Lori J. Stark, PhD, ABPP Hoogleraar Pediatrie University of Cincinnati College of Medicine

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Lori J. Stark, PhD, ABPP Hoogleraar Pediatrie University of Cincinnati College of Medicine"

Transcriptie

1 Gedragsaspecten van voeding bij kinderen met taaislijmziekte Lori J. Stark, PhD, ABPP Hoogleraar Pediatrie University of Cincinnati College of Medicine Bestuurder Afdeling Gedragswetenschap & klinische psychologie Cincinnati Children s Hospital Medical Center Kinderen met taaislijmziekte wordt meestal aangeraden 120 tot 150% van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheden (ADH) aan energie voor kinderen van hun leeftijd en geslacht zonder CF te eten, waarbij 40% van de energie uit vetten moet komen. Het naleven van dit advies heeft veel voordelen, die ook steeds duidelijker worden. Een grotere energie-inname leidt tot gewichtstoename en een gewicht dat beter past bij de leeftijd van het kind. En een beter passend gewicht wordt in verband gebracht met een betere longfunctie en langere levensduur. Gezinnen met kinderen met CF zijn zich er zeer bewust van hoe belangrijk gewichtstoename en het bereiken van een optimaal gewicht en hoogte voor het kind zijn. Uit onderzoeken die wij en andere voedingsdeskundigen hebben uitgevoerd blijkt dat dit bewustzijn over het algemeen eerder tot meer stress voor de gezinnen leidt dan tot een betere energie-inname van het kind met CF. Veel gezinnen omschrijven maaltijden als een gevecht en hebben het gevoel dat ze in dit opzicht niet goed genoeg voor hun kind met CF kunnen zorgen. 1,2 De boodschap dat voeding belangrijk is komt dus duidelijk over, maar waar het nog aan ontbreekt, is een vaardigheidstraining om met hun kind aan dit belangrijke onderdeel van de behandeling samen te werken. In dit artikel ga ik graag in op de verschillende onderdelen van de gedragsinterventie "Neem de leiding" en hoe gezinnen met deze methode de obstakels voor het naleven van diëten door kinderen met CF kunnen overkomen. Een van strategieën die ouders het meest gebruiken om hun kinderen met CF meer te laten eten, is om ze langer aan tafel te houden. Uit ons onderzoek is gebleken dat kinderen met CF gemiddeld 6 minuten langer over het avondeten doen dan kinderen zonder CF. En veel van de kinderen in ons onderzoek besteedden 30 tot 45 minuten aan het avondeten. Toen we keken wat er tijdens het eten gebeurt, kwamen we erachter dat alle kinderen tijdens de tweede helft van de maaltijd minder gaan eten en meer gedrag gaan vertonen dat het eten niet ten goede komt. Enkele voorbeelden van dergelijk gedrag zijn het weigeren van voedsel, niet luisteren wanneer de ouders hen vragen te eten en zelfs opstaan van tafel. Toen we naar het gedrag van de ouders keken, bleek dat zij tijdens de tweede helft van de maaltijd juist meer moeite gaan doen om hun kind te laten eten door het kind eten aan te bieden, te bevelen dat het kind moet eten, het kind te vragen om te eten en zelfs het kind te gaan voeren. Dit gold zowel voor ouders van kinderen met CF als voor ouders van kinderen die geen CF hebben. Hoewel het gedrag hetzelfde was, gold voor kinderen met CF dat ze vaker weigerden te eten en dat hun ouders vaker probeerden hen aan het eten te krijgen. De kinderen met CF en hun

2 ouders deden dit bijna twee keer zo vaak. Het is dus niet effectief om het kind langer aan tafel te houden en het leidt bovendien tot meer stress bij het eten. De methoden die ouders meestal gebruiken om hun kind te laten eten (vleien, bevelen, overhalen en voeren) werken niet. Deze methoden werken voor geen enkele ouder en hebben vooral een averechts effect omdat ze de aandacht op negatief gedrag (gedrag dat het eten niet ten goede komt) vestigen in plaats van op positief eetgedrag. Kinderen zijn gek op aandacht van hun ouders, ook al is het negatieve aandacht. Benader uw kind anders: Om te beginnen moeten ouders en leden van de gezondheidszorg bij kinderen met CF inzien dat het voldoen aan de voedingsadviezen voor taaislijmziekte hard werk is en dat het kind zijn normale gevoel van vol zijn moet negeren (zeker in het begin als ze nog moeten wennen aan de inname van meer energie). Immers, uit meerdere onderzoeken is gebleken dat kinderen met CF net zo veel eten als leeftijdgenoten die geen CF hebben, maar niet genoeg om te voldoen aan de voedingsadviezen voor CF-patiënten. Ten tweede moeten ze het kind op de voordelen van meer energie wijzen zodat hij/zij mee wil werken aan het naleven van de dieetvoorschriften. Enkele van de voordelen zijn dat de kinderen energie krijgen om te spelen, rennen, sporten, groeien, enzovoorts. Aankomen wordt door de meeste kinderen niet als voordeel gezien en veel meisjes zijn zelfs bang om dik te worden. De nadruk moet dus niet op gewichtstoename liggen als u het met uw kinderen over meer energie hebt. Ten derde raden we aan dat een maaltijd niet langer dan 20 minuten mag duren. Iedereen krijgt namelijk na 20 minuten eten een seintje van zijn hersenen dat hij genoeg heeft gehad. Daarom is de kans klein dat kinderen na 20 minuten nog dooreten. Ten vierde kunt u de kinderen in die eerste 20 minuten zo veel mogelijk energie laten innemen door aandacht aan hen te besteden wanneer ze eten en wanneer ze gedrag vertonen dat het eten bevordert (zoals het eten op hun vork nemen, hap na hap nemen, snel kauwen, snel doorslikken, eten proeven, alles opeten) door ze complimentjes te geven en op te hemelen. Omdat kinderen met CF net zo veel eten als hun leeftijdsgenootjes zijn er genoeg gelegenheden om ze daarvoor te complimenteren. Ben enthousiast en specifiek wanneer u hen een complimentje geeft, bijvoorbeeld: "Karin, wat doe je dat goed zeg, die drie grote happen uit je hamburger!" of: "Sam, wat slim om al iets op je vork te doen terwijl je nog op die hap kauwt." Complimenten hebben meerdere voordelen: Het kind leert zonder gezeur en opdrachten het gedrag aan dat de ouders willen bevorderen. Kinderen zijn gek op aandacht en doen alles (positief en negatief) waardoor een volwassene aandacht aan ze gaat besteden. Wanneer een kind na een bepaald gedrag aandacht van een ouder krijgt, gaat het kind dat gedrag vaker vertonen. Door goed eetgedrag te belonen geven ouders aandacht aan dit gedrag en zal het gedrag dus toenemen. Complimentjes geven een kind ook meer vertrouwen dat het een bepaald doel kan bereiken, doordat de ouders aandacht besteden aan wat het kind doet en niet aan wat het niet doet. Ten slotte versterken complimentjes de relatie tussen ouders en kinderen dankzij de nadruk op het positieve.

