I jubileumnummer 28 I jaargang 10 I september 2011 I

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "I jubileumnummer 28 I jaargang 10 I september 2011 I"

Transcriptie

1 Fietsverkeer I jubileumnummer 28 I jaargang 10 I september 2011 I Fietsen is van alledag, voor iedereen. En tegenwoordig bij voorkeur op een omafiets met kratje voorop. We volgen in dit jubileumnummer ter gelegenheid van 10 jaar Fietsberaad het spoor van de oranje omafiets. Met in beeld gebeurtenissen uit de afgelopen 10 jaar die bepalend waren voor de ontwikkeling van het fietsbeleid in Nederland. En we de trekken de lijn door naar de toekomst. Welke uitdagingen staan ons te wachten op het gebied van fietsinfrastructuur, verkeersveiligheid, promotie, stallen en de elektrische fiets?

2 colofon inhoud pagina 6 Tien jaar Fietsberaad in vogelvlucht Het Fietsberaad ondersteunt decentrale overheden bij de uitvoering van het fietsbeleid door: > nieuwe kennis te ontwikkelen en te verspreiden > bestaande kennis beter te ontsluiten en > kennisuitwisseling te organiseren. Fietsberaad is onderdeel van KpVV, Kennisplatform Verkeer en Vervoer september nummer 28 > ISSN: uitgave: Fietsberaad verschijning: driemaal per jaar oplage: 5000 redactie en productie > Reith Hendriks & partners vormgeving > Verkeer en Vorm foto s > Tineke Dijkstra (jaarfoto s), Sjoerd van der Hucht (interviews), Hike Helmantel, Ron Hendriks e.a. redactieadres > Fietsverkeer / Fietsberaad, Leeuwen steingebouw, Jaarbeursplein 15, 3521 AM Utrecht vaste medewerkers > Otto van Boggelen Dirk Ligtermoet Karin Broer Ron Hendriks Artikelen uit Fietsverkeer mogen zonder toestemming, met bronvermelding, worden overgenomen. Fietsverkeer wordt kosteloos toegezonden aan iedereen die is betrokken bij de ontwikkeling, voorbereiding of uitvoering van fietsverkeersbeleid. U kunt zich opgeven op coördinator van het Fietsberaad > Otto van Boggelen Fietsberaad, Leeuwensteingebouw, Jaarbeursplein 15, 3521 AM Utrecht telefoon website Het Fietsberaad heeft de afgelopen tien jaar veel bereikt. Veel kennis werd verzameld en uitgedragen in Fietsberaadpublicaties, de website, het tijdschrift Fietsverkeer en tijdens bijeenkomsten. Dat wordt goed gewaardeerd, zo blijkt uit een evaluatie. pagina 12 Fietsberaadpublicaties Tien publicaties van het Fietsberaad die niet mogen ontbreken in de boekenkast. pagina 16 Emotie wint van ratio Grote posters met gewone fietsers. Dat is het beeld dat communicatiecampagnes nu uitdragen. Dat was wel eens anders. Tien jaar geleden vertelden we mensen vooral hoe nuttig fietsen voor de maatschappij is. pagina 24 Trends in infrastructuur Goede fietsvoorzieningen vormen de basis voor goed fietsbeleid. Daar is de afgelopen tien jaar hard aan gewerkt. Tegelpaden werden asfaltpaden, auto s en fietser werden gescheiden en stallen wordt nu serieus genomen. Leden Fietsberaad > Victor Molkenboer Charlotte van Barneveld Bas Braakman Ruud Ditewig Louis Eggen Monique de Jong Cor van der Klaauw Dick de Korte Martijn te Lintelo Kees Miedema Wim Mulder Eric Nijland Wim Salomons Paul van Weenen Kees Slabbekoorn Hillie Talens Wim Bot Bo Boormans Henk van Zeijl Bert Zinn voorzitter gemeente Eindhoven gemeente Utrecht gemeente Den Haag gemeente Winterswijk provincie Groningen gemeente Nijmegen NS Commercie gemeente Apeldoorn Stichting Landelijk Fietsplatform gemeente Enschede provincie Utrecht waterschap Zeeuwse Eilanden CROW Fietsersbond DTV Consultants Goudappel Coffeng Verkeer en Waterstaat pagina 34 Vergrijzing stelt beleidsmakers voor een bijna onmogelijke opgave De verkeersveiligheid van de fietsers is de afgelopen jaren ook verbeterd. Maar nog steeds zijn ze verhoudingsgewijs vaker slachtoffer in het verkeer. Belangrijke oorzaak is dat ouderen meer fietskilometers maken. En wellicht speelt in de toekomst ook het gebruik van de elektrische fiets daarbij een rol. De komende jaren verdienen de ouderen in ieder geval extra aandacht. pagina 40 Hoe overtuig ik de wethouder? Hoe kun je fietsbeleid het beste verkopen aan de politiek? Ofwel, met welke argumenten kun je als ambtenaar verantwoordelijk voor de fiets de wethouder overtuigen? We vroegen het aan een representatieve groep ambtenaren en vertegenwoordigers van belangengroepen. En legden de resultaten voor aan de wethouders van Den Haag en Nijmegen.

3 Victor Molkenboer voorzitter Fietsberaad De fiets is een echt gebruiksartikel voor de Nederlander. Zo gewoon, dat je hem s ochtends bijna gedachteloos uit het schuurtje haalt om naar je werk te trappen. Tegelijkertijd is de maatschappelijke betekenis van dat simpele vervoermiddel enorm. Voor de bereikbaarheid en leefbaarheid van steden, voor de volksgezondheid, voor de ontplooiingsmogelijkheden van grote bevolkingsgroepen en voor het functioneren van het openbaar vervoer. Dat moeten we koesteren. Daar is niet zo heel veel voor nodig. Fietsers vragen niet om overdekte fietspaden of dure verkeersmanagementsystemen. Maar wel om goede basisvoorzieningen, zoals een vlak wegdek, goed geregelde verkeerslichten en veilige stallingen. Juist op die punten maakt het Fietsberaad zich sterk. Deze speciale jubileumuitgave van Fietsverkeer illustreert dat op treffende wijze. Het laat zien hoe het fietsbeleid zich ontwikkelde en wat er de afgelopen jaren aan onderzoek is gedaan door het Fietsberaad, uitmondend in rapporten waar beleidsmakers en verkeerskundigen ook echt wat mee kunnen. Bijvoorbeeld over fietsstraten, over turborotondes of over marketinginstrumenten. In dit nummer wordt ook duidelijk dat er de komende 10 jaar nog tal van thema s om aandacht vragen, zoals de vergrijzing, de elektrische fiets en het fietsparkeren bij stations en in stadscentra. Ik denk dat ik daarom namens de hele Nederlandse fietswereld spreek als ik zeg dat een kennisinstituut als het Fietsberaad onmisbaar is. Al is het maar om de fiets gewoon te laten blijven. pagina 50 Stimuleren zonder pamperen Allochtonen fietsen nog steeds aanzienlijk minder. De afgelopen jaren waren er de nodige initiatieven om daar verandering in te brengen. Dat lukte mondjesmaat. Het is de vraag of bijvoorbeeld de fietslessen toekomst hebben, ook gezien het economische en politieke klimaat. pagina 56 Eén op de vijf elektrisch Tien jaar geleden had nog niemand de elektrische fiets in het vizier. In 2010 was 14 procent van alle verkochte nieuwe fietsen een elektrische. Het is nog niet echt duidelijk wat dat nu betekent voor het fietsgebruik en de verkeersveiligheid. pagina 64 Knooppunten en fietsplanners helpen blije fietser op weg Ook voor de recreatieve fietser kwamen er de afgelopen jaren flink wat voorzieningen bij, vooral om routes uit te stippelen. Op straat kwamen knooppuntnetwerken en als digitale hulp werden fietsrouteplanners geïntroduceerd. Maar zorgen zijn er ook. Overheden hebben weinig oog voor barrièrevorming. pagina 70 De evolutie van de stationsstalling Met een fietsenstalling in een bedompte kelder kun je tegenwoordig niet meer aankomen. Stallen gebeurt nu in een schoon en goed verlicht fietstransferium. De evolutie heeft vooral de afgelopen tien jaar plaatsgevonden. Maar we zijn er nog niet. Problemen rond stations vragen ook de komende jaren veel aandacht. 3

4 4 I Fietsverkeer 28 I september 2011 I

5 Cafébrand in Volendam Herman Brood springt van het Hilton 9/11: de aanslag op de Twin Towers in New York 2001 > Grootste fietsflat ter wereld [ Amsterdam ] De fietsflat aan de centrumzijde van het CS Amsterdam is de oudste en opvallendste tijdelijke fietsvoorziening. De VVV heeft de fietsflat al geadopteerd als attractie voor buitenlandse toeristen. De stalling werd in 2001 geopend en biedt officieel plaats aan fietsen. In de praktijk staan er vaak meer dan fietsen. Omdat de fietsflat nog een aantal jaren mee moet, is in 2007 besloten een grote onderhoudsbeurt uit te voeren. Anti Diefstal Chip Batavus kwam als eerste fietsfabrikant ter wereld met de Anti Diefstal Chip. In de fietsen worden bij het slot en ergens in het frame twee chips gemonteerd die scanners van de politie kunnen uitlezen. Het ADC-nummer is opgeslagen bij de Rijksdienst voor het Wegverkeer. Voorrang fietser van rechts Op 1 mei 2001 werd de maatregel Voorrang fietser van rechts ingevoerd. Als voorwaarde was gesteld dat het wegennet zodanig wordt aangepast dat de nieuwe voorrangsregel op veilige wijze zou kunnen worden ingevoerd. Het gaat hierbij voornamelijk om het regelen van de voorrang op de verkeersaders en het veiliger maken van risicovolle gelijkwaardige kruispunten. De invoering van de nieuwe voorrangsregel werd via de publiekscampagne geef het door, rechts gaat voor breed bekendgemaakt. I Fietsverkeer 28 I september 2011 I 5

6 Tien jaar geleden werd het Fietsberaad door toenmalig minister Tineke Netelenbos geïnstalleerd. > Tien jaar Fietsberaad in vogelvlucht Otto van Boggelen en Victor Molkenboer, Fietsberaad Met het zetten van haar handtekening installeerde Tineke Netelenbos op 26 september 2001 het Fietsberaad. In de kern is het Fietsberaad in die tien jaar hetzelfde gebleven: een beetje eigenzinnig en vooral degelijk kenniscentrum met veel nadruk op de praktische toepasbaarheid van de kennis en een directe band met de mensen uit de praktijk. Tegelijkertijd is de werkwijze in de loop van de jaren veranderd. Aanvankelijk lag sterk de nadruk op eigen onderzoek en de fietsambtenaren. De laatste jaren is de scope verbreed. Het Fietsberaad is samengesteld uit circa 20 deskundigen uit het veld. Zij functioneren als klankbord voor de uitvoering van de activiteiten. Het beraad komt circa vier keer per jaar bij elkaar en beslist op hoofdlijnen over de uit te voeren projecten. Het Fietsberaad is een product van de decentralisatie van het fietsbeleid. In de jaren 90 van de vorige eeuw had het Rijk nog een sterk stimulerende rol met het succesvolle Masterplan Fiets en subsidieregelingen voor de aanleg van fietsinfrastructuur. De rijksgelden werden rond de eeuwwisseling overgeheveld naar de provincies, tegelijk met subsidies voor verkeersveiligheid en ov-infrastructuur. Om te voorkomen dat hierdoor de kennisontwikkeling zou versnipperen, richtten het Rijk en de decentrale overheden enkele kenniscentra op. Dit waren naast het Fietsberaad ook het Kennisplatform VERDI en het Centrum Vernieuwing Openbaar Vervoer (CVOV). In de loop van de jaren zijn deze kenniscentra ondergebracht bij het Kennisplatform Verkeer en Vervoer (KpVV). Het Fietsberaad behield wel zijn eigen identiteit. Het KpVV is op zijn beurt weer organisatorisch gehuisvest bij het CROW, maar wordt nog steeds rechtstreeks aangestuurd door de gezamenlijke overheden. Het komende jaar speelt wederom de discussie over nut en noodzaak van een gezamenlijk kenniscentrum over verschillende aspecten van het verkeersbeleid. Evaluatie Uit een evaluatie die na de eerste vijf jaar werd uitgevoerd kwam een positief beeld naar voren. Medewerkers fietsbeleid bij gemeenten en provincies gaven aan dat de producten en diensten van het Fietsberaad een zinvolle bijdrage leveren aan hun kennisniveau. Ze zien het Fietsberaad als een betrouwbare en professionele organisatie met kennis van zaken en een brede visie. In een recent klanten -onderzoek wordt dit positieve beeld bevestigd. Gemiddeld geven de gebruikers het Fietsberaad een 7,6 als rapportcijfer. De waardering voor het magazine 6 I Fietsverkeer 28 I september 2011 I

