Kijkwijzer voor het voortgezet onderwijs bovenbouw HAVO/ VWO CKV DIT IS HET CENTRAAL MUSEUM!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kijkwijzer voor het voortgezet onderwijs bovenbouw HAVO/ VWO CKV DIT IS HET CENTRAAL MUSEUM!"

Transcriptie

1 Kijkwijzer voor het voortgezet onderwijs bovenbouw HAVO/ VWO CKV DIT IS HET CENTRAAL MUSEUM!

2 DIT IS HET CENTRAAL MUSEUM! Dit is de kijkwijzer bij de tentoonstelling Dit is het Centraal Museum! Deze kijkwijzer neemt je mee langs verschillende topstukken van het Centraal Museum die, van de middeleeuwen tot aan nu, in en rondom Utrecht zijn gemaakt. Als je aan kunst denkt, denk je vaak aan schilderijen. In deze tentoonstelling ontdek je dat er veel meer soorten kunst zijn. Natuurlijk kun je straks schilderijen bekijken, maar misschien ben jij meer geïnteresseerd in architectuur. Houd je meer van shoppen en de laatste mode? Ook dan ben je in het Centraal Museum op de juiste plek, want juist hier kun je de jurken van hedendaagse modeontwerpers als Viktor & Rolf in het echt bekijken! HOE GEBRUIK JE DE KIJK- WIJZER? De voorloper van het Centraal Museum, het Stedelijk Museum van Oudheden, gevestigd in Het Hogeland ( ). Foto: Centraal Museum Weetje: Het Centraal Museum is 175 jaar oud en daarmee het oudste stedelijk museum van Nederland! De kijkwijzer heeft een A- en B-versie. Kies je voor de A-versie? Dan loop je langs de kunstwerken van het middeleeuwse Utrecht (zaal 1) tot en met de Gouden Eeuw (zaal 4). Als je kiest voor de B-versie, dan start je bij de Patriottentijd (zaal 5) en eindig je bij de hedendaagse kunst (zaal 8). Natuurlijk kun je de kijkwijzer ook in zijn geheel maken! Er zijn twee verschillende soorten vragen: algemene vragen en verdiepingsvragen. Vragen met een * zijn verdiepingsvragen. Overleg met je docent welke versie en welke vragen je het beste kunt maken. En vergeet vooral niet goed rond te kijken en je favoriete kunstwerk uit deze tentoonstelling te kiezen! Je hebt dit kunstwerk namelijk nodig bij de eindopdracht. Kijkwijzer voor HAVO/VWO Bovenbouw Pagina 2 van 17

3 PLATTEGROND Onderstaande plattegrond geeft de route aan door de tentoonstelling. VERSIE A VERSIE B ZAAL 1 ZAAL 2 ZAAL 3 ZAAL 4 ZAAL 5 ZAAL 8 ZAAL 7 ZAAL 6 Kijkwijzer voor HAVO/VWO Bovenbouw Pagina 3 van 17

4 ZAAL 1 UTRECHT VOOR DE REFORMATIE: JAAR Het Utrechts schip wordt gebouwd Je bent nu in de zaal met de oudste kunstwerken van het Centraal Museum. Loop naar de maquette van de Domkerk in het midden van deze zaal. 1. Op welk kunstwerk zie je de Domtoren nog meer? Noem de maker, de titel en het jaartal. In de verte zie je boven het Utrechtse landschap de Domtoren opdoemen. Hieraan zagen mensen dat Utrecht een bisdom is, de belangrijkste plaats voor de katholieke kerk in de Noordelijke Nederlanden. Aan het hoofd stond de bisschop. Door zijn hoogte is de prestigieuze Domtoren vanuit de hele stad te zien en herinnert zo de mensen aan het belang van het katholieke geloof. Sint Maarten (Jan Nude, ca ). Foto: Centraal Museum Weetje: De Domkerk is al 755 jaar oud en heeft een toren van 112 meter hoog. Daar past een gemiddeld huis zo n 18 keer in! Loop nu naar de Dombeelden van Jan Nude naast de maquette. Aan het begin van de zestiende eeuw kwam er steeds meer protest tegen het katholieke geloof door de opkomst van de protestanten. Toen er in 1566 hongersnood uitbrak konden de protestanten de rijkdom van de katholieke kerk niet meer aanzien. De maat was vol en de protestanten bestormden en vernietigden katholieke kerken in wat later de Beeldenstorm wordt genoemd. De Domkerk werd op het nippertje gered, totdat de protestanten tijdens de reformatie in 1580 ook de Dom innamen. Vanaf toen mocht het katholieke geloof niet meer openbaar worden beoefend. De beelden die je hier ziet hebben de Beeldenstorm overleefd. Het beeld met de man op het paard stelt Sint Maarten voor, de patroonheilige van de Domkerk en de stad Utrecht. Voor een kreupele bedelaar snijdt Sint Maarten zijn rood gekleurde mantel in tweeën. Op de vloer van deze zaal zie je een illustratie over het leven van de Utrechtse schilder Jan van Scorel. Ga op de stip van de vloerillustratie staan. Kijkwijzer voor HAVO/VWO Bovenbouw Pagina 4 van 17

5 JAAR Bouw van de Domtoren Gutenberg drukt het eerste boek in Europa Beeldenstorm in Nederland 2b. Je kijkt nu naar het Drieluik met de intocht van Christus in Jeruzalem (ca. 1526). Op dit schilderij staat Sint Maarten afgebeeld. Waar staat hij en waaraan kun je dat zien? 4*. Boven dit drieluik hangt het oudste schilderij van het museum Calvarieberg van Hendrik van Rijn (1363). Het is geschilderd in de middeleeuwen, voordat Scorel de Renaissancestijl naar het Noorden bracht. Noem drie verschillen tussen het schilderij van Scorel en dit werk uit (Let vooral op de houding van de figuren, de achtergrond, etc.) I. II. 3. In de verte ligt de stad Jeruzalem. Tegenwoordig kunnen we via internet bekijken hoe een stad eruitziet. In de tijd dat Scorel leefde ging dat niet zo gemakkelijk. Hoe wist Scorel toen hij dit schilderij maakte dat Jeruzalem er zo uitzag? Leg uit. (Tip! Kijk voor je antwoord goed naar de illustratie op de vloer) III. Scorel was katholiek en ondernam een pelgrimstocht naar Jeruzalem. Tussen 1520 en 1523 verbleef hij ook in Rome. Scorel raakte daar geïnspireerd door beroemde Italiaanse schilders als Michelangelo en Rafaël. Zij schilderden in een nieuwe stijl die we kennen als de Renaissance. Toen Scorel terugkwam in de Noordelijke Nederlanden is hij in de vormentaal van de Italiaanse Renaissance gaan schilderen. Dit heeft veel invloed gehad op de schilderkunst in Utrecht en daarbuiten. Kijkwijzer voor HAVO/VWO Bovenbouw Pagina 5 van 17

6 ZAAL 2 UTRECHT NA DE REFORMATIE: JAAR Afbeelding bij vraag 5a. Foto: Centraal Museum In 1580 vindt in Utrecht de reformatie plaats. Niet de katholieken maar de protestanten kwamenaan de macht. Zoals je nu weet uit zaal 1 was het niet langer toegestaan om het katholieke geloof in het openbaar uit te oefenen. Toch werden er in Utrecht veel schilderijen met katholieke voorstellingen geschilderd voor in schuilkerken. Abraham Bloemaert was een schilder van katholieke voorstellingen. Hij wordt ook wel de vader van de Utrechtse schilderschool genoemd omdat hij veel leerlingen opleidde tot succesvolle schilders. Net als Scorel reisden de leerlingen na hun opleiding naar Italië om zich daar verder te ontwikkelen. Eenmaal terug in Nederland vertelden de leerlingen aan hun meester wat ze in Italië geleerd hadden. Op deze manier leerde Bloemaert weer veel van zijn leerlingen en de Italiaanse schilderkunst, zonder dat hij zelf ooit in Italië was geweest! 5a. Hoe heet het schilderij op de afbeelding? Noem de maker, de titel en het jaartal. 5b. Dergelijke afbeeldingen van gebeurtenissen die plaatsvonden rond de geboorte van Christus waren in de zeventiende eeuw heel populair. Was Bloemaert katholiek of protestants? Waarom denk je dat? Kijkwijzer voor HAVO/VWO Bovenbouw Pagina 6 van 17

