Leonie Janssen-Jansen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Leonie Janssen-Jansen"

Transcriptie

1 P. 442 Leonie Janssen-Jansen De tragedie van de kantoren Figuur 1 Verhandelmechanisme: verhandelbare ontwikkelingsrechten (bron: Geaorges 2006) Ramingen, behoefte woningen, kantoren en bedrijven Externe juridische planologische kaders Verdeling VOR s over gemeenten Externe juridische planologische kaders VOR s vastgelegd door regionale planvorming Vrij besteedbare VOR s voor gemeenten Condities Plannen Condities Plannen Condities Plannen Gem. A Gem. B Gem. C Benutting VOR s Benutting VOR s Benutting VOR s Benutting + extra aanschaf VOR s Benutting + extra aanschaf VOR s Benutting + extra aanschaf VOR s Verkoop VOR s Verkoop VOR s Verkoop VOR s Onderhandelingen tussen gemeente A, B en C Uitgifte aan private sectoren VOR-mechanisme Realisatie projecten

2 P. 443 Ontwikkelen of niet ontwikkelen? Voor een gemeente is het laatste eigenlijk geen optie, ook als het voor de regio als geheel verstandiger is. Het gemeentelijke huishoudboekje heeft inkomsten nodig en afzien van ontwikkelingen betekent verlies aan inkomsten terwijl de buurgemeenten die wel ontwikkelen er financieel op vooruitgaan. Intergemeentelijke concurrentie kan soms leiden tot situaties die de concurrentiepositie van de regio als geheel verzwakken. In de Noordvleugel staat het probleem van het kantorenoverschot momenteel hoog op de agenda. Met meer regionale samenwerking en slimme uitruilinstrumenten kan een einde gemaakt worden aan deze tragedie. Leegstaande kantoren zijn een veelvoorkomend verschijnsel in de Noordvleugel. In 2006 is circa twee miljoen vierkante meter bedrijfsvloeroppervlak (bvo) ongebruikt, waarvan een deel verouderd. Dit worden wel dode kantoren genoemd. In de plannen tot 2030 zijn acht miljoen nieuwe vierkante meters opgenomen, terwijl volgens economische groeiscenario s de vraag maximaal 3,5 miljoen vierkante meter zal zijn en minimaal zelfs maar een miljoen. Het is duidelijk dat er sprake is van een enorm overaanbod aan kantoormeters (Van der Plas, nog te verschijnen). Voor de internationale concurrentiepositie van de Noordvleugel is een dergelijk overaanbod schadelijk. Niet alleen verslechtert dit de uitstraling en het imago van de regio, ook is duidelijk dat ruimte in de regio niet optimaal wordt gebruikt. Tegelijkertijd wordt de ontwikkeling van bedrijven niet optimaal gefaciliteerd. De regionale samenwerking op het gebied van planning van kantoren- en bedrijfslocaties blijft achter. Op de vierde Noordvleugelconferentie is daarom besloten het Platform Bedrijvenen Kantoorlokaties (Plabeka) op te richten. Dit platform werkt aan een regionaal programma waarin vraag en aanbod in kaart worden gebracht en naar oplossingen wordt gezocht om de internationale kracht van de Noordvleugel te behouden of, liever nog, te versterken (Plabeka, 2005). Hoewel nog heel veel onduidelijk is over de uiteindelijke uitvoeringsstrategie en de te verdelen pijn (want die gaat ongetwijfeld komen, voor alle betrokken gemeenten), zou het Plabeka een kans voor de Noordvleugel kunnen zijn om de samenwerking naar een hoger niveau te brengen. In dit artikel wordt ingegaan op zowel de oorzaak van het kantorenprobleem als mogelijke oplossingsrichtingen. Leegstand De leegstand van kantoren is momenteel een groot probleem in de regio Amsterdam, dat door de politiek niet altijd serieus genomen lijkt te worden. Sinds 1 oktober 2006 is er wel een kantorenloods aangesteld die het gebruik van leegstaande kantoren in banen leidt. Het initiatief voor het vinden van een andere bestemming ligt volgens de gemeente in eerste instantie bij eigenaren, beleggers en projectontwikkelaars (Cobouw, 2006). Leegstand wordt ook vaak afgedaan als een probleem van de markt. De kantorenmarkt lijkt gevoelig voor een zogenaamde varkenscyclus. Een varkenscyclus is het verschijnsel in de economie dat overschotten en tekorten van een bepaald product, bijvoorbeeld varkens of koffiebonen, elkaar afwisselen, doordat aanbieders massaal reageren op de hoogte van de prijzen, maar tegen de tijd dat deze reactie doorwerkt op het aanbod, is de prijs alweer omgeslagen. Vanwege de lage prijzen

3 P. 444 Gemeenten gebruiken kantorenontwikkeling als melkkoe daalt het aanbod en stijgen de prijzen weer, waarna de cyclus opnieuw begint. Door het probleem als marktfalen te benoemen en bij de ontwikkelaars en beleggers neer te leggen, wordt het eigen aandeel van de overheid uit het oog verloren. Niet alleen hebben de publieke actoren een aandeel in het ontstaan van het probleem, ook hebben zij, kijkend naar de concurrentiepositie op de langere termijn, een groot belang bij de oplossing hiervan. Tegelijkertijd heeft juist de markt veel minder belang bij een oplossing. De eigenaren van kantoren wegen af wat rendabeler is: doorexploiteren of herstructureren. Doorexploiteren is financieel gezien vaak gunstiger en omdat eigenaren meestal een gespreide beleggingsportefeuille hebben, is een lager rendement ook niet zo n probleem. Nieuwe kantoorontwikkelingen zijn voor gemeenten aantrekkelijker dan herstructurering. Met de gronduitgifte gedurende de exploderende kantorenmarkt in de jaren negentig heeft de gemeente Amsterdam bijvoorbeeld de herstructurering van Zuidoost kunnen financieren. Met deze vorm van financiering is echter wel een hypotheek op de toekomst genomen, waardoor de herstructurering niet per se duurzaam is. In de toekomst is het niet meer mogelijk kantoorontwikkeling als een melkkoe te gebruiken. Toch wordt hier nog wel op gerekend, gezien ook alle geplande meters bvo. Afzien van deze ontwikkelingen willen gemeenten niet. Tegelijkertijd verdienen gemeenten aan leegstand, namelijk via de OZB en in Amsterdam ook via de erfpachtcanon. Bij gebrek aan financiële pijn ontbreekt aan de publieke zijde eveneens de urgentie om het probleem aan te pakken (publiek falen). De intergemeentelijke concurrentie maakt die behoefte alleen nog maar minder. Als een van de gemeenten af zou zien van ontwikkelingen, terwijl de andere gemeenten doorontwikkelen, kunnen die gemeenten juist extra verdienen, omdat door minder aanbod, de prijs naar verwachting hoger is. De maatschappelijke kosten- en batenanalyse slaat echter wel negatief uit: de ruimte wordt niet optimaal gebruikt en op sommige kantoorparken ontstaan nu al no go areas. Op de langere termijn wordt de concurrentiepositie van de regio ondermijnd. Waar marktpartijen kunnen uitwijken naar andere regio s, in Nederland maar ook daarbuiten, blijft de gemeente met haar voorraad zitten. Inmiddels klinkt steeds meer het geluid dat leegstand echt een probleem is en moet worden aangepakt. Door niets te doen, komt de betrouwbaarheid van de Noordvleugelgemeenten in het geding. Zij hebben immers willens en wetens in de gouden jaren negentig veel

