Geacht heer/mevrouw, Met vriendelijke groet, namens de maatschappelijke organisaties, Engbert Boneschansker

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Geacht heer/mevrouw, Met vriendelijke groet, namens de maatschappelijke organisaties, Engbert Boneschansker"

Transcriptie

1 Van: Bureau beleidsonderzoek > Verzonden: vrijdag 30 mei :06 > Aan: > Onderwerp: project Versterking sociale infrastructuur Geacht heer/mevrouw, Hierbij bied ik aan de fracties van de gemeenteraad, namens een aantal maatschappelijke organisaties in Fryslân, het rapport Versterking sociale infrastructuur aan. Het eerste exemplaar van dit rapport is op 23 mei jl. aangeboden aan gedeputeerde Tineke Schokker. Uw gemeente heeft (direct of indirect) bijgedragen aan de totstandkoming ervan. Ik wil u vragen of u het rapport wilt doorzenden naar de fracties. Het rapport is digitaal ook te vinden op de website Het rapport geeft de resultaten weer van een project dat in opdracht van een aantal maatschappelijke organisaties is uitgevoerd door Bureau Beleidsonderzoek. In het project Versterking sociale infrastructuur zijn maatschappelijke organisaties in Fryslân en wat zij te bieden hebben aan gemeenten in beeld gebracht. Dat is onder meer gedaan met het oog op de grote veranderingen in het sociale domein. Directe aanleiding voor het project is (de discussie over) de afbouw van subsidies aan een aantal maatschappelijke organisaties. Dat heeft bij de organisaties geleid tot het initiatief om het aanbod voor gemeenten nader te onderzoeken en uit te werken. Met vriendelijke groet, namens de maatschappelijke organisaties, Engbert Boneschansker -- BBO

2 Versterking sociale infrastructuur Fryslân Sensoor Fryslân

3

4 Versterking sociale infrastructuur Fryslân Leeuwarden, 7 mei

5 2

6 VOORWOORD Maatschappelijke organisaties spelen onmiskenbaar een belangrijke rol in de samenleving. Via maatschappelijke organisaties zetten vrijwilligers zich in als belangenbehartiger in een patiëntenorganisatie, maatje in een maatjesproject, coach voor iemand met een beperking, hulp bij de financiële administratie, of lid van een cliënten- of Wmo-raad. Juist in tijden met grote veranderingen in het sociale domein de zogenoemde transities kan de rol van maatschappelijke organisaties van extra belang blijken. Al was het alleen maar omdat de transities gepaard gaan met efficiencyslagen bezuinigingen. Maatschappelijke organisaties kunnen als onmisbaar worden beschouwd voor een goed functionerend sociaal domein, maar wellicht ook wat onzichtbaar. In het project Versterking sociale infrastructuur zijn maatschappelijke organisaties en wat zij te bieden hebben in beeld gebracht. Dat is gedaan met een schuin oog op de grote veranderingen in het sociale domein. Er is gekeken naar gezamenlijkheid en samenwerking van maatschappelijke organisaties. Engbert Boneschansker Corien Kuiper 3

7 4

8 SAMENVATTING In het sociale domein zijn veel vrijwilligers actief. Men zou ook kunnen zeggen: het sociale domein zoals dat nu functioneert, is ondenkbaar zonder de inzet van vrijwilligers. Via maatschappelijke organisaties zetten vrijwilligers zich in als belangenbehartiger in een patiëntenorganisatie, maatje in een maatjesproject, coach voor iemand met een beperking, hulp bij de financiële administratie, of lid van een cliënten- of Wmo-raad. Maatschappelijke organisaties zijn vrijwilligersorganisaties met (vaak) een levensbeschouwelijke of ideële grondslag hebben, en vormen een verbinding een brugfunctie - tussen burgers, cliënten, patiënten aan de ene kant en de overheid en zorg- en welzijninstellingen aan de andere kant. In de nabije toekomst zullen op gemeentelijk niveau formele en informele zorg, hulp en ondersteuning, meer en meer met elkaar verweven zijn. Participatie van burgers is noodzakelijk om de gemeentelijke taken op het terrein van jeugdzorg, begeleiding, verzorging en arbeidsparticipatie goed te kunnen vervullen. Maatschappelijke organisaties kunnen gemeenten ontlasten en dienen als voelhorens voor gemeenten. Maatschappelijke organisaties zijn actief over de hele breedte van het sociale domein: zorg, welzijn, maatschappelijke opvang, re-integratie en uitkeringen, armoede en schulpdhulpverlening, jongerenwerk en jeugdzorg. Die terreinen betreffen alle beleidsterreinen waar gemeenten via verschillende wetten en transities - voor verantwoordelijk zijn en waar ook zogenoemde sociale teams (gebieds- en wijkteams) en welzijnsinstellingen op worden ingeschakeld. Kenmerkend voor maatschappelijke organisaties is een specifieke werkwijze die aanvullend is op datgene wat gemeenten, sociale teams en welzijnsinstellingen doen. Ook kenmerkend is dat het gaat om provinciale en lokale netwerken waarin verschillende partijen verbonden worden. Verder zorgen maatschappelijke organisaties voor direct contact met burgers (signalering), empowerment, preventie, kwaliteit van vrijwilligers, en innovatie in het sociale domein. Op regionaal (provinciaal) niveau hebben maatschappelijke organisaties een platformfunctie waarbij ze een vraagbaak zijn voor lokale organisaties en individuele burgers, zorgen voor samenhang tussen lokale activiteiten, en schakel zijn met landelijke netwerken en organisaties. De platformfunctie levert op lokaal, gemeentelijk niveau niet direct een product op, maar alleen indirect en vaak enigszins onzichtbaar, maar is wel van groot belang voor de (kwaliteit van) het sociale domein. Juist door de structurele, provinciale bijdrage zijn (in Fryslân) maatschappelijke organisaties in staat geweest bovenlokale activiteiten en afstemming tot stand te brengen. De indruk is dat dat heeft geleid tot een relatief hoge mate van kwaliteit en professionaliteit. Ook heeft het geleid tot sociale projecten zoals een aantal maatjesprojecten die breed in de provincie worden ingezet. Het wegvallen van de structurele, provinciale bijdrage betekent niet dat alle activiteiten van maatschappelijke organisaties ophouden. Voor een beperkt aantal organisaties geldt dat de provinciale bijdrage essentieel is voor het voortbestaan; voor andere organisaties heeft het invloed op de mate waarin en de wijze waarop activiteiten kunnen worden uitgevoerd. 5

9 De conclusie in dit project is dat gemeenten slechts gedeeltelijk activiteiten (op lokaal niveau) zullen overnemen. Op basis van een scan van de gemeentelijke transities tot nu toe, is de indruk dat gemeenten samenwerking met maatschappelijke organisaties (nog) niet als een belangrijke voorwaarde voor het inkopen van sociale arrangementen zien. Met name bovenlokale activiteiten en afstemming zullen zonder verdere maatregelen - niet of in beperkte mate kunnen worden voortgezet. Gemeenten staan voor een grote opdracht om transities door te voeren en hun verantwoordelijkheid voor het sociale domein een vorm te geven die recht doet aan sociale doelen én financiële kaders. De transities betekenen dat er meer taken zijn, minder geld beschikbaar is, en ook dat gemeenten zoeken naar een andere (gekantelde) aansturing van het sociale domein. Dit project leidt tot een aantal conclusies voor gemeenten: - de transities en kanteling leiden tot een groter beroep op burgerinitiatieven en vrijwilligers; - de verandering in aansturing van het sociale domein betreft onder meer de inzet en rol van sociale teams (gebieds- en wijkteams); naast sociale teams vormen ook maatschappelijke organisaties netwerken rond burgers; - er is behoefte aan een bredere inzet van ervaringsdeskundigheid bij burgerparticipatie in de hele gemeentelijke beleidscyclus op sociaal terrein. Een aantal maatschappelijke organisaties, die tot nu toe een structurele, financiële bijdrage van de provincie kregen, hebben aangegeven dat ze - juist nu er grote veranderingsprocessen zijn in het sociale domein - de sociale infrastructuur in Fryslân willen versterken.de maatschappelijke organisaties willen bijdragen aan een toekomstbestendige sociale infrastructuur in Fryslân, waarin formele en informele zorg, hulp en ondersteuning verweven is met de inzet van vrijwilligers, mantelzorgers en ervaringsdeskundigen, op zo n manier dat kennis en kunde behouden blijft, en gemeenten efficiënt gebruik kunnen maken van de bestaande sociale infrastructuur. Maatschappelijke organisaties doen een ontzorgpropositie richting gemeenten en provincie: de maatschappelijke organisaties zijn in grote mate in staat provincie en gemeenten te ontzorgen door de diensten die zij aanbieden in het sociale domein. De maatschappij kan niet zonder vrijwilligers, mantelzorgers, ervaringsdeskundigen, etc. Juist de maatschappelijke organisaties hebben samen een enorm kapitaal te bieden hebben in de vorm van een netwerk en infrastructuur van betrokkenen en deskundigen, en vormen daardoor samen een belangrijk deel van de fundering onder een toekomstbestendige sociale infrastructuur. De maatschappelijke organisaties bieden elk hun eigen diensten aan, afgestemd op een bepaalde doelgroep. In dit project zijn ruim 80 afzonderlijke diensten gedefinieerd en beschreven die maatschappelijke organisaties aanbieden in het sociale domein. Daarnaast voegen maatschappelijke organisaties door gezamenlijkheid een extra meerwaarde toe. De maatschappelijke organisaties zijn actief in meerdere gemeenten, en kunnen daardoor bovenlokaal informatie, ervaringen en best practices uitwisselen. De maatschappelijke organisaties hebben de opdracht om in samenwerking een gezamenlijk aanbod van diensten uit te werken en toe te passen (met concrete uitwerking in fase 2 van het project). Maatschappelijke organisaties zullen aansluiting moeten zoeken bij sociale teams. Het is zinvol om richting gemeenten een gezamenlijk gezicht te hebben. De maatschappelijke organisaties kunnen de platformfunctie nog meer in samenwerking uitvoeren en ook op die manier één aanspreekpunt vormen voor gemeenten. 6

10 INHOUD VOORWOORD 3 SAMENVATTING 5 Leeswijzer 8 A HET PROJECT 1 HET SOCIALE DOMEIN: MIENSKIP Het sociale domein Rol maatschappelijke organisaties Ontwikkelingen in het sociale domein 13 2 PROJECTOPZET EN DOEL Achtergrond en geschiedenis Aanleiding en opzet project Versterking sociale infrastructuur Doel en beoogde resultaten van het project 17 B CONTEXT EN VISIE 3 SOCIAAL BELEID GEMEENTEN Gemeentelijke taken en beleidsvelden Uitvoering: welzijnsinstellingen en gemeentelijke samenwerking Veranderingen bij gemeenten Cliëntenplatforms en burgerparticipatie 26 4 VISIE OP HET SOCIALE DOMEIN Visie op plaats binnen sociaal domein: brugfunctie Visie en streefbeeld Functies en werkwijze maatschappelijke organisaties Maatschappelijke baten 36 C VERSTERKING SOCIALE INFRASTRUCTUUR FRYSLÂN 5 AANBOD MAATSCHAPPELIJKE ORGANISATIES Samenwerking en gezamenlijke thema s Aanbod per maatschappelijke organisatie Kosten 57 6 ADVIES TOEKOMST SOCIALE INFRASTRUCTUUR Aanleiding: wegvallen subsidies Uitdaging voor gemeenten: signalering en netwerken Opdracht voor maatschappelijke organisaties: gezamenlijk aanbod 60 7

11 Leeswijzer Dit rapport bestaat uit drie delen. Deel A vormt een algemene inleiding op wat het sociale domein is (hoofdstuk 1) en wat het project Versterking sociale infrastructuur inhoudt (hoofdstuk 2). Deel B geeft de context en visie. De context voor het project wordt gevormd door de transities en andere veranderingen die in het sociale domein / vooral bij gemeenten / plaatsvinden (hoofdstuk 3). In hoofdstuk 4 staat de visie van de maatschappelijke organisaties op wat zij kunnen betekenen in het sociale domein. Deel C geeft een overzicht van het aanbod van maatschappelijke organisaties. Het gaat om de rol van maatschappelijke organisaties en de concrete diensten die zij aanbieden (hoofdstuk 5) daarbij is ook aandacht voor de gezamenlijkheid in het aanbod. Hoofdstuk 6 bevat een advies in de vorm van opdrachten voor gemeenten en voor maatschappelijke organisaties. Bij dit rapport hoort een web site - en een bijlagenrapport met het concrete aanbod (de diensten) van maatschappelijke organisaties en meer detailinformatie. 8

