De OB op internet van folde

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De OB op internet van folde"

Transcriptie

1 Barrita Glas, Manja Koomen, et al. IP s website test: openbare bibliotheken De OB op internet van folde Steeds meer openbare bibliotheken in Nederland begeven zich op internet. De bibliothecaris heeft zich de laatste jaren dus ook de kunst van het digitaal huizenbouwen of het digitaal etaleren eigen moeten maken. De vraag die Informatie Professional daarbij nu stelt is: wat brengt de bibliothecaris ervan terecht, daar op die grote digitale snelweg? Brengt hij zijn klanten verder dan de invoegstrook, houdt hij rekening met invoegend langzaamverkeer, is zijn bibliotheek werkelijk virtueel? Een speciaal samengesteld IP-panel sloeg aan het testen, met bijgaande overzichten als resultaat. De openbare bibliotheek op internet. In mei 1999, in Informatie Professional nr. 5, publiceerde dit blad voor de eerste maal een zogenaamde website test. Het betrof toen een onderzoek van Marten Hofstede c.s. naar de toegankelijkheid, overzichtelijkheid en functionaliteit van de websites van de wetenschappelijke bibliotheken. Het resultaat was leerzaam, zowel voor de wetenschappelijke bibliotheken (en hun gebruikers) als voor elders actieve websitebouwers. Voor IP s tweede website test werd een ander doelwit gekozen: de websites van de openbare bibliotheken. Die openbare bibliotheken, zo staat te lezen in de Strategienota van het NBLC, rekenen het tot hun opdracht in doelstelling en organisatie het publieke domein van de informatievoorziening mede gestalte te geven. Hoe wordt die opdracht in de praktijk vertaald in een relatief nieuw medium als internet en wat is ervan terug te vinden in de websites van de openbare bibliotheken? Zijn ze bijvoorbeeld, zoals de doelstelling voorschrijft, toegankelijk en functioneel voor alle inwoners van Nederland, inclusief de zeer onervaren computergebruikers? 18 Informatie Professional 2000 [4] 2

2 rbak tot gids regionale informatie aanbieden en binnen vijf jaar ook hun catalogus en de uitleenadministratie via internet beschikbaar stellen. Al die mooie doelstellingen plús alle criteria waaraan websites van openbare bibliotheken ons inziens nog meer zouden kunnen of moeten voldoen, werden door het IP-panel vertaald in meer dan vijftig testvragen. Eind vorig jaar werden die vragen naast de prestaties van een representatieve groep openbare bibliotheken op de digitale snelweg gelegd en werd hen de maat genomen. Resultaat: een momentopname van de huidige stand van zaken, waaruit moge blijken hoeveel werk er door de bibliotheken nog verricht moet worden om aan de noden van hun publiek én aan de brancheformules te voldoen. Vindbaarheid Allereerst is gekeken naar de vindbaarheid van de websites: is de lokale openbare bibliotheek makkelijk te vinden via de betreffende digitale stad/regio of via een zoekmachine? Is de url logisch, zodat deze makkelijk te onthouden is? De sites van openbare bibliotheken blijken lang niet altijd via de digitale stad/regio te vinden te zijn. Ook via zoekmachines is het resultaat wisselend: sommige bibliotheken zijn met de gangbare zoekmachines goed te vinden, andere zoals de sites van de bibliotheek Rotterdam en Utrecht weer helemaal niet. De vindbaarheid via zoekmachines hangt sterk af van het aantal overige instellingen dat in dezelfde plaats op internet actief is. Is dat aantal groot en bijna iedere zichzelf respecterende instelling heeft inmiddels wel een site op internet dan heeft dit als consequentie dat het vaak niet eenvoudig is om hiertussen de site van de openbare bibliotheek te vinden. Bibliotheken zouden hierop kunnen inspelen door zichzelf goed aan te melden bij zoekmachines. Een hogere score in zoekresultaten kan daarbij nog worden bereikt door de webpagina s professioneel te laten ontwerpen en bijvoorbeeld gebruik te maken van meta tags. Ook zouden bibliotheken een prominente plaats in kunnen nemen bij de eigen digitale stad, of een makkelijk te onthouden adres aan kunnen vragen. Vreselijk onhandig is bijvoorbeeld 119&Biebnaam=Amstelveen. Uit de test blijkt dat veel internetadressen van openbare bibliotheken niet logisch zijn. Van 30 procent van de geteste websites van openbare bibliotheken is de vindbaarheid als onvoldoende aangemerkt. foto: egon viebre In december 1999, toen het IP-panel al drukdoende was met deze test, stelde de Vereniging van Openbare Bibliotheken een aantal brancheformules vast waarin doelstellingen ten aanzien van de websites van openbare bibliotheken werden geformuleerd. De openbare bibliotheek moet in ieder geval 24 uur per dag virtueel voor klanten bereikbaar zijn, stelde de Vereniging, en klanten moeten hun eigen openbare bibliotheek via de portaalpagina kunnen vinden. De sites van openbare bibliotheken moeten hun gebruikers actuele lokale en Toegankelijkheid Een essentieel criterium in de beoordeling van websites van openbare bibliotheken is natuurlijk hun toegankelijkheid. Bij het toetsen van die toegankelijkheid hebben de leden van het IP-panel zich opgesteld als gebruikers en zich de vraag gesteld of de sites voor iedereen toegankelijk zijn, met name ook voor mensen met weinig ervaring met internet. Een vraag waar zij antwoord op zochten was ook of het mogelijk was te voorspellen welke informatie zich onder de links bevond. Voorspellen van de geboden informatie onder bepaalde links blijkt vaak moeilijk te zijn. Wat bijvoorbeeld te denken van Informatie Professional 2000 [4] 2 19

3 Aalten Breukelen Bodegraven 1, Hillegom 2, Zand- Ammerzoden Vriezenveen 3 Asten, Baarle Nassau voort 3, Leiderdorp 4, Texel 5 Bathmen 1, Staphorst 2, Vindbaarheid bibliotheeksite Is de bibliotheek te vinden via de betreffende digitale stad/regio? Is de website rechtstreeks te vinden met de trefwoorden via: Altavista Hotbot Ilse Algemene impressie vindbaarheid OB specifieke criteria Doelgroepen Is de site toegankelijk voor mensen met weinig ervaring met internet? Wordt de doelgroep jeugd direct aangesproken? Wordt de doelgroep ouderen direct aangesproken? Wordt de doelgroep allochtonen direct aangesproken? Algemene impressie aanspreken doelgroepen Catalogus Wordt de catalogus aangeboden via de website? Informatie en service Staan openingstijden en algemene informatie op de website? Kunnen er boeken verlengd worden via de website? Zo ja, worden deze verlengd via de catalogus of de website zelf? Kunnen er boeken gereserveerd worden via de website? Zo ja, gaat dit dan via de website of de catalogus? Worden de nieuwe aanwinsten bekendgemaakt via de website? Wordt er informatie over regionale collecties gegeven op de site? Is er een nieuwsbrief -rubriek? Algemene impressie Informatie en service Portaalfunctie Biedt de site (toegang tot) informatie over de regio? Biedt de site informatie over culturele evenementen in de omgeving? Zijn er links naar speciale ob-informatieverzamelingen? Zijn er links naar andere openbare bibliotheken in Nederland? Algemene impressie portaalfunctie Catalogus Algemeen Is de catalogus 24 uur per dag bereikbaar? Retrieval Kan er gekozen worden tussen simpel en geavanceerd zoeken? Kan er booleaans gezocht worden? Kan er gebrowsed worden door indexen? Kan er vanuit een titel direct doorgelinkt worden naar andere titels? Wordt er hulp aangeboden bij het gebruiken van de catalogus? Inhoudelijke ontsluiting Wordt het SISO Systeem gehanteerd? Zo ja, wordt de gebruiker geholpen bij het gebruik van het SISO? Kan er op trefwoorden gezocht worden? Algemene impressie catalogus Navigeerbaarheid door de bibliotheeksite Is op elke webpagina duidelijk waar men zich bevindt? Wordt er gebruikgemaakt van frames voor de navigatie? Kan men op elke pagina terug naar de homepage? Is de site hiërarchisch inzichtelijk gemaakt? Heeft de site een zoekfunctie? Algemene impressie navigeerbaarheid Vormgeving Is de bibliotheeksite qua vormgeving consistent? Is de site qua lettertype en kleur van de letters goed leesbaar? Wordt er goed gebruikgemaakt van kleuren en pictogrammen? Algemene impressie vormgeving Interactie bibliotheeksite en klant Wordt de klant expliciet uitgenodigd per feedback te geven? Wordt de klant expliciet uitgenodigd om per vragen te stellen? Worden de s beantwoord? Zijn er verschillende soorten formulieren? Is er een helpfunctie? Algemene impressie interactie Overige vragen Wordt de informatie up-to-date gehouden? Worden er zaken aangeboden om de site aantrekkelijker te maken? Wordt de laadtijd vertraagd door images en speciale effecten? < inwoners ja nee nee ja 2 nee 1,3 ja 1,4 nee 2,3,5 nee ja ja nee ja 2,3 nee 1 ja 4,5 nee 1,2,3 ja nee nee nee ja 1,2,3 ja 4 nee 1,2,3,5 nee nee ja nee ja 2,3 nee 1 ja 4,5 nee 1,2,3 nee +/ +/ + +/ ja ja ja ja ja ja nee nee nee ja 3 nee 1,2 ja 1 nee 2,3,4,5 ja +/ ja ja nee ja ja nee ja ja ja ja ja ja n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. nee nee nee nee ja 4,5 nee 1,2,3 nee n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. catalogus 4,5 n.v.t. ja ja nee nee nee nee nee nee nee nee ja 1 nee 2,3,4,5 ja +/ ja ja ja ja 1,3 nee 2 ja nee ja ja nee nee nee nee ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee nee nee + + nee nee n.v.t. nee nee n.v.t. geen toegang geen toegang n.v.t. nee nee n.v.t. geen toegang geen toegang n.v.t. nee nee n.v.t. geen toegang geen toegang n.v.t. nee nee n.v.t. geen toegang geen toegang n.v.t. nee nee n.v.t. geen toegang geen toegang n.v.t. nee nee n.v.t. geen toegang geen toegang n.v.t. nee nee n.v.t. geen toegang geen toegang n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. geen toegang geen toegang n.v.t. ja ja n.v.t. geen toegang geen toegang n.v.t. +/ n.v.t. ja ja ja nee ja 1,2,3 nee 4,5 nee ja ja ja ja ja ja ja ja n.v.t. ja ja ja ja ja n.v.t. nee nee nee + + +/ +/ +/ ja ja n.v.t. ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee ja ja ja nee + + +/ +/ +/ +/ ja ja ja ja ja ja n.v.t. n.v.t. ja ja ja onbekend < inwoners 20 Informatie Professional 2000 [4] 2