7 Het Fietsberaad telt circa 20 deskundigen op het gebied van de fiets. Dat gaat verder dan alleen fietsbeleid maken vanachter het bureau. Het zijn ook ervaringsdeskundigen die vrijwel allemaal zelf de nodige fietskilometers maken, zoals blijkt uit de foto s op deze pagina s. Oordeel gebruikers Fietsberaad Oordeel producten en diensten (gemiddeld rapportcijfer) Totaaloordeel (gemiddeld rapportcijfer) 7,0 7,5 8,0 7,0 7,5 8,0 Website 7,6 Gemeente-ambtenaar fietsbeleid 7,6 Magazine Fietsverkeer 7,9 Gemeente-ambtenaar overig 7,3 nieuwsbrief 7,7 Gemeentelijke politiek 7,3 Bijeenkomsten 7,6 Ambtenaar provincie, regio, Rijk 7,8 Eigen onderzoeken en pilots 7,6 Adviesbureau 7,6 Belangenorganisatie 7,8 Totaal 7,6 Fietsverkeer is zelfs uitzonderlijk hoog: gemiddeld een 7,9. Ruim 70 procent van de Fietsberaadklanten zegt dat de producten en diensten van het Fietsberaad (zeer) goed aansluiten op hun eigen kennisbehoefte. Bij de gemeentelijke fietsbeleidsambtenaren ligt dit percentage zelfs op 85 procent. Kortom, het Fietsberaad voldoet nog steeds zeer goed aan de doelstelling om praktijkgerichte kennis te ontwikkelen en te verspreiden. En dat gaat verder dan alleen kennis die nodig is voor de uitvoering van het beleid. Een ruime meerderheid van de gebruikers vindt dat het Fietsberaad aantoonbaar de beleidsagenda bepaalt, maar deze doorwerking is niet zeer sterk. Slechts 4 procent vindt dat het Fietsberaad helemaal geen aantoonbare invloed heeft op de beleidsagenda. Het Fietsberaad scoort vooral goed bij beleidsmakers en -uitvoerders, adviseurs en belangenorganisaties. Over het algemeen weet het Fietsberaad bestuurders en politici wat minder goed te bereiken. Dat was in 2005 zo, en dat is nog steeds zo. Tot grote spijt van veel leden van het Fietsberaad. In discussies in de Fietsberaadvergaderingen komt met enige regelmaat de vraag aan de orde hoe bestuurders en politici beter bereikt kunnen worden. Zij bepalen immers in belangrijke mate de speelruimte voor de fietsbeleidmedewerkers. Ook in de toekomst zal het Fietsberaad zich inspannen om bestuurders en politici te informeren en inspireren. Daar mag echter niet al te veel van verwacht worden. Bestuurders en politici hebben veel onderwerpen op hun bordje. Bovendien is het Fietsberaad geen belangenorganisatie die politieke processen probeert te beïnvloeden. De kennis van het Fietsberaad zal ook in de toekomst vooral via ambtelijke adviezen bij de bestuurders en politici terecht moeten komen. Onderzoek en pilots Vanaf de oprichting in 2001 heeft het Fietsberaad veel geld en energie gestoken in eigen onderzoek. Op deze manier wil I Fietsverkeer 28 I september 2011 I 7

8 Bezoek website Fietsberaad De website is een van de belangrijke pijlers onder het Fietsberaad. Met actueel nieuws, de kennisbank en de voorbeeldenbank. Het aantal bekeken pagina s groeit toe naar de één miljoen per jaar unieke bezoekers 1 Cijfers tweede halfjaar betreft een schatting op basis van bezoek tot nu toe bezoeken pagina's het Fietsberaad bijdragen aan de vernieuwing van het fietsbeleid. De laatste jaren zijn daar pilots bijgekomen om kennis uit de onderzoeken in de praktijk toe te passen en om nieuwe instrumenten te ontwikkelen. Meestal resulteerde een onderzoek in een Fietsberaadpublicatie. Inmiddels zijn er zo n twintig verschenen, met een grote diversiteit aan onderwerpen: van verhardingskeuze tot umbrella-branding, van weesfietsen tot parallelwegen, van allochtonen tot enkelvoudige ongevallen. Daarnaast heeft het Fietsberaad veel onderzoek gedaan ten behoeve van CROW-aanbevelingen (o.a. Ontwerpwijzer Fietsverkeer en fietsparkeerkencijfers) en diverse stagiairs begeleid (o.a. de X-factor van een fietsvriendelijke helling). In een beperkt aantal gevallen heeft het Fietsberaad een pittig standpunt geformuleerd, zoals over de turborotondes. Het is moeilijk in te schatten in welke mate de kennis uit de eigen onderzoeken gebruikt wordt in het veld, maar beoordelingen in het recente gebruikersonderzoek geven aan dat het wel goed zit. Ruim de helft van de gebruikers kent minimaal drie onderzoeken of pilots van de afgelopen vijf jaar. De gemiddelde waardering is een 7,6. Met grote regelmaat is kennis van het Fietsberaad terug te vinden in rapporten, notities en beleidsstukken. Een onderwerp waarbij het Fietsberaad een duidelijk signalerende en agenderende rol heeft vervuld, is het fietsparkeren bij stations. In 2003 signaleerde Fietsberaadpublicatie 3 al het probleem van de weesfiets. Bij de onderzochte stations ging gemiddeld 14 procent van de fietsparkeercapaciteit verloren door weesfietsen. Aanvankelijk werd hier nog niet zoveel mee gedaan. Het probleem werd pas opgepikt toen bij een herhaald onderzoek in 2007 bleek dat het aantal weesfietsen toenam. Deze publicatie 12 bracht bovendien de enorme toename van het fietsgebruik naar stations in beeld. Bijna 50 procent in vijf jaar tijd. Om het tekort aan stallingsplaatsen enigszins binnen de perken te houden, moesten alle zeilen bijgezet worden. De NS en het ministerie zetten een weesfietsenteam in om gemeenten te assisteren. En de sterk stijgende lijn in het fietsgebruik heeft veel bestuurders en beleidsmakers ook doordrongen van de noodzaak van capaciteitsuitbreidingen en een andere meer integrale aanpak. Communicatie Voor de verspreiding en uitwisseling van kennis geeft het Fietsberaad vanaf de oprichting het magazine Fietsverkeer uit 8 I Fietsverkeer 28 I september 2011 I

9 en organiseert het zo n zes themabijeenkomsten per jaar. De eerste jaren lag de nadruk in de artikelen en tijdens de bijeenkomsten vooral op eigen onderzoeken. En voor de bijeenkomsten werden in principe alleen fietsbeleidmedewerkers uitgenodigd. Mede naar aanleiding van de evaluatie uit 2005 is besloten de luiken meer open te gooien. Het Fietsberaad heeft nu de ambitie om alle relevante ontwikkelingen en onderzoeken te signaleren en ontsluiten. Daarbij is dankbaar gebruikt gemaakt van de internettechnologie die rond die tijd beschikbaar kwam. Inmiddels telt de digitale bibliotheek op de website ruim kennisitems, zoals nieuwsberichten, onderzoeksrapporten, presentaties, beleidsnota s en ontwerpvoorbeelden. Een deel van de kennisitems is in het Engels vertaald, want over de hele wereld is veel belangstelling voor de Nederlandse fietskennis. De website wordt elke maand door ruim verschillende mensen bezocht, waarvan 30 tot 40 procent uit het buitenland. En hoewel het Fietsberaad nog steeds in de eerste plaats bedoeld is voor medewerkers en bestuurders van decentrale overheden, is de kennis nu ook makkelijker beschikbaar voor andere doelgroepen, zoals adviesbureaus, belangenbehartigers en studenten. Dit geeft onder andere meer dynamiek aan de bijeenkomsten. Het aantal deelnemers laat een stijgende lijn zien. Toekomst Het komende jaar nemen het ministerie en de koepels van VNG, IPO, SKVV en UVW een besluit over de volgende termijn van het KpVV (en dus ook het Fietsberaad). De leden van het Fietsberaad willen doorgaan op de ingeslagen weg en tegelijkertijd nieuwe kansen en mogelijkheden benutten. Het maatschappelijk belang van de fiets voor zowel bereikbaarheid als gezondheid rechtvaardigt een degelijk kenniscentrum. Bovendien ziet beleid zich gesteld voor een aantal lastige problemen en uitdagingen. In de eerste plaats de groei van het aantal fietsslachtoffers door de vergrijzing. Daarnaast de knellende fietsparkeerproblemen bij stations en in toenemende mate ook in binnensteden. Tot slot valt er nog veel winst te behalen met een professionele inzet van marketinginstrumenten. De kennisbehoefte van medewerkers bij decentrale overheden blijft de maatstaf. En die hebben vaak behoefte aan hele praktische informatie, die niet altijd tot de verbeelding spreekt van bestuurders en visionaire beleidsmakers. Steeds vaker wil het Fietsberaad nieuwe kennisontwikkeling in samenspraak met de eindgebruiker. Bijvoorbeeld door de inzet van pilots. Dat instrument kan vooral diensten bewijzen als er onvoldoende praktijkervaring voorhanden is over een bepaald onderwerp. Zo wordt het door het Fietsberaad opgezette Fiets-en- Win project op dit ogenblik al in drie gemeenten in de praktijk beproefd en binnenkort volgen pilots met betrekking tot de aanpak van enkelvoudige fietsongevallen. In de toekomst gaat het Fietsberaad ook meer pilots opzetten, zoals Fiets-en-Win. I Fietsverkeer 28 I september 2011 I 9

10 10 I Fietsverkeer 28 I september 2011 I

11 Willem-Alexander trouwt met Máxima Zorreguieta Pim Fortuyn wint in Rotterdam de gemeenteraadsverkiezingen Nederland krijgt de euro 2002 > Fietsstad nummer één [ Groningen ] In 2002 werd Groningen door de Fietsersbond verkozen tot Fietsstad van het jaar. Wat het fietsgebruik betreft zit de stad al jarenlang in de top van het klassement van Nederlandse fietssteden. Volgens de huidige, meest recente cijfers bedraagt het aandeel verplaatsingen per fiets tot 7,5 km 46%. Dat heeft waarschijnlijk te maken met het fietsbeleid van de gemeente. Maar de gemeente scoort in de Fietsbalans ook hoog als het gaat om de concurrentiepositie van de fiets ten opzichte van de auto en wat betreft de stedelijke dichtheid. Die scores wijzen op een relatie van het fietsgebruik en het integrale verkeers- en vervoersbeleid en met ruimtelijk beleid. Kortom, het succes van visie, politieke keuzes en ambtelijke inzet. Fietsbalans Meer dan negentig gemeenten hebben in 2002 inmiddels hun fietsvriendelijkheid laten meten aan de hand van de Fietsbalans. Gemeenten worden beoordeeld op tien aspecten, waaronder directheid, comfort, concurrentie met de auto, verkeersveiligheid en beleid op papier. Smalle fietsstroken, gevaarlijke kruispunten, lange wachttijden bij verkeerslichten, hinder door auto s, slecht wegdek: in veel gemeenten kunnen de verkeersomstandigheden voor fietsers drastisch worden verbeterd, zo blijkt uit de resultaten. Als alle Nederlandse gemeenten aan de norm van de Fietsbalans zouden voldoen, kan het fietsgebruik met 12 tot 19% toenemen, berekende de Fietsersbond. Met Belgerinkel naar de Winkel België startte in 2002 de campagne Met Belgerinkel naar de Winkel. De deelnemende winkeliers geven de fietsende klant per winkelbezoek een stempel op hun spaarkaart. Met iedere volle spaarkaart maakt de klant kans op een prijs. In 2002 deden 43 gemeenten mee, in 2011 meer dan 208. De actie is overgeslagen naar Nederland. In 2010 deden 15 gemeenten mee. Of het echt tot meer fietsen leidt, is niet zeker. Maar de campagne draagt wel bij aan een positief imago van de fietser. Dit jaar stond de Belgische campagne in het teken van de liefde. I Fietsverkeer 28 I september 2011 I 11