7 JAAR Oprichting van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC). 6. Links naast het schilderij uit vraag 5a. hangt Mercurius, Argus en Io (1592) dat ook door Bloemaert is gemaakt. Vind je de twee schilderijen op elkaar lijken? Waarom wel of niet? (Let bijvoorbeeld op het kleurgebruik en de houdingen van de figuren.) 8. Schilderen was voor Wtewael een hobby. Geld om van te leven verdiende hij op een andere manier. Hoe denk je dat Wtewael zijn geld verdiende (Tip! Kijk naar de vloerillustratie.) Bloemaert schilderde de figuren expres in elegante poses met langgerekte en gedraaide lichamen. Deze schilderstijl wordt ook wel het maniërisme genoemd. De schilder Joachim Wtewael (dit spreek je uit als Uutewaal!) was net als Abraham Bloemaert een belangrijke Utrechtse schilder en stond bekend om zijn maniëristische schilderstijl. Loop naar het Zelfportret (1601) van Wtewael. Wtewael was ook bestuurder en behoorde tot een zeer welvarende familie uit Utrecht. Deze bestuurdershadden de macht in handen en werden in de zeventiende en achttiende eeuw regenten genoemd. In zaal 4 vandeze tentoonstelling zie je hoe welvarend de regenten leefden! Weetje: De grote kast in deze zaal stond bij Joachim Wtewael thuis. Hij is dus meer dan 400 jaar oud! Wat zat er in de kast denk je? 7a. Naast hem hangt een portret van een vrouw. Waaraan kun je zien dat dit de vrouw van Wtewael was? (Tip! Let op de compositie van de handen.) 7b. Probeer eens met een klasgenoot je handen op dezelfde manier te draaien als het echtpaar Wtewael. Lukt het bijna niet? Dat is ook niet zo gek! Herken je de gekunstelde houding van het maniërisme? Kijkwijzer voor HAVO/VWO Bovenbouw Pagina 7 van 17

8 ZAAL 3 DE UTRECHTSE CARAVAGGISTEN: JAAR Bloeiperiode Utrechts caravaggisme De zaal waarin je nu staat laat hoogtepunten uit de Utrechtse schilderkunst zien. De Utrechtse schilders reisden vanaf de zeventiende eeuw naar Rome. Daar zagen ze de revolutionaire schilderijen van de Italiaanse schilder Caravaggio. De Utrechtse schilders waren zo onder de indruk dat ze op dezelfde manier gingen schilderen. Zo brachten ze een nieuwe schilderstijl naar het Noorden! 9. Waarom worden deze schilders de Utrechtse caravaggisten genoemd? 10b. Kijk eens goed naar de vloerillustratie. Hoe komt het dat de kleuren van de afbeelding en het schilderij zo verschillen? I. II. III. 10c. Welk schilderij heeft jouw voorkeur? Waarom? Loop nu eens naar de stip van de illustratie op de vloer. Het schilderij waar je nu voor staat heet De roeping van Mattheus (1621) van de schilder Hendrick ter Brugghen. Hij was één van de leerlingen van de schilder Abraham Bloemaert die je in de vorige zaal hebt kunnen zien. Caravaggio is bekend vanwege de lichtwerking in zijn schilderijen. Dit zie je terug aan de afwisselend hele donkere en lichte stukken. Het lijkt net alsof de figuren in de spotlight staan! 11a. Hoe wordt deze lichtwerking ook wel genoemd? (Tip! Zoek je antwoord in de illustratie op de vloer.) 11b. Op welke drie schilderijen in deze zaal zie je deze schildertechniek terug? Noem de makers, de titels en de jaartallen. De roeping van Mattheus (Caravaggio, ). Locatie: Contarelli kapel, San Luigi dei Francesi, Rome. Foto: Web Gallery of Art Het schilderij op de afbeelding is van Caravaggio en heet precies hetzelfde! Toen Ter Brugghen in Italië was moet hij dit schilderij hebben gezien, want ze lijken veel op elkaar. Toch zijn er ook verschillen. 10a. Vergelijk het schilderij op de afbeelding en het schilderij op zaal. Wat zijn volgens jou de grootste verschillen? Leg uit. (Tip! Let op het kleurgebruik, het licht en de compositie.) I. II. III. Weetje: De invloed van Caravaggio komt ook terug in het beroemde schilderij De Nachtwacht (1642) van Rembrandt van Rijn. Rembrandt is alleen nooit in Italië geweest! Hoe dat kan? Rembrandt heeft de schilderstijl van de Utrechtse caravaggisten afgekeken. Kijkwijzer voor HAVO/VWO Bovenbouw Pagina 8 van 17

9 ZAAL 4 REGENTEN EN ITALIANISANTEN: JAAR Stichting Universiteit van Utrecht De kunstwerken die je hier ziet zijn allemaal gemaakt in de Gouden Eeuw; een periode van grote welvaart in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Loop naar de stip van de illustratie op de vloer. Dit poppenhuis is niet om mee te spelen, maar juist om mee te pronken bij familie en vrienden. Alleen welvarende huisvrouwen konden zich deze peperdure hobby veroorloven. Dit poppenhuis was van de rijke koopmansvrouw Petronella de la Court. Het duurde zeker 20 jaar voordat ze het pronkpoppenhuis had samengesteld. De inboedel liet ze in opdracht maken door ambachtslieden, zoals meubelmakers of goudsmeden. Het pronkpoppenhuis is een verkleinde, maar ook geïdealiseerde, weergave van een zeventiende eeuws huis aan de grachten van Amsterdam. 12. Als je dit huis vergelijkt met jouw eigen huis, welke kamer(s) mis je hier dan? Poppenhuis (Anoniem, ). Foto: Centraal Museum 14. Op de afbeelding zie je een kamer die we tegenwoordig niet meer in huis hebben. Hoe heet deze kamer? Omcirkel het juiste antwoord: A. Kunstkamer B. Saletkamer C. Kraamkamer 13*. Waarom denk je dat Petronella een geïdealiseerde versie van haar huishouden in het klein maakte? Leg uit. Een museum zoals wij dat kennen bestond nog niet in de Gouden Eeuw. Rijke kooplieden en regenten (bestuurders van de stad) hadden vaak wel een kunstkamer waar ze kunstschatten en rariteiten verzamelden en bewaarden. Deze kamer is eigenlijk de voorganger van het hedendaagse museum. 15. Bedenk welke kamer de kunstkamer is. Wat voor kunstschatten en rariteiten zie je? Noem er drie. I. II. III. Kijkwijzer voor HAVO/VWO Bovenbouw Pagina 9 van 17

10 JAAR Tornado verwoest het middenschip van de Dom Als het goed is zie je ook hele kleine landschapsschilderijtjes in de kunstkamer. Ze werden gemaakt door schilders die verliefd waren op de Italiaanse landschappen en de goudkleurige gloed van Italiaans zonlicht. Ze worden ook wel Italianisanten genoemd. Als je om je heen kijkt in deze zaal zie je ook landschapsschilderijen. 16a. Zoek een landschapsschilderij en schrijf de naam van de maker, de titel en het jaartal op. 16b. Sommige Italianisanten voelden zich zo verbonden met Italië dat ze hun naam veranderden in een Italiaanse variant. De schilder Jan Baptist Weenix signeerde zijn schilderijen bijvoorbeeld met de naam Giovanni Battista. Wat zou jouw Italiaanse naam zijn? Kijkwijzer voor HAVO/VWO Bovenbouw Pagina 10 van 17

11 ZAAL 5 PATRIOTTENTIJD, REVOLUTIE EN HERSTEL: JAAR Met de Vrede van Utrecht kwam een eind aan twee eeuwen godsdienstoorlogen. De Franse revolutie, introductie van de leus: vrijheid, gelijkheid en broederschap In deze zaal vind je werken die te maken hebben met de patriottentijd. De patriotten waren ontevreden burgers; ze wilden een democratisch bestuur in plaats van het erfelijke bewind van stadhouder Willem V. In 1786 kwamen de patriotten aan de macht in Utrecht. Dit was de eerste democratische revolutie in Europa. De stadhouder liet het er niet bij zitten en in 1787 liep de strijd uit op de slag bij Vreeswijk. Uiteindelijk wonnen de Utrechtse patriotten, maar niet zonder slachtoffers Loop naar de vitrine in het midden van deze zaal. 17a. Van welke twee mannen waren de spullen die je hier ziet liggen? Waaraan kun je dat zien? 17b. Verbind de voorwerpen met de letters op de afbeelding. de pluim van een steek haarlokken met bloed besmeurde sjerpen patriotteninsigne 2. Beide omgekomen patriotten werden gezien als helden en kregen een heldenbegrafenis, waarbij een lange stoet van rouwkoetsen door Utrecht trok. Op welk kunstwerk zie je deze rouwstoet? Schrijf de naam van de kunstenaar en het jaartal van de aquarel op. De spullen die je hier ziet liggen waren eigendom van deze mannen. Ze waren patriot en zijn gedood tijdens de slag bij Vreeswijk. Tijdens het gevecht droegen ze deze voorwerpen. D Loop nu naar het ontwerp van een grafmonument voor mr. Cornelis Govert Visscher. Verder dan dit ontwerp is het nooit gekomen, want uiteindelijk versloeg Willem V de patriotten en kwam hij toch weer aan de macht. Wil je weten hoe dit gegaan is? Ga dan op de stip van de illustratie staan. A B Utrecht was ooit een Franse stad met Lodewijk Napoleon aan de macht. De patriotten stonden achter het gedachtegoed van de Franse revolutie dat luidde: vrijheid, gelijkheid en broederschap. De Russische tsaar Alexander I wilde Napoleon ten val brengen en werkte hiervoor samen met stadhouder Willem V. C Afbeelding bij vraag 17b. Foto: Centraal Museum Kijkwijzer voor HAVO/VWO Bovenbouw Pagina 11 van 17

