Ingrid Docter - Bijlage 1. Aftrap door Paul de Vries - Bijlage 2. Inleiding door Eugene van Erven De Creative Producer 1

2 Verslag en notities Door Ingrid Docter Aanwezig: Eugene van Erven UU hoofddocent theaterwetenschappen, ICAF, CAL Utrecht, Paul de Vries HKU, Mieke Klaver CMV Den Haag, Guido Severien Codarts, Jet Vos HKU, Marjon Goossens HvA, Nelly van der Geest HKU, Dominique Romeney Music Academy InHolland Frits de Dreu CMV HU, Ramon Dekkers CMV HvA Jonna masterstudent Kunsteducatie, Wietske de Man docenten opleiding beeldende kunst HKA, Corin Smaal CMV Nijmegen, Karin Bevers Formaat, Lidewij Bijvank masterstudent kunsteducatie, Ingrid Docter CAL XL. Inhoud 1. Aftrap Paul de Vries (bijlage 1.) Inleiding Eugene van Erven Creative Producer (bijlage 2.) 3. Presentaties (met onder andere beste praktijken, wat gebeurt er in kunstvak, wat bij cmv en waar raken zij elkaar al) 4. a. Inventarisatie van aantal kernvoorwaarden voor praktijken vanuit de groep benoemt (in willekeurige volgorde genoemd) b. Belangrijke opmerkingen (in willekeurige volgorde) 5. Stappenplan 6. En hoe nu verder 3. Presentaties (met onder andere beste praktijken, wat gebeurt er in kunstvak, wat bij cmv en waar raken zij elkaar al?) Guido Severien van Codarts Kunstvak Hij is verbonden aan zowel de dans als de muziek afdeling. Er is een verschil tussen het muziekonderwijs en dansonderwijs dat heeft te maken met binnenschools, buitenschools. De docent muziek opleiding van Codarts is in transformatie. Buitenschoolse benadering, zijn opzoek naar minder traditionele zettingen. Docent dans opleiding wordt ook nieuw leven ingeblazen. Internationaal werken van belang. Stages in buitenland. Een project in Zuid Afrika, daarmee wil Codarts verder om community arts te vormgeven. Het is vooral zoekend. Ervaring met cmv nauwelijks. Heel traditionele benadering. Hoop is om tot duurzame samenwerking te komen in Zuid Afrika maatschappelijke organisaties die zich bezig houden met townships Jet Vos/ Nelly van der Geest van HKU Kunstvak Zij geven aan dat de aftrap van Paul veel van de werkwijze van HKU vertelt. Wel een vraag aan de vergadering: wat mist de HKU door niet met mensen cmv te werken. (de vraag zouden we in de laatste ronde meenemen, maar is niet meer zo expliciet teruggekomen. De HKU werkt we samen met studenten theatermanagment. Marjon Goossens/ Ramon Dekkers HvA CMV Voor HVA is er een dwingende noodzaak om de wijken in te gaan en vooral weten dat er nieuwe allianties gevormd moeten worden vanuit vraagstukken in de wijken. De relatie opzoeken met stedelijke vernieuwing. Kansen op gebied van leegstand met nieuwe partners als woningbouwcoöperaties. 2

3 De opleiding van Marjon is betrokken geweest bij het lectoraat van Sandra Trienekens. Dat was in Bos en Lommer waar Rochedale woningbouwcooperatie Pigalmee woningen heeft vrijgegeven voor een project. De woningen zijn cultureel erfgoed van de Kolenkitbuurt is. Het project is uitgegroeid tot een grote onderneming met een multidisciplinaire team met cmv, kunstenaars, woningbouw, onderzoek. Een nieuwe manier van werken waar de opleiding verder op wil doorborduren. Allemaal vanuit de gedachte dat opdrachtgevers veranderen. De woningbouwcoöperaties zagen de cmv opleiding en kunstenaars als gelijkwaardige partners. Door culturele interventies nieuwe bestemming voor huisjes, waardoor er een versterkt thuisgevoel zou komen. Kunstenaars hebben zich gepresenteerd en uiteindelijk is Casco Land het geworden. Ze beginnen van onderop. Prototype van creatieve producers. De taak van de studenten cmv was bv de opdracht ga je vervelen op straat. Observeren. Beeldende methodieken. Alles visualiseren. Verhalen verzamelen. En onderzoek. Studenten mochten ook in de huisjes wonen. Belangrijk ingrediënt in het kader van aantrekkelijkheid. Marjon heeft pamflet meegenomen: Culturele interventies, juist nu! Iedereen krijgt een exemplaar. Dominique Romeney- Inholland/Music in society Kunstvak Er is in deze veranderende wereld een dilemma met de opleiding docent muziek. Inholland heeft een opleiding muziek docent opgeheven. En zijn daarna met een nieuwe opleiding gestart met vooral aandacht voor buitenschools werken. 60 procent muzikantschap 20 procent educatie 20 procent ondernemerschap. 3 werkvelden kunsteducatie wijken/community arts, zorg welzijn. Drie stromingen Muzikant/muzikaal leider, Coach begeleider/docent, Organisator en onderneming. De opleiding zoekt nadrukkelijk de verbinding met de praktijk. Studenten begeven zich 2 dagen per week de praktijk in dit geval veel bij het 5 e kwartier. Dat is dan ook gelijk een van de partners. De studenten leren expertise van overdracht binnenschools. Daarna hebben ze een eigen project buitenschools hebben gedaan. Dat deden ze voor een deel bij de scholen waar Kantine Oost van het 5 e kwartier al betrokken was. Het 5 e kwartier probeert buurtbewoners mede-eigenaar te maken van de bomen. Een mobiel bos zolang het bestaande park verbouwd wordt. Ieder seizoen is er een bomenoptocht. Buurtbewoners komen samen met elkaar bij de bomen. Er zijn wat kritische kanten: de studenten zeggen waarom community arts. Hoe krijg je studenten voor zo n opleiding. Geen Sexappeal. Inholland doet niets met cmv. Binnen Inholland nu contact met studierichting sociale works.. Frits de Dreu HU-CMV. Frits heeft een aantal inspirerende voorbeelden meegenomen. Ook uit het buitenland omdat Frits vindt dat vanuit de Nederlandse situatie soms slordig wordt omgegaan met projecten. Ze krijgen niet de tijd om te rijpen en te landen in iets duurzaams. Frits zocht naar goede ingrediënten van community arts. Belfast Wiel. Het Rad is daar vanuit de cultuur een groot symbool. De community arts start vanuit een traditie. Sluit aan bij de cultuur die bestaat. Ook van groot belang: er moet een noodzaak zijn. Dat was in Belfast: Iedere wijk werkte aan dat wat op het moment speelde. Sociale uitsluiten door gehandicapten, protestanten, katholieken. Het resultaat van een community arts project moet iets opleveren voor de gemeenschap. Een product als blijvende herinnering. In Belfast het Rad. 3

4 De Zwanenvecht wijk. Er is onderzoek geweest in een aantal flats met schotelantennes, die heeft een kunstenaar verfraaid. Daar is kunst middel geworden om mensen met elkaar te laten praten. De onderzoeksgegevens van de mensen van de wijk in de buurt is van belang. Facti in Liverpool en Tate modern doen aan community arts projecten zetten kunstenaars in als Rineke Dijkstra. Fact foundation of art and technologie. Meerdere instellingen die meewerken. Nieuwe verbindingen. Aansluiten bij wat er visueel al is. Corin Smaal HAN CMV Corin geeft als best practice twee voorbeelden van innovatieve afgestudeerde cmv studenten. Doeko Pinxt in vier dagen tijd haalt hij enorm veel subsidies binnen. Je moet de regels van het spel begrijpen, dat is zijn boodschap. Puur door zich op internet in te lezen in beleidslijnen van instellingen. Hij doet niet alles zelf. Een van zijn projecten was Nijmegen exposeert. Heeft een beeldende kunst route gereorganiseerd. Door kunstenaar en bewoners. Een cmv die heel goed doorheeft hoe hij cultureel ondernemer is. Hij gebruikt daarvoor veel stagiaires van de opleiding. Een ander interessant persoon is Nils Roemen. Heeft als creatief therapeut drama. Hij stelt vragen aan de mensen. Legt iets neer op sociale media. Hij organiseert nu Nijmegen in dialoog. En krijgt de Albert Heijn zo ver om een reclame zin onderaan de bon te plaatsen. Waarmakerij. Hij kan netwerken. Karin Bevers Formaat- Toegepast drama Formaat werkt met de door Augusto Boal ontwikkelde methodiek Theater van de Onderdrukten. Formaat geeft een module (Jokeropleiding) aan studenten cmv Hogeschool van Rotterdam. Participatief drama als basisgereedschap dat niet voorbehouden is aan kunstenaars. Maar ook aan cmv studenten. De toepasbaarheid van de methode is in te zetten bij vele doelgroepen. Ze krijgen als het ware een toolkit die ze zelf in kunnen zetten. Mieke Klaver HHS CMV Mieke wil goede mensen opleiden en is erg voor methodisch werken. Mieke laat de blauwdruk van de minor Kunst in de Samenleving rondgaan. In de minor werken cmv en kunstvak samen. Er is een groot verschil in inzet wat betreft tijd in de minor. Studenten cmv werken 10 weken full time aan de minor. Die van het kunstvak slechts voor 1 punt. Mieke s ambitie is om bij het fenomeen community arts de mensen van kunstvak en cmv te laten samenwerken door elkaar te leren kennen en elkaars taal leren spreken. Docenten en studenten van de kunstacademie vinden CA soms niet sexy en interessant. CMV studenten ontwikkelen een project, doen onderzoek in de wijk, leren hoe je dingen naar boven moet brengen. Krijgen theoriecollege s en werkcolleges met kunstenaars. Ingewikkeld: Er is een cultuur verschil tussen curriculum van cmv en kunstvakopleidingen. Meest in het oog springende verschil is binnen kunstopleidingen en cmv is dat de organisatie van het onderwijs anders is. Wietske de Man HvKA- Kunstvak 4