12 Fietsberaadpublicaties voor in de boekenkast In 10 jaar tijd bracht het Fietsberaad 20 Fietsberaadpublicaties uit. Hieronder tien publicaties die zeker niet mogen ontbreken in de boekenkast (of op de harde schijf) van de fietsbeleiddeskundige. > Fietsberaadpublicatie 4 De fietsvriendelijkheid van verkeersregelinstallaties (2003) De wachttijd, sterk gerelateerd aan de cyclustijd van de regeling, blijkt een goede indicator voor de fietsvriendelijkheid van verkeersregelingen. Hoe korter die cyclustijd is, hoe beter, maar langer dan 90 seconden wordt slecht gewaardeerd. Die grenswaarde is een hard resultaat van het onderzoek en heeft ook zijn weg gevonden in de beleidspraktijk, als richtlijn in de CROW- Ontwerpwijzer en als vuistregel in lokaal fietsbeleid. > Fietsberaadpublicatie 6 Fietsstraten in hoofdfietsroutes: toepassingen in de praktijk (2005) Het onderwerp fietsstraten had in 2005 een eerste fase achter de rug, van min of meer experimentele toepassingen in een handvol steden. De publicatie legde vast en systematiseerde wat een fietsstraat in functionele zin wel en niet is. Tegelijk gaven de ontwerpvoorbeelden inzicht in de grote toepassingsmogelijkheden. Inmiddels zijn fietsstraten een volwassen fietsroutevorm geworden van hoofdroutes door woongebieden met een ondergeschikte rol voor autoverkeer. > Fietsberaadpublicatie 7 Het fietsbeleid van de Europese toppers: langdurig en integraal (2005/2009) Een kwalitatieve beschrijving van het fietsbeleid in vijf Nederlandse fietssteden (Groningen, Zwolle, Veenendaal, Enschede, Amsterdam) en vijf buitenlandse naburige fietssteden (Kopenhagen, Munster, Freiburg, Gent en Odense). De bundel stadsverhalen heeft een grote verspreiding gekregen, vooral ook met de Engelstalige versie in het buitenland. De vraag was zodanig dat in 2009 een nieuwe editie is gemaakt, met geactualiseerde stadsverhalen. > Fietsberaadpublicatie 8 Fietsers in voetgangersgebieden: feiten en richtlijnen (2005) Rapport over de (on)mogelijkheden om fietsers toe te laten in voetgangersgebieden. Liefst 91 casestudies ( voetgangersstraten ) liggen ten grondslag aan de conclusies; ze zijn apart beschreven in een bijlagerapport. De publicatie mondt uit in een heldere vuistregel die zijn weg gevonden heeft naar CROW-richtlijnen. De voetgangersdichtheid (aantal passanten per uur per meter profielbreedte) bepaalt of fietsers in het voetgangersgebied kunnen en willen. > Fietsberaadpublicatie 10 Asfalt als fietspadverharding: gewenst en mogelijk (2006) Publicatie 2 gaf al aan dat fietsers asfalt prefereren. Publicatie 10 toont aan dat asfalt boven kabels en leidingen mogelijk is bij goede onderhoudsafspraken. En asfalt boven gasleidingen kan ook: ZOAB. Asfalt boven boomwortels hoeft eveneens niet tot problemen te leiden met een goede fundering. De publicatie geeft daarmee een extra zet richting asfalt, maar tegelijk zijn nog lang niet alle betrokkenen overtuigd. 12 I Fietsverkeer 28 I september 2011 I

13 > Fietsberaadpublicatie 11c Allochtonen in het fietsbeleid (2007) Allochtonen in Nederland nemen minder vaak de fiets, bleek al in publicatie 11a. In 11c wordt omschreven hoe het fietsgebruik onder allochtonen is te stimuleren. Dat is een tamelijk nieuw terrein; er was of is nog weinig uitgezonderd fietslessen, vooral gericht op allochtone vrouwen. De publicatie beveelt aan in te blijven zetten op die fietslessen en daarnaast de aandacht te richten op het verhogen van de fietsbeschikbaarheid en op doelgroepgerichte promotie van de fiets. > Fietsberaadpublicatie 14 Fietsparkeerproblemen onder het vergrootglas (2008) Fietsparkeerproblemen rond stations kwamen al uitgebreid aan de orde in de publicaties 3 en 12. Publicatie 14 laat zien dat buiten de rekken parkeren sterk wordt bepaald door de parkeerdruk. En dat een vijfde van alle gestalde fietsen weesfietsen betreft. Verder staan bewaakte stallingen vaak leeg, terwijl er tegelijkertijd een tekort aan onbewaakte plekken bestaat. Maatregelen zijn het beter gebruik van bewaakte stallingen, ruimen van weesfietsen en stimuleren van het gebruik van minder gunstig gelegen onbewaakte stallingen. > Fietsberaadpublicatie 16 Fietspad of parallelweg (2008) Een handreiking bij de keuze tussen een fietspad of parallelweg bij gebiedsontsluitingswegen buiten de bebouwde kom. De publicatie geeft een afwegingskader, op basis van de auto-intensiteit en de dichtheid van (erf-)aansluitingen. Het geeft zo een toepassingsgebied voor de drie opties: downgraden tot erftoegangsweg, vrijliggende fiets-/bromfietspaden maken of parallelwegen aanleggen. > Fietsberaadpublicatie 18 Gevoeligheidsanalyse effecten fietsbeleid (2010) Met verkeersmodellen is voor een middelgrote stad (Alkmaar) onderzocht wat de effecten zijn als het fietsgebruik met 10 procent toe- of afneemt. Het resultaat is aanzienlijk en kan daarmee een krachtig argument voor fietsbeleid zijn: het aantal autokilometers in en om Alkmaar daalt met 3 procent als het fietsgebruik met 10 procent toeneemt. Binnen de bebouwde kom is deze daling zelfs twee keer zo groot (-6%). Deze argumentatie zal langere tijd bruikbaar kunnen zijn en vindt hopelijk langzamerhand steeds meer haar weg in de provinciale en lokale politiek. > Fietsberaadpublicatie 19 Samen werken aan een veilige fietsomgeving (2011) Publicatie 19 maakt belangrijke nieuwe kennis over fietsveiligheid beter toepasbaar voor decentrale wegbeheerders. In de eerste plaats kennis over enkelvoudige fietsongevallen. In de tweede plaats kennis over fietsongevallen met motorvoertuigen. Er worden maatregelen en aanbevelingen aangegeven, zoals zorgvuldiger detaillering en onderhoud van infrastructuur, ontvlechting van fiets- en autoroutes, maatregelen voor fietsers die voorrangswegen volgen of kruisen en dodehoekongevallen. Naast de bekende Fietsberaadpublicaties bracht het Fietsberaad ook enkele veel bekeken notities uit. Zo behoort het Standpunt Fietsberaad over Turborotondes (2008) tot de bekendste uitgaven van het Fietsberaad. Ook recente notities over de pilot Fiets-en-Win (2010) en over Fietshellingen in Nederland (2009) trokken veel lezers. Alle genoemde (en niet-genoemde) uitgaven zijn te vinden op > Kennisbank > Fietsberaadpublicaties. I Fietsverkeer 28 I september 2011 I 13

14 14 I Fietsverkeer 28 I september 2011 I

15 VS vallen Irak binnen en pakken Saddam Hoessein Vogelpest in de Gelderse Vallei, 25 miljoen kippen geruimd De wereld in de ban van het besmettelijke SARS 2003 > Minder regelzucht [ Haren ] In 2003 werd de Rijksstraatweg in Haren ingericht als Shared Space. De fietspaden verdwenen, evenals veel verkeersborden. Tot op de dag van vandaag is er discussie over de vraag of het ontwerp helemaal voldoet. De verkeersveiligheid lijkt niet in het gedrang. De fietser ook niet. Slechtzienden hebben er meer moeite mee. Ondertussen is het concept op vele tientallen plaatsen in Nederland doorgevoerd. Rolmodel Zelf zag hij zich niet als rolmodel. Op de vraag waarom informateur Donner op de fiets naar Huis Ten Bosch ging om verslag uit te brengen aan koningin Beatrix antwoordt hij: Niet om principiële redenen. Een fiets is in Den Haag echter het snelste vervoermiddel. Bovendien biedt mij dat nog enige kans op frisse lucht. Op mijn leeftijd is er ook altijd het gevaar van corpulentie en ook daar is de fiets een dienstig instrument voor. Fietsstraat in Oss In september 2003 opende de gemeente Oss de langste fietsstraat van Nederland: 3,5 km lang en met twee verschillende profielen. Een deel heeft twee rijstroken met een overrijdbare middenberm. Een ander deel één rijloper met rabatstroken aan beide zijden. Daarnaast is op een gedeelte een solitair fietspad aangelegd. I Fietsverkeer 28 I september 2011 I 15

16 Fietscommunicatie: Emotie wint van ratio Beelden uit de Gentse campagne: fietsen in de stad is niet alleen snel en efficiënt, maar ook trendy en hip. Ron Hendriks Communicatie en marketing van fietsbeleid staan flink in de belangstelling. Niet in de laatste plaats omdat er fors wordt gekort op infrabudgetten en extra communicatie-inspanningen dit verlies misschien enigszins kunnen compenseren. Daarbij is de laatste jaren de toonzetting van die communicatie aan het veranderen. We vertellen de potentiële fietser niet meer hoe nuttig fietsen voor de maatschappij is, maar vooral dat hij er zelf beter van wordt. Fietsen is vet cool. Die laatste zin is overgenomen uit een uitgave van Fietsverkeer in Hoe maken we fietsbeleid trendy?, vroeg toenmalig Fietsberaadvoorzitter Dick Buursink zich af, zich realiserend dat de traditionele aanpak onvoldoende opleverde. Tot een jaar of tien geleden dachten beleidsmakers vooral dat mensen alleen met maatschappelijke argumenten als milieu en bereikbaarheid overgehaald konden worden om te gaan fietsen. Maar dat is inmiddels wel veranderd, zegt gedragsdeskundige Gerard Tertoolen. Men vroeg automobilisten ongeacht het weer en ongeacht de bestemming op de fiets te gaan. Maar inmiddels is dat denken zoals het Structuurschema Verkeer en Vervoer propageerde er wel een beetje af. Nu is het niet de auto óf de fiets, maar neem de fiets als dat handig is en anders de auto. Dat is ook uit psychologisch oogpunt veel verstandiger. Als je tegen een automobilist zegt dat hij op de fiets móet, roept dat alleen maar weerstand op en gaat men argumenten bedenken om het niet te hoeven doen. Inmiddels zijn milieu en bereikbaarheid aangevuld met het argument gezondheid, het belangrijkste argument dat mensen noemen als je ze vraagt waarom ze fietsen. In een recent onderzoek van marktonderzoekbureau Blauw 1 bijvoorbeeld beaamde 45% dat men vooral fietst omdat het gezond is. De vraag is of dergelijke argumenten voldoende zijn om verstokte automobilisten te overtuigen. Tertoolen: Het gedrag van weggebruikers wordt vooral bepaald door eigenbelang. Er zijn natuurlijk mensen die waarde hechten aan collectieve doelen, zoals het milieu. Maar die mensen fietsen al. En mensen die niet fietsen vinden weliswaar dat fietsen gezond is, maar hebben allerlei al dan niet legitieme redenen om het niet te doen. 16 I Fietsverkeer 28 I september 2011 I