3 Ten vijfde: negeer of besteed geen aandacht aan gedrag dat het eten verstoort, zoals getreuzel, overdreven kauwen, te veel praten, klagen over het eten en klachten dat het kind geen honger heeft. Aandacht beloont gedrag en zorgt er dus voor dat het gedrag vaker voorkomt. Zelfs een standje geven, opdrachten geven en overhalen zijn aandacht en kunnen er dus toe leiden dat het ongewenste gedrag waarop ze volgen vaker voorkomt. Let dus goed op wanneer u aandacht geeft en besteed geen aandacht aan het kind als het niet eet. Het is de kunst om zodra het kind begint te eten of zelfs maar zijn/haar vork oppakt, dit gedrag te belonen met een complimentje. Als ouders overal of nergens aandacht aan besteden dan leert het kind niet welk gedrag de ouders willen en blijft het zich hetzelfde gedragen. Geef het kind een beloning als het een bepaald doel heeft bereikt, of het nou om een bepaalde caloriewaarde gaat of om bepaalde hoeveelheden voedsel eten tijdens een maaltijd. Dit kunt u het beste doen door middel van een overeenkomst. Zo kunt u samen met uw kind bepaald gedrag of een bepaald energiedoel afspreken dat uw kind moet proberen bij iedere maaltijd en in de loop van de dag te bereiken en afspreken welke beloning het kind krijgt als het deze doelen behaalt. Schrijf de doelen en beloningen op als een contract en geef ook aan welke voordelen meer energie voor het kind heeft. Zo worden u en uw kind partners die naar hetzelfde doel streven. Beloningen zijn GEEN omkoopsommen. Beloningen zijn resultaten van het goed uitvoeren van een opdracht. Sociale beloningen zoals een-op-een contact met een ouder om iets te doen dat ze niet vaak samen doen, zoals het spelen van bord- en kaartspelen of samen sporten zijn erg populair gebleken. Ook activiteiten waar het kind gek op is, zoals computerspelletjes, zijn een goede beloning. Door het kind te belonen met activiteiten die hij/zij leuk vindt, leert u hem/haar dat voor zichzelf zorgen en zijn/haar behandeldoelen halen positieve gevolgen heeft. En dat is net tegenovergesteld aan de meeste behandelmethoden, die juist minder tijd voor leuke activiteiten overlaten. Door te zeggen: "Als je al je kip en aardappelen opeet en je melk opdrinkt mag je straks 15 minuten spelletjes spelen" leert u uw kind dat meer energie krijgen tot leuke dingen leidt. Anders met het dieet omgaan Ouders die aan ons interventie-onderzoek hebben meegewerkt hebben ons verteld dat het altijd beter is als hun kind 'één hapje meer' neemt dan als ze helemaal geen hap meer nemen en dat ze bij maaltijden altijd proberen hun kind met CF 'meer' te laten eten. Als er geen duidelijk einde aan de maaltijd zit, dan wordt de maaltijd voor zowel de ouders als de kinderen een strijd. De ouders zullen altijd willen dat het kind nog wat meer eet. Veel ouders hebben ons verteld dat ze pas echt het gevoel hebben klaar te zijn met een maaltijd als het kind weigert ook maar één hapje meer te eten. Eén manier om minder te ruziën over het eten is het vastleggen van duidelijke energiedoelen. Dit kan door 1) calorieën te tellen en de hoeveelheid voedsel te meten of door 2) porties op te dienen die het kind zeker opeet en al voor de maaltijd aan te geven hoeveel het kind moet eten om een bepaalde beloning te verdienen.

4 o Door een doelhoeveelheid energie per maal en per dag te bepalen weet de ouder wanneer hij/zij moet stoppen. De ouders weten ook direct allebei dat hun kind genoeg heeft gegeten en de kinderen krijgen het gevoel dat ze iets hebben bereikt en voelen zich niet meer onzeker aan het einde van een maaltijd. Als een kind meer moet gaan eten om aan de aanbevelingen voor CF-patiënten te voldoen, verhoog de energie-inname dan stukje bij beetje, met maar één maaltijd per keer. Door de energiedoelen voor één maaltijd te verhogen, laat je de kinderen wennen aan meer energie zonder ze volledig te overdonderen met een veel te groot doel. Het wordt zo ook makkelijker om hun maaltijdplanning aan te passen aan de hoge energievereisten voor kinderen met taaislijmziekte. Werk 1-2 weken aan het verhogen van de energie van één maaltijd voordat u aan een andere maaltijd begint. Een energieverhoging van 150 calorieën per maaltijd kan op termijn veel bijdragen aan het bereiken van de aanbevolen dagelijkse energie-inname. Bij het verhogen van de energie-inname is het vaak verstandig om te beginnen bij eetgelegenheden die veel ouders over het hoofd zien en die weinig werk opleveren: tussendoortjes. Geef het kind 2 tot 3 tussendoortjes met veel energie per dag. Tussendoortjes zijn een geweldige manier om kinderen met CF de benodigde extra vetten te laten eten. Geef ze bijvoorbeeld een snoepreep of een zakje chips. Omdat het kind per dag meerdere keren tussendoortjes kan eten, kan de hoeveelheid energie uit tussendoortjes meer worden verhoogd dan die uit reguliere maaltijden. Uit anekdotes van gezinnen blijkt dat ze ook vaak grote porties of meer voedsel voor het kind opscheppen in de hoop dat hij/zij dan meer eet. Maar serveer liever voedingsmiddelen met de hoogst mogelijke energiedichtheid in zo klein mogelijke hoeveelheden. Voeg vetten als boter en room toe om de energiedichtheid van alle soorten voedsel te verhogen. Geef altijd volle melk en voeg smaakmakers als aardbeiensiroop of chocolade toe. Ouders van kinderen met CF geven vaak aan dat ze tegenstrijdige adviezen krijgen over welke levensmiddelen ze moeten bereiden vanwege de nationale nadruk op zo weinig mogelijk vet. Het is belangrijk dat hun CF-team bevestigt dat ze levensmiddelen met een hoog vetgehalte moeten bereiden, zodat ze er zeker van zijn dat vet gezond is voor kinderen met CF. Het is moeilijk een kind nog door te laten eten wanneer het al het gevoel heeft dat de buik vol zit. Juist daarom willen we ze niet twee keer zo veel voedsel met lage energiewaarden laten eten. De hierboven beschreven strategieën voor het bevorderen van minder grote hoeveelheden voedsel met een hogere energiewaarde zijn makkelijker na te leven dan de meestal gebruikte methoden. Samengevat bestaat de gedragsgerichte aanpak voor het bereiken van de dieetdoelstellingen bij CF uit: 1. Het bepalen van energiedoelen waarbij de gemiddelde energie-inname van het kind voor één maaltijd verhoogd wordt in de loop van een of twee weken. Handhaaf de oude energiedoelen voor de andere maaltijden. Tussendoortjes zijn trouwens het makkelijkst om mee te beginnen, want kinderen eten vaak nog niet de meest energierijke snacks of snoepen nog geen 2 tot 3 keer per dag. 2. Het kind betrekken bij het vaststellen van de energiedoelen en het opstellen van een contract waarin je beloningen voor het bereiken van deze doelen vastlegt. Leg bij het