4 P. 445 te veel gronden uitgegeven en daarmee bijgedragen aan het probleem van een verziekte kantorenmarkt of ook wel de kantorentragedie. Kantorentragedie Voor de kantorentragedie gaat deels dezelfde speltheorie op als bij het bekende concept van de tragedy of the commons, de tragedie van het gemeenschappelijke bezit of belang (Hardin, 1968). Bij dit voorbeeld gaat het om het gemeenschappelijke gebruik van een goed of een dienst waar vrij en ongelimiteerd toegang tot is. De theorie van de zogenaamde tragedy of the commons stelt dat er een collectief verlies ontstaat als er geen regels zijn en de common door iedereen ongelimiteerd gebruikt wordt, waardoor deze uitgeput zal raken. Deze speltheorie is ook van toepassing op kantoorontwikkeling in regio s, waarbij het individuele belang van gemeenten, verdienen aan gronduitgifte om dit te herinvesteren in de gemeente, voor het regionale belang van een gezonde kantorenmarkt gaat. De vraag naar kantoorruimte is vanuit de regio gezien een gedeelde resource. Elke gemeente probeert zoveel mogelijk van deze vraag te accommoderen en daarmee inkomsten te verwerven om haar huishoudboekje in balans te krijgen. Gezien de politieke cycli van vier jaar is hierbij vooral aandacht voor de korte termijn. De intergemeentelijke concurrentie zorgt ervoor dat niet-ontwikkelen geen optie is. De buurgemeenten genereren dan meer inkomsten, terwijl de stilstaande gemeente verlies leidt. Doordat alle gemeenten in een regio zo redeneren en er in totaal teveel kantoorruimte wordt aangeboden, wordt de vraag uitgeput, met leegstand als gevolg. Via herverdeling is dit negatieve effect op te lossen (Webster & Lai, 2003, p. 149). Dit vraagt om meer samenwerking en een regionaal mechanisme dat de intraregionale concurrentie kanaliseert (maar niet laat verdwijnen), ten gunste van de interregionale concurrentie. Een regionaal bestuur voor de gehele Noordvleugel zit er niet in en een regionaal grondbedrijf lijkt onhaalbaar. Toch komt het idee van samenwerking wel steeds meer tussen de Noordvleugeloren en groeit de wil om samen wat te doen. Om dit handen en voeten te geven, zijn er oplossingen nodig voor verevening van ontwikkelingen. Uitruilen als oplossing Een regionaal mechanisme dat aansluit bij het voorkomen van een nieuwekantoren-tragedie is afgeleid van het idee van verhandelbare ontwikkelingsrechten (VOR). In recent onderzoek (Georges, 2006) wordt aangetoond hoe een kantoorrechtensysteem er voor de Amsterdamse regio uit zou kunnen zien. In eerste instantie is daarbij aangehaakt bij het schaalniveau van het ROA, om het systeem een wettelijke status te geven. Het ROA heeft met het inwerkingtreden van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen Plus (WGR+) een stevige juridische status gekregen. Een van de aanbevelingen in het onderzoek is het opschalen van het ROA naar de Noordvleugelschaal. Kort gezegd komt het systeem neer op het contingenteren van kantoorontwikkeling; elke gemeente krijgt zogenaamde kantoorrechten, die zij kan inzetten voor haar eigen ontwikkeling of kan verkopen aan buurgemeenten die meer dan hun eigen quotum willen ontwikkelen (zie figuur 1). >> Lees verder op pagina 456

5 P. 456 Kantooropppervlak beperken vraagt gezamelijke aanpak Een gemeente die niet of minder ontwikkelt, wordt gecompenseerd door gemeenten die meer ontwikkelen. Binnen het onderzoek zijn vier varianten uitgewerkt, waarbij gekeken is naar de mogelijkheid dit uitruilsysteem met of zonder rechtenbank op te zetten en met of zonder de directe betrokkenheid van private partijen. Op dit moment lijkt een variant zonder rechtenbank en zonder directe betrokkenheid het meest haalbaar, terwijl een variant met een regionale rechtenbank het meest effectief is, vanuit het perspectief van de kantorentragedie. Een lastige vraag is hoeveel rechten welke gemeente zou moeten hebben om de kantorenmarkt weer gezond te krijgen en op basis waarvan dit bepaald zou moeten worden. Dit sluit ook aan bij de in de literatuurgenoemde oplossing voor de tragedy of the commons, namelijk het instellen van eigendomsrechten en het opstellen van afdwingbare regels (Ostrom, 1990). Met een dergelijk uitruilsysteem wordt het probleem van de dode kantoren niet opgelost. Ook bij grote schaarste aan kantoormeters blijken deze kantoren nauwelijks te worden opgenomen, met bovengenoemde maatschappelijke kosten. Om deze leegstand op te ruimen zou het interessant kunnen zijn om te onderzoeken hoe de bouw van nieuwe kantoren gekoppeld kan worden aan het uit de markt nemen van kansloze leegstaande kantoren. In feite gebeurt in Brabant iets vergelijkbaars, waar in het programma Ruimte voor Ruimte de sloop van stallen wordt gefinancierd met de bouw van villa s. Wat zijn de mogelijkheden om kantoorprojecten met elkaar te verbinden en zo winwin situaties te creëren? Kan bij nieuwe kantoorontwikkeling vereist worden dat er ook een nog vast te stellen aantal leegstandmeters uit de markt moet worden genomen, door sloop of conversie naar een andere functie? Zouden leegstandeigenaren op die manier te verleiden zijn af te zien van doorexploiteren van hun verlaten gebouwen? De veronderstelling is dat dit tot creativiteit zal leiden en een omzetoperatie die veel minder kostbaar is dan wanneer de overheid dit met onteigeningsconstructies zou doen. In feite zou zo een deel van het geld dat bij de nieuwe ontwikkeling wordt verdiend door zowel markt als overheid aan het algemeen belang worden terugbetaald in de vorm van een grotere ruimtelijke kwaliteit (Hagman & Misczynki, 1978). Een deel van de winst wordt zo in de lange termijn geïnvesteerd. Afhankelijk van de manier waarop zo n regeling vorm krijgt, zal niet alleen surplus value in het gebied worden geherinvesteerd. Het is ook nodig dat gemeenten ondersterunend beleid voeren, bijvoorbeeld in de vorm van een bonus bij het verlenen van