17 Gent Cycle Chic Toch zetten campagnes als Heel Nederland fietst sterk in op gezondheid, net zoals trouwens botermerk Becel die de fiets heeft omarmd in haar imagocampagnes. Tertoolen: Bij veel van die campagnes maakt men de gedachtefout dat beïnvloeding van de attitude leidt tot ander gedrag. Maar dat klopt niet. In de praktijk zitten allerlei kinken in de kabel. Mensen hebben nu eenmaal gewoontegedrag en kennen tegenstrijdige attitudes: ik vind het wel gezond maar ik vind gemak ook belangrijk. Bovendien zijn het vaak de mensen die er heilig van overtuigd zijn dat fietsen goed voor je is, die de boodschap brengen. Dat is preken voor eigen parochie en dat werkt niet. Mensen die ook maar een zweempje fanatisme in zich hebben kunnen geen boodschap overbrengen. Men ziet ze als onbetrouwbaar. Alleen iemand die gelijkwaardig is aan de ontvanger kan een boodschap geloofwaardig overbrengen. En dan moet je dat zeker niet doen in de vorm van een circus zoals bij Heel Nederland fietst. De doorsnee automobilist loopt daar met een grote boog omheen. Doe het vanuit het perspectief van de automobilist, bijvoorbeeld elektrische fietsen testen op de AutoRai. Benader mensen vanuit de wereld waar ze nu in vertoeven. Vreugde Ook recent onderzoek naar de motieven van de fietser bevestigt dat persoonlijke overwegingen zwaar wegen bij de keuze om al dan niet te fietsen. Het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid vond bijvoorbeeld dat tweederde van de Nederlanders de fiets met een emotie als vreugde associeert. De fiets scoort verder hoog op: geen ergernissen, rustig, geen vertraging, goedkoop, altijd op tijd en op jezelf zijn. Een recent onderzoek van Gazelle 2 bevestigt dat min of meer 66% van de Nederlanders het fietsen gebruikt om z n hoofd leeg te maken. Zo n 60% gebruikt de tijd op de fiets om eens diep na te denken, 44% vindt het fijn om lekker te dagdromen. Andere recente onderzoeken naar de zielenroerselen van de woon-werkfietser voegen daar verder nog psychosociale factoren aan toe. Bas de Geus van de Vrije Universiteit Brussel 3 onderzocht waarom mensen in Vlaanderen op de fiets naar het werk gaan. Zijn conclusie: promotiecampagnes moeten zich vooral toespitsen op het verhogen van sociale steun door het samen fietsen te propageren. Ook Eva Heinen van de TU Delft 4 constateert in haar recent verschenen proefschrift Waarom fietsen we naar het werk? dat individuele overwegingen en overtuigingen de beslissing om te gaan fietsen voor I Fietsverkeer 28 I september 2011 I 17

18 Trends bij toeval Fietsfabrikanten steken wereldwijd veel energie in innovaties rond de fiets. En dan plotseling rijdt iedereen op een omafiets. Hoe gammeler hoe hipper. Trends vallen vaak niet te voorspellen, beaamt ook Peter van der Veer, die met zijn bureau onder meer de fietsen van Gazelle vormgeeft. Bij de receptie van het bedrijfspand van het ontwerpbureau staat een fiets opgesteld met een opvallend kinderzitje. Gemaakt van hetzelfde materiaal als waar Crocs schoenen van zijn gemaakt, vertelt Peter van der Veer. Zacht materiaal, erg comfortabel. Binnenkort wellicht in de winkel te zien, maar nu nog niet. Zo zijn er in het pand op het industrieterrein in Geldermalsen meer fietsaccessoires te vinden die mogelijk binnenkort in de winkel liggen. Bijvoorbeeld de opvouwbare fietskar om boodschappen mee te doen, al succesvol getest door AH, maar nog niet te koop. En verder vooral fietsen. Huis-tuin-en-keuken modellen, waar alleen een nieuw kleurtje of streepje voor wordt gezocht voor het komende modellenjaar. Maar ook prototypen van modellen die je nog niet op straat tegenkomt en die wellicht een nieuwe fietstrend inluiden. Ook in het schetsboek van het bureau van Van der Veer is de zoektocht De zoektocht naar komende trends: enkele schetsontwerpen van Peter van der Veer. een groot deel bepalen. Maar, aldus Heinen, ook zijn normen in de sociale omgeving van belang. De voorbeeldfunctie van een gerespecteerd persoon kan hierbij een stimulerende rol vervullen. Marco te Brömmelstroet van de Universiteit van Amsterdam sluit hier in een vorig jaar verschenen CVS-paper op aan 5 : Juist omdat de consument tegenwoordig met allerlei informatie wordt doodgegooid, zien ze door de rationele bomen het bos niet meer en vinden het dus moeilijker om de juiste keuzes te maken. Mensen baseren daarom hun keuzes steeds vaker op emotionele argumenten. Een goede marketingcampagne zou de fiets een emotioneel gezicht moeten geven, waarmee potentiële fietsgebruikers zich kunnen associëren. Groepsgevoel Emotie, groepsgevoel, rolmodel. Het lijken de nieuwe steekwoorden voor het communicatiebeleid rond de fiets. In het buitenland waar men het op fietsgebied moet afleggen tegen Nederland maar op marketinggebied kennelijk niet heeft men die draad al opgepakt. München startte vorig jaar de Radlstar-campagne. Met een allure die zou passen bij een autocampagne, duidelijk gericht op de emotionele gebruiker. Gesponsord door een fabrikant van fietskleding konden fietsers zich met hun vervoermiddel laten fotograferen. De foto s werden op internet geplaatst en het publiek mocht de fraaiste kiezen. Die werden vervolgens groot afgebeeld op abri s en reclamezuilen in een communicatiecampagne rond de fiets. Het idee werd overgenomen in Toulouse en Gent. 18 I Fietsverkeer 28 I september 2011 I

19 naar modellen die consumenten mogelijk aanspreken terug te zien. Een studie uit 2002 laat een trial bike zien, geïnspireerd door de trial motorfiets. En de Easy glider, een fiets met een ruggesteuntje. Ze hebben het nog niet gehaald, maar dat kan zomaar komen. Hoewel fietsfabrikanten zeker niet altijd zelf de trendsetters zijn, geeft Van der Veer toe. Wel spelen ze er natuurlijk op in als zo n trend zich aandient. Zo was er jaren geleden plotseling de mountainbike. Min of meer afgeleid van de terreinmotorfiets en oorspronkelijk bedoeld om in het terrein te rijden. Het werd een cultfiets. In één jaar werden er van verkocht. Niet voor in het terrein, maar gewoon voor in de stad. Inmiddels is dat weer voorbij. Maar de trend werd wel door fietsfabrikanten doorgezet in de vorm van de hybride fiets. Zoiets zie je ook bij de omafiets. Die is ineens uit het niets populair geworden. Mensen zien zo n fiets als eenvoudig en doelmatig en daar vereenzelvigen ze zich mee. Nu zie je ook van de omafiets allerlei varianten verschijnen. En Batavus ontwikkelde een robuuste no-nonsense fiets met het framenummer opvallend in het zicht voor de verhuur door fietsenwinkels aan klanten. De fiets bleek zo gewild, dat er inmiddels een consumentenversie van is ontwikkeld. Je ziet wel dat zo n concept langzamerhand wordt aangepast. De terugtraprem wordt vervangen door handremmen en de fiets krijgt versnellingen. Een fabrikant die wel een wezenlijke bijdrage heeft geleverd aan de vernieuwing rond de fiets is Sparta met de elektrische fiets, constateert Van der Veer. Die bestond al in Japan, maar Sparta wist het concept te vertalen naar Nederland. Onder meer door de accu in het frame te bouwen en een sensor te ontwikkelen die trapondersteuning moge- De omafiets werd ineens uit het niets populair. Mensen zien zo n fiets als eenvoudig en doelmatig en daar vereenzelvigen ze zich mee. Emotie en lifestyle is ook terug te vinden op de Cycle Chic websites. Begonnen in Denemarken portretteren de sites de fietser in zijn dagelijkse omgeving. Gent heeft de site inmiddels omarmt als onderdeel van de promotiecampagne van de stad. Doel is de bezoeker te tonen dat fietsen in de stad niet alleen snel en efficiënt is, maar ook trendy en hip. In Nederland heeft de gemeente Helmond inmiddels een variant op dit thema bedacht. Onder het motto wie heeft de mooiste fietsbenen kunnen bezoekers van de bibliotheek kiezen uit 400 gefotografeerde benenparen. Umbrella branding Umbrella branding past misschien wel bij het groepsge- voel. De term staat voor een marketingstrategie waarbij een verzameling producten en diensten onder één merk wordt gebracht. De kledinglijn Diesel biedt daar een voorbeeld van. Behalve kleding brengt het merk ook luchtjes op de markt. De sexy, stoere en hippe associaties die gelden bij de Dieseljeans worden in relatie gebracht met het luchtje. Ook in het fietsbeleid kan umbrella branding worden toegepast, stelt Jolanda van Ooyen van XTNT in een recent voor het Fietsberaad uitgebracht rapport hierover. In de praktijk houdt dit in dat bijvoorbeeld een gemeente een herkenbare huisstijl doorvoert in alle activiteiten en maatregelen die onder het fietsbeleid vallen, of een link hebben met het fietsbeleid. Door alle communicatie rondom het product fietsen in de gemeente I Fietsverkeer 28 I september 2011 I 19

20 lijk maakt. Met deze Ion-fiets begon de doorbraak van de elektrische fiets in Nederland. Sparta houdt ook de ontwikkelingen rond de gewone fiets trouwens nauwlettend in het oog. Mark Kuper, commercieel directeur Sparta: Het lifestyle-segment heeft een enorme vlucht genomen. We hebben nu een innovatielab, dat is een aparte ontwikkelafdeling die de hele dag op zoek is naar nieuwe fietsconcepten. Het zijn industrieel vormgevers en ze kijken voortdurend op zich heen, kijken naar andere branches, gaan naar beurzen. Ze zitten in het Vondelpark, ze kijken alléén maar naar nieuwe fietsconcepten. Fietsen zijn deels ook modeartikelen geworden, aldus Kuper: Sinds een jaar of acht zie je dat trends versneld op de markt komen en snel weer verdwijnen. Het begint in de richting van telefoons te gaan, een telefoon doe je na twee jaar weg. Bij fietsen gaat niet zo snel, maar ook die gaat niet meer levenslang mee. Mensen willen zich onderscheiden, ook met hun fiets. Met Ontwerp jouw Sparta kunnen mensen hun eigen Sparta-fiets stylen. Personaliseren wordt dat genoemd. Ook een manier om te laten zien dat een fiets niet zomaar een fiets is maar een uitdrukking van je persoonlijke lifestyle, aldus de website van Sparta. Kan het ontwerp van de fiets het fietsgebruik stimuleren? Volgens Peter Van der Veer biedt de fietsindustrie in ieder geval genoeg mogelijkheden. Er is voor ieder wat wils. Voor de moeder met kinderen is de bakfiets overkapt voor als het regent en zijn er tal van kinderzitjes te koop. Om de fiets ook te houden zijn er goede sloten met aanbindkettingen. En frames worden lichter en lage instapframes moeten antwoord geven op de vergrijzing. En, zo verwacht Van der Veer, je zult zien dat er in de toekomst ook speciale woon-werkfietsen en speciale boodschappenfietsen komen. Een trend van 2011: fixed gear bikes, afgeleid van de baanfiets en daarom zonder remmen. Trends van deze tijd: stijlvol op de cruiser of praktisch in de bakfiets. foto: Taco van der Eb of regio onder één paraplumerk naar buiten te brengen, worden die beter zichtbaar. Dit zorgt ervoor dat men de boodschap beter onthoudt, aldus van Ooyen. De aanpak wordt al gevolgd in gemeenten als s-hertogenbosch (Lekker Fietsen) en Amsterdam (Amsterdam houdt van fietsen). Daar gaan de persberichten en posters over de fiets allemaal al met hetzelfde logo de deur uit. Blijft de vraag of het allemaal echt werkt. Marco te Brömmelstroet van de Universiteit van Amsterdam beaamt dat er nog weinig bekend is over de exacte effecten van de verschillende campagnes. Maar er is genoeg bewijs uit andere sectoren voor een meer op emotie gestoelde consumentenbenadering in campagnes die het gedrag van mensen willen veranderen. Laat de buitenlandse voorbeelden dan ook ter inspiratie dienen voor toekomstige promotie van de fiets, het fietsen en de fietscultuur. Gedragsdeskundige Ipe Veling schreef in 2003 in Fietsverkeer dat 80 procent van de invloed van de vervoerwijzekeuze te maken heeft met ruimtelijke ordening en infrastructuur. De overige 20 procent komt voor rekening van andere harde en zachte maatregelen. Maar het zijn allemaal gereedschappen in één kist. Daarvan gebruik je telkens wat in een specifiek geval nodig is. Gerard Tertoolen beaamt dat dit uitgangspunt nog altijd geldt: Communicatie is cruciaal maar niet als zelfstandige factor. Het gaat om de mix. Daarbij hebben stimulerings- 20 I Fietsverkeer 28 I september 2011 I