12 JAAR In de Nederlandse Grondwet worden regels voor de staatsinrichting en de grondrechten van de burgers vastgelegd. De aankomst van de Kozakken in Utrecht in 1813 (Pieter Gerardus van Os, 1816). Foto: Centraal Museum 19. Kijk eens goed naar het schilderij De aankomst van de Kozakken in Utrecht in 1813 (1816) van de schilder Pieter Gerardus van Os. De mannen op het paard zijn de Kozakken. Zij komen het Russisch- Pruisische leger aankondigen. De haan staat voor de Fransen. Wie moeten uiteindelijk vluchten uit Utrecht? Waaraan zie je dit? Weetje: Het schilderij was een geschenk van de schilder P.G. van Os aan de Russische Tsaar Alexander I. De tsaar was zeer ingenomen met het schilderij en gaf Van Os als dank een ring met een diamant! 20. Kun je ontdekken hoe laat de aankomst van de Kozakken plaatsvond? Kijkwijzer voor HAVO/VWO Bovenbouw Pagina 12 van 17

13 ZAAL 6 MODERNITEIT: JAAR Aan het einde van de negentiende eeuw verandert de stad Utrecht enorm. Dit komt onder andere door de industriële revolutie en het snel groeiende aantal inwoners. Een van die inwoners was de bekende ontwerper en architect Gerrit Rietveld. 22b. De stoel is opgebouwd uit allerlei losse onderdelen, zoals een rechthoekige zitting en latten voor de armleuningen. Teken vier verschillende onderdelen los van elkaar. Loop naar de illustratie op de vloer en ga op de stip staan. Je ziet hier een maquette van het Rietveld Schröderhuis. Het huis is ontworpen op verzoek van Truus Schröder- Schräder en kwam tot stand dankzij een hechte samenwerking tussen Truus en Gerrit. Dit huis is opgebouwd uit glas, staal en gepleisterde witte wanden. Nergens zie je krullen of bloemetjesprints zoals in die tijd in de meeste huiselijke interieurs gebruikelijk was. 21a. Zou jij in het Rietveld Schröderhuis willen wonen? Waarom wel of niet? 22c. Voeg de losse onderdelen die je getekend hebt hieronder weer samen tot een nieuw meubel. 21b. Vergelijk het Rietveld Schröderhuis eens met de beroemde rood-blauwe stoel (1918). Wat zijn de overeenkomsten? Noem er drie. (Tip! Kijk goed naar de vloerillustratie.) I. II. III. Loop nu naar de twee Rietveldstoelen. 22a. Wat zijn de grootste verschillen tussen de twee stoelen? Noem er drie. Weetje: Het Rietveld Schröderhuis is echt gebouwd en je kunt het hier in Utrecht bezoeken. Eind 2000 plaatste UNESCO het huis op de Werelderfgoedlijst! I. II. III. Kijkwijzer voor HAVO/VWO Bovenbouw Pagina 13 van 17

14 JAAR Eerste Wereldoorlog Tweede Wereldoorlog Afbeelding bij vraag 23a. Foto: Centraal Museum Na de Eerste Wereldoorlog breken kunstenaars met de regels en wetten van de traditionele kunst. Die regels staan volgens hen alleen maar in de weg. Kunst moet volgens de moderne kunstenaar de opbouw van een betere toekomst versnellen. Kunstenaars gaan daarom op zoek naar regels die voor iedereen gelden. Kunst wordt zodoende steeds abstracter. In Nederland is de kunstenaarsgroep De Stijl hiervan een voorbeeld. De deelnemende kunstenaars stelden regels op waarin rechthoekige vormen en primaire kleuren de voorkeur hebben. Gerrit Rietveld en Piet Mondriaan maakten deel uit van De Stijl. Ook van de oprichter van deze kunstenaarsgroep is een kunstwerk terug te vinden in deze zaal. Zijn naam is Theo van Doesburg. 23a. Zoek het schilderij dat door Theo van Doesburg is geschilderd. Schrijf de titel en het jaartal op. Waarom heet dit schilderij zo? Leg uit. 23b*. Lees hierboven nog eens goed wat de kenmerken van De Stijl waren. In welk werk uit deze zaal zie je deze regels terugkomen? Schrijf de naam van het kunstwerk op en leg uit. Kijkwijzer voor HAVO/VWO Bovenbouw Pagina 14 van 17

15 ZAAL 7 SURREALISME VOOR EN NA DE OORLOG: JAAR Televisie in Nederland Dick Bruna bedenkt nijntje Loop naar het schilderij Zelfportret (1935) van Johannes Hendrikus Moesman. 25b. Vergelijk de tekening nu eens met de surrealistische schilderijen. Is er misschien een overeenkomst? Schrijf op. Ook bij de COBRA-kunstenaars staat het onderbewustzijn centraal. Zoek het schilderij La noyee (1964) van de Nederlandse COBRA-kunstenaar Karel Appel. Ik rotzooi maar een beetje an Karel Appel Zelfportret (Johannes Hendrikus Moesman, 1935). Foto: Centraal Museum 24. Vind je de titel toepasselijk voor dit schilderij? Waarom wel of niet? Vergelijk je antwoord met het antwoord van een klasgenoot. Vind je dit net een kindertekening? Dan geef je Karel Appel een groot compliment! De COBRA-kunstenaars zochten namelijk naar kinderlijke onbevangenheid om tot hun onderbewustzijn te komen. 26. La noyee betekent de drenkelinge. Zie je dit terug in het schilderij? Leg uit. De in Utrecht geboren Moesman is een surrealist. Het onderbewustzijn staat centraal bij de surrealisten. Voor het maken van dit soort schilderijen gebruikten de kunstenaars verschillende technieken om tot het onderbewustzijn door te dringen. Ze probeerden bijvoorbeeld automatisch te schrijven, dus zonder erbij na te denken, of ze maakten gebruik van droombeelden. 25a. Heb jij wel eens een droom gehad die je je nog steeds herinnert? Misschien heb je vannacht nog gedroomd? Zoek een klasgenoot op en vertel hem/ haar jouw droom. Vraag of hij/zij een scène uit de droom hieronder wil tekenen. Weetje: De COBRA-beweging is door zes West-Europese kunstenaars en dichters opgericht. In de naam COBRA zitten de eerste letters van de steden waar de kunstenaars vandaan komen: COpenhagen, BRussel en Amsterdam. Kijkwijzer voor HAVO/VWO Bovenbouw Pagina 15 van 17

16 ZAAL 8 NA HET POSTMODERNISME: 1990-HEDEN JAAR 1980 Kroningsrellen in Amsterdam NU Moord op politicus Pim Fortuyn Aan het einde van de jaren 70 van de vorige eeuw komt het postmodernisme op als reactie op het modernisme. Het is een stijl waarin de kunstenaar kan doen en laten wat hij wil. De kunst die ze maken hoeft niet meer origineel te zijn. Oude stijlen worden hergebruikt en verschillende stijlen lopen door elkaar. Klassiek naast modern, schilderkunst naast cartoons, alles kan en alles mag! 27. Kijk goed rond in deze zaal. Waaraan zie je dat de werken die hier staan en hangen postmodern zijn? Leg uit. Als een kunstenaar kenmerken van een bepaalde stijl uit het verleden hergebruikt in zijn eigen werk noem je dit een stijlcitaat. 28c*. Wat is postmodern aan het schilderij Blast IV van Schuil? The Fashion Show: Maryna (paar klompen) (Viktor & Rolf, najaar/ winter). Foto: Centraal Museum 29a. Kijk eens naar de merkwaardige schoenen van Viktor & Rolf. (Let op! Ze staan in zaal 7.) Wat hebben ze veranderd waardoor het een nieuw ontwerp is geworden en niet zomaar een klomp? Loop naar het schilderij Blast IV (2008) van Han Schuil. 28a. Volgens Schuil moet een kunstwerk helder en direct zijn, het moet knallen. Waaraan doet dit kunstwerk je denken? Welk stijlcitaat wordt hier gebruikt? Leg uit. 29b*. De ontwerpen van Viktor & Rolf kenmerken zich door het herhalen, uitvergroten of accentueren van bepaalde vormen. Hoe zie je dit terug in hun kledingontwerp dat je hier ziet? 28b. Als je dit schilderij vergelijkt met het schilderij Groupshow (1993) van Marlene Dumas, wat valt je dan op aan het materiaalgebruik? (Tip! Kijk ook goed naar de zijkant van het schilder.) 29c. Kijk eens naar de kleding die je nu zelf draagt. Wat valt daaraan op? Maak hieronder een ontwerp dat geïnspireerd is op jouw kledingstuk en waarbij je een element uitvergroot of telkens herhaalt. Kijkwijzer voor HAVO/VWO Bovenbouw Pagina 16 van 17