12 A HET PROJECT 9

13 10

14 1 HET SOCIALE DOMEIN: MIENSKIP Welke ontwikkelingen zijn er in het sociale domein? Welke rol hebben maatschappelijke organisaties daarin? Wat zijn de uitgangspunten voor het gemeentelijke beleid in het sociale domein? In dit hoofdstuk worden beknopt de hoofdlijnen van het sociale domein geschetst. 1.1 Het sociale domein Fryslân kent van oudsher een sterke sociale Sociale infrastructuur/sociaal domein infrastructuur. De sociale infrastructuur heeft alles Sociale infrastructuur of het sociale domein kan worden gedefinieerd als het geheel van te maken met de aanwezige gemeenschapszin of organisaties, voorzieningen en diensten dat tot mienskip. Dat geldt voor de steden, maar zeker voor doel heeft de samenhang tussen mensen te het platteland waar in de dorpen vaak een sterke versterken, de leefbaarheid te vergroten en de sociale cohesie is en betrokken burgers wonen. participatie in de samenleving te bevorderen. Activiteiten en betrokkenheid lopen vaak via de school, de vereniging of het dorpshuis. De verenigingsdichtheid is groot. In veel plaatsen zijn actieve sport-, muziek-, toneel- en muziekverenigingen. In tal van dorpen en steden spelen de kerken een belangrijke rol in het sociale domein. De sociale cohesie staat over het algemeen onder druk vanwege de brede maatschappelijke trend van individualisering. Ook sociaal-economische trends zoals technologische ontwikkeling en globalisering spelen een rol. Voor bepaalde groepen burgers zoals mensen met een beperking of (psychisch) kwetsbare mensen wordt het moeilijker om mee te komen met de eisen en Armoede in Nederland Het CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek) gebruikt voor het bepalen van armoede de grens van lage inkomens; het SCP (Sociaal en Cultureel Planbureau) gaat uit van een budgetcriterium (wat hebben mensen minimaal nodig). Volgens beide grenzen is de armoede in 2011, 2012 en (naar verwachting) 2013 toegenomen. dynamiek die de economische ontwikkelingen met zich mee brengen. De economische en financiële crisis heeft sinds 2009 aan de onderkant van de samenleving werkloosheid en armoede vergroot (zie kader). In het sociale domein zijn in de eerste plaats burgers actief. Zij organiseren (sociale) activiteiten, doen aan burenhulp, helpen op school, en dragen als vrijwilligers bij aan het verenigingsleven. Als mensen hulp nodig hebben, kan die in eerste instantie in de eigen omgeving worden gevonden. Het kan wel zo zijn dat mensen ondersteuning nodig hebben bij het zelf oplossen van hun problemen. Als hulp niet in de eigen omgeving gevonden kan worden en mensen niet zelfredzaam zijn, zijn er professionele hulporganisaties (welzijnsinstellingen en zorginstellingen) die hulp bieden. De overheid faciliteert de ondersteuning en hulp door middel van sociaal beleid. Dat betreft voor een deel wettelijke taken zoals de uitvoering van de Wmo, bijstand en de schuldhulpverlening (voor gemeenten) en jeugdzorg (voor de provincie). 1 (CBS/SCP, Armoedesignalement 2013, Den Haag, december 2013) 1 Wmo = Wet maatschappelijke ondersteuning. De Jeugdzorg wordt per 1 januari 2015 gedecentraliseerd naar de gemeenten. 11

15 1.2 Rol maatschappelijke organisaties Maatschappelijke organisaties zijn vrijwilligersorganisaties die - meestal op ideële of levensbeschouwelijke grondslag - sociale voorzieningen en diensten aanbieden, vaak gericht op een bepaalde doelgroep, en die deels ook als doel hebben de belangen van bepaalde doelgroepen te behartigen. In het sociale domein wordt veel gebruik gemaakt van vrijwilligers. Andersom, zijn veel mensen actief als vrijwilliger in de samenleving. Bij maatschappelijke organisaties in Fryslân zijn tienduizenden vrijwilligers actief. Bij de maatschappelijke organisaties die betrokken zijn bij het project waar dit rapport over gaat (zie hierna), zijn naar schatting zo n vrijwilligers direct of indirect actief. Met name via de kerken zijn op lokaal niveau veel mensen actief (ongeveer ). Ook bij niet-kerkelijke organisaties zijn veel vrijwilligers lokaal actief. Het kader van deze organisaties kan worden geschat op ongeveer 550 vrijwilligers. Daarmee zijn nog lang niet alle vrijwilligers in het sociale domein in beeld. De meeste maatschappelijke organisaties streven doelen na die te maken hebben met zichtbaar maken van sociale problemen, bijdragen aan (gewenst) sociaal beleid, optreden als vertegenwoordiger en versterken van een doelgroep, en bijdragen aan de kwaliteit van leven en participatie van de doelgroep. 2 De maatschappelijke organisaties vormen een verbinding tussen burgers, cliënten, patiënten aan de ene kant en de overheid en zorg- en welzijnsinstellingen aan de andere kant. Er wordt wel gesproken van de brugfunctie van maatschappelijke organisaties (zie de figuur). Maatschappelijke organisaties hebben onder meer een rol in signalering, in hulp aan burgers, en in het voorkómen dat problemen zo groot worden dat professionele hulp nodig is - preventie. (In hoofdstuk 4 en 5 wordt dieper ingegaan op de rol van maatschappelijke organisaties.) Brugfunctie maatschappelijke organisaties 2 Ffectis Rapportage betreffende Verkenning Samengaan van Maatschappelijke Organisaties in de provincie Fryslân, juni Zie ook hoofdstuk 4. 12

16 1.3 Ontwikkelingen in het sociale domein Bij gemeenten vinden zogenoemde transities plaats. Het gaat om decentralisatie van delen van de AWBZ (overheveling naar de Wmo), de nieuwe Participatiewet, en decentralisatie van de Jeugdzorg. 3 Gemeenten krijgen daarmee een (nog) belangrijke(re) uitvoerende en regierol in het sociale domein. (In hoofdstuk 3 wordt dieper ingegaan op de rol van gemeenten.) Bij de processen die nu aan de gang zijn in het sociale domein heeft men het ook over kantelen. Niet het verstrekken van voorzieningen, maar het uitgaan van de behoefte van de burger zelf (maatwerk) staat centraal. Onderdeel van de kanteling is dat vaker gebruik gemaakt wordt van vrijwilligers. Een belangrijk instrument dat door alle (Friese) gemeenten bij de kanteling wordt toegepast zijn sociale teams (gebieds- of wijkteams). In het model dat gemeenten voor ogen hebben, heeft de gemeente een faciliterende functie voor burgerinitiatieven en moet daarvoor ook ruimte zijn. Daarbovenop zal er een budget moeten zijn voor de sociale teams. Bezuinigingen vinden vooral plaats bij het aanbod van zorg- en hulporganisaties, zowel bij lichte vormen van hulp (huishoudelijke hulp, begeleiding) als bij specialistische zorg. Het idee is dat er in de nieuwe werkwijze juist meer sprake is van zelfredzaamheid. Kanteling en sociale teams Burgerinitiatieven Sociale teams Lichte ondersteuning (huishoudelijke hulp, begeleiding) Specialistische hulp Zelfredzaamheid Centrale rol Minder gebruik Minder gebruik De veranderingen betekenen dat er meer hulp vanuit de eigen omgeving en vanuit de lichtere vormen van ondersteuninggeorganiseerd moet worden. Daarbij kunnen maatschappelijke organisaties een rol spelen. Maatschappelijke organisatie zijn bij uitstek organisaties die dicht bij burgers staan, zelfredzaamheid versterken en kennis hebben van de behoeften van burgers. (Zie over de visie van maatschappelijke organisaties in de nieuwe gekantelde situatie hoofdstuk 4.) 3 Ook de invoering van passend onderwijs kan in dit verband worden genoemd. 13

17 14

18 2 PROJECTOPZET EN DOEL In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het project Versterking van sociale infrastructuur. Aan bod komen de achtergrond, aanleiding, opzet en het doel van het project, en de beoogde projectresultaten. 2.1 Achtergrond en geschiedenis De provincie Fryslân is direct betrokken bij het sociale domein door de financiële bijdrage aan de activiteiten van een aantal maatschappelijke organisaties. De oorsprong van die betrokkenheid ligt in ontwikkelingen in de organisatie van het welzijnsdomein. Oorspronkelijk werd het welzijnsdomein in Nederland aangestuurd door het Rijk. Met de Welzijnswet uit 1994 vond er decentralisatie plaats. De bekostiging van het welzijnswerk liep vanaf toen via het provincie- en gemeentefonds. In die periode is vaak ook de relatie tussen provincie en maatschappelijke organisaties ontstaan (zie voor een voorbeeld het kader). Voorbeeld Zorgbelang Eind jaren 80 ontstonden uit initiatieven van lokale en regionale patiëntengroepen Regionale Patiënten/Consumenten Platforms om voorlichting, klachtenopvang en belangenbehartiging te verbeteren. De landelijke overheid stelde vanaf 1990 subsidie beschikbaar om dergelijke platforms in alle regio s op te zetten. Enkele jaren later namen de provincies deze taak en de daarbij horende gelden van het Rijk over (decentralisatie). In Fryslân heette deze organisatie aanvankelijk Patiënten- en Consumenten Platform Fryslân (PCPF), en nu Zorgbelang. De provincie is nog steeds financieel betrokken bij Zorgbelang. In 2007 is de Wmo ingevoerd. Volgens de Wmo zijn de provincies verantwoordelijk voor het zogenoemde steunfunctiewerk, en de gemeenten voor de uitvoering van beleid op negen zogenoemde prestatievelden. Op basis van de uitkomsten van de commissie- Lodders (2008) is tussen Rijk en provincies afgesproken dat de provincies zich in beginsel concentreren op het ruimtelijk-economisch domein en cultuur. 4 Vooral de gemeenten zijn in die visie verantwoordelijk voor (uitvoering van) het beleid in het sociale domein. Op sociaal gebied is er nog wel een provinciale taak in het signaleren en agenderen van vraagstukken en tekortkomingen. Prestatievelden Wmo 1. De leefbaarheid en sociale samenhang in dorpen, wijken en buurten bevorderen. 2. Jeugdigen met problemen met opgroeien en ouders met problemen met opvoeden preventief ondersteunen. 3. Informatie, advies en cliëntondersteuning geven. 4. Mantelzorgers en vrijwilligers ondersteunen. 5. Bevorderen dat mensen met een beperking of een chronisch psychisch probleem en mensen met een psychosociaal probleem deelnemen aan het maatschappelijk verkeer en zelfstandig functioneren. 6. Mensen met een beperking of een chronisch psychisch probleem en mensen met een psychosociaal probleem voorzieningen verlenen om hun zelfstandig functioneren of hun deelname aan het maatschappelijke verkeer te behouden. 7. Maatschappelijke opvang bieden, waaronder vrouwenopvang. 8. Openbare geestelijke gezondheidszorg bevorderen, met uitzondering van psychosociale hulp bij rampen. 9. Verslavingsbeleid bevorderen. 4 Gemengde Commissie Decentralisatievoorstellen Provincies onder voorzitterschap van mevrouw Lodders- Elferich. 15