21 Is een eigen fiets wel zo nodig? Misschien komen de innovaties wel uit een heel andere hoek. De moderne huurfiets, zoals die in Parijs en vele andere Europese steden rijdt, is voor veel ontwerpers een bron van inspiratie. Niet alleen door de vele hightech snufjes die er in zitten, ook omdat de leenfiets staat voor meer dan een handig vervoermiddel. Hij vertegenwoordigt ook een maatschappijvisie en dat spreekt ontwerpers aan. De Zwitserse designer Rafael Schmidt zei het in Fietsverkeer zo: Een leenfietssysteem moet meer zijn dan een transportsysteem. Het gaat niet alleen om het vervoeren van mensen en goederen, het moet de gebruiker en de stad toegevoegde waarde bieden. De leenfiets kan beeldbepalend zijn.' En verder merkte hij op: Het is niet meer van deze tijd om te denken dat je eigenaar van iets moet zijn om het te kunnen gebruiken. Wel moet een leenfiets aanspreken, hij moet eigenlijk beter zijn dan je eigen fiets. campagnes alleen zin als de basis klopt. Als er bijvoorbeeld voldoende stallingen zijn of als er een alternatief is voor als het regent. En wat dat betreft is er voorlopig nog het nodige te doen voor de fiets. Literatuur 1 Uit de auto, op de fiets, Blauw Research i.o.v. Fietsberaad, De Fietsende Hollander, Blauw Research i.o.v. Gazelle, Waarom (niet) fietsen naar het werk?, Bas de Geus, Vrije Universiteit Brussel, Fietsverkeer 18, Waarom fietsen we naar het werk?, Eva Heinen, TU Delft, Münchenierung of Amsterdamize: De fietsrevolutie vanuit een marketingperspectief bezien, Marco te Brömmelstroet, Universiteit van Amsterdam, CVS, I Fietsverkeer 28 I september 2011 I 21

22 22 I Fietsverkeer 28 I september 2011 I

23 Theo van Gogh vermoord Aanslagen station Madrid Zuidoost-Azië getroffen door tsunami 2004 > Snelbinder zet nieuwe trend in [ Nijmegen ] De Snelbinder vormt een directe verbinding tussen de kern Lent, de VINEX-locatie de Waalsprong en het centraal station van Nijmegen. De brug is in 2004 aangelegd en hangt grotendeels aan de bestaande spoorbrug. De brug, inclusief op- en afrit, is maar liefst twee kilometer lang. Het is een van de eerste fietsbruggen van een nieuwe generatie waarbij vormgeving en uitvoering meer aandacht krijgen. Zoektocht naar verklaringen fietsgebruik Waarom wordt er in de ene gemeente meer gefietst dan in de andere? In 2004 was dat onderwerp van verschillende studies. Het Fietsberaad keek hoe veertig steden scoorden op factoren als ruimtelijk beleid, verkeersbeleid, ruimtelijke ordening en bevolkingssamenstelling en dergelijke. Fietsbeleid is zeker niet de enige verklarende factor, zo blijkt. Maar fietsbeleid heeft alleen waarde in relatie tot verkeersbeleid en wellicht ruimtelijk beleid. Het is een én-én verhaal. De Vrije Universiteit wijdde ook een studie aan deze vragen. Naast fysieke aspecten als hoogteverschillen en stadsomvang en naast kenmerken van de bevolking, spelen beleidsgerelateerde factoren ook zeker een rol. En dan vooral factoren die de relatieve positie van de fiets ten opzichte van de auto betreffen, concludeerde de VU. Zeven kilometer voorrang voor fietsers De route tussen Etten-Leur en het hart van Breda waar de fietser zelden voorrang had, met smalle tegel- en klinkerpaadjes, is omgebouwd tot een ruim zeven kilometer lange, directe fietsverbinding. Comfortabel uitgevoerd in rood asfalt, met een breedte van vrijwel overal 3,5 m. En met overal voorrang voor de fietser. Op sommige plaatsen leidde dit tot een verdubbeling van de intensiteit. Het is de eerste fietssnelweg, hoewel dat begrip in 2005 nog niet echt ingeburgerd was. I Fietsverkeer 28 I september 2011 I 23

24 Tien jaar decentraal fietsbeleid met het Fietsberaad in de buurt Trends in infrastructuur Dirk Ligtermoet, Ligtermoet & Partners Infrastructurele fietsvoorzieningen Nederland is er beroemd om! Dat is al tijden zo en zal ook wel zo blijven. Maar zo statisch als deze zinnen het doen lijken, was en is het zeker niet: kwantiteit, kwaliteit en ook karakter van de infrastructurele fietsvoorzieningen zijn zich blijven ontwikkelen. Wat waren in de praktijk, op straat, de fietsinfra-trends in de tien Fietsberaad-jaren? Geschiedenis in een notendop 1 De eerste voorzieningen voor fietsers dateren al van eind 19e eeuw. De eerste fietsenstallingen (zelfs een bewaakte!) waren er nog eerder dan de eerste fietspaden. In de eerste helft van de 20e eeuw groeide het aantal fietspaden snel, vooral langs rijks- en provinciale wegen. Substantieel gemeentelijk fietsbeleid is meer een naoorlogs fenomeen, en dan nog vooral van de decennia ná het Grote Auto-Geloof. Verbonden met maatschappelijke aandacht voor de verkeersonveiligheid, een opkomend milieubesef en de oliecrises, nam vanaf begin jaren zeventig de aandacht voor fietsverkeer nogal plotseling sterk toe. Veel steden maakten fietsnota s en -plannen en gingen aan de slag met het realiseren van fietsnetwerken. In 1976 startte het ministerie van Verkeer en Waterstaat met een subsidieregeling voor fietsvoorzieningen, terwijl tegelijk enkele aandachttrekkende voorbeeldprojecten met hoogwaardige fietsroutes werden gefinancierd (onder andere in Den Haag en Tilburg), in de jaren tachtig gevolgd door een netwerkproject in Delft. Verkeer en Waterstaat maakte een eerste Nota Fietsverkeer (1983) en langzamerhand ging het zo richting de intensieve stimulering van gemeentelijk fietsbeleid door het Masterplan Fiets ( ). Masterplan Fiets als voorganger van het Fietsberaad Het Masterplan Fiets (MPF) was een breed stimuleringsprogramma van Verkeer en Waterstaat in het kader van het rijksverkeersplan SVV-IId (1990). Naast het MPF werd toen de subsidieregeling voor infrastructurele fietsvoorzieningen verruimd zowel wat betreft de voorwaarden als het budget. Binnen het Masterplan Fiets werden voor zo n 15 miljoen euro liefst 112 projecten uitgevoerd die allemaal over innovatie, communi- 24 I Fietsverkeer 28 I september 2011 I

Emotie wint van ratio

Emotie wint van ratio Fietscommunicatie: Emotie wint van ratio Beelden uit de Gentse campagne: fietsen in de stad is niet alleen snel en efficiënt, maar ook trendy en hip. Ron Hendriks Communicatie en marketing van fietsbeleid

Nadere informatie

Lekker Fietsen in s-hertogenbosch

Lekker Fietsen in s-hertogenbosch Lekker Fietsen in s-hertogenbosch Arnold Bongers verkeerskundig ontwerper Koen van Waes verkeersplanoloog 1 Inhoud Den Bosch Ontwikkeling fietsbeleid Fietsbalans Koersnota Lekker Fietsen Infrastructuur

Nadere informatie

Jaarverslag Fietsberaad 2007

Jaarverslag Fietsberaad 2007 Jaarverslag Fietsberaad 2007 Algemeen 2007 is voor het Fietsberaad een goed en productief jaar geweest. De geplande activiteiten uit werkprogramma voor 2007 zijn grotendeels uitgevoerd of op de rit gezet.

Nadere informatie

Feddema-Wardenaar, MY

Feddema-Wardenaar, MY Page 1 of 5 Feddema-Wardenaar, MY Van: noreply@fietsberaad.nl Verzonden: woensdag 3 oktober 2012 8:20 Aan: griffie Onderwerp: Nieuwsbrief Fietsberaad - oktober 2012 U ontvangt deze nieuwsbrief omdat u

Nadere informatie

DEEL F FIETSBALANS IN DRENTHE

DEEL F FIETSBALANS IN DRENTHE DEEL F FIETSBALANS IN DRENTHE 54 21 Inleiding De Fietsbalans is een onderzoek naar het fietsklimaat in de verschillende gemeentes in Nederland. Vanaf 2000 is de Fietsbalans in 123 gemeenten uitgevoerd,

Nadere informatie

Campagnevoorbeeld: Lekker Fietsen. 1 Inleiding. 1.1 Omschrijving. 1.2 Wanneer. 1.3 Betrokken partijen. Fietsberaad, 12 februari 2010

Campagnevoorbeeld: Lekker Fietsen. 1 Inleiding. 1.1 Omschrijving. 1.2 Wanneer. 1.3 Betrokken partijen. Fietsberaad, 12 februari 2010 Campagnevoorbeeld: Lekker Fietsen Fietsberaad, 12 februari 2010 1 Inleiding In deze notitie is een korte beschrijving gegeven van de campagne: Lekker Fietsen. Aan het eind van dit document staat het campagnemateriaal.

Nadere informatie

FIETSEN IN UTRECHT 11 juni 2014. Frans Jan van Rossem Programmamanager Fiets, Gemeente Utrecht

FIETSEN IN UTRECHT 11 juni 2014. Frans Jan van Rossem Programmamanager Fiets, Gemeente Utrecht FIETSEN IN UTRECHT 11 juni 2014 Frans Jan van Rossem Programmamanager Fiets, Gemeente Utrecht 8-5-2006 Utrecht Fietsstad, aantrekkelijk en bereikbaar. De groei van het fietsverkeer is hoog en Utrecht wil

Nadere informatie

Inspiratiebijeenkomst Twente blijft fietsen! Fietsvisie Enschede

Inspiratiebijeenkomst Twente blijft fietsen! Fietsvisie Enschede Inspiratiebijeenkomst Twente blijft fietsen! Fietsvisie Enschede 2012-2020 Inspiratiebijeenkomst Twente blijft fietsen! Fietsvisie Enschede 2012-2020 Welkom Hans van Agteren wethouder verkeer, milieu,

Nadere informatie

Stadjers over fietsen in Groningen. Een Stadspanelonderzoek

Stadjers over fietsen in Groningen. Een Stadspanelonderzoek B A S I S V O O R B E L E I D Stadjers over fietsen in Groningen Een Stadspanelonderzoek Onderzoek en Statistiek Groningen heeft als kernactiviteiten instrumentontwikkeling voor en uitvoering van beleidsgericht

Nadere informatie

Rapport: Hillegoms Verkeers- en Vervoerplan (HVVP)

Rapport: Hillegoms Verkeers- en Vervoerplan (HVVP) GEMEENTE HILLEGOM Hoofdstraat 115 2181 EC Hillegom T 14 0252 Postbus 32, 2180 AA Hillegom F 0252-537 290 E info@hillegom.nl I www.hillegom.nl Rapport: Hillegoms Verkeers- en Vervoerplan (HVVP) Onderdeel

Nadere informatie

Jaarverslag KpVV-programma Fiets 2011

Jaarverslag KpVV-programma Fiets 2011 Jaarverslag KpVV-programma Fiets 2011 Voor de uitvoering van het programma Fiets bouwen we voort op het Fietsberaad dat in 2006 aan KpVV is toegevoegd. De merknaam Fietsberaad is bij onze doelgroepen een

Nadere informatie

De Haagse D66 Fietsagenda: Bewegen naar morgen!