4 Barneveld Epe Uden Katwijk aan Zee Beverwijk Geldrop Sittard Veendam Volendam Werkendam inwoners ja nee nee ja nee nee nee nee ja nee nee nee ja ja nee ja ja ja nee nee ja ja ja nee nee ja ja ja nee nee ja nee ja ja nee ja ja ja nee nee ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee ja ja nee nee nee ja ja nee nee nee nee nee nee nee nee + +/ +/ +/ nee ja nee nee nee ja ja nee ja nee ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee nee nee n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. nee nee nee nee nee ja nee nee nee nee n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. website n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. nee nee nee nee ja nee nee nee nee nee nee nee ja nee ja ja nee nee ja ja nee nee nee nee +/ +/ ja ja ja nee nee nee nee nee ja nee ja nee ja ja ja ja ja ja nee ja ja nee ja ja ja ja nee ja nee ja ja nee ja ja / +/ +/ + +/ n.v.t. nee n.v.t. n.v.t. n.v.t. onbekend onbekend n.v.t. nee n.v.t. n.v.t. nee n.v.t. n.v.t. n.v.t. nee nee n.v.t. nee n.v.t. n.v.t. nee n.v.t. n.v.t. n.v.t. nee nee n.v.t. nee n.v.t. n.v.t. nee n.v.t. n.v.t. n.v.t. ja nee n.v.t. nee n.v.t. n.v.t. nee n.v.t. n.v.t. n.v.t. nee nee n.v.t. nee n.v.t. n.v.t. nee n.v.t. n.v.t. n.v.t. ja ja n.v.t. nee n.v.t. n.v.t. nee n.v.t. n.v.t. n.v.t. ja ja n.v.t. ja n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. nee nee n.v.t. nee n.v.t n.v.t. ja n.v.t. n.v.t. n.v.t. ja ja n.v.t. ja n.v.t. n.v.t. +/ n.v.t. n.v.t. n.v.t. +/ +/ n.v.t. +/ n.v.t. ja ja ja nee ja ja ja ja ja ja ja nee nee nee ja ja nee ja ja nee ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee ja ja nee nee ja ja ja ja nee nee nee nee nee / / ja ja ja ja nee ja ja ja ja ja ja ja ja ja matig ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee / +/ / ja nee nee nee ja ja nee ja nee nee ja nee nee nee ja ja ja ja nee ja nee n.v.t. n.v.t. n.v.t. onbekend ja ja nee n.v.t. nee nee nee n.v.t. nee nee nee nee nee nee ja nee nee nee nee +/ +/ + +/ onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend onbekend ja nee nee nee nee nee ja nee nee nee nee nee nee nee inwoners Informatie Professional 2000 [4] 2 21

5 Technische verantwoording In totaal heeft het IP-panel 43 websites van openbare bibliotheken getest. De keuze van de bibliotheken kwam als volgt tot stand. De OB-sector werd in vier groepen onderverdeeld, en wel in openbare bibliotheken in gemeenten van: minder dan inwoners; tussen de en inwoners; tussen de en inwoners; meer dan inwoners. Om een zo representatief mogelijk beeld te krijgen, werden in elke groep op willekeurige wijze tien bibliotheken geprikt die opgenomen zouden worden in de test. Van deze bibliotheken is wel van tevoren gekeken of de website het überhaupt deed en of de website niet op zeer korte termijn zou veranderen. De bibliotheeksites zijn gevonden met behulp van de website Biblioweb van het NBLC (www.nblc.nl/biblioweb/buurt/ index.html) die een overzicht geeft van alle openbare bibliotheken in Nederland met de bijbehorende homepages. Het IP-panel heeft zich vervolgens in vier subpanels gesplitst en elk subpanel heeft tien sites uit een bepaalde groep getest. Alleen in de groep van kleinste bibliotheken zijn er meer dan tien bibliotheken getest, aangezien deze veelal deel uit bleken te maken van een overkoepelende bibliotheekorganisatie, zoals een PBC. Deze bibliotheken zijn in clusters getest; de websites in zo n cluster zien er vrijwel steeds hetzelfde uit. Om ervoor te zorgen dat de testresultaten zo objectief mogelijk zijn, heeft het feitelijke testen in drie ronden plaatsgevonden. Na elke ronde zijn de panelleden andere bibliotheken (uit dezelfde groep) gaan testen. Na afloop van de testronden zijn alle testresultaten samengevoegd en weergegeven in een tabel. Als uitgangspunt bij de test gold de gewone bezoeker, dat wil zeggen: de leek die geen bijzondere deskundigheid of ervaring heeft in het gebruik van internet. De websites van de openbare bibliotheken werden getest op: vindbaarheid; specifieke criteria voor openbare bibliotheken als: aandacht voor specifieke doelgroepen, informatie over de bibliotheek en haar omgeving, de beschikbaarheid van de catalogus en het aanbod van links naar andere interessante websites; catalogus; navigeerbaarheid; vormgeving; interactie tussen klant en bibliotheek; actualiteit; extra aanbod in de vorm van trekkers ; snelheid. Het testen van de websites vond plaats in de periode van half november tot en met eind december een link op de site van de openbare bibliotheek Delft die louter uit een geel balkje bestaat of waar alleen de afkorting SMD op staat? De site van PBC Noord-Brabant, waar onder andere de bibliotheken Asten en Baarle Nassau deel van uitmaken, maakt het helemaal bont: als de link bibliotheken wordt aangeklikt, kan de gebruiker kiezen uit Bibliobrabant nieuw en Bibliobrabant oud. Het verschil tussen beide opties wordt niet uitgelegd. Het is vrijwel onmogelijk hierin naar een bepaalde bibliotheek te zoeken. Wild in het rond klikken levert uiteindelijk diep in de site wel resultaat op. Veel bibliotheken geven als link slechts het logo van een organisatie of een onbegrijpelijk pictogram, zonder dat uitgelegd wordt welke informatie zich achter de link bevindt. Wat een bibliotheeksite ook ontoegankelijk maakt, is ambtelijk taalgebruik en gebruik van Engelse termen als back en forward. Hoe groter de bibliotheeksite, hoe moeilijker deze toegankelijk te houden is. Over het algemeen wordt op grote sites veel informatie aangeboden. Om zo n site toegankelijk te houden moet veel aandacht worden besteed aan navigeerbaarheid, consistente vormgeving, etcetera. De sites van grote bibliotheken zijn over het algemeen goed toegankelijk, alleen de bibliotheek Utrecht scoort op dit punt laag. Bij deze bibliotheek kan het wel even duren voordat duidelijk is hoe het navigatieframe bediend moet worden. Ook wordt op de Utrechtse site amper uitgelegd welke informatie er op het scherm staat en waar een link precies naar verwijst. Een site die in positieve zin opvalt, is die van de openbare bibliotheek Barneveld. Deze kleine site zit zeer logisch in elkaar en de look en feel zijn uitstekend. De instructies aan de gebruikers zijn goed geformuleerd en zelfs eenvoudige buttons worden uitgelegd. Als extra biedt de site interactieve plattegronden van de filialen en een digitale ansichtkaart met vuurwerk om de gebruikers een gelukkig nieuw millennium te wensen. Van 7 procent van de geteste websites van openbare bibliotheken is de toegankelijkheid als onvoldoende aangemerkt. Doelgroepen Het IP-panel heeft ook bekeken of specifieke doelgroepen, zoals jeugd, ouderen en allochtonen, op de bibliotheeksites goed aangesproken worden. Met de jeugd zit het wel goed. Deze groep komt op de verschillende sites volop aan haar trekken; vaak wordt zelfs nog onderscheid gemaakt tussen kinderen en jongeren. De openbare bibliotheek Assen heeft een kenniskring opgezet voor leerlingen en leerkrachten in het basisonderwijs. In Delft kunnen kinderen een kettingverhaal schrijven. Kinderen uit Oss kunnen een kleurplaat downloaden en uitprinten. Deze bibliotheek besteedt ook aandacht aan scholieren met Scholierenlinks. Dit is zeer uitgebreid en goed gedaan: er wordt een korte omschrijving gegeven van de links met een beoordeling in sterren. Op de site van de openbare bibliotheek Amsterdam kunnen jongeren opmerkingen kalken op een virtuele kladdermuur; typisch Amsterdams? Ouderen komen er over het algemeen bekaaider af. Zij 22 Informatie Professional 2000 [4] 2

6 krijgen soms in een bijzin informatie over een bezorgservice van boeken aan huis. Een prettige uitzondering is weer de site van de openbare bibliotheek Amsterdam, die senioren direct aanspreekt vanaf de homepage. Allochtonen worden door géén van de veertig geteste bibliotheken aangesproken. Dat zelfs de bibliotheken in de grote gemeenten in de Randstad geen poging doen de allochtonen te bereiken via hun internetpagina s, vinden wij toch wel een zeer groot gemis. 40 procent van de geteste websites van openbare bibliotheken besteedt apart aandacht aan jongeren, 14 procent aan de ouderen en geen enkele website besteedt apart aandacht aan allochtonen. tie geven over hun collectie. Groningen biedt informatie over haar schaakcollectie, Rotterdam geeft een overzicht van aanwezige kranten. Zes bibliotheken geven informatie over hun regionale collectie. Bibliotheken zouden veel vaker het publiek kunnen attenderen op bijzonderheden in hun collectie. Wat betreft nieuwe aanwinsten geldt: hoe groter de bibliotheek, hoe vaker de nieuwe aanwinsten worden gepubliceerd. In de groep van de kleinste bibliotheken worden de nieuwe aanwinsten nooit gepubliceerd, in de groep van de grootste bibliotheken gebeurt dat zeven van de tien keer. Vaak worden de nieuwe aanwinsten onderverdeeld in boeken, cd s en cd-roms. De openbare bibliotheek Amsterdam biedt de beste service: zij publiceert haar nieuwe aanwinsten naar interesseprofiel. Lang niet alle openbare bibliotheken bieden op hun site een nieuwsbrief met actuele informatie aan. Grote bibliotheken publiceren vaker een nieuwsbrief dan kleine. De openbare bibliotheek Assen biedt op haar site wel uitgebreid nieuws. De openbare bibliotheek Oss brengt een e-zine uit, een teken dat de digitale ontwikkelingen serieus worden genomen. Dit elektronische tijdschrift bevat onder andere de nieuwste titels van de afdeling digitale media, interessante internetadressen en samenvattingen uit game-tijdschriften. Website OB Breukelen: opvallende vormgeving Informatie en service Alle bibliotheken geven op hun site informatie over openingstijden, locaties en tarieven. Soms is het echter wel lastig om deze informatie te vinden. Druk je bijvoorbeeld op de homepage van de openbare bibliotheek Lelystad op Algemene Informatie, dan verschijnt er een (prachtige) foto van de openbare bibliotheek, maar dat is dan ook alles. De sites van openbare bibliotheken in plaatsen met minder dan inwoners bieden vaak slechts algemene informatie en maken verder geen enkel gebruik van de mogelijkheden die de virtuele bibliotheek biedt. De site dient dan slechts als digitale folder en telt soms niet meer dan tweehonderd woorden (bijvoorbeeld de homepages van Aalten en Baarle Nassau). Sommige bibliotheken bieden op de homepage foto s van alle filialen aan. Hoewel dit illustratief is, vertraagt het de laadtijd van een pagina enorm en voegt het weinig informatie toe. Bij lang niet alle bibliotheken kunnen via de bibliotheeksite boeken worden gereserveerd en verlengd. Als dit wel mogelijk is, wordt deze functionaliteit vaak in de catalogus van de bibliotheek aangeboden, in plaats van op de homepage. Soms kunnen klanten een sturen voor het verlengen of reserveren van hun boeken, maar er wordt ook wel volstaan met het weergeven van het nummer van de verlengtelefoon. Opvallend is dat bibliotheken maar zo summier informa- De bibliotheken, ook de kleine, zouden actiever kunnen zijn in het brengen van nieuws. Er is altijd nieuws, bijvoorbeeld over openingstijden, tarieven, nieuwe digitale diensten, of manifestaties. Het is zeker de moeite waard dit te vermelden, er is altijd iemand die er iets aan heeft. Nieuws maakt een bibliotheeksite levendig. Natuurlijk moet er wel voor gezorgd worden dat het nieuws regelmatig wordt geactualiseerd. Van 56 procent van de geteste websites van openbare bibliotheken is de informatieverstrekking en service als onvoldoende aangemerkt. Portaalfunctie Bij de portaalfunctie heeft het IP-panel bekeken in hoeverre de openbare bibliotheken op hun sites verwijzen naar informatie over de regio en naar informatieverzamelingen die voor openbare bibliotheekbezoekers interessant kunnen zijn. Grote bibliotheken geven beduidend vaker toegang tot informatie over de regio dan kleine. Op maar weinig sites wordt ruchtbaarheid gegeven aan culturele evenementen die in de regio plaatsvinden. De site van de openbare bibliotheek Oss kan hier als lichtend voorbeeld dienen. Op deze site bevindt zich een link naar de Osse- Homepages : een uitgebreide en duidelijke verzameling van bedrijven, instellingen, verenigingen en persoonlijke homepages in Oss. Ossenaren kunnen via internet hun eigen site aan deze verzameling toevoegen. Het panel heeft ook onderzocht of de bibliotheken links aanbieden naar informatieverzamelingen die speciaal bedoeld zijn voor de doelgroep van openbare bibliotheken. De kleine bibliotheken die vaak ingebed zijn in een PBC, Informatie Professional 2000 [4] 2 23