17 Tot slot in vogelvlucht heb je nu kennis gemaakt met de topstukken van het Centraal Museum. Heb je al een favoriet kunstwerk kunnen ontdekken? Schrijf hier nog even snel de naam van de kunstenaar, de titel van het kunstwerk en het jaartal op. Deze informatie heb je nodig bij het maken van de klassenopdracht. Kunstenaar: Titel kunstwerk: Jaartal: Klassenopdrachten I Tijdbalkslinger Zoek een klasgenoot die de andere versie van de kijkwijzer heeft gemaakt. Plak de gemaakte opdrachten op chronologische wijze achter elkaar zodat er een tijdbalkslinger ontstaat. Overleg met elkaar wat je precies gezien en geleerd hebt. II Maak een set! Bezoek samen met één of meer klasgenoten de website en ga naar Ontdek de collectie. Een van jullie logt in met een persoonlijke gebruikersnaam en wachtwoord. Maak van jullie favoriete kunstwerken samen een set en geef deze een titel. Omschrijf waarom jullie specifiek voor deze werken gekozen hebben. Vraag je vervolgens af wat de overeenkomsten en verschillen tussen de kunstwerken zijn. Schrijf dit op bij de set en kies opslaan. III Maak je eigen illustratie! Bezoek de website en ga naar Ontdek de collectie. Vul in het zoekbalkje de titel van het kunstwerk in die je hiernaast hebt opgeschreven. Maak aan de hand van de informatie die je bij het kunstwerk vindt jouw eigen illustratie. Verwerk daarin informatie over de achtergrond van de kunstenaar (afkomst, schilder of beeldhouwer, woonplaats, etc.) en het werk dat je gekozen hebt (schilderij, beeld, jurk, meubel, etc). Mocht je niet voldoende informatie kunnen vinden, dan kun je natuurlijk ook verder op het internet zoeken. Tip! Neem de vloerillustraties uit de tentoonstelling als voorbeeld. Kijk voor inspiratie op: Kijkwijzer voor HAVO/VWO Bovenbouw Pagina 17 van 17

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt De Gouden Eeuw duurde niet precies honderd jaar. Hij begon aan het eind van de 16de eeuw, beleefde zijn hoogtepunt rond 1675 en was in de 18de eeuw voorbij. De Gouden

Nadere informatie

Kijkwijzer HAVO / VWO. Joep Nicolas. 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015. Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis.

Kijkwijzer HAVO / VWO. Joep Nicolas. 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015. Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis. Kijkwijzer HAVO / VWO Joep Nicolas 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015 Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis.nl Welkom in het Cuypershuis Het museumgebouw is een uniek complex

Nadere informatie

CENTRAAL MUSEUM DE WERELD VAN UTRECHT. Werkblad voortgezet onderwijs. Goed om te weten:

CENTRAAL MUSEUM DE WERELD VAN UTRECHT. Werkblad voortgezet onderwijs. Goed om te weten: Voor de docent: grote groep? Deel de groep op en laat een deel opdracht 1, 2, 3, 4, 5 en een deel opdracht 6, 5, 4, 1, 2 maken in die volgorde. Weten waar de zalen zijn? Vraag het aan één van onze publieksmedewerkers

Nadere informatie

Voor de ouders of verzorgers

Voor de ouders of verzorgers Voor de ouders of verzorgers Dit boekje is bedoeld voor kinderen tussen drie en zes jaar. Acht kunstwerken uit de collectie oude kunst van het Centraal Museum zijn geselecteerd voor dit boekje. Deze werken

Nadere informatie

SURREËLE WERELDEN CENTRAAL MUSEUM T/M 9 JUNI 2014. Centraal Museum, Utrecht centraalmuseum.nl. Grafisch Ontwerp: Lesley Moore

SURREËLE WERELDEN CENTRAAL MUSEUM T/M 9 JUNI 2014. Centraal Museum, Utrecht centraalmuseum.nl. Grafisch Ontwerp: Lesley Moore SURREËLE WERELDEN Grafisch Ontwerp: Lesley Moore T/M 9 JUNI 2014 CENTRAAL MUSEUM Centraal Museum, Utrecht centraalmuseum.nl ONTDEK SURREËLE WERELDEN ZO GEBRUIK JE DE KIJKWIJZER In de tentoonstelling Surreële

Nadere informatie

Mijn Mokum is een project voor NT2 cursisten. Het is gemaakt door het Amsterdam Museum.

Mijn Mokum is een project voor NT2 cursisten. Het is gemaakt door het Amsterdam Museum. 2 INTRODUCTIE is een project voor NT2 cursisten. Het is gemaakt door het. In het wordt de geschiedenis verteld aan de hand van schilderijen en voorwerpen. Je gaat met de groep naar het museum. In dit werkboekje

Nadere informatie

Klee. en Cobra. Opnieuw beginnen

Klee. en Cobra. Opnieuw beginnen Klee Lesmateriaal groep 5 en 6 deel 1: klassikale les op school bij de tentoonstelling Klee en Cobra Het begint als kind 28.01-22.04 2012 en Cobra Opnieuw beginnen Dit is Paul Klee En dit ook. En dit is

Nadere informatie

PASPOORTEN BOVENBOUWERS.NL

PASPOORTEN BOVENBOUWERS.NL PASPOORTEN M.C. Escher 17 juni 1898 27 maart 1972 Leeuwarden Tekeningen die niet klopten. Maurits Cornelius Escher werd geboren in in 1898 in een Friese familie. Hij was de jongste thuis en zijn familie

Nadere informatie

Gorcums Museum Grote Markt 17 4201EB Gorinchem 0183-632821 www.gorcumsmuseum.nl

Gorcums Museum Grote Markt 17 4201EB Gorinchem 0183-632821 www.gorcumsmuseum.nl Gorcums Museum Grote Markt 17 4201EB Gorinchem 0183-632821 www.gorcumsmuseum.nl Loop naar de eerste verdieping van het museum. Wat zie je daar? Het Gorcums Museum verzamelt alles over de stad Gorinchem.

Nadere informatie

#GOUDENEEUW Chatten met Hollanders uit de 17e eeuw

#GOUDENEEUW Chatten met Hollanders uit de 17e eeuw ONDERZOEKSBLAD KUNST ALGEMEEN De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden maakt in de 17e eeuw een gigantische bloeiperiode door. Holland heeft als rijkste gewest de meeste invloed in de Republiek. Meer

Nadere informatie

2 Vroege renaissance 2.1

2 Vroege renaissance 2.1 2 Vroege renaissance Giotto di Bondone, rond 1315 Veranderingen Het vorige werkboek eindigde met de 14e eeuwse kunstenaar Giotto di Bondone, die in Italië een nieuwe kunststijl introduceerde. Voor het

Nadere informatie

2 Eeuw van het Verstand

2 Eeuw van het Verstand 2 Eeuw van het Verstand Caravaggio, 1600 Veranderingen Het vorige werkboek eindigde met de barok in Zuid-Europa en de Gouden Eeuw in Nederland. Zowel in de 16e als de 17e eeuw leefden een aantal van de

Nadere informatie

1 ste OPDRACHT - Maquette

1 ste OPDRACHT - Maquette Naam... Klas... 1 ste OPDRACHT - Maquette 1a Zet de maquette van de Domkerk voorzichtig in elkaar, zoals hij te zien is op de plattegrond hieronder. 1b Zet de nummers op de juiste plaats in de tekening

Nadere informatie

Inleiding. Monumenten, symbolen en iconen Kindermonumentendag in Midden-Delfland Symbolen in deze tijd

