Report. Techniekonderwijs in Midden-Brabant krijgt massa. in deze uitgave. Colofon. Bekijk een bedrijf pagina 2. Universum programma pagina 3

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Report. Techniekonderwijs in Midden-Brabant krijgt massa. in deze uitgave. Colofon. Bekijk een bedrijf pagina 2. Universum programma pagina 3"

Transcriptie

1 Report infokrant over techniek, bedrijven en activiteiten in Midden-Brabant, najaar 2007 in deze uitgave Techniekonderwijs in Midden-Brabant krijgt massa Bekijk een bedrijf pagina 2 Universum programma pagina 3 Lectoraat mechatronica pagina 7 Meer animo VTB pagina 8 De acties van scholen en bedrijven in Midden-Brabant om techniek te promoten, lijken steeds meer effect te gaan sorteren. De helft van alle basisscholen en scholen voor voortgezet onderwijs heeft inmiddels techniek als speerpunt en dit aantal stijgt nog. Daarnaast zien we een sterke groei van de instroom naar technische beroepsopleidingen. Zijn we nu eindelijk waar we willen zijn? PPT-voorzitter Peter van Ierland: Met de start van het Platform Promotie Techniek eind jaren 90 kozen scholen, bedrijven en overheid in Midden-Brabant voor een structurele aanpak van techniekstimulering. Vanaf dat moment niet meer met hap-snapactiviteiten, maar via een integrale aanpak van basisonderwijs tot en met HBO. En met op alle niveaus samenwerking tussen scholen en bedrijven. In het basisonderwijs en voortgezet onderwijs vooral via integratie van techniek in de reguliere programma s. In MBO en HBO vooral via de ontwikkeling van geheel nieuwe programma s. We begonnen met een stuk of vijf basisscholen, Bekijk een Bedrijf (open-bedrijvendagen) en de ontwikkeling van de succesvolle Process Class (duaal MBO-traject Procestechniek), vervolgt Peter van Ierland. Nu in 2007 zijn ruim 70 basisscholen in de regio actief en dit aantal gaat nog verder groeien. Ook worden netwerken van basisscholen uitgebreid met bedrijven. Vijf van de zeven scholen voor voortgezet onderwijs profileren zich met extra bèta/techniekactiviteiten. Bekijk een Bedrijf wordt verder doorontwikkeld. En Mechatronica krijgt in de regio binnenkort (hopelijk) een extra kennisinjectie met de aanstelling van een lector en kenniskring van bedrijven en medewerkers van ROC Midden-Brabant en Avans Hogeschool. We zijn er wel/niet Maar we zijn er nog niet. Peter van Ierland: Techniek staat steeds meer en beter op de agenda van de scholen. Aarzelingen en reserves uit het verleden komen we steeds minder tegen. En we zien de instroom naar het technische beroepsonderwijs fors stijgen, bij ROC Midden- Brabant en bij Avans Hogeschool zelfs met 20%. In het basisonderwijs is het draagvlak echter nog dun en kwetsbaar. Veel basisscholen zijn nu gestart als projectschool techniek. Maar als het landelijke stimuleringsprogramma VTB is afgelopen en de overheid andere prioriteiten formuleert, kan het klimaat voor techniek weer snel slechter worden. Voor het voortgezet onderwijs geldt een vergelijkbaar verhaal. Het Platform Promotie Techniek werkt daarom de komende jaren extra aan kwalitatieve verbetering en verdieping van de techniekactiviteiten op deze scholen. Daarnaast zien we de krapte op de markt nu snel groter worden, memoreert Peter van Ierland. De arbeidsmarkt voor techniek is zonder meer overspannen. Nieuwe medewerkers zijn steeds moeilijker te vinden, of het nu reguliere instromers zijn of zij-instromers. Maatwerktrajecten, kopklassen en EVC ofwel erkenning van verworven competenties worden steeds meer opgepakt door scholen of bedrijven om zo snel en goed mogelijk de marktvraag te bedienen. Techniekonderwijs in Midden-Brabant krijgt in de visie van Peter van Ierland dus massa, maar het ontslaat partijen niet van de opdracht om samen te blijven werken aan de missie van PPT: meer en beter gekwalificeerden in de techniek in Midden-Brabant. In deze krant presenteert het Platform zijn resultaten van het afgelopen jaar. Maar we gaan door! Op het achterblad staan de plannen voor de komende vier jaar. U bent van harte uitgenodigd om mee te doen. Meedenken is belangrijk, meedoen nog meer! Meer weten? Meedoen? Peter van Ierland, voorzitter Platform Promotie Techniek: (013) of via e Colofon De nieuwsbrief Report is een uitgave van Platform Promotie Techniek Midden- Brabant Tekst: index, Hobeon Groep en Bureau & zo Marketing.Communicatie Vormgeving en productie: Bureau & zo Marketing.Communicatie Oplage: stuks kijk voor deze krant ook op

2 links pagina 2 - rechts pagina 3 Overgang naar netwerkontwikkeling programma Bekijk een Bedrijf inhoudelijk hoog gewaardeerd Het project Bekijk een Bedrijf kreeg in 2007 een compleet nieuwe uitstraling en het thema Unieke kans voor jou mee. In de periode 12 tot en met 24 maart stelden 50 bedrijven hun deuren open of organiseerden ze een bezoek op een speciale locatie. Op een speciale website konden de kinderen een eenvoudige interessetest doen, waarna hun top 5 van bedrijven getoond werd. Door zich in te schrijven, bemachtigden de kinderen een gepersonaliseerde toegangspas. In totaal bezoekers - inclusief ouders - namen deel aan één, twee of drie bezoeken, een evenaring van het aantal in Het project Bekijk een Bedrijf werd op 12 maart 2007 geopend op het 2College in Tilburg door de heren Bakker (wethouder Tilburg), de heer Hoppenbrouwers (directeur Hoppenbrouwers Elektrotechniek en Naaykens (voorzitter ROBOvoorzittersoverleg). Circa vijftig genodigden woonden de opening bij. Het programma kreeg ruime aandacht van Omroep Brabant en diverse lokale bladen. Vervolgens konden de kinderen - na bezoek aan de website geselecteerde bedrijven bezoeken. Voorbeelden van activiteiten waren een bezoek aan zwembad Stappegoor - georganiseerd door de gezamenlijke installatiebedrijven -, B&S Technology waar bezoekers een dartpijl konden maken en het debat over de stadsinrichting van Tilburg door de dienst Ruimtelijke Ordening van de gemeente Tilburg. Reacties van leerlingen: Online aanmelden Om de kinderen naar de website te verwijzen zijn in groten getale flyers, posters en een DVD met een introductiefilm verspreid via speciaal geselecteerde jongerenplekken en scholen. Een deel van de scholen werd bezocht door leerlingen van de opleiding Acteurs, die de flyers op een ludieke wijze aan de kinderen overhandigden. Ook werden 15 leerlingenambassadeurs van drie VO-scholen opgeleid en vervolgens ingezet ter ondersteuning van de promotie naar de jongeren. Hoppenbrouwers Electrotechniek en Campina verzorgden speciaal voor hen een voorbeeldbezoek. Dit bezoek stond centraal tijdens de briefing van alle rondleiders. Ruim de helft van de bedrijven was hierbij aanwezig met een of meer medewerkers. Nieuwe accenten De reacties over de inhoud van de campagne waren positief (zie ook kader met citaten kinderen). Helaas was er geen groei van het aantal bezoekers. Mogelijke oorzaak is de opbouw van de website, waarbij een minimum leeftijdgrens voor deelname is vastgesteld. Bezoekers zijn zo wellicht tussentijds afgehaakt. Voor het schooljaar leeft de behoefte om Bekijk een Bedrijf sterker te positioneren als programma voor netwerkontwikkeling tussen scholen en bedrijven. PPT zal scholen aanspreken op hun verantwoordelijkheid op het gebied van schoolloopbaanoriëntatie en hen op weg helpen in het daartoe ontwikkelen van netwerken met bedrijven. Ondertussen zijn de voorbereidingen voor de 9e editie in maart 2008 zijn alweer in volle gang.. Er worden onder de inschrijvingen zelfs prijzen verloot, waaronder een customized bike. Ervaringen van werkgevers Gebr. Versteijnen Transport is een logistiek bedrijf met ruim 110 enthousiaste medewerkers. Vrachtwagenchauffeurs, magazijn- en kantoormedewerkers, werken aan hun eigen toekomst en die van het bedrijf. P&O medewerkster Marieken Kusters: Ook in 2007 hebben we ongeveer tien kinderen en hun ouders rondgeleid. En opvallend, zowel jongens als meisjes. In 2008 laten we de 12-jarigen actief meedoen, bijvoorbeeld door ze op een heftruck te laten meerijden Over bekijk een bedrijf Bekijk een Bedrijf is in 2000 gestart als formule om jongeren én hun ouders of verzorgers kennis te laten maken met bedrijven in de regio. Dit is uitgegroeid tot een niet meer weg te denken regionale activiteit. Ruim 50 bedrijven en verschillende brancheorganisaties maken dit jaarlijks terugkerende project mogelijk. De formule is simpel. Via school wordt de leerling geïnformeerd over het project, vervolgens is er de mogelijkheid om in te schrijven via de website. Samen met een ouder brengt de leerling dan een bezoek aan het gekozen bedrijf. Voor de beeldvorming over beroepskeuze is het belangrijk dat ouders erbij worden betrokken. Het bedrijf verzorgt een rondleiding en een praatje. Als de leerlingen zelf iets mogen ervaren, verhoogt dit de beleving van het bezoek. De doelgroep van Bekijk een Bedrijf bestaat uit leerlingen uit groep 7 en 8 van de basisschool én de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Deze leerlingen staan voor de keuze van een profiel (HAVO/ VWO) of sector (VMBO). De Renova Group BV is BMW en Mini dealer en bezit vestigingen in Tilburg, Breda en Waalwijk. In het kader van Bekijk een Bedrijf bezochten vijftien jongens vestiging Tilburg. Natuurlijk ging de aandacht vooral uit naar de werkplaats, vertelt vestigingsdirecteur Louis van Rooij. Het was goed om te zien dat die 12-jarigen direct geïnteresseerd waren. Belangrijk voor ons bedrijf, want goede monteurs worden steeds schaarser. Bedrijven en scholen kunnen zich vanaf januari 2008 weer aanmelden via de website Bekijk een Bedrijf heeft mij een betere kijk op mijn vervolgopleiding gegeven. Ook heeft het een goed beeld gegeven over waar ik het beste een stage kan gaan lopen. Bedankt dat jullie dit elk jaar willen organiseren! Zo is een keuze maken gemakkelijker. Ik vond de bezoeken heel erg leuk en leerzaam, als het kan wil ik volgend jaar graag weer bedrijven bezoeken. Ik vond het bedrijf heel erg cool. Dat we dingen kregen en dingen mochten doen, was echt cool. Het was een beetje saai. Er waren alleen maar vragen over techniek en ik wil iets met paarden doen later. Ik vind het zeer interessant. Het was heel leerzaam. Alle mensen waren ook heel vriendelijk. Ik had wel 14 bedrijven uitgekozen waar ik wilde kijken. Ik vond het heel moeilijk om er maar drie uit te mogen kiezen.

