De Nieuwe Machinerichtlijn 2006/42/EG. Praktijkhandboek

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De Nieuwe Machinerichtlijn 2006/42/EG. Praktijkhandboek"

Transcriptie

1

2 De Nieuwe Machinerichtlijn 2006/42/EG Praktijkhandboek 1 e druk Certification Experts Weesp, Nederlands I

3 ISBN: Nur: CE Publishing, Weesp 1e druk 2009 Behoudens de krachtens de auteurswet van 1912 van toepassing zijn de uitzonderingen mag niets uit de uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerde gegevensbestand of openbaargemaakt, in enige vorm of op enige wijze, het zij elektronisch, mechanisch, doorfotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van repografische afbeeldingen uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16 auteursrecht 1912 dient men de daarvoor verschuldigde vergoeding te voldoen aan CE Publishing (postbus 5047, 1380 GA Weesp.) Voor het overnemen van gedeelte(n) uit de gave in bloemlezingen, readers en andere compilatie werken (artikel 16 auteurswet 19212) kan men zich weder omwenden tot CE Publishing. All rights reserved no part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording or otherwise, without the prior written permission of the publisher. Ondanks alle aan de samenstelling van de teskst beste de zorg, kan de redactie noch de uitgever aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele schade, die zou kunnen voortvloeien uit enige fout, die in deze uitgave zou kunnen voorkomen. II

4 Voorwoord De Machinerichtlijn bevat fundamentele veiligheids- en gezondheidseisen betreffende het ontwerp en de bouw van machines. De Machinerichtlijn is vanaf 1 januari 1993 in werking getreden en per 1 januari 1995 een wettelijke verplichting geworden. Vanaf deze laatst genoemde datum mogen binnen de EER geen machines meer verhandeld of in gebruik worden genomen die niet voorzien zijn van de CE-Markering. Op 29 juni 2006 is de nieuwe Machinerichtlijn 2006/42/EG geïmplementeerd en aansluitend zal deze richtlijn op 29 december 2009 van kracht zijn. Deze richtlijn is in bijlage 1 van dit praktijkhandboek als de meeste recente versie opgenomen. Het is van belang dat fabrikanten dan wel importeurs op de hoogte zijn van de eisen die de richtlijn stelt aan mechanische producten. Dit boek, getiteld de nieuwe Machinerichtlijn 2006/42/EG, is specifiek geschreven voor een praktijktoepassing en geeft een duidelijke en uitgebreide uitwerking van de Machinerichtlijn 2006/42/EG. Dit praktijkhandboek geeft een duidelijk antwoordt op de vragen die direct uit de praktijk zijn voortgekomen en tevens een compleet overzicht van de certificeringsprocedure die eventueel gevolgd kan- en in sommige gevallen- dient te worden. Met heldere teksten, voorbeelden uit de praktijk, overzichtelijke schema's en tekeningen wordt de nieuwe Machinerichtlijn 2006/42/EG in dit boek grondig uit de doeken gedaan. In de bijlage van deze uitgave zijn ondermeer een recente normenlijst en de volledige wettekst van de Machinerichtlijn opgenomen, waardoor dit boek tevens zeer geschikt is als naslagwerk. Weesp 2009 R. Glaser R. Kuiper M.J. Degen J.G. Gumbs (red.) III

5 Inhoudsopgave Voorwoord III 1 CE in het algemeen De geschiedenis van de Europese Unie De regelgeving van de Europese Unie Verordeningen Richtlijnen Beschikkingen Aanbevelingen en adviezen Europese regelgeving voor producten: Nieuwe Aanpak versus Oude Aanpak Oude aanpak Witboek Nieuwe aanpak-richtlijnen Vervangen unanimiteitseis Nieuwe aanpak Normen en harmonisatie Definitie norm Beoordeling op overeenstemming met de CE-richtlijnen Keuringsmodulen Controle en certificering door de fabrikant Controle door een Notified Body Controle op naleving door de overheid Kwaliteitssystemen en CE-markering Synopsis van de Nieuwe Aanpak richtlijnen Apparatuur en beschermingsmiddelen voor gebruik in een potentieel explosieve omgeving 94/9/EEG Bouwproducten 89/106/EEG Elektromagnetische compatibiliteit /108/EG IV

6 1.7.4 Huishoudelijke elektrische koelkasten, diepvriezers en combinaties daarvan - 96/57/EG Laagspanning 2006/95/EG Liften 95/16/EG Machines 2006/42/EG Niet automatische weegwerktuigen 90/384/EEG Persoonlijke beschermingsmiddelen - 89/686/EEG Richtlijn radio-apparatuur en telecommunicatie-eindapparatuur (99/5/EG) Drukapparatuur - 97/23/EG Richtlijn meetinstrumenten 2004/22/EG Nieuwe Aanpak-richtlijnen gewijzigd door de CE markeringsrichtlijn - 93/68/EEG Implementatie van CE richtlijnen in de nationale wetgeving Machinerichtlijn algemeen De richtlijnen (2006/42/EG, 89/392/EEG, 91/386/EEG, 93/44/EEG, 93/68/EEG en 98/37/EG) Definities Machine Verwisselbare uitrustingsstukken Veiligheidscomponenten Hijs- en hefgereedschappen Kettingen, kabels en banden Verwijderbare mechanische overbrengingsinrichting Niet voltooide machine Uitzonderingen Machines met een verhoogd risico Relatie met andere richtlijnen V

7 2.6 Normen Type A-normen Type B-normen Type C-normen Verantwoordelijkheden Fabrikant van complete machines Fabrikant van een niet voltooide machine binnen de EER Gemachtigde van de fabrikant binnen de EER Importeur van machines van buiten de EER CE-Markering bij het assembleren Private label Het installeren van machines Verhuur van machines De afzet van machines met CE-Markering buiten de EER Procedure CE-Markering volgens de machinerichtlijn 2006/42/EG Inleiding Risicobeoordeling Inleiding Ontwerpstadium Definities Stappenplan Essentiële eisen Normenonderzoek Normen voor geluidsmetingen Normen voor trillingen Technisch Dossier VI

8 3.5.1 Relevante technische documenten voor niet voltooide machines Gebruikersaanwijzing Inleiding De taal van de gebruikershandleiding Inhoud gebruikershandleiding Werkwijze en hulpmiddelen Veiligheidsaspecten Montagehandleiding Procedures voor de overeenstemmingsbeoordeling EG-typeonderzoek Volledige kwaliteitsborging EG-verklaring van overeenstemming Inhoud van een EG-verklaring van overeenstemming De EG-verklaring van overeenstemming moet de volgende gegevens bevatten: Inbouwverklaring Markering op machine CE-logo Praktijkvoorbeelden Machinerichtlijn Inleiding De meest gestelde vragen over de Machinerichtlijn Praktijkvoorbeelden risicoanalyse Risicoanalyse volgens de RIMA-methode Praktijkvoorbeeld risicoanalyse van een vleessnijmachine Wettelijke en contractuele aansprakelijkheid Inleiding VII

9 5.2 Wat is aansprakelijkheid? Wettelijke aansprakelijkheid voor producten Basiselementen van aansprakelijkheid Gebrek Product Bewijs Verweermiddelen Andere aansprakelijkheidsregelingen Product recall Contractuele aansprakelijkheid voor producten Definitie Beperken of uitsluiten van aansprakelijkheid Contracten en algemene voorwaarden Relatie CE-markering - (product)aansprakelijkheid CE-markering - (product)aansprakelijkheid Geen volledige uitsluiting van aansprakelijkheid Het voordeel van CE-markering met betrekking tot aansprakelijkheid Contractueel zaken vastleggen Verzekering Strafrechtelijke aansprakelijkheid Preventieve maatregelen: stappenplan Aanpak bij schades en claims Checklist voor de eindproducent Aanvulling checklist voor de producent van grondstoffen, halffabrikaten en onderdelen van producten VIII