7 Gouda Bergen op Zoom Amstelveen Assen Delft Den Helder Deventer Vindbaarheid bibliotheeksite Is de bibliotheek te vinden via de betreffende digitale stad/regio? Is de website rechtstreeks te vinden met de trefwoorden via: Altavista Hotbot Ilse Algemene impressie vindbaarheid OB specifieke criteria Doelgroepen Is de site toegankelijk voor mensen met weinig ervaring met internet? Wordt de doelgroep jeugd direct aangesproken? Wordt de doelgroep ouderen direct aangesproken? Wordt de doelgroep allochtonen direct aangesproken? Algemene impressie aanspreken doelgroepen Catalogus Wordt de catalogus aangeboden via de website? Informatie en service Staan openingstijden en algemene informatie op de website? Kunnen er boeken verlengd worden via de website? Zo ja, worden deze verlengd via de catalogus of de website zelf? Kunnen er boeken gereserveerd worden via de website? Zo ja, gaat dit dan via de website of de catalogus? Worden de nieuwe aanwinsten bekendgemaakt via de website? Wordt er informatie over regionale collecties gegeven op de site? Is er een nieuwsbrief -rubriek? Algemene impressie Informatie en service Portaalfunctie Biedt de site (toegang tot) informatie over de regio? Biedt de site informatie over culturele evenementen in de omgeving? Zijn er links naar speciale ob-informatieverzamelingen? Zijn er links naar andere openbare bibliotheken in Nederland? Algemene impressie portaalfunctie Catalogus Algemeen Is de catalogus 24 uur per dag bereikbaar? Retrieval Kan er gekozen worden tussen simpel en geavanceerd zoeken? Kan er booleaans gezocht worden? Kan er gebrowsed worden door indexen? Kan er vanuit een titel direct doorgelinkt worden naar andere titels? Wordt er hulp aangeboden bij het gebruiken van de catalogus? Inhoudelijke ontsluiting Wordt het SISO Systeem gehanteerd? Zo ja, wordt de gebruiker geholpen bij het gebruik van het SISO? Kan er op trefwoorden gezocht worden? Algemene impressie catalogus Navigeerbaarheid door de bibliotheeksite Is op elke webpagina duidelijk waar men zich bevindt? Wordt er gebruikgemaakt van frames voor de navigatie? Kan men op elke pagina terug naar de homepage? Is de site hiërarchisch inzichtelijk gemaakt? Heeft de site een zoekfunctie? Algemene impressie navigeerbaarheid Vormgeving Is de bibliotheeksite qua vormgeving consistent? Is de site qua lettertype en kleur van de letters goed leesbaar? Wordt er goed gebruikgemaakt van kleuren en pictogrammen? Algemene impressie vormgeving Interactie bibliotheeksite en klant Wordt de klant expliciet uitgenodigd per feedback te geven? Wordt de klant expliciet uitgenodigd om per vragen te stellen? Worden de s beantwoord? Zijn er verschillende soorten formulieren? Is er een helpfunctie? Algemene impressie interactie Overig Wordt de informatie up-to-date gehouden? Worden er zaken aangeboden om de site aantrekkelijker te maken? Wordt de laadtijd vertraagd door images en speciale effecten? inwoners nee nee ja ja nee ja ja nee nee nee nee ja ja ja nee nee ja nee ja ja ja nee nee ja nee ja nee ja + +/ ja ja nee ja redelijk ja ja nee ja ja nee ja ja ja nee nee + +/ +/ +/ +/ nee ja nee ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja website n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. nee ja nee nee nee ja nee n.v.t. catalogus n.v.t. n.v.t. n.v.t. catalogus n.v.t. ja nee ja nee ja nee nee nee ja nee nee ja nee nee nee ja nee nee nee nee nee +/ +/ +/ +/ + +/ +/ nee nee nee ja nee ja ja nee nee ja nee nee nee ja ja ja ja ja ja nee ja ja nee ja nee nee ja ja +/ + +/ +/ +/ + n.v.t. ja n.v.t. nee nee ja ja n.v.t. ja n.v.t. nee ja nee nee n.v.t. ja n.v.t. nee nee nee nee n.v.t. ja n.v.t. ja ja nee ja n.v.t. ja n.v.t. ja ja ja ja n.v.t. ja n.v.t. nee nee ja ja n.v.t. ja n.v.t. nee ja ja ja n.v.t. nee n.v.t. n.v.t. nee nee weinig n.v.t. ja n.v.t. ja ja ja ja n.v.t. + n.v.t ja ja nee nee ja ja ja ja ja nee ja nee ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee nee nee ja nee nee nee / +/ ja ja nee ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee ja ja nee ja nee ja ja nee ja ja ja nee ja ja nee nee ja ja n.v.t. ja ja n.v.t. n.v.t. ja ja n.v.t. ja nee n.v.t. n.v.t. nee nee nee + +/ +/ +/ ja ja ja nee onbekend ja ja ja ja ja nee ja nee nee nee inwoners 24 Informatie Professional 2000 [4] 2

8 Haarlemmermeer Lelystad Oosterhout Oss Amsterdam Den Haag Eindhoven Enschede Groningen Nijmegen Rotterdam Almere Utrecht > inwoners nee nee ja ja ja nee nee ja ja ja nee nee ja ja nee ja nee ja ja nee nee ja ja ja nee nee ja ja nee ja ja ja ja ja ja ja nee nee nee ja ja nee ja ja nee nee ja ja ja nee nee nee / + +/ ja nee redelijk ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee ja ja ja nee nee nee nee ja nee ja ja ja nee nee ja ja ja nee nee nee +/ + +/ +/ +/ + +/ ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee nee ja nee ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee ja ja ja ja nee nee ja ja ja nee catalogus n.v.t. n.v.t. catalogus catalogus catalogus n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. ja ja ja ja ja ja nee catalogus catalogus catalogus catalogus catalogus catalogus n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. nee nee nee ja nee ja nee ja ja ja ja ja nee nee ja ja nee nee nee nee ja nee nee nee nee nee nee ja nee nee nee ja nee ja ja nee nee ja ja + +/ + +/ +/ +/ +/ +/ +/ +/ +/ nee nee ja ja ja nee ja ja ja ja ja ja ja nee nee ja nee ja ja nee nee nee nee nee ja ja nee nee ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee ja ja ja nee ja nee ja nee ja nee ja / +/ +/ +/ +/ +/ ja ja ja ja ja ja ja ja n.v.t. n.v.t. n.v.t. ja n.v.t. ja nee nee ja ja nee nee nee n.v.t. n.v.t. n.v.t. ja n.v.t. ja nee ja ja nee ja nee ja n.v.t. n.v.t. n.v.t. nee n.v.t. ja ja ja ja nee nee ja ja n.v.t. n.v.t. n.v.t. ja n.v.t. ja ja nee ja ja ja ja ja n.v.t. n.v.t. n.v.t. ja n.v.t. ja ja ja ja ja nee nee ja n.v.t. n.v.t. n.v.t. ja n.v.t. ja ja ja nee ja ja ja ja n.v.t. n.v.t. n.v.t. ja n.v.t. nee nee nee n.v.t. nee nee nee nee n.v.t. n.v.t. n.v.t. nee n.v.t. ja ja ja ja nee ja ja ja n.v.t. n.v.t. n.v.t. ja n.v.t / +/ n.v.t. n.v.t. n.v.t. + n.v.t. ja nee ja nee ja ja ja ja ja ja ja ja nee nee ja nee ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee ja ja ja ja ja ja ja nee ja ja nee ja nee nee nee nee ja nee nee ja nee ja nee nee ja nee nee ja ja / +/ +/ +/ +/ + +/ +/ +/ ja ja ja nee ja ja ja ja ja ja ja nee ja ja nee ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja ja nee ja ja ja nee nee nee ja nee nee nee ja / +/ +/ + +/ +/ +/ +/ ja nee nee nee nee nee ja nee ja ja ja ja ja nee ja nee ja nee nee ja nee ja nee ja ja ja n.v.t. ja n.v.t. onbekend n.v.t. n.v.t. ja n.v.t. ja n.v.t. onbekend onbekend onbekend n.v.t. nee n.v.t. nee nee n.v.t. nee n.v.t. nee n.v.t. nee nee nee ja +/ +/ + + +/ + + onbekend redelijk onbekend ja ja ja nee ja ja nee ja ja ja nee ja ja ja nee nee nee nee ja nee ja nee nee ja > inwoners Informatie Professional 2000 [4] 2 25

9 Aalten Ammerzoden Asten Baarle Nassau Bathmen Bodegraven Breukelen Hillegom Leiderdorp Staphorst Texel Vriezenveen Zandvoort Barneveld Beverwijk Epe Geldrop Katwijk aan Zee Sittard Uden Veendam Volendam Werkendam Amstelveen Assen Bergen op Zoom Den Helder Delft Deventer Gouda Lelystad Oosterhout Oss Amsterdam Almere Den Haag Eindhoven Enschede Groningen Haarlemmermeer Nijmegen Rotterdam Utrecht De geteste bibliotheeksites Minder dan inwoners obdinterbib.obd.nl/asp/top.asp?biebid=288& Biebnaam=Bathme Biebnaam=Bodegrave Biebnaam=Hillego Biebnaam=Leiderdor Biebnaam=Texe obdinterbib.obd.nl/asp/top.asp?biebid=321& Biebnaam=Vriezenveen Biebnaam=zandvoor inwoners Biebnaam=Beverwij Biebnaam=Geldrop Biebnaam=Volendam inwoners Biebnaam=Amstelveen wbn.concepts.nl/biebboz/ Biebnaam=Den+Helder Meer dan inwoners liften mee met de links die de betreffende PBC aanbiedt. Helaas laat de naamgeving van de links en de aangeboden informatie vaak te wensen over. Termen als HollandNet, DDB en Webwijzer zijn voor ingewijden wellicht direct duidelijk, maar zijn zonder een duidelijke toelichting niet zomaar begrijpelijk voor de gewone gebruiker. Grote bibliotheken proberen op het gebied van links vaak zelf het wiel uit te vinden en gaan op zoek naar interessante links. Surfend over de bibliotheeksites kom je een oerwoud van verschillende links tegen. In plaats van zelf allerlei internetadressen te zoeken, is het wellicht beter om te verwijzen naar goede informatieverzamelingen speciaal bedoeld voor openbare bibliotheken, Website OB Eindhoven: lelijke site zoals de Digitale Bibliotheek of Webwijzer. De openbare bibliotheken zouden dan hun energie kunnen steken in het ontsluiten van informatie over hun regio of specifieke collecties van de bibliotheek. In ieder geval moet het voor de gebruiker steeds duidelijk zijn waarheen links leiden. Het is daarom zaak zorg te dragen voor een duidelijke naam van de link en er een korte toelichting bij te geven. Een goed voorbeeld is de site van de openbare bibliotheek Rotterdam, die een verwijzing geeft naar een reeds bestaande informatieverzameling over de meest uiteenlopende onderwerpen Webwijzer, maar daarnaast veel energie heeft gestoken in de ontsluiting van Rotterdamse informatie en websites. Van 42 procent van de geteste websites van openbare bibliotheken is de portaalfunctie als onvoldoende aangemerkt. Catalogus Het wel of niet aanbieden van de catalogus op internet is een factor die van grote invloed is op het regelmatig gebruik van een site. Kleine bibliotheken bieden niet erg vaak hun catalogus via de site aan. In de groep van de grootste bibliotheken bieden zeven van de tien bibliotheeksites de catalogus aan. De catalogus van de openbare bibliotheek Utrecht is al enige tijd niet beschikbaar ( tot februari 2000 is de catalogus off-line ), zonder dat duidelijk wordt gemaakt waarom. Ook de catalogus van de openbare bibliotheek Eindhoven was lange tijd niet bereikbaar zonder dat hier een reden voor werd gegeven. Informatie Professional 2000 [4] 2 27