3 Beatrix college onderdeel Universum programma Het succes van Toegepaste Natuurwetenschappen In 2004 is het openbare Beatrix College in Tilburg gestart met Toegepaste Natuurwetenschappen. Dit vak wordt gesubsidieerd uit het Universum programma van het Platform Bèta Techniek. Geld dat hard nodig is omdat de overheid het aantal exacte vakken en dus uren juist terugbrengt. Het vak wordt gegeven in 4 havo en 5 vwo en bevat modules als robotica, gedragsonderzoek en forensische wetenschap. Het gaat om facultatieve vakken waarbij de leerlingen bovenal praktisch bezig zijn. Hoe staan de zaken er voor in schooljaar ? Sinds enkele jaren doet het Beatrix College (vmbo-havo-vwo) aan vernieuwingen binnen de bètavakken. De gedachte was om leerlingen te enthousiasmeren door hen te laten ontdekken wat er op toepassingsgebied allemaal kan en hoe vakken met elkaar samenhangen. Het resultaat: Toegepaste Natuurwetenschap voor de bovenbouw havo/vwo. Docente en initiatiefnemer Rinske Stelwagen: We willen het imago van bètavakken opschroeven door te laten zien dat techniek niet alleen voor nerds is, maar juist cool. En bovendien willen we de echte exacte leerlingen een beetje prikkelen door een eigentijdse invulling aan techniek te geven. CSI-sferen Een belangrijk uitgangspunt van de lessen is het stimuleren van samenwerking onder leerlingen. Bijvoorbeeld bij de module Robotica waarbij leerlingen een robot bouwen met behulp van lego. Deze robot is voorzien van sensoren, die zij met behulp van een computer van een zelfgeschreven programma voorzien. Daardoor kan de robot zelfstandig beslissingen nemen. Ook is er samenwerking met de Technische Universiteit Eindhoven, waar een practicum plaatsvindt waarbij de leerlingen zelf een microprocessor in elkaar solderen en programmeren. Altijd succesvol is de module Forensische Technieken VMBO Toegepaste Technieken Binnen het VMBO biedt het Beatrix College - in de lijn met het Universum Programma - het vak Toegepaste Technieken aan. Hiervoor ving ze dit jaar een stimuleringspremie van het Platform Bèta Techniek. Reden voor de aanvraag is dat eindexamenprogramma s van natuurkunde, scheikunde, biologie, wiskunde en informatiekunde weinig ruimte bieden voor projectgestuurde, probleemgestuurde en contextrijke leeromgevingen. Daardoor worden leerlingen onvoldoende uitgedaagd hun capaciteiten optimaal aan te spreken. Dat heeft vervolgens weer consequenties voor hun motivatie, waardoor veel leerlingen niet het maximale uit zichzelf halen. Toekomstig arbeidspotentieel voor het MBO blijft hierdoor wellicht onaangesproken. Het Beatrix college gebruikt de premie voor de aanschaf van betere (computer)apparatuur die meer mogelijkheden biedt voor contextrijke leerarrangementen. Ook wordt een eigen werkplaats voor TT binnen de school ingericht. Met extra budget kan de school meer naar buiten treden, zowel de leerlingen als docenten. Concreet bedrijven bezoeken en zien hoe de praktijk van de wereld van techniek daadwerkelijk in elkaar zit. Oftewel, het slaan van bruggen tussen theorie en praktijk. index Technocentrum nodigt VMBO-scholen in Midden-Brabant met ambities voor Bèta Techniek uit om hun plannen in te sturen, t.a.v. Mieke van den Berg. Informatie over het VMBO Ambitieprgramma lezen de scholen uit Midden-Brabant op onder VMBO Ambitie. waarbij via forensisch onderzoek een misdadiger opgespoord moest worden. Bij deze opdracht draaide alles om wetenschappelijk correcte onderzoeksmethoden, inclusief het zorgvuldig bijhouden van het labrapport. Bij de module Constructies moeten leerlingen met beperkt materiaal en een scherp ingekaderde opdracht een ontwerp verzinnen én realiseren, bijvoorbeeld een brug of een toren. Nieuw dit schooljaar is de module over evolutie, een module over vuurwerk is in ontwikkeling. Ook het externe netwerk hebben we uitgebreid, vult Rinske Stelwagen aan. We werken nu ook samen met Hogeschool Avans in Den Bosch, met de Universiteit Wageningen en met personen uit technische beroepsgroepen die komen vertellen over hun werk. Ervaringen Leerlingen uit 4 HAVO en 5 VWO volgen één jaar lang Toegepaste Natuurwetenschappen als extra keuzevak. En het animo onder leerlingen is groot. Rinske Stelwagen: Ons atheneum bijvoorbeeld kent slechts slechts één klas met N-profiel. Dit jaar heeft het overgrote deel van de leerlingen het extra vak gekozen! Ter compensatie hoeven leerlingen geen profielwerkstuk te maken: de som van activiteiten telt als zodanig. Ze leggen ook geen examen af. Vier docenten natuurkunde, wiskunde, scheikunde en biologie verzorgen de lessen. In vier periodes van acht weken volgen ze steeds een andere module, steeds uitgaand van twee extra lesuren per week. Leerlingen zijn enthousiast zolang het praktisch is. Natuurlijk zijn er nog verbeterpunten. De docenten zijn bijvoorbeeld nog steeds op zoek naar manieren om de technische diepgang te vergroten en om beter aan te sluiten bij de hedendaagse hot-items zoals bijvoorbeeld nanotechnologie. De balans opmakend, is het vak Toegepaste Natuurwetenschappen nog steeds heel succesvol, besluit Rinske Stelwagen. Om dit met harde cijfers te ondersteunen: binnen de HAVO NT-groep is afgelopen schooljaar 91% een technische studie gaan doen aan de HTS. Over het Universum programma Het Platform Bèta Techniek heeft van de overheid de opdracht gekregen om te zorgen voor voldoende en kwalitatief goed opgeleide bèta s en technici. Het is daarom belangrijk dat jongeren een duidelijk beeld hebben van bèta- en technische studies, interessant en aantrekkelijk onderwijs krijgen en de juiste jongeren uiteindelijk voor deze studies kiezen. Daarom heeft het Platform voor het voortgezet onderwijs (havo/vwo) het Universum Programma ontwikkeld. De doelstellingen van het Universum Programma voor het voorgezet onderwijs zijn dat 15% meer leerlingen kiezen voor de natuurprofielen en dat 15% meer leerlingen doorstromen naar bètatechnische vervolgopleidingen in het hoger onderwijs. Het Beatrix College behoort tot de eerste 29 scholen die zijn uitgenodigd om deel te nemen aan het Universum Programma.

4 links pagina 4 - rechts pagina 5 Vraag naar technici blijft Totaal aantal banen groeit amper, verschuiving naar hogere niveaus Uit de regioanalyse die index Technocentrum jaarlijks maakt ten behoeve van haar activiteitenplan, komt naar voren dat de verwachte kwalitatieve en kwantitatieve vraag naar technisch geschoold personeel in Nederland en in Brabant ook in de (nabije) toekomst groter zal zijn dan het aanbod. Brabant en in het bijzonder West-Brabant kent een sterkere vergrijzing dan landelijk. De procesindustrie vormt een belangrijke factor voor de Brabantse economie (zie onderstaande tabel). Voor de toekomstige economische groei moet Brabant het vooral hebben van de industrie, de bouwnijverheid inclusief installatiebedrijven, de dienstensector, transport en communicatie. Opmerkelijk genoeg groeit de werkgelegenheid niet het hardst in de sectoren waar de toekomstige economische groei het grootste is. Voor de periode tot 2010 wordt vooral een toename van de werkgelegenheid voor personen van middelbare of hogere technische opleidingen verwacht. De werkgelegenheid op laag niveau blijft vrijwel constant. Vraagontwikkeling technische beroepen Uit het onderzoek naar de vraagontwikkeling technische beroepen dat in opdracht van index Technocentrum door ETIN adviseurs is uitgevoerd, wordt geconcludeerd dat per saldo de werkgelegenheid daalt in absolute aantallen voor technici in de industrie. Maar de bouw echter geeft een vrij aanzienlijke stijging te zien. Zowel feitelijke ontwikkelingen als verwachtingen (van bijvoorbeeld het CWI en ROA) wijzen op een ontwikkeling waarbij een (verdere) verschuiving in de functieniveaus zal optreden in de komende jaren. Per saldo zal met name het aandeel lagere functies kleiner worden ten gunste van de hogere functieniveaus De grootste afname van lager geschoolden wordt verwacht in de industrie, i.c. de procesindustrie (voedings- en genotmiddelen en chemie) en de metaalsector. Voor de middelbare functies wordt vooral bij de sectoren bouw en handel een positieve ontwikkeling verwacht; die een zeker tegenwicht biedt aan de afname van de vraag in de overige (m.n. diensten) sectoren. Voor de hogere beroepsniveaus is de verwachting dat in vrijwel alle onderscheiden sectoren een uitbreiding van de vraag plaatsvindt in de periode Voor de komende jaren is in de regio Middenen West-Brabant vanuit de bestaande werkgelegenheid - per saldo - in totaliteit nauwelijks een uitbreidingsvraag naar technisch personeel te verwachten. Behalve de hogere beroepsniveaus, waar wel een uitbreidingsvraag is te voorzien. Instroombehoefte technische personeel Ten aanzien van de instroombehoefte aan technisch personeel wordt de jaarlijkse vervangingsvraag geschat op ongeveer 3% van alle banen. De grootste instroombehoefte, ca personen op jaarbasis, wordt gegenereerd door de middelbaar technische beroepen, ondanks dat hier geen uitbreidingsbehoefte is becijferd. Daarna volgen de lagere en de hogere technische beroepen, met een instroombehoefte van resp. ruim en bijna voor het laatste prognosejaar Als aandeel van de aantallen technische beroepen is de instroombehoefte het grootst Ontwikkeling : Totaal w.v. lager middelbaar Hoger sector Landbouw Voedings- en genotsmiddelen industrie Chemie Metaal Overige industrie Bouw Handel Transport en communicatie Overige commerciële dienstverlening Niet commerciële dienstverlening Totaal voor de hoger opgeleiden (bijna 6%), voor de helft veroorzaakt door de verwachte uitbreidingsbehoefte. Opmerkelijk is dat ondanks de verwachte krimp voor lager technisch geschoolden de instroombehoefte de komende periode toch redelijk groot blijft. Dat ligt aan de forse vervangingsvraag door leeftijdsuittredingseffecten enerzijds, maar ook aan het feit dat juist voor technisch personeel de vervangingsvraag vaak wordt ingevuld door lager geschoolden die na intreding via aanvullende scholingstrajecten doorschuiven naar middelbare en hogere beroepsgroepen. Instroom in het Technisch Beroepsonderwijs Uit de jaarlijkse door index Technocentrum uitgevoerde Kwantitatieve regioanalyse technisch beroepsonderwijs (index 2007) komt het volgende beeld naar voren, voor wat betreft de instroom in het technische beroepsonderwijs Bezien naar sector komen enkele opvallende zaken naar voren. De expanderende bouwnijverheid zal in de komende jaren naar verwachting vooral behoefte hebben aan meer middelbaar technisch personeel. In de procesindustrie en daarbinnen i.h.b. in de chemie, zal de instroombehoefte voor hoger opgeleid personeel relatief groot zijn. In de rest van de industrie ligt het instroomaccent meer op het niveau van het middelbaar en ook wel op het lager technisch personeel. Indicatie instroom-behoefte technisch personeel in het jaar 2012, naar beroepsniveau; regio Midden- en West-Brabant Jaar 2012 (Samengestelde) sector Totaal instroom technische beroepen in 2012 w.v. lager middelbaar Hoger Procesindustrie (+landbouw) Metaal en overige industrie Bouw Diensten Totaal abs Totaal instroom als % van het aantal banen per groep 3,6 3,0 3,3 5,9 Bron: EBB Gebied 02/ 03 03/ 04 04/ 05 05/ 06 06/ 07 VMBO Regionaal een daling van het aantal leerlingen over de afgelopen vijf jaar (-9%; landelijk -11%), maar een stijging van 14% t.o.v. 2005/2006 (landelijk +1%). 02/ 03 05/ 06 Regio MWBr % 14% Nederland % 1% HAVO/VWO De ontwikkeling in het aantal leerlingen havo/ vwo dat kiest voor het profiel Natuur & Techniek vertoont over de afgelopen jaren duidelijk een stijgende lijn. In 2006 was het aantal leerlingen binnen het profiel Natuur & Techniek 18% hoger Gebied 02/ 03 03/ 04 04/ 05 05/ 06 06/ 07 dan in 2002 en 4% hoger dan in Landelijk steeg het aantal leerlingen dat dit profiel over beide perioden ook, respectievelijk met 23% en 5%. 02/ 03 Regio MWBr % 4% Nederland % 5% 05/ 06 Bron: Vestigingenregister Noord-Brabant, 2006, CWI Arbeidsmarktprognose , EBB ; bewerking ETIN Adviseurs