5 bespreken van de energiedoelen de nadruk op de activiteiten waarvoor het kind deze energie nodig heeft, zoals spelen, sporten, enzovoorts. 3. Het kind complimentjes geven als het goed eet of gedrag vertoont dat eten bevordert. Zo leert het kind gedrag aan dat het bereiken van zijn/haar energiedoelen bevordert. Voorkom zeuren, aandringen of andere vormen van aandacht voor gedrag dat het eten juist verstoort, zoals getreuzel, langdurig geklets of geklaag over het eten. 4. Het opdienen van voedsel met de hoogst mogelijke energiewaarde in zo klein mogelijke porties zodat het kind makkelijk aan de energiedoelen kan voldoen. 5. Het kind altijd complimenteren als het de afgesproken energiedoelen behaalt en altijd de afgesproken beloning geven. Kan het kind het eten niet op krijgen, zeg dan dat hij/zij de volgende keer opnieuw kan proberen de beloning te verdienen en ga dan iets anders doen. 1. Crist, W., P. McDonnell, et al. (1994). Behavior at mealtimes and the young child with cystic fibrosis. Journal of Developmental and Behavioral Pediatrics 15: Stark, L. J., A. M. Bowen, et al. (1990). A behavioral approach to increasing calorie consumption in children with cystic fibrosis. Journal of Pediatric Psychology 15: Translated by: Mariëtte van Drunen Website/profile:

Moeilijke eters 800398 / augustus 2012 Ikazia Ziekenhuis

Moeilijke eters 800398 / augustus 2012 Ikazia Ziekenhuis 1 Eetproblemen bij kinderen Sommige kinderen zijn zeer moeilijke eters. Voor ouders en kind kan dit heel lastig zijn. Ouders proberen van alles. Ouders zijn angstig dat hun kind niet genoeg binnen krijgt

Nadere informatie

Zo eet uw peuter of kleuter met plezier

Zo eet uw peuter of kleuter met plezier Zo eet uw peuter of kleuter met plezier Kindergeneeskunde mca.nl Inhoudsopgave Uw kind zegt nee 3 Tips en adviezen 3 Uw vragen 6 Notities 7 Colofon Redactie: eetteam polikliniek kindergeneeskunde MCA afdeling

Nadere informatie

Aan tafel. Peuters, kleuters en lagere schoolkinderen

Aan tafel. Peuters, kleuters en lagere schoolkinderen Aan tafel! Aan tafel Als ouder heb je een grote invloed op de eetgewoonten van je kind. Kinderen leren in de eerste plaats eten wat ze hun ouders zien eten en doen jouw eetgedrag na. En dat start al bij

Nadere informatie

Met het hele gezin gezond het nieuwe jaar in

Met het hele gezin gezond het nieuwe jaar in Met het hele gezin gezond het nieuwe jaar in LINDA AMMERLAAN KINDERVOEDINGSCOACH Inleiding Wie ben ik? Als moeder van 2 kinderen weet ik hoe lastig het is om in deze tijd je kinderen gezond te laten opgroeien.

Nadere informatie

HET GOEDE VOORBEELD GEVEN

HET GOEDE VOORBEELD GEVEN HET GOEDE VOORBEELD GEVEN 11 adviezen voor een gezonde opvoeding Aan ouders van kinderen tussen de 4-12 jaar ter preventie van overgewicht en obesitas WAAROM Je kind leert door jou na te doen. Geef daarom

Nadere informatie

De Top 10 Dieet Mythen

De Top 10 Dieet Mythen - 1 - De Top 10 Dieet Mythen Een dieet volhouden is nooit makkelijk, zeker niet met de overvloed aan dieet mythen. Het is het vaak moeilijk een onderscheid te maken tussen effectieve afval technieken/strategieën

Nadere informatie

Even voorstellen.. Je bent niet alleen.

Even voorstellen.. Je bent niet alleen. Even voorstellen.. Bedankt voor het downloaden van onze eettips. Voordat ik in ga op de tien tips zal ik mezelf eerst even kort voorstellen. Mijn naam is Diana Rensen en ik ben moeder van 2 lieve dochters

Nadere informatie

Stel je gezond weekmenu samen

Stel je gezond weekmenu samen Stel je gezond weekmenu samen Leer je maaltijden op een gezonde manier plannen Lotte De Clercq Auteur: Lotte De Clercq Coverontwerp: Lotte De Clercq ISBN: 978-94-6342-735-7 Uitgeverij mijnbestseller.nl

Nadere informatie

Voeding bij chronische longziekten

Voeding bij chronische longziekten Voeding bij chronische longziekten Voeding bij chronische longziekten Goede lichamelijke conditie Veel mensen met chronische longziekten (ook wel COPD genoemd) hebben voortdurend last van hun aandoening.

Nadere informatie

Mindful Eten Cyclus. Héb ik eigenlijk wel honger?

Mindful Eten Cyclus. Héb ik eigenlijk wel honger? Héb ik eigenlijk wel honger? De sociale en emotionele verbindingen met eten, voedsel en diëten zijn in de moderne maatschappij altijd en overal aanwezig. Bij sommige mensen is de relatie die ze hebben

Nadere informatie

Gezond gewicht: BOFT. Gezonde eet- en beweegadviezen. voor ouders van kinderen van 4 tot 12 jaar

Gezond gewicht: BOFT. Gezonde eet- en beweegadviezen. voor ouders van kinderen van 4 tot 12 jaar Gezond gewicht: BOFT Gezonde eet- en beweegadviezen voor ouders van kinderen van 4 tot 12 jaar Van gezond eten blijf je fit en van bewegen word je vrolijk Kinderen moeten goed eten om te groeien, leren,

Nadere informatie

GROENTE EN FRUIT. Help uw kind om ze lekker te vinden. Een gids voor ouders van jonge kinderen