6 P. 457 nieuwe vergunningen of het ontbinden van de erfpachtbepaling in het geval van de gemeente Amsterdam. Een dergelijk bonussysteem is nodig om het uitruilen op gang te brengen, in een positieve sfeer. Op dit moment wordt onderzocht hoe een dergelijk soort uitruilsysteem zou kunnen worden vormgegeven (Janssen-Jansen & Van der Veen, 2006). In elk geval is duidelijk dat ook een dergelijke uitruilmogelijkheid regionale consequenties heeft en collectief handelen op Noordvleugelniveau nodig heeft om kans van slagen te hebben. Plabeka-opgave Voor de Noordvleugel is het verstandig zich te beraden op hoe zij om wil gaan met kantoorontwikkeling in de toekomst. Hoewel het heel aantrekkelijk lijkt om ook in een volgende groeiperiode opnieuw te incasseren, is een keuze voor een meer duurzame ontwikkeling verstandiger. Waarom niet een kantorenlocatiebeleid voeren dat ook op de langetermijn bestendig is, met goed voorraadbeheer en permanente afwegingen? Economisch gezien zal de Noordvleugel namelijk haar vruchten plukken van een gezonde markt in plaats van een overspoelde markt. Om echt iets te doen aan het kantorenprobleem, moet er een gezamenlijke visie komen en een gezamenlijke aanpak. Met deze coproducties krijgt het regionaal ontwikkelen invulling. Binnen het Plabeka wordt inmiddels hard gewerkt aan het in kaart brengen van locaties en capaciteiten en nagedacht over de verdeling van de capaciteit over de verschillende gemeenten. Door minder kantoorgrond uit te geven en dit meer te spreiden in de tijd, hoopt men een einde te maken aan de kantorentragedie. Daarnaast wordt gezocht naar andere oplossingsrichtingen waarin uitruilsystemen mogelijk een rol kunnen spelen. Gemeenten moeten hun eigen kantorenmarkt gezondmaken en de pijn van hun irreële grondexploitaties nemen. Omdat de kantorenmarkt regionaal is, kunnen zij dit niet alleen. Voor een gezonde, duurzame kantorenmarkt in de Noordvleugel is een gezamenlijke aanpak onontbeerlijk. In hoeverre een dergelijke aanpak, al dan niet via het Plabeka, daadwerkelijk lukt, hangt af van de sterkte van het samenwerkcement in de Noordvleugel en het vermogen om het langetermijn belang te laten prevaleren boven het kortetermijn belang. Leonie Janssen-Jansen is onderzoeker bij AMIDSt, Universiteit van Amsterdam. Zij is tevens redacteur van rooilijn. Literatuur Cobouw (2006) Amsterdam pakt leegstand kantoren aan, Cobouw Georges, M. (2006) Verhandelbare ontwikkelingsrechten als vereveningsinstrument binnen de Wgr-plus, een nieuw concept voor regionale verevening tussen publieke actoren, doctoraalscriptie Universiteit van Amsterdam Hagman, D.G. & D.J. Misczynki (eds) (1978) Windfalls for Wipeouts: Land Value Capture and Compensation, American Society of Planning Officials, Chicago Hardin, G. (1968) The tragedy of the commons, Science 162, p Janssen-Jansen, L.B. & M. van der Veen (2006) Money from the market? Possibilities for TDR-like instruments in the Dutch planning system, Paper to be presented at the second World Congress of Planning Schools, 2006, Mexico City, Mexico, July 2006 Ostrom, E. (1990) Governing the commons, the Evolution of Institutions for Collective Action, Cambridge University Press, Cambridge Plabeka (2005) Structuurschema Platform Bedrijven en Kantoren Noordvleugel, vastgesteld door de 5e Noordvleugelconferentie, Gemeente Haarlemmermeer, Hoofddorp Plas, G. van der (nog te verschijnen) The Greater Amsterdam Area, W.G.M. Salet (ed.), Synergy in Urban networks, SDU uitgevers, Den Haag Webster, C.J. & L.W.C. Lai (2003) Property Rights, Planning and Markets: managing spontaneous cities, Edward Elgar, Cheltenham en Northhampton MA 2413m 2 dode kantoorruimte

De Drieslag, een streep er door. en verder gaan

De Drieslag, een streep er door. en verder gaan 2012 De Drieslag, een streep er door. en verder gaan College van B&W Gemeente Ommen 14-3-2012 Inhoud Leeswijzer...2 Hoofdstuk 1 Wat was het doel...2 Hoofdstuk 2 Wat is er bereikt...2 Hoofdstuk 3 Wat is

Nadere informatie

2.1 De aanleiding met het probleem

2.1 De aanleiding met het probleem 49 2.1 De aanleiding met het probleem De kernstof Het begint met de vraag: Waarom wil de opdrachtgever het project? Welk probleem moet er worden opgelost? Zo maar iets gaan doen is geen optie en er zal

Nadere informatie

Actieprogramma Toeristische Verblijfsaccommodaties Stadsregio Amsterdam. Februari 2007

Actieprogramma Toeristische Verblijfsaccommodaties Stadsregio Amsterdam. Februari 2007 Actieprogramma Toeristische Verblijfsaccommodaties Stadsregio Amsterdam Februari 2007 1. Inleiding Op 12 december 2006 is het onderzoek naar Toeristische Verblijfsaccommodaties Stadsregio Amsterdam aan

Nadere informatie

TOELICHTING Kaders compensatiefonds NB een verkorte tekst zal in het convenant worden opgenomen. A. De werking van het fonds

TOELICHTING Kaders compensatiefonds NB een verkorte tekst zal in het convenant worden opgenomen. A. De werking van het fonds TOELICHTING Kaders compensatiefonds NB een verkorte tekst zal in het convenant worden opgenomen A. De werking van het fonds 1. Een compensatiefonds is een regionaal fonds dat bedoeld is om de sanering

Nadere informatie

HerontwikkelLAB VALUE ENGINEERING

HerontwikkelLAB VALUE ENGINEERING HerontwikkelLAB VALUE ENGINEERING DATUM : 28-11-2012 OVER Het HerontwikkelLAB Introductie 2 VISIE Het overaanbod van kantoorruimte en de veranderde vraag ernaar hebben een omvangrijke en veelal structurele

Nadere informatie

Aanbod bedrijventerreinen

Aanbod bedrijventerreinen Staat van 2014 Aanbod bedrijventerreinen Wat is de index van het uitgeefbare oppervlak (2002 = 100)? Ten opzichte van 2002 is er nog 57% uitgeefbaar terrein over Vergelijking in de tijd (Index uitgeefbaar

Nadere informatie

Kantorenvisie Netwerkstad Twente. Aanbevelingen en beleidsafspraken Februari 2012

Kantorenvisie Netwerkstad Twente. Aanbevelingen en beleidsafspraken Februari 2012 Kantorenvisie Netwerkstad Twente Aanbevelingen en beleidsafspraken Februari 2012 1 Inleiding: Het doel van deze Kantorenvisie Netwerkstad is een beter beeld krijgen van het functioneren van de Kantorenmarkt

Nadere informatie

Regionale behoefteraming Brainport Industries Campus Eindhoven

Regionale behoefteraming Brainport Industries Campus Eindhoven Regionale behoefteraming Brainport Industries Campus Eindhoven 23 juni 2015 Managementsamenvatting Status: Managementsamenvatting Datum: 23 juni 2015 Een product van: Bureau Stedelijke Planning bv Silodam

Nadere informatie

Leegstand Kantoren. Jobinside 5 november 2010. Sacha Klinkhamer Floor Schipper

Leegstand Kantoren. Jobinside 5 november 2010. Sacha Klinkhamer Floor Schipper Leegstand Kantoren Jobinside 5 november 2010 Sacha Klinkhamer Floor Schipper Presentatie Jobinside Inleiding door Sacha Klinkhamer (Infrastructuur & Milieu) Aanleiding, cijfers, probleemanalyse, oorzaken,

Nadere informatie

GEMEENTE LOPIK VOORSTEL. Raadsvergadering d.d. 21 november 2006 Nr. : 10. Aan de raad van de gemeente Lopik.

GEMEENTE LOPIK VOORSTEL. Raadsvergadering d.d. 21 november 2006 Nr. : 10. Aan de raad van de gemeente Lopik. VOORSTEL GEMEENTE LOPIK Raadsvergadering d.d. 21 november 2006 Nr. : 10 Aan de raad van de gemeente Lopik. Onderwerp: Ontwikkelingsplanologie/Verevening Behandelend ambtenaar: J.C. van Kats Voorstel: 1.