5 Ze heeft een projectbureau bij beeldend. Samenwerking cmv kunstvak is ingewikkeld. Ze werkt nu niet samen met verschillende docentopleidingen. Ze richt zich vooral op de kwaliteit van beeldende kunst om projecten waardevoller te maken. De studenten moeten solliciteren. Als er geen goede studenten zijn waar ze iets mee kan dan gaat het project niet door. Projecten kern is kunsteducatie. Ze is nu bezig met het organiseren van een rondleiding voor een bedrijf. Ze kan zich voorstellen dat cmv binnen structuur heel goed mee zouden kunnen praten. Een rondleiding programma. Programma opstelen waar waardevolle input. Veel van onze studenten gaan richting Creatieve producer. 4.a. Inventarisatie van aantal kernvoorwaarden voor praktijken vanuit de groep benoemt (in willekeurige volgorde genoemd) 1. Er is noodzaakom in de wijk (gemeenschap) neer te strijken 2. Onderzoek door kunstenaars/cmv levert gegevens op. Die gegevens moeten bewaard worden, moeten benut worden er moet van geleerd worden. Het kan meegenomen worden voor de zorg op lange termijn. Bv mensen vinden een wijk lelijk. Wat ligt daarachter. Op eerste gezicht lijkt er een diversiteit probleem, maar het blijkt onveiligheid te zijn. 3. Goed project heeft betekenis op langere termijn. 4. De kunstenaar levert iets af wat intrinsieke waarde blijft houden. Belangrijk dat er iets overblijft van een herinnering. Er moet iets overdraagbaar zijn. 5. Proces en product zijn beiden heel erg belangrijk. 6. Creëer gevoelens van co-eigenaarschap. 4.b. Belangrijke opmerkingen (in willekeurige volgorde) 1. Bewustzijn van spanningsveld verschillend actoren(opdrachtgever-bewonersorganisaties). 2. Een vraag vanuit de gemeenschap is een proces, dat je moet trainen. 3. De lerende student is iets anders dan de community arts kunstenaar 4. Succesfactor cmv Amsterdam werkt competentie gericht. Weinig met vakken De studenten verantwoorden zich over de stappen die ze nemen. Reflecteren op hoe zij in het proces staan. 5. Minoren vinden soms pas plaats in het laatste jaar. Kan je eerder stadium studenten laten reflecteren binnen het onderwijs? 6. Werk met sterkere partners. 5. Wat zijn de vervolgstappen die we moeten maken om tot verdere samenwerking cmv kunstvak te komen (in willekeurige volgorde) stap 1 iedereen is het erover eens dat er een meerwaarde voelbaar is, alleen die meerwaarde moet verder worden uitgewerkt in concreet benoemde meerwaardes of facetten stap 2 Studenten en docenten (?) moeten kennismaken met elkaar, opleidingen (als geheel) moeten kennis maken met elkaar. Daar ligt het raakvlak op het gebied van engagement. Hoe kan je dat engagement vanuit verschillende krachten vormgeven met elkaar. Denk bv 5

6 aan beeldtaal- communicatie- taal. Er moet onderzocht worden in hoeverre de talen verschillen en proberen daar waar nodig overbrugging zoeken stap 3 Verzamelen van goede praktijken waar kunstvak en cmv samenwerken stap 4 Curriculum van cmv en kunstvak naast elkaar leggen. Analyseren waar de kansen liggen. De struikelblokken. En kijken of het nodig is om specifieke competenteis te ontwikkelen? stap 5 Proberen te formuleren wat goede leerpraktijken zijn waar de ontmoeting tussen cmv en kunstvak kunnen plaatsvinden. En partners benoemen en verleiden. 6. vanaf hier en nu verder in te vullen door Paul, Mieke, Ingrid 6

7 Bijlage 1. Aftrap door Paul de Vries Hartelijk welkom hier op de faculteit theater in Utrecht Het is goed om jullie hier te hebben. Het bruist hier van de community. Community, duurzaamheid leeft vooral onder de docenten, studenten zijn wat afwachtender, ze missen de grote eigentijdse voorbeelden. Docenten dromen van de mogelijke nieuwe werkvelden nu de kunst in de komende jaren door allerlei bezuinigingen zich opnieuw zal moeten profileren. Werkvelden waar er samenwerkingsverbanden ontstaan tussen wetenschappers, kunstenaars en veldwerkers. Arts toegepast en of autonoom om de community te verrijken leeft op de HKU. Eind september waren we met een delegatie studenten en docenten vanuit Theater en Kunst en Economie in Coimbra, Portugal met Nelly als trotse projectleider. Een conferentie over duurzaamheid georganiseerd door de plaatselijke universiteit. Vanuit de gehele aardkloot waren ze er de universiteiten, de architecten, de kunstenaars, de planologen, de onderzoekers. Allen in het teken van de duurzaamheid. Veel voorbeelden van innovatieve projecten werden er gepresenteerd. Soms over duurzaamheid en ook nog al veel community-arts. Het gaf mij enerzijds het beeld van wat we vroeger het opbouwwerk noemden of cultureel werk, maar ook projecten aangestuurd door kunst en politiek, kunst en milieu, stedenbouwkundige innovaties onder andere in het kader van renovatie, bijzondere plekken zichtbaar maken en of verdraagzaamheid. De opdrachtgevers waren onder andere ministeries, gemeentes, provincies, deelraden en fondsen. In die zin was Coimbra een prachtig podium, grote delen van de oude stad waren op sterven na dood, een gigantische leegstand. Het zwaard van Damocles nadert met rasse schreden. Opvallend was ook dat men vooral aan elkaar presenteerde zoals wetenschappers aan wetenschappers, kunstenaars aan kunstenaars, planologen aan Er waren geen studenten aan wie de verhalen en resultaten konden worden getoetst. In deze periode van september tot kerst werken 33 studenten vanuit 12 verschillende HKU opleidingen in de wijk Overvecht. In vijf groepen aan 5 verschillende opdrachten voor onder andere theatergroep Stut en het wijkburo Overvecht. Op dit moment boven ons presenteren de masterstudenten Performance Design de uitkomsten van hun analyse van het interdisciplinaire maakproces. Op basis van hun ervaringen in het community traject. Ter voorbereiding op deze meeting heb ik de afgelopen weken meerdere gesprekken gevoerd met opdrachtgevers, studenten en coaches die betrokken zijn bij het community project dat momenteel wordt uitgevoerd. Een tiental dagen geleden was er een gesprek en debat waar de studenten elkaar informeerden over aanpak, voortgang, noem het stand van zaken. Om enig beeld te schetsen; er zijn studenten die de randprogrammering voor een achttal diners in het kader van het 35 jarig bestaan van Stut verzorgen, een ander team maakt een interactieve installatie waarin omwonenden meer te weten komen over wat er in woonzorgcentrum Huis aan de Vecht gebeurt, er is ook een team dat de opdracht heeft 7