Inleiding. Monumenten, symbolen en iconen Kindermonumentendag in Midden-Delfland Symbolen in deze tijd Monumenten, symbolen en iconen Kindermonumentendag in Midden-Delfland 2016 Lesbrief voor de groepen 7 van de basisscholen in Midden-Delfland Deze les is de voorbereiding voor de Kindermonumentendag op

Nadere informatie

Amsterdam DNA is een project voor NT2 cursisten. Het is ontwikkeld door het Amsterdam

Amsterdam DNA is een project voor NT2 cursisten. Het is ontwikkeld door het Amsterdam INTRODUCTIE is een project voor NT2 cursisten. Het is ontwikkeld door het Amsterdam Museum. In het wordt de geschiedenis verteld aan de hand van schilderijen en voorwerpen. Je gaat met de groep naar het

Nadere informatie

A-tekst. De aquarel. Mesdag Israëls Mauve Breitner Mondriaan

A-tekst. De aquarel. Mesdag Israëls Mauve Breitner Mondriaan A-tekst De aquarel Mesdag Israëls Mauve Breitner Mondriaan In de 19de eeuw maakte de Nederlandse aquarel een ongekende bloeiperiode door. De artistieke idealen van die tijd vonden in dit medium een perfecte

Nadere informatie

1. REALISME? CENTRAAL MUSEUM KIJKWIJZER IV DE WERELD VAN UTRECHT. Werkblad voortgezet onderwijs

1. REALISME? CENTRAAL MUSEUM KIJKWIJZER IV DE WERELD VAN UTRECHT. Werkblad voortgezet onderwijs Voor de docent: grote groep? Deel de groep op en laat een deel beginnen bij opdracht 1 en een deel bij opdracht 3. Opdracht 8 is de sluitopdracht, die zou iedereen als laatste moeten maken. Weten waar

Nadere informatie

STAD EN TAAL ONTMOET KUNST

STAD EN TAAL ONTMOET KUNST STAD EN TAAL ONTMOET KUNST OPTIONELE OPDRACHTEN EN HUISWERKOPDRACHTEN 1 WAT WILT U? (voorbereiding op het bezoek) A. Wat wilt u graag in het Stedelijk Museum zien? (welke soort kunst, welke kunstenaar,

Nadere informatie

Gorcums Museum Grote Markt 17 4201EB Gorinchem 0183-632821 www.gorcumsmuseum.nl

Gorcums Museum Grote Markt 17 4201EB Gorinchem 0183-632821 www.gorcumsmuseum.nl Gorcums Museum Grote Markt 17 4201EB Gorinchem 0183-632821 www.gorcumsmuseum.nl speurtocht basisonderwijs gr.7/8 2014 tekst: MaritaVerlaan tekeningen:roel Mulder Loop naar de eerste verdieping van het

Nadere informatie

KIJKWIJZER FDN MUSEUM

KIJKWIJZER FDN MUSEUM KIJKWIJZER FDN MUSEUM Welkom in Heerenveen Museum. Hier ontdek je het verhaal van Heerenveen. Je gaat straks kijken naar het Ferdinand Domela Nieuwenhuis Museum. Domela had een duidelijke mening over drank

Nadere informatie

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Deze leskaart gaat over (misschien wel) Nederlands beroemdste kunststroming: De Stijl. Initiatiefnemer was kunstenaar Theo van Doesburg. Samen met o.a. Bart van der Leck en Piet Mondriaan

Nadere informatie

Introductie. De val van het Romeinse Rijk 2.1

Introductie. De val van het Romeinse Rijk 2.1 2? 66 Introductie Dit hoofdstuk gaat over de vroege middeleeuwen. De middeleeuwen zijn namelijk op te delen in drie delen: de vroege, hoge en late middeleeuwen. De vroege middeleeuwen beginnen rond het

Nadere informatie

rijks museum Verwerkingsmateriaal Examentour VWO versie b Visuele analyse van schilderkunst in de 17de, 19de en 20ste eeuw 1/5

rijks museum Verwerkingsmateriaal Examentour VWO versie b Visuele analyse van schilderkunst in de 17de, 19de en 20ste eeuw 1/5 1/5 Eregalerij, Rijksmuseum Mondriaanjurk, Yves Saint Laurent, Abraham, Bianchini-Férier, 1965 Dit verwerkingsmateriaal wordt aangeboden na afloop van de examentour Burgerlijke cultuur in de zeventiende

Nadere informatie

Visuele analyse van schilderkunst in de 17de, 19de en 20ste eeuw

Visuele analyse van schilderkunst in de 17de, 19de en 20ste eeuw 1/5 Eregalerij, Rijksmuseum Brieflezende vrouw, Johannes Vermeer, ca. 1663 Dit verwerkingsmateriaal wordt aangeboden na afloop van zeventiende eeuw laat Johannes Vermeer zien in de examentour Burgerlijke

Nadere informatie

Bloei van de Republiek hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Bloei van de Republiek hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd 15 December 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/61308 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren Geschiedenis kwartet jagers en boeren jagers en boeren jagers en boeren Reusachtige stenen die door mensen op elkaar gelegd zijn. Zo maakten ze een begraafplaats. * Hunebedden * Drenthe * Trechterbekers

Nadere informatie

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Deze leskaart gaat over (misschien wel) Nederlands beroemdste kunststroming: De Stijl. Initiatiefnemer was kunstenaar Theo van Doesburg. Samen met o.a. Bart van der Leck en Piet Mondriaan

Nadere informatie

Kopstukken. Vorsten, regenten & burgers. Hollanders in beeld

Kopstukken. Vorsten, regenten & burgers. Hollanders in beeld Kopstukken Vorsten, regenten & burgers Hollanders in beeld VORSTEN, REGENTEN & BURGERS Wie liet er een portret van zich maken? In de Gouden Eeuw ging het goed met Holland. Burgers werden steeds rijker.

Nadere informatie

Voorbereidende les bij de rondleiding Ik ruik, ik voel wat jij niet ziet Geschiedenis Werkblad voor leerlingen bij Gouden Eeuw (groep 7 en 8)

Voorbereidende les bij de rondleiding Ik ruik, ik voel wat jij niet ziet Geschiedenis Werkblad voor leerlingen bij Gouden Eeuw (groep 7 en 8) Voorbereidende les bij de rondleiding Ik ruik, ik voel wat jij niet ziet Geschiedenis Werkblad voor leerlingen bij Gouden Eeuw (groep 7 en 8) Werkblad 1 Oorlog en vrede Nederland was in de 17de eeuw vaak

Nadere informatie

Kunstlessen over Hundertwasser

Kunstlessen over Hundertwasser Kunstlessen over Hundertwasser Bovenbouw primair onderwijs en vmbo - een tekst met vragen en opdrachten voor een les op school - opdrachten in de tentoonstelling in het Cobra Museum Colofon 2013 Uitgave

Nadere informatie

rijks museum Voorbereidende les bij de rondleiding Proef de Gouden Eeuw Geschiedenis Werkblad voor leerlingen (groep 7 en 8) 1/14

rijks museum Voorbereidende les bij de rondleiding Proef de Gouden Eeuw Geschiedenis Werkblad voor leerlingen (groep 7 en 8) 1/14 1/14 Werkblad 1 Oorlog en vrede Schuttersmaaltijd ter viering van de Vrede van Munster, Bartholomeus van der Helst, 1648 Nederland was in de 17de eeuw vaak in oorlog met verschillende landen. De langste

Nadere informatie

Kunstbeschouwen met Jacob

Kunstbeschouwen met Jacob Kunstbeschouwen met Jacob Opdrachten bij de tentoonstelling Bovenbouw havo/vwo Stedelijk Museum Alkmaar Late Middeleeuwen vs. Vroege Renaissance Kenmerken late Middeleeuwen: Kenmerken vroege Renaissance:

Nadere informatie

Late Middeleeuwen vs. Vroege Renaissance

Late Middeleeuwen vs. Vroege Renaissance Kunstbeschouwen met Jacob Opdrachten bij de tentoonstelling Bovenbouw havo/vwo Stedelijk Museum Alkmaar Late Middeleeuwen vs. Vroege Renaissance Kenmerken late Middeleeuwen: Hoog-gotiek Spitsbogen, Verticaal

Nadere informatie

Tekst lezen en vragen stellen

Tekst lezen en vragen stellen Tekst lezen en vragen stellen 1. Je gaat tijdens het lezen vragen stellen. Lees de uitleg. Een tekst lezen gaat niet vanzelf. Je bent dan druk bezig. Tijdens het lezen komen er vragen in je hoofd op. Sommige

Nadere informatie

DOOD. gewoon of niet?