Nadere informatie

Structurele leegstand van kantoren en het ruimtelijk ordeningsrecht. Mr. M.H.J. van Driel LL.M.

Structurele leegstand van kantoren en het ruimtelijk ordeningsrecht. Mr. M.H.J. van Driel LL.M. Structurele leegstand van kantoren en het ruimtelijk ordeningsrecht Mr. M.H.J. van Driel LL.M. Structurele leegstand van kantoren Massale leegstand van kantoren: ca. 6 miljoen m2 leeg ca. 2 miljoen m2

Nadere informatie

Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt

Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt Analyse Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt DO Research 1 Structureel aanbod op de kantorenmarkt Het aanbod van kantoorruimte in Nederland loopt nog altijd op. In totaal wordt momenteel

Nadere informatie

Aan het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam p/a Dienst Wonen, Zorg en Samenleven Antwoordnummer 10011 1000 PA AMSTERDAM

Aan het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam p/a Dienst Wonen, Zorg en Samenleven Antwoordnummer 10011 1000 PA AMSTERDAM Aan het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam p/a Dienst Wonen, Zorg en Samenleven Antwoordnummer 10011 1000 PA AMSTERDAM Amsterdam, 9 maart 2011 Betreft: inspraak aanpak leegstand

Nadere informatie

VERZONDEN - 4.11.13 uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 1101231 31 oktober 2013

VERZONDEN - 4.11.13 uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 1101231 31 oktober 2013 gemeentebestuur,..,.. r^fw Postbus 15 PURMEREND JSj 1440 AA Purmerend V telefoon 0299-452452 telefax 0299-452124 Afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling Team Economie Aan de gemeenteraad van Purmerend VERZONDEN

Nadere informatie

downloadbaar document, behorende bij bijlage I

downloadbaar document, behorende bij bijlage I Monitor Uitvoeringsstrategie Plabeka Voortgangsrapportage 2009-2010 downloadbaar document, behorende bij bijlage I Definities monitor B.V. en verschillen met andere bronnen Om een foute interpretatie van

Nadere informatie

Leegstand vraagt om rigoureuze aanpak

Leegstand vraagt om rigoureuze aanpak Leegstand vraagt om rigoureuze aanpak Het fenomeen Leegstand van ongekende omvang Landelijk 15% en groeiend Van de ruim 15.000 kantoren in Nederland staan er bijna 900 volledig en 1.900 gedeeltelijk leeg.

Nadere informatie

weer thuis in de stad

weer thuis in de stad weer thuis in de stad Wonen boven winkels Een levendige binnenstad is aantrekkelijk voor bezoekers, levert woongenot voor specieke groepen mensen, is een broedplaats voor kenniseconomie en cultuur en vormt

Nadere informatie

Funding & value capturing:

Funding & value capturing: Funding & value capturing: Innovatieve instrumenten voor de finance & governance van knooppuntontwikkeling Dr. Sander Lenferink Institute for Management Research 28 maart 2014 Achtergrond: Value capturing

Nadere informatie

Opfrissen van de Zeeuws- Vlaamse woningmarkt. Bijeenkomst VNG, 27 maart 2013 Marco van Dorst marco@moveo.nu, 0114-630998 / 06-22110077

Opfrissen van de Zeeuws- Vlaamse woningmarkt. Bijeenkomst VNG, 27 maart 2013 Marco van Dorst marco@moveo.nu, 0114-630998 / 06-22110077 Opfrissen van de Zeeuws- Vlaamse woningmarkt Bijeenkomst VNG, 27 maart 2013 Marco van Dorst marco@moveo.nu, 0114-630998 / 06-22110077 Intentieverklaring UPGRADE 24 januari 2013 ondertekende groot aantal

Nadere informatie

Kwaliteitsimpuls kantoren

Kwaliteitsimpuls kantoren 10 maart 2014, Festival Leegstaand Vastgoed Kwaliteitsimpuls kantoren Sjef de Pont, hoofd afdeling Economische Zaken, sector Stadsontwikkeling Opzet workshop Situatie s-hertogenbosch Onze aanpak: Impuls

Nadere informatie

Leegstand van kantoren, 1991-2013

Leegstand van kantoren, 1991-2013 Leegstand van kantoren, 1991-2013 Conclusie In Nederland is een overaanbod van kantoorvloeroppervlakte. Gemiddeld 16% van het kantoorvloeroppervlakte staat leeg in 2013. Dit percentage neemt nog steeds

Nadere informatie

Beleggers in gebiedsontwikkeling

Beleggers in gebiedsontwikkeling Beleggers in Incentives en belemmeringen voor een actieve rol van institutionele beleggers bij de herontwikkeling van binnenstedelijke gebieden P5 presentatie april 2015 Pelle Steigenga Technische Universiteit

Nadere informatie

Nieuwe aanpak van de woningbouwproductie in Den Haag

Nieuwe aanpak van de woningbouwproductie in Den Haag Nieuwe aanpak van de woningbouwproductie in Den Haag Henk Harms, gemeente Den Haag Directeur Ontwikkeling en Realisatie Internationale stad van Vrede en Recht Den Haag: na New York, tweede VN stad Wereldstad

Nadere informatie

Civic economy; de hype voorbij

Civic economy; de hype voorbij Civic economy; de hype voorbij workshop conferentie Uitdagingen voor de stedelijke economie 2014-2018 Zwolle, 4 mrt. 2014 Jeroen den Uyl (Twynstra Gudde, juy@tg.nl, 06-10543056) en Bram Heijkers (Platform31,

Nadere informatie

Congres 2013 Nieuw elan

Congres 2013 Nieuw elan Congres 2013 Nieuw elan Workshop Creëren van financiële betrokkenheid bij transformaties Eric Thelen, Ron Karssing Remco Jutstra Gemeente Amsterdam 14 november 2013 Creëren van financiële betrokkenheid

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad, 1. Gevraagd raadsbesluit Bij de herontwikkeling van Bergwijkpark Noord te streven naar een multifunctioneel gebied

Aan de gemeenteraad, 1. Gevraagd raadsbesluit Bij de herontwikkeling van Bergwijkpark Noord te streven naar een multifunctioneel gebied RAADSVOORSTEL Nr.: 07-39 Onderwerp: Rapportage Bergwijkpark Noord Diemen, 1 mei 2007 Aan de gemeenteraad, 1. Gevraagd raadsbesluit Bij de herontwikkeling van Bergwijkpark Noord te streven naar een multifunctioneel

Nadere informatie

Wordt meegenomen in uitwerking van het definitieve BAC document. Hiermee wordt na de besluitvorming gestart.