19 De provincie Fryslân is conform deze verdeling verantwoordelijk voor de steunfuncties (Partoer en Doarpswurk). 5 Daarnaast is er tot nu toe een eigen autonoom sociaal beleid. Dat beleid houdt onder meer agendering in; denk daarbij bijvoorbeeld aan het opstellen van een Sociaal Rapport of de bijdrage van de provincie aan een initiatief als FriesLab. 6 Verder bestaat het sociale beleid van de provincie Fryslân uit de financiële bijdragen voor activiteiten van een aantal maatschappelijke organisaties. In het voorjaar van 2009 besloten de Provinciale Staten van Fryslân zich te bezinnen op de rol en kerntaken van de provincie Fryslân. Eind 2012 hebben Provinciale Staten van de provincie Fryslân keuzes gemaakt omtrent die 'kerntakendiscussie'. Uitgangspunt van het beleid wordt 'Lokaal, tenzij...' Daarmee is de rol van de provincie in het sociale domein niet verdwenen. Maar wel gaat de provincie de bijdragen die een aantal maatschappelijke organisaties tot nu toe kregen, afbouwen. Rol provincie Fryslân Het sociaal domein is bij de provincie niet meer geformuleerd in zelfstandig beleid maar integraal onderdeel van andere beleidsvelden. Wij erkennen dat het sociale domein vooral het domein van de gemeenten is. Wij zien onze rol dan ook vooral als aanvullend op die van de gemeenten, en de rol van het sociale beleid binnen ons beleid als aanvullend op andere beleidsterreinen. Ons besluit het sociale domein in te bedden in andere beleidsterreinen betekent dat wij de komende periode geen zelfstandig sociaal beleid met bijbehorende aparte budgetten zullen formuleren, maar de sociale component zullen inbrengen in onze formulering en uitvoering van ander beleid. (Nije enerzjy foar Fryslân, coalitieakkoord ) 2.2 Aanleiding en opzet project Versterking sociale infrastructuur Een aantal maatschappelijke organisaties, die tot nu toe een structurele, financiële bijdrage van de provincie kregen, hebben aangegeven dat ze - juist nu er grote veranderingsprocessen zijn in het sociale domein - de sociale infrastructuur in Fryslân willen versterken. Er is de afgelopen jaren een fijnmazige sociale infrastructuur opgebouwd door de maatschappelijke organisaties, door de gehele provincie en in heel veel gemeenten. Deze infrastructuur kan als basis dienen voor de kanteling en het gericht stimuleren van burgerparticipatie. Lokaal is er al veel (vrijwillige) steun en hulp aanwezig. Het gaat er nu om inzicht te geven in de reeds aanwezige sociale infrastructuur en hoe deze te benutten in het kader van de transities in het sociale domein en het stimuleren van burgerparticipatie. Daarom is het project Versterking sociale infrastructuur opgezet, dat een project is van een aantal samenwerkende maatschappelijke organisaties (zie het kader). 7 Maatschappelijke organisaties project Versterking sociale infrastructuur 1. COC Friesland 2. Hoor Friesland 3. Humanitas 4. FSU (Fries Samenwerkingsverband Uitkeringsgerechtigden) 5. LFB - door en voor mensen met een (verstandelijke) beperking 6. PKN (Protestantse Kerk Nederland) 7. Sensoor Fryslân 8. SFO (Stichting Friese Ouderenbonden) 9. Solidair Friesland 10. Tûmba 11. Zorgbelang Fryslân 5 De provincie Fryslân bekostigt de steunorganisaties Partoer en Doarpswurk. Die organisaties moeten ondersteuning bieden aan gemeenten, welzijnsorganisaties en verenigingen bij het (sociale) beleid op lokaal en regionaal niveau. Daarnaast is ook Sport Fryslân te beschouwen als een provinciale steunfunctie. 6 Het laatste Sociaal Rapport is van Frieslab is een programma waarin gemeenten, Zorgverzekeraar, VWS en provincie samenwerken gericht op ontschotting en verbeteringen inde zorg. 7 De LFB (Landelijke Federatie van Belangenverenigingen Onderling Sterk) is niet een maatschappelijke organisatie die een provinciale bijdrage krijgt. Omdat de LFB wel deelneemt in Zorgbelang en ervaring heeft 16

20 Provinciale Staten hebben benadrukt dat er wat betreft de voorgenomen wijzigingen in de opstelling van de provincie in het sociale domein, een zorgvuldige procesgang moet plaatsvinden. Het project Versterking sociale infrastructuur kan als een onderdeel van die procesgang worden beschouwd; de provincie Fryslân heeft het project gefinancierd. Het project is uitgevoerd door de maatschappelijke organisaties en daarbij ondersteund door Bureau beleidsonderzoek (BBO). Naast de organisaties die meedoen in het project, zijn er meer maatschappelijke organisaties, zoals AanZet, Leger des Heils enz. Dat deze organisaties niet meedoen in het project komt omdat ze geen financiële relatie hebben met de provincie. Het project is echter gericht op gezamenlijkheid en samenwerking óók met maatschappelijke organisaties buiten de oorspronkelijke bij het project betrokken organisaties. De resultaten van het project zijn in grote lijnen ook relevant voor deze andere maatschappelijke organisatie. 2.3 Doel en beoogde resultaten van het project Doel van het project is inzicht geven aan gemeenten en andere organisaties in het sociale domein over wat er in gemeenten aan sociale infrastructuur aanwezig is, en wat maatschappelijke organisaties te bieden hebben aan de Friese samenleving. Om de gemeenten te 'ontzorgen' wordt in het project ook gekeken naar een manier waarop de diensten van maatschappelijke organisaties georganiseerd kunnen worden, die het gemeenten makkelijk maakt om zaken met hen te doen. Het gaat om samenwerking met gemeenten, aangezien die nu verantwoordelijk zijn voor het sociale domein. (In hoofdstuk 4 wordt verder ingegaan op de visie die ten grondslag ligt aan het project.) Het project gaat niet om samenwerking gericht op kostenbesparing. Feitelijk is er niet veel efficiencywinst te halen in fusie of samenvoegen van back office activiteiten. 8 Beoogde projectresultaten Het projectresultaat omvat de volgende elementen. 1. Een overzicht van wat elke maatschappelijk organisatie te bieden heeft en wat de meerwaarde van die diensten voor gemeenten is. 2. Een web site, waarop een gebruikersvriendelijke en aanklikbare matrix verschijnt met een overzicht van diensten. 3. Een analyse van de behoefte op het sociaal domein van alle Friese gemeenten en een overzicht met welke maatschappelijke organisaties de gemeenten momenteel samenwerken in de sociale infrastructuur. 4. Een analyse van maatschappelijke organisaties die in een zelfde functie of domein actief zijn en een actieve benadering om hen uit te nodigen mee te doen in de matrix. 5. Een verkenning van samenwerkingsmogelijkheden en van een gezamenlijk aanbod van de maatschappelijke organisaties. 6. Een verkenning van de werkwijze en de consequenties van een nog te kiezen samenwerkingsverband of inkoopkanaal. met de ontwikkeling van diensten voor gemeenten is ze betrokken bij het project. Van de oorspronkelijke bij het project betrokken organisaties is VG-Belangen in het project door Zorgbelang vertegenwoordigd. Humanitas, Tûmba en Sensoor Fryslân zijn in de loop van het project betrokken. Humanitas en Tûmba namen volledig deel in het project. Gezien de specifieke achtergrond van Sensoor Fryslân Sensoor Fryslân is onderdeel van een landelijke organisatie; de uitvoering wordt gedaan door Partoer - deed die organisatie meer op afstand mee. 8 Zie Ffectis rapportage. 17

21 18

22 B CONTEXT EN VISIE 19

23 20

24 3 SOCIAAL BELEID GEMEENTEN In dit hoofdstuk worden het gemeentelijke beleid en recente ontwikkelingen daarin behandeld. Er wordt ingegaan op de taken van gemeenten en hoe die nu en in de toekomst zijn georganiseerd. Die ontwikkelingen vormen de context voor het project. 3.1 Gemeentelijke taken en beleidsvelden Voor gemeenten zijn wettelijke taken meestal bepalend voor de indeling van beleidsprogramma s en voor de interne organisatie. Gemeenten werken met programma-begrotingen, waarin een aantal programma s is opgenomen. De verschillende beleidsterreinen raken en overlappen elkaar, maar gemeenten zijn meestal wel langs de lijnen van de wettelijke taken georganiseerd. Voor het sociale domein zijn de volgende programma s relevant: - Welzijn, zorg, sociale voorzieningen/samenleving/maatschappelijke ondersteuning; - Werk en Inkomen/Participatie/Sociale Zaken - Jeugd. Gemeentelijke taken (huidige situatie) Programma* Wet Toelichting Welzijn, zorg, sociale voorzieningen Wmo AWBZ Wet publieke gezondheid De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) regelt het aanbod van sociale voorzieningen en zorg. De Wmo gaat uit van negen zogenoemde prestatievelden. Hieronder valt ook de inzet van vrijwilligers en mantelzorg. De Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten regelt de langdurige zorg voor mensen met een lichamelijke, zintuiglijke, verstandelijke of psychiatrische beperking. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de maatschappelijke opvang van daken thuislozen, crisisopvang en vrouwenopvang; ook dit loopt via de AWBZ. (De gemeente Leeuwarden is centrumgemeente voor de opvang.) Op zorggebied zijn er gemeentelijke talen vastgelegd in de Wet publieke gezondheid; de uitvoering ligt meestal bij de GGD. Werk en Inkomen Jeugd Wwb Wsw Wajong Wet gemeentelijke schuldhulpverlening Wmo Jeugdgezondheidszorg Wet op de jeugdzorg De Wet werk en bijstand (Wwb) regelt alles rond de bijstanduitkering. De Wsw is de Wet op de sociale werkplaatsen. De Wajong is de wet voor jonggehandicapten. Naast uitkeringen gaat het in deze wetten om reintegratie. De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening geeft gemeenten de taak een plan voor schuldhulpverlening op te stellen en uit te voeren. Onder de Wmo valt opvoed- en opgroeiondersteuning. Er is een Basistakenpakket jeugdgezondheidszorg volgens de Wet publieke gezondheidszorg (Wpg). De jeugdzorg is volgens de wet een provinciale taak. De Centra Jeugd en Gezin zijn geen wettelijke taak, maar worden via het Gemeentefonds bekostigd). Antidiscriminatie Wga Het Meldpunt Discriminatie en de Antidiscriminatiemonitor betreffen een wettelijke taak, die de gemeenten moet uitvoeren en die wordt vergoed door het Rijk (Wet gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen). * De programma s die vaak worden gebruikt zijn: Bestuur en Organisatie, Welzijn, zorg, sociale voorzieningen (of: Samenleving, Maatschappelijke ondersteuning), Werk en Inkomen (ook wel: Participatie of Sociale Zaken), Jeugd en Onderwijs, Openbare orde en Veiligheid, Economie en Toerisme (Stadsontwikkeling), Ruimte en Leefomgeving (of: Natuur en Milieu, Duurzaamheid, Leefbaarheid), en Vervoer en Bereikbaarheid. 21

25 Gemeenten moeten de wetten uitvoeren - maar kunnen lokaal ook eigen keuzes maken. De uitvoering van wettelijke taken zien gemeenten echter meestal als hun centrale rol. 9 De komende jaren verandert er als gevolg van de transities veel in het sociale domein. Met de transities op het terrein van jeugdzorg, AWBZ en participatie worden de wettelijke taken voor gemeenten uitgebreid. In de toekomst zal ook de gemeentelijke organisatie veranderen en meer aansluiten op de transities en de nieuwe wetgeving. 3.2 Uitvoering: welzijnsinstellingen en gemeentelijke samenwerking Gemeenten kunnen bij de uitvoering van hun sociale beleid een eigen vorm kiezen. Gemeenten experimenteren ook wel met vormen van uitvoering van sociaal beleid. Zo zijn veel gemeenten bezig met sociale teams (gebiedsteams of wijkteams). Gemeenten zijn vrij om andere organisaties in te huren en hen (een deel van) de uitvoering te laten doen. Dat kunnen ook maatschappelijke organisaties zijn. Gemeenten hebben met uitvoerende organisaties meestal een subsidierelatie. Voorheen was dat meestal een (aanbod)subsidie voor een instelling, maar tegenwoordig wordt dat steeds meer een subsidie voor specifieke producten en activiteiten men spreekt wel van vraaggerichte sturing of sturing op resultaten. Op sociaal gebied (Wmo) wordt door gemeenten vaak een welzijnsinstelling ingeschakeld. Gemeenten hebben van oudsher een lokale welzijnsinstelling die bijvoorbeeld het jongerenwerk, ouderenwerk, of sociaal opbouwwerk in de wijken doet. Tegenwoordig zijn de welzijnsinstellingen niet altijd lokaal actief maar actief in meerdere (aangrenzende) gemeenten. Naast de eigen welzijnsinstellingen zijn er aanbieders die vaak gespecialiseerde diensten in de hele provincie bieden en in meerdere gemeenten werken, zoals MEE Friesland en Maatschappelijk Werk Fryslân. Andere welzijnsorganisaties kunnen ook actief zijn, vaak op basis van projectfinanciering. Welzijnsinstellingen actief in Friese gemeenten Welzijninstelling Actief in gemeente Kearn Timpaan Welzijn Miks Welzijn Welzijn Het Bolwerk De Skûle Welzijn Caleidoscoop Welzijn Middelsee Welzijn Centraal Scala Welzijn Welzijn Schier Sociaal Cultureel Werk MOS Maatschappelijk Werk Fryslân MEE Friesland Achtkarspelen, Tytsjerksteradiel De Fryske Marren, Ferwerderadiel, Littenseradiel, Kollumerland c.a., Opsterland, Súdwest Fryslân, Weststellingwerf (Steenwijkerland) De Fryske Marren Meren Dongeredadeel, Dantumadiel Franekeradeel, Harlingen Heerenveen het Bildt, Leeuwarderadeel, Menameradiel, Ferwerderadiel, Littenseradiel Leeuwarden, Franeker, Middelseegemeenten Ooststellingwerf Schiermonnikoog Ameland Smallingerland Ameland, Achtkarspelen, Dantumadiel, Dongeradeel, Harlingen, Heerenveen, Kollumerland, Ooststellingwerf, Opsterland, Schiermonnikoog, Smallingerland, Terschelling, Tytsjerksteradiel, Vlieland, Weststellingwerf alle gemeenten 9 Dit kwam bijvoorbeeld naar voren in een onderzoek dat onder gemeenten is gehouden naar de rol die zij op het sociale domein zien. Zie BBO, Notitie Enquête sociale infrastructuur, 20 december