10 2 Machinerichtlijn algemeen 2.1 De richtlijnen (2006/42/EG, 89/392/EEG, 91/386/EEG, 93/44/EEG, 93/68/EEG en 98/37/EG) De Machinerichtlijn bevat fundamentele veiligheids- en gezondheidseisen betreffende het ontwerp en de bouw van machines. De Machinerichtlijn is vanaf 1 januari 1993 in werking getreden en per 1 januari 1995 een wettelijke verplichting geworden. Vanaf deze laatst genoemde datum mogen binnen de EER geen machines meer verhandeld of in gebruik worden genomen die niet voorzien zijn van de CE-Markering. In 17 mei 2006 is de Machinerichtlijn voor de vierde keer gewijzigd. Door deze wijziging vallen onder de nieuwe Machinerichtlijn 2006/42/EG machines; verwisselbare uitrustingsstukken; veiligheidscomponenten; hijs- en hefgereedschappen; kettingen, kabels en banden; verwijderbare mechanische overbrengingssystemen; niet voltooide machines. Op 29 juni 2006 is de nieuwe Machinerichtlijn 2006/42/EG geïmplementeerd en aansluitend zal deze richtlijn op 29 december 2009 van kracht zijn. Deze richtlijn is in bijlage 1 van dit praktijkhandboek als de meeste recente versie opgenomen. 2.2 Definities De definities worden behandeld in artikel 2, van de machinerichtlijn. De tekst van dit artikel luidt als volgt: Machine Een samenstel, voorzien van of bestemd om te worden voorzien van een aandrijfsysteem, maar niet op basis van rechtstreeks gebruikte menselijke of dierlijke spierkracht, van onderling verbonden onderdelen of componenten waarvan er ten minste één kan bewegen, en die samengevoegd worden voor een bepaalde toepassing; Een samenstel als bedoeld onder *1 waaraan slechts de componenten voor de montage op de plaats van gebruik of voor de aansluiting op kracht of aandrijfbronnen ontbreken; Een samenstel als bedoeld onder *1 dat gereed is voor montage en dat alleen in deze staat kan functioneren na montage op een vervoermiddel of montage in een gebouw of bouwwerk; Samenstellen van machines als bedoeld onder *1, *2 en *3 en/of niet voltooide machines die, teneinde tot hetzelfde resultaat te komen, zodanig zijn opgesteld en worden bestuurd dat zij als één geheel functioneren; 25

11 Een samenstel van onderling verbonden onderdelen of componenten waarvan er ten minste één kan bewegen, en die in hun samenhang bestemd zijn voor het heffen van lasten en die uitsluitend rechtstreeks aangedreven worden door menselijke spierkracht; Verwisselbare uitrustingsstukken Een inrichting die na inbedrijfstelling van een machine of trekker door de bediener zelf hieraan wordt gekoppeld om deze een andere of bijkomende functie te geven, voor zover dit uitrustingsstuk geen gereedschap is. Het verwisselbare uitrustingsstuk dient gecertificeerd te worden als ware het een machine In technische zin is een verwisselbaar uitrustingsstuk ook een machine, zij het dat de aandrijving door een externe krachtbron geschiedt. Voorwaarde is wel dat het uitrustingsstuk daadwerkelijk verwisselbaar is. Anders gezegd, de installatie-handelingen van de gebruiker dienen minimaal en niet-gecompliceerd te zijn, zodat aan gebruiker geen wettelijke verplichtingen kunnen worden opgelegd. Een belangrijk criterium voor een verwisselbaar uitrustingsstuk kan aldus worden vervat in termen van compatibiliteit: het uitrustingsstuk dient zondermeer geschikt te zijn voor het aankoppelen aan een basismachine. Veiligheidscomponenten Veiligheidscomponent is een component: Die een veiligheidsfunctie vervult; Die afzonderlijk in de handel wordt gebracht; Waarvan het niet en/of verkeerd functioneren de veiligheid van personen in gevaar brengt; Die niet nodig is voor de werking van de machine of die door gewone componenten kan worden vervangen om de machine te doen werken. Indicatieve lijst van de veiligheidscomponenten. Afschermingen voor verwijderbare mechanische overbrengingssystemen; Beveiligingsinrichtingen voor de detectie van personen; Aangedreven beweegbare afschermingen met vergrendeling voor de machines, met inbegrip van buigmachines, voor koude metaalbewerking, waarbij het materiaal met de hand wordt toegevoerd en/of afgevoerd en de beweegbare werktuigen een slaglengte kunnen hebben van meer dan 6 mm en een snelheid van meer dan 30 mm/s, machines voor het spuitgieten en persen van kunststoffen met handmatige toevoer of afvoer van het materiaal en machines voor het spuitgieten en persen van rubber met handmatige toevoer of afvoer van het materiaal; Logische eenheden ter verzekering van veiligheidsfuncties; 26

12 Kleppen met extra voorzieningen voor storingsdetectie voor de beheersing van gevaarlijke bewegingen of machines; Systemen voor de afvoer van emissies van machines; Afschermingen en beveiligingsinrichtingen ter bescherming van personen blootgesteld aan bewegende delen die zijn betrokken bij het werk met de machine; Bewakingsvoorzieningen voor belastingsbegrenzing en beheersing van de bewegingen bij hijs- en hefmachines; Veiligheidsmiddelen om personen op hun zitplaatsen te houden; Noodstopvoorzieningen; Ontladingssystemen om accumulatie van potentieel gevaarlijke elektrostatische lading te voorkomen; Energie beperkingvoorzieningen en voorzieningen voor drukontlasting als bij risico s van ontploffing, risico tengevolge van krachtoverbrengingen en beheersing van bewegingen; Systemen en voorzieningen om geluidsemissies en trillingen te beperken; Kantel beveiligingsinrichtingen (ROPS); Constructies ter bescherming tegen vallende voorwerpen (FOPS); Met twee handen te bedienen bedieningsorganen; In de volgende lijst opgenomen componenten voor machines voor het heffen en/of laten dalen van personen tussen verschillende stopplaatsen; Grendelinrichtingen van schachtdeuren; vanginrichtingen die de vrije val van de drager of ongecontroleerde opwaartse bewegingen moeten verhinderen; snelheidsbegrenzers; energieopnemende buffers met: o Hetzij niet-lineaire karakteristiek; o Hetzij terugslagdemping; o Energieafvoerende buffers; o Veiligheidsinrichtingen op vijzels van de hydraulische circuits wanneer deze als vanginrichtingen worden gebruikt; o Elektrische veiligheidsinrichtingen in de vorm van veiligheidsschakelaars met elektronische componenten. Veiligheidscomponenten zijn essentieel voor de veilige werking van een machine. Ze worden toegepast door een fabrikant van in principe een onveilige machine teneinde de machine te laten voldoen aan de eisen van de richtlijn en het veiligheidsniveau van de machine te verhogen. Een veiligheidscomponent moet worden voorzien van de CE-Markering 27