10 Het IP-testpanel Na een oproep in Informatie Professional tot deelname aan een onderzoek naar de stand van zaken bij de websites van openbare bibliotheken, boden tien informatie professionals hun medewerking voor dit project aan. Samen met initiatiefnemer en IP-redacteur Hans Veen vormden zij de afgelopen maanden het IP-testpanel. Informatie Professional s website test van openbare bibliotheken kwam tot stand met medewerking van: Henk Bruin, werkzaam op de afdeling webdesign van ABC voor handel en industrie, uitgeverij te Haarlem. Daarnaast volgt hij de deeltijdopleiding Informatiedienstverlening en -management van de Hogeschool Amsterdam. Jos Damen, hoofd afdeling Leenverkeer bij de Universiteitsbibliotheek Leiden en mede-auteur van IP s eerste website test, te weten het artikel Website test: wetenschappelijke bibliotheken in Informatie Professional nr. 5, mei Frans Diekstra, mede-directeur van een klein, innovatief bedrijf gespecialiseerd in het ontsluiten van complexe databases op het internet en momenteel betrokken bij het project mediatheek van de toekomst van de SHAO. Barrita Glas, werkzaam bij Informaat, een IT-bedrijf dat zich bezighoudt met het ontsluiten van informatie. Informaat is betrokken bij contentmanagementprojecten, webdesignprojecten en user-interfacedesignprojecten. Barrita is hoofdzakelijk betrokken bij content-managementprojecten. Manja Koomen, documentalist bij het NOS journaal. Zij studeerde aan de IDM in Amsterdam. Zij schreef een scriptie over Elektronische tekstarchieven op het internet in opdracht van het Electronic Text Centre in Leiden. N.J.I. (Koos) Mars, hoogleraar informatica bij de Universiteit Twente. Hij is, ook in andere functies, verantwoordelijk geweest voor het ontwerp van enkele websites. Agnes van de Rijt, bibliotheek-technisch medwerker bij de Openbare Bibliotheek Eindhoven. Paul van Roekel, die na een opleiding aan BDA bij diverse organisaties functies vervulde op het gebied van digitale documentaire informatie. Bij het informatiecentrum van het Textielmuseum te Enschede en daarna (als softwarespecialist) bij Educational Computing Consortium bv te Enschede. Op dit moment werkt hij als informatiemakelaar bij de Gemeente Deventer. Harmen Sikkenga, bibliotheekmedewerker en webmaster voor de Bibliotheek Economie / Bedrijfskunde / Ruimtelijke Wetenschappen van de Rijksuniversiteit Groningen en ook werkzaam voor een kleine non-profit stichting (Kobo Buto). Voor beide is hij verantwoordelijk voor de inhoud en de vormgeving. Harmen heeft naast een bibliotheekopleiding een achtergrond in typografie en grafische vormgeving. Hans Veen, initiatiefnemer van deze website test, directeur van de Openbare Bibliotheek Leiden en redacteur van Informatie Professional. Frank Willems, die ruim dertig jaar werkervaring in het vak heeft bij verschillende bibliotheeksoorten (openbaar, school, universiteit en HBO). Hij is ook twee jaar werkzaam geweest als docent in het vak. Momenteel is hij unithoofd mediatheek Hogeschool van Amsterdam (Leeuwenburg) en maakte in die functie een eigen homepage. Pas op de laatste testdag bleek de catalogus weer beschikbaar, maar hoewel men in Eindhoven prat gaat op de geavanceerde interface, raakte het IP-panel niet diep onder de indruk van interface en zoekmogelijkheden. Niet altijd is een catalogus 24 uur per dag te raadplegen. De openbare bibliotheek Delft specificeert op welke tijden wel en niet in de catalogus gezocht kan worden. Bij andere bibliotheken ontbreekt zo n specificatie, bijvoorbeeld in het geval van Zandvoort en Bathmen. De aangeboden catalogi bieden in het algemeen slechts een minimale functionaliteit. In sommige catalogi kan op SISO-code worden gezocht, maar het is de vraag hoeveel mensen de lijst met SISO-codes thuis bij de hand hebben. Op de sites is deze namelijk niet beschikbaar; bovendien is het aanbieden van zoeken op SISO-code op zich al bijzonder gebruikersonvriendelijk. De helpfunctie in catalogi is vaak slecht of ontbreekt helemaal. De meeste catalogi zijn webbased, dat wil zeggen dat de gebruiker op intuïtieve wijze door de catalogi kan wandelen. Op de site van Almere worden vanuit de catalogus zelfs hyperlinks naar recensies over de gevonden boeken gelegd. De catalogus van Den Haag kan geraadpleegd worden in de talen Nederlands, Engels, Duits en Frans. 66 procent van de geteste websites van openbare bibliotheken biedt de catalogus aan op internet; hiervan wordt 26 procent als kwalitatief onvoldoende aangemerkt Navigeerbaarheid Een heldere navigatiestructuur van een site is onder andere afhankelijk van het gebruik van frames of het aanbieden van een home -knop op elke pagina. Voor onervaren gebruikers zijn deze zaken essentieel, omdat zij zonder dergelijke hulpmiddelen snel kunnen verdwalen. Hoe groter de bibliotheeksite, hoe belangrijker de navigatie. De meeste bibliotheeksites maken voor de navigatie gebruik van frames, die de sites in de meeste gevallen inzichtelijk maken. Dat het gebruik van navigatieframes niet altijd tot grotere helderheid hoeft te leiden, bewijst de site van de openbare bibliotheek Uden. Deze biedt liefst drie frames, wat een heldere navigatie niet ten goede komt. Bij een grotere site is een zoekfunctie, waarmee de site doorzocht kan worden, ook heel handig. Opvallend is dat de meerderheid van de grote bibliotheeksites zo n zoekfunctie niet aanbiedt. Veel sites van openbare bibliotheken hebben lange internetpagina s, zoals de bibliotheken Oosterhout en Bergen op Zoom. De informatie die onderaan deze pagina s staat zal veel gebruikers ontgaan, omdat ze zich niet realiseren dat ze naar beneden moeten scrollen. Bibliotheeksites die deel uitmaken van een groter geheel, zoals die van veel kleine bibliotheken, hebben een specifiek navigatieprobleem. Op dergelijke sites kom je al heel snel onaangekondigd uit op de site van de overkoepelende organisatie, zoals een PBC. Het is vaak moeilijk om vandaaruit weer terug te keren naar de oorspronkelijke bibliotheeksite. Ook de site van de openbare bibliotheek Utrecht heeft dit probleem. De site maakt deel uit van de website 28 Informatie Professional 2000 [4] 2

11 van de gemeente Utrecht en vaak is het niet duidelijk of je op de site van de bibliotheek of op die van de gemeente zit. Op de knop Home klikken kan tot gevolg hebben dat je in de homepage van de gemeente terechtkomt, terwijl je vanuit de bibliotheek begonnen bent. De site van de openbare bibliotheek Assen biedt voorbeeldige navigatiemogelijkheden. Op deze site zul je niet snel verdwalen. Van 7 procent van de geteste websites van openbare bibliotheken is de navigeerbaarheid als onvoldoende aangemerkt. Vormgeving Zeer nauw verbonden met navigeerbaarheid en toegankelijkheid is vormgeving, omdat de vormgeving bepalend is voor de inzichtelijkheid van een site. Leesbaarheid (zet geen lichte letters op een lichte achtergrond) en goed gebruik van pictogrammen zijn zeer belangrijk. Een voorbeeld van hoe het níet moet, is de site van Bergen op Zoom; hierop is de verhouding tussen tekst en pictogram totaal zoek. Enorm grote pictogrammen, die er op zich mooi uit zien, worden begeleid door piepkleine lettertjes. De achtergrond van een bibliotheeksite is ook van belang. Het gebeurt regelmatig dat een achtergrond met bibliotheeklogo s de feitelijke informatie helemaal wegdrukt. Dit is bijvoorbeeld te zien bij de site van de bibliotheek Amstelveen. Een consequente vormgeving van een site is heel belangrijk, omdat de gebruikers anders worden afgeleid van de informatie. Inconsequente vormgeving komt vooral veel voor bij sites die gebruik maken van een mal. Veel kleine bibliotheken gebruiken een mal en zetten daar hun eigen vormgeving in. Kleinere bibliotheken hebben vaak ook geen eigen virtuele identiteit. Soms meten ze zich de vormgeving van de PBC aan, in andere gevallen is de site niet veel meer dan een virtuele folder. De bibliotheek Breukelen is hierop een uitzondering. Hoewel dit een kleine bibliotheek is, onderscheidt de bibliotheeksite zich door een opvallende vormgeving, waarover duidelijk is nagedacht. Bij deze site bestaat wel het gevaar dat de vormgeving belangrijker wordt dan de informatie. Bij de site van de openbare bibliotheek Katwijk bestaat dat gevaar weer helemaal niet: de vormgeving ervan is verpletterend saai. De grotere openbare bibliotheken hebben meestal wel hun eigen virtuele identiteit; de verschillende sites zijn zeer divers vormgegeven. Een site van een grote openbare bibliotheek die zeer plezierig is vormgegeven, is die van de openbare bibliotheek Groningen. De letterkeuze en illustraties maken de site aantrekkelijk en een plezier om doorheen te surfen. Opvallend zijn ook de seniorenlinks van de bibliotheek Nijmegen. Deze zijn in een groter lettertype opgemaakt. De website van de bibliotheek Eindhoven ontlokt het panel daarentegen de opmerking: een lelijke site, waarin het lijkt alsof de informatie er zonder nadenken opgezet is. Dit komt voor een deel door het overvloedig gebruik van plaatjes. Van 7 procent van de geteste websites van openbare bibliotheken is de vormgeving als onvoldoende aangemerkt. Interactie bibliotheek en klant Klanten van bibliotheken zijn op zoek naar informatie of hebben een vraag. Websites kunnen een belangrijke toegevoegde waarde bieden aan de interactie tussen klant en bibliotheek. De klant die zijn of haar vragen beantwoord kan krijgen via internet, hoeft met die vragen niet fysiek naar de bibliotheek te komen. Bibliotheken buiten deze nieuwe vorm van dienstverlening nog onvoldoende uit. Vaak bieden ze slechts een algemeen adres, maar nodigen zij de klant niet uit om vragen te stellen. Enkele bibliotheken doen dat wel. Zo hebben de sites van de bibliotheken Rotterdam en Sittard een mooie reactiepagina en heeft de bibliotheek Assen aparte adressen voor muziekvragen en vragen van jongeren. Het IP-panel heeft de bibliotheken die bezoekers van de site expliciet uitnodigen om vragen te stellen, een simpele vraag over de openingstijden gesteld. Slechts vijftien van de vierentwintig bibliotheken beantwoordden die vraag binnen enkele dagen. Amsterdam biedt een mooie vorm van interactiviteit. Deze bibliotheek nodigt op haar website onder de noemer hersenkrakers klanten uit om vragen te beantwoorden waar de bibliotheek zelf niet uit kwam. Helaas was er op het moment van testen (eind december 1999) geen enkele onopgeloste vraag aanwezig. De site van de openbare bibliotheek Delft biedt ook interactieve mogelijkheden en wel in de vorm van een gastenboek en een chatruimte. Van 63 procent van de geteste websites van openbare bibliotheken is de interactie met de klant als onvoldoende aangemerkt. Actualiteit Een bibliotheeksite verliest veel aan waarde als die niet actueel wordt gehouden. Daarom heeft het IP-panel ook de actualiteit van de websites getest. De meeste bibliotheken houden hun website aardig up-to-date. Een van de uitzon- Tips meldt de website aan bij bekende zoekmachines zorg voor een prominente plaats van de website bij de eigen digitale stad gebruik een makkelijk te onthouden webadres check of via de OB-lijsten naar de juiste site verwezen wordt vermijd ambtelijke taal en Engelse termen geef duidelijke informatie over elke link of button maak extra informatie voor bepaalde doelgroepen attendeer het publiek op bijzonderheden en aanwinsten in de collectie creëer een nieuwsrubriek met actuele informatie verwijs naar goede informatieverzamelingen, zoals de Digitale Bibliotheek of Webwijzer steek energie in het ontsluiten van informatie over de eigen regio of collectie maak goede links naar bestaande sites zorg voor een 24 uur per dag te raadplegen catalogus zorg voor een heldere navigatiestructuur en vormgeving beantwoord de via binnengekomen vragen snel hou de informatie op de site actueel Informatie Professional 2000 [4] 2 29