5 MBO In het MBO daalt het aantal deelnemers techniek de afgelopen vijf jaar met 6% (versus een landelijke, daling van 12%). Ten opzichte van het voorgaande jaar slechts een afname van 2% (landelijk minus 3%). Bij het ROC Midden-Brabant is de daling het grootst (-12%), bij ROC West- Brabant was de daling aanzienlijk minder (-3%). Wanneer wordt gekeken naar de opleidingsrichtingen dan doet de belangrijkste daling zich voor in de sector installatie, elektro & metaal (Kenteq). Voor de sector bouw & infrastructuur (Fundeon, voorheen Bouwradius en SBW) geldt een daling over de afgelopen vijf jaar (-4%), maar een stijging in het afgelopen jaar (+5%). Consistente stijger is de sector proces milieu- & laboratoriumtechniek (PMLF, voorheen Vapro), +10% t.o.v en t.o.v Gebied 02/ 03 03/ 04 04/ 05 05/ 06 06/ 07 02/ 03 05/ 06 ROC Midden-Brabant % - 4% ROC West-Brabant % - 1% Regio MWBr % - 2% Nederland % - 3% 1 In de berekeningen kon niet expliciet rekening gehouden worden met eventuele maintenance- impulsen in de regio gedurende de prognoseperiode. Indien die wel optreden, met aantoonbaar grote aantallen technisch personeel, zal de instroombehoefte dienovereenkomstig naar boven bijgesteld moeten worden. HBO De studentenaantallen van het technisch hbo in de regio Midden- en West-Brabant zijn sinds 2002 sterk gedaald (-15%). Alleen binnen de opleidingen Biologie en medisch laboratoriumonderzoek, Chemie en Werktuigbouwkunde steeg het aantal studenten in deze periode (resp. +7%, +4% en +11%). Landelijk is het totale aantal techniekstudenten op hbo-niveau sinds 2002 Gebied 02/ 03 03/ 04 04/ 05 05/ 06 06/ 07 met 2% gestegen. Dit volgt uit stijgingen in het aantal studenten binnen technische richtingen die niet in de regio Midden- en West-Brabant worden aangeboden, de studentenaantallen van degenen die wel worden aangeboden in Tilburg en Breda daalden landelijk met 4%. 02/ 03 Regio MWBr % -2% Nederland* % 1% Techniek in de lift Opgemerkt wordt dat de instroom in het technische beroepsonderwijs voor het schooljaar over de gehele linie/ onderwijskolom in de regio maar ook landelijk een opmerkelijke stijging te zien geeft. De officiële cijfers hiervan worden pas later vrijgegeven en zijn nog niet verwerkt in bovenstaande gegevens. 05/ 06 De volledige onderzoeken zijn te downloaden op de website van index Technocentrum: Kwantitatieve Regioanalyse Technisch Beroepsonderwijs, editie 2007 Technische Beroepen in Midden- en West- Brabant, Nieuw Meerjarenprogramma PPT Een jaar eerder dan gepland, start het Platform Promotie Techniek met een nieuw Meerjarenprogramma. Het beschrijft de strategie en aanpak voor de komende vier jaar: De aanpak is breed: van techniekstimulering in het basisonderwijs tot en met leer-/werktrajecten voor zij-instromers op de arbeidsmarkt. Het PPT werkt aan de hand van meerjarenprogramma s. Op dit moment is dat het 3e Meerjarenprogramma, met een looptijd van Fred de Bruijn, coördinator van het Platform: We zijn dus goed en wel over de helft. Het nieuwe bestuurscollege van de Provincie Brabant nodigde ons medio 2007 echter uit voor een nieuw Meerjarenprogramma. Een programma waaraan het bestuurscollege zich voor de duur van het gehele Bestuursakkoord wil verbinden. We hebben het Programma eind oktober ingediend bij de Provincie, de gemeente Tilburg, index Technocentrum en andere potentiële medefinanciers. Knelsituatie vergroot Het plan begint met een beknopte analyse van de technologieontwikkeling in Midden- Brabant. De knelsituatie in de beschikbaarheid van medewerkers wordt de komende jaren alleen maar groter. Immers, de competentieeisen blijven stijgen en zijn in onbalans met het aanbod. Daarnaast leidt de grote vergrijzingsgolf de komende jaren ondanks leeftijdsbewust HRM-beleid tot grote uitstroom van ervaren medewerkers. En niet in de laatste plaats: de concurrentie ontwikkelt door. Stilstand in Midden-Brabant is dus achteruitgang. Integrale benadering We onderscheiden vier doelgroepen, die ieder een eigen aanpak vergen, licht Fred de Bruijn toe. Jongeren die kiezen voor het beroepsonderwijs, zij-instromers die een volgende stap in hun loopbaan maken of langs de kant van de arbeidsmarkt komen te staan, risicogroepen en werklozen, met extra aandacht voor jeugdige werklozen en zittend personeel. De gezamenlijke aanpak door scholen en bedrijven in de regio heeft de afgelopen jaren al veel resultaten opgeleverd. Ook op de landelijke podia, zoals de aanpak van techniek in het basisonderwijs en Mechatronica. Op het gebied van scholing van werkenden en werkzoekenden moeten het PPT met een meer samenhangende aanpak nog veel winst behalen. Die aanpak kan alleen succesvol zijn als bedrijven en opleiders ook hierin samen optrekken, met bedrijven in de lead voor wat betreft het precies aangeven van de behoefte en het mede realiseren van leer-werktrajecten. Fred de Bruijn besluit: Het nieuwe programma is vanuit de huidige activiteiten en ervaringen opgebouwd om die kansen en knelpunten voor de komende jaren aan te pakken. Het plan is daarom weliswaar ambitieus, maar in mijn ogen goed haalbaar. Opbrengsten Meerjarenprogramma Basisonderwijs - Doorgroei van 72 naar 100 van de 175 basisscholen in technieknetwerken - Bij 50 van die scholen techniek geheel verankerd in bestuur en beleid; 10 daarvan gaan hierin zover dat zij een lichtend voorbeeld zijn voor andere scholen in de regio - 50 Basisscholen werken structureel samen met bedrijven ( adoptierelatie ) - Positievere beeldvorming over techniek bij 25% van de kinderen 2. Bekijk een Bedrijf Nieuwe Stijl (Overgang PO-VO) - Deelname van tenminste vier van de zeven VO-scholen aan de technieknetwerken van basisscholen in Midden-Brabant. - Jaarlijks tenminste 1500 deelnemers aan Bekijk een Bedrijf, waarvan minstens de helft in het kader van een door de school met het bedrijf geprogrammeerde techniekactiviteit. - Positievere beeldvorming over techniek bij 25% van de deelnemers 3. VMBO MBO: Vak 2Slag - Alle vijf VMBO-scholen hebben het doorstroomprogramma MBO Vak 2Slag duurzaam verankerd in jaar 2, 3, 4 - Het doorstroomprogramma richt zich op alle niveaus en op tenminste vijf opleidingen in het MBO - Bedrijven spelen een actieve rol in elk doorstroomprogramma - Alle leerlingen zijn positief over de bijdrage van deze activiteiten aan hun keuzeproces 4. VO-MBO/HBO: NLT en Jet-Net - Samenwerkingsverband tussen tenminste vier VO-scholen, ROC Midden-Brabant en Avans Hogeschool ter versterking van de technische profilering van het VO - Twee regionale Jet-Netbedrijven, die op tenminste vier VO-scholen activiteiten verrichten. 5. MBO/HBO: Future Lab Mechatronica/ Maintenance Eerste opzet van een innovatielab Mechatronica/ Maintenance (werknaam Future Lab ) van en voor bedrijfsleven en MBO/HBO. 6. Arbeidsmarkt: Leer-/werktrajecten Operationele leer-/werktrajecten voor tenminste 15 zij-instromers op jaarbasis. 7. Organisatie Platform - Realisatie van de geplande opbrengsten binnen kaders van tijd/geld/kwaliteit. - Daartoe ondersteunen en versterken van de netwerken van scholen en bedrijven op de verschillende niveaus en aandachtsvelden. Meer weten? Meedoen? Fred de Bruijn, programmacoördinator Platform Promotie Techniek: (070) of via Het nieuwe Meerjarenprogramma plan is te downloaden via