13 Hijs- en hefgereedschappen Een hijs- en of hefgereedschap is een niet vast met de hijs- of hefmachine verbonden onderdeel of uitrustingsstuk voor het hijsen of heffen van een last, dat tussen de machine en de last, of op de last zelf, wordt aangebracht dan wel bestemd is om een integrerend deel van de last uit te maken, en dat afzonderlijk in de handel wordt gebracht. Stroppen en hun onderdelen worden eveneens als hijs- of hefgereedschappen beschouwd. Hijs- en hefgereedschappen moeten worden voorzien van de CE-Markering Kettingen, kabels en banden Kettingen, kabels en banden die zijn ontworpen en geproduceerd voor hijs- en hefdoeleinden als onderdeel van hijs- of hefmachines of van hijs- of hefgereedschap. Kettingen, kabels en banden moeten worden voorzien van de CE-Markering 28

14 Verwijderbare mechanische overbrengingsinrichting Een verwijderbare mechanische overbrengingsinrichting is een verwijderbaar onderdeel dat is bestemd voor krachtoverbrenging van een aandrijfmachine of trekker naar de eerste vaste aslager van de aangedreven machine. Wanneer de inrichting met de afscherming in de handel wordt gebracht, moet het als één product worden beschouwd. Verwijderbare mechanische overbrengingsinrichting moet worden voorzien van de CE- Markering Niet voltooide machine Een niet voltooide machine is een samenstel dat bijna een machine vormt maar dat niet zelfstandig een bepaalde toepassing kan realiseren. Een aandrijfsysteem is een niet voltooide machine. Een niet voltooide machine is slechts bedoeld om te worden ingebouwd in of te worden samengebouwd met een of meer andere machines of andere niet voltooide machine(s) of uitrusting, tot een machine waarop deze richtlijn van toepassing is. 2.3 Uitzonderingen Op de werkingssfeer van de machinerichtlijn zijn uitzonderingen gemaakt. Het zijn wel machines in de zin van de richtlijn, echter deze machines vallen niet onder het bereik van de richtlijn. Deze richtlijn is niet van toepassing op: veiligheidscomponenten die bestemd zijn om identieke componenten te vervangen en die geleverd zijn door de fabrikant van de oorspronkelijke machine; specifiek voor kermissen en/of amusementsparken bestemd materieel; machines die speciaal zijn ontworpen of in bedrijf zijn gesteld voor nucleaire doeleinden en waarvan een defect uitstoot van radioactiviteit tot gevolg kan hebben; wapens, met inbegrip van vuurwapens; de navolgende vervoermiddelen: landbouw- en bosbouwtrekkers voor de risico s die vallen onder Richtlijn 2003/37/EG (Betreffende de typegoedkeuring van landbouw- of bosbouwtrekkers en aanhangwagens, verwisselbare getrokken machines, systemen, onderdelen en technische eenheden daarvan en tot intrekking van Richtlijn 74/150/EEG van de Raad), met uitzondering van machines die op deze voertuigen zijn aangebracht; motorvoertuigen en hun aanhangwagens die vallen onder Richtlijn 70/156/EEG van de Raad van 6 februari 1970 inzake de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten betreffende de goedkeuring van motorvoertuigen en aanhangwagens daarvan, met uitzondering van machines die op deze voertuigen zijn aangebracht; voertuigen die vallen onder Richtlijn 2002/24/EG inmiddels gewijzigd door Richtlijn 2003/77/EG, betreffende de goedkeuring van twee- of driewielige motorvoertuigen; motorvoertuigen die uitsluitend bestemd zijn voor wedstrijden; vervoermiddelen voor het vervoer door de lucht, over het water en over spoornetten met uitzondering van daarop aangebrachte machines; 29

15 zeeschepen en mobiele offshore-eenheden, alsmede machines die aan boord van dergelijke schepen en/of eenheden zijn geïnstalleerd; machines die specifiek voor militaire of politiële doeleinden zijn ontworpen en geproduceerd; machines die specifiek zijn ontworpen en gebouwd voor onderzoeks-doeleinden voor tijdelijk gebruik in laboratoria; mijnliften; machines voor het verplaatsen van kunstenaars tijdens een optreden; elektrische en elektronische apparatuur binnen volgende gebieden, voor zover deze vallen onder Richtlijn 73/23/EEG van de Raad van 19 februari 1973 betreffende de onderlinge aanpassing van de wettelijke voorschriften der lidstaten inzake elektrisch materiaal bestemd voor gebruik binnen bepaalde spanningsgrenzen: - huishoudelijke apparaten die voor privégebruik zijn bestemd: audio- en videoapparatuur; apparatuur die wordt gebruikt in de informatietechnologie; gewone kantoormachines; schakelmaterieel en besturingsapparatuur voor laagspanning; elektromotoren; de volgende hoogspanningsinstallaties: schakelmaterieel en besturingsapparatuur; transformators. 30

16 Orderformulier e-boeken & e-diensten Vul onderstaande formulier in en verstuur deze per of fax. Bedrijfsnaam:... Voornaam:... Achternaam:...M/V ... Factuuradres:... Postcode:... Plaats:... BTW -number:... Telefoon:... Na ontvangst van het ondertekende orderformulier, wordt een digitale factuur verzonden samen met een login en paswoord voor onze downloadportal. Na betaling van de factuur is ontvangen, zullen de producten beschikbaar zijn om te downloaden. Verstuur het complete orderformulier; - per - per fax: +31(0) per mail: Certification Experts Postbus GA Weesp Nederland 1

17 e-boekenlijst Titel prijs* qty De nieuwe Laagspanningsrichtlijn 2006/95/EG, 47,- R. Glaser, R. Kuiper, M.J. Degen ISBN: , beschikbaar De nieuwe EMC- Richtlijn 2004/108/EC, 47,- R. Glaser, R. Kuiper, M.J. Degen ISBN: , beschikbaar De nieuwe Machine Richtlijn 2006/42/EC, 47,- R. Glaser, R. Kuiper, M.J. Degen ISBN: , beschikbaar Naam:... Handtekening:... Datum:... 2

Denieuwe Machinerichtlijn 2006/42/EG. Praktijkhandboek

Denieuwe Machinerichtlijn 2006/42/EG. Praktijkhandboek Denieuwe Machinerichtlijn 2006/42/EG Praktijkhandboek DE NIEUWE MACHINERICHTLIJN 2006/42/EG Praktijkhandboek 1 e druk CE Publishing Weesp, Nederland I Redactie, vormgeving en opmaak: JG Gumbs. ISBN: 978-90-76245-15-7

Nadere informatie

Denieuwe Laagspanningsrichtlijn 2006/95/EG. Praktijkhandboek

Denieuwe Laagspanningsrichtlijn 2006/95/EG. Praktijkhandboek Denieuwe Laagspanningsrichtlijn 2006/95/EG Praktijkhandboek DE NIEUWE LAAGSPANNINGSRICHTLIJN 2006/95/EG Praktijkhandboek 1 e druk CE Publishing Weesp, Nederland I Redactie, vormgeving en opmaak: JG Gumbs.