12 deringen is de site van bibliotheek Haarlemmermeer, waarop bibliotheeknieuws staat van december Actualiteit is echter moeilijk precies te testen. Deels komt dat omdat diverse bibliotheken weinig recente informatie geven, wat op zich al illustratief is: het laat zien dat dit voordeel van de website te weinig wordt uitgebuit. Anderzijds was het soms moeilijk te achterhalen of een site werkelijk actueel is, omdat niet alle items van een datum zijn voorzien. Bij 11 procent van geteste bibliotheken is de actualiteit controleerbaar onvoldoende. Als onduidelijkheid over de actualiteit wordt meegeteld, dan is bij 44 procent van de geteste bibliotheken de actualiteit controleerbaar onvoldoende of volstrekt oncontroleerbaar of twijfelachtig. Conclusie Uit de IP-test is gebleken, dat openbare bibliotheken een grote diversiteit aan websites aanbieden. Bij kleine bibliotheken is de site vaak niet veel meer dan een digitale folder. De site heeft dan vooral de functie van portaal naar informatie die elders op internet gegeven wordt. De sites van grote bibliotheken zijn meestal veel uitgebreider en hebben ook een eigen virtuele identiteit. De huidige stand van zaken afgezet tegen de brancheformules van de Vereniging van Openbare Bibliotheken, maakt duidelijk dat er nog veel werk verricht moet worden. Veel openbare bibliotheken hebben nog geen internetsite. Lang niet elke bibliotheek die al wel op internet aanwezig is, biedt de gebruikers actuele lokale en regionale informatie. Ook bieden veel bibliotheken hun catalogus en gegevens of boeken al of niet zijn uitgeleend nog niet on-line aan. Daar staat tegenover dat op de bezochte sites ook veel mooie en leuke zaken aangetroffen werden. Enkele openbare bibliotheken hebben individuele, creatieve oplossingen bedacht om te communiceren met hun gebruikers en sommige sites hebben het aspect van interactiviteit goed uitgebuit. De sites evolueren continu. Dit was zelfs tijdens de korte testperiode merkbaar. Openbare bibliotheken die zich op internet willen gaan presenteren, maar ook die dat al een tijdje doen, zouden er baat bij kunnen hebben de sites van de branchegenoten te bezoeken. Als bibliotheken goed naar elkaar kijken, kunnen ze ideeën opdoen en veel van elkaar leren. Een laatste aanbeveling die het IP-panel wil doen aan openbare bibliotheken is om vooral de gebruikersvriendelijkheid van de sites in de gaten te houden. Bij het IPpanel bestaat de indruk dat veel websites van openbare bibliotheken nog blijven steken in amateurisme; het in de arm nemen van professionals bij de opzet van de website wordt daarom aanbevolen. Helderheid en duidelijkheid zorgen er immers voor dat alle klanten, ongeacht hun internetervaring, van deze extra dienst gebruik kunnen maken. Door de traditionele diensten te combineren met die van de virtuele bibliotheek, kan de bibliotheek haar klanten optimale service bieden zowel in de bibliotheek zelf, als thuis achter de pc. Over een paar jaar zullen we deze test nog eens herhalen, zodat zichtbaar wordt of er op dit gebied vorderingen zijn gemaakt en de door de branche zelf geformuleerde pretenties op kwaliteitsgebied worden waargemaakt. Lijsten De website van een openbare bibliotheek moet te vinden zijn via elke zoekmachine of via de betreffende digitale stad. Soms is het handig om bij het zoeken een bestaande site met een verzameling bibliotheken te gebruiken. De IP-testers vonden er vier: 1. Ruim vijfhonderd plaatsnamen. Alfabetisch doorzoekbaar. Afkomstig van NBD. 2. Ongeveer tweehonderd plaatsnamen. Doorzoekbaar per provincie. Alleen echte sites. Veel bibliolinks in de buurt. Afkomstig van de KB. Het mooie van is, dat vanaf het eerste scherm gezocht kan worden met bijvoorbeeld openbare bibliotheek Oss. Bij iedere zoekactie kregen we een direct hit. Simpel en effectief dus. Kiest de gebruiker voor hiërarchisch zoeken, dan zijn er vijf stappen nodig om bij de OB Oss te komen. Dit is wel iets te veel. 3. Bijna zeshonderd plaatsnamen. Doorzoekbaar op postcode en alfabetisch. Grapje bij letter Q en X. Link naar Webwijzer. Afkomstig van NBLC. 4. Meer dan duizend namen (veel zonder eigen site). Alfabetisch doorzoekbaar. Tien bibliolinks. Net als de vorige afkomstig van NBLC. De logica van het door de NBLC aanbieden van twee sites ontging ons: één goede site is genoeg. Vanaf de homepage van Biblioweb zijn er vier stappen nodig om bij een bepaalde OB te komen. Merkwaardig is op de derde pagina ( Bibliotheken bij u in de buurt ) dat een aantal clickables voorzien zijn van een groene stip met als mededeling: Deze bibliotheek heeft een eigen site. Deze mededeling kan de indruk wekken dat doorklikken op de OB en zonder stip helemaal geen zin heeft, maar dat is niet zo want ook bij de sites zonder stip zijn gegevens te vinden zoals adres, filialen enzovoort. Het nadeel van Biblioweb is wel dat er geen zoekmogelijkheid geboden is om rechtstreeks te zoeken. Verzoek aan de vier samenstellers: wilt u samenwerken? Dan graag de hoeveelheid van biblioweb, de zoekmogelijkheden van nl-menu samen met bibliotheek.nl, en de links van allen samen. Informatie Professional 2000 [4] 2 31

Jouw bedrijf in 3 stappen bovenin Google Whitepaper online vindbaarheid versie augustus 2012

Jouw bedrijf in 3 stappen bovenin Google Whitepaper online vindbaarheid versie augustus 2012 Jouw bedrijf in 3 stappen bovenin Google Whitepaper online vindbaarheid versie augustus 2012 Whitepaper Online vindbaarheid Allebedrijvenin augustus 2012 Pagina 1 Een woord vooraf Je hebt een prachtige

Nadere informatie

Stappenplan zoeken en verwerken van informatie

Stappenplan zoeken en verwerken van informatie Stappenplan zoeken en verwerken van informatie Oriëntatie op het onderwerp Wat is het onderwerp Welke zoektermen Welke bronnen Zoeken naar informatie Welke informatiebronnen Kiezen en beoordelen van informatie

Nadere informatie

Stappenplan zoeken en verwerken van informatie

Stappenplan zoeken en verwerken van informatie Stappenplan zoeken en verwerken van informatie Oriëntatie op het onderwerp Wat is het onderwerp? Welke zoektermen? Welke bronnen? Zoeken naar informatie Welke informatiebron gebruik je? Hoe zoek je digitale

Nadere informatie

Websites aanpassen. Voor iedereen.

Websites aanpassen. Voor iedereen. Websites aanpassen. Voor iedereen. Teksten aanpassen en afbeeldingen toevoegen. Links naar andere pagina s of documenten. Pagina s toevoegen, kopiëren en verplaatsen. Ondersteuning voor meerdere talen.

Nadere informatie

Tenzij anders staat aangegeven, bevat het rapport gemiddelde scores (schoolcijfer).

Tenzij anders staat aangegeven, bevat het rapport gemiddelde scores (schoolcijfer). Instelling: (45) Stadsarchief Amsterdam Toelichting op het rapport Dit rapport bestaat uit 3 onderdelen. Deel 1 Resultaten Dit deel bevat de actuele resultaten van uw instelling. Indien eerder aan de Kwaliteitsmonitor

Nadere informatie

Haal meer boekingen uit uw website! Meer bezoekers, meer boekingen, meer gasten Tommy Bookingsupport & TenZer

Haal meer boekingen uit uw website! Meer bezoekers, meer boekingen, meer gasten Tommy Bookingsupport & TenZer Haal meer boekingen uit uw website! Meer bezoekers, meer boekingen, meer gasten Tommy Bookingsupport & TenZer Wat gaan we doen. Online trends Website ontwikkeling Online boeken Zoekmachine optimalisatie

Nadere informatie

46 verbeterpunten voor Aura Online upgrade 3.0 van mei 2012

46 verbeterpunten voor Aura Online upgrade 3.0 van mei 2012 46 verbeterpunten voor Aura Online upgrade 3.0 van mei 2012 Hieronder vindt u de meest voorkomende wensen/tips. De tips staan in volgorde van de menu-opbouw van Aura Online. De volgorde heeft niets te

Nadere informatie

Pieter Geneugelijk 4H3

Pieter Geneugelijk 4H3 Pieter Geneugelijk 4H3 Opdracht 1 www.ad.nl : Geeft het AD mij voldoende juiste en actuele informatie? Ja het AD beschikt over actuele informatie en de juistheid ervan. Cijfer: 8 Tip: Iets minder drukke

Nadere informatie

Functioneel ontwerp. Navigatie

Functioneel ontwerp. Navigatie Functioneel ontwerp Het functioneel ontwerp bestaat uit de volgende onderdelen: 1. Navigatie 2. Lijst van alle pagina s 3. Paginaontwerp 4. Formulierontwerp 5. Grafisch ontwerp Navigatie Navigatie wordt

Nadere informatie

Gratis e-book Checklist Webteksten Door René Greve, Webteksten en SEO, (www.renegreve.nl)

Gratis e-book Checklist Webteksten Door René Greve, Webteksten en SEO, (www.renegreve.nl) Dit is versie 2.1 (april 2009) Kijk voor de nieuwste versie op: www.renegreve.nl/e-books/ Copyright: Niets uit deze uitgave mag zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van René Greve verveelvoudigd

Nadere informatie

Websitecheck. Taak en Tekst voor websites die werken. www.jouwsite.nl

Websitecheck. Taak en Tekst voor websites die werken. www.jouwsite.nl Taak en Tekst voor websites die werken www.jouwsite.nl Websitecheck Taak en Tekst, www.taakentekst.nl Buijs Ballotstraat 27A, 2563 ZH Den Haag 06-13935470 1 Websitecheck Website: Eigenaar: Datum: www.jouwsite.nl

Nadere informatie

Zit de online burger wel online op u te wachten? Door: David Kok

Zit de online burger wel online op u te wachten? Door: David Kok Zit de online burger wel online op u te wachten? Door: David Kok Veel gemeenten zijn inmiddels actief op sociale media kanalen, zoals ook blijkt uit het onderzoek dat is beschreven in hoofdstuk 1. Maar

Nadere informatie

WEBSITE USABILITY. white-paper

WEBSITE USABILITY. white-paper WEBSITE USABILITY white-paper Alle rechten voorbehouden Het is niet toegestaan deze white-paper aan derden te verstrekken of te verkopen. Het is niet toegestaan de inhoud van deze white-paper elders te

Nadere informatie

Uw website optimaliseren voor zoekmachines

Uw website optimaliseren voor zoekmachines Uw website optimaliseren voor zoekmachines Waarom zou je optimaliseren? Met een goede website of goed product ben je er nog niet. Wanneer je product of dienst namelijk niet bekend is bij de gebruiker,