26 De uitvoering van het beleid op het gebied van werk en inkomen wordt meestal gedaan door een afdeling Sociale Zaken c.q. de Sociale Dienst. Vaak is daar ook een deel van (de inkoop van) de Wmo ondergebracht. Rond jeugdzorg krijgen gemeenten er taken bij, die deels door bestaande organisaties zullen worden uitgevoerd, zoals de (gemeentelijke) CJG s, Jeugdhulp, enz. De meeste gemeenten werken bij de uitvoering van het sociale beleid samen in een regionaal verband. Zo werkend veel gemeenten voor wat betreft de taken van de Sociale Dienst intergemeentelijk samen. In een aantal gevallen is daar een afzonderlijke organisatie voor opgezet via een zogenoemde gemeenschappelijke regeling. Dat is bijvoorbeeld het geval bij de Dienst SoZaWe Noardwest Fryslân die voor acht gemeenten onder andere de Wwb en de Wmo uitvoert. 10 In andere gevallen betreft het inhuur van diensten (gezamenlijke inkoop, back office) bij een andere gemeente. In bijvoorbeeld noordoost Fryslân hebben de gemeenten Dantumadeel en Dongeradeel één gemeenschappelijke Sociale Dienst, waar andere gemeenten diensten van afnemen. 11 Samenwerkingsregio s gemeenten (sociale zaken en inkoop Wmo) 3.3 Veranderingen bij gemeenten Decentralisatie, transitie en participatie Het kabinet staat een participatiesamenleving voor. Dat past in een bredere trend waarin zelfredzaamheid en het oplossen van problemen in eigen kring veel nadruk krijgen. De rol van de publieke (overheids)voorzieningen wordt minder groot. Dat betekent ook dat er een groter beroep wordt gedaan op informele zorg naast formele 10 Het Bildt, Ferwerderadiel, Franekeradeel, Harlingen, Leeuwarderadeel, Menameradiel, Terschelling en Vlieland. Ferwerderadiel gaat voor de Wmo-taken over naar de NOFA-gemeenten (noordoost Fryslân). 11 Dantumadeel, Dongeradeel, Ferwerderadiel en Kollumerland c.a. Ook Ameland en Schiermonnikoog kopen diensten bij de sociale dienst van Dantumadeel in. 23

27 zorg, bijvoorbeeld door de inzet van vrijwilligers en mantelzorg. Het beleid op het sociale domein wordt meer op deze uitgangspunten gebaseerd. Er vinden decentralisaties plaats naar gemeenten de zogenoemde transities. Gemeenten krijgen daarmee een belangrijke uitvoerende en regierol in het sociale domein. Gemeenten nemen de uitgangspunten van de participatiesamenleving zelfredzaamheid daarbij over. Decentralisatie AWBZ/nieuwe Wmo Per 1 januari 2015 wordt de nieuwe wet Wmo van kracht. Voor gemeenten betekent dit dat zij vanaf dat moment ook verantwoordelijk zijn voor de begeleiding, het beschermd wonen en de middelen voor inkomens- en cliëntenondersteuning. Dit zijn taken die nu nog in de AWBZ zitten, maar overgaan naar de Wmo en dus naar gemeenten. 12 Participatie De meeste gemeenten doelen bij het begrip participatie op het terrein Werk en Inkomen. Participatie in brede zin meedoen in de samenleving wordt daarnaast vaak als algemeen beleidsuitgangspunt genoemd, en slaat dan bijvoorbeeld op beleidsterreinen als zorg en welzijn. Participatiewet In 1 januari 2015 wordt de huidige Wwb omgezet naar de Participatiewet. De toegang tot de Wajong wordt aangescherpt. Daarnaast wordt de Wsw gesloten voor nieuwe instroom. Voor gemeenten betekent dit een forse toename van mensen die een beroep doen op gemeentelijke ondersteuning. Decentralisatie Jeugdzorg In het nieuwe jeugdstelsel, dat per 1 januari 2015 van kracht wordt, krijgen de gemeenten de verantwoordelijkheid voor alle vormen van jeugdhulp de brede jeugdzorg. Voor gemeenten betekent dit dat zij een jeugdhulpplicht krijgen en in een beleidsplan en verordening moeten vaststellen wat het voorzieningenniveau is en hoe de toegang tot en de besluitvorming over de verschillende vormen van jeugdhulp geregeld is. De veronderstelling achter deze verschuivingen is steeds dat gemeenten goed in staat zijn maatwerk te leveren: zij staan als overheidslaag het dichtst bij de burger en kunnen het beste bepalen waar behoefte aan is. Als meer taken op gemeentelijk niveau liggen, is het idee dat er ook meer samenhang kan ontstaan. Daardoor is de verwachting kan de uitvoering ook efficiënter. De transities gaan gepaard met lagere budgetten, en zijn in die zin dus ook bezuinigingen. Passend onderwijs Naast deze drie decentralisaties is er nog een vierde belangrijke verandering die raakt aan het sociale domein, namelijk de invoering van (de Wet) passend onderwijs (per 1 augustus 2014). Passend onderwijs is er op gericht meer kinderen die nu onder cluster 3 en 4 vallen een plek binnen het reguliere onderwijs te geven. De school waar een kind is aangemeld, is verplicht om eerst te kijken of het kind extra ondersteuning in de klas kan krijgen. Kan de school zelf geen passende onderwijsplek bieden, dan wordt gekeken naar een andere reguliere school binnen een regionaal samenwerkingsverband van scholen die de juiste ondersteuning kan bieden, of een plek in het (v)so (voortgezet) speciaal onderwijs. Cluster 3 is het onderwijs aan kinderen met een verstandelijke, lichamelijke of meervoudige handicap en voor langdurig zieke kinderen. Cluster 4 is het onderwijs voor kinderen met ernstige gedrags- of psychiatrische stoornissen. Voor cluster 1 (leerlingen met een visuele beperking) en cluster 2 (leerlingen met een auditieve beperking en leerlingen met ernstige spraak/taalmoeilijkheden) gaat een landelijke systematiek gelden. 12 Het AWBZ-onderdeel Persoonlijke verzorging zou eerst ook naar gemeenten gaan, maar gaat nu volgens de plannen naar de zorgverzekeraars. 24

28 Kanteling en sociale teams Bij de processen die nu aan de gang zijn in het sociale domein heeft men het wel over kantelen. Dat staat voor in gesprek gaan met de burger om, uitgaande van de eigen mogelijkheden, te komen tot ondersteuning die bijdraagt aan kunnen blijven meedoen in de samenleving. Niet het verstrekken van voorzieningen, maar het uitgaan van de behoefte van de burger (maatwerk) staat centraal. 13 Individuele voorzieningen worden pas verstrekt als er geen andere oplossingen zijn. 14 Onderdeel van de kanteling is dat de ondersteuning vaker gevonden moet worden in de wijk, dichtbij huis en met vrijwilligers. Een belangrijk instrument dat door alle (Friese) gemeenten wordt toegepast zijn sociale teams (gebieds- of wijkteams). 15 De sociale teams moeten zorgen voor het signaleren van problemen en voor vormen van laagdrempelige ondersteuning die niet door hulp- en zorgorganisaties gegeven wordt. De kanteling houdt ook in dat een samenhangende aanpak wordt gezocht waarbij de schotten tussen werk&inkomen, welzijn, zorg en jeugd zoveel mogelijk worden weggehaald. Door die ontschotting is betere hulp te geven, en kan zo is het idee - er efficiënter en effectiever worden gewerkt. In het model dat gemeenten voor ogen hebben, wordt een belangrijke taak toebedeeld aan de burger zelf. Als problemen en hulpvragen door de burger zelf burgerinitiatief kunnen worden opgelost, dan heeft dat de voorkeur. De sociale teams spelen daarbij een belangrijke ondersteunende rol, die er mede voor moet zorgen dat de burger minder vaak en/of minder langdurig moet aankloppen bij hulp- en zorgaanbieders. De sociale teams zijn verantwoordelijk voor het bieden van ondersteuning op maat en zo dichtbij mogelijk bij de burger. Alleen indien echt nodig kunnen sociale teams opschalen naar de specialistische ondersteuning. Dit model ook wel de verzilveringsaanpak genoemd heeft ook financiële gevolgen. In het model moet er budgettaire ruimte zijn voor burgerinitiatieven. De gemeente heeft een faciliterende functie voor burgerinitiatieven. Daarbovenop zal er een budget moeten zijn voor de sociale teams. De verwachting is dat door de werkwijze met sociale teams overlap in de uitvoering kan worden vermeden en er dus efficiënter kan worden gewerkt. De sociale teams moeten tot op zekere hoogte ook als de toegang tot de hulp functioneren. De taak van sociale teams is om het gebruik van hulp zoveel mogelijk te voorkómen. De grootste bezuiniging zal plaatsvinden bij het aanbod van zorg- en hulporganisaties. Op lichte ondersteuning zoals huishoudelijke hulp en delen van begeleiding zal door gemeenten worden gekort, wat aanbieders een prikkel geeft om de dienstverlening anders te organiseren, bijvoorbeeld met inzet van vrijwilligers. Op vormen van specialistische zorg en dienstverlening zullen gemeenten ook korten. Het motief hiervoor is dat er in de hele nieuwe werkwijze minder opschaling plaatsvindt naar de specialistische zorg. 13 Voorbeelden uit Fryslân zijn de Omtinkers (cliëntadviseurs die burgers helpen met vragen op het gebied van zorg, wonen, welzijn en dienstverlening) en Amaryllis (vernieuwend welzijnsbeleid, waarbij onder andere eigen regie en gebruik van eigen netwerk uitgangspunten zijn). 14 Dat wordt wel de zijn zogenoemde compensatieplicht genoemd. 15 Hier wordt de algemene term sociale teams gebruikt. Veel gemeenten gebruiken de term gebieds- of wijkteams. 25