GROENTE EN FRUIT. Help uw kind om ze lekker te vinden. Een gids voor ouders van jonge kinderen GROENTE EN FRUIT Help uw kind om ze lekker te vinden Een gids voor ouders van jonge kinderen Groente en fruit: Help uw kind om ze lekker te vinden ISBN: 2-7380-1357-0 July 2014 HabEat Project (http://www.habeat.eu/)

Nadere informatie

KlasseLunch. Over gezond eten 1. Werkbladen KlasseLunch 2008:

KlasseLunch. Over gezond eten 1. Werkbladen KlasseLunch 2008: Werkbladen 2008: Over gezond eten 1 WAAROM IS GEZOND ETEN BELANGRIJK? Je bent nu in de groei. Je lichaam is nog lang niet klaar. Goed en gezond eten is daarom erg belangrijk. Want alleen dan krijg je voldoende

Nadere informatie

Voeding voor je kind na zes maanden:

Voeding voor je kind na zes maanden: Voeding voor je kind na zes maanden: Wat, Waarom en Hoe Gill Rapley, MSc Borstvoeding, waarom eigenlijk? Bescherming van baby s gezondheid Bescherming van moeders gezondheid Bevordert de band tussen moeder

Nadere informatie

Leptin Cocoa-Hot Chocolate

Leptin Cocoa-Hot Chocolate Leptin Cocoa-Hot Chocolate Leptin Cacao Hot Chocolate geeft het zelfde resultaat als, Green Coffee 800 en de Leptin Afslank Thee. Leptin - de beste keuze om af te slanken Cacao of warme chocolademelk voor

Nadere informatie

Gewichtstoename bij behandeling van kanker

Gewichtstoename bij behandeling van kanker Gewichtstoename bij behandeling van kanker Naar het ziekenhuis? Lees eerst de informatie op www.asz.nl/brmo. Inleiding U bent tijdens uw behandelingen tegen kanker ongewenst in gewicht aangekomen. In deze

Nadere informatie

KlasseLunch. Over gezond eten 1. Docentenhandleiding KlasseLunch 2008:

KlasseLunch. Over gezond eten 1. Docentenhandleiding KlasseLunch 2008: Over gezond eten 1 WAAROM IS GEZOND ETEN BELANGRIJK? Je bent nu in de groei. Je lichaam is nog lang niet klaar. Goed en gezond eten is daarom erg belangrijk. Want alleen dan krijg je voldoende voedingsstoffen

Nadere informatie

Gewichtstoename bij behandeling van kanker

Gewichtstoename bij behandeling van kanker Gewichtstoename bij behandeling van kanker Albert Schweitzer ziekenhuis Januari 2012 Pavo 0915 Inleiding U bent tijdens uw behandelingen tegen kanker ongewenst in gewicht aangekomen. In deze folder leggen

Nadere informatie

Voedingsadviezen na een Whipple-operatie

Voedingsadviezen na een Whipple-operatie Voedingsadviezen na een Whipple-operatie Albert Schweitzer ziekenhuis september 2014 pavo 1127 Inleiding U heeft een Whipple-operatie gehad waarbij (een deel van) uw alvleesklier is verwijderd. Na de operatie

Nadere informatie

Gezond eten en drinken voor je kind van 1 tot 3 jaar

Gezond eten en drinken voor je kind van 1 tot 3 jaar Gezond eten en drinken voor je kind van 1 tot 3 jaar Kinderen vanaf twaalf maanden eten volledig met de pot mee. En ze drinken dan een stuk minder melk. Net als de rest van het gezin dus: drie maaltijden

Nadere informatie

WEET IK WIL IK WETEN GELEERD

WEET IK WIL IK WETEN GELEERD Mission X: Train als een Astronaut DE ENERGIE VAN EEN ASTRONAUT Hand-out voor leerlingen Naam van leerling In deze les leer je gezonde voeding te kiezen, hoe je een gezond lichaamsgewicht kunt behouden

Nadere informatie

niveau 2, 3, 4 thema 5.5

niveau 2, 3, 4 thema 5.5 niveau 2, 3, 4 thema 5.5 Gezonde voeding Inleiding Wanneer eet je gezond? Hoeveel moet ik dagelijks eten? Wat is een goed lichaamsgewicht? Onder- en overgewicht Inleiding Goede voeding levert de dagelijks

Nadere informatie

Zelfstandigheid stimuleren

Zelfstandigheid stimuleren Zelfstandigheid stimuleren Zelfstandigheid stimuleren Wat kunt u van uw kind op verschillende leeftijden verwachten? Praat met uw kind over PKU Dagelijkse eiwit- of Phe-planner Zelfstandigheid stimuleren

Nadere informatie

HET DEO-DIEET DE EETLUST OPWEKKEN BIJ EEN KIND FRANCISCUS VLIETLAND

HET DEO-DIEET DE EETLUST OPWEKKEN BIJ EEN KIND FRANCISCUS VLIETLAND HET DEO-DIEET DE EETLUST OPWEKKEN BIJ EEN KIND FRANCISCUS VLIETLAND Inleiding U bent bij de kinderarts gekomen, omdat u zich zorgen maakt omdat uw kind niet meer voldoende eet. De kinderarts heeft uw kind

Nadere informatie

OUDER-INTERVIEW OVER OPVOEDING

OUDER-INTERVIEW OVER OPVOEDING OUDER-INTERVIEW OVER OPVOEDING In deze vragenlijst worden vragen gesteld over verschillende manieren om kinderen op te voeden en hen het onderscheid tussen goed en slecht bij te brengen. Omcirkel uw antwoord.

Nadere informatie

Vitaminen en mineralen. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Vitaminen en mineralen. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Vitaminen en mineralen Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Vitaminen 3 Mineralen 4 Voeding 4 Dagelijkse behoefte 4 Wanneer extra vitaminen gebruiken

Nadere informatie

Een gezonde lunch. Een gezonde lunch. Ontbijt en energie

Een gezonde lunch. Een gezonde lunch. Ontbijt en energie Een gezonde lunch Een gezonde lunch Ga met folders van het Voorlichtingsbureau voor de Voeding een gezonde lunch voor jezelf maken. Zoek daarvoor eerst uit wat er precies in een gezonde lunch moet zitten.

Nadere informatie

Dieet bij COPD. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

Dieet bij COPD. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl Dieet bij COPD Informatie voor patiënten F0521-1011 mei 2014 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357 44 44

Nadere informatie

Voeding bij mitochondriële ziekten

Voeding bij mitochondriële ziekten Voeding bij mitochondriële ziekten Inleiding Mitochondriën zijn de energiecentrales van ons lichaam. Mitochondriën zitten in alle lichaamscellen en zorgen voor de aanmaak van energie door de verbranding

Nadere informatie

Aan tafel. Eten. Hoe ouder je kind wordt, hoe meer het zoals jou zal gaan eten.