8 aangenomen om de zichtbaarheid van bijzondere en onbekende plekken in Overvecht vergroten. Het gaat hier vooral om studenten die komen vanuit een autonome opleiding richting Kunst, Media en Technologie, Theater en Kunst en Economie. Bij de start van het project en kijkend naar de al behaalde competenties; Studenten zijn gewend om een weg te bewandelen onder leiding van regisseur, vormgever of gerespecteerd kunstenaar. Binnen deze kaders hun eigen opdracht formuleren en zo te komen tot een unieke eigen prestatie. Anderzijds hebben ze al eigen bedrijfjes waar ze klussen uitvoeren. Het ontwerpen en realiseren van een eigen opdracht onder eigen verantwoordelijkheid. Maar buiten de deur werken op basis van een vraag van een opdrachtgever die niet direct vanuit de kunsten komt stuit op veel weerstand. Opeens lijkt men heel erg van slag. Hoe kan ik nu werken vanuit mijn eigen fascinatie. Welke onderwerpen spelen er in de laatste weken? Ik zal er een paar uitlichten. Het begrip, wie is leidend, werken in een team en de opdrachtgever. 1. Wat is nu eigenlijk community arts vraagt een student zich af. Ze vragen om meer houvast bij het begrip. Willen een heldere omschrijving. Is een community alleen een bepaalde afgebakende omgeving? Of ga je binnen die omgeving altijd uit van mensen? Moet je iets met die mensen. 2. Vraag van Student 2; we spraken met een lid van de bewonerscommissie, die zei we hebben jullie niet nodig. Op jullie zitten we niet te wachten. En dan wat moeten we nu.. Kunnen we de opdracht ook doen zonder de bewoners er in te betrekken? Wat kan je, wat wil je, waar sta je voor, wat fascineert je? Gaat het om vormen van kunst die betekenis creëren die verder gaan dan het persoonlijk belang van de kunstenaar? Een artistiek concept realiseren in context is geen gemakkelijke opgave. 3. Werken in een team Elkaars taal leren begrijpen; het zijn studenten vanuit verschillende opleidingen met heel diverse curricula, welke rollen zijn er nodig in een team? Wie doet wat, kijk je over de schouders van een teamgenoot mee? De kunstenaar is in dit geval een ontwerper, een didacticus, een begeleider en een maker. En dat niet alleen. Vaak ook nog ondernemer, organisator en producent. Hoe verdeel je al deze taken? 4.Werken op basis van een vraag van een opdrachtgever Je krijgt een opdracht. Kan je ook met de opdrachtgever in dialoog? Wat doe je dan, wat wordt je onderzoek? Hoe wil je je verhouden tot de opdrachtgever? Wat zijn jouw verwachtingen en wat zijn de verwachtingen van een opdrachtgever? 8

9 Nazorg. Denkt men bij het formuleren van het concept al na wat men wil achterlaten? Tja, er is nog een lange weg te gaan, ik gun Eugene als volgende spreker om een duit in het zakje te doen. 9

10 Bijlage 2. DE CREATIEVE PRODUCER Eugene van Erven Dit zijn woelige, verwarrende tijden voor de Nederlandse cultuursector, voor de Eurozone, voor de wereld in haar totaliteit en voor ons als mens. Het voelt als angstaanjagend gerommel voor een op handen zijnde existentiële aardbeving. Politieke leiders, ongeacht of je er wel of niet op gestemd hebt, blijken niet in staat buiten bestaande kaders te denken om de oplossingen voor de huidige problemen te zien die alleen daar te vinden zijn. Want dan moeten ze letterlijk van hun geloof vallen waar ze de afgelopen decennia mee opgevoed zijn: zoals het idée fixe dat als je de markt maar onbelemmerd haar gang laat gaat, iedereen er van meeprofiteert, armoede automatisch verdwijnt, mensenrechten plotsklaps overal volgens westerse normen gerespecteerd worden en de hele wereld onvermijdelijk democratisch wordt. Alsof de democratie waarin wij hier in Europa leven werkelijk zo'n ideaal systeem is, als je daar als burger niet dagelijks, maar slechts eens in de vier jaar gedurende een paar seconden met een rood potlood in je hand actief in participeert. De consequenties van dat denken - en van die apathie - zijn een belangrijke oorzaak van de bezuinigingen waar we nu mee te kampen hebben. Je kunt daar behoorlijk gestrest van raken. Of je kunt het beschouwen als wat het mogelijkerwijs óók is: één van de om de zoveel tijd altijd weer terugkerende historisch breekpunten waaruit nieuwe kansen, nieuwe paradigma's ontstaan. De huidige turbulentie doet in een aantal opzichten denken aan de jaren '60 en '70, toen de wereld ook in rep en roer was: min of meer succesvolle Marxistische revoluties waren net achter de rug in China en Cuba en dreigden zich ook elders in Azië en Latijns Amerika te gaan verspreiden - met o.a. de Vietnamoorlog als gevolg en dictaturen in Cambodia, de Filipijnen, Indonesië, de Korea's, Chili, Brazilië, Paraguay, Argentinië en zo'n beetje heel Midden Amerika; om nog maar te zwijgen van de heftige dekolonisatieprocessen die op dat moment Afrika en de Cariben op hun kop zetten. Kunstenaars lieten zich bij al die conflicten allesbehalve onbetuigd. Ze pleitten, zoals de Keniaanse schrijver Ngugi wa Thiongo, voor nieuwe, relevante kunst in lokale talen, geïnspireerd door onder koloniale regimes verboden eeuwenoude volksculturen. Of hun vingers werden verbrijzeld door militairen, zoals de populaire Chileense volkszanger Victor Jara overkwam in de catacomben van het nationale voetbalstadion in Santiago de Chile. Vlak voor zijn executie. Kunstenaars die zo overtuigd waren van de maatschappelijke waarde van hun werk, dat ze bereid waren er voor te sterven. En politieke machtshebbers die zich zo bewust waren van de kracht van kunst, dat ze bereid waren de meest populaire kunstenaars om zeep te brengen. (In landen als Guatemala gebeurt dat overigens vandaag de dag nog steeds, terwijl Ngugi wa Thiongo een duurbetaalde hoogleraar literatuurwetenschap is aan de University of California te Irvine. Zo gaan die dingen. De wereld wordt opgeschud en consolideert zich vervolgens. Een nieuw systeem vestigt zich, gedragen door mensen die er na verloop van tijd van afhankelijk worden.) Al die heftige ontwikkelingen in de jaren '60 en '70 hadden in dat pre-digitale tijdperk dankzij analoge media (kranten, radio en twee nationale televisiekanalen) ook een behoorlijke impact op studenten en docenten van sommige Nederlandse theaterscholen en sociale academies. Deze werden in de jaren '80 en '90 na een aantal schaal vergrotende fusies in de huidige kunstvak- en HBO-instellingen geïntegreerd en vandaag de dag worden er CMV-ers en kunstenaars klaargestoomd voor een professionele carrière in diezelfde woelige, complexe, onvoorspelbare samenleving die ook nu weer op een breekpunt schijnt te zijn aanbeland. De vraag welt dan op: zijn die instellingen, geleid als ze soms worden 10

11 door vaak uit de politiek afkomstige, marktdenkende, conjunctuurgevoelige, ja zelf soms wat megalomane bestuurders, daartoe wel in staat? Zijn ze, net als die eerder genoemde politici en de ooit radicale babyboomers die nu net als ik inmiddels gezapige middenklassers geworden zijn, niet vastgeroest? Wordt het geen tijd om ook daar - of waarom ook niet hier - de boel weer eens flink op te schudden? We hebben in onze zelfgenoegzaamheid te weinig de tijd genomen om de dynamieken te analyseren die gedurende de afgelopen 30, 40 jaar onze huidige cultuursector hebben gevormd en waarin kunstvak- en CMV-opleidingen (en wat daaraan vooraf ging) ook een belangrijke rol spelen. Die exercitie zou ons wellichtbeter in staat stellen om op de komende dertig jaar te anticiperen in plaats van zoals nu al klagend achter de feiten aan te hollen. Dit is zoals ik dit systeem, waarin u en ik ook min of meer meedraaien, momenteel zie. Ik geef het toe: het is wat gechargeerd. Het systeem waar ik op doel is wat je de kunst en cultuursector kunt noemen. Het is na de openingen in de jaren 60 en 70 in de loop van de jaren '80 weer behoorlijk hermetisch afgesloten geraakt. Het is een systeem dat begint bij kunstvakopleidingen, waar ik vermoed dat er nog steeds veel mensen doceren die er - net als ik op de universiteit - al zo'n 25 jaar werken (en waarvan we de wilde ideeën en risico s niet meer moeten verwachten). En waar de studentenpopulatie nog steeds overwegend wit is en die nog steeds regelmatig met een ideaalbeeld van de geniale, autonome kunstenaar wordt opgezadeld. Zij die zich het beste verhouden tot de internationaal gangbare smaken en stijlen in de westerse wereld, gaan vervolgens meedraaien in dat systeem, dat deels bepaald wordt door marktdynamiek: naam, faam, uniek product, distributie, recensie, kunstkritiek, publiek. Gemeentelijke of landelijke kunstcommissieleden, die in hun studies of van huis uit vergelijkbare smaken en stijlen hebben leren waarderen, houden ook dat systeem in stand. kunst- en cultuurwetenschappers, die deze kunstproducten met behulp van voor leken niet te doorgronden concepten uit de postmoderne cultuurfilosofie proberen te duiden en waaraan de sluwste onder de kunstenaars in hun nieuwe werk vervolgens ook weer refereren, dragen ook hun steentje bij aan het opstuwen van het denken over cultuur naar een steeds hoger abstractieniveau. Buiten het systeem vinden hun inzichten weinig weerklank. Het systeem sluit namelijk het merendeel van de samenleving uit, zodat zelfs progressieve, maatschappijkritische kunstwerken hoofdzakelijk het reeds meedraaiende hoger opgeleide publiek bereiken. En er een vluchtige, zelfgenoegzame, morele en esthetische voldoening aan ontlenen. Om zich vervolgens aan het eind van de avond weer terug te trekken in wijken die misschien niet hemelsbreed, maar wel existentieel ver verwijderd zijn van de plekken waar in Nederland de komende jaren de echte politieke strijd gevoerd gaat worden. En waar kunst en cultuur niet als doekje voor het bloeden, maar als waardevolle dagelijkse activiteit zichtbaar zou moeten zijn. Het bestaande systeem moet daartoe opengebroken worden. Er moeten collectiever denkende kunstenaars met grotere sociale vaardigheden opgeleid worden door wellicht nieuw van de grond op te bouwen trainingsinstituten. Bestaande kunstvakopleidingen zouden op zijn minst dependances in volkswijken moeten inrichten en daar allianties met maatschappelijke partners aan gaan. Daarnaast zouden er niet alleen stadsgezelschappen en een handjevol iconische kunstorganisaties met een internationale faam door de overheid gefinancierd moeten worden, maar even zo royaal uitgeruste multidisciplinaire community artsondernemingen. Zichtbaar en duurzaam gevestigd in aandachtswijken, 11