Nadere informatie

De opbouw van de Machinerichtlijn

De opbouw van de Machinerichtlijn De pbuw van de Machinerichtlijn Vrafgaand aan de fficiële tekst van de richtlijn zijn de verwegingen van de Raad van de Eurpese Gemeenschappen pgenmen. Deze verwegingen geven aan welke uitgangspunten hebben

Nadere informatie

februari 2010 Machinerichtlijn

februari 2010 Machinerichtlijn februari 2010 Machinerichtlijn Machinerichtlijn 2 Federale Overheidsdienst Economie, K.M.O., Middenstand en Energie Vooruitgangstraat 50 B - 1210 BRUSSEL Ondernemingsnr.: 0314.595.348 http://economie.fgov.be

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie juridische zaken en interne markt

EUROPEES PARLEMENT. Commissie juridische zaken en interne markt EUROPEES PARLEMENT 1999 2004 Commissie juridische zaken en interne markt 16 januari 2002 PE 301.518/1-3 COMPROMISAMENDEMENTEN 1-3 Ontwerpverslag (PE 301.518) Rainer Wieland over het voorstel voor een richtlijn

Nadere informatie

De conformiteitsprocedures in de machinerichtlijn 2006/42/EG

De conformiteitsprocedures in de machinerichtlijn 2006/42/EG Agentschap ondernemen Dag van de CE markering 8 juni 2016 De conformiteitsprocedures in de machinerichtlijn 2006/42/EG Koen Chielens E-mail Structuur van de richtlijn 2006/42/EG

Nadere informatie

Besluit van 30 juni 1992 houdende regelen betreffende de veiligheid van machines

Besluit van 30 juni 1992 houdende regelen betreffende de veiligheid van machines (Tekst geldend op: 11-03-2015) Besluit van 30 juni 1992 houdende regelen betreffende de veiligheid van machines Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz.

Nadere informatie

De PROFIBUS, PROFINET & IO-Link dag. Edegem, 8 juni 2010. PROFIBUS Belgium VZW PROFIBUS, PROFINET & IO-Link

De PROFIBUS, PROFINET & IO-Link dag. Edegem, 8 juni 2010. PROFIBUS Belgium VZW PROFIBUS, PROFINET & IO-Link De PROFIBUS, PROFINET & IO-Link dag Edegem, 8 juni 2010 PROFIBUS Belgium VZW PROFIBUS, PROFINET & IO-Link 2010 Nieuwe Machinerichtlijn 2006/42/EC Jo Boullart Adviseur machineveiligheid Agoria jo.boullart@agoria.be

Nadere informatie

Denieuwe EMC-Richtlijn 2004/108/EG. Praktijkhandboek

Denieuwe EMC-Richtlijn 2004/108/EG. Praktijkhandboek Denieuwe EMC-Richtlijn 2004/108/EG Praktijkhandboek DE NIEUWE EMC-RICHTLIJN 2004/108/EG Praktijkhandboek 1 e druk CE Publishing Weesp, Nederland I Redactie, vormgeving en opmaak: JG Gumbs. ISBN: 978-90-76245-14-0

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2008 236 Besluit van 16 juni 2008 tot wijziging van het Warenwetbesluit machines en het Warenwetbesluit liften in verband met de implementatie van

Nadere informatie

De CE-markering voor de FABRIKANT ( dus niet voor de gebruiker) houdt in :

De CE-markering voor de FABRIKANT ( dus niet voor de gebruiker) houdt in : Betreft: Machinerichtlijn (verkorte uiteenzetting) 1. Europese wetgeving De Machinerichtlijn is van kracht geworden op 1-1-1995. Een Europese richtlijn is bindend voor de lidstaten en gaat boven de wetten

Nadere informatie

CE markeren van machinerie

CE markeren van machinerie CE markeren van machinerie 1 2 Rinus Simonis CE markeren van machinerie 2012, Rinus Simonis Uitgegeven in eigen beheer (info@simonisweb.nl) Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden

Nadere informatie

INTERNE INKOOP- EN CONTROLE CHECKLIST MET TOELICHTING

INTERNE INKOOP- EN CONTROLE CHECKLIST MET TOELICHTING Firma naam: Machine: Machinenummer: Naam controleur: Toelichting Leverancier: Datum: Voor de duidelijkheid hebben we twee soorten interne inkoop-en controle checklist gepubliceerd. Eén met een uitgebreide

Nadere informatie

Richtlijn 2006/42/EG van het Europees Parlement en de Raad van 17 mei 2006 betreffende machines en tot wijziging van Richtlijn 95/16/EG (herschikking)

Richtlijn 2006/42/EG van het Europees Parlement en de Raad van 17 mei 2006 betreffende machines en tot wijziging van Richtlijn 95/16/EG (herschikking) Richtlijn 2006/42/EG van het Europees Parlement en de Raad van 17 mei 2006 betreffende machines en tot wijziging van Richtlijn 95/16/EG (herschikking) HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE

Nadere informatie

Publicatieblad van de Europese Unie

Publicatieblad van de Europese Unie L 157/24 RICHTLIJN 2006/42/EG VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 17 mei 2006 betreffende machines en tot wijziging van Richtlijn 95/16/EG (herschikking) (Voor de EER relevante tekst) HET EUROPEES

Nadere informatie

Inleiding Administratieve Organisatie. Opgavenboek

Inleiding Administratieve Organisatie. Opgavenboek Inleiding Administratieve Organisatie Opgavenboek Inleiding Administratieve Organisatie Opgavenboek drs. J.P.M. van der Hoeven Vierde druk Stenfert Kroese, Groningen/Houten Wolters-Noordhoff bv voert

Nadere informatie

opgaven- en werkboek GECONSOLIDEERDE JAARREKENING Henk Fuchs 1e druk

opgaven- en werkboek GECONSOLIDEERDE JAARREKENING Henk Fuchs 1e druk opgaven- en werkboek Henk Fuchs GECONSOLIDEERDE JAARREKENING 1e druk Geconsolideerde jaarrekening Opgaven- en werkboek Geconsolideerde jaarrekening Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Eerste druk Noordhoff

Nadere informatie

Belastingwetgeving 2015

Belastingwetgeving 2015 Belastingwetgeving 2015 Opgaven Niveau 5 MBA Peter Dekker RA Ludie van Slobbe RA Uitgeverij Educatief Belastingwetgeving Opgaven Niveau 5 MBA Peter Dekker RA Ludie van Slobbe RA Eerste druk Uitgeverij

Nadere informatie

De basis van het Boekhouden

De basis van het Boekhouden De basis van het Boekhouden Werkboek Niveau 3 BKB/elementair boekhouden Hans Dijkink de basis van het boekhouden Niveau 3 BKB/elementair boekhouden Werkboek Hans Dijkink Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten

Nadere informatie

Basiskennis Calculatie

Basiskennis Calculatie Basiskennis Calculatie Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren UITWERKINGEN Derde druk Basiskennis Calculatie Uitwerkingen Basiskennis Calculatie Uitwerkingen Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren Derde druk Noordhoff

Nadere informatie

Jaarrekening. Henk Fuchs OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk

Jaarrekening. Henk Fuchs OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk Jaarrekening Henk Fuchs OPGAVEN- EN WERKBOEK Tweede druk Jaarrekening Opgaven- en werkboek Jaarrekening Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Tweede druk Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Opmaak binnenwerk:

Nadere informatie

STEPP-Contactdag 'Hef en Hijs, 19-5-2015. Voorstellen

STEPP-Contactdag 'Hef en Hijs, 19-5-2015. Voorstellen STEPP-Contactdag 'Hef en Hijs, 19-5-2015 Eeuwe Vos Voorstellen Dutch Theatre Systems & Services DTS² Gevestigd te Groningen Nederland Sinds 1985 werkzaam o.h.g.v. theatertechniek (Roden Staal) Waar zijn