6 links pagina 6 - rechts pagina 7 Technisch MBO beter in beeld bij VMBO-leerlingen 2Slag is een oriëntatieprogramma op technisch MBO voor VMBO-scholieren in de Tilburgse regio. De vijf VMBO-colleges en het ROC Midden-Brabant verbeteren hierin samen de studiekeuze en doorstroom, zodat meer leerlingen - op basis van een betere afweging - kiezen voor techniek. Het programma is eind 2005 gestart in het 4e jaar VMBO en draait sinds afgelopen schooljaar ook in het 2e jaar. Op jonge leeftijd een keuze maken voor een beroepsopleiding is voor veel leerlingen niet eenvoudig. Hun beeld van beroepen en vervolgopleidingen, inclusief de leeromgeving, is erg bepalend voor die keuze. Hun beeld van techniek is meestal beperkt en ingevuld met negatieve stereotypen. Om dat te verbeteren, is 2Slag ontwikkeld. Vierdejaars VMBO-leerlingen volgen twintig weken lang een programma op het ROC. Hans van de Sande, projectleider 2Slag: Via allerhande opdrachten maken ze kennis met ons onderwijs op niveau BOL-4, met het onderwijsconcept en met het gebouw en de voorzieningen. Ook geven we ze een prominente rol bij de Open Dagen Techniek van het ROC. Het belangrijkste is echter dat 2Slag hen veel blijkt te helpen om een goede keuze te maken. De meeste kiezen vervolgens overtuigd voor techniek; voor enkele heeft 2Slag duidelijk gemaakt dat een andere opleiding meer voor de hand ligt. Prima toch? De lucht in In het kader van de praktische sectororiëntatie maken tweedejaars leerlingen van de VMBOscholen kennis met techniek en technisch onderwijs door het bouwen van een modelzweefvliegtuig. Dit programma duurt 12 klokuren, door de school vrij te programmeren. We hebben als ROC 500 bouwpakketten voor zweefvliegtuigen verspreid over de VMBO-scholen, geeft Hans van de Sande aan. We kregen deze van de Koninklijke Luchtmacht. Een instructeur van een vereniging voor modelvliegsport heeft de docenten getraind in het bouwen van de vliegtuigen. Technific uit Eindhoven heeft alle handleidingen ontwikkeld. En dan de lucht in? Hans van de Sande: Natuurlijk! Proof of the pudding is natuurlijk het vliegen. Scholen hebben het programma afgerond met een wedstrijd op schoolniveau. De eerste wedstrijd (op vliegbasis Gilze-Rijen) leverde de nodige publiciteit in de media. Helaas moest de gezamenlijke slotwedstrijd worden afgeblazen vanwege slecht weer. Maar de formule sloeg erg aan bij de leerlingen. Sommigen waren zelfs zo verknocht geraakt aan hun vliegtuig dat ze het niet wilden laten vliegen! Plannen Voor de komende jaren staan diverse acties op stapel. Na acties in het 4e jaar en het 2e jaar is de volgende stap uitbreiding naar het 3e jaar. Hierbij wordt gefocust op vakken als natuurkunde en scheikunde. Deze vakken zijn voor leerlingen vaak te abstract, weet Hans van de Sande. Om ze meer tot de verbeelding te laten spreken koppelen we thema s uit deze vakken aan toepassingen in de praktijk. Bedrijven kunnen hierin natuurlijk een rol spelen. De VMBOdocenten kunnen daarmee ideeën opdoen voor hun onderwijs. Het theoretische onderwerp kan ook gekoppeld worden aan een theorie- en praktijkles op het ROC. Daardoor kijkt de ROCdocent nog meer mee in de VMBO-keuken, wat de mogelijkheden voor kruisbestuiving vergemakkelijkt. Daarnaast geeft Hans aan: 2Slag richt zich nu op de doorstroom naar MBO-4. De bedrijven vinden ook de doorstroom naar niveau 2 en 3 belangrijk. In het nieuwe Meerjarenprogramma wordt het programma hiervoor ontwikkeld. Onze eerste gedachten zijn om hiervoor één programma te realiseren waarin de verschillende niveaus zijn gemixt. Meer weten? Meedoen? Hans van de Sande, projectleider Vak 2Slag: (013) of via rocmb.nl Resultaten effectmeting Bekijk een Bedrijf 2007 index Technocentrum liet een instrument ontwikkelen om de keuze van jongeren voor een technische opleiding te analyseren. Aan de hand van exploratief en toetsend onderzoek is inzicht verkregen in de rol van motivaties aan de attitude. Op basis van deze wetenschappelijke onderzoeksresultaten is een instrument ontwikkeld waarmee de effecten van techniekactviteiten gemeten kunnen worden. Een samenvatting van het onderzoeksrapport Inzicht in Technische opleidingskeuze van ing. Karin Saris-Paulussen van de Tu/e is te vinden op Invloed van rolmodellen Leerlingen in het VMBO baseren hun sectorkeuze voornamelijk op het zien van beroepen in hun eigen familie. Op de tweede plaats komen lessen, projecten en meeloopdagen. Voor meisjes is het moeilijk zich te identificeren met Techniek. Slechts 5% van de meisjes in het VMBO kennen vrouwen in de Techniek. De meiden kennen over het algemeen wel mannen in hun omgeving die in de Techniek werken. De resultaten uit het onderzoek naar technische opleidingskeuze betekenen dat voor effectieve voorlichting, het voorlichten van de sociale omgeving, (ouders, familie, leraren, decanen) het startpunt moet zijn. Voor meisjes is het van belang dat vrouwelijke rolmodellen getoond worden. Focus op basisschool Het instrument voor effectmeting is toegepast op Bekijk een Bedrijf Bezoekers van een bedrijf ondergingen een voor- en een nameting. Er blijkt een duidelijk verschil te zijn tussen deelnemers uit het voortgezet onderwijs en deelnemers uit het basisonderwijs. Terwijl bij meisjes van de basisschool de helft geïnteresseerd is in Techniek, is dit onder de bezoekers uit het voortgezet onderwijs nog maar 10% van de meisjes. Willen we vrouwen naar de techniek krijgen, dan is dit vooral zinvol op de basisschool. Daarna is de kans groot dat de sector/profiel techniek via afstrepen is verdwenen uit het blikveld. Voor jongens gelden deze verschuivingen niet. Bezoekers van basisscholen hebben niet alleen nog een brede interesse, ze scoren zeer hoog op intrinsieke motivatie. Ze zijn nieuwsgierig naar wat er in een bedrijf gebeurd, wat er in frisdrank zit, hoe het is om op een podium te staan etc. Geen grote verschillen De scores in de voor- en nameting leverde geen significant verschil. Er kan niet aangetoond worden dat een bezoeker van Bekijk een Bedrijf na deelname eerder voor een technische studierichting gaat kiezen. De ervaring van een interventie zoals een bezoek van Bekijk een Bedrijf voegt de leerling toe aan bestaande ervaringen op het gebied van techniek die de 10- jarige bezoeker al in zijn leven heeft opgedaan. Ervaringen variërend van speelgoed tot verhalen van vaders, ooms, buren en andere rolmodellen. Het Bekijk een Bedrijf-effect is een middeling van indrukken. Het effect wordt in zeer sterke mate bepaald door de verschillende bedrijven. Het uitblijven van een significant verschil kan daarnaast verklaard worden door de attitude van de bezoekers in de voormeting. Meer dan 1/3 van de bezoekers, vooral jongens doen mee aan Bekijk een Bedrijf, zijn al geïnteresseerd in techniek. Zij worden hooguit bevestigd in hun attitude, motivatie en gedragsintentie. Bezoekers daarentegen die NIET (potentieel) geïnteresseerd zijn in Techniek, hebben andere argumenten om mee te doen met Bekijk een Bedrijf. Eigenlijk willen ze iets met paarden...

7 Lectoraat voor extra impuls mechatronica in Midden-Brabant Midden-Brabant onderscheidt zich landelijk door de samenwerking tussen scholen en bedrijven op het gebied van mechatronica. Vanaf 2004 hebben zij een doorlopende leerweg Mechatronica VMBO-MBO-HBO gebouwd. Voor die samenwerking ontving de regio tweemaal een prijs van de metalectrobedrijfstak. De eerste afgestudeerden komen volgend jaar op de arbeidsmarkt. Voor de volgende stap - een lectoraat Mechatronica is de financiering bijna rond. een paar honderd lectoren. Zij richten zich op het HBO en op bedrijven op overeenkomstig denk- en werkniveau. Een lector in het beroepsonderwijs is te vergelijken met een buitengewoon of bijzonder hoogleraar aan een universiteit. Hij of zij heeft tot doel om vanuit de praktijk een vakgebied in het beroepsonderwijs verder te ontwikkelen en de wisselwerking met bedrijven te versterken. Dat kan door het uitvoeren van onder meer toegepast onderzoek, ondersteunen van de onderwijsontwikkeling, scholing van docenten en begeleiden van afstudeerprojecten. Sinds de start van de eerste lector in 2001 kent Nederland Uniek combinatie ROC Midden-Brabant en Avans Hogeschool werken sinds eind 2006 aan een lectoraat Mechatronica op MBO/HBO-niveau. Een in Nederland unieke combinatie. Rocco Bastiaansen, directeur van ondermeer de Mechatronica-opleidingen van het ROC Midden-Brabant: Voor onze leerlingen en docenten ligt hier een fantastische mogelijkheid om mee te gaan in de nieuwste ontwikkelingen op mechatronicagebied en om die vervolgens door te geven aan onze bedrijven via onze leerlingen en afstudeerprojecten. Via projecten met Avans bouwen we samen een doorgaande leerlijn; voor onze leerlingen, maar ook voor onze medewerkers! Harrie de Werd, directeur van de Academie voor Technologie en Management van Avans Hogeschool vult aan: Een eerste inventarisatie in de ROBO (Regionaal Overleg Bedrijfsleven Onderwijs) Mechatronica leidde meteen tot vijf-zes onderzoeksvragen op zowel HBO- als MBO-niveau. Door hieraan te werken bedienen we niet alleen de absolute voorlopers in de bedrijfstak maar ook de grote groep bedrijven die hier direct op volgt. Voor de regionale economische ontwikkeling een absolute must. Roer Het Platform werkt nauw samen met brancheorganisatie FEDA (Federatie Aandrijven en Automatiseren). Vanwege de grote technologische dynamiek is de beschikbaarheid van voldoende en goed gekwalificeerde medewerkers voor mechatronciabedrijven een strategisch item van de eerste orde, geeft branchemanager André Braakman aan. We spannen ons daarom erg in om regionaal de samenwerking tussen scholen en bedrijven te stimuleren. Op dit moment onderscheiden we vijf regio s waar die samenwerking al sterk is of kansrijk. Midden-Brabant is er daar zonder meer één van. Het initiatief van het PPT om te komen tot een lectoraat spoort helemaal met onze strategie. Samen met de scholen willen we aan het roer staan van het lectoraat. Opzet is dat de lector in een netwerk ( kenniskring ) opereert met medewerkers van de scholen en van bedrijven. Vijf bedrijven uit de regio hebben al aangegeven hieraan te willen bijdragen; mogelijk worden dat er nog meer. Als de financiering van het lectoraat rond is, kan de werving starten. We houden u op de hoogte! Meer weten? Meedoen? Harrie de Werd, Avans Hogeschool: (013) of en Rocco Bastiaansen, ROC Midden-Brabant: (013) of