Nadere informatie

Subject: Uitnodiging BiebPanel onderzoek: tevredenheid over de bibliotheek

Subject: Uitnodiging BiebPanel onderzoek: tevredenheid over de bibliotheek Vragenlijst onderzoek 2016-1 Subject: Uitnodiging BiebPanel onderzoek: tevredenheid over de bibliotheek Geachte heer/mevrouw [ACHTERNAAM], Graag nodigen wij u uit om deel te nemen aan het volgende onderzoek

Nadere informatie

HTML Editor: tabellen en hyperlinks

HTML Editor: tabellen en hyperlinks LES 19 HTML Editor: tabellen en hyperlinks In deze les leert u nog iets meer over HTML en de HTML Editor van OpenOffice.org. U leert hoe u absolute en relatieve hyperlinks maakt. We staan even stil bij

Nadere informatie

Ondanks verbod: gemeenten hanteren inkomensgrenzen voor vervoer en ondersteuning

Ondanks verbod: gemeenten hanteren inkomensgrenzen voor vervoer en ondersteuning 30 november 2012 Onderzoeksverslag Inkomensgrenzen Wmo, ANBO DIR1211629 n.barendsen@anbo.nl Ondanks verbod: gemeenten hanteren inkomensgrenzen voor vervoer en ondersteuning Een grote meerderheid van de

Nadere informatie

Communicatie en informatie

Communicatie en informatie Bibliotheek Hilversum heeft in september 2010 een Biebpanel in het leven geroepen. Het panel bestaat uit circa 500 leden. De groep vertegenwoordigt een doorsnede van de leden vanaf 16 jaar. Wilt u deelnemen

Nadere informatie

Communicatie voor iedereen

Communicatie voor iedereen Communicatie voor iedereen 7 basiselementen: 1. Kies bewust de communicatiemix 2. Zorg dat iedereen de informatie vindt 3. Bouw de communicatie logisch op 4. Gebruik een toegankelijke lay-out 5. Zorg voor

Nadere informatie

Checklist. Een nieuwe website, hoe begin ik er aan?

Checklist. Een nieuwe website, hoe begin ik er aan? Checklist Een nieuwe website, hoe begin ik er aan? 1 1. DOEL Een goede website maakt geïntegreerd deel uit van de communicatie van het bedrijf. :: Doelstellingen. Wat zijn op heden de belangrijkste doelstellingen

Nadere informatie

Digitaal bijblijven met leuke en lastige vragen

Digitaal bijblijven met leuke en lastige vragen Digitaal bijblijven met leuke en lastige vragen Ontdek de geheimen van internet en databanken Online workshop voor iedereen die bezig is met digitale informatie in bibliotheken, onderwijs et cetera.. Vragen

Nadere informatie

SEO whitepaper. 1. Inleiding 3. 2. Wat is SEO? 4. 3. Onderdelen SEO 5. 4. Praktische SEO tips 8. 5. Hulp nodig? 10

SEO whitepaper. 1. Inleiding 3. 2. Wat is SEO? 4. 3. Onderdelen SEO 5. 4. Praktische SEO tips 8. 5. Hulp nodig? 10 SEO SEO whitepaper 1. Inleiding 3 2. Wat is SEO? 4 3. Onderdelen SEO 5 4. Praktische SEO tips 8 5. Hulp nodig? 10 2 Inleiding Dit document is met grote zorgvuldigheid opgesteld, echter kunnen fouten voorkomen.

Nadere informatie

SEO: GEVONDEN WORDEN OP HET INTERNET

SEO: GEVONDEN WORDEN OP HET INTERNET SEO: GEVONDEN WORDEN OP HET INTERNET Datum: Juni 2011 I n h o u d s o p g a v e Gevonden worden op het internet... 2 Nationale Search Engine Monitor... 2 Hoe werkt Google?... 2 Een goede positionering...

Nadere informatie

MINI-WHITEPAPER Personeel werven de mogelijkheden

MINI-WHITEPAPER Personeel werven de mogelijkheden MINI-WHITEPAPER Personeel werven de mogelijkheden Als uw bedrijf groeit of als één van uw werknemers het bedrijf verlaat, heeft u nieuw personeel nodig. U heeft echter zelf niet de tijd en/of de kennis

Nadere informatie

Nieuws en informatie over de gemeente

Nieuws en informatie over de gemeente Re a ge re n Conc e rnsta f Fe brua ri 2013 o.e n.s@ha a rle m.nl Afde ling Onde rzoe k e n S ta tistie k Grote ma rkt 2 2011 Ha a rle m Gemeente Haarlem, afdeling Onderzoek en Statistiek Digipanel Haarlem

Nadere informatie

3. Zoeken en vinden op internet

3. Zoeken en vinden op internet 77 3. Zoeken en vinden op internet Internet wordt wel eens vergeleken met een grote bibliotheek vol met informatie over allerlei onderwerpen. Helaas heeft deze bibliotheek geen bibliothecaris in dienst.

Nadere informatie

6. Indexatie: Zijn de verschillende pagina s binnen de site geïndexeerd door Google?

6. Indexatie: Zijn de verschillende pagina s binnen de site geïndexeerd door Google? PIMPTER WEBSHOP http://www.nailsprinter.com http://www.pimpter.com/ http://www.salonique.com/nail-printers.html http://www.nagelstudiocenc.nl/shop.php http://www.yournail.nl/webwinkel-category-1127889/nagelprinter.html

Nadere informatie

de Bibliotheek aan den IJssel

de Bibliotheek aan den IJssel Onderzoek 3-2014 Digitale dienstverlening de Bibliotheek aan den IJssel Een onderzoek onder klanten over de digitale dienstverlening van de bibliotheek Samenvatting - onepager Website De website van de

Nadere informatie

het assessment plan van aanpak Sophia Thelen Interactieve vormgeving (90414) Stagebedrijf & opdrachtgever: C&F Report design

het assessment plan van aanpak Sophia Thelen Interactieve vormgeving (90414) Stagebedrijf & opdrachtgever: C&F Report design het assessment plan van aanpak Sophia Thelen Interactieve vormgeving (90414) Stagebedrijf & opdrachtgever: C&F Report 02-09-2013 design inhoudsopgave Hoofdstuk Pagina Inhoudsopgave & contactgegevens 2

Nadere informatie

OMSCHRIJVING SEO FIT MONITOR RAPPORTAGE. Online propositie voor zoekmachines (VOORBEELD)

OMSCHRIJVING SEO FIT MONITOR RAPPORTAGE. Online propositie voor zoekmachines (VOORBEELD) OMSCHRIJVING SEO FIT MONITOR Online propositie voor zoekmachines & RAPPORTAGE (VOORBEELD) SEO FIT TEST EN CONCURRENTIE ANALYSE Met de SEO Fit Monitor brengen wij uw off en online propositie met elkaar

Nadere informatie

Een proef met een digitaal burgerpanel in Leiden BESLUITEN

Een proef met een digitaal burgerpanel in Leiden BESLUITEN B&W-nr.: 05.0938 d.d. 23-08-2005 Onderwerp Een proef met een digitaal burgerpanel in Leiden BESLUITEN Behoudens advies van de commissie EGTV 1) In te stemmen met een proef met een digitaal burgerpanel

Nadere informatie

Het is duidelijk waar je bent en waar je naartoe kunt gaan als je een link aanklikt.

Het is duidelijk waar je bent en waar je naartoe kunt gaan als je een link aanklikt. 1. Webshop Bol.com 1. Herkenbaarheid De site is duidelijk, je ziet linksboven Bol.com staan en er staan ook de speciaal geselecteerde spullen en de aanbiedingen. Je kan alleen niet zien van wie de website

Nadere informatie

Vragenlijst BiebPanel meting Collectie & informatiefunctie

Vragenlijst BiebPanel meting Collectie & informatiefunctie Vragenlijst BiebPanel meting 2 2016 Collectie & informatiefunctie Welkom bij dit onderzoek van BiebPanel! In het tweede onderzoek van 2016 staat de collectie van uw bibliotheek centraal. Daarnaast willen

Nadere informatie

SIMsite. SIMsite, full service web content management. digitale dienstverlener voor e-gemeenten

SIMsite. SIMsite, full service web content management. digitale dienstverlener voor e-gemeenten SIMsite SIMsite, full service web content management digitale dienstverlener voor e-gemeenten SIMsite SIMsite 2 Een kwalitatief hoogstaande webportal, die op een gebruiksvriendelijke en efficiënte manier

Nadere informatie

Vaardigheden - Internet HV 1. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52517

Vaardigheden - Internet HV 1. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52517 Vaardigheden - Internet HV 1 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 21 July 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/52517 Dit lesmateriaal is gemaakt

Nadere informatie

Vind sneller wat je zoekt. Ontdek de vernieuwde online BIBCATALOGUS & MIJN BIBLIOTHEEK dienst.

Vind sneller wat je zoekt. Ontdek de vernieuwde online BIBCATALOGUS & MIJN BIBLIOTHEEK dienst. Vind sneller wat je zoekt. Ontdek de vernieuwde online BIBCATALOGUS & MIJN BIBLIOTHEEK dienst. 1 2 SNEL ZOEKEN Maar ook uitgebreid. Gebruik de zoekbox om de bibliotheekcatalogus te doorzoeken. Klik op

Nadere informatie

De AKK-site onder de loep!

De AKK-site onder de loep! s-hertogenbosch, februari 2001 AKK5899/RdGr/pv Resultaten van de enquête over de Akk-website De AKK-site onder de loep! Remco de Groot Inhoudsopgave Managementsamenvatting 3 1. Inleiding 4 2. Vraagstelling

Nadere informatie

2. Hoe zoeken in deze databank?... 2. 2.1 Snelzoeken... 2. 2.2 Eenvoudig zoeken... 4. 2.3 Geavanceerd zoeken... 5. 2.4 Zoeken via zoekbomen...

2. Hoe zoeken in deze databank?... 2. 2.1 Snelzoeken... 2. 2.2 Eenvoudig zoeken... 4. 2.3 Geavanceerd zoeken... 5. 2.4 Zoeken via zoekbomen... Abraham Gids voor het gebruik van de databank Inhoudsopgave 1. Wat is Abraham?... 2 2. Hoe zoeken in deze databank?... 2 2.1 Snelzoeken... 2 2.2 Eenvoudig zoeken... 4 2.3 Geavanceerd zoeken... 5 2.4 Zoeken

Nadere informatie

Onderzoek naar product en concurrentie. 10 Concurrenten van webshop Sportieve E-bike. Websites links:

Onderzoek naar product en concurrentie. 10 Concurrenten van webshop Sportieve E-bike. Websites links: Onderzoek naar product en concurrentie. 10 Concurrenten van webshop Sportieve Ebike Websites links: http://www.fatboy.com/nl/ http://www.dsignmeubels.nl/ http://allemachtigprachtig.nl/ http://www.gilianoriginals.nl/

Nadere informatie

Stap 1: Mindmap design. Wat is design volgens Marktplaats. Wat is design volgens Judith. Informatie Architectuur Design op marktplaats

Stap 1: Mindmap design. Wat is design volgens Marktplaats. Wat is design volgens Judith. Informatie Architectuur Design op marktplaats Stap 1: Mindmap design Informatie Architectuur Wat is design volgens Marktplaats Wat is design volgens Judith Stap 2: Onze bevindingen. Informatie Architectuur Analyse van www.marktplaats.nl Design heeft

Nadere informatie

PREMIUM & BASIS ABONNEMENT. - verschillen, meerwaarden en mogelijkheden -

PREMIUM & BASIS ABONNEMENT. - verschillen, meerwaarden en mogelijkheden - PREMIUM & BASIS ABONNEMENT - verschillen, meerwaarden en mogelijkheden - Premium & Basis Belangrijkste verschillen. Met groepskracht presenteren levert extra bezoekers. RTV Maastricht faciliteert deze

Nadere informatie

EVALUATIE NIEUWE WEBPAGINA SCHULDHULPVERLENING Vindbaarheid en kwaliteit van de informatie

EVALUATIE NIEUWE WEBPAGINA SCHULDHULPVERLENING Vindbaarheid en kwaliteit van de informatie EVALUATIE NIEUWE WEBPAGINA SCHULDHULPVERLENING Vindbaarheid en kwaliteit van de informatie Onderzoek en Statistiek De diensten die de gemeente Helmond aanbiedt in het kader van schulddienstverlening zijn

Nadere informatie

Hoe gebruik ik de publiekscatalogus?