Aan tafel. Eten. Hoe ouder je kind wordt, hoe meer het zoals jou zal gaan eten. Antwerpen Aan tafel Aan tafel Ouders maken zich geregeld zorgen over het eetgedrag van hun kinderen: Eten ze niet teveel of te weinig? Wat met de sfeer aan tafel? Lusten ze wel voldoende? In deze folder

Nadere informatie

voedingsadvies bij dreigende ondervoeding

voedingsadvies bij dreigende ondervoeding patiënteninformatie voedingsadvies bij dreigende ondervoeding De arts of verpleegkundige heeft met u besproken dat u kans heeft op ondervoeding. Goede voeding kan helpen om uw conditie te verbeteren. Wat

Nadere informatie

lyondellbasell.com Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid

lyondellbasell.com Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid Verander je keuzes, verander je leven Deze presentatie heeft als doel om u betere beslissingen te laten nemen m.b.t. voeding om zo uw gezondheid te verbeteren. Belangrijke

Nadere informatie

Dieet-plan overgewicht

Dieet-plan overgewicht Dieet-plan overgewicht Inhoudsopgave Persoonlijke pagina Inleiding Oorzaken overgewicht Gevaren van overgewicht Wanneer te zwaar Belang voeding Voedingstips Voedingstabel Belang van lichaamsbeweging Bewegingstips

Nadere informatie

Kinderen en een gezond gewicht

Kinderen en een gezond gewicht Kinderen en een gezond gewicht Een kind met een gezond gewicht beweegt makkelijker en ontwikkelt zich lichamelijk beter dan een kind met overgewicht. Bovendien betekent nú overgewicht hebben dat je kind

Nadere informatie

Hoe overleef jij de feestdagen?

Hoe overleef jij de feestdagen? Hoe overleef jij de feestdagen? Afvallen of op gewicht blijven in de koude dagen Contents Afvallen of op gewicht blijven in de koude dagen... 1 Voorwoord... 3 Doelen stellen: hoeveel wil je afvallen?...

Nadere informatie

= een witte groente in de vorm van een bol. = een rode, gele of groene vrucht die je kunt eten. Aan de binnenkant zie je rijen met witte zaadjes.

= een witte groente in de vorm van een bol. = een rode, gele of groene vrucht die je kunt eten. Aan de binnenkant zie je rijen met witte zaadjes. Woordenschat blok 7 Les 1 i = een witte steel die je kunt eten. Het smaakt een beetje als ui. De banaan = een lange, beetje kromme gele vrucht. Om een banaan zit een schil. De bloemkool De paprika De prei

Nadere informatie

Kinderen en een gezond gewicht

Kinderen en een gezond gewicht Kinderen en een gezond gewicht Gezond eten en bewegen Met de tips in deze folder werk je aan een gezond gewicht voor je kind. Onze adviezen richten zich op gezond eten en drinken, de juiste (eet)opvoeding

Nadere informatie

Lastige eters. Jeugdgezondheidszorg

Lastige eters. Jeugdgezondheidszorg Lastige eters Jeugdgezondheidszorg Veel kinderen hebben wel eens een periode dat ze weinig willen eten. Met name groenten geven problemen. Als ouder kun je het daar knap lastig mee hebben. De meeste lastige

Nadere informatie

Informatieboekje. GRIP- Studie GRoente Inname Peuters

Informatieboekje. GRIP- Studie GRoente Inname Peuters Informatieboekje GRIP- Studie GRoente Inname Peuters Contactgegevens Onderzoeksteam Prof. Dr. Ir. Kees de Graaf (hoofdonderzoeker Humane Voeding) Dr. Gerry Jager (Universitair Docent) Ir. Victoire de Wild

Nadere informatie

15. eten moet je toch

15. eten moet je toch GRATIS voorproefje 15. eten moet je toch Uitnodigen Ik zal zorgen dat ik honger heb. Hou het eenvoudig, hoor! Ik eet alles. Ik ben niet zo n moeilijke eter. Maar verder eet ik alles! Je ziet me wel verschijnen.

Nadere informatie

Val af op een gezonde en verstandige manier met de Australische afslankkoffie van Green Coffee for Slimmers!

Val af op een gezonde en verstandige manier met de Australische afslankkoffie van Green Coffee for Slimmers! Val af op een gezonde en verstandige manier met de Australische afslankkoffie van Green Coffee for Slimmers! Begin je ochtend met de energie en vitaliteit die je nodig hebt om de dag op de meest gezonde

Nadere informatie

Voedingsadvies bij een Nissen fundoplicatie

Voedingsadvies bij een Nissen fundoplicatie Patiënteninformatie Voedingsadvies bij een Nissen fundoplicatie rkz.nl De chirurg schrijft u na de operatie een voedingsadvies voor. Hierbij mag u de eerste week alleen dik vloeibaar en gemalen eten, zoals

Nadere informatie

Kinderen & Voeding. Enquête naar de voedingsgewoonten van kinderen in Vlaanderen Juli 2007

Kinderen & Voeding. Enquête naar de voedingsgewoonten van kinderen in Vlaanderen Juli 2007 Kinderen & Voeding Enquête naar de voedingsgewoonten van kinderen in Vlaanderen Juli 2007 Methodologie Online onderzoek uitgevoerd door IPSOS 997 ouders (met kinderen tussen 3 en 17 jaar) en 538 kinderen

Nadere informatie

Informatie voor ouders

Informatie voor ouders Weerbaarheid Informatie voor ouders Het Centrum voor Jeugd en Gezin ondersteunt met deskundig advies, tips en begeleiding. Een centraal punt voor al je vragen over opvoeden en opgroeien, dat is handig!

Nadere informatie

Verlies 10% van je lichaamsgewicht!