8 Regionaal VTB-steunpunt bedient 72 basisscholen Steeds meer animo voor techniek in primair onderwijs De regio Midden-Brabant is een pionier op het gebied van betrekken van basisscholen bij techniek. Er zijn al sinds jaar en dag actieve basisscholen, en ook de PABO en onderwijsbegeleidingsdienst SOM steunen de scholen. In het afgelopen jaar is de vierde tranche van Verbreding Techniek Basisonderwijs (VTB) van start gegaan en bij de toewijzing van nieuwe projectscholen is Midden Brabant relatief gezien ruim bedeeld. Een succesvol traject waarbij tegelijkertijd nog veel werk aan de winkel is! De landelijke doelstelling van VTB is dat in 2010 eenderde van de basisscholen techniek volledig moet hebben ingevoerd. Natuurlijk is het niet de bedoeling dat de basisschool een beroepsopleiding tot technisch vakman of vakvrouw wordt, vertelt Erik Haest, projectleider VTB Midden-Brabant. Het is wel belangrijk dat kinderen al vroeg leren wat er in de techniek omgaat, zodat ze met een realistisch en hopelijk positief beeld een keuze kunnen maken voor een vervolgopleiding. 72 scholen Midden Brabant heeft in de vierde tranche 14 nieuwe scholen toegewezen gekregen. De 19 scholen die zich wel aangemeld maar niet zijn ingeloot, zijn volgschool geworden. Dat betekent een toename van 38%. In Midden Brabant zijn er nu 72 scholen verbonden aan het Regionaal Steunpunt; 32 uit de Gemeente Tilburg en 40 uit regiogemeenten. Natuurlijk hebben die nog een weg te gaan voor ze techniek volledig hebben ingevoerd, vervolgt Eric Haest. Onder auspiciën van het Platform hebben de SOM en de PABO daarom een Steunpunt ingericht. Techniek Torens Alle scholen zijn onderverdeeld in vier netwerken die elk vier keer per jaar bij elkaar komen. Tot dit schooljaar zijn de activiteiten van de scholen vooral naar binnen gericht geweest: men focust zich vooral op de onderwijskundige invulling van techniek in de school. Daarbij wordt relatief veel gekozen voor de aanschaf en implementatie van het lesconcept Techniek Torens als ingang voor de invoering van het vak. Bekijk een bedrijf De scholen die al wat langer in het traject zitten, gaan hun vizier in het schooljaar naar buiten richten en zoeken onder meer contacten met bedrijven in het regionale netwerk. Die beloven tot op heden bij de meeste scholen nog buiten beeld. Erik Haest: Veel scholen moeten Basisschool uit Tilburg wint techniekwedstrijd Basisschool Meander uit Tilburg aangesloten bij het steunpunt - bewijst wat een focus op techniek concreet kan opleveren. Bij een landelijke competitie met 95 concurrerende scholen is de eerste prijs behaald. De Tronenwedstrijd is een initiatief van Savantis, een kenniscentrum voor de bedrijfstak afbouw en onderhoud. Deze instantie wil het schildersvak op speelse wijze promoten. De opdracht was het beschilderen van een troon; Meander koos voor een grote bruine beer. Deze winnende troon was goed voor een heel toepasselijke prijs: drie Techniek Torens met daarin materialen, leskisten en lesbeschrijvingen voor 80 technieklessen! een drempel over, terwijl de koppeling met het bedrijf juist wezenlijk is. Voor de beeldvorming van het kind, maar ook voor de verankering van techniek binnen de school. Bedrijven moeten uit die anonimiteit. Op dit moment worden concrete plannen opgesteld in samenwerking met index Technocentrum en ook met het Regionaal Steunpunt West Brabant. De nieuwe formule van Bekijk een bedrijf zal hierin ook een rol kunnen gaan spelen. Symposium Het VTB programma maakt onderdeel uit van een symposium dat op 5 maart 2008 plaatsvindt. Een samenwerkingsverband met Fontys PABO Tilburg, licht Erik Haest toe. Voor ons de kans om alle verworvenheden tot op heden te communiceren! Wilt u meedoen met uw school of bedrijf, of meer informatie? Neem contact op met Eric Haest, projectleider VTB Midden-Brabant: (0416) of via Over VTB Het ministerie van Onderwijs, technische bedrijfstakken en de vakbeweging willen techniek een structurele plek geven in het basisonderwijs. Techniek is volgens deze partijen bij uitstek een middel om een eigentijdse, aantrekkelijke en motiverende leeromgeving voor kinderen te creëren. Ook vinden ze het belangrijk dat kinderen een realistisch beeld krijgen van wat de betekenis van techniek en technologie is voor de maatschappij. Zodat een eventuele keuze voor techniek in het voortgezet onderwijs een interessante en volwaardige optie wordt. Het resultaat is het succesvolle programma Verbreding Techniek in het Basisonderwijs (VTB). Vanaf het schooljaar kunnen in totaal 2500 basisscholen aan dit programma meedoen, met een budget van 37 miljoen euro. Het bedrijfsleven draagt daarnaast nog 12 miljoen euro bij. Elke school ontvangt euro om techniek en wetenschap in het lesprogramma te integreren. Het Platform krijgt subsidie voor de ondersteuning van VTB in Midden-Brabant tot 2010.

KWANTITATIEVE REGIOANALYSE TECHNISCH BEROEPSONDERWIJS

KWANTITATIEVE REGIOANALYSE TECHNISCH BEROEPSONDERWIJS - editie 2007 KWANTITATIEVE REGIOANALYSE TECHNISCH BEROEPSONDERWIJS REGIO MIDDEN- EN WEST-BRABANT - Samenvatting - Een initiatief van index Technocentrum Midden- en West-Brabant index Technocentrum Mozartlaan

Nadere informatie

index Technocentrum Kwantitatieve regioanalyse technisch beroepsonderwijs Provincie Noord-Brabant

index Technocentrum Kwantitatieve regioanalyse technisch beroepsonderwijs Provincie Noord-Brabant index Technocentrum Kwantitatieve regioanalyse technisch beroepsonderwijs Provincie Noord-Brabant Inhoudsopgave 1. Mbo Techniek... 3 1.1 Deelnemers mbo techniek... 3 1.1.1 Onderwijsinstellingen... 3 1.1.2

Nadere informatie

KWANTITATIEVE REGIOANALYSE TECHNISCH BEROEPSONDERWIJS

KWANTITATIEVE REGIOANALYSE TECHNISCH BEROEPSONDERWIJS - editie 2006 KWANTITATIEVE REGIOANALYSE TECHNISCH BEROEPSONDERWIJS REGIO MIDDEN- EN WEST-BRABANT - Samenvatting - Een initiatief van index Technocentrum Midden- en West-Brabant index Technocentrum Mozartlaan

Nadere informatie

Quickscan Techniek in. onderwijs en werkgelegenheid

Quickscan Techniek in. onderwijs en werkgelegenheid Quickscan Techniek in Brabant onderwijs en werkgelegenheid Visie in beeld Om te weten waarover we in Brabant praten, hebben we als Samenwerkingsverband Techniekplatforms Brabant voor u een aantal relevante

Nadere informatie

Kwantitatieve Regioanalyse Technisch Beroepsonderwijs regio Midden- en West-Brabant

Kwantitatieve Regioanalyse Technisch Beroepsonderwijs regio Midden- en West-Brabant editie 2008 Kwantitatieve Regioanalyse Technisch Beroepsonderwijs regio Midden- en West-Brabant rapport een initiatief van index Technocentrum index Technocentrum Mozartlaan 7 4837 EH BREDA Telefoon Fax

Nadere informatie

Techniek op de kaart in Midden-Brabant. Meerjarenprogramma 2008 2011

Techniek op de kaart in Midden-Brabant. Meerjarenprogramma 2008 2011 Techniek op de kaart in Midden-Brabant Meerjarenprogramma 2008 2011 Techniek op de kaart in Midden-Brabant Meerjarenprogramma 2008 2011 Hobéon Management Consult BV Oktober 2007 Fred de Bruijn, programmamanager

Nadere informatie

Aandeel meisjes in de bètatechniek VMBO

Aandeel meisjes in de bètatechniek VMBO Vrouwen in de bètatechniek Traditioneel kiezen veel meer mannen dan vrouwen voor een bètatechnische opleiding. Toch lijkt hier de afgelopen jaren langzaam verandering in te komen. Deze factsheet geeft

Nadere informatie

Woerdens Techniek Talent

Woerdens Techniek Talent Woerdens Techniek Talent Werkgroep Promotie en werving Concept Activiteitenplan 2013/2014 versie 3.0, Woerden, 23-08- 2013 Aanleiding Het Woerdens Techniek Talent is een initiatief van onderwijsinstellingen,

Nadere informatie

short-logo NATIONAAL TECHNIEKPACT 2020 SAMENVATTING ÉÉN JAAR NA ONDERTEKENING RAPPORTAGE

short-logo NATIONAAL TECHNIEKPACT 2020 SAMENVATTING ÉÉN JAAR NA ONDERTEKENING RAPPORTAGE RAPPORTAGE NATIONAAL TECHNIEKPACT 2020 ÉÉN JAAR NA ONDERTEKENING SAMENVATTING short-logo MEI 2014 go Pagina 2 SAMENVATTING RAPPORTAGE NATIONAAL TECHNIEKPACT 2020 ÉÉN JAAR NA ONDERTEKENING Met het doel

Nadere informatie

Christelijke Scholengemeenschap - gymnasium, atheneum, havo en vmbo. Betaonderwijs

Christelijke Scholengemeenschap - gymnasium, atheneum, havo en vmbo. Betaonderwijs Christelijke Scholengemeenschap - gymnasium, atheneum, havo en vmbo Betaonderwijs 'Als je doet wat je altijd gedaan hebt, krijg je wat je altijd kreeg' Albert Einstein Wat is betaonderwijs? De bètarichting

Nadere informatie

Meer jonge mensen in de techniek. Daarbij ondersteunen we uw school of bedrijf!

Meer jonge mensen in de techniek. Daarbij ondersteunen we uw school of bedrijf! Meer jonge mensen in de techniek Daarbij ondersteunen we uw school of bedrijf! Over TechniekTalent.nu TechniekTalent.nu is een samenwerkingsverband van acht technische sectoren met één doel: meer instroom

Nadere informatie

Report. Platform Promotie Techniek laat zien waar het voor staat. Landelijk Platform Bèta Techniek investeert 1,4 miljoen in Midden-Brabant

Report. Platform Promotie Techniek laat zien waar het voor staat. Landelijk Platform Bèta Techniek investeert 1,4 miljoen in Midden-Brabant Report infokrant over techniek, bedrijven en activiteiten in midden-brabant, najaar 2006 in deze uitgave 2slag helpt leerlingen pagina 2 Meer kennis voor de regio pagina 5 Bekijk een bedrijf pagina 6 en

Nadere informatie

Informatie voor ouders groep 8 over: Overgang van PO naar VO

Informatie voor ouders groep 8 over: Overgang van PO naar VO Informatie voor ouders groep 8 over: Overgang van PO naar VO De Overstap Let op! Informatie over de procedure aanmelding wordt tijdens de decemberavonden in het VO aan de ouders gegeven. Inrichting van

Nadere informatie

Informatieboekje Voortgezet Onderwijs

Informatieboekje Voortgezet Onderwijs Informatieboekje Voortgezet Onderwijs 1 2 Voorwoord Dit informatieboekje geeft een overzicht van de belangrijkste gegevens over het VMBO, Havo en VWO. Hoe het VMBO is opgebouwd, welke vakken in de onderbouw

Nadere informatie

PERSBERICHT: Jongens worden ingehaald. Meisjes zijn de toekomstige bèta s

PERSBERICHT: Jongens worden ingehaald. Meisjes zijn de toekomstige bèta s PERSBERICHT: Jongens worden ingehaald. Meisjes zijn de toekomstige bèta s Grootste populariteitsonderzoek naar schoolvakken ooit onder 25. scholieren. De bètavakken natuurkunde, scheikunde, techniek, wiskunde

Nadere informatie

Informatie voor ouders groep 8 over: Overgang van PO naar VO

Informatie voor ouders groep 8 over: Overgang van PO naar VO Informatie voor ouders groep 8 over: Overgang van PO naar VO De Overstap Let op! Informatie over de procedure aanmelding wordt tijdens de decemberavonden in het VO aan de ouders gegeven. Inrichting van

Nadere informatie

Navigatie techniekpact

Navigatie techniekpact Navigatie techniekpact Beleidsthema s en - doelen Beleid in cijfers Beleidsinstrumentarium EZ 1 Versie oktober 2015 Beleidsthema s en doelen techniekpact Zorgen voor voldoende gekwalificeerde technici

Nadere informatie

Analyse van de vooraanmeldingen voor de lerarenopleidingen

Analyse van de vooraanmeldingen voor de lerarenopleidingen Analyse van de vooraanmeldingen voor de lerarenopleidingen Aanmelding voor opleidingen tot vo docent steeds vroeger, pabo trekt steeds minder late aanmelders juni 2009 Inleiding Om de (toekomstige) leraartekorten

Nadere informatie

Informatie voor ouders groep 8 over: Overgang van PO naar VO

Informatie voor ouders groep 8 over: Overgang van PO naar VO Informatie voor ouders groep 8 over: D De E O Overstap V E R S T A P Overgang van PO naar VO Let op! Informatie over de procedure aanmelding wordt tijdens de decemberavonden in het VO aan de ouders gegeven.