Hoe gebruik ik de publiekscatalogus? Hoe gebruik ik de publiekscatalogus? De catalogus van onze bibliotheek kunt u raadplegen in de bibliotheek of via www.bibliotheekrijssenholten.nl. Als u thuis via de website de catalogus wilt raadplegen

Nadere informatie

KIJKWIJZER COMMUNICEREN MET KINDEREN VOOR WETENSCHAPPERS

KIJKWIJZER COMMUNICEREN MET KINDEREN VOOR WETENSCHAPPERS KIJKWIJZER COMMUNICEREN MET KINDEREN VOOR WETENSCHAPPERS INLEIDING De kijkwijzer biedt de mogelijkheid om op gestructureerde wijze te reflecteren op een activiteit met kinderen. Hiermee kun je inzicht

Nadere informatie

Quickscan Informatievoorziening over onafhankelijke cliëntondersteuning in de Drechtsteden

Quickscan Informatievoorziening over onafhankelijke cliëntondersteuning in de Drechtsteden Quickscan Informatievoorziening over onafhankelijke cliëntondersteuning in de Drechtsteden Jaco de Kruijf en Mariëtte Teunissen Oktober 2015 1 Inleiding Zorgbelang Zuid-Holland volgt in opdracht van de

Nadere informatie

1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips. Haal direct meer uit je netwerk!

1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips. Haal direct meer uit je netwerk! 1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips Haal direct meer uit je netwerk! Inleiding Allereerst wil ik u bedanken voor het downloaden van dit e-book. Na weken van voorbereiding kunnen we dan nu eindelijk dit e-book

Nadere informatie

www.customercentricindex.com Het bezoekersonderzoek dat u helpt te achterhalen wat de echte ervaring van bezoekers op uw website, app of intranet is. Bezoekers vertellen u op welke gebieden u excelleert

Nadere informatie

Vind sneller wat je zoekt. Ontdek de vernieuwde online BIBCATALOGUS & MIJN BIBLIOTHEEK dienst.

Vind sneller wat je zoekt. Ontdek de vernieuwde online BIBCATALOGUS & MIJN BIBLIOTHEEK dienst. Vind sneller wat je zoekt. Ontdek de vernieuwde online BIBCATALOGUS & MIJN BIBLIOTHEEK dienst. 1 SNEL ZOEKEN Maar ook uitgebreid. Gebruik de zoekbox om de bibliotheekcatalogus te doorzoeken. Klik op uitgebreid

Nadere informatie

WHITEPAPER. Wat is een. Responsive website? Voordelen van een. Responsive website? Hoe start je met een. Responsive website? RESPONSIVE WEBSITES

WHITEPAPER. Wat is een. Responsive website? Voordelen van een. Responsive website? Hoe start je met een. Responsive website? RESPONSIVE WEBSITES WHITEPAPER RESPONSIVE WEBSITES Wat is een Responsive website? Voordelen van een Responsive website? Hoe start je met een Responsive website? INTRODUCTIE Met het downloaden van deze whitepaper kunnen we

Nadere informatie

Achtergrond en lettertype Opmaak Achtergrond Opmaak Achtergrond Afbeelding in achtergrond

Achtergrond en lettertype Opmaak Achtergrond Opmaak Achtergrond Afbeelding in achtergrond Frontpage Express is het meest eenvoudige programma voor het maken van je homepage. Is het programma niet geïnstalleerd op je PC, dan is het te downloaden en daarna te installeren. We zullen nu een aantal

Nadere informatie

Online enquête Kennisplein Omgevingsvergunning

Online enquête Kennisplein Omgevingsvergunning Ministerie van VROM Kennisplein Omgevingsvergunning Online enquête Kennisplein Omgevingsvergunning Rijnstraat 8 Postbus 30945 2500 GX Den Haag Interne postcode IPC 660 http://omgevingsvergunning.vrom.nl

Nadere informatie

Richtlijnen schrijven voor werkenbijmmc.nl

Richtlijnen schrijven voor werkenbijmmc.nl Richtlijnen schrijven voor werkenbijmmc.nl Myxt Web Solutions Ron Schöningh Helftheuvelweg 11 511 AV s-hertogenbosch Tel. 073 850 51 85 mail: ron@myxt.nl Inhoudsopgave 1. Schrijven voor het web 3 1.1 Lezen

Nadere informatie

Online enquête Kennisplein Omgevingsvergunning

Online enquête Kennisplein Omgevingsvergunning Ministerie van VROM Kennisplein Omgevingsvergunning Online enquête Kennisplein Omgevingsvergunning Rijnstraat 8 Postbus 30945 2500 GX Den Haag Interne postcode IPC 660 http://omgevingsvergunning.vrom.nl

Nadere informatie

1 Handleiding LIMO Faculteit Architectuur KU Leuven, campus Sint-Lucas Brussel

1 Handleiding LIMO Faculteit Architectuur KU Leuven, campus Sint-Lucas Brussel 1 Handleiding LIMO Faculteit Architectuur KU Leuven, campus Sint-Lucas Brussel 1. Toegang tot LIMO Om optimaal gebruik te kunnen maken van het zoekpotentieel van Limo moet je ervoor zorgen dat je verbonden

Nadere informatie

Voorbereiding website

Voorbereiding website Voorbereiding website Opdracht 1 Op de website van R.H.V. Leonidas www.leonidas.nl De testvraag is: hoe laat en waar is de wedstrijd van heren 1 aanstaand weekend? 1. Gedaan 2. Heren 1 speelt aanstaand

Nadere informatie

Rapportage Biebpanel. Digitale dienstverlening

Rapportage Biebpanel. Digitale dienstverlening Digitale dienstverlening Rapportage Biebpanel Samenvatting van de belangrijkste uitkomsten van het Biebpanel onderzoek naar de digitale dienstverlening, gehouden in oktober 2014. 31 januari 2015 Biebpanel:

Nadere informatie

WEBSITE SCAN Vrijblijvend advies

WEBSITE SCAN Vrijblijvend advies WEBSITE SCAN Vrijblijvend advies IBAN: NL57ABNA0479025207 Inleiding: Wij hebben uw website op diverse facetten geanalyseerd en hier een bondig rapport voor geschreven. Door het uitvoeren van onderstaande

Nadere informatie

Hardware Specialisatie. Module 1: Zoeken op het internet

Hardware Specialisatie. Module 1: Zoeken op het internet 1 Hardware Specialisatie Module 1: Zoeken op het internet 2 Inhoud Inleiding Zoekmachines Usenet en nieuwsgroepen Praktijkoefening 3 Inhoud > Inleiding < Zoekmachines Usenet en nieuwsgroepen Praktijkoefening

Nadere informatie

Ook mijn bibliotheek is een Ovinob-bibliotheek!

Ook mijn bibliotheek is een Ovinob-bibliotheek! 1 Ook mijn bibliotheek is een Ovinob-bibliotheek! Hoe surf ik in een wip naar mijn bib? Op http://oost-vlaanderen.bibliotheek.be kan je zien wat er aanwezig is in je bibliotheek of in andere Oost-Vlaamse

Nadere informatie

De website test: wetenschappelijke bibliotheken

De website test: wetenschappelijke bibliotheken Yvonne Sanders, Jos Damen en Marten Hofstede De website test: wetenschappelijke bibliotheken Informatie Professional is geen schoolmeester en evenmin het blad van de Consumentenbond. Anderzijds kunnen

Nadere informatie

U kunt de helpbestanden op verschillende manieren openen. Standaard activeert u de helpbestanden via de toets F1.

U kunt de helpbestanden op verschillende manieren openen. Standaard activeert u de helpbestanden via de toets F1. Les 19 Help In deze les leert u hoe u de helpbestanden van Excel gebruikt om snelle antwoorden te vinden op een aantal vragen die u over het programma hebt. Houd er echter rekening mee dat u online moet

Nadere informatie

GLOBAL: workshop webdesign

GLOBAL: workshop webdesign Dit werkblad is van: klas: GLOBAL: workshop webdesign Ontwerp en maak je eigen website met zelfgemaakte foto s, teksten, links en buttons! Geen onderwerp zo gek, of er is wel een website over gemaakt:

Nadere informatie

Verbeteringen in Aura Online update 2.14 7 dec 2011

Verbeteringen in Aura Online update 2.14 7 dec 2011 Verbeteringen in Aura Online update 2.14 7 dec 2011 Aura Online Catalogus Documentbeheer: de keuzelijst van lidwoorden is verwijderd: u kunt nu zelf nieuwe lidwoorden (van andere talen) toevoegen en zelf

Nadere informatie

Hieronder vindt u een aantal tips die kunnen helpen de vindbaarheid te verbeteren:

Hieronder vindt u een aantal tips die kunnen helpen de vindbaarheid te verbeteren: Zoekmachine tips In dit document wordt een aantal tips gegeven om de vindbaarheid van uw website in zoekmachines te verbeteren. Hiermee zou u er voor kunnen zorgen dat u site hoger in de zoekresultaten

Nadere informatie

Virtueel Kenniscentrum IBR (online)

Virtueel Kenniscentrum IBR (online) Virtueel Kenniscentrum IBR (online) Versie: 1.0 Met ingang van 22 februari 2013 zijn ook de dossiers ondergebracht in het kennisportaal van het Instituut voor Bouwrecht: http://portaal.ibr.nl (dit is hetzelfde

Nadere informatie

Haal meer uit je website

Haal meer uit je website Haal meer uit je website 10 Tips om je website te optimaliseren Je hebt 100 bezoekers per dag, met soms een piek van 200 bezoekers per dag. Maar wat doe je met deze bezoekers? Hoeveel procent van deze

Nadere informatie

Het definitieve prototype van Foliostory zal op basis van een usability test getest worden.

Het definitieve prototype van Foliostory zal op basis van een usability test getest worden. Testplan prototype Het definitieve prototype van Foliostory zal op basis van een usability test getest worden. Hierbij wordt een happy flow scenario aan de respondenten voorgelegd met daarin taken die

Nadere informatie

Inleiding. Schema Achterhoekagenda

Inleiding. Schema Achterhoekagenda Inleiding In deze instructie wordt uitleg gegeven over de functionaliteit van de Achterhoekagenda. De informatie is tevens terug te vinden op de website. Schema Achterhoekagenda. De werking van de Achterhoekagenda

Nadere informatie

Gebruikerstest voor de arbocatalogus

Gebruikerstest voor de arbocatalogus Gebruikerstest voor de arbocatalogus Het is goed om een website, voordat deze wordt opengesteld voor alle gebruikers, te laten uittesten door een aantal betrokkenen. Een mogelijkheid is het uitzetten van

Nadere informatie

Hoofdstuk 3 Zoeken en vinden op internet 89

Hoofdstuk 3 Zoeken en vinden op internet 89 Hoofdstuk 3 Zoeken en vinden op internet 89 Hoe werkt een zoekmachine? Zoekmachines zijn programma s die dag en nacht bezig zijn met het indexeren van webpagina s. Zo wordt een enorme index aangelegd van

Nadere informatie

Zo maak je een website! Copyright: Roel Grit, auteur Wolters-Noordhoff en Unieboek

Zo maak je een website! Copyright: Roel Grit, auteur Wolters-Noordhoff en Unieboek Website maken 1/7 Zo maak je een website! Copyright: Roel Grit, auteur Wolters-Noordhoff en Unieboek Dit document mag gratis gebruikt worden bij de volgende boeken van Roel Grit: Informatiemanagement Zo

Nadere informatie

verwacht grootse dingen

verwacht grootse dingen verwacht grootse dingen Webdesign - Webhosting - Domeinnaam - Grafisch ontwerp Aanvraagformulier contactgegevens - webdesign - webhosting - domeinnaam - grafisch ontwerp - opmerkingen Met dit document

Nadere informatie

Fred Bosman: Gebruikersonderzoek UB Groningen (LOOWI: 25-02-05)

Fred Bosman: Gebruikersonderzoek UB Groningen (LOOWI: 25-02-05) Fred Bosman: Gebruikersonderzoek UB Groningen (LOOWI: 25-02-05) Deze gegevens zijn afkomstig van de sheets zijn van de presentatie van Fred Bosman voor het LOOWI op 25-02-2005. Voor de complete tekst en

Nadere informatie

A Inhoud. 2. De identiteit van de eigenaar van de website en het doel van de website staan genoemd.