Wordt meegenomen in uitwerking van het definitieve BAC document. Hiermee wordt na de besluitvorming gestart. Raadsvoorstel 41428 Ontwikkeling project Achter de Lange Stallen Vertaling aanbevelingen Gianotten in Raadsvoorstel: Aanbeveling Gianotten (alleen voorgestelde aanpassingen) Antwoord College Vertaling

Nadere informatie

Visie kantorenlocaties Nieuwegein

Visie kantorenlocaties Nieuwegein Postbus 1 3430 AA Bezoekadres Martinbaan 2 3439 NN www..nl Economische zaken Visie kantorenlocaties Nieuwegein Datum 20 december 2011 Auteur Gemeente Nieuwegein (Ec. Zaken) Versie vastgesteld door B&W

Nadere informatie

Parkmanagement in groei traject

Parkmanagement in groei traject Parkmanagement in groei traject Leergang PM 2014 Utrecht, 25 maart 2014 www.clok.nl e-mail info@clok.nl telefoon 035-695 41 44 StichtingCLOK Auteur achter, voornaam Levenscyslus bedrijventerrein Programma

Nadere informatie

Bedrijventerreinen kunnen veel beter

Bedrijventerreinen kunnen veel beter Bedrijventerreinen kunnen veel beter Prof. dr. Jacques van Dinteren 17 juni 2014 Paar feiten Voldoende nieuw bedrijventerrein voor 14 jaar Is er nauwelijks economisch herstel, dan voor 20 jaar Veranderende

Nadere informatie

Aan de Raad. Raadsvergadering d.d. 3 oktober 2002. Made, 27 september 2002. Agendapunt: 7. Ontwikkeling bedrijventerrein t Spijck fase II.

Aan de Raad. Raadsvergadering d.d. 3 oktober 2002. Made, 27 september 2002. Agendapunt: 7. Ontwikkeling bedrijventerrein t Spijck fase II. Aan de Raad. Raadsvergadering d.d. 3 oktober 2002 Made, 27 september 2002 Agendapunt: 7 Onderwerp: Ontwikkeling bedrijventerrein t Spijck fase II. Voorstel: 1. Instemmen met de algemene uitgifte voorwaarden

Nadere informatie

Kinderopvang in eigen beheer. Resultaten marktonderzoek

Kinderopvang in eigen beheer. Resultaten marktonderzoek Kinderopvang in eigen beheer Resultaten marktonderzoek Opgesteld door K. Soldaat Kenmerk Resultaten marktonderzoek Datum 26 juli 2011 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Resultaten algemeen 4 3 Het makelaarsmodel

Nadere informatie

De grensoverschrijdende regio Plannen zonder grenzen. Symposium Geo Promotion

De grensoverschrijdende regio Plannen zonder grenzen. Symposium Geo Promotion De grensoverschrijdende regio Plannen zonder grenzen Symposium Geo Promotion Workshop Plannen zonder grenzen Arjan Brink Hans van Loon De maatschappelijke vraag bepaalt de ruimtelijke inrichting Vroeger..

Nadere informatie

NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING. CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING

NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING. CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING Versterking van de wetenschap en een betere benutting van de resultaten zijn een onmisbare basis, als Nederland

Nadere informatie

Jan Jaap Cannegieter Testers? Nu even wel! De varkenscyclus van testen.

Jan Jaap Cannegieter Testers? Nu even wel! De varkenscyclus van testen. Titel, samenvatting en biografie Jan Jaap Cannegieter Testers? Nu even wel! De varkenscyclus van testen. Samenvatting: Ik las in de TNN mijn column van een paar jaar geleden. Toen zag de wereld er heel

Nadere informatie

NOTITIE. Datum 23-5-2013 Inlichtingen bij Matthieu Zuidema. t (020) 583 19 00. mzuidema@eib.nl

NOTITIE. Datum 23-5-2013 Inlichtingen bij Matthieu Zuidema. t (020) 583 19 00. mzuidema@eib.nl NOTITIE Datum 23-5-2013 Inlichtingen bij Matthieu Zuidema t (020) 583 19 00 mzuidema@eib.nl Contact Basisweg 10 1043 AP Amsterdam Postbus 58248 1040 HE Amsterdam t (020) 583 19 00 f (020) 583 19 99 eib@eib.nl

Nadere informatie

Opfrissen van de Zeeuws- Vlaamse woningmarkt. Wooncongres 25 april 2013 Marco van Dorst

Opfrissen van de Zeeuws- Vlaamse woningmarkt. Wooncongres 25 april 2013 Marco van Dorst Opfrissen van de Zeeuws- Vlaamse woningmarkt Wooncongres 25 april 2013 Marco van Dorst Inten%everklaring UPGRADE 24 januari 2013 ondertekende groot aantal publieke en private pardjen intendeverklaring

Nadere informatie

Modal shift en de rule of half in de kosten-batenanalyse

Modal shift en de rule of half in de kosten-batenanalyse Modal shift en de rule of half in de kosten-batenanalyse Sytze Rienstra en Jan van Donkelaar, 15 januari 2010 Er is de laatste tijd bij de beoordeling van projecten voor de binnenvaart veel discussie over

Nadere informatie

Onacceptabele leegstand

Onacceptabele leegstand Paul Kersten Onacceptabele leegstand 426 De kantorenmarkt wordt gekenmerkt door perioden van overschotten en tekorten, die elkaar afwisselen. Dit wordt ook wel varkenscyclus genoemd. Die cyclus hangt samen

Nadere informatie

Schiedamse aanpak biedt basis voor. goede samenwerking

Schiedamse aanpak biedt basis voor. goede samenwerking Schiedamse aanpak biedt basis voor goede samenwerking 1 2 Schiedamse aanpak biedt basis voor goede samenwerking Medio 2019 moet Nieuw-Mathenesse een modern, gemengd bedrijventerrein zijn waarmee de gemeente

Nadere informatie

Inhoud. 1. Beschrijving locatie 2. Haalbaarheidsonderzoek 3. Scenario s 4. Advies

Inhoud. 1. Beschrijving locatie 2. Haalbaarheidsonderzoek 3. Scenario s 4. Advies Raad 24 juni 2014 Inhoud 1. Beschrijving locatie 2. Haalbaarheidsonderzoek 3. Scenario s 4. Advies 1. Locatie Eigendomskaart Gemeente: 42% (excl.circa 7.500m² openbare ruimte) AM / Lindengroep: 25% Overige

Nadere informatie

kantorenmonitor regio Amsterdam 2006

kantorenmonitor regio Amsterdam 2006 kantorenmonitor regio Amsterdam 2006 Gemeenten binnen de deelregio s Amsterdam, Amstelland, Meerlanden, Zaanstreek, Waterland, Almere en Zuid Kennemerland. meer kantoorruimte betrokken Door een grote dynamiek

Nadere informatie

SWOT-ANALYSE. SWOT en confrontatiematrix aangeboden door www.managementmodellensite.nl 1

SWOT-ANALYSE. SWOT en confrontatiematrix aangeboden door www.managementmodellensite.nl 1 SWOT-ANALYSE De SWOT-analyse is een breed toegepaste manier om kansen en bedreigingen voor en sterkten en zwakten van de organisatie in beeld te brengen. Vaak blijft het bij het benoemen van deze vier

Nadere informatie

Checklist beleggen in vastgoed

Checklist beleggen in vastgoed i van 5 Checklist beleggen in vastgoed Je kunt beleggen in beursgenoteerde vastgoedfondsen (vaak aandelen die dagelijks verhandelbaar zijn op de beurs) en in niet-beursgenoteerde vastgoedfondsen. Deze

Nadere informatie

Bijlage 4 (bij Kantorenstrategie Eindhoven, 2012 2020) Onderbouwing berekening nieuwbouwbehoefte aan kantoren in Eindhoven

Bijlage 4 (bij Kantorenstrategie Eindhoven, 2012 2020) Onderbouwing berekening nieuwbouwbehoefte aan kantoren in Eindhoven Bijlage 4 (bij Kantorenstrategie Eindhoven, 2012 2020) Onderbouwing berekening nieuwbouwbehoefte aan kantoren in Eindhoven Uit: Bijlagenboek bij STEC rapportage Naar een sterke Eindhovense kantorenmarkt