29 Kanteling en sociale teams Vier niveaus van ondersteuning en hulp (Gewenste) ontwikkeling (Gewenste) financiële gevolgen Burgerinitiatieven Zelfredzaamheid Meer financiële ruimte/inzet vrijwilligers Sociale teams Centrale rol Efficiënter door ontschotting Lichte ondersteuning (zoals huishoudelijke Minder gebruik Korting/inzet vrijwilligers hulp, begeleiding) Specialistische hulp Minder gebruik Korting Aansturing: resultaatgericht en samenwerking Veel gemeenten zijn door de transities en kanteling ook bezig met een andere aansturing van zorg en welzijn. Deze moet (nog) meer resultaatgericht zijn. Voorheen kregen instellingen een (aanbod)subsidie. Met de invoering van de Wmo is een ontwikkeling ingezet gericht op sturing op basis van resultaten. Door de kanteling en de transities wordt in die ontwikkeling nog weer een verdere stap gezet. De wijze waarop dit gaat werken in de praktijk is nu nog niet geheel duidelijk, en zal pas de komende jaren duidelijk worden. De ene gemeente is hier ook al verder in dan de andere. Een tweede verandering in de aansturing is dat gemeenten veelal zoeken naar één of enkele partners in het sociale domein waarmee ze (op hoofdlijnen) resultaatgerichte afspraken kunnen maken. Veel gemeenten geven aan dat ze de voorkeur hebben voor het maken van afspraken met een consortium van samenwerkende partijen binnen het sociale domein. Voor gemeenten is tot op zekere hoogte niet meer relevant welke partij taken in het sociale domein uitvoert, als het maar goed gebeurt. Dat betekent dat zorg- en welzijnsinstellingen gezamenlijk arrangementen moeten aanbieden aan gemeenten. Onderling zullen ze nader moeten afspreken wie precies wat doet. Ook hiervoor geldt dat de wijze waarop dit gaat werken in de praktijk nu nog niet geheel duidelijk is, en pas de komende jaren ontwikkeld zal worden. Voor maatschappelijke organisaties betekent dit, dat ook zij activiteiten vanuit resultaatgerichtheid moeten aanbieden. En zij zullen samenwerking moeten zoeken met consortia van zorg- en welzijnsinstellingen en/of sociale teams waarbinnen de diensten van maatschappelijke organisaties een plaats krijgen. Op basis van een scan van de gemeentelijke transities tot nu toe, is de indruk dat gemeenten samenwerking met maatschappelijke organisaties (nog) niet als een belangrijke voorwaarde voor het inkopen van sociale arrangementen zien. 3.4 Cliëntenplatforms en burgerparticipatie Het betrekken van burgers zelf gebeurt niet alleen via sociale teams. Er zijn ook wettelijke kaders die burgerparticipatie regelen. Het idee dat de gemeente dicht bij de burger staat, wordt in het sociale domein onder andere vorm gegeven doordat gemeenten voor beleid en uitvoering gebruik moeten maken van cliëntenplatforms. Gemeenten zijn wettelijk verplicht een vorm van cliëntenparticipatie in te voeren, maar de precieze vorm is niet voorgeschreven: 26

30 Bijstand: bij de Wwb zijn gemeenten verplicht cliëntenparticipatie te regelen. Een vorm van overleg met personen die bijstand ontvangen of hun vertegenwoordigers, is verplicht; gemeenten moeten dat in een verordening regelen. 16 In de praktijk zijn dit vaak Cliëntenraden Werk en Inkomen (of Sociale Zaken, Wwb, enz.). Wmo: volgens de Wmo zijn gemeenten verplicht om burgers en organisaties te betrekken bij het Wmo-beleid en advies te vragen aan vertegenwoordigers van organisaties. De gemeente betrekt ingezetenen en relevante organisaties bij het beleid; gemeenten moeten dat in een verordening regelen. 17 Meestal wordt dit georganiseerd via een Wmo-raad. In de burgerparticipatie zal als gevolg van de transities de komende jaren waarschijnlijk ook het een en ander veranderen. De taak en invulling van raden wordt mogelijk meer integraal gericht op het hele sociale domein. Daarnaast geven gemeenten aan dat er vooral behoefte is aan cliëntenparticipatie in de vorm van ervaringsdeskundigheid. Gemeenten lijken ook meer behoefte te hebben aan ondersteuning vanuit ervaringsdeskundigen bij het gehele beleidsproces, in plaats van alleen een min of meer (achteraf) toetsende functie, zoals nu wel gebeurt. Een ander aspect dat hierbij speelt, is de schaalvergroting bij gemeenten, die de vraag oproept hoe de cliëntenparticipatie zowel op gemeentelijk als op dorps- en wijkniveau georganiseerd moet worden. Burgerparticipatie zorg Naast bijstand en Wmo zijn ook in de zorg cliëntraden. Cliënten van zorginstellingen hebben via cliëntenraden invloed op het beleid van de zorginstelling. Een cliëntenraad praat, namens de cliënt, mee over bepaalde (beleids)zaken en geeft advies. De cliëntenraad is een wettelijke verplichting voor alle zorginstellingen (Wet medezeggenschap cliënten zorginstelling). Elke zorginstelling is verplicht een cliëntenraad te hebben, die de gemeenschappelijke belangen van de cliënten behartigt; de zorgaanbieder regelt zelf de samenstelling e.d. 18 Daarnaast zijn er in de zorg patiënten-/consumentenorganisaties. Die zijn niet wettelijk geregeld, maar betreffen verenigingen of stichtingen die voor de belangen van een specifieke doelgroep opkomen. Ze zijn meestal landelijk georganiseerd, met vaak een provinciale afdeling of vertegenwoordiging. Lokale (gemeentelijke) afdelingen zijn er meestal niet. 16 Wwb, art Wmo, art Wmcz, art. 2 t/m 6 (Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen). 27

Wmo beleidsplan 2013 INLEIDING

Wmo beleidsplan 2013 INLEIDING December 2012 INLEIDING Het beleidsplan Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) 2008-2011 heeft een wettelijk bepaalde werkingsduur van vier jaren. In 2012 is besloten dit beleidsplan met één jaar te

Nadere informatie

Oan Provinsjale Steaten

Oan Provinsjale Steaten Oan Provinsjale Steaten Gearkomste : Wurklistnûmer : Beliedsprogramma : Sociaal Beleid en Zorg Ôfdieling : Kultuer & Mienskip Behanneljend amtner : Y. Visser Tastel : 5244 Registraasjenûmer : 1124275 Primêr

Nadere informatie

Perceelbeschrijving 1 Gespecialiseerde ambulante hulp

Perceelbeschrijving 1 Gespecialiseerde ambulante hulp Perceelbeschrijving 1 Gespecialiseerde ambulante hulp Samenwerkende gemeenten Friesland Achtkarspelen Ameland het Bildt Dantumadiel Dongeradeel Ferwerderadiel Franekeradeel De Friese Meren Harlingen Heerenveen

Nadere informatie

Perceelbeschrijving 4 Crisishulp en opvang

Perceelbeschrijving 4 Crisishulp en opvang Perceelbeschrijving 4 Crisishulp en opvang Samenwerkende gemeenten Friesland Achtkarspelen Ameland het Bildt Dantumadiel Dongeradeel Ferwerderadiel Franekeradeel De Friese Meren Harlingen Heerenveen Kollumerland

Nadere informatie

DECENTRALISATIES SOCIAAL DOMEIN. Raadsvoorstellen 2014

DECENTRALISATIES SOCIAAL DOMEIN. Raadsvoorstellen 2014 DECENTRALISATIES SOCIAAL DOMEIN Raadsvoorstellen 2014 Presentatie: 11-12 12-20132013 Planning raadsbesluiten Beleidskader (nieuwe Wmo en Jeugdwet): januari 2014 Transitiearrangement Zorg voor Jeugd: :

Nadere informatie

9 WMO Wet Maatschappelijke Ondersteuning

9 WMO Wet Maatschappelijke Ondersteuning Over de auteur: Wicher Pattje Wicher Pattje is oud-wethouder van de gemeente Groningen en beleidsadviseur in de sociale sector, gericht op overheden en non-profit instellingen. Voor meer informatie: www.conjunct.nl.

Nadere informatie

Transitie sociaal domein Haarlem Basisinfrastructuur, subsidies en inkoop

Transitie sociaal domein Haarlem Basisinfrastructuur, subsidies en inkoop Transitie sociaal domein Haarlem Basisinfrastructuur, s en Piet Haker Platform Netwerk Vrijwilligerswerk 13 mei 2014 2 Aanleidingen transitie Nieuwe taken voor gemeenten per 2015 Decentralisatie Awbz Decentralisatie

Nadere informatie

Decentralisatie van de AWBZ en de nieuwe Wmo: wat betekent dit voor ouderen

Decentralisatie van de AWBZ en de nieuwe Wmo: wat betekent dit voor ouderen Decentralisatie van de AWBZ en de nieuwe Wmo: wat betekent dit voor ouderen Presentatie Bijeenkomst KBO Bondsbestuur Herman Eitjes, adviseur programma Aandacht voor Iedereen Programma Aandacht voor iedereen

Nadere informatie

Rapportage 1 e half jaar 2013

Rapportage 1 e half jaar 2013 Rapportage 1 e half jaar 2013 Aanvragen 1 e half jaar 2013 Er zijn in bovenstaande periode aanvragen gedaan voor 175 mannen en 189 vrouwen, totaal 364 aanvragen. Gemiddeld over 26 weken is dat 14 aanvragen

Nadere informatie

GEMEENTE LEEUWARDERADEEL. Notitie Bestuurlijke toekomst gemeente Leeuwarderadeel Met Leeuwarden naar 2018

GEMEENTE LEEUWARDERADEEL. Notitie Bestuurlijke toekomst gemeente Leeuwarderadeel Met Leeuwarden naar 2018 GEMEENTE LEEUWARDERADEEL Notitie Bestuurlijke toekomst gemeente Leeuwarderadeel Met Leeuwarden naar 2018 Versie 1.0 28/02/2013 Inleiding: In de gemeenteraadsvergadering van 14 februari 2013 heeft de gemeenteraad

Nadere informatie

Startnotitie beleidsplan Wet maatschappelijke ondersteuning 2012-2015

Startnotitie beleidsplan Wet maatschappelijke ondersteuning 2012-2015 Startnotitie beleidsplan Wet maatschappelijke ondersteuning 2012-2015 juli 2011: sector Inwonerszaken, team Openbare Orde, Welzijn en Onderwijs 1 Inleiding Voor u ligt de startnotitie beleidsplan Wet Maatschappelijke

Nadere informatie

Perceelbeschrijving 3 Pleegzorg

Perceelbeschrijving 3 Pleegzorg Perceelbeschrijving 3 Pleegzorg Samenwerkende gemeenten Friesland Achtkarspelen Ameland het Bildt Dantumadiel Dongeradeel Ferwerderadiel Franekeradeel De Friese Meren Harlingen Heerenveen Kollumerland

Nadere informatie

Kompassie met elkaar Wmo 2015. 15 maart 2014 Jacqueline van der Bos Inge van Dommelen

Kompassie met elkaar Wmo 2015. 15 maart 2014 Jacqueline van der Bos Inge van Dommelen Kompassie met elkaar Wmo 2015 15 maart 2014 Jacqueline van der Bos Inge van Dommelen In deze presentatie 1. Hoe is het nu geregeld? 2. Hoe is het straks geregeld? De nieuwe Wmo 2015 Participatiewet Jeugdwet

Nadere informatie

postbusŵgemëeñfeňoořdëľnveldľnl- uèťheenïe NOORDENVELD

postbusŵgemëeñfeňoořdëľnveldľnl- uèťheenïe NOORDENVELD G E M E E N T E R15.00047 III N O O R D E N V E L D B E Z O E K A D R E S t Raadhuisstraat 1 9301 AA Roden P O S T A D R E S Ť Postbus 109 9300 AC Roden î W E B S I T E / E - M A I L t www.gemeentenoordenveld.nl

Nadere informatie

De Wmo en de decentralisaties

De Wmo en de decentralisaties De Wmo en de decentralisaties Presentatie Alice Makkinga Adviseur programma Aandacht voor Iedereen Inhoud Landelijk programma Aandacht voor iedereen Belangrijke maatschappelijke trends? Belangrijkste wettelijke

Nadere informatie

Welzijn nieuwe stijl. Thema-avond gemeenteraad Geldermalsen. 19 oktober 2010 Marjon Breed

Welzijn nieuwe stijl. Thema-avond gemeenteraad Geldermalsen. 19 oktober 2010 Marjon Breed Welzijn nieuwe stijl Thema-avond gemeenteraad Geldermalsen 19 oktober 2010 Marjon Breed Presentatie Welzijn nieuwe stijl Welzijn in Geldermalsen De Wmo Welzijn Actuele ontwikkelingen Welzijn nieuwe stijl