DOOD. gewoon of niet? OPDRACHTEN VOOR CKV-1 RONDOM HET THEMA 'DOOD' DOOD Voor de volgende vragen ga je naar de Domkerk. Een kerkgebouw en de dood horen een beetje bij elkaar. Een kerk is een plaats waar van oudsher relieken

Nadere informatie

SYNAGOGE SCHOOL OPDRACHT. Dienst in de Grote Synagoge Vervaardiger: Martin Monnickendam. Materiaal: pastel, aquarel, plakkaatverf.

SYNAGOGE SCHOOL OPDRACHT. Dienst in de Grote Synagoge Vervaardiger: Martin Monnickendam. Materiaal: pastel, aquarel, plakkaatverf. b WAT GA JE DOEN? Binnenkort geef je samen met een klasgenoot een presentatie in het. Het onderwerp van je presentatie is: ONDERWERP: SCHOOL OPDRACHT e g o g a Syn Dienst in de Grote Synagoge Vervaardiger:

Nadere informatie

IV Rood en zwart. I Dag mijnheer Vanriet. Kies drie andere kleuren voor het schilderij van Jos Leonard en kijk, het wordt een heel ander kunstwerk.

IV Rood en zwart. I Dag mijnheer Vanriet. Kies drie andere kleuren voor het schilderij van Jos Leonard en kijk, het wordt een heel ander kunstwerk. Reeds als kleine jongen kwam beeldend kunstenaar Jan Vanriet naar het museum. Het jongetje op het schilderij van Erasmus Quellinus en Jan Fijt heeft hij nog nagetekend toen hij twaalf was. Later bewonderde

Nadere informatie

ZOEKEN NAAR DE VOLMAAKTE VORM NIVEAU ++

ZOEKEN NAAR DE VOLMAAKTE VORM NIVEAU ++ NIVEAU ++ /5 Deze leskaart gaat over het zoeken naar de volmaakte vorm. Dat klinkt misschien wat verheven, maar je zult ontdekken dat deze zoektocht in de kunstgeschiedenis erg belangrijk is geweest. Piet

Nadere informatie

ZOEKEN NAAR DE VOLMAAKTE VORM NIVEAU ++

ZOEKEN NAAR DE VOLMAAKTE VORM NIVEAU ++ NIVEAU ++ /5 Deze leskaart gaat over het zoeken naar de volmaakte vorm. Dat klinkt misschien wat verheven, maar je zult ontdekken dat deze zoektocht in de kunstgeschiedenis erg belangrijk is geweest. Piet

Nadere informatie

Werkgroep Bouwhistorie Zutphen. Informatiekaart St. Janskerk. St. Janskerk

Werkgroep Bouwhistorie Zutphen. Informatiekaart St. Janskerk. St. Janskerk Informatiekaart St. Janskerk St. Janskerk De spits van deze lange slanke toren staat al eeuwen scheef. Hoe dat komt weten we niet, maar het zal tot in lengte van dagen wel zo blijven. De toren heeft niet

Nadere informatie

VAN GOGH KRIJGT KLEUR NIVEAU ++

VAN GOGH KRIJGT KLEUR NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 In 1886 vertrok Van Gogh naar Parijs. Hij maakte daar kennis met twee nieuwe schilderstromingen: het impressionisme en het pointillisme. Onder invloed van deze stromingen gingen de schilderijen

Nadere informatie

Vertaalde Werken/ Translated Works: Barbara Visser 1990 2006 Museum De Paviljoens. Verwerkin gsopdracht Modernisme Voort gezet onderwi js CKV 1

Vertaalde Werken/ Translated Works: Barbara Visser 1990 2006 Museum De Paviljoens. Verwerkin gsopdracht Modernisme Voort gezet onderwi js CKV 1 Vertaalde Werken/ Translated Works: Barbara Visser 1990 2006 Museum De Paviljoens Verwerkin gsopdracht Modernisme Voort gezet onderwi js CKV 1 Transformatie Huis II 2006 Tekst, computeranimatie Transformatiehuis

Nadere informatie

Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 1. Geschiedenis...3 2. Interieur...4 3. Copy...5

Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 1. Geschiedenis...3 2. Interieur...4 3. Copy...5 De Kerk Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 1. Geschiedenis...3 2. Interieur...4 3. Copy...5 2 1. Geschiedenis De grote bevolkingsgroei in de tweede helft van de 14de eeuw maakte het noodzakelijk nieuwe kerken

Nadere informatie

VAN GOGH KRIJGT KLEUR NIVEAU ++

VAN GOGH KRIJGT KLEUR NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 In 1886 vertrok Van Gogh naar Parijs. Hij maakte daar kennis met twee nieuwe schilderstromingen: het impressionisme en het pointillisme. Onder invloed van deze stromingen gingen de schilderijen

Nadere informatie

Leerdoel De leerlingen leren op een actieve wijze waarom de Gouden Eeuw zo belangrijk is geweest voor Nederland.

Leerdoel De leerlingen leren op een actieve wijze waarom de Gouden Eeuw zo belangrijk is geweest voor Nederland. Voorbereidende les bij de interactieve rondleiding Dagelijks leven in de Gouden Eeuw (groep 4-8) Geschiedenis Waarom is de Gouden Eeuw goud? Deze voorbereidende les hoort bij de interactieve rondleiding

Nadere informatie

MUSEUMLES IN HET VAN ABBEMUSEUM Groep 7 en 8

MUSEUMLES IN HET VAN ABBEMUSEUM Groep 7 en 8 MUSEUMLES IN HET VAN ABBEMUSEUM Groep 7 en 8 Inleiding In groep 7 of 8 komen leerlingen vaak voor de tweede keer met hun klas naar het van Abbemuseum. Bij het eerste bezoek, in groep 5 of 6, hebben ze

Nadere informatie

Museum De Buitenplaats Kijken is een kunst

Museum De Buitenplaats Kijken is een kunst Museum De Buitenplaats Kijken is een kunst Groep 5 Les 1 Ik en mijn selfie Les 1 Ik en mijn selfie Samenvatting van de les De kinderen kijken naar een selectie portretten waaronder selfies. Ze analyseren

Nadere informatie

DE OGEN VAN CHARLEY NIVEAU ++

DE OGEN VAN CHARLEY NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Charley Toorop (1891-1955) kwam uit een echte kunstenaarsfamilie. Haar vader was de beroemde Jan Toorop en ook haar zonen bleken zeer creatief: één zoon werd documentairemaker, de andere

Nadere informatie

Wie ben jij? Ik ben... Introductie. HAVO/VWO bovenbouw

Wie ben jij? Ik ben... Introductie. HAVO/VWO bovenbouw HAVO/VWO bovenbouw Introductie Wie jij bent is niet in één zin te beantwoorden. Of je man of vrouw bent. Uit welk land je komt. Wanneer je geboren bent. Welke dingen (muziek, kleding, sport etc.) je leuk

Nadere informatie

KIJKROUTE IN VREDESNAAM

KIJKROUTE IN VREDESNAAM ONDERHANDELEN VECHTEN COLOFON Deze kijkroute is gemaakt voor kinderen vanaf 8 jaar en hun ouders, bij de tentoonstelling In Vredesnaam. De Vrede van Utrecht 1713. Deze tentoonstelling staat van 12 april

Nadere informatie

Rubens, Van Dyck & Jordaens Vlaamse schilders uit de Hermitage. Dit werkboekje is van:

Rubens, Van Dyck & Jordaens Vlaamse schilders uit de Hermitage. Dit werkboekje is van: Rubens, Van Dyck & Jordaens Vlaamse schilders uit de Hermitage Dit werkboekje is van: Hallo! Je gaat binnenkort op bezoek in het museum Hermitage Amsterdam. Het woord Hermitage spreek je uit als hermitaasje.