De Haagse D66 Fietsagenda: Bewegen naar morgen! De Haagse D66 Fietsagenda: Bewegen naar morgen! D66 zet in op Den Haag als 'Fietsstad van de toekomst'. En daar moet Den Haag snel mee aan de slag! D66 gaat daarom ook voor Den Haag als Fietsstad van het

Nadere informatie

verkeer veilige veiligheid verbindingen BIJLAGE 6: TAG CLOUDS MOBILITEIT staat stad stiptheid stress tijd tram trein treinen uur veilig

verkeer veilige veiligheid verbindingen BIJLAGE 6: TAG CLOUDS MOBILITEIT staat stad stiptheid stress tijd tram trein treinen uur veilig flexibiliteit genoeg geraken gezondheid goed goede goedkoop grote BIJLAGE 6: TAG CLOUDS MOBILITEIT Grafische voorstelling open antwoorden andere belangrijke zaken bij verplaatsingen aankomen aansluiting

Nadere informatie

Fietsplan Heumen Onderdeel Fietsnetwerk gemeente Heumen

Fietsplan Heumen Onderdeel Fietsnetwerk gemeente Heumen Fietsplan Heumen Onderdeel Fietsnetwerk gemeente Heumen Datum: 5 juni 2015 Projectnr: 2015004 Opdrachtgever: Peter Rutten (gemeente Heumen) Opstellers: Bart Christiaens (Tibs) Koen van Neerven (& Verkeersadvies)

Nadere informatie

Verslag extern netwerkoverleg

Verslag extern netwerkoverleg Verslag extern netwerkoverleg Eindhoven, 30 mei 2011 Van kennismaken naar samenwerken aan fietsstimulering? Dit verslag geeft een beeld van het eerste extern netwerkoverleg van het project CARMA. Bij deze

Nadere informatie

Nijmegen Duurzaam Bereikbaar Beleidsnota Mobiliteit

Nijmegen Duurzaam Bereikbaar Beleidsnota Mobiliteit Nijmegen Duurzaam Bereikbaar Beleidsnota Mobiliteit 2011 2020. Een eerste reactie van de Fietsersbond afdeling Nijmegen Nijmegen 14 september 2011 Nijmegen@fietsersbond.nl www.fietsersbond.nl www.fietsersbondnijmegen.org

Nadere informatie

Ruim baan voor de fiets

Ruim baan voor de fiets Ruim baan voor de fiets Ruim baan voor de fiets Nederland telt meer fietsen dan inwoners. Alleen ook het daadwerkelijk gebruiken van die fiets, dat kan nog wel vaker. Zo pakken we voor het woon-werkverkeer

Nadere informatie

Feddema-Wardenaar, MY

Feddema-Wardenaar, MY Page 1 of 5 Feddema-Wardenaar, MY Van: noreply@fietsberaad.nl Verzonden: woensdag 1 mei 2013 12:10 Aan: griffie Onderwerp: Nieuwsbrief Fietsberaad - mei 2013 U ontvangt deze nieuwsbrief omdat u zich hierop

Nadere informatie

Programma Fietsberaad 2007 13 november 2006

Programma Fietsberaad 2007 13 november 2006 Programma Fietsberaad 2007 13 november 2006 1 Algemeen Het Fietsberaad heeft in de vergadering van 9 november 2006 het programma voor 2007 vastgesteld. Deze notitie geeft een overzicht van de verschillende

Nadere informatie

Fietsen door groen. Het fietsenplan van D66 Breda

Fietsen door groen. Het fietsenplan van D66 Breda Fietsen door groen Het fietsenplan van D66 Breda VOORWOORD De fiets hoort bij Breda. Iedereen kent het gevoel, over het stuur gebogen soms door weer en wind. Fietsen is milieuvriendelijk en gezond. Fietsen

Nadere informatie

FAQ Fietspad Helmond-Eindhoven: Nr. Categorie Vraag Antwoord

FAQ Fietspad Helmond-Eindhoven: Nr. Categorie Vraag Antwoord FAQ Fietspad Helmond-Eindhoven: Nr. Categorie Vraag Antwoord De fiets is voor velen het ideale vervoermiddel op kortere afstanden. Op dit moment is er geen directe, snelle en kwalitatief hoogwaardige fietsverbinding

Nadere informatie

Fietsstrategie voor Rotterdam

Fietsstrategie voor Rotterdam Fietsstrategie voor Rotterdam Fietsstrategie voor Rotterdam Het fietsgebruik in Rotterdam zit in de lift. Het aantal fietsers op een gemiddelde dag is in de afgelopen tien jaar bijna verdubbeld van 40.000

Nadere informatie

Kwaliteitseisen hoogwaardige snelfietsroute F59

Kwaliteitseisen hoogwaardige snelfietsroute F59 Kwaliteitseisen hoogwaardige snelfietsroute F59 Definitief Datum 9 september 2010 Kenmerk OSS123/Pbb/1099 Eerste versie 4 juni 2010 1 Inleiding Een belangrijk onderdeel in de planvorming voor een hoogwaardige

Nadere informatie

Regionale Fietsnet met Sternet AANSCHERPING RVVP

Regionale Fietsnet met Sternet AANSCHERPING RVVP Regionale Fietsnet met Sternet AANSCHERPING RVVP 2006-2015 10179-10405/PG/HB zoals vastgesteld in Regioraad van 25 september 2008 Colofon Regionale Fietsnet met Sternet Aanscherping RVVP 2006-2015 In

Nadere informatie

Statenfractie Zuid-Holland

Statenfractie Zuid-Holland Statenfractie Zuid-Holland Voorstel: verkenning naar een thematische fietsroute, die de Kennisas in Zuid-Holland met elkaar verbindt; van Noordwijk naar Rotterdam: het Sciencepad. PvdA Zuid-Holland Petra

Nadere informatie

Naam: Klas: Ik woon in:

Naam: Klas: Ik woon in: Naam: Klas: Ik woon in: 1 Waarom School-Thuis-Route? Beste leerlingen, Het fietsen of lopen van je huis naar de basisschool was vaak makkelijk en over een niet al te grote afstand. Daar komt nu verandering

Nadere informatie

[UITKOMST ENQUETE SEPTEMBER 2015]

[UITKOMST ENQUETE SEPTEMBER 2015] 2015 Fietsersbond Deventer gst [UITKOMST ENQUETE SEPTEMBER 2015] Aantal respondenten t/m 24 september 2015: 26 leden van de Fietsersbond Deventer e.o. Dit is ongeveer 12 % van het ledenbestand met e-mail.

Nadere informatie

FEATURE: FIETSEN IN AMSTERDAM

FEATURE: FIETSEN IN AMSTERDAM FEATURE: FIETSEN IN AMSTERDAM Pagina 2 van 5 PRESS FEATURE Amsterdam, fietsstad nummer 1 Echte Amsterdammers fietsen. Zij verheffen het fietsen zelfs tot kunst door met volgeladen fietskratten, kinderzitjes

Nadere informatie

Addendum bij nota Fietsen in Lelystad: Voldoen de gestelde voorrangsregels aan CROW-richtlijnen

Addendum bij nota Fietsen in Lelystad: Voldoen de gestelde voorrangsregels aan CROW-richtlijnen Addendum bij nota Fietsen in Lelystad: Voldoen de gestelde voorrangsregels aan CROW-richtlijnen Aanleiding Tijdens de raadsbehandeling van de nota Fietsen in Lelystad op 15 maart 2016 is door het college

Nadere informatie

Goed zicht op de elektrische fiets

Goed zicht op de elektrische fiets Goed zicht op de elektrische fiets Jolanda van Oijen (XTNT Experts in Traffic and Transport) Robbin Lankhuijzen (XTNT Experts in Traffic and Transport) Otto van Boggelen (Fietsberaad) Samenvatting De elektrische

Nadere informatie

Verkiezing Verkeerslichtenregio 2016. Bo Boormans 17 februari 2016

Verkiezing Verkeerslichtenregio 2016. Bo Boormans 17 februari 2016 Verkiezing Verkeerslichtenregio 2016 Bo Boormans 17 februari 2016 Twee vragen vooraf: Wat is de gemiddelde wachttijd voor autoverkeer bij VRI s in de avondspits in de winnende regio? Groen: minder dan

Nadere informatie

Feddema-Wardenaar, MY

Feddema-Wardenaar, MY Page 1 of 5 Feddema-Wardenaar, MY Van: noreply@fietsberaad.nl Verzonden: vrijdag 2 november 2012 9:34 Aan: griffie Onderwerp: Nieuwsbrief Fietsberaad - november 2012 U ontvangt deze nieuwsbrief omdat u

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek fietsers Michiel Bassant

Tevredenheidsonderzoek fietsers Michiel Bassant Tevredenheidsonderzoek fietsers 2006 Michiel Bassant Inleiding De gemeente Amsterdam wil het fietsgebruik stimuleren. Om dit te bereiken wordt een actief fietsbeleid gevoerd met maatregelen die het fietsen

Nadere informatie

Actieplan Verkeersveiligheid fietsverkeer

Actieplan Verkeersveiligheid fietsverkeer Actieplan Verkeersveiligheid fietsverkeer Súdwest-Fryslân Lokale aanpak, Veilig Fietsen! Inleiding Aanleiding De beleidsimpuls Verkeersveiligheid is een actieplan van de minister van Infrastructuur en

Nadere informatie

#sterkfietsbeleid. Workshop Fietsstraten Coaching Fietsbeleid

#sterkfietsbeleid. Workshop Fietsstraten Coaching Fietsbeleid #sterkfietsbeleid Workshop Fietsstraten Coaching Fietsbeleid Wat is een fietsstraat? Belgie Begrip fietsstraat is verankerd in wegcode 2.61. «fietsstraat» : een straat die is ingericht als fietsroute,

Nadere informatie

The Netherlands Cycling Embassy gaat de wereld veroveren

The Netherlands Cycling Embassy gaat de wereld veroveren The Netherlands Cycling Embassy gaat de wereld veroveren The Netherlands Cycling Embassy Nederland is fietsland nummer 1 in de wereld: in gebruik, beleid en voorzieningen. Veel steden willen hun fietsgebruik

Nadere informatie

Hoezo, fietsparkeren lastig? 03/06/2016 1

Hoezo, fietsparkeren lastig? 03/06/2016 1 Hoezo, fietsparkeren lastig? 03/06/2016 1 Fietsen stallen in het stationsgebied Folkert Piersma ProRail Project manager Business unit Stations Kees Peters I Movares I Stedenbouwkundig adviseur Inhoud:

Nadere informatie

25% meer fietsgebruik

25% meer fietsgebruik 25% meer fietsgebruik De ambitie van de Fietsersbond bij de Tweede-Kamerverkiezingen van 9 juni 2010 2 25% MEER FIETSGEBRUIK De ambitie van de Fietsersbond bij de Tweede Kamerverkiezingen van 9 juni 2010

Nadere informatie

*U14.04544* Ruimtelijke Ontwikkeling. De leden van de gemeenteraad. Onderwerp Aanpak veilig fietsen - fase 1. Geachte raadsleden,

*U14.04544* Ruimtelijke Ontwikkeling. De leden van de gemeenteraad. Onderwerp Aanpak veilig fietsen - fase 1. Geachte raadsleden, *U14.04544* *U14.04544* De leden van de gemeenteraad Afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling Postbus 1 2650 AA Berkel en Rodenrijs Nadere informatie Ron van Noortwijk Telefoon 14 010 E-mail info@lansingerland.nl

Nadere informatie

Fietsen in Groningen 2017

Fietsen in Groningen 2017 veel respon Fietsen in Groningen 2017 Kübra Ozisik April 2017 www.os-groningen.nl BASIS VOOR BELEID Inhoud Inhoud... 1 1. Inleiding... 2 2. Fietsen in Groningen 2017... 3 2.1 Respons en achtergrond...