12 maar ook op het platteland, zouden die gestaag samen met de mensen die daar wonen moeten werken aan krachtige, relevante kunst. Alleen dan ontstaan op de plaatsen waar het in Nederland het meeste rommelt de gesprekken die moeten ontstaan, zodat terechte frustraties geuit kunnen worden, maar ook aandacht gegeven wordt aan de mooie dingen die er op deze plekken net zo goed in overvloed zijn en zelden zichtbaar worden. In die toekomstige ontwikkeling voorzie ik een belangrijke rol voor wat in de Angelsaksische wereld wel een CREATIVE PRODUCER genoemd wordt. In Nederland zien wij de in een bepaalde kunstdiscipline gespecialiseerde kunstenaar nog steeds als de voornaamste aanjager van een kunstproject in de wijk. Bij het Rotterdams Wijktheater of bij Stut doen ze aan toneel, hoewel daar in de loop der jaren video, dans en muziek als ondersteunende elementen bijgekomen zijn. CMV-ers die daar werken, mensen als Samuela en Anamaria, houden zich vooral bezig met publiekswerving en acquisitie - maar ook productieleiding. Het ritme is echter nog steeds dat van een bijna conventioneel opererend theatergezelschap: twee of drie nieuwe producties per jaar, try-outje, première en dan de boer op. Bij kunstdisciplines als muziek en beeldende kunst is dat niet anders. De regisseur, de kunstschilder, de vormgever in de openbare ruimte is leidend. Wat is dan een creative producer? Het is in ieder geval iemand die groot kan denken en een lange adem heeft - een adem die verder reikt dan een project en een blik die een complete samenleving - en alle krachten die daarin botsen - kan overzien. Veel meer nog dan de kunstenaar is de creative producer dé spil in een meerjarig kunstproject. Hij of zij is de vooruitgeschoven post, analyseert de lokale situatie en het grotere omliggende geheel, ontwerpt een lange termijnstrategie, werft partners binnen en buiten de kunsten, bouwt een ad-hoc organisatie die groeit naarmate het project groeit. Dat team kan bestaan uit onderzoekers, welzijnswerkers, lokale adviseurs, journalisten, filmmakers en kunstenaars uit disciplines die voor een specifiek doel het meest geschikt zijn. Dat is een volstrekt ander uitgangspunt dan te doen gebruikelijk in de Nederlandse community artspraktijk. En ik heb het ook niet over cultuurscouts of - makelaars, want dat zijn toch vooral intermediairs. De creative producer is de absolute trekker van een project, de ontwikkelaar en uitvoerder. In 2009 kwam er voor het eerst een op mijn pad. Niet geheel toevallig kwam ze uit Australië. Eind twintig, dochter van Griekse immigrantenouders. Ze had het vak geleerd door met een andere creative producer mee te lopen, ook een vrouw, Alex genaamd. Die was in 2009 al zo'n vier jaar bezig met een project dat vanuit een Aboriginal gemeenschap nabij Alice Springs was ontstaan. Zij ging daar eerst in haar eentje naartoe, kreeg allengs een steeds beter contact met een groep oudere vrouwen en ontdekte dat hun grootste zorg was de verdwijning van de lokale Aboriginal taal. Na maanden ontstonden de contouren van een project, dat nog steeds voortduurt en waar wij afgelopen maart op het international community arts festival in Rotterdam een van de vele manifestaties konden zien. In het dorpje Arnabella, waar dit project ontstond, werden workshops gehouden om lokale verhalen en cultuuruitingen los te weken, maar ook zodat de betrokken Anglo's zich konden onderdompelen in een volledig andere cultuur. Er werd een lokaal vrouwenkoor gevormd gedirigeerd door een Anglo muzikante. Zo ontstond er een maandenlange wisselwerking tussen twee culturen, die uitmondde in een serie indrukwekkende kunst- en mediaproducten die in beide culturen tot hun recht kwamen. Er kwam een interactieve website, een effectieve lobby in het nationale parlament in de hoofdstad Canberra, een prachtige, aangrijpende documentaire die eerder dit jaar op de nationale TV zender ABC werd uitgezonden, en een uiterst succesvolle theaterproductie, die zowel in Sydney, Perth, Melbourne, Brisbane en Caberra volle zalen trok - als in de openlucht in de woestijn buiten Arnabella een grote impact maakte. En die nog steeds voortduurt. Voortgestuwd door een 12

13 creative producer, die de eerste contacten legde, vertrouwen won, geld vond, lokale contacten onderhield en andere partners wist te overtuigen, een korte en een lange termin strategie ontwierp (inclusief verduurzaming en nazorg voor de lokale participanten), workshops organiseerde en in sommige gevallen zelf faciliteerde, de meest geschikte Anglo en Aboriginal kunstenaars vond, de supervisie hield over documentatie, onderzoek en publiciteit alsmede de internet en lobbycampagne, en als volwaardige partner met de theaterregisseur en toneelschrijver optrok tot en met het landelijk toernee. En tot slot had ze de eindredactie over een indrukwekkend, professioneel geproduceerd informatiepakket. Alex woont nu nog steeds in Alice Springs, waar ze manager is van een openlucht bioscoop en lid van een roller derby team dat zijn van die heftig boksende rolschaatsers in een arena. Het werken met zo'n figuur lijkt mij in ieder geval de moeite van het uitproberen waard in de realiteit waar ons land de komende jaren mee te maken krijgt. 13

14 14

PTA ckv Havo, Belgisch Park, cohort

PTA ckv Havo, Belgisch Park, cohort Het eindexamen ckv bestaat uit een schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domeinen ckv Domein A: Verkennen Domein B: Verbreden Domein C: Verdiepen Domein D: Verbinden Domein

Nadere informatie

Culturele en Maatschappelijke Vorming. CMV voltijd de opleiding en het werkveld.... van mensen zonder werk ondernemers maakt

Culturele en Maatschappelijke Vorming. CMV voltijd de opleiding en het werkveld.... van mensen zonder werk ondernemers maakt Culturele en Maatschappelijke Vorming CMV voltijd de opleiding en het werkveld... van mensen zonder werk ondernemers maakt Culturele en Maatschappelijke Vorming (CMV) voltijd Samenleven in buurt en stad,

Nadere informatie

CKV Festival 2012. CKV festival 2012

CKV Festival 2012. CKV festival 2012 C CKV Festival 2012 Het CKV Festival vindt in 2012 plaats op 23 en 30 oktober. Twee dagen gaan de Bredase leerlingen van het voortgezet onderwijs naar de culturele instellingen van Breda. De basis van

Nadere informatie

Participatief leiderschap. Hoe leid je een samenwerkingsverband?

Participatief leiderschap. Hoe leid je een samenwerkingsverband? Participatief leiderschap Hoe leid je een samenwerkingsverband? Mr. Drs. Lucien Stöpler Justice in Practice December 2014 Participatief leiderschap: Hoe leid je een samenwerkingsverband? 2014 Justice in

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Laat je talenten leven Helpt je het

Nadere informatie

PTA ckv VWO, Belgisch Park, cohort

PTA ckv VWO, Belgisch Park, cohort Domeinen CKV Het eindexamen ckv bestaat uit een schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A: Verkennen Domein B: Verbreden Domein C: Verdiepen Domein D: Verbinden Domein

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Geeft je inzicht in jouw persoonlijke

Nadere informatie

omgeving wereld regie vanuit de jongere Jongeren leren organiseren

omgeving wereld regie vanuit de jongere Jongeren leren organiseren Jongeren leren organiseren Hoe kunnen jongeren regie hebben over eigen handelen en toch in verbinding zijn met alles om hen heen? Hoe verstaan jongeren de kunst om te bouwen aan netwerken, om een positie

Nadere informatie

3D Design Academy S4C Programma Amsterdam Oost, 2014

3D Design Academy S4C Programma Amsterdam Oost, 2014 3D Design Academy S4C Programma Amsterdam Oost, 2014 Myrthe Lanting Tijdens mijn studies textielontwerp en Design Cultures ben ik me gaan interesseren in hoe ik ontwerp in kan zetten voor sociale innovatie.