Verlies 10% van je lichaamsgewicht! Verlies 10% van je lichaamsgewicht!...door simpelweg iedere ochtend 1 tasje afslankkoffie te drinken... Kaddy BVBA - Afslankkoffie/Café Style - Kwartelweg 16 - B/9080 Lochristi - Tel/Fax : 09 335 68 05

Nadere informatie

Ontdek jouw aanpak Gezond eten met de Schijf van Vijf

Ontdek jouw aanpak Gezond eten met de Schijf van Vijf Ontdek jouw aanpak Gezond eten met de Schijf van Vijf Iedereen vult zijn eigen Schijf van Vijf Je lijf gaat je hele leven mee, daar wil je dus zo goed mogelijk voor zorgen. Maar hoe doe je dat? Als je

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Gezonde voeding. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? De betekenis van eten voor mensen. Gezonde voeding

Gezonde voeding. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? De betekenis van eten voor mensen. Gezonde voeding Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over gezonde voeding. Nu vraag je je misschien af wat dit met de horeca te maken heeft. Gasten komen toch naar een horecabedrijf om lekker te eten en toch niet

Nadere informatie

5 Daags Afvalprogramma

5 Daags Afvalprogramma 5 Daags Afvalprogramma Dag 1 Dieetsnel.nl De eerste dag van mijn dieet is aangebroken, het zal je vast meevallen wat er vandaag op het menu staat! s Morgens 2 crackers met melk, s middags 2 boterhammen

Nadere informatie

Stichting wijkgezondheidscentra huizen. stageverslag. Diëtiste in beroep

Stichting wijkgezondheidscentra huizen. stageverslag. Diëtiste in beroep Stichting wijkgezondheidscentra huizen stageverslag Diëtiste in beroep Maaike Oelen 11060360 VD 1F.2 4-6-2012 Inhoud Inleiding... 2 1. De meeloopdagen... 2 1.1 Donderdag 24 november;... 2 1.2 Vrijdag 25

Nadere informatie

Voeding en bewegen. Hè? Vitamines? Andreas College, Pieter Groen Katwijk Pel van Hattum Gezondheidsbevorderaar GGD HM pvanhattum@ggdhm.

Voeding en bewegen. Hè? Vitamines? Andreas College, Pieter Groen Katwijk Pel van Hattum Gezondheidsbevorderaar GGD HM pvanhattum@ggdhm. Voeding en bewegen Hè? Vitamines? Andreas College, Pieter Groen Katwijk Pel van Hattum Gezondheidsbevorderaar GGD HM pvanhattum@ggdhm.nl Programma Feiten en cijfers voeding Katwijk Gezond eten Tussendoortjes

Nadere informatie

Overgewicht Inhoud Inleiding Oorzaken van overgewicht

Overgewicht Inhoud Inleiding Oorzaken van overgewicht Overgewicht Brochure over oorzaken, gevolgen en behandeling van overgewicht. Met eet- en beweegdagboekje. Inhoud Inleiding Oorzaken van overgewicht Gevolgen van overgewicht Meten en wegen BMI (Body Mass

Nadere informatie

Voedingsadviezen bij een maagverkleining

Voedingsadviezen bij een maagverkleining Voedingsadviezen bij een maagverkleining 1 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding.... 3 2. Enkele aandachtspunten.. 3 3. Wat mag ik eten en drinken?... 4 Week 1. 4 Week 2. 4 Week 3. 5 Mag ik snacks eten?.. 5 4. Welke

Nadere informatie

Voedingsadvies bij zwangerschapsdiabetes. diabetes gravidarum

Voedingsadvies bij zwangerschapsdiabetes. diabetes gravidarum Voedingsadvies bij zwangerschapsdiabetes diabetes gravidarum 2 Deze brochure is bedoeld voor vrouwen met diabetes gravidarum. In deze brochure wordt informatie gegeven over o.a. de richtlijnen voor de

Nadere informatie

Positief klimaat creëren: Prijzen en belonen

Positief klimaat creëren: Prijzen en belonen Info@piresearch.nl www.piresearch.nl Positief klimaat creëren: Prijzen en belonen Er zijn veel verschillende manieren om gewenst gedrag aan te moedigen en daarmee een positief klimaat te creëren. Globaal

Nadere informatie

Infofiche 1. De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen

Infofiche 1. De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen Infofiche 1 Doelstellingen De leerlingen leren de actieve voedingsdriehoek kennen en begrijpen de indeling ervan. De leerlingen kunnen zelf voedingsmiddelen indelen bij de passende voedselgroep. geeft

Nadere informatie

HEPATIC DIET VOOR DE KAT

HEPATIC DIET VOOR DE KAT Bij de behandeling van leveraandoeningen zal uw dierenarts uw kat meestal een speciale dieetvoeding voorschrijven. Hepatic Diet van Royal Canin is speciaal ontwikkeld ter ondersteuning van de behandeling

Nadere informatie

Mijn Eetdagboek. Naam: Achternaam: Leeftijd: Lengte: BMR: Gewicht: Middelomtrek: Vetmassa: Vetvrije massa:

Mijn Eetdagboek. Naam: Achternaam: Leeftijd: Lengte: BMR: Gewicht: Middelomtrek: Vetmassa: Vetvrije massa: Mijn Eetdagboek Naam: Achternaam: Leef: Lengte: BMR: Gewicht: Middelomtrek: Vetmassa: Vetvrije massa: Hoe vul ik mijn eetdagboek in? Schrijf alles op wat u gegeten en gedronken hebt. Probeer dit zo exact

Nadere informatie

Ongewild afvallen. Dietetiek. gemini-ziekenhuis.nl

Ongewild afvallen. Dietetiek. gemini-ziekenhuis.nl Ongewild afvallen Dietetiek gemini-ziekenhuis.nl Inhoudsopgave Ziek zijn is topsport 3 Gewicht 3 Wat doet het Gemini Ziekenhuis aan ondervoeding? 3 Wat is uw score? 4 Wat is goed eten en drinken? 4 Drink

Nadere informatie

Spreekbeurt over ZOUT

Spreekbeurt over ZOUT Wat is zout? Zout zit in bijna alle voedingsmiddelen die we eten. Zelfs in die producten waarin je het helemaal niet verwacht, zoals zoete koeken en zoete drop. Zout geeft smaak aan het eten. En het zorgt

Nadere informatie

VOEDING BIJ CHRONISCHE DARMONTSTEKINGEN FRANCISCUS GASTHUIS

VOEDING BIJ CHRONISCHE DARMONTSTEKINGEN FRANCISCUS GASTHUIS VOEDING BIJ CHRONISCHE DARMONTSTEKINGEN FRANCISCUS GASTHUIS Inleiding Deze informatie is bestemd voor patiënten die bekend zijn met chronische darmontstekingen. De meest bekende zijn: de ziekte van Crohn

Nadere informatie

General information of the questionnaire

General information of the questionnaire General information of the questionnaire Name questionnaire: Schaal voor Ouderlijk Gedrag Original author: Van Leeuwen, 2002 Translated by: / Date version: / Language: Dutch Schaal voor Ouderlijk Gedrag

Nadere informatie

Gezonde Mama s & Co: Toolkit voor de verschillende type eters

Gezonde Mama s & Co: Toolkit voor de verschillende type eters Gezonde Mama s & Co: Toolkit voor de verschillende type eters Kun jij de verleiding niet weerstaan als je versgebakken cake ruikt? Ga je eten als je verdrietig, boos, of gespannen bent? Lukt het je niet

Nadere informatie

Als opvoeden even lastig is

Als opvoeden even lastig is Als opvoeden even lastig is Hoe pak je dat dan aan? Soms weet ik niet meer wat ik moet doen om hem stil te krijgen. Schattig? Je moest eens weten. Hoezo roze wolk? Mijn dochter kan af en toe het bloed

Nadere informatie

Dienstverlenende werkzaamheden Les 3

Dienstverlenende werkzaamheden Les 3 Dienstverlenende werkzaamheden Les 3 Wat moet je nu wel eten en wat niet? Waarom wel en waarom niet? Hoe kun je er achter komen wat gezonde keuzes zijn? Eten is voor ons het zelfde als brandstof voor

Nadere informatie

AARDAPPELS. voedzaam & veelzijdig

AARDAPPELS. voedzaam & veelzijdig KENNIS PLATFORM AARDAPPELS AARDAPPELS voedzaam & veelzijdig Deze brochure is voor diëtisten en andere gezondheidsprofessionals en bevat praktische informatie over de voedingswaarde van aardappels en de

Nadere informatie

Wanneer té dik? Wat is gezonde voeding en wat niet?