Nadere informatie

RESULTAATGERELATEERDE

RESULTAATGERELATEERDE erde OVER NO CURE NO PAY RESULTAATGERELATEERDE BELONING Resultaatgerelateerde beloning Over no cure no pay OVER NO CURE NO PAY RESULT AATGERELATEERDE BELONING RESULTAATGERELATEERDE BELONING 02 Resultaatgerelateerde

Nadere informatie

WIJZIGINGSBLAD A2. Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 1.0. Publicatiedatum : 1 april 2012

WIJZIGINGSBLAD A2. Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 1.0. Publicatiedatum : 1 april 2012 WIJZIGINGSBLAD A2 Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 Publicatiedatum : 1 april 2012 Ingangsdatum : 1 april 2012 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING VOORWOORD A2:2012/BMI 2002 Pagina 2/5 Dit wijzigingsblad

Nadere informatie

Periodeafsluiting. Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk

Periodeafsluiting. Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk Periodeafsluiting Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren OPGAVEN- EN WERKBOEK Tweede druk Periodeafsluiting Opgaven- en werkboek Periodeafsluiting Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren Tweede

Nadere informatie

INSPECTIE GASDETECTIEBEVEILIGING Specifieke normen en verwijzingen

INSPECTIE GASDETECTIEBEVEILIGING Specifieke normen en verwijzingen INSPECTIE GASDETECTIEBEVEILIGING Specifieke normen en verwijzingen Publicatiedatum : 1 februari 2016 Ingangsdatum : 1 februari 2016 VOORWOORD Inspectie gasdetectiebeveiliging Pagina 2/6 De Vereniging van

Nadere informatie

Beknopte informatie over de Machinerichtlijn

Beknopte informatie over de Machinerichtlijn Beknopte informatie over de Machinerichtlijn 1. Inleiding Machinerichtlijn (98/37/EG)...2 2. De praktijk van de machinerichtlijn...2 3. Machines...4 4. Richtlijnen en normen...6 5. De Machinerichtlijn

Nadere informatie

Boekhouden geboekstaafd

Boekhouden geboekstaafd Boekhouden geboekstaafd Drs. H. Fuchs S.J.M. van Vlimmeren OPGAVEN Zevende druk Boekhouden geboekstaafd 2 Opgaven Boekhouden geboekstaafd 2 Opgaven Drs. H. Fuchs S. J. M. van Vlimmeren Zevende druk Noordhoff

Nadere informatie

CE-MARKERING VOOR MACHINES

CE-MARKERING VOOR MACHINES CE-MARKERING VOOR MACHINES Aangepast aan de herschikte Machinerichtlijn versie 2006/42/EG van 17 mei 2006, gepubliceerd in het Publicatieblad van de EU nr. L 157 van 9 juni 2006. Rectificatie gepubliceerd

Nadere informatie

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort UITWERKINGEN. Tweede druk

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort UITWERKINGEN. Tweede druk Fiscale Jaarrekening Henk Fuchs Yvonne van de Voort UITWERKINGEN Tweede druk Fiscale jaarrekening Uitwerkingen opgaven Fiscale jaarrekening Uitwerkingen opgaven Henk Fuchs Yvonne van de Voort Tweede

Nadere informatie

Basisstudie in het boekhouden

Basisstudie in het boekhouden OPGAVEN Basisstudie in het boekhouden M.H.A.F. van Summeren, P. Kuppen, E. Rijswijk Zevende druk Basisstudie in het boekhouden Opgavenboek Opgavenboek Basisstudie in het boekhouden M.H.A.F. van Summeren

Nadere informatie

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRAND- VEILIGHEID Specifieke normen en verwijzingen

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRAND- VEILIGHEID Specifieke normen en verwijzingen INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRAND- VEILIGHEID Specifieke normen en verwijzingen Publicatiedatum : 1 augustus 2014 Ingangsdatum : 1 augustus 2014 VOORWOORD Pagina 2/5 De Vereniging van Inspectie-instellingen

Nadere informatie

12 merken, 13 ongelukken

12 merken, 13 ongelukken 12 merken, 13 ongelukken Karel Jan Alsem & Robbert Klein Koerkamp Eerste druk Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Ontwerp omslag: G2K Designers, Groningen/Amsterdam Aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 1995 111 Besluit van 21 februari 1995 tot wijziging van het Mijnreglement 1964 en het Mijnreglement continentaal plat (machines) Wij Beatrix, bij

Nadere informatie

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID Goed- en afkeurcriteria bouwkundige brandveiligheid

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID Goed- en afkeurcriteria bouwkundige brandveiligheid INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID bouwkundige brandveiligheid Versie : 1.0 Publicatiedatum : 1 augustus 2014 Ingangsdatum : 1 augustus 2014 VOORWOORD Pagina 2/6 De Vereniging van Inspectie-instellingen

Nadere informatie

Privaatrechtelijke Bouwregelgeving Editie 2013

Privaatrechtelijke Bouwregelgeving Editie 2013 Privaatrechtelijke Bouwregelgeving Editie 2013 Privaatrechtelijke Bouwregelgeving Editie 2013 samengesteld door: prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis ISBN 978-90-78066-82-8 NUR 822 2013, Stichting Instituut

Nadere informatie

CE-Markering Machines. Martijn Drost Manager Consultancy & Trainingen Pilz Nederland

CE-Markering Machines. Martijn Drost Manager Consultancy & Trainingen Pilz Nederland Machines Martijn Drost Manager Consultancy & Trainingen Pilz Nederland Met dank aan Eagle Simrax, Kerkrade Voor het gebruik van de beelden Herkenbaar? Waar moet u starten? Starten Het Begin De Applicatie

Nadere informatie

Bedrijfsadministratie

Bedrijfsadministratie Bedrijfsadministratie Opgaven Niveau 5 MBA Peter Kuppen Frans van Luit Bedrijfsadministratie MBA Niveau 5 Opgaven Opgaven Bedrijfsadminstratie MBA Niveau 5 P. Kuppen F. van Luit Eerste druk Noordhoff

Nadere informatie

WIJZIGINGSBLAD A2. BORG 2005 versie 2 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 2.2. Publicatiedatum : 31 maart 2010. Ingangsdatum : 1 april 2010

WIJZIGINGSBLAD A2. BORG 2005 versie 2 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 2.2. Publicatiedatum : 31 maart 2010. Ingangsdatum : 1 april 2010 WIJZIGINGSBLAD A2 Nationale Beoordelingsrichtlijn BORG 2005 versie 2 Procescertificaat voor het ontwerp, de installatie en het onderhoud van inbraakbeveiliging BORG 2005 versie 2 / A2 Publicatiedatum :

Nadere informatie

Boekhouden geboekstaafd

Boekhouden geboekstaafd Boekhouden geboekstaafd Drs. H. Fuchs S.J.M. van Vlimmeren OPGAVEN Achtste druk Boekhouden geboekstaafd 2 Opgaven Boekhouden geboekstaafd 2 Opgaven Drs. H. Fuchs S. J. M. van Vlimmeren Achtste druk Noordhoff

Nadere informatie

PRAKTISCHE KIJK OP DE MACHINERICHTLIJN. ir. Ph. Durand FOD WASO philippe.durand@werk.belgie.be

PRAKTISCHE KIJK OP DE MACHINERICHTLIJN. ir. Ph. Durand FOD WASO philippe.durand@werk.belgie.be PRAKTISCHE KIJK OP DE MACHINERICHTLIJN. ir. Ph. Durand FOD WASO philippe.durand@werk.belgie.be Inhoud. (1) - Kort overzicht van de wetgeving. - Wat is een machine? - Wat betekent overeenstemming of conformiteit?