Nadere informatie

Perspectief 3e editie 2 vmbo Anders dan anderen krant. 1. Voorpagina

Perspectief 3e editie 2 vmbo Anders dan anderen krant. 1. Voorpagina Perspectief 3e editie 2 vmbo Anders dan anderen krant 1. Voorpagina Geen mens is hetzelfde, want iedereen is weer anders. Elk mens heeft iets unieks. Dat maakt het soms lastig om elkaar te begrijpen. Of

Nadere informatie

Gouden eeuw hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/61313

Gouden eeuw hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/61313 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 21 september 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/61313 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs van

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Sterre, de familie Huygens in de Gouden Eeuw. van Rieks Veenker. Voor groep 6, 7 en 8

Sterre, de familie Huygens in de Gouden Eeuw. van Rieks Veenker. Voor groep 6, 7 en 8 Sterre, de familie Huygens in de Gouden Eeuw van Rieks Veenker Voor groep 6, 7 en 8 Vooraf Sterre is de zus van Christiaan Huygens. Hij is natuurkundige en een kei in wiskunde en astronomie. Hij doet een

Nadere informatie

De patriotten hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

De patriotten hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd 16 September 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/61319 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

Feest in de Boeskoolstad

Feest in de Boeskoolstad Opdracht 1 Nodig: vragenlijst voor jezelf Hoe beleef jij carnaval? In deze opdracht ga je jezelf interviewen over het carnaval. Van je juf of meester krijg je een vragenlijst. Vul deze lijst in. Bewaar

Nadere informatie

Mens- en wereldbeeld - HV 12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/61301

Mens- en wereldbeeld - HV 12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/61301 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 25 June 2015 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/61301 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Dit hoofdstuk gaat over opstand in Amerika, Frankrijk en Nederland. Deze opstanden noemen we revoluties. Opstand in Amerika (1775). De

Nadere informatie

7 gratis tips : ABSToRACT ntdek SCHILDER je eigen stijl EN

7 gratis tips : ABSToRACT ntdek SCHILDER je eigen stijl EN 7 gratis tips : ABSTRACT ontdek je SCHILDEREN eigen stijl 7 tips om je eigen stijl te ontdekken Ook voor kunstenaars met tablet of zonder tablet Je eigen schilderstijl heeft onder andere met je karakter

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL. beeldende vakken CSE GL en TL. tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-15.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen VMBO-GL en TL. beeldende vakken CSE GL en TL. tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-15.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VMBO-GL en TL 2013 tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-15.30 uur beeldende vakken CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 38 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 66 punten

Nadere informatie

De schatten van Caroline en Maurice Verbaet

De schatten van Caroline en Maurice Verbaet Dit boekje is van: De schatten van Caroline en Maurice Verbaet Ik heb het museum bezocht met: Een reis door de tijd Hallo! Wij zijn Caroline en Maurice en we hebben een passie voor Belgische moderne kunst.

Nadere informatie

Brandaan. Geschiedenis WERKBOEK

Brandaan. Geschiedenis WERKBOEK 7 Brandaan Geschiedenis WERKBOEK 7 Brandaan Geschiedenis WERKBOEK THEMA 4 Eindredactie: Monique Goris Leerlijnen: Hans Bulthuis Auteurs: Juul Lelieveld, Frederike Pals, Jacques van der Pijl Controle historische

Nadere informatie

beeldende vakken CSE GL en TL

beeldende vakken CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2008 tijdvak 1 maandag 19 mei 13.30-15.30 uur beeldende vakken CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 32 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 67 punten

Nadere informatie

Aan het werk! Kijkwijzer voor het VMBO bij de tentoonstelling Mens en Werk

Aan het werk! Kijkwijzer voor het VMBO bij de tentoonstelling Mens en Werk Aan het werk! Kijkwijzer voor het VMBO bij de tentoonstelling Mens en Werk Aan het werk! Als je straks klaar bent met school ga je waarschijnlijk werken. Misschien wil je wel automonteur of metaalbewerker

Nadere informatie

Inhoud Thema 6.1 Ontdekkers en hervormers Thema 6.2 Regenten en vorsten Thema 6.3 Pruiken en revoluties Thema 6.4 Burgers en stoommachines

Inhoud Thema 6.1 Ontdekkers en hervormers Thema 6.2 Regenten en vorsten Thema 6.3 Pruiken en revoluties Thema 6.4 Burgers en stoommachines Inhoud Thema 6.1 Ontdekkers en hervormers 3 Thema 6.2 Regenten en vorsten 6 Thema 6.3 Pruiken en revoluties 9 Thema 6.4 Burgers en stoommachines 11 Eigentijds Eigentijds 6.1 Ontdekkers en hervormers 1.

Nadere informatie

Bonnefantenmuseum Speurtocht

Bonnefantenmuseum Speurtocht Bonnefantenmuseum Speurtocht Van de vrouwen en hun mannen Op heel veel schilderijen op de afdeling oude kunst staan vrouwen: zo hebben we een hele zaal vol met Maria s en verschillende Eva s in de collectie

Nadere informatie

Het Amsterdam Museum gaat over Amsterdam. In het museum hangen schilderijen.

Het Amsterdam Museum gaat over Amsterdam. In het museum hangen schilderijen. 2 INTRODUCTIE Het programma is gemaakt door het. Het gaat over Amsterdam. In het museum hangen schilderijen. Een schilderij is gemaakt door een schilder. In het museum zijn ook voorwerpen te zien. Het

Nadere informatie

MONDRIAAN VOOR BEGINNERS

MONDRIAAN VOOR BEGINNERS KIJKWIJZER VOORTGEZET ONDERWIJS, NIVEAU * MONDRIAAN VOOR BEGINNERS Naam: Datum: > > > > Deze kijkwijzer gaat over Piet Mondriaan en hoort bij de tentoonstelling Mondriaan en De Stijl. Hoe ga je te werk

Nadere informatie

De werkplaats van Jacob

De werkplaats van Jacob De werkplaats van Jacob Opdrachten bij de tentoonstelling VMBO 4, onderbouw havo / vwo Stedelijk Museum Alkmaar Jacob Cornelisz van Oostsanen In deze tentoonstelling ga je kennis maken met Jacob Cornelisz

Nadere informatie

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW MASSACULTUUR. H5 CKV-profiel Cobra en Karel Appel Moderne Amerikanen in musea

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW MASSACULTUUR. H5 CKV-profiel Cobra en Karel Appel Moderne Amerikanen in musea ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW MASSACULTUUR H5 CKV-profiel Cobra en Karel Appel Moderne Amerikanen in musea Tijdsbeeld tweede helft 20ste eeuw Vrijheid na WOII-Europa ligt in puin.. Koude oorlog: angst

Nadere informatie

Rietveld Schröderhuis

Rietveld Schröderhuis Kijkwijzer Rietveld Schröderhuis Voortgezet Onderwijs Bovenbouw havo/vwo Inleiding Dit is een kijkwijzer bij het beroemde Utrechtse Rietveld Schröderhuis. Dit huis is gemaakt door de architect Gerrit Rietveld

Nadere informatie

2 De oprichting van de VOC en de WIC zorgde ervoor dat overal op de wereld Zeeuwse en Hollandse schepen voeren.

2 De oprichting van de VOC en de WIC zorgde ervoor dat overal op de wereld Zeeuwse en Hollandse schepen voeren. Tijdvak 6 Toetsvragen 1 In de Tijd van Vorsten en Regenten werden in ook in de Nederlanden de eerste handelstochten naar Azië georganiseerd. Hoe werden deze tochten gefinancierd? A De Nederlandse overheid

Nadere informatie

rijks museum Voorbereidende les bij de rondleiding Proef de Gouden Eeuw (NT2) 1/5

rijks museum Voorbereidende les bij de rondleiding Proef de Gouden Eeuw (NT2) 1/5 1/5 Deze voorbereidende les hoort bij het programma Proef de Gouden Eeuw, speciaal ontwikkeld voor NT2 niveau A1 t/m B2. Ter voorbereiding op het museumbezoek kunt u met deze les de cursisten op een actieve

Nadere informatie

Liefde ik heb je zo lief! Kijktocht Voortgezet onderwijs havo vwo onderbouw

Liefde ik heb je zo lief! Kijktocht Voortgezet onderwijs havo vwo onderbouw Liefde ik heb je zo lief! Kijktocht Voortgezet onderwijs havo vwo onderbouw 1 zaal 3 2 zaal 4 zaal 5 Liefde ik heb je zo lief! zaal 2 zaal 1 Ingang Uitgang begane grond Als je verliefd bent wil je er over

Nadere informatie

Werkboek klas 2 Hoofdstuk 3

Werkboek klas 2 Hoofdstuk 3 Werkboek klas 2 Hoofdstuk 3 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Marco Harmsen 13 oktober 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/67292 Dit lesmateriaal is gemaakt

Nadere informatie

Landenspel. Duur: 30 minuten. Wat doet u?

Landenspel. Duur: 30 minuten. Wat doet u? Landenspel Korte omschrijving werkvorm: In deze opdracht wordt de klas verdeeld in vijf groepen. Iedere groep krijgt een omschrijving van een land en een instructie van de opdracht. In het lokaal moeten

Nadere informatie

Les 12 Agendapunt: welk museum?

Les 12 Agendapunt: welk museum? Les 12 Agendapunt: welk museum? Presentatieopdracht 1 Het Van Goghmuseum Geef aan mensen die nog nooit in het van Goghmuseum zijn geweest in een presentatie van 5 minuten een goede indruk van het Van Goghmuseum.