Nadere informatie

Wie betaalt de ruimtelijke kwaliteit? Verbetering kostenverevening in herstructurering bedrijventerreinen Dr. Demetrio Muñoz Gielen

Wie betaalt de ruimtelijke kwaliteit? Verbetering kostenverevening in herstructurering bedrijventerreinen Dr. Demetrio Muñoz Gielen Wie betaalt de ruimtelijke kwaliteit? Verbetering kostenverevening in herstructurering bedrijventerreinen Dr. Demetrio Muñoz Gielen Literatuur Capturing value increase in urban redevelopment (proefschrift-dissertatie)

Nadere informatie

Kenmerken van een vastgoedfinanciering 13-6-2014 AGENDA. De herontwikkelingsopgave vanuit financieringsoptiek

Kenmerken van een vastgoedfinanciering 13-6-2014 AGENDA. De herontwikkelingsopgave vanuit financieringsoptiek AGENDA I. Kenmerken van een vastgoedfinanciering II. De vastgoedfinancieringsmarkt in Nederland III. Herontwikkelingsopgave De herontwikkelingsopgave vanuit financieringsoptiek IV. Financiering bij transformatie

Nadere informatie

Gebiedsontwikkeling & Urbanisator

Gebiedsontwikkeling & Urbanisator Gebiedsontwikkeling & Urbanisator MCD Gastcollege Urbanistor 25 september 2013 Theo Stauttener Stadkwadraat BV Slimme sommen, sterke strategiën Kennisuitwisseling Urbanisator Gebiedsexploitatie: in de

Nadere informatie

Leegstand, herbestemming en verzorgingshuizen: een verkenning door de oogharen heen

Leegstand, herbestemming en verzorgingshuizen: een verkenning door de oogharen heen Lars Brugman Lars Brugman is projectadviseur/onderzoeker bij Kadaster Ruimte & Advies. Hij legt zich toe op complexe maatwerkvraagstukken vanuit de bij het Kadaster beschikbare ruimtelijke informatie.

Nadere informatie

Workshop Warmtenetten faal- en succesfactoren in de praktijk

Workshop Warmtenetten faal- en succesfactoren in de praktijk Workshop Warmtenetten faal- en succesfactoren in de praktijk Ir. D. (Dennis) Fokkinga Antwerpen, 18 September 2013 The future is for those who believe in the beauty of their dreams, E. Roosevelt Agenda

Nadere informatie

Van kantoren naar wonen aan de gracht

Van kantoren naar wonen aan de gracht Joost Zonneveld Zelfstandig journalist en onderzoeker, onder meer voor Het Parool en Nul20 26 november 2014 PROJECT ARCHITECTUUR HERONTWIKKELING KANTOREN WONEN WONINGBOUW Van kantoren naar wonen aan de

Nadere informatie

Provincie Noord-Brabant t.a.v. formateur de heer Schinkels Postbus 90151 5200 MC 's-hertogenbosch

Provincie Noord-Brabant t.a.v. formateur de heer Schinkels Postbus 90151 5200 MC 's-hertogenbosch Provincie Noord-Brabant t.a.v. formateur de heer Schinkels Postbus 90151 5200 MC 's-hertogenbosch Stichting Droomwonen Brabant Speelhuislaan 158 4815 CJ Breda 076-5213080 info@droomwonenbrabant.nl Rabobank

Nadere informatie

Actieve. verkoopondersteuning

Actieve. verkoopondersteuning Actieve verkoopondersteuning Wat is Actieve Verkoopondersteuning? Kopers van woningen zijn kritisch. U bent dat bij de aankoop van uw nieuwe woning, maar de mogelijke kopers van uw bestaande woning zijn

Nadere informatie

vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht

vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht Stec Groep aan Gemeente Maastricht Desiree Uitzetter 18 november 2014 U vroeg ons: Actuele inzichten voor herijking stedelijke programmering Nieuwe regionale

Nadere informatie

De toekomst van bedrijventerreinen?

De toekomst van bedrijventerreinen? De toekomst van bedrijventerreinen? Prof. dr. Erwin van der Krabben Radboud Universiteit Nijmegen University of Ulster, Belfast (NI) SKBN / Platform31 Seminar Tilburg 16 juni 2016 Inhoud 1. Is veroudering

Nadere informatie

KOOPGARANT EEN WONING KOPEN MET FLINKE KORTING!

KOOPGARANT EEN WONING KOPEN MET FLINKE KORTING! KOOPGARANT EEN WONING KOPEN MET FLINKE KORTING! KOOPGARANT Voordelig kopen, gegarandeerd verkopen In de huidige woningmarkt is de stap naar een koopwoning als starter of middeninkomer vaak onoverbrugbaar.

Nadere informatie

Ruimte ruilen. Regionale samenwerking als oplossing voor de aanpak van leegstaande kantoren

Ruimte ruilen. Regionale samenwerking als oplossing voor de aanpak van leegstaande kantoren Ruimte ruilen Regionale samenwerking als oplossing voor de aanpak van leegstaande kantoren Nicis Institute - 2010 Nicis Institute - Ruimte ruilen - 1 ISBN: 978 90 77389 85 0 NUR: 740 Uitgave: Nicis Institute

Nadere informatie

Herontwikkeling DEN BIEST. Van kantoren naar wonen. Gemzelaar Vastgoed C.V

Herontwikkeling DEN BIEST. Van kantoren naar wonen. Gemzelaar Vastgoed C.V Herontwikkeling DEN BIEST Van kantoren naar wonen Gemzelaar Vastgoed C.V 01. Nieuwe oplossingen voor leegstand Deze brochure illustreert de plannen rondom de herontwikkeling van complex Den Biest in Eindhoven.

Nadere informatie

DE ERKEND HYPOTHECAIR PLANNER INFORMEERT U GRAAG OVER: De ondernemer en zijn hypotheek

DE ERKEND HYPOTHECAIR PLANNER INFORMEERT U GRAAG OVER: De ondernemer en zijn hypotheek DE ERKEND HYPOTHECAIR PLANNER INFORMEERT U GRAAG OVER: De ondernemer en zijn hypotheek 1 Nederland telt meer dan 1 miljoen ondernemers zonder personeel. Daarnaast opereren er veel ondernemers die al dan

Nadere informatie

Checklist beleggen in vastgoed

Checklist beleggen in vastgoed i van 5 Checklist beleggen in vastgoed Je kunt beleggen in beursgenoteerde vastgoedfondsen (vaak aandelen die dagelijks verhandelbaar zijn op de beurs) en in niet-beursgenoteerde vastgoedfondsen. Deze

Nadere informatie

Gemeente Haarlem. Retouradres: Stadhuis, Postbus 511 2003 PB Haarlem. Aan de leden van de commissie Ontwikkeling

Gemeente Haarlem. Retouradres: Stadhuis, Postbus 511 2003 PB Haarlem. Aan de leden van de commissie Ontwikkeling Gemeente Haarlem Drs. Joyce Langenacker wethouder Werk, Economische Zaken, Sociale Zaken (Participatiewet), Wonen, Coördinatie Sociaal Domein Retouradres: Stadhuis, Postbus 511 2003 PB Haarlem Aan de leden

Nadere informatie

Nummer : 07-4.2011. : Herziening exploitatie opzetten. Korte inhoud : Herziening exploitatie opzetten. Uithuizen, 14 april 2011. AAN DE RAAD.