Nadere informatie

Digitale cultuur als continuüm

Digitale cultuur als continuüm Digitale cultuur als continuüm Samenvatting Activiteitenplan 2017-2020 Stichting Digitaal Erfgoed Nederland (DEN) Den Haag, 31 januari 2016 1/5 1. Vooraf Deze samenvatting is gebaseerd op de subsidieaanvraag

Nadere informatie

Inspiratie voor hbo zorg en welzijn

Inspiratie voor hbo zorg en welzijn Inspiratie voor hbo zorg en welzijn Informele zorg & Ergotherapie aan de Hogeschool van Amsterdam Het gaat om de cliënt én zijn netwerk. Dat zit diepgeworteld in ons vak Het gaat om de cliënt én zijn netwerk.

Nadere informatie

- vaardigheden en praktijk ontwikkelen om op basis van een professionele dialoog met scholen samen te werken.

- vaardigheden en praktijk ontwikkelen om op basis van een professionele dialoog met scholen samen te werken. Opbouw Basistraining Cultuureducatie boven C-niveau/Zeeland Versie aanbieders/culturele instellingen 1 Bedoeling Doel van de basistraining is, om binnen de keuzes die Zeeland heeft gemaakt voor de invulling

Nadere informatie

De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen.

De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen. Competentie 1: Creërend vermogen De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen. Concepten voor een ontwerp te ontwikkelen

Nadere informatie

De Strip. Fris je geheugen op. www.prismaproject.nl

De Strip. Fris je geheugen op. www.prismaproject.nl www.prismaproject.nl Fris je geheugen op De Strip In het voorjaar van 2002 startte in een voormalige winkelgalerij in de Vlaardingse Westwijk het kunstproject De Strip. Dit project was een initiatief van

Nadere informatie

Voor vragen over SKVR Start! kun je contact opnemen met Sannah de Jong of Corine Nieuwschepen via het e- mailadres:

Voor vragen over SKVR Start! kun je contact opnemen met Sannah de Jong of Corine Nieuwschepen via het e- mailadres: Van maandag 15 t/m vrijdag 19 augustus 2016 vindt SKVR Start! plaats. Vijf dagen met informatie, kennis-en inspiratieworkshops georganiseerd voor en door SKVR om het nieuwe seizoen goed te beginnen. Alle

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

Grize Lok. Het Goud van Oud zit in de aders van onze herinneringen

Grize Lok. Het Goud van Oud zit in de aders van onze herinneringen Het Goud van Oud zit in de aders van onze herinneringen Grize Lok een podium voor levenswijsheid levenservaring en levensverhalen voor ouderen in verzorgingstehuizen Wie vraagt aan ouderen wat zij kunnen?

Nadere informatie

COmmunity Arts Learning Lab (CALL) Informatiebrochure leergang

COmmunity Arts Learning Lab (CALL) Informatiebrochure leergang COmmunity Arts Learning Lab (CALL) Informatiebrochure leergang 2012-2013 1 Opleiding 2012-2013 Met de opleiding COmmunity Arts Learning Lab (CALL) leer je het terrein van de Community Arts te verdiepen

Nadere informatie

portfolio MALS STUDIOMALS.NL 01 studiomals.nl PORTFOLIO

portfolio MALS STUDIOMALS.NL 01 studiomals.nl PORTFOLIO MALS STUDIOMALS.NL 01 studiomals.nl PORTFOLIO MALS studiomals.nl info@studiomals.nl /studiomals @studiomals 03 studiomals.nl Je moet een beetje crazy zijn om in deze tijden een ontwerpstudio op te richten.

Nadere informatie

Student & Lector. Een steekproef

Student & Lector. Een steekproef Student & Lector Een steekproef Aanleiding Sinds 2001 kent het Nederlandse hoger onderwijs lectoraten. Deze lectoraten worden vormgegeven door zogenaamde lectoren: hoog gekwalificeerde professionals uit

Nadere informatie

Theateractiviteiten voor, door en met mensen met een verstandelijke beperking.

Theateractiviteiten voor, door en met mensen met een verstandelijke beperking. Studio Sterk: Sterker door Participatief Drama Theateractiviteiten voor, door en met mensen met een verstandelijke beperking. Theater als middel om een stem te geven aan mensen die nauwelijks gehoord worden.

Nadere informatie

Dit is de Lindenberg. Onze filosofie. Geniet van talent. Strategisch Meerjarenplan

Dit is de Lindenberg. Onze filosofie. Geniet van talent. Strategisch Meerjarenplan Dit is de Lindenberg De Lindenberg is het huis waar alles kan. Niet in de letterlijke zin natuurlijk; ook de Lindenberg heeft te maken met wet- en regelgeving en financiële grenzen. Maar de zin verwoordt

Nadere informatie

ONZE AGENDA OPLEIDEN IN ROTTERDAM VOOR DE WERELD VAN MORGEN STRATEGISCHE AGENDA

ONZE AGENDA OPLEIDEN IN ROTTERDAM VOOR DE WERELD VAN MORGEN STRATEGISCHE AGENDA ONZE AGENDA OPLEIDEN IN ROTTERDAM VOOR DE WERELD VAN MORGEN STRATEGISCHE AGENDA VOORWOORD Hoe leiden we elke student op tot de professional voor de wereld van morgen? Met de blik op 2025 daagt die vraag

Nadere informatie

Leve de competente coach!

Leve de competente coach! Silvia van Schaik-Kuijer Leve de competente coach! Van competentieanalyse naar ontwikkelplan Inhoud Voorwoord 9 Inleiding 11 Deel 1 Algemene informatie over Leve de competente coach! Coachen en coachcompetenties:

Nadere informatie

Voorafgaand aan de film

Voorafgaand aan de film Die Welle Opdrachtenblad Regie: Dennis Gansel Jaar: 2008 Duur: 110 minuten Filmkeuring: 12 (geweld, angst en discriminatie) Website: www.welle.film.de Voorafgaand aan de film De legendarische film The

Nadere informatie

Beeldtaal in toekomstgericht onderwijs

Beeldtaal in toekomstgericht onderwijs Beeldtaal in toekomstgericht onderwijs Eind januari bracht het Platform Onderwijs2032 het eindadvies uit met hun visie op toekomstgericht onderwijs. Het rapport bevat veel bruikbare ideeën en aandacht

Nadere informatie

De 5 D s: handvat voor diversiteit in praktijk

De 5 D s: handvat voor diversiteit in praktijk De 5 D s: handvat voor diversiteit in praktijk Inleiding Het voormalige Centrum voor Interculturele Studies (CIS), inmiddels opgenomen in het expertisecentrum Educatie van HKU, streefde naar een inclusieve

Nadere informatie

Kennisdag HAN Sociaal 2013

Kennisdag HAN Sociaal 2013 Kennisdag HAN Sociaal 2013 Praktijkkennis in de aanbieding! Martha van Biene Marion van Hattum 1 HAN Sociaal Bevorderen participatie door, voor en met kwetsbare burgers in de samenleving Meedenken, meedoen,

Nadere informatie

Cultuureducatie met Kwaliteit

Cultuureducatie met Kwaliteit ontwerp fourpack Cultuureducatie met Kwaliteit Onze ambities 1 2 3 Stappenplan Het kwadrant Drie domeinen 1 Intake 5 Scholingsactiviteiten VERBREDEN 2 Assessment 6 Meerjarenvisie In huis 3 Ambitiegesprek

Nadere informatie

Alleen organisaties met een culturele doelstelling en zonder winstoogmerk kunnen een aanvraag indienen.