Nadere informatie

GECONSOLIDEERDE JAARREKENING

GECONSOLIDEERDE JAARREKENING uitwerkingen Henk Fuchs GECONSOLIDEERDE JAARREKENING 1e druk Geconsolideerde jaarrekening Uitwerkingen opgaven Geconsolideerde jaarrekening Uitwerkingen opgaven Henk Fuchs Eerste druk Noordhoff Uitgevers

Nadere informatie

Blommaert. Bedrijfseconomische Analyses OPGAVEN. Blommaert & Bedrijfseconomie vanuit managementperspectief. Zevende druk

Blommaert. Bedrijfseconomische Analyses OPGAVEN. Blommaert & Bedrijfseconomie vanuit managementperspectief. Zevende druk Blommaert Blommaert & Bedrijfseconomische Analyses Bedrijfseconomie vanuit managementperspectief OPGAVEN Zevende druk Bedrijfseconomische Analyses Opgaven en uitwerkingen Bedrijfseconomische Analyses

Nadere informatie

Juridische handreiking relatie BIM-protocol en de DNR 2011 (voor adviseurs en opdrachtgevers) prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis

Juridische handreiking relatie BIM-protocol en de DNR 2011 (voor adviseurs en opdrachtgevers) prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis Juridische handreiking relatie BIM-protocol en de DNR 2011 (voor adviseurs en opdrachtgevers) prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis s-gravenhage, 2015 Omslagfoto Het voorbereiden van renovatiewerkzaamheden

Nadere informatie

Elementaire praktijk van de Kostencalculatie Werkboek

Elementaire praktijk van de Kostencalculatie Werkboek Elementaire praktijk van de Kostencalculatie Werkboek Niveau 4 P Mariëlle de Kock elementaire praktijk van de kostencalculatie Niveau 4 (P) Werkboek Mariëlle de Kock Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten

Nadere informatie

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID Vakbekwaamheid en ervaring

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID Vakbekwaamheid en ervaring INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID Publicatiedatum : 1 augustus 2014 Ingangsdatum : 1 augustus 2014 VOORWOORD Pagina 2/7 De Vereniging van Inspectie-instellingen voor Veiligheid en Brandveiligheid (VIVB)

Nadere informatie

Elementaire praktijk van de Bedrijfsadministratie

Elementaire praktijk van de Bedrijfsadministratie Elementaire praktijk van de Bedrijfsadministratie Werkboek Niveau 4 PDB Hans Dijkink Elementaire praktijk van de Bedrijfsadministratie Niveau 4 PDB Werkboek Hans Dijkink Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten

Nadere informatie

Financiële rapportage en analyse MBA

Financiële rapportage en analyse MBA Financiële rapportage en analyse MBA Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren UITWERKINGEN Tweede druk Financiële rapportage en analyse Uitwerkingen Financiële rapportage en analyse Uitwerkingen Henk Fuchs Sarina

Nadere informatie

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk Fiscale Jaarrekening Henk Fuchs Yvonne van de Voort OPGAVEN- EN WERKBOEK Tweede druk Fiscale jaarrekening Opgaven- en werkboek Fiscale jaarrekening Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Yvonne van de Voort

Nadere informatie

Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine)

Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Aan de slag in beroep en bedrijf Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Expert 2013. 2013, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: November 2013

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Expert 2013. 2013, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: November 2013 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Expert 2013 2013, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: November 2013 ISBN: 978-90-820856-4-8 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

Boekhouden geboekstaafd

Boekhouden geboekstaafd Boekhouden geboekstaafd Drs. H. Fuchs S.J.M. van Vlimmeren UITWERKINGEN Achtste druk Boekhouden geboekstaafd 2 Uitwerkingen Boekhouden geboekstaafd 2 Uitwerkingen Drs. H. Fuchs S. J. M. van Vlimmeren

Nadere informatie

Handleiding Eetmeter. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Eetmeter. februari 2007

Handleiding Eetmeter. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Eetmeter. februari 2007 Aan de slag in beroep en bedrijf februari 2007 Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand dan wel

Nadere informatie

Handleiding e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding e-mail

Handleiding e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding e-mail Aan de slag in beroep en bedrijf Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand dan wel openbaar gemaakt

Nadere informatie

Jaarrekening. Henk Fuchs UITWERKINGEN OPGAVEN. Tweede druk

Jaarrekening. Henk Fuchs UITWERKINGEN OPGAVEN. Tweede druk Jaarrekening Henk Fuchs UITWERKINGEN OPGAVEN Tweede druk Jaarrekening Uitwerkingen opgaven Jaarrekening Uitwerkingen opgaven Henk Fuchs Tweede druk Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Opmaak binnenwerk:

Nadere informatie

INSPECTIE GASDETECTIEBEVEILIGING Vakbekwaamheid en ervaring

INSPECTIE GASDETECTIEBEVEILIGING Vakbekwaamheid en ervaring INSPECTIE GASDETECTIEBEVEILIGING Publicatiedatum : 1 februari 2016 Ingangsdatum : 1 februari 2016 VOORWOORD Pagina 2/7 De Vereniging van Inspectie-instellingen voor Veiligheid en Brandveiligheid (VIVB)

Nadere informatie

Ref. Ares(2015)1075180-11/03/2015

Ref. Ares(2015)1075180-11/03/2015 Ref. Ares(2015)1075180-11/03/2015 EUROPESE COMMISSIE ONDERNEMINGEN EN INDUSTRIE Gids voor de toepassing van Machinerichtlijn 2006/42/EG tweede uitgave juni 2010 Inleiding bij de tweede uitgave Richtlijn

Nadere informatie

Auteurs boek: Vera Lukassen en René Valster Titel boek: Basis Computergebruik Versies: Windows 7 & Windows 8

Auteurs boek: Vera Lukassen en René Valster Titel boek: Basis Computergebruik Versies: Windows 7 & Windows 8 Auteurs boek: Vera Lukassen en René Valster Titel boek: Basis Computergebruik Versies: Windows 7 & Windows 8 2014, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: Augustus 2014 ISBN: 978-94-91998-03-4

Nadere informatie

CE-Markering Machines

CE-Markering Machines Machines Martijn Drost Manager Consultancy Department Pilz Nederland Foto: Simrax, Kerkrade Met dank aan ABO Broodsnijmachines, Leek Eagle Simrax, Kerkrade Voor het gebruik van de beelden Safety Event

Nadere informatie

NIEUWE SJABLONEN VOOR KLEOS GEBRUIKERSINSTRUCTIE

NIEUWE SJABLONEN VOOR KLEOS GEBRUIKERSINSTRUCTIE NIEUWE SJABLONEN VOOR KLEOS GEBRUIKERSINSTRUCTIE Kleos Postbus 23 7400 GA Deventer T: 0570 67 35 55 F: 0172 46 69 98 E: software@kluwer.nl I: kleos.kluwer.nl/ Hoewel bij deze uitgave de uiterste zorg is

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012 ISBN: 978-90-817910-7-6 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

WIJZIGINGSBLAD A1 Regeling Brandmeldinstallaties 2002

WIJZIGINGSBLAD A1 Regeling Brandmeldinstallaties 2002 WIJZIGINGSBLAD A1 Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A1 Publicatiedatum : 1 juli 2010 Ingangsdatum : 1 juli 2010 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING VOORWOORD A1:2010/BMI 2002 Pagina 2/6 Dit wijzigingsblad