Nadere informatie

Kajmunk Science klas. Een VWO klas met een + voor natuurtalenten. Gestart schooljaar 2007/2008

Kajmunk Science klas. Een VWO klas met een + voor natuurtalenten. Gestart schooljaar 2007/2008 Kajmunk Science klas Een VWO klas met een + voor natuurtalenten Gestart schooljaar 2007/2008 Wat is VWO science? Een brugklas met een stevige + met meer aandacht voor bèta en techniek meer doen en meer

Nadere informatie

Informatieboekje Voortgezet Onderwijs

Informatieboekje Voortgezet Onderwijs Informatieboekje Voortgezet Onderwijs 1 2 Voorwoord Dit informatieboekje geeft een overzicht van de belangrijkste gegevens over het VMBO, Havo en VWO. Hoe het VMBO is opgebouwd, welke vakken in de onderbouw

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 4 2. KIEZEN 5 3. KIEZEN IN 2 HTL 6 4. SECTOREN 7. 5. VAKKENPAKKET (lessentabel) 8 6. BEROEPENÖRIENTATIE 9

INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 4 2. KIEZEN 5 3. KIEZEN IN 2 HTL 6 4. SECTOREN 7. 5. VAKKENPAKKET (lessentabel) 8 6. BEROEPENÖRIENTATIE 9 Naam : klas : 2 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 4 2. KIEZEN 5 3. KIEZEN IN 2 HTL 6 4. SECTOREN 7 5. VAKKENPAKKET (lessentabel) 8 6. BEROEPENÖRIENTATIE 9 7. MOGELIJKHEDEN NA HET VMBO 10 8. INFORMATIE VERKRIJGEN

Nadere informatie

Verbreding Techniek Basisonderwijs Achtergrondinformatie voor basisscholen

Verbreding Techniek Basisonderwijs Achtergrondinformatie voor basisscholen Verbreding Techniek Basisonderwijs Achtergrondinformatie voor basisscholen Een uitgave van het Programmabureau VTB November 2004 Nationaal Actieplan Verbreding Techniek Basisonderwijs Op 15 oktober 2003

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 4 2. KIEZEN 5 3. KIEZEN IN HET VMBO TL MAVO 6 4. SECTOREN 7. 5. VAKKENPAKKET (lessentabel) 8 6. BEROEPENÖRIENTATIE 9

INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 4 2. KIEZEN 5 3. KIEZEN IN HET VMBO TL MAVO 6 4. SECTOREN 7. 5. VAKKENPAKKET (lessentabel) 8 6. BEROEPENÖRIENTATIE 9 Naam : klas : 2 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 4 2. KIEZEN 5 3. KIEZEN IN HET VMBO TL MAVO 6 4. SECTOREN 7 5. VAKKENPAKKET (lessentabel) 8 6. BEROEPENÖRIENTATIE 9 7. MOGELIJKHEDEN NA HET VMBO 10 8. INFORMATIE

Nadere informatie

Analyse van de vooraanmeldingen voor de lerarenopleidingen

Analyse van de vooraanmeldingen voor de lerarenopleidingen Analyse van de vooraanmeldingen voor de lerarenopleidingen Aantal vooraanmeldingen voor 2 e graads opleiding stijgt, 1 e graads daalt en pabo blijft gelijk juni 2010 Inleiding Om de (toekomstige) leraartekorten

Nadere informatie

Doelomschrijving vier deelnemende scholen

Doelomschrijving vier deelnemende scholen Doelomschrijving vier deelnemende scholen 1 doelgroepomschrijvingen Leerbedrijf BAVA (ROC-AKA) Het leerbedrijf Basisvaardigheden (BAVA) is onderdeel van de school voor AKA van het ROC Midden Brabant. Bij

Nadere informatie

De kracht van samenwerking. Brainport Development, 2014

De kracht van samenwerking. Brainport Development, 2014 1 De kracht van samenwerking Brainport Development, 2014 2 De kracht van samenwerking Brainport Development, 2014 VAN KORTSLUITING NAAR CONTACT BETA CHALLENGE PROGRAMMA EEN LEERROUTE MAVO-MBO-HBO Henk

Nadere informatie

5. Onderwijs en schoolkleur

5. Onderwijs en schoolkleur 5. Onderwijs en schoolkleur Niet-westerse allochtonen verlaten het Nederlandse onderwijssysteem gemiddeld met een lager onderwijsniveau dan autochtone leerlingen. Al in het basisonderwijs lopen allochtone

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2007 2008 31 200 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2008 Nr. 183 BRIEF

Nadere informatie

Opleidingsniveau stijgt

Opleidingsniveau stijgt Opleidingsniveau stijgt Grote doorstroom naar hogere niveaus Meer leerlingen vanuit vmbo naar havo Grote groep mbo ers naar het hbo 10 Jongens groeien gedurende hun onderwijsloopbaan Jongens na een diploma

Nadere informatie

Onderzoek Alumni Bètatechniek

Onderzoek Alumni Bètatechniek Onderzoek Alumni Bètatechniek 0 meting - Achtergrond Eén van de knelpunten op de Nederlandse arbeidsmarkt is een tekort aan technisch geschoolden. De Twentse situatie is hierin niet afwijkend. In de analyse

Nadere informatie

Monitor Werkloosheid Noord-Veluwe 3 e kwartaal 2010

Monitor Werkloosheid Noord-Veluwe 3 e kwartaal 2010 Monitor Werkloosheid Noord-Veluwe 3 e kwartaal 2010 Oktober 2010 Opsteller: Jiska Krikke Contactpersoon: Gerrit Marskamp Regio Noord-Veluwe, t:0341-474 436 Regio Noord-Veluwe wil in het kader van arbeidsmarktbeleid,

Nadere informatie

NEDERLAND. Pre-basis onderwijs

NEDERLAND. Pre-basis onderwijs NEDERLAND Pre-basis onderwijs Leeftijd 2-4 Verschillend per kind, voor de leeftijd van 4 niet leerplichtig Omschrijving Peuterspeelzaal, dagopvang etc Tijd Dagelijks van 9:30 15:30 (verschilt pers school)

Nadere informatie

Welkom. op de informatieavond voor ouders over: Overgang van PO naar VO

Welkom. op de informatieavond voor ouders over: Overgang van PO naar VO Welkom op de informatieavond voor ouders over: Overgang van PO naar VO SCHOOLSOORTEN PRO VMBO HAVO PRaktijkOnderwijs Voorbereidend Middelbaar BeroepsOnderwijs Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs VWO Voorbereidend

Nadere informatie

Overzicht uitwisselingen schooljaar

Overzicht uitwisselingen schooljaar Overzicht uitwisselingen schooljaar 2010-2011 In schooljaar 2010-2011 zijn er 39 uitwisselingen geweest. Iedere uitwisseling heeft een verbeteradvies voor het praktijkleren opgeleverd. 1/2/3 Docent vmbo

Nadere informatie

Dit jaar moet je een keuze gaan maken voor de vakken, waarin je volgend jaar examen in gaat doen.

Dit jaar moet je een keuze gaan maken voor de vakken, waarin je volgend jaar examen in gaat doen. 2 Inleiding Aan de leerlingen van de 3 e klas HTL, Dit jaar moet je een keuze gaan maken voor de vakken, waarin je volgend jaar examen in gaat doen. Om tot een weloverwogen keuze te komen, is het goed

Nadere informatie

FACTSHEET. Instroom en succes in de opleiding tot leerkracht. Platform Beleidsinformatie Mei 2013

FACTSHEET. Instroom en succes in de opleiding tot leerkracht. Platform Beleidsinformatie Mei 2013 FACTSHEET Instroom en succes in de opleiding tot leerkracht Platform Beleidsinformatie Mei 2013 Samenstelling: Pauline Thoolen (OCW/Kennis) Rozemarijn Missler (OCW/Kennis) Erik Fleur (DUO/IP) Arrian Rutten

Nadere informatie

Hbo tweedegraadslerarenopleiding

Hbo tweedegraadslerarenopleiding Hbo tweedegraadslerarenopleiding Verkort traject www.saxionnext.nl Inhoudsopgave Inleiding 3 Een bijzondere opleiding 4 Opbouw 5 Toelating en inschrijving 7 Beste student, Je hebt een afgeronde hbo- of

Nadere informatie

Zeeland / West- Brabant

Zeeland / West- Brabant Arbeidsmarkt- en stageonderzoek procestechnische opleidingen Zeeland / West- Brabant 2015 Inhoudsopgave 1 Onderzoeksopzet... 3 1.1 Respons... 3 2 Stage- en leerwerkplaatsen... 4 2.1 Verdeling over de sectoren...

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Breda Bergen op Zoom

Regiorapportage Mobiliteitsbranche Breda Bergen op Zoom Regiorapportage Mobiliteitsbranche Breda Bergen op Zoom Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in het onderwijs in de motorvoertuigen- en tweewielerbranche in de regio Breda Bergen op Zoom ROC West-Brabant

Nadere informatie

Werkveld Datum Instemming/Advies GMR Vastgesteld CvB

Werkveld Datum Instemming/Advies GMR Vastgesteld CvB Werkveld Datum Instemming/Advies GMR Vastgesteld CvB personeel 14-11-2011 Juni 2011 3.14 Taskforce Meer Mans personeel/taskforce Meer Mans Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 1.1 Doelen 3 1.2 Feiten 4 1.3 Mogelijke

Nadere informatie

Welkom! Leerlingen bij ouders zitten. Mobiele telefoon a.u.b. uit.

Welkom! Leerlingen bij ouders zitten. Mobiele telefoon a.u.b. uit. Welkom! Leerlingen bij ouders zitten. Mobiele telefoon a.u.b. uit. Mededelingen Overgangsrichtlijnen van klas 2 naar 3; Determinatie: keuze kader-, basis beroepsgerichte Leerweg; of gemengde Leerweg. Zorg

Nadere informatie

Natuurlijk nieuwsgierig. Onderzoekend leren bij natuur, wetenschap en techniek Lectorale rede, 2 september 2009

Natuurlijk nieuwsgierig. Onderzoekend leren bij natuur, wetenschap en techniek Lectorale rede, 2 september 2009 Natuurlijk nieuwsgierig Onderzoekend leren bij natuur, wetenschap en techniek Lectorale rede, 2 september 2009 Van nature nieuwsgierig Hoe moet dat? Maar Waarom? Hoe gaat dat? waarom dan? Hoe heet dat?