Alleen organisaties met een culturele doelstelling en zonder winstoogmerk kunnen een aanvraag indienen. KUNSTPARTICIPATIE: OVER DEZE SUBSIDIE Met de programmalijn Kunstparticipatie wil het Fonds de vernieuwing van het aanbod van kunstbeoefening in de vrije tijd realiseren. Daarnaast wil het bijdragen aan

Nadere informatie

CKV EEN KWALITEITSIMPULS

CKV EEN KWALITEITSIMPULS CKV EEN KWALITEITSIMPULS M.T.A. van de Kamp MA, MSc ILO-UvA/ Expertisecentrum Kunsttheorie VOORGESCHIEDENIS Zowel de Raad voor Cultuur als de Verkenningscommissie Kunstvakken, hebben benadrukt dat het

Nadere informatie

Actuele vacatures. Adviseurs voor Ruimte en Strategie

Actuele vacatures. Adviseurs voor Ruimte en Strategie Actuele vacatures Vind jij deze opgave leuk? Centrumgebieden veranderen. In de gemiddelde winkelstraat in Nederland is het aantal bezoekers in 10 jaar tijd met 20% gedaald. De uitdaging is om centrumgebieden

Nadere informatie

Definities kernbegrippen sector

Definities kernbegrippen sector Definities kernbegrippen sector De begrippen die binnen onze sector gehanteerd worden zijn flexibel en aan verandering onderhevig, vooral omdat het om abstracte begrippen gaat die vaak in een beleidsmatige

Nadere informatie

telefoon (088)

telefoon (088) VISIE OP KWALITEIT datum 4-2-2016 onderwerp Visie op kwaliteit Programma Herijking Kwaliteitssysteem van S.V. Damsma contactpersoon S.V. Damsma telefoon (088) 525 69 01 e-mail sv.damsma@avans.nl Visie

Nadere informatie

Examenprogramma CKV havo en vwo. nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling

Examenprogramma CKV havo en vwo. nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Examenprogramma CKV havo en vwo nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Examenprogramma CKV havo en vwo Concept 17 juni 2014 Examenprogramma CKV havo en vwo Concept Versie 17 juni 2014 Het eindexamen

Nadere informatie

- het formuleren van een onderdeel voor een beleidsplan cultuureducatie op maat van de school.

- het formuleren van een onderdeel voor een beleidsplan cultuureducatie op maat van de school. Opbouw Basistraining Cultuureducatie boven C-niveau/Zeeland Versie ICC 1 Bedoeling Doel van de basistraining is, om binnen de keuzes die Zeeland heeft gemaakt voor de invulling van Cultuureducatie met

Nadere informatie

studenten die gekozen hebben voor een studie aan deze Universiteit.

studenten die gekozen hebben voor een studie aan deze Universiteit. Dames en heren, Graag heet ik u van harte welkom bij de opening van het Academisch Jaar 2013/2014. Met uw aanwezigheid vandaag geeft u nog eens blijk van uw bijzondere verbondenheid aan deze Universiteit,

Nadere informatie

Cowboy Dedden gaat de lucht in

Cowboy Dedden gaat de lucht in Cowboy Dedden gaat de lucht in Samen met Paul Keizer vormt hij het duo Space Cowboys. Albert Dedden, beeldend kunstenaar in het Havenkwartier, heeft een duidelijke visie op zijn werk, de stad en de nabije

Nadere informatie

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Helder &Wijzer Mijn opdrachten In een kort, blended programma In het kort Voor wie docenten/trainers die blended opdrachten willen leren ontwerpen en ontwikkelen

Nadere informatie

1. De Vereniging - in - Context- Scan... 2. 2. Wijk-enquête... 3. 3. De Issue-scan en Stakeholder-Krachtenanalyse... 4. 4. Talentontwikkeling...

1. De Vereniging - in - Context- Scan... 2. 2. Wijk-enquête... 3. 3. De Issue-scan en Stakeholder-Krachtenanalyse... 4. 4. Talentontwikkeling... Meetinstrumenten De meetinstrumenten zijn ondersteunend aan de projecten van De Sportbank en ontwikkeld met de Erasmus Universiteit. Deze instrumenten helpen om op een gefundeerde manier te kijken naar

Nadere informatie

Beleidsplan 2012 t/m 2016

Beleidsplan 2012 t/m 2016 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Mei 2012 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Inleiding Dit beleidsplan is het resultaat van een voortgaand proces, waar we sinds twee jaar aan werken. In die periode is het volgende gebeurd.

Nadere informatie

1. Opleidingsprofiel Culturele en Maatschappelijke Vorming : CMV in veelvoud : trendstudies bij Alert en Ondernemend 2.0

1. Opleidingsprofiel Culturele en Maatschappelijke Vorming : CMV in veelvoud : trendstudies bij Alert en Ondernemend 2.0 CULTUURNETWERK NEDERLAND Gezocht op trefwoord Community arts en Welzijn 7 treffers lijst: 1. Opleidingsprofiel Culturele en Maatschappelijke Vorming : CMV in veelvoud : trendstudies bij Alert en Ondernemend

Nadere informatie

Visual Storytelling Analyse van een Infographic. Het Frisia-Nederland conflict

Visual Storytelling Analyse van een Infographic. Het Frisia-Nederland conflict Visual Storytelling Analyse van een Infographic Het Frisia-Nederland conflict Student: Yannick van Hierden Id-code : 1609791 E-mail : Yannickvanhierden@student.hu.nl Docent: Gerard Smit Minor: Editorial

Nadere informatie

Handleiding Cultuur Canvas

Handleiding Cultuur Canvas Handleiding Cultuur Canvas Je hebt een idee voor Tilburg, voor cultuur in het publieke domein en je weet waarschijnlijk ook wat je het wilt realiseren. Weet je ook of je plan kansrijk is? En wat je kunt

Nadere informatie

een onderzoek naar nieuwe vormen van saamhorigheid.

een onderzoek naar nieuwe vormen van saamhorigheid. een onderzoek naar nieuwe vormen van saamhorigheid. Willemieke van den Brink (echter ontwerp) en Anne Marth Kuilder (Ministerie van Onverwachte Zaken) Over het onderzoek Jouw zorg is mij een zorg is een

Nadere informatie

Een eigenzinnig instituut in Nederland

Een eigenzinnig instituut in Nederland Een eigenzinnig instituut in Nederland Van hoge kunst tot populaire onderwerpen Het iconische gebouw is in 1992 ontworpen door Nederlands beroemdste architect Rem Koolhaas als een Palais des Festivals

Nadere informatie

Jeroen Dusseldorp 17-12-2013

Jeroen Dusseldorp 17-12-2013 Groeidocument trainingen blok 2 Jeroen Dusseldorp 17-12-2013 Inleiding Voor u ligt mijn groeidocument van de trainingen die zijn gegeven in blok 2 van de minor Consultancy. Om een succesvolle consultant

Nadere informatie

R u i m t e l i j k Bewogen

R u i m t e l i j k Bewogen R u i m t e l i j k Bewogen Fascinatie Een ruimte is als een partner die ons uitdaagt tot actie, ons stimuleert tot dromen, ons in- spireert tot gedachten, gevoelens bij ons oproept, herinneringen naar

Nadere informatie

Stappenplan crowdfunding

Stappenplan crowdfunding Stappenplan crowdfunding Voordat je het crowdfundingsproject online zet, is het handig om over bepaalde aspecten na te denken. Denk bijvoorbeeld aan de presentatie van het project, het doelbedrag en de

Nadere informatie

Karin de Galan. Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach.

Karin de Galan. Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach. Karin de Galan Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach. Ze heeft zich gespecialiseerd in het trainen van trainers en richtte in 2007 de galan school voor training op. Eerder werkte ze als

Nadere informatie

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Competentieprofiel Instituut voor Interactieve Media Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Aangepast in maart 2009 Inleiding De opleiding Interactieve Media

Nadere informatie

NEDERLAND WORDT ANDERS LEARNING FROM LOWLANDS

NEDERLAND WORDT ANDERS LEARNING FROM LOWLANDS NEDERLAND WORDT ANDERS LEARNING FROM LOWLANDS LEARNING FROM LOWLANDS Dank voor je interesse in Learning from Lowlands. In dit document vind je meer informatie over de Expeditie; waarom we het organiseren,

Nadere informatie

Leergang Transformatief Leiderschap

Leergang Transformatief Leiderschap feedback geven living labs advie processen/bijeenkomsten transformatief leiderschap coach perso Leergang Transformatief Leiderschap Anderen bewegen begint bij jezelf Succesvol mensen en organisaties in

Nadere informatie

Veranderen als avontuurlijke tocht. PBLQ Jaap Boonstra 25 november 2013

Veranderen als avontuurlijke tocht. PBLQ Jaap Boonstra 25 november 2013 Veranderen als avontuurlijke tocht PBLQ Jaap Boonstra 25 november 2013 Opbouw Veranderen als avontuurlijke tocht Wat is er gaande in de wereld om ons heen Zijnswaarde en publieke waarde PBLQ Professionele

Nadere informatie

TIJDELIJKE KUNST IN NIJMEGEN IIUSEUMZONE: 'UlTKUKKOiMiJM' FLORENTIJN HOFMAN BIJLAGE

TIJDELIJKE KUNST IN NIJMEGEN IIUSEUMZONE: 'UlTKUKKOiMiJM' FLORENTIJN HOFMAN BIJLAGE TIJDELIJKE KUNST IN NIJMEGEN IIUSEUMZONE: 'UlTKUKKOiMiJM' FLORENTIJN HOFMAN BIJLAGE MUSEUMZONE In het door de Raad vastgestelde beleidsplan INBeelden (kunstopdrachtenbeleld 2008-2010) zljn tijdelijke kunstwerken

Nadere informatie

Van glasfusion tot streetdance in Deventer. Wiebren Buma over de Leeuwenkuil, Lowlands, sexy blokfluitles en Deventer als culturele stad.