Nadere informatie

Belastingrecht voor het ho 2014

Belastingrecht voor het ho 2014 Belastingrecht voor het ho 2014 Uitwerkingen opgaven Deel 7 Erfbelasting en schenkbelasting Henk Guiljam Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Belastingrecht voor het ho 2014 Uitwerkingen Noordhoff Uitgevers

Nadere informatie

PBOSnVé progress in safety

PBOSnVé progress in safety PBOSnVé Stappenplan voor samenbouw en wijziging van arbeidsmiddelen November 2011 lr Frangois Hermans Pnosnve Vraaq Wanneer dient een samenbouw van verschillende autonome machines beschouwd te worden als

Nadere informatie

Financiële Administratie

Financiële Administratie Financiële Administratie Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren UITWERKINGEN Tweede druk Financiële administratie Uitwerkingen Financiële administratie Uitwerkingen Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren Tweede druk

Nadere informatie

OENOE WOENOE NOE WOENOE

OENOE WOENOE NOE WOENOE NOE WOENOE ENOE WOENOE OENOE WOENOE NOE WOENOE WOENOE WOE WOENOE WOENO WOENOE WO WOENOE IN WOENO DE OR Wel over eens, niet over eens Een luchtige inleiding in OR-land A. Maat Samensteller(s) en uitgever

Nadere informatie

SYLLABUS SECURITY AWARENESS WORKSHOP Personeel

SYLLABUS SECURITY AWARENESS WORKSHOP Personeel 3/10/2012 TRIO SMC SYLLABUS SECURITY AWARENESS WORKSHOP Personeel Pagina 1 van 9 Verantwoording 2012 Uniformboard te Vianen en 2012 Trio SMC te Almere. Copyright 2012 voor de cursusinhoud Trio SMC te Almere

Nadere informatie

Besluit van 30 juni 1992 houdende regelen betreffende de veiligheid van machines

Besluit van 30 juni 1992 houdende regelen betreffende de veiligheid van machines (Tekst geldend op: 16-03-2005) Besluit van 30 juni 1992 houdende regelen betreffende de veiligheid van machines Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz.

Nadere informatie

Van aardgas naar methanol

Van aardgas naar methanol Van aardgas naar methanol Van aardgas naar methanol J.A. Wesselingh G.H. Lameris P.J. van den Berg A.G. Montfoort VSSD 4 VSSD Eerste druk 1987, 1990, 1992, 1998, licht gewijzigd 2001 Uitgegeven door: VSSD

Nadere informatie

De hybride vraag van de opdrachtgever

De hybride vraag van de opdrachtgever De hybride vraag van de opdrachtgever Een onderzoek naar flexibele verdeling van ontwerptaken en -aansprakelijkheid in de relatie opdrachtgever-opdrachtnemer prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis ing. W.A.I.

Nadere informatie

meest gestelde vragen over De Machinerichtlijn De Gier Stam &

meest gestelde vragen over De Machinerichtlijn De Gier Stam & meest gestelde vragen over De Machinerichtlijn De Gier Stam & De 10 meest gestelde vragen over De Machinerichtlijn De Gier Stam & Colofon De Gier Stam & Advocaten Lucasbolwerk 6 Postbus 815 3500 AV UTRECHT

Nadere informatie

De Kern van Veranderen

De Kern van Veranderen De Kern van Veranderen #DKVV De kern van veranderen marco de witte en jan jonker Alle rechten voorbehouden: niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand,

Nadere informatie

ABC voor Raadsleden INKIJKEXEMPLAAR

ABC voor Raadsleden INKIJKEXEMPLAAR ABC voor Raadsleden ABC voor Raadsleden Termen, woorden en uitdrukkingen in en om de raadzaal toegelicht en verduidelijkt mr. O. Schuwer abc voor raadsleden Berghauser Pont Publishing Postbus 14580 1001

Nadere informatie

Zevende, herziene druk, derde oplage Illustraties Richard Flohr. C.E. Zegwaart-Braam

Zevende, herziene druk, derde oplage Illustraties Richard Flohr. C.E. Zegwaart-Braam verzorging/biologie 1 Zevende, herziene druk, derde oplage 2010 Illustraties Richard Flohr C.E. Zegwaart-Braam ISBN 978-90-76612-84-3 Spondi, Didam, The Netherlands Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

Introductie. en implementeren in projecten. Waarom het onderwerp Europese richtlijnen:

Introductie. en implementeren in projecten. Waarom het onderwerp Europese richtlijnen: Europese Richtlijnen: toepassen en implementeren in projecten Geleen, 31-05-2012 Waarom het onderwerp Europese richtlijnen: Toepassing in projecten niet altijd vanzelfsprekend; Regelgeving is niet altijd

Nadere informatie

CE-markering. Wat? Waarom? Hoe? Maureen Logghe Dienst Consumentenveiligheid. Infosessie VOKA 27.03.2014. http://economie.fgov.be

CE-markering. Wat? Waarom? Hoe? Maureen Logghe Dienst Consumentenveiligheid. Infosessie VOKA 27.03.2014. http://economie.fgov.be CE-markering Wat? Waarom? Hoe? Maureen Logghe Dienst Consumentenveiligheid Infosessie VOKA 27.03.2014 inhoud / overzicht CE-markering: Wat? Op welke producten? Waarom? Algemene veiligheidsverplichting

Nadere informatie

Belastingrecht voor het ho 2014

Belastingrecht voor het ho 2014 Belastingrecht voor het ho 2014 Uitwerkingen opgaven Deel 1 Inleiding belastingrecht Bart Kosters Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Belastingrecht voor het ho 2014 Uitwerkingen Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Visio 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: maart 2012

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Visio 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: maart 2012 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Visio 2010 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: maart 2012 ISBN: 978-90-817910-1-4 Dit boek is gedrukt op een papiersoort die niet

Nadere informatie

PROJECT. schaalrekenen. aardrijkskunde en wiskunde 1 vmbo-t/havo. naam. klas

PROJECT. schaalrekenen. aardrijkskunde en wiskunde 1 vmbo-t/havo. naam. klas schaalrekenen PROJECT aardrijkskunde en wiskunde 1 vmo-t/havo naam klas Auteurs Femke Trap José Spaan Bonhoeffer College, Castricum 2006 EPN, Houten, The Netherlands. Behoudens de in of krachtens de Auteurswet

Nadere informatie

Belastingrecht MBA 2014

Belastingrecht MBA 2014 Belastingrecht MBA 2014 Uitwerkingen opgaven Deel 6 Formeel belastingrecht Henk Guiljam Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Belastingrecht MBA 2014 Uitwerkingen Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten 1

Nadere informatie

Colofon. Apps, Alles over uitgeven op mobiel en tablet. Dirkjan van Ittersum ISBN: 978-90-79055-10-4

Colofon. Apps, Alles over uitgeven op mobiel en tablet. Dirkjan van Ittersum ISBN: 978-90-79055-10-4 Colofon Titel Apps, Alles over uitgeven op mobiel en tablet Auteur Dirkjan van Ittersum ISBN: 978-90-79055-10-4 Uitgever InCT Postbus 33028 3005 EA Rotterdam www.inct.nl uitgever@inct.nl Vormgeving en

Nadere informatie

Belastingrecht voor het ho 2012

Belastingrecht voor het ho 2012 Belastingrecht voor het ho 2012 Uitwerkingen opgaven Deel 9 Formeel belastingrecht Henk Guiljam Noordhoff Uitgevers Groningen Belastingrecht voor het ho 2012 Uitwerkingen Noordhoff Uitgevers Groningen