Nadere informatie

Beleidsadvies ter vergroting aandeel meisjes en vrouwen in technische opleidingen en beroepen

Beleidsadvies ter vergroting aandeel meisjes en vrouwen in technische opleidingen en beroepen Beleidsadvies ter vergroting aandeel meisjes en vrouwen in technische opleidingen en beroepen INLEIDING Nederlandse meisjes kiezen minder vaak voor opleidingen en beroepen in bèta, techniek of ICT dan

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 33 000 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2012 Nr. 229 BRIEF

Nadere informatie

3 december 2015 Science. Talentstroom voor leerjaar 1,2,3 havo/vwo met de mogelijkheid tot voortzetting in de bovenbouw in het vak NLT.

3 december 2015 Science. Talentstroom voor leerjaar 1,2,3 havo/vwo met de mogelijkheid tot voortzetting in de bovenbouw in het vak NLT. 3 december 2015 Science Talentstroom voor leerjaar 1,2,3 havo/vwo met de mogelijkheid tot voortzetting in de bovenbouw in het vak NLT. Het doel Leerlingen voorbereiden op natuurwetenschappelijk onderzoek

Nadere informatie

De Overstap. Informatie voor ouders groep 8 over: Overgang van PO naar VO

De Overstap. Informatie voor ouders groep 8 over: Overgang van PO naar VO Informatie voor ouders groep 8 over: Overgang van PO naar VO Let op! Informatie over de procedure aanmelding wordt tijdens de decemberavonden in het VO aan u gegeven! De Overstap SCHOOLSOORTEN PRO VMBO

Nadere informatie

Contextschets Techniek

Contextschets Techniek Contextschets Techniek Nationaal Techniekpact 2020... 2 Welke activiteiten ondernemen de hbo-instellingen?... 2 Welke activiteiten ondernemen de universiteiten?... 3 Welke activiteiten onderneemt de 3TU?...

Nadere informatie

Contact. particuliere hogeschool voor beroepsonderwijs. bezoekadres Handelskade 75. postadres Postbus 2119 7420 AC Deventer

Contact. particuliere hogeschool voor beroepsonderwijs. bezoekadres Handelskade 75. postadres Postbus 2119 7420 AC Deventer Contact bezoekadres Handelskade 75 postadres Postbus 2119 7420 AC Deventer telefoon 0570-60 30 83 fax 0570-60 37 05 e-mail info.next@saxion.nl particuliere hogeschool voor beroepsonderwijs Hbo Tweedegraadslerarenopleiding

Nadere informatie

Samenvatting effecten en resultaten Masterplan CGO Zuid-Holland

Samenvatting effecten en resultaten Masterplan CGO Zuid-Holland BIJLAGE: Samenvatting effecten en resultaten Masterplan CGO Zuid-Holland Pagina 1: Effecten bij leerlingen Effecten bedrijven - onderwijs Toelichting: De percentages onder het kopje Nul zijn de uitersten

Nadere informatie

Welkom in TECHNUM! KwaliteitsKring Zeeland 14-02-08

Welkom in TECHNUM! KwaliteitsKring Zeeland 14-02-08 Welkom in TECHNUM! KwaliteitsKring Zeeland 14-02-08 TECHNUM in vogelvlucht Wat is Technum Welke participanten Waarom noodzakelijk Waar we voor staan Wat onze ambities zijn TECHNUM Zelfstandige onderwijsvoorziening

Nadere informatie

Informatie 8ste jaarsouders

Informatie 8ste jaarsouders Informatie 8ste jaarsouders NIO donderdag 8 november 2012 Deze wordt afgenomen door Eduniek, onze schoolbegeleidingsdienst. Uitslag na de kerstvakantie, samen met het schooladvies. Aanvullende informatie

Nadere informatie

Keuze voorlichting. mavo januari 2016

Keuze voorlichting. mavo januari 2016 Keuze voorlichting mavo-3 12 januari 2016 Welke vragen proberen we vanavond te beantwoorden? Wat ga je na de mavo doen? Hoe zit het MBO in elkaar, wat zijn de toelatingseisen, enzovoort? Wat voor pakketten

Nadere informatie

De ICT-Academy: Van werkzoekende tot ICT-specialist

De ICT-Academy: Van werkzoekende tot ICT-specialist De ICT-Academy: Van werkzoekende tot ICT-specialist Adresgegevens: Meent 93a 3011 JG Rotterdam 010 41 40 282 Voor algemene informatie over Carrièrewinkel Projecten: www.carrierewinkel.nl E-mail: info@carrierewinkel.nl

Nadere informatie

Kennissessie: Gierende hormonen en educatie; hoe redden jongeren zich in het verkeer?

Kennissessie: Gierende hormonen en educatie; hoe redden jongeren zich in het verkeer? Kennissessie: Gierende hormonen en educatie; hoe redden jongeren zich in het verkeer? In deze kennissessie vertelden Lisette de Wildt van DTV en Kim Ruijs van XTNT over hun verkeerseducatie projecten om

Nadere informatie

Districtsactiviteitenplan 2014 district Zuid-Holland

Districtsactiviteitenplan 2014 district Zuid-Holland Districtsactiviteitenplan 2014 district Zuid-Holland Basisprincipe DAP 2014 Bij het Districtsactiviteitenplan 2014, hierna DAP 2014, zijn de volgende aspecten van belang: Centrale thema s 2014 Kansen grijpen

Nadere informatie

Informatieavond CBS de Citer 2015. Welkom 10-09-2015

Informatieavond CBS de Citer 2015. Welkom 10-09-2015 Informatieavond CBS de Citer 2015 Welkom 10-09-2015 Algemene Informatie m.b.t. de communicatie Iedere vrijdag verschijnt de nieuwsbrief. Het is van belang om deze goed te lezen. Zo blijft u op de hoogte

Nadere informatie

Van mbo en havo naar hbo

Van mbo en havo naar hbo Van mbo en havo naar hbo Dick Takkenberg en Rob Kapel Studenten die naar het hbo gaan, komen vooral van het mbo en de havo. In het algemeen blijven mbo ers die een opleiding in een bepaald vak- of studiegebied

Nadere informatie

SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL NOORD PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016

SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL NOORD PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016 SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL NOORD & PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Hardenberg Tel 0524 593800. Coevorden. Your next step! Tel 0523 262170. www.denieuweveste.nl

Hardenberg Tel 0524 593800. Coevorden. Your next step! Tel 0523 262170. www.denieuweveste.nl Van Heeckerenlaan 2 Piet Heinstraat 1 Coevorden Hardenberg Tel 0524 593800 Your next step! Tel 0523 262170 www.denieuweveste.nl Your next step! informatie 2014/2015 ontwikkel(t) je talent De Nieuwe Veste

Nadere informatie

1.Inleiding. 2.Profielen per 1 augustus 2007

1.Inleiding. 2.Profielen per 1 augustus 2007 logoocw De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Den Haag Ons kenmerk VO/OK/2003/53723 Uw kenmerk Onderwerp tweede fase havo/vwo 1.Inleiding In het algemeen

Nadere informatie

zuidwest Infrastructuur landsdeel Zuidwest 6 hogescholen met bètatechniek 3 universiteiten Jet-Net: 53 scholen en 17

zuidwest Infrastructuur landsdeel Zuidwest 6 hogescholen met bètatechniek 3 universiteiten Jet-Net: 53 scholen en 17 LANDSDEEL zuidwest De regio West-Brabant is samen met de provincies Zeeland en Zuid-Holland verenigd in het landsdeel Zuidwest. In de Techniekpact-samenwerking op landsdeelniveau verbinden de zes subregio

Nadere informatie

Nieuws. Innovatieve topsectoren

Nieuws. Innovatieve topsectoren Nieuwsbrief september 2011 In het coalitieakkoord van Provincie Overijssel, met de titel De kracht van Overijssel - Inspireren, innoveren en investeren', hebben de coalitiepartijen hun ambities bekend

Nadere informatie

dienstverlenend zijn. Volop doorstroommogelijkheden

dienstverlenend zijn. Volop doorstroommogelijkheden SAMIRA KIEST ICT 1 ICT is continu in ontwikkeling. Vraagt om mensen die goed kunnen samenwerken En die dienstverlenend zijn. Volop doorstroommogelijkheden naar hbo. Veel banen. Nu en in de toekomst. 2

Nadere informatie

kiezen ontdekken doen

kiezen ontdekken doen kiezen ontdekken doen op vmbo-, mavo-, havo/vwo- en mbo-niveau met een praktische, versnelde opleiding naar het hbo Tot 2011 vmbo De Kring, sector Landbouw breed Leerwegen: bbl (+lwoo) kbl gl Sinds 2004

Nadere informatie

De Gemengde Leerweg. wellantcollege ll. Informatie voor leerkrachten basisscholen

De Gemengde Leerweg. wellantcollege ll. Informatie voor leerkrachten basisscholen wellantcollege ll Informatie voor leerkrachten basisscholen De Gemengde Leerweg De theoretische leerweg met een praktische inslag. Een succesvolle route! Wellant vmbo 2 De leerwegen op een rijtje Het vmbo

Nadere informatie

middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs

middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs Summa College maart 2013 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: De vijf onderwijspijlers 4 Hoofdstuk 2: De vijf onderwijspijlers

Nadere informatie

Dit jaar moet je een keuze gaan maken voor de vakken, waarin je volgend jaar examen in gaat doen.

Dit jaar moet je een keuze gaan maken voor de vakken, waarin je volgend jaar examen in gaat doen. 2 Inleiding Aan de leerlingen van de VMBO derde klas TL, Dit jaar moet je een keuze gaan maken voor de vakken, waarin je volgend jaar examen in gaat doen. Om tot een weloverwogen keuze te komen, is het

Nadere informatie

Decanaat Lekkerkerk. Loopbaanoriëntatie en begeleiding in VMBO-BK2. Loopbaan Oriëntie en Beroep (LOB)

Decanaat Lekkerkerk. Loopbaanoriëntatie en begeleiding in VMBO-BK2. Loopbaan Oriëntie en Beroep (LOB) Decanaat Loopbaanoriëntatie en begeleiding in VMBO-BK2 Loopbaan: Als je bezig bent met je schoolloopbaan dan ben je bezig met vragen over jouw toekomst. Wat voor beroepen vind je interessant? Wat voor

Nadere informatie

SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL ZUIDWEST PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016

SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL ZUIDWEST PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016 SAMENWERKINGSARRANGEMENT LANDSDEEL ZUIDWEST & PLATFORM BÈTA TECHNIEK 2014-2016 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Werknemers in de metalektro zijn trots op hun werk en op het bedrijf waar zij werken en zij zijn positief over verschillende aspecten van hun werk.