Van glasfusion tot streetdance in Deventer. Wiebren Buma over de Leeuwenkuil, Lowlands, sexy blokfluitles en Deventer als culturele stad. Van glasfusion tot streetdance in Deventer Wiebren Buma over de Leeuwenkuil, Lowlands, sexy blokfluitles en Deventer als culturele stad. Wie in Deventer iets wil leren op het gebied van kunst, kan niet

Nadere informatie

De DOELSTELLING van de kunstbv-opdrachten & De BEOORDELING:

De DOELSTELLING van de kunstbv-opdrachten & De BEOORDELING: beeldende vorming De DOELSTELLING van de -opdrachten & De BEOORDELING: Doelstellingen van de opdrachten. Leren: Thematisch + procesmatig te werken Bestuderen van het thema: met een open houding Verzamelen

Nadere informatie

Teamtrainingen & ouderavond

Teamtrainingen & ouderavond Teamtrainingen & ouderavond Een teamtraining is een bijeenkomst van 1,5 tot 2 uur voor een heel schoolteam. Op actieve en enthousiasmerende wijze verdiep je je samen in een onderwerp. Er zijn verschillende

Nadere informatie

------------------------------ Een overzicht van alle eisen en wensen is onderaan dit document te vinden ------------------------------

------------------------------ Een overzicht van alle eisen en wensen is onderaan dit document te vinden ------------------------------ Notulen VPRO briefing :: 23-09-2004 _ 13.30u 15.00u :: MultiVilla Aanwezig: Namens de HKU: Joost Burger, Joost Blatter, Merijn Vogelsang, Nick van Loo, Martijn Reintjes, Dudu Puetes, Paul Keurentjes Namens

Nadere informatie

Van de redactie. Namens de redactie Jacqueline van der Maten

Van de redactie. Namens de redactie Jacqueline van der Maten Van de redactie Wat wonen we toch in een prachtige wijk! Ja, zult u zeggen, dat weten we wel. Maar je kijkt toch anders naar je wijk wanneer een buitenstaander, die hier nooit eerder geweest is, dat zegt.

Nadere informatie

kunstliefde Utrechtse kunst &beeldende kunst ruimte voor Aanvulling en reactie op de Cultuurnota Gemeente Utrecht 2013-2016

kunstliefde Utrechtse kunst &beeldende kunst ruimte voor Aanvulling en reactie op de Cultuurnota Gemeente Utrecht 2013-2016 kunstliefde ruimte voor &beeldende kunst Utrechtse kunst Aanvulling en reactie op de Cultuurnota Gemeente Utrecht 2013-2016 Voorwoord; In de cultuurnota 2013-2016 geeft de commissie in haar advies aan

Nadere informatie

Hartelijk welkom bij de tentoonstelling ArtOverijssel. Een nieuwe. expositie is altijd een feestelijke gelegenheid.

Hartelijk welkom bij de tentoonstelling ArtOverijssel. Een nieuwe. expositie is altijd een feestelijke gelegenheid. Dames en heren, Hartelijk welkom bij de tentoonstelling ArtOverijssel. Een nieuwe expositie is altijd een feestelijke gelegenheid. Helemaal als het getoonde werk zo divers en kwalitatief hoogstaand is

Nadere informatie

Annelies Knoppers Hoogleraar pedagogiek en didactiek van sport en lichamelijke opvoeding Universiteit Utrecht

Annelies Knoppers Hoogleraar pedagogiek en didactiek van sport en lichamelijke opvoeding Universiteit Utrecht Annelies Knoppers Hoogleraar pedagogiek en didactiek van sport en lichamelijke opvoeding Universiteit Utrecht Vragen stellen bij schijnbare vanzelfsprekendheden is een basisvoorwaarde voor wetenschappelijk

Nadere informatie

MEIKE GOOYER. aandachtspunten wat is goed, waar kun je aan werken. Student zelfreflectie

MEIKE GOOYER. aandachtspunten wat is goed, waar kun je aan werken. Student zelfreflectie Minor Interdisciplinaire Projecten 2013/14 beoordeling: semester 2, productie Mundial of Etern datum: 30.06.2014 docent/beoordelaar: de Lange, van Loon, Prins, Jan Grolleman MEIKE GOOYER gebied Idee aandachtspunten

Nadere informatie

Eigen en WIJze buurten

Eigen en WIJze buurten Eigen en WIJze buurten Swingen met de kracht en kennis van de wijk. Van en Voor wijkbewoners. Marjanne van Ginneken Community en netwerk leider van Makers en Doeners Grote Beer 980, 3067 MB Rotterdam,

Nadere informatie

Toetsplan Masteropleiding Midden-Oosten Studies

Toetsplan Masteropleiding Midden-Oosten Studies Toetsplan Masteropleiding Studies 2017-2018 JAAR 1 semester 1 Blok 1 Blok 2 vaktitel vakcode week 1-7 colleges week 8/9/10 (her)toetsing week 11-17 colleges week 18/19/20 (her)toetsing Conflicten in het

Nadere informatie

We doen hetzelfde werk, alleen jij mag fouten maken. Tekst: Rieke Veurink - Foto s Kees Winkelman

We doen hetzelfde werk, alleen jij mag fouten maken. Tekst: Rieke Veurink - Foto s Kees Winkelman We doen hetzelfde werk, alleen jij mag fouten maken Tekst: Rieke Veurink - Foto s Kees Winkelman Wie is de beste stagegemeente van het jaar? Kenniscentrum ECABO organiseert hierover elk jaar samen met

Nadere informatie

Toelating en selectie Selectiecriteria Elke afstudeerrichting hanteert bij de selectie de volgende concrete criteria:

Toelating en selectie Selectiecriteria Elke afstudeerrichting hanteert bij de selectie de volgende concrete criteria: Toelating en selectie Selectiecriteria Elke afstudeerrichting hanteert bij de selectie de volgende concrete criteria: Regie Documentaire Weet in een door de student zelf gemaakte film al basaal te boeien

Nadere informatie

Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen

Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen Het succesvol doorvoeren van organisatieverandering vraagt nogal wat. De uitdaging is om de beoogde verandering werkbaar te maken en te borgen

Nadere informatie

Werken als productvormgever

Werken als productvormgever 08764 product Design 05-03-2009 08:23 Pagina 1 werkproces 1 1 2 3 4 5 6 Werken als productvormgever Product Design Wat laat je zien? Je brengt creatieve ideeën en technische mogelijkheden bij elkaar Je

Nadere informatie

Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële

Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële uitingen. Als startend ondernemer is alles nieuw. De boekhouding,

Nadere informatie

LEREN IN EEN COMMUNITY OF PRACTICE

LEREN IN EEN COMMUNITY OF PRACTICE LEREN IN EEN COMMUNITY OF PRACTICE Annemarie Waal & Greet Gevers Hogeschool van Amsterdam, Opleiding tot Oefentherapeut m.h.gevers@hva.nl a.p.waal@hva.nl Uitnodiging tot het kiezen van een plaatje Als

Nadere informatie

Van: Werkgroep Beroepsprofiel Bachelor of Engineering. Betreft: Evaluatie Bachelorprofiel Engineering met de techniekhogescholen

Van: Werkgroep Beroepsprofiel Bachelor of Engineering. Betreft: Evaluatie Bachelorprofiel Engineering met de techniekhogescholen Van: Werkgroep Beroepsprofiel Bachelor of Engineering Betreft: Evaluatie Bachelorprofiel Engineering met de techniekhogescholen Den Haag, 24 juni 2011 Beste Collega, Het landelijke beroepsprofiel Bachelor

Nadere informatie

DE SCHOOL BINNENSTEBUITEN

DE SCHOOL BINNENSTEBUITEN DE SCHOOL BINNENSTEBUITEN vrijdag 2 november 2012 van 09:00 tot 13:00 uur, LIFE College, Schiedam De leefwerelden van jongeren binnen en buiten de school komen steeds verder uit elkaar te liggen, vooral

Nadere informatie

Inspireren, Leren & Werken. Werken aan een nieuwe werkwijze

Inspireren, Leren & Werken. Werken aan een nieuwe werkwijze Inspireren, Leren & Werken Werken aan een nieuwe werkwijze WIE, WAT, WAAR? BOOTCAMP JEUGDWERK 2014 BLZ 4 DAG 4 DONDERDAG 4 SEPTEMBER BLZ 8 DAG 1 MAANDAG 1 SEPTEMBER BLZ 5 DAG 5 VRIJDAG 5 SEPTEMBER BLZ

Nadere informatie

De kunst van samen vernieuwen

De kunst van samen vernieuwen De kunst van samen vernieuwen Cultuuragenda gemeente Zutphen 2016 Kunst, cultuur en erfgoed geven kleur aan Zutphen. Ze zorgen voor een leefbare en dynamische samenleving, sociale en economische vitaliteit

Nadere informatie

Leiderschapsrollen Uitgelicht

Leiderschapsrollen Uitgelicht Leiderschapsrollen Uitgelicht Waarom wil je als organisatie een verandering van onderop laten ontstaan De huidige organisatievorm - doorgaans hiërarchisch - voldoet niet meer Om gebruik te maken van de

Nadere informatie

NTERVIEW. In Bedrijf.Bite Coaching, loopbaan & studiekeuze. Doen waar je goed in bent

NTERVIEW. In Bedrijf.Bite Coaching, loopbaan & studiekeuze. Doen waar je goed in bent NTERVIEW In Bedrijf.Bite Coaching, loopbaan & studiekeuze Doen waar je goed in bent Ieder mens moet regelmatig keuzes maken. Dat begint al met de keuze voor een bepaalde school, een studie of een opleiding.