Nadere informatie

DOCENT. Thema: architectuur WONEN: TERUG IN DE TIJD! groep 5 en 6. Tip. Stadshagen

DOCENT. Thema: architectuur WONEN: TERUG IN DE TIJD! groep 5 en 6. Tip. Stadshagen DOCENT In het thema architectuur gaan op onderzoek uit naar de oude huizen die vroeger in en rondom het gebied stonden dat nu is. Ze vergelijken de bouwstijl van verschillende oude huizen met hun eigen

Nadere informatie

ZAAIEN EN WIEDEN SPEURTOCHT

ZAAIEN EN WIEDEN SPEURTOCHT ZAAIEN EN WIEDEN SPEURTOCHT NAAM.. LEEFTIJD.. EMAILADRES. TELEFOON.. Onder alle deelnemers aan deze speurtocht verloten wij drie exemplaren van het boek: Een hele kunst. Dit boek staat in de kinderboeken

Nadere informatie

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel

Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Naam: VAN WILLIBRORD tot Statenbijbel Willibrord Willibrord werd geboren als zoon van pas bekeerde ouders en werd als zevenjarige jongen door zijn vader Wilgis toevertrouwd aan het klooster van Ripon nabij

Nadere informatie

Op bezoek in de Sint Bavo Basiliek aan de Leidsevaart.

Op bezoek in de Sint Bavo Basiliek aan de Leidsevaart. Op bezoek in de Sint Bavo Basiliek aan de Leidsevaart. Via de Nederlandse Genealogische Vereniging, afd. Kennemerland zijn we in de gelegenheid gesteld om een rondleiding in de Sint Bavo Basiliek bij te

Nadere informatie

Me, myself and I. Je gaat op de volgende manieren portretten maken:

Me, myself and I. Je gaat op de volgende manieren portretten maken: Me, myself and I Wat ga je doen? Je gaat een heel bijzonder boekje maken. Het wordt een vouwboekje (=leporello) zoals je op het plaatje hierboven duidelijk kunt zien. Dat boekje zal een heel persoonlijk

Nadere informatie

Thema: de K van. Moeilijkheid : *** Samenleving Tijdsduur : ***

Thema: de K van. Moeilijkheid : *** Samenleving Tijdsduur : *** Thema: de K van. Moeilijkheid : *** Samenleving Tijdsduur : *** Nederland juf Yvonne Het land Doel: Na deze opdracht weet je heel wat over bekende en beroemde kunstschilders van vroeger en nu. Uitleg opdracht:

Nadere informatie

Rembrandt en de Bijbel

Rembrandt en de Bijbel Rembrandt en de Bijbel POSE CHRISTENDOM HAV0/VWO 4 - CSG CALVIJN GODSDIENST De profetie van Simeon aan Maria olieverf op paneel (55 44 cm) 1628 Kunsthalle, Hamburg - Duitsland 1 Wat gaan jullie doen? Als

Nadere informatie

Wie ben jij? Ik ben... Introductie VMBO

Wie ben jij? Ik ben... Introductie VMBO VMBO onderbouw Introductie Wie jij bent is niet in één zin te beantwoorden. Of je man of vrouw bent. Uit welk land je komt. Wanneer je geboren bent. Welke dingen (muziek, kleding, sport etc.) je leuk vindt.

Nadere informatie

Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21 e eeuw

Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21 e eeuw Wegwijs in de wereld van de schilderkunst / Schilderijen Salon van de 21 e eeuw Lesbrief met enkele suggesties voor creatieve verwerkings- lessen n.a.v. het bezoek aan de tentoonstelling Le Peintre de

Nadere informatie

Kunstproject Nederlands en plastische opvoeding voor het tweede leerjaar van de eerste graad, Leiepoort, campus Sint-Theresia 1

Kunstproject Nederlands en plastische opvoeding voor het tweede leerjaar van de eerste graad, Leiepoort, campus Sint-Theresia 1 Raoul De Keyser, 1930-2012 1 Wanneer je kijkt zie je nog niet Wanneer je ziet grijpt het je aan (Willem Hussem) 2 Oriënteren in de klas (spreekvaardigheid) Wie bezocht al eens een museum? Welk? Wat heb

Nadere informatie

kunstlessen voor het primair onderwijs

kunstlessen voor het primair onderwijs 2013 2015 kunstlessen voor het primair onderwijs kunst gaat over nu over jou en over mij In kunst kan en mag bijna alles. Je kunt het zo gek niet bedenken of je kunt het maken. Met kunst kun je dromen

Nadere informatie

werkboek tekenaar & dichter dubbeltalent 8.05-9.09 2012 Cobra Museum voor Moderne Kunst

werkboek tekenaar & dichter dubbeltalent 8.05-9.09 2012 Cobra Museum voor Moderne Kunst tekenaar & dichter werkboek dubbeltalent 8.05-9.09 2012 Cobra Museum voor Moderne Kunst Tekenen en dichten; dat doe je allebei met je hand. Het maakt niet uit hoe je het doet, je kunt zelf kiezen: je doet

Nadere informatie

{OPDR 01} langs de foto s. amsterdam. anne frank. van. het. Kies een foto van de homepage en plak deze hier op! PLAK

{OPDR 01} langs de foto s. amsterdam. anne frank. van. het. Kies een foto van de homepage en plak deze hier op! PLAK 01} namen langs de foto s (www.annefrank.org/amsterdam) 01.01 Start bij de hompage. Je ziet steeds een andere foto. Bekijk ze alle negen. Wat valt je op aan al deze foto s?......... 01.03 Kies een foto

Nadere informatie

De Franse keizer Napoleon voerde rond 1800 veel oorlogen in Europa. Hij veroverde verschillende gebieden, zoals Nederland en België. Maar Napoleon leed in 1813 een zware nederlaag in Duitsland. Hij trok

Nadere informatie

Introductie. Kunst 1.1

Introductie. Kunst 1.1 D 6 4 9656 9 Introductie In dit hoofdstuk word jij flink aan het denken gezet. Heb jij je wel eens afgevraagd wat kunst precies is? Wanneer is iets een kunstwerk en wanneer niet? In dit hoofdstuk ga je

Nadere informatie

Opdracht 1 1. Je krijgt van je juf of meester een foto. Bekijk je foto goed. 3. Zoek samen nog twee klasgenoten met een andere foto.

Opdracht 1 1. Je krijgt van je juf of meester een foto. Bekijk je foto goed. 3. Zoek samen nog twee klasgenoten met een andere foto. D S K C N L Opdracht 1 1. Je krijgt van je juf of meester een foto. Bekijk je foto goed. 2. Zoek nu een klasgenoot met een andere foto. 3. Zoek samen nog twee klasgenoten met een andere foto. 4. Bekijk

Nadere informatie

Kijkwijzer VMBO (Foto s details: Piet Vos tenzij anders vermeld)

Kijkwijzer VMBO (Foto s details: Piet Vos tenzij anders vermeld) (Foto s details: Piet Vos tenzij anders vermeld) Deze kijkwijzer is in de vorm van een speurtocht: Vorm groepjes van drie en ga verschillende wegen uit op het beeldenpark. Zoek de beelden waarvan de details

Nadere informatie

VAN GOGH KRIJGT SCHILDERLES NIVEAU ++

VAN GOGH KRIJGT SCHILDERLES NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Vincent van Gogh heeft nooit een kunstenaarsopleiding afgemaakt. Met deze leskaart leer je meer over de jonge Vincent én hoe je met wat hulp en (vooral) heel veel doorzettingsvermogen toch

Nadere informatie

Welkom in het kartuizerklooster

Welkom in het kartuizerklooster Welkom in het kartuizerklooster Hallo, ik ben monnik Dionysius van Leeuwen. Mijn voornaam spreek je uit als di-o-ni-si-us. Ik ben geboren in 1402. Mijn bijnaam is Dionysius de Kartuizer, omdat ik namelijk

Nadere informatie

Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek

Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek Lesbrief voor leerlingen: hoe ontwerp je een omslag voor een boek KIEZEN Een goed begin is het kiezen van het juiste boek. Er zijn zo veel mooie verhalen waardoor het soms lastig is om een goede keuze

Nadere informatie

Leydse Weelde. Marie de Brimeu - B

Leydse Weelde. Marie de Brimeu - B Leydse Weelde Marie de Brimeu - B Welkom in Museum Boerhaave. Je gaat de tentoonstelling Leydse Weelde Groene ontdekkingen in de Gouden Eeuw bekijken. Met groene ontdekkingen worden natuurlijk planten

Nadere informatie

Functies en Invalshoeken Kunst

Functies en Invalshoeken Kunst Inleiding Kunst Algemeen Functies en Invalshoeken Kunst Overal om ons heen zien we kunst: of het nou in de gangen van school is, in het museum, of in een kerk het hangt er vol mee. In heel uiteenlopende

Nadere informatie