Nummer : 07-4.2011. : Herziening exploitatie opzetten. Korte inhoud : Herziening exploitatie opzetten. Uithuizen, 14 april 2011. AAN DE RAAD. Nummer : 07-4.2011 Onderwerp : Herziening exploitatie opzetten Korte inhoud : Herziening exploitatie opzetten Uithuizen, 14 april 2011. AAN DE RAAD. Inleiding Jaarlijks dienen de exploitatieopzetten van

Nadere informatie

Kantorenmonitor Holland Rijnland

Kantorenmonitor Holland Rijnland Kantorenmonitor Holland Rijnland Inhoud Voorwoord 4 Inleiding 4 Kantorenvoorraad in Holland Rijnland 7 Bestaande kantorenvoorraad 7 Kantoren 8 Kantorenstand 9 Ontwikkelingen in 21, 211 en 212 12 Kantorenvoorraad

Nadere informatie

Financiering van herontwikkeling van bedrijfsmatig vastgoed. Presentatie N.V. Ontwikkelingsmaatschappij Utrecht (NV OMU) Cees Busscher

Financiering van herontwikkeling van bedrijfsmatig vastgoed. Presentatie N.V. Ontwikkelingsmaatschappij Utrecht (NV OMU) Cees Busscher Financiering van herontwikkeling van bedrijfsmatig vastgoed Presentatie N.V. Ontwikkelingsmaatschappij Utrecht (NV OMU) Cees Busscher Datum: 2 juni 2015 1. Inleiding 2. De markt 3. Doelstelling OMU 4.

Nadere informatie

AAN de voorzitter van de commissie Ruimte. Geachte voorzitter, ter afhandeling van de motie 11M41

AAN de voorzitter van de commissie Ruimte. Geachte voorzitter, ter afhandeling van de motie 11M41 uw datum ons nummer onze datum verzonden inlichtingen bij sector/afdeling doorkiesnr. M. Evers RU/Stedelijke Ontwikkeling 0475-359 395 AAN de voorzitter van de commissie Ruimte bijlage(n) betreffende commissie-informatiebrief

Nadere informatie

Werkende bedrijventerreinen. Dr. Cees-Jan Pen, Lector Brainport Fontys

Werkende bedrijventerreinen. Dr. Cees-Jan Pen, Lector Brainport Fontys Werkende bedrijventerreinen Dr. Cees-Jan Pen, Lector Brainport Fontys 2 Het roer moet om Zonder stevige rem op nieuwbouw en schrappen kansloze locaties is het dweilen met de kraan open. Is dit wat we verstaan

Nadere informatie

b Onvermijdelijk Ambtelijke huisvesting is onvermijdelijk onderdeel van het ambtelijke apparaat.

b Onvermijdelijk Ambtelijke huisvesting is onvermijdelijk onderdeel van het ambtelijke apparaat. gemeente Eindhoven Inboeknummer 14bst00096 Beslisdatum B&W 28 januari 2014 Dossiernummer 14.05.451 Raadsvoorstel Ambtelijke huisvesting lange termijn vanaf 2020 Inleiding In juni 2012 heeft de raad besloten

Nadere informatie

Samenvatting. Kort overzicht. Kartels

Samenvatting. Kort overzicht. Kartels Samenvatting Kort overzicht Dit proefschrift gaat over de economische theorie van kartels. Er is sprake van een kartel wanneer een aantal bedrijven, expliciet of stilzwijgend, afspreekt om de prijs te

Nadere informatie

Evaluatie sleutelprojecten

Evaluatie sleutelprojecten Evaluatie sleutelprojecten Marjolein Spaans (TU Delft, OTB) Ries van der Wouden (Bureau Stedelijke Planning) Ruimteconferentie, 3 november 2009 Rotterdam Technische Universiteit Delft Cities in a Network

Nadere informatie

U beschikt over bijzonder en waardevol vastgoed, maar heeft er geen goede bestemming meer voor

U beschikt over bijzonder en waardevol vastgoed, maar heeft er geen goede bestemming meer voor HERBESTEMMINGSSCAN Herbestemmingsscan U beschikt over bijzonder en waardevol vastgoed, maar heeft er geen goede bestemming meer voor U heeft te maken met een leegkomend of leegstaand pand Uw kosten voor

Nadere informatie

Werkende bedrijventerreinen

Werkende bedrijventerreinen Werkende bedrijventerreinen Dr. Cees-Jan Pen, programmamanager Platform31/Lector Vastgoed Fontys 1 Mijn agenda Bedrijventerreinen hoger op de politieke agenda: banen, mkb, leefbaarheid, economisch belang

Nadere informatie

Stichting Weet Wat Je Besteedt Toelichting op jaarrekening 2012 en begroting 2013

Stichting Weet Wat Je Besteedt Toelichting op jaarrekening 2012 en begroting 2013 Stichting Weet Wat Je Besteedt Toelichting op jaarrekening 2012 en begroting 2013 Pagina 1 Begroting 2012 Voor 2012 was een begroting gemaakt op basis van reeds gecontracteerde of reeds aangevraagde bijdragen

Nadere informatie

Hoe maakt een onderneming optimaal gebruik van het menselijk kapitaal?

Hoe maakt een onderneming optimaal gebruik van het menselijk kapitaal? White paper Hoe maakt een onderneming optimaal gebruik van het menselijk kapitaal? Deze white paper wordt u gratis aangeboden door De Valk Leadership Company Datum: 1 januari 2013 Versie: 2.0 Auteur: Guido

Nadere informatie

B&W-voorstel. 1) Status

B&W-voorstel. 1) Status B&W-voorstel Onderwerp: Ruimtelijke motivering voor transformatie voormalig kantoor Brabants Dagblad aan het Emmaplein naar 56 woonstudio s en 550 m2 kantoorruimte. 1) Status Het voorstel heeft betrekking

Nadere informatie

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom:

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom: Verzoek VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District De A16 is voor de Metropoolregio en de Randstad een belangrijke verbinding met Antwerpen,

Nadere informatie

Ten slotte wordt in hoofdstuk 4 ingegaan op de fietsparkeerbehoefte.

Ten slotte wordt in hoofdstuk 4 ingegaan op de fietsparkeerbehoefte. Deventer Den Haag Eindhoven Snipperlingsdijk 4 Verheeskade 197 Flight Forum 92-94 7417 BJ Deventer 2521 DD Den Haag 5657 DC Eindhoven T +31 (0)570 666 222 F +31 (0)570 666 888 Leeuwarden Amsterdam Postbus

Nadere informatie

Aanpak kantoren leegstand in Barneveld

Aanpak kantoren leegstand in Barneveld Aanpak kantoren leegstand in Barneveld Aanleiding Bij de behandeling van de kadernota in mei 2011 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen waarin het college wordt verzocht om beleid te ontwikkelen voor

Nadere informatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie

Nota zienswijzen bestemmingsplan Functie-uitbreiding gemeentehuis

Nota zienswijzen bestemmingsplan Functie-uitbreiding gemeentehuis Identificatiecode: NL.IMRO.1621.BP0152-VAST 27 november 2014 T14.15150 Inhoudsopgave Blz. Hoofdstuk 1 Zienswijzen 2 1.1 Inleiding 2 1.2 Procedure 2 1.3 Zienswijzen en gemeentelijke reactie en conclusie