Nadere informatie

Jan de Laat OVERSTAG

Jan de Laat OVERSTAG Jan de Laat VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen van teksten

Nadere informatie

Groot in kleinschalig werken

Groot in kleinschalig werken Groot in kleinschalig werken Groter worden omdat je kleinschalig wilt werken. Deze schijnbare tegenstelling ligt aan de basis van de fusie van KVV en NZR. Bestuurders Ids Thepass en Marc Scholten blikken

Nadere informatie

26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld.

26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld. Resultaat Vragenlijst: Waarom doe je mee met de lokale energiecoöperatie? 26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld. 1. Ik ben op de volgende manier betrokken bij de lokale

Nadere informatie

World Design Event. Oktober Tim Vermeulen September 2016

World Design Event. Oktober Tim Vermeulen September 2016 World Design Event Oktober 2017 Tim Vermeulen September 2016 2 3 Waar begon het ook alweer? - Bidbook Culturele Hoofdstad. - Vraag van Gemeente Eindhoven aan Dutch Design Foundation om hiertoe een voorstel

Nadere informatie

Reflectiespiraal: beeldende vakken

Reflectiespiraal: beeldende vakken Reflectiespiraal: beeldende vakken 1 (5) vooraf welke culturele activiteit? 1.1 (5.1) Aan welke culturele activiteit ga je deelnemen? museum / galerie - collectie - thema / beeldende discipline - kunstenaarsgroep

Nadere informatie

Voorbeeld antwoordblad Logische niveaus

Voorbeeld antwoordblad Logische niveaus Voorbeeld antwoordblad Logische niveaus Datum: 10 november 2016 We doorlopen de stappen in twee richtingen. Eerst van buiten naar binnen en daarna omgekeerd, van binnen naar buiten. Gebruik zowel je hoofd

Nadere informatie

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Werken in driehoeken is een wijze van samenwerking die in elke organisatie, projectteam en netwerk mogelijk is. Het maakt dat we kunnen werken vanuit een heldere

Nadere informatie

Sabeth van der Voort GAR1B 30/01/2015. Research Docent: Harald Warmelink observatie creatieve mindset HER

Sabeth van der Voort GAR1B 30/01/2015. Research Docent: Harald Warmelink observatie creatieve mindset HER Sabeth van der Voort GAR1B 30/01/2015 Research Docent: Harald Warmelink observatie creatieve mindset HER Inleiding Definitie van een ritueel De meeste rituelen die ik ben tegengekomen hadden veel te maken

Nadere informatie

Concours: talenten voortgezet onderwijs

Concours: talenten voortgezet onderwijs Concours: talenten voortgezet onderwijs Concours: uitnodiging Beste docenten, schoolleiders, Namens Kunstencentrum Kadmium willen wij via u uw leerlingen uitnodigen om mee te doen aan het project Concours,

Nadere informatie

Speech Thom de Graaf opening symposium Kunstonderwijs en. Dank aan de Amsterdamse hogeschool voor de Kunsten die vandaag onze

Speech Thom de Graaf opening symposium Kunstonderwijs en. Dank aan de Amsterdamse hogeschool voor de Kunsten die vandaag onze Speech Thom de Graaf opening symposium Kunstonderwijs en Kunstonderzoek op 6 oktober 2016 Dames en heren, Dank aan de Amsterdamse hogeschool voor de Kunsten die vandaag onze gastheer is. De AHK leidt studenten

Nadere informatie

Oasis Training, april 2014 Trainingsprogramma

Oasis Training, april 2014 Trainingsprogramma O Oasis Training, april 2014 De Oasisgame, een unieke manier om samen met bewoners, andere professionals en vrijwilligers aan de slag te gaan in een wijk. Het doel van een Oasis game is het realiseren

Nadere informatie

BINK 36 RUIMTE TONEN: ENTREE

BINK 36 RUIMTE TONEN: ENTREE BINK 36 BINK 36 RUIMTE TONEN: ENTREE BINK 36 RUIMTE TONEN: GANG BINK 36 RUIMTE TONEN: BINK 36 VESTIA EN JOHAN DE WITT SCHOLENGROEP PRESENTEREN: MEDIA OPEN/INSPIREREND GALERIERUIMTES/PRESENTATIES INDUSTRIEEL/WERKEN

Nadere informatie

Junior Wmo-professionals met open blik

Junior Wmo-professionals met open blik Kennis van de Overheid Junior Wmo-professionals met open blik Talentprogramma voor jonge professionals Investeer in de toekomst van uw afdeling Junior talenten kunnen een bijzondere rol spelen bij de transformatie

Nadere informatie

Mijn manier Onze wereld uitgedaagd. Welke rol speelt de ondernemer? - Bilderbergconferentie 2016

Mijn manier Onze wereld uitgedaagd. Welke rol speelt de ondernemer? - Bilderbergconferentie 2016 Mijn manier Onze wereld uitgedaagd. Welke rol speelt de ondernemer? - Bilderbergconferentie 2016 Hasmik Matevosyan, mode-onderzoekster Mode-industrie zonder verspilling Hasmik Matevosyan (1987) studeerde

Nadere informatie

WORKSHOP LEERLIJNEN. Dag van de Cultuureducatie: workshop leerlijnen

WORKSHOP LEERLIJNEN. Dag van de Cultuureducatie: workshop leerlijnen WORKSHOP LEERLIJNEN Welkom en inleiding Wat is een leerlijn? Voorbeelden en achtergronden van leerlijnen cultuuronderwijs Leerlijnen in Flevoland: KIDD en De Culturele Haven Hoe bouw je een leerlijn? WORKSHOP

Nadere informatie

Waar of niet waar? Zuid-Korea is een eiland. Wat is de hoofdstad van Zuid-Korea? a. Seoul b. Pyongyang c. Peking. Niet waar.

Waar of niet waar? Zuid-Korea is een eiland. Wat is de hoofdstad van Zuid-Korea? a. Seoul b. Pyongyang c. Peking. Niet waar. Zuid-Korea is een eiland. Zuid-Korea is een schiereiland. Dat betekent dat er nog één zijde van Zuid-Korea verbonden is met een ander land (Noord-Korea). Wat is de hoofdstad van Zuid-Korea? a. Seoul b.

Nadere informatie

Contact: Geesje Philippi Claasje Reijers

Contact: Geesje Philippi Claasje Reijers Contact: Geesje Philippi 06 2292 3459 g.philippi@pioneering.nl Claasje Reijers 06 1645 2080 c.reijers@pioneering.nl TV 1 De kans om de bouw te vernieuwen De vele kansen in de bouwsector om te innoveren

Nadere informatie

Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten?

Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten? Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten? Deadline: 27 juni 2010 Prijzengeld: 5000,- Battle Type: (Zie voor meer informatie over de

Nadere informatie

Hoofdstuk 18 Bouwen aan organisatie met de netwerkmultiloog

Hoofdstuk 18 Bouwen aan organisatie met de netwerkmultiloog Hoofdstuk 18 Bouwen aan organisatie met de netwerkmultiloog Anne-Marie Poorthuis en Sjanneke Werkhoven De netwerkmultiloog is een methode om veel mensen in een organisatie te betrekken bij een organisatiethema

Nadere informatie

De Ronde 21-06-2011 Aanvang: 19:00

De Ronde 21-06-2011 Aanvang: 19:00 De Ronde 21-06-2011 Aanvang: 19:00 Tijd Raadzaal 1.02 Molendijkzaal 0.01 Vermeerzaal 1.03 19:00 Basisrichting Structuurvisie Amersfoort 2030 Informatie Regionaal Werkvoorzieningschap Amersfoort en omgeving:

Nadere informatie