Nadere informatie

Kengetallen gemeenten Friesland

Kengetallen gemeenten Friesland Kengetallen gemeenten Friesland 2012 Afdeling Onderzoek Maart 2013 Bron: User Kengetallen Friese gemeenten 2012. Provincie Fryslân (647.214* inwoners op 1-1-2012) 1) 2012: 2998 cliënten; dit is 4,63 sonen

Nadere informatie

presentatie aan de raadscommissie Samenleving van de gemeente Brielle door Pascalevan der Wekken, interim beleidsmedewerker Jeugd op 22 mei 2013

presentatie aan de raadscommissie Samenleving van de gemeente Brielle door Pascalevan der Wekken, interim beleidsmedewerker Jeugd op 22 mei 2013 presentatie aan de raadscommissie Samenleving van de gemeente Brielle door Pascalevan der Wekken, interim beleidsmedewerker Jeugd op 22 mei 2013 Waarom decentraliiseireiri)? veranderde visie: van recht

Nadere informatie

Geschreven door MdKG dinsdag, 30 maart :38 - Laatst aangepast donderdag, 05 februari :48

Geschreven door MdKG dinsdag, 30 maart :38 - Laatst aangepast donderdag, 05 februari :48 dinsdag, 30 maart 2010 10:38 Laatst aangepast donderdag, 05 februari 2015 08:48 De Wet van 9 juli 2014, houdende regels inzake de gemeentelijke ondersteuning op het gebied van zelfredzaamheid, participatie,

Nadere informatie

Korte schets over wat de Kanteling inhoudt, samenhang met Welzijn Nieuwe Stijl Kanteling in beleid en verordening Kanteling in de uitvoering

Korte schets over wat de Kanteling inhoudt, samenhang met Welzijn Nieuwe Stijl Kanteling in beleid en verordening Kanteling in de uitvoering Checklist Kanteling binnen gemeenten Korte schets over wat de Kanteling inhoudt, samenhang met Welzijn Nieuwe Stijl Kanteling in beleid en verordening Kanteling in de uitvoering Kanteling in beleid Ja

Nadere informatie

Transitieavond Maandag 16 april 2012 19.30 uur 22.00 uur. 1.Inleiding 2.Jeugdzorg 3.AWBZ 4.WWNV

Transitieavond Maandag 16 april 2012 19.30 uur 22.00 uur. 1.Inleiding 2.Jeugdzorg 3.AWBZ 4.WWNV Transitieavond Maandag 16 april 2012 19.30 uur 22.00 uur 1.Inleiding 2.Jeugdzorg 3.AWBZ 4.WWNV Kabinet Rutte Gemeenten zijn in staat de eigen kracht en de mogelijkheden van burgers en hun sociale netwerk

Nadere informatie

Wet Maatschappelijke Ondersteuning ( Wmo) Wmo-raad Westland

Wet Maatschappelijke Ondersteuning ( Wmo) Wmo-raad Westland Wet Maatschappelijke Ondersteuning ( Wmo) Wmo-raad Westland Wmo Wie of wat is de Wmo? Wet maatschappelijke ondersteuning. Deze wet is op 1 januari 2007 ingevoerd. - Zorgt ervoor dat iedereen zo lang mogelijk

Nadere informatie

Stadskanaal: Samen met de burger Integraal beleidskader Sociaal Domein

Stadskanaal: Samen met de burger Integraal beleidskader Sociaal Domein Stadskanaal: Samen met de burger Integraal beleidskader Sociaal Domein Versie: 31 maart 2014 1. Inleiding: Wij kunnen ons in Nederland gelukkig prijzen met een van de sterkste sociale stelsels ter wereld.

Nadere informatie

Welkom. Presentatie wijkteams in de gemeente Leeuwarden en hoe zij de financiële hulpverlening hebben ingericht

Welkom. Presentatie wijkteams in de gemeente Leeuwarden en hoe zij de financiële hulpverlening hebben ingericht Welkom Presentatie wijkteams in de gemeente Leeuwarden en hoe zij de financiële hulpverlening hebben ingericht Inhoud Inrichting werkwijze wijkteams Leeuwarden Verdieping in schuldhulpverlening Verdieping

Nadere informatie

Mienskip als basis voor een vitaal Friesland een beschouwing vanuit demografische ontwikkelingen met een verbinding naar het sociale domein

Mienskip als basis voor een vitaal Friesland een beschouwing vanuit demografische ontwikkelingen met een verbinding naar het sociale domein Mienskip als basis voor een vitaal Friesland een beschouwing vanuit demografische ontwikkelingen met een verbinding naar het sociale domein Dr. Evelyn Finnema, 12 mei 2016 Werkconferentie samen werken

Nadere informatie

Kadernota Sociaal Domein. Managementsamenvatting. Kadernota Sociaal Domein. Managementsamenvatting DOEN. wat nodig is. Managementsamenvatting -

Kadernota Sociaal Domein. Managementsamenvatting. Kadernota Sociaal Domein. Managementsamenvatting DOEN. wat nodig is. Managementsamenvatting - Kadernota Sociaal Domein Managementsamenvatting Kadernota Sociaal Domein Managementsamenvatting DOEN wat nodig is Managementsamenvatting - 1 - Kadernota sociaal domein 2 Doen wat nodig is De gemeente Almere

Nadere informatie

Natuurlijk... NUTH. NUTH... Natuurlijk DE WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING (WMO)

Natuurlijk... NUTH. NUTH... Natuurlijk DE WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING (WMO) DE WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING (WMO) Natuurlijk... NUTH NUTH... Natuurlijk Gemeente Nuth - Deweverplein 1 - Postbus 22000-6360 AA Nuth - 045-5659100 - www.nuth.nl VOORWOORD wethouder J.J.C van den

Nadere informatie

Verslag basiscursus Wmo d.d. 12 april 2013 LSR in (Utrecht)

Verslag basiscursus Wmo d.d. 12 april 2013 LSR in (Utrecht) Verslag basiscursus Wmo d.d. 12 april 2013 LSR in (Utrecht) De vier cursisten, die aanwezig waren, begonnen zich aan elkaar voor te stellen onder leiding van de cursusleidster. Van de vier cursisten waren

Nadere informatie

De slimste route? Vormgeven toegang

De slimste route? Vormgeven toegang De slimste route? Vormgeven toegang Grote veranderingen in zorg en ondersteuning Taken vanuit AWBZ, Jeugdzorg, Werk en inkomen. Passend onderwijs (toegang tot onderwijs) De slimste route (voor Hengelo)

Nadere informatie

BELEIDSNOTITIE PARTICIPATIERAAD GEMEENTE VENRAY

BELEIDSNOTITIE PARTICIPATIERAAD GEMEENTE VENRAY BELEIDSNOTITIE PARTICIPATIERAAD GEMEENTE VENRAY INLEIDING Met ingang van 1 januari 2015 krijgen gemeenten een groot aantal taken overgeheveld, de zogeheten decentralisaties AWBZ-Wmo, de Jeugdwet en de

Nadere informatie

Nieuwsflits 16 Aandacht voor iedereen. Hervorming Langdurige Zorg en Zorgakkoord. 8 mei 2013

Nieuwsflits 16 Aandacht voor iedereen. Hervorming Langdurige Zorg en Zorgakkoord. 8 mei 2013 Nieuwsflits 16 Aandacht voor iedereen 8 mei 2013 Hervorming Langdurige Zorg en Zorgakkoord Eind april presenteerde staatssecretaris Van Rijn zijn plannen voor hervorming van de langdurige zorg. Daarbij

Nadere informatie

Samen voor een sociale stad

Samen voor een sociale stad Samen voor een sociale stad 2015-2018 Samen werken we aan een sociaal en leefbaar Almere waar iedereen naar vermogen meedoet 2015 Visie VMCA 2015 1 Almere in beweging We staan in Almere voor de uitdaging

Nadere informatie

Ontwikkeling banen in %

Ontwikkeling banen in % Het betreft de eerste uitkomsten van het werkgelegenheidsonderzoek 2016. Het Friese werkgelegenheidsregister maakt onderdeel uit van de stichting LISA. LISA vertegenwoordigt 20 regionale registers die

Nadere informatie

De raakvlakken in de drie decentralisaties

De raakvlakken in de drie decentralisaties De raakvlakken in de drie decentralisaties 27 maart 2014 LCR Congres 10-04-14 Programma Welkom en voorstellen Korte inleiding decentralisaties Introductie Monica, Maarten en Tess Aan de slag met participatiewiel

Nadere informatie

Sociaal domein. Decentralisatie AWBZ-Wmo. Hoofdlijnen nieuwe Wmo KIDL 27-11-2014. H. Leunessen, gem. Landgraaf 1. Wmo / Jeugzorg / Participatiewet

Sociaal domein. Decentralisatie AWBZ-Wmo. Hoofdlijnen nieuwe Wmo KIDL 27-11-2014. H. Leunessen, gem. Landgraaf 1. Wmo / Jeugzorg / Participatiewet Sociaal domein Wmo / Jeugzorg / Participatiewet Wat verandert er per 1 januari 2015? Hoofdlijnen nieuwe Wmo Wmo 2007: 1. Welzijnswet 2. Wet voorzieningen Gehandicapten 3. Hulp bij het Huishouden (HbH)

Nadere informatie

Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014

Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014 Ontwikkelprogramma armoede gemeente Leeuwarden 2014 Inleiding Uit onze gemeentelijke armoedemonitor 1 blijkt dat Leeuwarden een stad is met een relatief groot armoedeprobleem. Een probleem dat nog steeds

Nadere informatie

Foar en mei elkoar! Lokale agenda sociaal domein gemeente Menameradiel

Foar en mei elkoar! Lokale agenda sociaal domein gemeente Menameradiel Foar en mei elkoar! Lokale agenda sociaal domein gemeente Menameradiel INLEIDING Dit korte en bondige kader geeft inzicht in de uitdagingen op het lokale sociale domein voor de komende 2 jaar. De gemeente

Nadere informatie

De Wmo en de decentralisaties

De Wmo en de decentralisaties De Wmo en de decentralisaties Presentatie Alice Makkinga Adviseur programma Aandacht voor Iedereen Inhoud Landelijk programma Aandacht voor iedereen Belangrijke maatschappelijke trends? Belangrijkste wettelijke

Nadere informatie

Oude en nieuwe Wmo. ondersteuning. 2 Deze resultaatgebieden zijn: a. een huishouden te voeren; b. zich te verplaatsen in en om de woning;

Oude en nieuwe Wmo. ondersteuning. 2 Deze resultaatgebieden zijn: a. een huishouden te voeren; b. zich te verplaatsen in en om de woning; Oude en nieuwe Wmo De Tweede Kamer is akkoord met het Voorstel van wet Wmo 2015. Na behandeling in de Eerste Kamer zal dit voorstel eind 2014 de huidige Wmo gaan vervangen. Tussen de huidige Wmo en het

Nadere informatie

Stand van zaken Sociaal Domein

Stand van zaken Sociaal Domein Stand van zaken Sociaal Domein Informatieve bijeenkomst raad Afdeling Mienskip 19 mei 2014 programma Doel van de avond Achtergrond Procesgang tot heden Stand van zaken Participatiewet Stand van zaken AWBZ/WMO

Nadere informatie

Oktober Informatiebijeenkomst Inkoop Langdurige Zorg in Rotterdam

Oktober Informatiebijeenkomst Inkoop Langdurige Zorg in Rotterdam Oktober 2013 Informatiebijeenkomst Inkoop Langdurige Zorg in Rotterdam Doel informatiebijeenkomst 1. Informeren marktpartijen over inkoopplannen gemeente 2. Toetsen op uitvoerbaarheid 3. Uitnodigen om

Nadere informatie

Factsheet. Uitleg over cliëntondersteuning De cliëntenraad aan zet

Factsheet. Uitleg over cliëntondersteuning De cliëntenraad aan zet Factsheet Uitleg over cliëntondersteuning De cliëntenraad aan zet Colofon Uitgave Landelijke Cliëntenraad Postbus 95966 2509 CZ Den Haag T (070) 3499790 www.landelijkeclientenraad.nl info@lcr-suwi.nl Auteurs

Nadere informatie

De toekomst van gezondheid, zorg, wonen, opvoeden, werk en inkomen

De toekomst van gezondheid, zorg, wonen, opvoeden, werk en inkomen Inhoudsopgave Titel beleidsnota onder titel (optioneel) De toekomst van gezondheid, zorg, wonen, opvoeden, werk en inkomen Stap voor stap op weg naar een nieuwe samenleving 1 Stap voor stap naar een nieuwe