Wanneer té dik? Wat is gezonde voeding en wat niet? Wanneer té dik? Iedereen weet dat je gezond moet eten om te leren, te sporten en gezond volwassen te worden. Sommige jongeren worden echter te dik. Dit kan een probleem zijn als je moeite hebt met sporten,

Nadere informatie

Dieetadviezen bij wondgenezing

Dieetadviezen bij wondgenezing Dieetadviezen bij wondgenezing Diëtetiek Bereikbaarheid afdeling Diëtetiek Amphia Ziekenhuis: Locatie Langendijk, Molengracht, Pasteurlaan: (076) 595 30 75 Algemeen telefoonnummer Amphia Ziekenhuis: (076)

Nadere informatie

De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen

De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen Infofiche 2 Doelstellingen De leerlingen kunnen spelenderwijs de verschillende groepen voedingsmiddelen van elkaar onderscheiden. De leerlingen kunnen iets over elk onderdeel van de actieve voedingsdriehoek

Nadere informatie

Moeite met slikken van medicijnen

Moeite met slikken van medicijnen 400047 Moeite met slikken van geneesmiddelen_400003 Antibiotica 21-12-10 05:54 Pagina 4 Medicijnen: sommige medicijnen kunnen sufheid of een droge mond veroorzaken. Als iemand suf is, kan hij vergeten

Nadere informatie

Het voedingsdagboek, hoe werkt het...

Het voedingsdagboek, hoe werkt het... Het voedingsdagboek, hoe werkt het... Met een voedingsdagboek krijg je een beeld wat je dagelijks aan voeding binnen krijgt. Vaak ben je er zelf niet van bewust wat je precies eet en dringt op één dag.

Nadere informatie

Naam: Locatie: Groep: Groeibericht

Naam: Locatie: Groep: Groeibericht Naam: Locatie: Groep: Groeibericht pagina 2 Inleiding Opgroeien, opvoeden en ontwikkelen gaat bij ieder kind met vallen en opstaan. In de moderne kinderopvang nemen we een deel van de opvoeding van uw

Nadere informatie

CALM DIET VOOR DE KAT

CALM DIET VOOR DE KAT Wanneer uw kat last heeft van stress of een stressvolle situatie wordt verwacht, kan uw dierenarts een speciale dieetvoeding voorschrijven. Calm Diet van Royal Canin is speciaal ontwikkeld voor katten

Nadere informatie

Overwin je strijd met diëten in 12 praktische stappen

Overwin je strijd met diëten in 12 praktische stappen Overwin je strijd met diëten in 12 praktische stappen Overgewicht neemt ernstige vormen aan, veel mensen proberen steeds weer iets aan hun gewicht te doen. Vreemd dat overgewicht toeneemt, het leek toch

Nadere informatie

voedingsadviezen na gastric bypass

voedingsadviezen na gastric bypass voedingsadviezen na gastric bypass 1 2 VOEDINGSADVIEZEN NA GASTRIC BYPASS Inleiding Na de gastric bypass operatie ontstaat er een kleine maag. De hoeveelheid voedsel die men daarna per maaltijd kan innemen

Nadere informatie

Gezonde dranken en tussendoortjes in de buitenschoolse opvang

Gezonde dranken en tussendoortjes in de buitenschoolse opvang Gezonde dranken en tussendoortjes in de buitenschoolse opvang VIGeZ, Dr. Annelies Vandenberghe 02/04/2015 Inspiratiedag Kinderopvang VVSG 1 VIGeZ vzw, 2015, Gezonde dranken en tussendoortjes in de buitenschoolse

Nadere informatie

SLIM een revolutionaire visie

SLIM een revolutionaire visie SLIM een revolutionaire visie Heeft u er wel eens aan gedacht dat uw gewichtstoename niets met te veel eten of te weinig beweging te maken hoeft te hebben? Dat klinkt misschien vreemd, maar recent wetenschappelijk

Nadere informatie

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over.

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Pre-diabetes Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Wat is pre-diabetes Pre-diabetes is het stadium vóór diabetes (suikerziekte). Het

Nadere informatie

Nance AFVALLEN IN BALANS. Food & Balance. In kleine stappen naar een groot(s) resultaat. Nance Food and Balance 2015 - www.afvallenhelmond.

Nance AFVALLEN IN BALANS. Food & Balance. In kleine stappen naar een groot(s) resultaat. Nance Food and Balance 2015 - www.afvallenhelmond. Nance Food & Balance AFVALLEN IN BALANS In kleine stappen naar een groot(s) resultaat Photo credit: foodswings / Foter / CC BY-ND 1 Voorwoord Voor u ligt het stappenplan dat ik met u ga doorwerken. Het

Nadere informatie

Hoe. het? Bij onze geboorte krijgen we zintuigen

Hoe. het? Bij onze geboorte krijgen we zintuigen Hoe het? We kunnen eten wat we willen, maar proeven we ook echt? Hoe smaakt bijvoorbeeld een appel? En wat doet dit sappige fruit met ons? Door bewust te eten ontdekken we een rijkdom aan smaken en genieten

Nadere informatie

Voedingsrichtlijnen zwangerschap

Voedingsrichtlijnen zwangerschap Voedingsrichtlijnen zwangerschap Hoera! Je bent zwanger. Een nieuwe tijd breekt aan. Wat gaat deze zwangerschap brengen? Hoe zorg je dat je baby goed groeit? Hoe blijf je zelf fit tijdens je zwangerschap?