Nadere informatie

Memo. Inleiding. (bron CROW publicatie 216 Fietsstraten in hoofdfietsroutes). datum 08 oktober 2014 referentie BT/011/141737 pagina 1 van 5

Memo. Inleiding. (bron CROW publicatie 216 Fietsstraten in hoofdfietsroutes). datum 08 oktober 2014 referentie BT/011/141737 pagina 1 van 5 Memo Ter attentie van Gemeente Utrecht T.a.v. dhr. R. Hilhorst Datum 8 oktober 2014 Distributie R. Hilhorst, A. Wenning, J. Blok Projectnummer 141737 VVA Fietsstraat Leidseweg Onderwerp Fietsstraat Leidseweg:

Nadere informatie

Fact sheet. Amsterdam fietsstad

Fact sheet. Amsterdam fietsstad Fact sheet nummer 3 oktober 2004 Amsterdam fietsstad Onder het motto Amsterdam Fietst! stimuleert de gemeente Amsterdam actief het gebruik van de fiets. Zo worden er nog meer veilige, snelle en comfortabele

Nadere informatie

Expertisecentrum voor fietslespunten in Nederland

Expertisecentrum voor fietslespunten in Nederland Expertisecentrum voor fietslespunten in Nederland Advies Lesmateriaal Inspiratie Training Fietsvriendinnen LSF: fietslessen en promotie met de doelgroep Iedereen heeft recht op toegang tot de fietscultuur

Nadere informatie

EEN STREEPJE VOOR... De betekenis van verkeerstekens op het wegdek. Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid Gelderland. Platform en Kenniscentrum

EEN STREEPJE VOOR... De betekenis van verkeerstekens op het wegdek. Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid Gelderland. Platform en Kenniscentrum EEN STREEPJE VOOR... De betekenis van verkeerstekens op het wegdek Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid Gelderland Platform en Kenniscentrum Wat betekenen al die strepen toch? In Gelderland verplaatsen

Nadere informatie

Evaluatie verkeersveiligheidseffecten 'Bromfiets op de rijbaan'

Evaluatie verkeersveiligheidseffecten 'Bromfiets op de rijbaan' Ministerie van Verkeer en Waterstaat jklmnopq Adviesdienst Verkeer en Vervoer Evaluatie verkeersveiligheidseffecten 'Bromfiets op de rijbaan' Een onderzoek naar letselongevallen met bromfietsers een jaar

Nadere informatie

Grafiek 12.1a Soorten vervoermiddelen waar Leidenaren over beschikken, in procenten van alle Leidenaren 0% 25% 50% 75% 100%

Grafiek 12.1a Soorten vervoermiddelen waar Leidenaren over beschikken, in procenten van alle Leidenaren 0% 25% 50% 75% 100% 12 VERVOERMIDDELENKEUZE De afdeling Ruimte- en Milieubeleid wil graag weten over welke vervoermiddelen de Leidenaren beschikken en welke zij voor verschillende doeleinden gebruiken. Daarnaast is de gemeente

Nadere informatie

Samen werken aan lokale bereikbaarheid

Samen werken aan lokale bereikbaarheid Samen werken aan lokale bereikbaarheid Aanbod van de VOC aan gemeenten voor een gezamenlijk geluid in het beleidsveld mobiliteit en infrastructuur. Doet u mee? 1 Wat is de VOC? De Vereniging Openbaar Vervoer

Nadere informatie

Feddema-Wardenaar, MY

Feddema-Wardenaar, MY Page 1 of 5 Feddema-Wardenaar, MY Van: noreply@fietsberaad.nl Verzonden: maandag 2 december 2013 14:11 Aan: griffie Onderwerp: Nieuwsbrief Fietsberaad - december 2013 U ontvangt deze nieuwsbrief omdat

Nadere informatie

KpVV-publicaties en -bijeenkomsten, december 20

KpVV-publicaties en -bijeenkomsten, december 20 Page 1 of 5 Feddema-Wardenaar, MY Van: Kennisplatform Verkeer en Vervoer [info@kpvv.nl] Verzonden: donderdag 5 december 2013 12:11 Aan: griffie Onderwerp: KpVV Flits november 2013 nr. 76 Wilt u de nieuwsbrief

Nadere informatie

Fietsparkeren in Nederlandse gemeenten, de stand van zaken. Typ hier om tekst in te voeren. Typ hier om tekst in te voeren

Fietsparkeren in Nederlandse gemeenten, de stand van zaken. Typ hier om tekst in te voeren. Typ hier om tekst in te voeren Fietsparkeren in Nederlandse gemeenten, Typ hier om tekst in te voeren de stand van zaken Typ hier om tekst in te voeren Frank Borgman. Onderzoeker Fietsersbond Maart 2010 2 1. Inleiding Fietsers hebben

Nadere informatie

Ouderen in het verkeer anno 2012 29-10-2012

Ouderen in het verkeer anno 2012 29-10-2012 Ouderen in het verkeer anno 2012 29-10-2012 ouderen in het verkeer anno 2012 Kerncijfers 2010. Verkeersdoden per jaar: doelstelling 2010-750 (1973 3200 verkeersdoden) 2020-580 Jaar 2002 2003 2004 2005

Nadere informatie

Nationaal verkeerskundecongres 2014

Nationaal verkeerskundecongres 2014 Nationaal verkeerskundecongres 2014 Het imagoprobleem voorbij; promotie van de driewielfiets voor ouderen kent alleen maar winnaars Gerda van Leeuwen (Auteur is werkzaam bij Blijf Veilig Mobiel) Annemiek

Nadere informatie

Fietsberaadpublicatie 17 2

Fietsberaadpublicatie 17 2 Fietsberaadpublicatie 17 2 Overzicht campagnes in het fietsbeleid Fietsberaad Utrecht, 2 april 2009 3 Fietsberaadpublicatie 17 Fietsberaadpublicatie 17 4 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 5 1 Over deze publicatie

Nadere informatie

Imagineering van snelle fietsverbindingen

Imagineering van snelle fietsverbindingen Imagineering van snelle fietsverbindingen Ineke Spapé Directeur SOAB Adviseurs Leefomgeving Lector Verkeer en Stedenbouw, NHTV Bron afbeelding: Cement&BetonCentrum Er was eens... Een verstokte automobilist.

Nadere informatie

Juryrapport Fietsstad 19 mei 2016

Juryrapport Fietsstad 19 mei 2016 0 Juryrapport Fietsstad 2016 Juryrapport Fietsstad 19 mei 2016 De Fietsersbond komt op voor de belangen van fietsers in Nederland en zet zich in voor meer en betere mogelijkheden om te fietsen. Dat kan

Nadere informatie

Uitkomsten t.b.v. de visie

Uitkomsten t.b.v. de visie Achtergrond Ten behoeve van de regionale bereikbaarheidsvisie IJmond is in de periode april-juni 2012 een digitale enquête gehouden onder de inwoners van de IJmond. Via regionale pers en diverse websites

Nadere informatie

Van wie is de schoolomgeving?

Van wie is de schoolomgeving? Veilig naar school! Wat maakt dat dit een veilige schoolomgeving voor kinderen is? -Praktijkvoorbeelden van de inrichting van een veilige schoolomgeving- Van wie is de schoolomgeving? Kernvraag bij (her-)inrichting

Nadere informatie

Fietsen in Groningen 2016

Fietsen in Groningen 2016 B A S I S V O O R B E L E I D Fietsen in Groningen 2016 Laura de Jong Onderzoek en Statistiek Groningen, april 2016 Fietsen in Groningen 2016 Inhoud 1. Inleiding 3 2. Fietsen in Groningen 2016 4 2.1 Respons

Nadere informatie

Aanpak enkelvoudige fietsongevallen. Sanering fietspaaltjes Amersfoort

Aanpak enkelvoudige fietsongevallen. Sanering fietspaaltjes Amersfoort Aanpak enkelvoudige fietsongevallen Sanering fietspaaltjes Amersfoort woensdag 31 oktober 2012 Aanpak enkelvoudige fietsongevallen Sanering fietspaaltjes Amersfoort Hans Godefrooij fietsen en lopen innovatie

Nadere informatie

s-hertogenbosch, voor de vierde maal Meest Gastvrije Stad van Nederland en iets uitgelopen op de concurrentie.

s-hertogenbosch, voor de vierde maal Meest Gastvrije Stad van Nederland en iets uitgelopen op de concurrentie. s-hertogenbosch, voor de vierde maal Meest Gastvrije Stad van Nederland en iets uitgelopen op de concurrentie. Gastvrije Stad blijkt dat het verschil van s-hertogenbosch met Breda in 2012 iets kleiner

Nadere informatie

ACTIEPLAN FIETS 2009. Actieplan Fiets 2009 1

ACTIEPLAN FIETS 2009. Actieplan Fiets 2009 1 ACTIEPLAN FIETS 2009 1 Inhoudsopgave 1 INLEIDING...3 2 MAATREGELEN...4 2.1 VERBETERING/ COMPLETERING FIETSNETWERK...4 2.2 FIETSPARKEREN...4 2.3 EDUCATIE, COMMUNICATIE EN HANDHAVING...5 2.4 MONITORING DOELSTELLING

Nadere informatie

Fietsparkeren Stationsgebied 20/04/2007 1

Fietsparkeren Stationsgebied 20/04/2007 1 Fietsparkeren Stationsgebied 20/04/2007 1 Organisatie Parkeerbedrijf Utrecht Dienst Stadsontwikkeling Hoofd Parkeerbedrijf Bureau Financiën & invordering Bureau Operationele zaken Bureau Parkeermanagement

Nadere informatie

De verkeersborden voor kinderen

De verkeersborden voor kinderen De verkeersborden voor kinderen Veel kinderen verplaatsen zich vanaf de leeftijd van 10 à 11 jaar alleen en onafhankelijk als voetganger en fietser. Vanaf dat moment is het dus belangrijk dat zij de verkeerstekens

Nadere informatie

Onderzoek allochtone vrouwen Fiets Focus Schilderswijk Den Haag

Onderzoek allochtone vrouwen Fiets Focus Schilderswijk Den Haag Onderzoek allochtone vrouwen Fiets Focus Schilderswijk Den Haag SOAB Breda, 7 maart 0 Projectnummer 90000 Opdrachtgever Fietsersbond Contactpersoon Michiel van Esch Projectleiding Bart Christiaens Projectuitvoering

Nadere informatie

Fiets in de demarrage Hugo van der Steenhoven en Frank Borgman 1 2

Fiets in de demarrage Hugo van der Steenhoven en Frank Borgman 1 2 Fietsersbond 1 Fiets in de demarrage Hugo van der Steenhoven en Frank Borgman 1 2 Inleiding Het wordt steeds drukker op de fietspaden. Hoe lang gaat dat nog goed? Met deze zinnen introduceert de VTL-organisatie

Nadere informatie

Onderzoek Fietsen in Schiedam 2015 Maart 2015 Gemeente Schiedam Kenniscentrum Schiedam-Vlaardingen

Onderzoek Fietsen in Schiedam 2015 Maart 2015 Gemeente Schiedam Kenniscentrum Schiedam-Vlaardingen Onderzoek Fietsen in Schiedam 2015 Maart 2015 Gemeente Schiedam Kenniscentrum Schiedam-Vlaardingen P a g i n a 2 Inleiding De gemeente Schiedam wil het fietsgebruik in Schiedam stimuleren. Om goed te weten

Nadere informatie

Verkeersonderzoek. Kenmerken advies: www.meldpunt veiligverkeer.nl

Verkeersonderzoek. Kenmerken advies: www.meldpunt veiligverkeer.nl Verkeersonderzoek www.meldpunt veiligverkeer.nl Kenmerken advies: Naam dossier: >Hier komt de naam van dossier zoals in Meldpunt en wordt ingevoegd door meldpuntmedewerker< Locatie: Eenderparkweg in Ermelo

Nadere informatie

Campagnevoorbeeld: Actieweek fietsbeloning. 1 Inleiding. 1.1 Omschrijving. 1.2 Wanneer. 1.3 Betrokken partijen. 1.4 Doel(en) Utrecht, 17 februari 2010

Campagnevoorbeeld: Actieweek fietsbeloning. 1 Inleiding. 1.1 Omschrijving. 1.2 Wanneer. 1.3 Betrokken partijen. 1.4 Doel(en) Utrecht, 17 februari 2010 Campagnevoorbeeld: Actieweek fietsbeloning Utrecht, 17 februari 2010 1 Inleiding In deze notitie is een korte beschrijving gegeven van de campagne Actieweek fietsbeloning Zaanstad / Amsterdam-Noord. Aan

Nadere informatie

1. Opening 14.00 uur. 2. Mededelingen/ stukken ter kennisname 14.05 uur. 3. Conceptverslag d.d. 22 november 2012 14.10 uur

1. Opening 14.00 uur. 2. Mededelingen/ stukken ter kennisname 14.05 uur. 3. Conceptverslag d.d. 22 november 2012 14.10 uur Agenda Aan Bestuurders GGA Breda Mobiliteit Betreft Bestuurlijk overleg GGA Breda Datum Woensdag 17 april 2013 Locatie Vergaderzaal gemeente Etten-Leur Markt 1, kamer 1.09 Tijdstip 14.00 t/m 15.15 uur

Nadere informatie

Naam en telefoon. Adriaan Vos, 9275 Afdeling. Portefeuillehouder

Naam en telefoon. Adriaan Vos, 9275 Afdeling. Portefeuillehouder Onderwerp Fietsenstalling Spoorlaan Datum April 2016 Naam en telefoon Adriaan Vos, 9275 Afdeling GIBORVS Portefeuillehouder Gé Wagemakers Wat adviseer je te besluiten? 1. De fietsenstalling Spoorlaan in

Nadere informatie

Onze visie op het Haagse fietsbeleid

Onze visie op het Haagse fietsbeleid Onze visie op het Haagse fietsbeleid Inhoud: 1. Inleiding 2. Eerste deel: De toekomst van het Haagse fietsbeleid 3. Tweede deel: Het FietsRoutePlusPlan (FRPP) 4. Haagse fietskaart met ingetekende voorgestelde

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek fietsers 2007. Michiel Bassant

Tevredenheidsonderzoek fietsers 2007. Michiel Bassant Tevredenheidsonderzoek fietsers 2007 Michiel Bassant Inleiding De gemeente Amsterdam wil het fietsgebruik stimuleren. Om dit te bereiken wordt een actief fietsbeleid gevoerd met maatregelen die het fietsen

Nadere informatie

De module is door nieuw beleid van hogere overheden geactualiseerd.