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Friesland, april 2016

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Friesland, april 2016 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Friesland, april 2016 Daling WW en meer vacatures in Friesland In april nam de WW in Friesland af tot ruim 20.500 uitkeringen. In vrijwel alle sectoren van de Friese economie daalde

Nadere informatie

Wmo-adviesraad West Maas en Waal. 24 november 2014

Wmo-adviesraad West Maas en Waal. 24 november 2014 Wmo-adviesraad West Maas en Waal 24 november 2014 1. Welkom, 2. Agenda 3. Wmo adviesraad, wat doen wij. 4. Hoe ziet de toekomst er uit? 5. Doel van vanavond. Agenda: Opening Onno Siegers Introductie avondprogramma

Nadere informatie

Andere trajecten: Andere decentralisatieopgaven en aanpalende trajecten

Andere trajecten: Andere decentralisatieopgaven en aanpalende trajecten Traject Dantumadiel Aanvragers: Gemeente Dantumadiel, Achtkarspelen, Ameland, Dongeradeel, Kollumerland, Schiermonnikoog, SW Het Bolwerk, Timpaan Welzijn, Stichting Welzijn Schiermonnikoog Adviseur: Sjoerd

Nadere informatie

De bibliotheek actief in het sociale domein. Veranderende wetten en de rol van de bibliotheek daarbij

De bibliotheek actief in het sociale domein. Veranderende wetten en de rol van de bibliotheek daarbij De bibliotheek actief in het sociale domein Veranderende wetten en de rol van de bibliotheek daarbij Programma Wetten op een rij: Wet Langdurige Zorg (Wlz) Wet Maatschappelijke Ondersteuning 2015 (Wmo

Nadere informatie

De bibliotheek actief in het sociale domein. Veranderende wetten en de rol van de bibliotheek daarbij

De bibliotheek actief in het sociale domein. Veranderende wetten en de rol van de bibliotheek daarbij De bibliotheek actief in het sociale domein Veranderende wetten en de rol van de bibliotheek daarbij Programma Wetten op een rij: Wet Langdurige Zorg (Wlz) Wet Maatschappelijke Ondersteuning 2015 (Wmo

Nadere informatie

Factsheet Veranderingen in de Zorg 2015 (AWBZ, LIZ, Zvw en Wmo):

Factsheet Veranderingen in de Zorg 2015 (AWBZ, LIZ, Zvw en Wmo): Factsheet Veranderingen in de Zorg 2015 (AWBZ, LIZ, Zvw en Wmo): Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ): Collectieve Volksverzekering voor ziektekostenrisico s, waarvoor je je niet individueel kunt

Nadere informatie

Bestuursopdracht beleidsplan zorg voor jeugd (2015-2019)

Bestuursopdracht beleidsplan zorg voor jeugd (2015-2019) Bestuursopdracht beleidsplan zorg voor jeugd (2015-2019) Heerenveen, juli 2013 Bestuursopdracht beleidsplan Zorg voor jeugd gemeente Heerenveen 1.Aanleiding De zorg voor de jeugd valt vanaf 2015 onder

Nadere informatie

Een hoop nieuwe verantwoordelijkheden. Decentralisaties in het Sociaal Maatschappelijk Domein

Een hoop nieuwe verantwoordelijkheden. Decentralisaties in het Sociaal Maatschappelijk Domein Louis Litjens - Projectdirecteur Ramon Testroote - Wethouder Louis Louis Litjens Ramon Testroote - Wethouder Ramon Testroote Litjens - Projectdirecteur Projectdirecteur Wethouder Een hoop nieuwe verantwoordelijkheden

Nadere informatie

Bijlage 3: Overzicht ontwikkelingen

Bijlage 3: Overzicht ontwikkelingen Bijlage 3: Overzicht ontwikkelingen De Wmo heeft de afgelopen jaren een flinke ontwikkeling doorgemaakt. De eerste jaren bestonden uit het neerzetten van goede structuren voor hulp en ondersteuning. De

Nadere informatie

De weg van Wmo naar sociaal domein. Minisymposium Borger 27 oktober 2015

De weg van Wmo naar sociaal domein. Minisymposium Borger 27 oktober 2015 De weg van Wmo naar sociaal domein Minisymposium Borger 27 oktober 2015 Burger- en clientenparticipatie Inspraak en invloed Participatie = deelnemen meedenken over beleid, recht op inspraak en invloed

Nadere informatie

De toekomst van gezondheid, zorg, wonen, opvoeden, werk en inkomen

De toekomst van gezondheid, zorg, wonen, opvoeden, werk en inkomen De toekomst van gezondheid, zorg, wonen, opvoeden, werk en inkomen Stap voor stap op weg naar een nieuwe samenleving 1 Gemeenten krijgen de komende jaren steeds meer taken in de ondersteuning van inwoners

Nadere informatie

Informeel Delen van Ervaringen en Expertise IDEE 13 mei

Informeel Delen van Ervaringen en Expertise IDEE 13 mei Informeel Delen van Ervaringen en Expertise IDEE 13 mei 5/14/2014 Startpunt We leven niet in een tijdperk van veranderingen maar in een verandering van tijdperken. Jan Rotmans Maatschappelijke en politieke

Nadere informatie

Voortgangsrapportage september 2015

Voortgangsrapportage september 2015 Voortgangsrapportage september 2015 Transitie AWBZ-Wmo gemeenten Tytsjerksteradiel stuknr : S2015-18148 versie : 2 datum : 25 augustus 2015 auteur : Quintus Sirag afdeling : Mienskip Mienskip Quintus Sirag

Nadere informatie

B en W d.d

B en W d.d B en W. 13.1064 d.d. 26-11-2013 Onderwerp Samenwerkingsovereenkomst MEE - gemeente Leiden Burgemeester en wethouders besluiten: Behoudens advies van de commissie 1. In te stemmen met het aangaan van een

Nadere informatie

Bijlage 1 Vragenlijst websurvey

Bijlage 1 Vragenlijst websurvey Bijlage 1 Vragenlijst websurvey Wmo monitor 2011 - uw organisatie Vraag 1 Welk type organisatie vertegenwoordigt u? (meerdere antwoorden mogelijk) Professionele organisaties Welzijnsorganisatie Vrijwilligerscentrale

Nadere informatie

Regeerakkoord bruggen slaan en de transitie AWBZ

Regeerakkoord bruggen slaan en de transitie AWBZ Regeerakkoord bruggen slaan en de transitie AWBZ De 12 gemeenten in Brabant Noordoost-oost (BNO-o) hebben samen met een groot aantal instellingen hard gewerkt aan de voorbereidingen voor de transitie AWBZ.

Nadere informatie

De drie decentralisaties, Holland Rijnland en de gemeente Teylingen. Presentatie Commissie Welzijn 5 maart 2012

De drie decentralisaties, Holland Rijnland en de gemeente Teylingen. Presentatie Commissie Welzijn 5 maart 2012 De drie decentralisaties, Holland Rijnland en de gemeente Teylingen Presentatie Commissie Welzijn 5 maart 2012 Waar gaan we het over hebben? 1. Waarom decentraliseren? 2. Decentralisatie Jeugdzorg 3. Decentralisatie

Nadere informatie

Bijlage 6 Wettelijke kaders, gemeentelijke taken en nieuwe ontwikkelingen

Bijlage 6 Wettelijke kaders, gemeentelijke taken en nieuwe ontwikkelingen Bijlage 6 Wettelijke kaders, gemeentelijke taken en nieuwe ontwikkelingen Een groot aantal wetten is van invloed op het integrale jeugdbeleid. Als lokale overheid heeft de gemeente Heerenveen een eigen

Nadere informatie

Transformaties in rijks- en lokaal beleid. 19 september 2013 Jolanda Verbiesen

Transformaties in rijks- en lokaal beleid. 19 september 2013 Jolanda Verbiesen Transformaties in rijks- en lokaal beleid 19 september 2013 Jolanda Verbiesen Waar geven gemeenten geld aan uit? 1. Salarissen ambtenaren 2. Overdrachtsuitgaven (oa. Bijstand) 3. Inkoop tot 2007 ca. 1000,-

Nadere informatie

Sociale omgeving. 1. Kindermishandeling

Sociale omgeving. 1. Kindermishandeling 1. Kindermishandeling Kindermishandeling is 'elke vorm van voor een minderjarige bedreigende of gewelddadige interactie van fysieke, psychische of seksuele aard, die de ouders of andere personen ten opzichte

Nadere informatie

CONCEPT. Startdocument. AWBZ begeleiding

CONCEPT. Startdocument. AWBZ begeleiding CONCEPT Startdocument AWBZ begeleiding Gemeente Wijk bij Duurstede, maart 2012 Algemene informatie In het regeer- en gedoogakkoord van het huidige kabinet is overeengekomen dat de functies dagbesteding

Nadere informatie

Perceelbeschrijving 2 (Dag) behandeling

Perceelbeschrijving 2 (Dag) behandeling Perceelbeschrijving 2 (Dag) behandeling Samenwerkende gemeenten Friesland Achtkarspelen Ameland het Bildt Dantumadiel Dongeradeel Ferwerderadiel Franekeradeel De Friese Meren Harlingen Heerenveen Kollumerland

Nadere informatie

Convenant Samenwerking Zorgkantoor Coöperatie VGZ Gemeente Nijmegen

Convenant Samenwerking Zorgkantoor Coöperatie VGZ Gemeente Nijmegen Convenant Samenwerking Zorgkantoor Coöperatie VGZ Gemeente Nijmegen Partijen Het Zorgkantoor Nijmegen,( Coöperatie VGZ. hierna te noemen het Zorgkantoor, De Coöperatie VGZ Hierna te noemen VGZ, en het

Nadere informatie

Toelichting stand van zaken decentralisaties sociaal domein. Commissie sociaal domein 9 september 2014

Toelichting stand van zaken decentralisaties sociaal domein. Commissie sociaal domein 9 september 2014 Toelichting stand van zaken decentralisaties sociaal domein Commissie sociaal domein 9 september 2014 Doelstelling bijeenkomst: informeren over inhoud decentralisaties sociaal domein stand van zaken van

Nadere informatie

De transities in vogelvlucht en hoe de toegang tot zorg georganiseerd is. ZorgImpuls maart 2015

De transities in vogelvlucht en hoe de toegang tot zorg georganiseerd is. ZorgImpuls maart 2015 De transities in vogelvlucht en hoe de toegang tot zorg georganiseerd is ZorgImpuls maart 2015 Inleiding Vanaf 1 januari 2015 is er veel veranderd in de zorg en ondersteuning. Het Rijk heeft veel taken

Nadere informatie

Meerjarenvisie 2011-2014 Gelijkwaardige en maatschappelijke participatie van mensen met een functiebeperking in Arnhem

Meerjarenvisie 2011-2014 Gelijkwaardige en maatschappelijke participatie van mensen met een functiebeperking in Arnhem 2012 Meerjarenvisie 2011-2014 Gelijkwaardige en maatschappelijke participatie van mensen met een functiebeperking in Arnhem Arnhems Platform Chronisch zieken en Gehandicapten September 2011 Aanleiding

Nadere informatie

Deze tijd vraagt om creativiteit

Deze tijd vraagt om creativiteit 12 april 2012 Werkplaats Onderneem met zin! Deze tijd vraagt om creativiteit Participeren/ Meedoen naar vermogen Schakelen en verbinden Wim Roelofs Integrale aanpak en noodzaak om te schakelen en te verbinden

Nadere informatie

WMO Rotterdam. Van verzorgingstaat naar - stad en - straat

WMO Rotterdam. Van verzorgingstaat naar - stad en - straat WMO Rotterdam Van verzorgingstaat naar - stad en - straat Beleidskader Wmo: voor wie? Inwoners van Rotterdam Circa 525.00 zelfredzame burgers Circa 62.000 beperkt zelfredzame burgers Circa 30.000 kwetsbare

Nadere informatie

Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 24 januari 2015

Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 24 januari 2015 Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 24 januari 2015 Inhoud Waarom moest het veranderen? Wat is veranderd? Wat heeft de gemeente gedaan? Wat betekent dat voor jullie? Wat voor ondersteuning? Waar zijn