Nadere informatie

Monitor vergunningverlening onder de Leegstandwet door gemeenten in 2013

Monitor vergunningverlening onder de Leegstandwet door gemeenten in 2013 Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Monitor vergunningverlening onder de Leegstandwet door gemeenten in 2013 9 April 2014 DATUM 9 April 2014 TITEL Monitor vergunningverlening onder

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Directie Algemene Fiscale Politiek Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus

Nadere informatie

Vragen bijeenkomst Windmolens 6 maart 2014

Vragen bijeenkomst Windmolens 6 maart 2014 Vragen bijeenkomst Windmolens 6 maart 2014 Vragen naar aanleiding van introductie wethouder Wagemakers Hoe is de provincie tot de keuze van de twee locaties gekomen? In de provincie Zuid Holland wordt

Nadere informatie

2. De opbrengstpotentie van het huidige schoolterrein aan het Ot en Sienpad

2. De opbrengstpotentie van het huidige schoolterrein aan het Ot en Sienpad Keuzenotitie scholencomplex Ot en Sienpad Huissen De Financiële aspecten. Naast de algemene notitie met de bijbehorende 6 bijlagen waarin de voor- en nadelen en de omgeving factoren en de financiële gevolgen

Nadere informatie

Zelforganisatie in stad en uiterwaard

Zelforganisatie in stad en uiterwaard Jg. 47 / Nr. 4 / 2014 Zelforganisatie in stad en uiterwaard P. 238 Zelforganisatie in stad en uiterwaard Erwin van der Krabben, Karel Martens en Erik Opdam Foto: RWS Beeldbank Jg. 47 / Nr. 4 / 2014 Erwin

Nadere informatie

Startnotitie procedure bestemmingsplan Brediusgronden

Startnotitie procedure bestemmingsplan Brediusgronden Startnotitie procedure bestemmingsplan Brediusgronden Startnotitie procedure bestemmingsplan Brediusgronden 1. Inleiding Het college heeft op 17 juli 2013 besloten om een intentieoverkomst met Rijkswaterstaat

Nadere informatie

vastgoedconcepten verkleuren met maximaal grijs in de Amsterdamse regio PHB, Stadsregio Amsterdam en Stec Groep 30 januari 2013

vastgoedconcepten verkleuren met maximaal grijs in de Amsterdamse regio PHB, Stadsregio Amsterdam en Stec Groep 30 januari 2013 vastgoedconcepten verkleuren met maximaal grijs in de Amsterdamse regio PHB, Stadsregio Amsterdam en Stec Groep 30 januari 2013 programma Welkom en introductie door PHB Presentatie verkleuren met behoud

Nadere informatie

Vastgoed waarde op Graveland Zuid Spaanse Polder Schiedam. 23 mei 2012 Desirée Uitzetter

Vastgoed waarde op Graveland Zuid Spaanse Polder Schiedam. 23 mei 2012 Desirée Uitzetter Vastgoed waarde op Graveland Zuid Spaanse Polder Schiedam 23 mei 2012 Desirée Uitzetter Even voorstellen.. Stec groep: adviesbureau Gebieden Gebouwen Grond Geld bedrijventerreinen!! Wat zien we landelijk

Nadere informatie

Wie doet er mee? Samen bouwen van woningen tussen 550 en 850 Euro,na de Novelle. 6e Woondebat, Robert Jan Sliep

Wie doet er mee? Samen bouwen van woningen tussen 550 en 850 Euro,na de Novelle. 6e Woondebat, Robert Jan Sliep Wie doet er mee? Samen bouwen van woningen tussen 550 en 850 Euro,na de Novelle. 6e Woondebat, Robert Jan Sliep Start Corporaties: voor huurders met een laag inkomen. Verbeterambities en vraag naar 700+:

Nadere informatie

Grondexploitatie, rekenen en tekenen

Grondexploitatie, rekenen en tekenen Grondexploitatie, rekenen en tekenen Inbo academie Marleen Sanders 17 september 2009 Onderwerpen Planproces en context van haalbaarheid Haalbaarheid gebiedsontwikkelingen Businesscase Grondexploitatie

Nadere informatie

voortgang beleidskeuzes kantorenmarkt Zuid-Holland Stec Groep 18 september 2013 Esther Geuting

voortgang beleidskeuzes kantorenmarkt Zuid-Holland Stec Groep 18 september 2013 Esther Geuting voortgang beleidskeuzes kantorenmarkt Zuid-Holland Stec Groep 18 september 2013 Esther Geuting voortgang gebiedsgerichte aanpak kantorenmarkt Zuid-Holland bespreken gebiedsgerichte aanpak en voorstal gebiedslabels

Nadere informatie

Met NLP de kredietcrisis te lijf Duurzaam winst behalen door compassie

Met NLP de kredietcrisis te lijf Duurzaam winst behalen door compassie Steven Smit Voor de mens in organisaties Met NLP de kredietcrisis te lijf Duurzaam winst behalen door compassie Door Steven Smit 2008 Steven Smit BV voor de mens in organisaties Chopinstraat 148 1817 GD

Nadere informatie

Toelichting op vraagstuk businessmodel Idensys en SEO rapport voor consultatiebijeenkomst 22 en 23 september 2015

Toelichting op vraagstuk businessmodel Idensys en SEO rapport voor consultatiebijeenkomst 22 en 23 september 2015 Programma Idensys Contactpersoon Huub Janssen Aantal pagina's 5 Toelichting op vraagstuk businessmodel Idensys en SEO rapport voor consultatiebijeenkomst 22 en 23 september 2015 Naar aanleiding van het

Nadere informatie

Woning kopen met Koopgarant Koopgarant, dat is kopen met korting

Woning kopen met Koopgarant Koopgarant, dat is kopen met korting Woning kopen met Koopgarant Koopgarant, dat is kopen met korting Koopgarant, dat is kopen met korting De stap van een woning huren naar een woning kopen is voor veel mensen helaas moeilijk te maken. De

Nadere informatie

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering.

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering. Top 100 vragen. De antwoorden! 1 Als de lonen stijgen, stijgen de productiekosten. De producent rekent de hogere productiekosten door in de eindprijs. Daardoor daalt de vraag naar producten. De productie

Nadere informatie

Gebiedsgerichte aanpak oplossing voor leegstand

Gebiedsgerichte aanpak oplossing voor leegstand Gebiedsgerichte aanpak oplossing voor leegstand ir. Alexander Schütte en ir. Timon Bruggema Van de leegstaande kantoren is 62 procent meer dan achttien jaar geleden gebouwd 1. In deze gebouwen staat gezamenlijk

Nadere informatie

19 mei 2008. Wat is de waarde van een bedrijf?

19 mei 2008. Wat is de waarde van een bedrijf? 19 mei 2008 Wat is de waarde van een bedrijf? Wat is de waarde van een bedrijf? P.P.C. Buijsrogge RV Register Valuator Makelaar in bedrijfsbelangen www.corporatesearch.nl buijsrogge@corporatesearch.nl

Nadere informatie

Civic economy; de hype voorbij

Civic economy; de hype voorbij Civic economy; de hype voorbij workshop conferentie Uitdagingen voor de stedelijke economie 2014-2018 Den Bosch, 27 feb 2014 Stefan Panhuijsen (Social Enterprise.NL) en Bram Heijkers (Platform31) Civic

Nadere informatie