Werknemers in de metalektro zijn trots op hun werk en op het bedrijf waar zij werken en zij zijn positief over verschillende aspecten van hun werk. uit rapport Werken in de Metalektro Werknemers in de metalektro zijn trots op hun werk en op het bedrijf waar zij werken en zij zijn positief over verschillende aspecten van hun werk. Bent u geïnteresseerd

Nadere informatie

VMBO Voorbereidend Middelbaar Beroeps Onderwijs

VMBO Voorbereidend Middelbaar Beroeps Onderwijs Inhoud VO avond 1. Onderwijstypen voortgezet onderwijs (VO) 2. Advisering basisschool 3. Toelichting toetsafname 4. Tijdspad 5. Ontwikkelingen 6. Traject aanmelding VO. 7. Tips bezoek en overzicht van

Nadere informatie

LOB in het beroepsonderwijs drs. Metje Jantje Groeneveld

LOB in het beroepsonderwijs drs. Metje Jantje Groeneveld LOB in het beroepsonderwijs drs. Metje Jantje Groeneveld Wat gaan we doen? Inventarisatie vragen / verwachtingen Presentatie Vragen / discussie Wat kan ik er mee? Afronding 24-3-2015 2 Vragen? Met welke

Nadere informatie

Hoofdlijn advies. Wat vind jij? Laat het ons weten op: Persoonlijke ontwikkeling. Basiskennis en -vaardigheden. Vakoverstijgend leren

Hoofdlijn advies. Wat vind jij? Laat het ons weten op: Persoonlijke ontwikkeling. Basiskennis en -vaardigheden. Vakoverstijgend leren Hoofdlijn advies Taalvaardig Rekenvaardig Digitaal vaardig Sociaal vaardig Persoonlijke ontwikkeling Basisvaardigheden Basiskennis en -vaardigheden Natuur & technologie Mens & maatschappij Taal & cultuur

Nadere informatie

Informatieavond voortgezet onderwijs 2013-2014

Informatieavond voortgezet onderwijs 2013-2014 Informatieavond voortgezet onderwijs 2013-2014 Wat gaan we doen? Inleiding Voortgezet onderwijs Opbouw advies t.w. -Advies Basisschool (ABS) -CITO Aannamebeleid scholen Vragen Sluiting Samen kiezen Kind

Nadere informatie

U-Talent Academie. Uitdagend bètaonderwijs op school en de universiteit

U-Talent Academie. Uitdagend bètaonderwijs op school en de universiteit U-Talent Academie Uitdagend bètaonderwijs op school en de universiteit U-Talent Academie Uitdagend bètaonderwijs op school en de universiteit Uitdaging in bèta en techniek voor vwo ers Zoek je meer uitdaging

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2005 2006 30 300 VIII Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2006 Nr. 139 BRIEF

Nadere informatie

Maak nu de opdrachten in deze lesbrief en kom erachter of jij je keuze al kunt maken!

Maak nu de opdrachten in deze lesbrief en kom erachter of jij je keuze al kunt maken! Beste leerling, Kiezen is best lastig, zeker als het om een vervolgopleiding gaat. Om je hierbij te helpen is er LOB, Loopbaan Oriëntatie en Begeleiding. Iedere vo-school geeft hier op zijn eigen manier

Nadere informatie

OVERSTAP 4-VMBO -> 4-HAVO 2015-2016. Bertrand Russell College havo en vwo

OVERSTAP 4-VMBO -> 4-HAVO 2015-2016. Bertrand Russell College havo en vwo OVERSTAP 4-VMBO -> 4-HAVO 2015-2016 Bertrand Russell College havo en vwo Waarom doorstromen naar 4havo? Stel, je zit in 4 VMBO-t. Je haalt goede resultaten, het ziet ernaar uit dat je zult gaan slagen.

Nadere informatie

KEUZEBEGELEIDING & PROFIELKEUZE KLAS 3

KEUZEBEGELEIDING & PROFIELKEUZE KLAS 3 KEUZEBEGELEIDING & PROFIELKEUZE KLAS 3 2014-2015 Belangrijke data i.v.m. profielkeuze schooljaar 2014 2015 9 dec. Ouderavond 10 dec. Mentoravond 26-30 jan. Elke derde klas gaat één dag op keuzedag 2 feb

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1 van 11

Inhoudsopgave. 1 van 11 Inhoudsopgave Leerlingen werven was nog nooit zo makkelijk... 2 Hoe komen we aan meer leerlingen? 2 Door wie wordt de schoolkeuze beïnvloed?. 2 Door wat wordt de schoolkeuze beïnvloed?...2 Hoe komen ouders

Nadere informatie

Concept: Een beroep doen op de werknemers om twee keer per jaar een mannelijke middelbare scholier mee te nemen voor een meeloopdag.

Concept: Een beroep doen op de werknemers om twee keer per jaar een mannelijke middelbare scholier mee te nemen voor een meeloopdag. Nationale Zorgvernieuwingsprijs Hoe zorg je ervoor dat meer mannen voor een baan in de zorg kiezen? Concept: Een beroep doen op de werknemers om twee keer per jaar een mannelijke middelbare scholier mee

Nadere informatie

Woord van de Teamleider. In deze nieuwsbrief. Agenda 2013

Woord van de Teamleider. In deze nieuwsbrief. Agenda 2013 In deze nieuwsbrief 1 Woord van de Teamleider 2 Masterclasses 3 Het front-office van TA 4 Lego Solar Race 5 Provincie Overijssel Woord van de Teamleider Beste lezer, Grote veranderingen doorvoeren in een

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Economische krimp in 2009 Aantal vacatures sterk gedaald Werkloosheid in Breda stijgt me 14% Bredase bijstand daalt minimaal Bijstand onder jongeren sterk gestegen

Nadere informatie

VOORLICHTING VAN DE BASISSCHOOL NAAR HET VOORTGEZET ONDERWIJS

VOORLICHTING VAN DE BASISSCHOOL NAAR HET VOORTGEZET ONDERWIJS VOORLICHTING VAN DE BASISSCHOOL NAAR HET VOORTGEZET ONDERWIJS Programma: Voorlichting wordt verzorgd door drie scholen uit de buurt namens alle VO-scholen Verschillende onderwijsvormen Onderbouw en bovenbouw

Nadere informatie

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen

Aantal werkzoekenden en aantal WWuitkeringen Juni 2009 Aantal werkzoekenden en WW-uitkeringen 2 Ingediende vacatures 5 Vraag en aanbod bij UWV WERKbedrijf 6 Ingediende ontslagaanvragen en verleende ontslagvergunningen 7 Statistische bijlage 8 Toelichting

Nadere informatie

Een exploratieve studie naar de relatie tussen geïntegreerd STEM-onderwijs en STEM-vaardigheden op secundair niveau

Een exploratieve studie naar de relatie tussen geïntegreerd STEM-onderwijs en STEM-vaardigheden op secundair niveau Een exploratieve studie naar de relatie tussen geïntegreerd STEM-onderwijs en STEM-vaardigheden op secundair niveau dr. H. Knipprath ing. J. De Meester STEM Science Engineering Technology Mathematics 2

Nadere informatie

Op welke school zitten onze oud-werkers vmbo nu?

Op welke school zitten onze oud-werkers vmbo nu? In deze bijdrage geven de decanen van de drie afdelingen een indruk van de vervolgkeuzes van onze werkers. Die keuzes vertonen jaar in jaar uit natuurlijk fluctuaties, anderzijds geeft het beeld van één

Nadere informatie

4-12-2015. Bedoeling infoavond. Welkom INFORMATIEAVOND 3 HAVO de Tweede Fase. Historische achtergronden. Tweede fase. Veranderingen door invoering

4-12-2015. Bedoeling infoavond. Welkom INFORMATIEAVOND 3 HAVO de Tweede Fase. Historische achtergronden. Tweede fase. Veranderingen door invoering Bedoeling infoavond Na afloop heeft u een beter beeld van: Welkom INFORMATIEAVOND 3 HAVO de Tweede Fase de Tweede Fase als onderwijssysteem het keuzeproces van uw zoon/dochter Tweede fase Voortgezet Onderwijs

Nadere informatie

Nieuwsbrief Bètasteunpunt September 2011

Nieuwsbrief Bètasteunpunt September 2011 Nieuwsbrief Bètasteunpunt September 2011 Het Bètasteunpunt van de Hanzehogeschool is in 2009 opgezet om o.a. hulp te bieden aan leerlingen uit het voortgezet onderwijs die bezig zijn met hun profielwerkstuk.

Nadere informatie

Ingekomen stuk D5. Datum uw brief N.v.t.

Ingekomen stuk D5. Datum uw brief N.v.t. Directie Inwoners Beleid & Realisatie Beleidsontwikkeling Ingekomen stuk D5 Aan de gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon (024) 329 90 00 Telefax (024) 329 29 81 E-mail

Nadere informatie

OVERSTAP MAVO4-HAVO4. 28 november 2016

OVERSTAP MAVO4-HAVO4. 28 november 2016 OVERSTAP MAVO4-HAVO4 28 november 2016 29-11-2016 PROGRAMMA - Uitleg Zeeuwse Code - Profielen HAVO - Leerlingen aan het woord - Wesley en Nemo, havo 4 NG - Vragen? 29-11-2016 2 ZEEUWSE CODE Intake gesprek

Nadere informatie

Technasium. Voor havo en vwo. Het Hondsrug College, een slimme start voor je toekomst! Op het Hondsrug College

Technasium. Voor havo en vwo. Het Hondsrug College, een slimme start voor je toekomst! Op het Hondsrug College Technasium Op het Hondsrug College Voor havo en vwo Het Hondsrug College, een slimme start voor je toekomst! Beter bètaonderwijs Ga je (straks) naar havo of vwo en vind je bèta en techniek leuk? Ben je

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2006 2007 30 800 VIII Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2007 Nr. 111 BRIEF

Nadere informatie

Onderzoeksvoorstel Techniek het jaar rond! Onderzoek naar techniekbevorderende activiteiten in het basisonderwijs van Rivierenland

Onderzoeksvoorstel Techniek het jaar rond! Onderzoek naar techniekbevorderende activiteiten in het basisonderwijs van Rivierenland Onderzoeksvoorstel Techniek het jaar rond! Onderzoek naar techniekbevorderende activiteiten in het basisonderwijs van Rivierenland Kenniscentrum Bèta Techniek Floor Binkhorst Februari 2013 Inhoudsopgave

Nadere informatie

1 De profielkeuze in leerjaar 4...1. 2 Eindexamenresultaten...7. 3 Doorstroom naar het bètatechnisch hoger onderwijs...10. 4 Het VHTO-effect...

1 De profielkeuze in leerjaar 4...1. 2 Eindexamenresultaten...7. 3 Doorstroom naar het bètatechnisch hoger onderwijs...10. 4 Het VHTO-effect... Het Universum Programma: Resultaten van vijf jaar bèta-innovatie op havo/vwo-scholen Februari 2011 Ten geleide Nu het Universum Programma zijn einde nadert is voor de 183 Universumscholen het effect van

Nadere informatie

NATIONALE ZORGVERNIEUWINGSPRIJS. Hoe zorg je ervoor dat meer mannen voor een baan in de zorg kiezen?

NATIONALE ZORGVERNIEUWINGSPRIJS. Hoe zorg je ervoor dat meer mannen voor een baan in de zorg kiezen? Hoe zorg je ervoor dat meer mannen voor een baan in de zorg kiezen? Concept: `de invoering van een verplicht praktijkvak VVT (Verpleging, Verzorging, Thuiszorg) in één na laatste schooljaar gedurende één

Nadere informatie

Samenvatting rapportage onderzoek vmbo

Samenvatting rapportage onderzoek vmbo Samenvatting rapportage onderzoek vmbo Utrecht, april 2006 In opdracht van Adviesgroep vmbo Drs. Vincent van Grinsven Drs. J. Krom Henk Westerik Postbus 681 3500 AR Utrecht telefoon: 030 263 1080 fax:

Nadere informatie

Welkom ouders van t Zonnewiel

Welkom ouders van t Zonnewiel Welkom ouders van t Zonnewiel Presentatie over: De overstap van de basisschool naar het voortgezet onderwijs en de scholen van Het Baken in Almere Onderwijsdoorstroomschema LWOO, wat is dat? LWOO op Stad

Nadere informatie