Nadere informatie

Vereniging van Nederlandse Gemeenten BAOZW Annelies Schutte en Wim Hoddenbagh wim.hoddenbagh@vng.nl

Vereniging van Nederlandse Gemeenten BAOZW Annelies Schutte en Wim Hoddenbagh wim.hoddenbagh@vng.nl Datum 27 oktober 2010 Onderwerp Feiten en cijfers transitie jeugdzorg Telefoonnummer 070-3738602 Feiten en cijfers transitie jeugdzorg Vereniging van Nederlandse Gemeenten BAOZW Annelies Schutte en Wim

Nadere informatie

Transities in vogelvlucht de hervorming van de langdurige zorg. ZorgImpuls maart 2015 versie gemeente Rotterdam

Transities in vogelvlucht de hervorming van de langdurige zorg. ZorgImpuls maart 2015 versie gemeente Rotterdam Transities in vogelvlucht de hervorming van de langdurige zorg ZorgImpuls maart 2015 versie gemeente Rotterdam Inleiding Vanaf 1 januari 2015 is er veel veranderd in de zorg en ondersteuning. Het Rijk

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Friesland, januari 2017

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Friesland, januari 2017 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Friesland, januari 2017 Meer kansen op de arbeidsmarkt in Friesland In januari 2017 ligt het aantal WW-uitkeringen in Friesland 12,5% lager dan het jaar daarvoor. De verbeterde

Nadere informatie

Veranderende zorg. Participeren op z n Urkers. Samen leven, samen doen. samen de schouders eronder

Veranderende zorg. Participeren op z n Urkers. Samen leven, samen doen. samen de schouders eronder Veranderende zorg Samen leven, samen doen Participeren op z n Urkers samen de schouders eronder 1 0464_Caritas_GemeenteUrk_VeranderendeZorg_Symposium_148x210mm_MaS_v6.indd 1 05/06/2014 17:30 Veranderende

Nadere informatie

Register van gemeenschappelijke regelingen als bedoeld in artikel 27 van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr)

Register van gemeenschappelijke regelingen als bedoeld in artikel 27 van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) Register van gemeenschappelijke regelingen als bedoeld in artikel 27 van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) In dit register houdt het college van burgemeester en wethouders bij aan welke regelingen

Nadere informatie

Gemeente Lansingerland: aanpak 3 decentralisaties

Gemeente Lansingerland: aanpak 3 decentralisaties Gemeente Lansingerland: aanpak 3 decentralisaties Decentralisatie AWBZ, Participatiewet en Jeugdzorg Bijeenkomst inwoners 12 november 2014 Tamara van de Wijdeven Nieuwe taken gemeente: AWBZ/Wmo Decentralisatie

Nadere informatie

Subsidieregeling Iepen Mienskipsfûns Fryslân

Subsidieregeling Iepen Mienskipsfûns Fryslân 19-02-2015 Subsidieregeling Iepen Mienskipsfûns Fryslân Paragraaf 1 Kleine maatschappelijke initiatieven Artikel 1.1 Subsidiabele activiteiten Gedeputeerde Staten kunnen ter bevordering van de leefbaarheid

Nadere informatie

Beleid Jeugdhulp. De aanpak in Stein, de Westelijke Mijnstreek en Zuid-Limburg

Beleid Jeugdhulp. De aanpak in Stein, de Westelijke Mijnstreek en Zuid-Limburg Beleid Jeugdhulp De aanpak in Stein, de Westelijke Mijnstreek en Zuid-Limburg Agenda Wie ben ik? - Sandra Raaijmakers, beleidsmedewerker jeugdzorg Wat is mijn doel voor de avond? - Informeren over stand

Nadere informatie

Geachte lezer, Anne-Corine Schaaps directeur

Geachte lezer, Anne-Corine Schaaps directeur Geachte lezer, Fijn dat u even tijd neemt om kortweg kennis te maken met het beleid van stichting Welcom. Door het beleid voor de komende vier jaren te omschrijven, laat Welcom zien wat ze in de samenleving

Nadere informatie

Met elkaar voor elkaar

Met elkaar voor elkaar Met elkaar voor elkaar Publiekssamenvatting Oktober 2013 1 1 Inleiding Met elkaar, voor elkaar. De titel van deze notitie is ook ons motto voor de komende jaren. Samen met u (inwoners en beroepskrachten)

Nadere informatie

Nieuwe arrangementen. Workshop 5

Nieuwe arrangementen. Workshop 5 Nieuwe arrangementen Workshop 5 De kaders (1) De 3 transities met minder middelen Geven mogelijkheden tot betere afstemming Meer preventie minder hulpverleners Meer lichter vormen van ondersteuning minder

Nadere informatie

Zelftest clie ntondersteuning voor gemeenten

Zelftest clie ntondersteuning voor gemeenten Zelftest clie ntondersteuning voor gemeenten Aanleiding Op 16 oktober heeft de Tweede Kamer een motie aangenomen die de regering verzoekt om een zelftest aan gemeenten aan te reiken die gemeenteraden,

Nadere informatie

Decentralisatie Jeugdzorg. Regionale Visie. en Stappenplan

Decentralisatie Jeugdzorg. Regionale Visie. en Stappenplan Decentralisatie Jeugdzorg Regionale Visie en Stappenplan Regio IJmond Visie en Stappenplan Transitie Jeugdzorg IJmond versie 8 februari 2012 1 1. Aanleiding Gemeenten worden volgens het Regeerakkoord 2010-2014

Nadere informatie

Kadernota Wmo Dit is eigen kracht in Hattem!

Kadernota Wmo Dit is eigen kracht in Hattem! Kadernota Wmo 2015 - Dit is eigen kracht in Hattem! Inleiding Er vinden grote veranderingen plaats in zorg en welzijn. Steeds meer taken worden overgedragen aan gemeenten. Met de toenemende verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Visie/Uitgangspunten sociaal domein regio Alblasserwaard/Vijfheerenlanden

Visie/Uitgangspunten sociaal domein regio Alblasserwaard/Vijfheerenlanden Visie/Uitgangspunten sociaal domein regio Alblasserwaard/Vijfheerenlanden Inleiding De samenleving verandert De vraag naar ondersteuning verandert Nederland verandert (moet veranderen) De financiering

Nadere informatie

Decentralisatie Jeugdzorg Regionale Visie en Stappenplan Regio IJmond

Decentralisatie Jeugdzorg Regionale Visie en Stappenplan Regio IJmond *2012/8521* 2012/8521 registratienummer 2012/8521 Decentralisatie Jeugdzorg Regionale Visie en Stappenplan Regio IJmond 1. Aanleiding Gemeenten worden volgens het Regeerakkoord 2010-2014 en de Bestuursafspraken

Nadere informatie

Gemeenten krijgen vanaf 2015 veel meer verantwoordelijkheid:

Gemeenten krijgen vanaf 2015 veel meer verantwoordelijkheid: 2 juni 2014 Sociaal Domein Gemeenten krijgen vanaf 2015 veel meer verantwoordelijkheid: Jeugdzorg, AWBZ-begeleiding naar Wmo, Participatiewet. Samenhang met ontwikkelingen Publieke Gezondheidszorg en Passend

Nadere informatie

Wethouder Johan Coes Gemeente Hellendoorn. Wethouder Jan Binnenmars Gemeente Twenterand. Wethouder Dianne Span Gemeente Wierden

Wethouder Johan Coes Gemeente Hellendoorn. Wethouder Jan Binnenmars Gemeente Twenterand. Wethouder Dianne Span Gemeente Wierden INLEIDING: Veel bijeenkomsten bezocht en meegedacht die gaan over de transitie. Inschrijven en verkrijgen van een raamovereenkomst met de 14 Twentse gemeenten De planning voor 2015 maken tot zover de indicatie

Nadere informatie

Alleen als het echt niet anders kan

Alleen als het echt niet anders kan Alleen als het echt niet anders kan De meeste Nederlandse ouders zijn prima in staat om hun kinderen voldoende veiligheid te bieden. Bij ongeveer 1 procent van de Nederlandse kinderen komt de veiligheid

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Onderwerp: Vrijwillige inzet in Velsen

Raadsvoorstel. Onderwerp: Vrijwillige inzet in Velsen Raadsvoorstel Onderwerp: Vrijwillige inzet in Velsen 2014-2017 Datum raadsvergadering 06-02-2014 Portefeuillehouder(s) R.G. te Beest W.E. Westerman Registratienummer Rs13.00783 Ambtenaar K. Bruijns Datum

Nadere informatie

VERORDENING WMO ADVIESRAAD SCHIEDAM

VERORDENING WMO ADVIESRAAD SCHIEDAM VERORDENING WMO ADVIESRAAD SCHIEDAM Vastgesteld: 19 juli 2007 VR2007/075 Inwerking: 01 augustus 2007 Artikel 1 Begripsomschrijvingen a. de gemeente: Schiedam b. de raad: de gemeenteraad van de gemeente

Nadere informatie

BELEIDSKADER SOCIAAL DOMEIN (NIEUWE WMO EN JEUGDWET)

BELEIDSKADER SOCIAAL DOMEIN (NIEUWE WMO EN JEUGDWET) BOB 14/001 BELEIDSKADER SOCIAAL DOMEIN (NIEUWE WMO EN JEUGDWET) Aan de raad, Voorgeschiedenis / aanleiding Per 1 januari 2015 worden de volgende taken vanuit het rijk naar de gemeenten gedecentraliseerd:

Nadere informatie

Van Wmo-adviesraad naar een Adviesraad Sociaal Domein Katwijk

Van Wmo-adviesraad naar een Adviesraad Sociaal Domein Katwijk Van Wmo-adviesraad naar een Adviesraad Sociaal Domein Katwijk met lokale en regionale cliëntenraden, patiëntenverenigingen en belangengroepen De burger als adviseur van gemeenten 7 oktober 2015 Den Haag

Nadere informatie

Presentatie Nuenense buurt- en wijkverenigingen 17 november 2014 Wethouder Paul Weijmans, portefeuillehouder coördinatie Transities

Presentatie Nuenense buurt- en wijkverenigingen 17 november 2014 Wethouder Paul Weijmans, portefeuillehouder coördinatie Transities De drie transities Jeugdwet, Wmo 2015 en Participatiewet Presentatie Nuenense buurt- en wijkverenigingen 17 november 2014 Wethouder Paul Weijmans, portefeuillehouder coördinatie Transities Nieuwe verantwoordelijkheden

Nadere informatie

De visie in de Wmo beleidsnota sluit aan bij landelijk en regionaal ontwikkelingen. ( SHEET 1)

De visie in de Wmo beleidsnota sluit aan bij landelijk en regionaal ontwikkelingen. ( SHEET 1) Presentatie raad Wmo beleidsnota 2013-2016 Inleiding Ik presenteer u de Wmo beleidsnota voor de periode 2013-2016. De nota is in een turbulente tijd tot stand gekomen. Landelijk wijzigt het beleid bijna

Nadere informatie

Mezzo Advies Verordening WMO 2015

Mezzo Advies Verordening WMO 2015 Verordening WMO 2015 Mezzo Auteur: Karin Verbeek Bunnik, mei 2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. De reikwijdte van mantelzorg 4 2.1 Mantelzorg is altijd vrijwillig 4 2.2 Mantelzorg en bovengebruikelijke

Nadere informatie

Portefeuillehouder: W. Zorge Behandelend ambtenaar Tina Bollin, 0595-447776 gemeente@winsum.nl (t.a.v. Tina Bollin)

Portefeuillehouder: W. Zorge Behandelend ambtenaar Tina Bollin, 0595-447776 gemeente@winsum.nl (t.a.v. Tina Bollin) Vergadering: 11 maart 2014 Agendanummer: 9 Status: Besluitvormend Portefeuillehouder: W. Zorge Behandelend ambtenaar Tina Bollin, 0595-447776 E-mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. Tina Bollin) Aan de gemeenteraad,

Nadere informatie

Workshop decentralisaties sociaal domein. 30 september 2013

Workshop decentralisaties sociaal domein. 30 september 2013 Workshop decentralisaties sociaal domein 30 september 2013 Inhoud Stimulansz Even voorstellen De 3 decentralisaties Wat kan de meerwaarde van sport zijn? Aan de slag met het kaartspel Stimulansz We zijn

Nadere informatie