Nadere informatie

Basisvaardigheden rekenen voor de pabo

Basisvaardigheden rekenen voor de pabo Basisvaardigheden rekenen voor de pabo Basisvaardigheden rekenen voor de pabo Ed de Moor Willem Uittenbogaard Sieb Kemme eindredactie Noordhoff Uitgevers Groningen Houten Eventuele op- en aanmerkingen

Nadere informatie

Grafentheorie voor bouwkundigen

Grafentheorie voor bouwkundigen Grafentheorie voor bouwkundigen Grafentheorie voor bouwkundigen A.J. van Zanten Delft University Press CIP-gegevens Koninklijke Bibliotheek, Den Haag Zanten, A.J. van Grafentheorie voor bouwkundigen /

Nadere informatie

Leidraad inbrengwaarde

Leidraad inbrengwaarde Leidraad inbrengwaarde Leidraad inbrengwaarde drs. ing. F.H. de Bruijne RT ir. ing. T.A. te Winkel RT ISBN: 978-90-78066-47-7 NUR 820-823 2010, Instituut voor Bouwrecht Alle rechten voorbehouden. Niets

Nadere informatie

CE IN 15 STEPS. CE-markeren van een productiecel met laserlas-robot in 15 stappen. Interactieve learnshop! Bert Stap/ Jaco Wajer

CE IN 15 STEPS. CE-markeren van een productiecel met laserlas-robot in 15 stappen. Interactieve learnshop! Bert Stap/ Jaco Wajer CE IN 15 STEPS CE-markeren van een productiecel met laserlas-robot in 15 stappen. Interactieve learnshop! Bert Stap/ Jaco Wajer Inhoud deel 1 Korte introductie van de sprekers Behandeling van CE in 15

Nadere informatie

Co-makership rond Leven Lang Leren in het hbo. Dr. Harm van Lieshout (redactie)

Co-makership rond Leven Lang Leren in het hbo. Dr. Harm van Lieshout (redactie) Co-makership rond Leven Lang Leren in het hbo Dr. Harm van Lieshout (redactie) Co-makership rond Leven Lang Leren in het hbo Januari 2012 Hanzehogeschool Groningen Colofon Titel Co-makership rond Leven

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Beginners 2013. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: mei 2013

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Beginners 2013. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: mei 2013 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Beginners 2013 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: mei 2013 ISBN: 978-90-817910-8-3 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

Machinerichtlijn 2006/42/EG

Machinerichtlijn 2006/42/EG EUROPESE COMMISSIE ONDERNEMINGEN EN INDUSTRIE Gids voor de toepassing van Machinerichtlijn 2006/42/EG tweede uitgave juni 2010 Inleiding bij de tweede uitgave Richtlijn 2006/42/EG is een herziene versie

Nadere informatie

Conformiteitsverklaringen voor mechanische apparaten

Conformiteitsverklaringen voor mechanische apparaten Conformiteitsverklaringen voor mechanische apparaten Best practices Gerdian Jansen Senior Consultant HSE bij HSE-advies B.V. te Bilthoven, www.hse-advies.nl RHVK-Safety Manager SKO niveau 3 Lid normcommissie

Nadere informatie

Leven met ongewenste kinderloosheid

Leven met ongewenste kinderloosheid nadia garnefski vivian kraaij maya schroevers Leven met ongewenste kinderloosheid Boom Hulpboek amsterdam mmxiii 2013 N. Garnefski, V. Kraaij & M. J. Schroevers p / a Uitgeverij Boom, Amsterdam Behoudens

Nadere informatie

Besluit van 1 augustus 1995, tot vaststelling van een algemene maatregel van bestuur ter uitvoering van de Wet op de gevaarlijke werktuigen

Besluit van 1 augustus 1995, tot vaststelling van een algemene maatregel van bestuur ter uitvoering van de Wet op de gevaarlijke werktuigen (Tekst geldend op: 11-03-2015) Besluit van 1 augustus 1995, tot vaststelling van een algemene maatregel van bestuur ter uitvoering van de Wet op de gevaarlijke werktuigen Wij Beatrix, bij de gratie Gods,

Nadere informatie

& Machineveiligheid. Regelgeving bij aanschaf, gebruik en onderhoud van machines en arbeidsmiddelen. Paul Hoogerkamp

& Machineveiligheid. Regelgeving bij aanschaf, gebruik en onderhoud van machines en arbeidsmiddelen. Paul Hoogerkamp & Machineveiligheid Regelgeving bij aanschaf, gebruik en onderhoud van machines en arbeidsmiddelen Paul Hoogerkamp Regelgeving Ten aanzien van een product : Machinerichtlijn (2006/42/EG) EMC-richtlijn

Nadere informatie

INSPECTIE BRANDBEVEILIGING Vakbekwaamheid en ervaring

INSPECTIE BRANDBEVEILIGING Vakbekwaamheid en ervaring INSPECTIE BRANDBEVEILIGING Versie : 2.0 Publicatiedatum : 1 september 2012 Ingangsdatum : VEILIGHEID DOOR SAMENWERKEN VOORWOORD Inspectie Brandbeveiliging Pagina 2/18 Het CCV is de beheerder van de CCV

Nadere informatie

Auteur: Dirk Van Mechelen François Hermans Datum: november 2011 Locatie: VIK Wommelgem

Auteur: Dirk Van Mechelen François Hermans Datum: november 2011 Locatie: VIK Wommelgem Auteur: Dirk Van Mechelen François Hermans Datum: november 2011 Locatie: VIK Wommelgem Wat doet Prosave? Ingenieursbureau voor technische veiligheid en preventie. Begeleiding, opleiding en expertise. Dirk

Nadere informatie

Beschouwingen naar aanleiding van het wetsvoorstel Aanbestedingswet

Beschouwingen naar aanleiding van het wetsvoorstel Aanbestedingswet Beschouwingen naar aanleiding van het wetsvoorstel Aanbestedingswet Preadviezen voor de Vereniging voor Bouwrecht Nr. 38 Beschouwingen naar aanleiding van het wetsvoorstel Aanbestedingswet prof. mr. J.M.

Nadere informatie

Overzicht. Machinerichtliijn 2006/42/EG. Andere richtlijnen. Europese richtlijnen. Machinerichtlijn en.. Site voor Machinerichtlijn

Overzicht. Machinerichtliijn 2006/42/EG. Andere richtlijnen. Europese richtlijnen. Machinerichtlijn en.. Site voor Machinerichtlijn Overzicht Machinerichtliijn 2006/42/EG De kaders van de nieuwe Machinerichtlijn. Wat verandert er nu echt. Site, toelichting en overzicht normen Machinerichtlijn in relatie tot andere richtlijnen Voornaamste

Nadere informatie

Basiskennis Calculatie

Basiskennis Calculatie Basiskennis Calculatie Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren OPGAVEN Derde druk Basiskennis Calculatie Opgaven Basiskennis Calculatie Opgaven Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren Derde druk Noordhoff Uitgevers

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Gevorderden 2013. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: December 2013

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Gevorderden 2013. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: December 2013 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Gevorderden 2013 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: December 2013 ISBN: 978-90-820856-9-3 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

Manual e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Manual e-mail

Manual e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Manual e-mail Aan de slag in beroep en bedrijf Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand dan wel openbaar gemaakt

Nadere informatie