Nadere informatie

STEENSOEP OMA VERTELT EEN VERHAAL

STEENSOEP OMA VERTELT EEN VERHAAL Hotel Hallo - Thema 6 Hallo opdrachten STEENSOEP 1. Knip de strip. Strip Knip de strip los langs de stippellijntjes. Leg de stukken omgekeerd en door elkaar heen op tafel. Draai de stukken weer om en leg

Nadere informatie

1. Luister naar het gesprek. 2. Lees de zinnen. 3. Welke informatie hoort u? Kruis aan: JA of NEE.

1. Luister naar het gesprek. 2. Lees de zinnen. 3. Welke informatie hoort u? Kruis aan: JA of NEE. Werkblad 6.1 Opdracht 3, module 5, les 6 1. Luister naar het gesprek. 2. Lees de zinnen. 3. Welke informatie hoort u? Kruis aan: JA of NEE. 1. Mevrouw Celik maakt een afspraak met de decaan. 2. De afspraak

Nadere informatie

SLIM DOE JE ZO! VET VERLIEZEN Door: Eiwitrijkerecepten.nl

SLIM DOE JE ZO! VET VERLIEZEN Door: Eiwitrijkerecepten.nl SLIM VET VERLIEZEN DOE JE ZO! 1.0 Door: Eiwitrijkerecepten.nl Inleiding De meeste mensen die willen afvallen houden het meestal niet lang vol. Gewicht verliezen gaat gemakkelijker als je gemotiveerd bent

Nadere informatie

Anti-pestprotocol. We werken samen aan een goede sfeer op school. Catharinaschool Wellerlooi

Anti-pestprotocol. We werken samen aan een goede sfeer op school. Catharinaschool Wellerlooi Anti-pestprotocol We werken samen aan een goede sfeer op school Catharinaschool Wellerlooi Inleiding De Catharinaschool wil haar kinderen een veilig pedagogisch klimaat bieden. Wij streven ernaar dat de

Nadere informatie

FOSFAATBINDERS GEBRUIK VAN FOSFAATBINDERS BIJ DIALYSE

FOSFAATBINDERS GEBRUIK VAN FOSFAATBINDERS BIJ DIALYSE FOSFAATBINDERS GEBRUIK VAN FOSFAATBINDERS BIJ DIALYSE FRANCISCUS VLIETLAND In deze folder krijgt u uitleg over de juiste inname van fosfaatbinders. De woorden fosfaat en fosfor worden vaak door elkaar

Nadere informatie

P Doe de risicotest P Laat uw bloedsuikerwaarde meten P Lees wat u zelf kunt doen

P Doe de risicotest P Laat uw bloedsuikerwaarde meten P Lees wat u zelf kunt doen Diabetes en uw apotheek Als bij u diabetes is vastgesteld, dan kunt u natuurlijk terecht bij uw apotheek. Het apotheekteam zorgt ervoor dat u: Op tijd het juiste medicijn krijgt. Medicijnen krijgt die

Nadere informatie

Doelstellingen van PAD

Doelstellingen van PAD Beste ouders, We kozen er samen voor om voor onze school een aantal afspraken te maken rond weerbaarheid. Aan de hand van 5 pictogrammen willen we de sociaal-emotionele ontwikkeling van onze leerlingen

Nadere informatie

Voorkomen van ondervoeding bij volwassenen

Voorkomen van ondervoeding bij volwassenen Voorkomen van ondervoeding bij volwassenen Inleiding Ondervoeding door ziekte komt in het ziekenhuis veel voor. Daarom besteedt ook de Ommelander Ziekenhuis Groep hieraan extra aandacht. Ziek zijn is topsport

Nadere informatie

Gastouderbureau Roodkapje. Nieuws uit het mandje van Roodkapje

Gastouderbureau Roodkapje. Nieuws uit het mandje van Roodkapje NIEUWSBRIEF Januari 2008 Gastouderbureau Roodkapje Nieuws uit het mandje van Roodkapje Beste lezers, Allereerst willen wij u natuurlijk een spetterend nieuwjaar wensen!! Iedere maand versturen wij een

Nadere informatie

Diabetes type 2 Het belang van gezonde voeding

Diabetes type 2 Het belang van gezonde voeding Diabetes type 2 Het belang van gezonde voeding Gezond eten is voor iedereen belangrijk, maar voor mensen met diabetes type 2 zijn er extra aandachtspunten. Onze voedingsadviezen helpen je. Wat gebeurt

Nadere informatie

Er zijn verschillende meetmethodes waarmee u kunt vaststellen of u een gezond gewicht hebt:

Er zijn verschillende meetmethodes waarmee u kunt vaststellen of u een gezond gewicht hebt: Een gezond gewicht Een gezond gewicht Hebt u een gezond gewicht? Energiebalans Bewegen Hoe behoudt u een gezond gewicht? Tips voor het behouden van een gezond gewicht Tips voor het bereiken van een gezond

Nadere informatie

Principes Basisvoedingsschema

Principes Basisvoedingsschema Principes Basisvoedingsschema Spelregels gezond eetpatroon (volgens de richtlijnen van het voedingscentrum) 1. Breng variatie aan in je maaltijd. 2. Eet niet te veel, maar beweeg voldoende. 3. Eet veel

Nadere informatie

Te licht. Tips als uw kind niet wil eten. Eet- en beweegkalender

Te licht. Tips als uw kind niet wil eten. Eet- en beweegkalender Te licht Bij kinderen is het lastig om aan te geven wanneer er sprake is van ondergewicht. Uw kind kan heel veel eten en toch ondergewicht hebben. Dit kan komen door een groeispurt, of door veel sporten.

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Voeding in de zwangerschap

Voeding in de zwangerschap Voeding in de zwangerschap Verloskunde Beter voor elkaar 1 2 Gezonde voeding Een gezonde leefstijl is belangrijk, vooral nu u in verwachting bent. Daarbij hoort gezonde voeding. Eten voor twee is niet

Nadere informatie

Altijd al gedacht dat zware botten een verklaring voor overgewicht zijn?

Altijd al gedacht dat zware botten een verklaring voor overgewicht zijn? 1 Altijd al gedacht dat zware botten een verklaring voor overgewicht zijn? De 20 fabels en feiten over afslanken Be-Slank Copyright 2011 Be-Slank.nl Alle rechten voorbehouden. 2 Feiten en Fabels: Frisdrank

Nadere informatie

Voeding bij pancreatitis

Voeding bij pancreatitis UMC St Radboud Voeding bij pancreatitis (alvleesklierontsteking) Patiënteninformatie Deze brochure geeft u algemene informatie over de voeding bij pancreatitis. Heeft u na het lezen van deze brochure nog

Nadere informatie

U leert in deze les "toestemming vragen". Toestemming vragen is vragen of u iets mag doen.

U leert in deze les toestemming vragen. Toestemming vragen is vragen of u iets mag doen. TOESTEMMING VRAGEN les 1 spreken inleiding en doel U leert in deze les "toestemming vragen". Toestemming vragen is vragen of u iets mag doen. Bij toestemming vragen is het belangrijk dat je het op een

Nadere informatie