A Inhoud. 2. De identiteit van de eigenaar van de website en het doel van de website staan genoemd. Beoordelingsformulier websites Afdeling Taal en Communicatie VU De schriftelijke communicatie-uitingen van de verzekeraar moeten begrijpelijk en duidelijk zijn voor de klant en afgestemd op diens taalniveau.

Nadere informatie

WebHare Professional en Enterprise

WebHare Professional en Enterprise WebHare Professional en Enterprise Publicatie module Site inrichting handleiding Datum 19 november 2002 Aantal pagina s: 31 Versie: 2.01 Doelgroep Sysops Gebruikers met site aanmaak rechten Gebruikers

Nadere informatie

qwertyuiopasdfghjklzxcvbnmq ertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwer tyuiopasdfghjklzxcvbnmqwerty

qwertyuiopasdfghjklzxcvbnmq ertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwer tyuiopasdfghjklzxcvbnmqwerty qwertyuiopasdfghjklzxcvbnmq wertyuiopasdfghjklzxcvbnmqw ertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwer SEO Optimalisatie tyuiopasdfghjklzxcvbnmqwerty Carlo Konijn uiopasdfghjklzxcvbnmqwertyui 29-5-2013 Chi Computers opasdfghjklzxcvbnmqwertyuiop

Nadere informatie

2.12 Oefeningen... 67 2.13 Achtergrondinformatie... 69 2.14 Tips... 70

2.12 Oefeningen... 67 2.13 Achtergrondinformatie... 69 2.14 Tips... 70 Inhoudsopgave Voorwoord... 11 Nieuwsbrief... 11 Introductie Visual Steps... 12 Wat heeft u nodig?... 13 Uw voorkennis... 14 Hoe werkt u met dit boek?... 15 De website bij het boek... 16 Aanvullende begeleidende

Nadere informatie

1.9.4 Release Overzicht

1.9.4 Release Overzicht 1.9.4 Release Overzicht December 2013 www.siteop.mobi Release datum 9 december 2013, tussen 7 en 10:00 uur GMT Inhoudsoverzicht Nieuw... 3 Optie om website logo/afbeelding carousel op subpagina's... 3

Nadere informatie

Webdesign voor ondernemers

Webdesign voor ondernemers e-boek Webdesign voor ondernemers Veelgestelde vragen over het laten maken van een website Bart van den Bosch Inhoud 1. Zelf doen of uitbesteden? 4 2. Webdesigners 7 3. Wat is Wordpress 10 4. Maken van

Nadere informatie

Informatie Architectuur Het hele jaar Lowlands. Neslihan Igdeli Studentnummer: 500532696 Klas: V1CMD5 Datum: 31 oktober 2011 Versienummer: 0,1

Informatie Architectuur Het hele jaar Lowlands. Neslihan Igdeli Studentnummer: 500532696 Klas: V1CMD5 Datum: 31 oktober 2011 Versienummer: 0,1 Informatie Architectuur Het hele jaar Lowlands Neslihan Igdeli Studentnummer: 500532696 Klas: V1CMD5 Datum: 31 oktober 2011 Versienummer: 0,1 1 Inhoudsopgave Inleiding...3 Het concept...4 Beschrijving

Nadere informatie

Rapportage onderzoek communicatie en informatie. communicatiemiddelen en informatievoorziening van bibliotheken. de Bibliotheek Deventer

Rapportage onderzoek communicatie en informatie. communicatiemiddelen en informatievoorziening van bibliotheken. de Bibliotheek Deventer voor bibliotheken Rapportage onderzoek communicatie en informatie De mening van klanten over de communicatiemiddelen en informatievoorziening van bibliotheken de Bibliotheek Deventer Inhoud Beschrijving

Nadere informatie

Onderzoek Test website door het Stadspanel Helmond

Onderzoek Test website door het Stadspanel Helmond Onderzoek Test website door het Stadspanel Helmond In januari 2012 is de nieuwe gemeentelijke website de lucht ingegaan. Maanden van voorbereiding en tests gingen daaraan vooraf. Daarbij is bij de projectgroep

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Gebeurtenissen meten met event tracking

Inhoudsopgave. Gebeurtenissen meten met event tracking Gebeurtenissen meten met event tracking Inhoudsopgave Inleiding... 2 Verschillen tussen event tracking en virtuele paginavertoningen... 2 Event tracking instellen... 2 Rapporten voor gebeurtenissen...

Nadere informatie

Checkit maakt u vindbaar!

Checkit maakt u vindbaar! Checkit maakt u vindbaar! Neem voor meer informatie vrijblijvend contact op met één van onze Search Engine Marketing professionals of kijk op www.checkit.nl Pagina 2 van 12 Inhoud 1. Over Checkit... 3

Nadere informatie

Nieuwe look - nieuwe site!

Nieuwe look - nieuwe site! Nieuwe look - nieuwe site! Vanaf 1 juni gaan we online met een testversie van onze nieuwe website! Bedoeling is dat we al onze mediatheekinformatie toegankelijk maken via één overzichtelijk en gebruiksvriendelijk

Nadere informatie

2. Navigeren over internet ... 68 ... 69 ... 71 ... 72 ... 75 ... 76 ... 79 ... 83 ... 86 ... 88 ... 90 ... 92 ... 97

2. Navigeren over internet ... 68 ... 69 ... 71 ... 72 ... 75 ... 76 ... 79 ... 83 ... 86 ... 88 ... 90 ... 92 ... 97 Inhoudsopgave Voorwoord... 13 Introductie Visual Steps... 14 Wat heeft u nodig?... 15 Uw voorkennis... 16 De volgorde van lezen... 17 Website... 17 Hoe werkt u met dit boek?... 18 De schermafbeeldingen...

Nadere informatie

Inleiding. Onderzoekje naar algemene freelance marktplaatsen in Nederland

Inleiding. Onderzoekje naar algemene freelance marktplaatsen in Nederland Inleiding Onderzoekje naar algemene freelance marktplaatsen in Nederland Ik wilde voor mezelf weten wat er te vinden is aan online freelancemarktplaatsen en toen ik dat had onderzocht, leek het me jammer

Nadere informatie

Oog voor eigenheid. Maatwerk

Oog voor eigenheid. Maatwerk Oog voor eigenheid webdesign.casalinda.nl linda@casalinda.nl tel 023 529 4163 Ben je een kleine zelfstandige, en heb je grote ambities? Dan wil je een professioneel ogende website. En dan geen standaard

Nadere informatie

Thema: Multimedia. Multimedia

Thema: Multimedia. Multimedia Multimedia OPDRACHTKAART MM-02-01-01 Communicatie Voorkennis: Je moet met een computer om kunnen gaan. Je moet kunnen zoeken op het internet. Intro: Multimedia is een vrij nieuw begrip. In de bladen en

Nadere informatie

Hoofdstuk 9. Gemeentelijke website

Hoofdstuk 9. Gemeentelijke website Hoofdstuk 9. Gemeentelijke website Samenvatting Het percentage Leidenaren dat thuis kan beschikken over internet is, na een snelle toename in eerdere jaren, dit jaar vrijwel gestabiliseerd tot op 77%.

Nadere informatie

Iedereen online, van 9 tot 99 jaar. Les 1 ... De webbrowser, onze surfplank door het wereldwijde web. Deze iconen tonen aan voor wie het document is

Iedereen online, van 9 tot 99 jaar. Les 1 ... De webbrowser, onze surfplank door het wereldwijde web. Deze iconen tonen aan voor wie het document is 1... De webbrowser, onze surfplank door het wereldwijde web. Deze iconen tonen aan voor wie het document is Leerkrachten WebExperts Senioren Leerlingen 1,. Een browser bevat verschillende hulpmiddelen

Nadere informatie

Clear Channel lanceert permanent interactief netwerk. Outdoor gaat mobiel

Clear Channel lanceert permanent interactief netwerk. Outdoor gaat mobiel Clear Channel lanceert permanent interactief netwerk. Outdoor gaat mobiel 2 3 Waarom een interactief netwerk? Outdoor gaat mobiel Het nieuw gelanceerde netwerk maakt outdoor interactief. Het maakt het

Nadere informatie

Geachte lezer, Veel plezier bij het lezen van het rapport! Hartelijke groet, VictorMundi.com Jeroen Sakkers

Geachte lezer, Veel plezier bij het lezen van het rapport! Hartelijke groet, VictorMundi.com Jeroen Sakkers Geachte lezer, Met gepaste trots presenteren wij u hierbij het eerste ZZP Barometer-rapport van 2011. De ZZP Barometer is de structurele en onafhankelijke onderzoeksmonitor voor en over zzp'ers, freelancers

Nadere informatie

Inhoud. Ontwerpdocument 18 juni 2007

Inhoud. Ontwerpdocument 18 juni 2007 Inhoud Inleiding... 2 Concept... 3 Doelstelling... 3 Concept beschrijving... 3 Visualisatie... 4 Doelgroep... 5 Usercase scenario... 5 Storyboard... 7 Bekijken van de informatie... 7 Praten (Met hetzelfde

Nadere informatie

Een website omzetten naar WordPress

Een website omzetten naar WordPress 1 Een website omzetten naar WordPress Er zijn talloze programma s beschikbaar om websites te maken. In de titels Basisgids Websites maken met WordPress en Websites maken met WordPress voor senioren wordt

Nadere informatie

Project Het Parool. Media, Informatie en Communicatie. Propedeuse. Ontwerpdocument Beeld

Project Het Parool. Media, Informatie en Communicatie. Propedeuse. Ontwerpdocument Beeld Media, Informatie en Communicatie Ontwerpdocument Beeld Project Het Parool Jerry Leigh Henkes, Demy Verhoogt, Bastiaan Verbeek, Sterre van den Berge, Lucas de Vries, Kathy Gabriel en Hanna Loos. P125 Tutor

Nadere informatie

Dennis Wagenaar 19-04-10 v 1.0

Dennis Wagenaar 19-04-10 v 1.0 Ontwerprapport Save Energy Leiden Dennis Wagenaar 19-04-10 v 1.0 Inhoudsopgave Inleiding...4 1 Grafisch Ontwerp...5 1.1 De website...5 1.2 Header...6 1.3 Menu...6 1.4 Content...7 1.5 Grafieken...7 1.5

Nadere informatie

Artikel. Artikelen Schrijven voor Leadgeneratie Hoe u boodschappen afstemt op uw doelgroep Bob Oord

Artikel. Artikelen Schrijven voor Leadgeneratie Hoe u boodschappen afstemt op uw doelgroep Bob Oord Artikel Artikelen Schrijven voor Leadgeneratie Hoe u boodschappen afstemt op uw doelgroep Bob Oord 1 Introductie Bij het samenstellen van content voor een leadgeneratie campagne is de doelstelling altijd

Nadere informatie

BESPAAR VEEL TIJD VEEL GELD MET EEN IPAKKET VAN. Kamer van Koophandel Rijnland nr 27362271 - btwnr NL 0438.70.302.B03

BESPAAR VEEL TIJD VEEL GELD MET EEN IPAKKET VAN. Kamer van Koophandel Rijnland nr 27362271 - btwnr NL 0438.70.302.B03 BESPAAR VEEL TIJD EN VEEL GELD MET EEN IPAKKET VAN Kamer van Koophandel Rijnland nr 27362271 - btwnr NL 0438.70.302.B03 2 Onze Tijd en Geld besparende aanpak De meeste webdesigners hebben een relatief

Nadere informatie