De module is door nieuw beleid van hogere overheden geactualiseerd. Module fiets De module is door nieuw beleid van hogere overheden geactualiseerd. Situatiebeschrijving Er is de laatste jaren veel aandacht voor de fiets. Op landelijk, provinciaal en regionaal niveau.

Nadere informatie

Verkeersintensiteiten, verkeersveiligheid en Oosterdalfsersteeg

Verkeersintensiteiten, verkeersveiligheid en Oosterdalfsersteeg Deventer Den Haag Eindhoven Snipperlingsdijk 4 Verheeskade 197 Flight Forum 92-94 7417 BJ Deventer 2521 DD Den Haag 5657 DC Eindhoven T +31 (0)570 666 222 F +31 (0)570 666 888 Leeuwarden Amsterdam Postbus

Nadere informatie

Het Besluit administratieve bepalingen inzake het wegverkeer wordt gewijzigd als volgt:

Het Besluit administratieve bepalingen inzake het wegverkeer wordt gewijzigd als volgt: Concept tbv internetconsultatie november 2016 Besluit van tot wijziging van het Besluit administratieve bepalingen inzake het wegverkeer en het RVV 1990 ter invoering van de mogelijkheid snorfietsers in

Nadere informatie

Makkelijk Kansrijk Betaalbaar Mobiliteitsmanagement voor het MKB is een uitgave van Zero-e b.v.

Makkelijk Kansrijk Betaalbaar Mobiliteitsmanagement voor het MKB is een uitgave van Zero-e b.v. Zero-e b.v. Ariane 20-2 3824 MB Amersfoort Rabobank IBAN NL96 RABO 011 338 4149 BIC RABONL2U K.v.K. 273 417 94 BTW NL 820 680 102 B01 Elske van de Fliert vandefliert@zero-e.nl http://www.zero-e.nl http://nl.linkedin.com/in/elskevandefliertzeroe

Nadere informatie

haarlemmermeer@fietsersbond.nl

haarlemmermeer@fietsersbond.nl De aftrap van de Fietsbalans meeting in 2010. Foto Fietshan 1 Welkom bij de presentatie van de resultaten van de fietsbalans-2. De fietsmeting in Hoofddorp is gereden op 6 juni 2010, en in Nieuw Vennep

Nadere informatie

Fietsbeleid in de Stadsregio Arnhem Nijmegen. Sjors van Duren Stadsregio Arnhem Nijmegen

Fietsbeleid in de Stadsregio Arnhem Nijmegen. Sjors van Duren Stadsregio Arnhem Nijmegen Fietsbeleid in de Stadsregio Arnhem Nijmegen Sjors van Duren Stadsregio Arnhem Nijmegen Inhoud 1. Ontwikkeling beleid 2. Laaghangend fruit 3. Kennisontwikkeling Ontwikkeling beleid 2008 Financiering: BDU

Nadere informatie

Fietsen, het spreekt van zelf, of niet?

Fietsen, het spreekt van zelf, of niet? Fietsen, het spreekt van zelf, of niet? Ook bij minder weer Wat cijfers Gent = 250,000 inwoners UGent + Hoge scholen = > 65,000 students Gemiddeld 2,6 fietsen per huishouden > 200,000 fietsbewegingen per

Nadere informatie

De risico s van vrachtwagens

De risico s van vrachtwagens De risico s van vrachtwagens Notitie Fietsberaad, Otto van Boggelen, coördinator Fietsberaad Rotterdam, oktober 2007 Samenvatting In deze notitie wordt verslag gedaan van een aantal cijfermatige analyses

Nadere informatie

Nationaal Fietscongres Groningen 2 juni 2016. Hoe fietst Bedum?

Nationaal Fietscongres Groningen 2 juni 2016. Hoe fietst Bedum? Nationaal Fietscongres Groningen 2 juni 2016 Hoe fietst Bedum? Even voorstellen: Johannes de Vries Wethouder gemeente Bedum van o.a. : Openbare Werken en Verkeer en Vervoer Wat heb ik met fietsen? Kop

Nadere informatie

De leden van de raad van de gemeente Groningen te GRONINGEN

De leden van de raad van de gemeente Groningen te GRONINGEN Onderwerp Update fietsprojecten Fietsstrategie Steller Jaap Valkema De leden van de raad van de gemeente Groningen te GRONINGEN Telefoon 367 8980 Bijlage(n) 0 Ons kenmerk 5775070 Datum Uw brief van Uw

Nadere informatie

Fact sheet. Dienst Infrastructuur Verkeer en Vervoer. want fietsen is wel erg gaaf. Amsterdamse leerlingen fietsen minder vaak dan landelijk

Fact sheet. Dienst Infrastructuur Verkeer en Vervoer. want fietsen is wel erg gaaf. Amsterdamse leerlingen fietsen minder vaak dan landelijk Dienst Infrastructuur Verkeer en Vervoer Fact sheet januari 2008 want fietsen is wel erg gaaf Als het verkeer niet zo druk zou zijn zou ik mijn tijd willen besteden om te fietsen want fietsen is wel erg

Nadere informatie

Algemeen: - Het stimuleren van fietsen-imago van Amsterdam als fietsstad vergroten

Algemeen: - Het stimuleren van fietsen-imago van Amsterdam als fietsstad vergroten Campagne: Amsterdam houdt van fietsen Fietsberaad, 3 maart 2010 1 Inleiding In deze notitie is een korte beschrijving gegeven van de campagne: Amsterdam houdt van fietsen. Aan het eind van dit document

Nadere informatie

Fiets snelweg. de snelste fietsverbinding voor het woon-werk verkeer. hoe vormgeving kan bijdragen aan de herkenbaarheid van een regionaal netwerk

Fiets snelweg. de snelste fietsverbinding voor het woon-werk verkeer. hoe vormgeving kan bijdragen aan de herkenbaarheid van een regionaal netwerk Fiets snelweg de snelste fietsverbinding voor het woon-werk verkeer hoe vormgeving kan bijdragen aan de herkenbaarheid van een regionaal netwerk Utrecht, juli 2009 in opdracht van Bestuur Regio Utrecht

Nadere informatie

Eerste Hulp bij. FietsParkeren. Whitepaper VOOR EEN MOOIERE BUITENWERELD

Eerste Hulp bij. FietsParkeren. Whitepaper VOOR EEN MOOIERE BUITENWERELD Eerste Hulp bij FietsParkeren Whitepaper VOOR EEN MOOIERE BUITENWERELD Eerste hulp bij Fietsparkeren Inleiding: Waarom is een goede fietsenstalling belangrijk? 3-4 1. Welke fietsen dienen er geparkeerd

Nadere informatie

Cijfers over stijging aantal dodelijke fietsongevallen in 2006

Cijfers over stijging aantal dodelijke fietsongevallen in 2006 Cijfers over stijging aantal dodelijke fietsongevallen in Otto van Boggelen, coördinator Fietsberaad, 1 mei 2007 (versie 2) In is het aantal dodelijke fietsongevallen flink gestegen. Om enig zicht te krijgen

Nadere informatie

POSITIE EN VOORRANGSREGELING VAN FIETSERS EN BROMFIETSERS OP ROTONDES "NIEUWE STIJL"

POSITIE EN VOORRANGSREGELING VAN FIETSERS EN BROMFIETSERS OP ROTONDES NIEUWE STIJL POSITIE EN VOORRANGSREGELING VAN FIETSERS EN BROMFIETSERS OP ROTONDES "NIEUWE STIJL" Een beknopte toelichting op en evaluatie van het rapport "Positie en voorrangsregeling van fietsers en bromfietsers

Nadere informatie

Recreatief fietsen in Groningen

Recreatief fietsen in Groningen Recreatief fietsen in Groningen Hoe beoordelen recreatieve fietsers de fietsmogelijkheden in Groningen en welke verbeterpunten zien zij om de ideale fietstocht in Groningen mogelijk te maken? nov 16 Woord

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 29 398 Maatregelen verkeersveiligheid Nr. 340 BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

fietssnelweg f35 realisatie snel en veilig op de fiets door twente financieringsmogelijkheden programma van eisen deeltrajecten

fietssnelweg f35 realisatie snel en veilig op de fiets door twente financieringsmogelijkheden programma van eisen deeltrajecten 1 2 4 3 fietssnelweg f35 Figuur 4: Tracéontwerp: op maaiveld (1en 2), talud (3) of palen (4). snel en veilig op de fiets door twente realisatie programma van eisen financieringsmogelijkheden De F35 is

Nadere informatie

Factsheets De Liemers

Factsheets De Liemers Factsheets snelfietsroute De Liemers Informatie over De Liemers, de snelfiets route tussen Arnhem en Zevenaar. 9 factsheets met infor matie, kosten en planningen. Uitgave mei 2011 Factsheets De Liemers

Nadere informatie

A-Avond Agenda Fiets Eindhoven 19 mei 2015

A-Avond Agenda Fiets Eindhoven 19 mei 2015 A-Avond Agenda Fiets Eindhoven 19 mei 2015 Aanwezig Externe belanghebbenden Pieter Nuiten, Francien Dechesne Fietsersbond Ab Oosting MRE Marcel Clerx Urban Wheelz Center (fietsbranche) Tineke Posno Gemeente

Nadere informatie

Centre for Urban Studies Ontwikkelingen in fietsgebruik en fietsbeleid

Centre for Urban Studies Ontwikkelingen in fietsgebruik en fietsbeleid Centre for Urban Studies Ontwikkelingen in fietsgebruik en fietsbeleid Lucas Harms, Marco te Brömmelstroet en Luca Bertolini DBR-fietsonderzoek 1. Sociale en ruimtelijke veranderingen in fietsgebruik en

Nadere informatie

Meer fietsen met minder risico

Meer fietsen met minder risico Meer fietsen met minder risico Dit artikel is gepubliceerd in Verkeerskunde 3/2010 Frank Borgman en Jaap Kamminga, Fietsersbond Kortweg 10 jaar Fietsbalans van de Fietsersbond levert een indicatie op van

Nadere informatie

Open brief aan regering en Tweede Kamer: FIETSBELEID IN DE VERSNELLING

Open brief aan regering en Tweede Kamer: FIETSBELEID IN DE VERSNELLING 06 november 2009 Open brief aan regering en Tweede Kamer: FIETSBELEID IN DE VERSNELLING Een actuele vraag in de huidige economische situatie is hoe de doelstellingen op het gebied van leefbaarheid, bereikbaarheid,

Nadere informatie

Fietsrecreatiemonitor Cijfers Fietsdagtochten

Fietsrecreatiemonitor Cijfers Fietsdagtochten Stichting Landelijk Fietsplatform Postbus 846 3800 AV Amersfoort 033-4653656 info@fietsplatform.nl Fietsrecreatiemonitor Cijfers Fietsdagtochten Kerncijfers fietsdagtochten 2012/2013 Aantal fietsdagtochten

Nadere informatie

Feddema-Wardenaar, MY

Feddema-Wardenaar, MY Page 1 of 5 Feddema-Wardenaar, MY Van: noreply@fietsberaad.nl Verzonden: donderdag 1 december 2011 11:47 Aan: afd-griffie Onderwerp: Nieuwsbrief Fietsberaad - december 2011 Indien deze nieuwsbrief niet

Nadere informatie

Verkeersveiligheid en fietsgebruik in Driebergen- Rijsenburg

Verkeersveiligheid en fietsgebruik in Driebergen- Rijsenburg Verkeersveiligheid en fietsgebruik in Driebergen- Rijsenburg 1. Inleiding Lang was de onveiligheid van het fietsverkeer het enige aandachtspunt in het fietsbeleid. Gelukkig heeft de beleidsmatige aandacht

Nadere informatie

Snelfietsroute Nijmegen-Mook-Cuijk

Snelfietsroute Nijmegen-Mook-Cuijk Openbaar Onderwerp Snelfietsroute Nijmegen-Mook-Cuijk Programma Mobiliteit Portefeuillehouder H. Tiemens Samenvatting Vanuit de voormalige stadsregio Arnhem-Nijmegen, nu provincie Gelderland, is het initiatief

Nadere informatie