Hoogwaterbeschermingsprogramma

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hoogwaterbeschermingsprogramma"

Transcriptie

1 Hoogwaterbeschermingsprogramma > Retouradres Postbus AE Den Haag Aan het bestuur van de waterschappen Programmadirectie Hoogwaterbescherming Koningskade AA Den Haag Postbus AE Den Haag (070) / (06) Contactpersoon Simone Boogaard Teammanager programmering Datum: 15 december 2014 Betreft: voorlopig programmavoorstel Hoogwaterbescherming T simone.boogaard hoogwaterbescherming.ni Ons kenmerk HWBP 2014/1357 Uw kenmerk Geacht bestuur, Met deze brief doe ik u toekomen het voorlopig programmavoorstel Hoogwaterbescherming (HWBP) , de overwegingen die hierbij een rol hebben gespeeld en de vervolgprocedure. Bijlage(n) 1. Conceptprogramma Redeneerlijn 3. Kansenscan 4. Contactpersonen Deltaprogramma De minister van Infrastructuur en Milieu (I&M) heeft de plicht om de besturen van de waterschappen te horen op grond van de gewijzigde Waterwet. Bij deze vraag ik u, namens de minister van I&M, om vóór 18 maart 2015 uw bestuurlijke reactie te geven op het voorlopig programmavoorstel, zodat het programma tijdig in 2015 In de Uniecommissie Waterkeringen kan worden besproken, alvorens de stuurgroep HWBP op 20 mei 2015 een definitief advies aan de minister zal vaststellen. In uw bestuurlijke reactie wil ik u verzoeken om op de onderstaande vragen te reageren: 1. Kunt u instemmen met het voorliggende voorlopig programmavoorstel ? 2. Ziet u aanknopingspunten om projecten gecombineerd uit te voeren in bijvoorbeeld projectoverstijgende verkenningen? 3. Bent u voornemens om projecten eerder te starten dan geprogrammeerd en deze voor te financieren? 4. Wat is de reactie van het gebiedsoverleg Deltaprogramma voor uw beheergebied op het voorlopig programmavoorstel? U wordt verzocht het voorlopig programmavoorstel voor uw beheergebied te bespreken in de gebiedsoverleggen van het Deltaprogramma. In de bijlage treft u een lijst met contactpersonen per gebied. Gelieve uw conclusies over samenhang met andere regionale opgaven uit het gebiedsoverleg mee te nemen in uw reactie op bovenstaande vragen. In juni zal de stuurgroep HWBP het voorlopig programmavoorstel aan de minister aanbieden. Begin juli zal het programma worden besproken in het Nationaal Bestuurlijk Overleg Deltaprogramma. Daarna zal de programmering als onderdeel van het Deltaprogramma 2015 worden vastgesteld in de ministerraad. Dit voorlopige programmavoorstel wordt ter consultatie aangeboden onder voorbehoud van inpassing in de rijksbegroting en het vrijvallen van middelen uit het HWBP-2. Het Hoogwaterbeschermingsprogramma is een samenwerking van de waterschappen en het ministerie van Infrastructuur en Milieu Pagina 1 van 4

2 Het voorlopig programmavoorstel Met het voorliggende programmavoorstel is evenals vorig jaar tegemoet gekomen aan het besluit van de stuurgroep om in 2015 en 2016 meer verkenningen te starten om voldoende werkvoorraad voor de jaren 2021 en verder op te bouwen. Bij het opstellen van het voorlopig programmavoorstel is rekening gehouden met een extra werkvoorraad van gemiddeld 20% om te voorkomen dat er in latere jaren onderbesteding zal plaatsvinden. Programmadirectie Hoogwaterbescherming Koningskade AA Den Haag Postbus AE Den Haag (070) (06) In het voorlopig programmavoorstel zijn de reserveringen voor de Bestuursovereenkomst Maas opgenomen. De programmering van de projecten "bihwêwdë'maasövë"reètfrsitïst"is oridêr Voorl5ëh"öücl"van' rangscfiirring op~ba is"varr urgentie; tijdens de consultatieperiode stelt Waterschap Peel en Maasvallei hier een onderbouwde methode voor op. In het voorlopig programmavoorstel zijn projecten van Rijkswaterstaat (RWS) opgenomen. Deze worden gefinancierd vanuit het budget rijkskeringen. In dit voorlopig programmavoorstel is rekening gehouden met 100 min. budgetoverschot uit het HWBP-2. Elementen van de redeneerlijn In de stuurgroep van 24 september 2014 is de Programmadirectie HWBP verzocht een redeneerlijn op te stellen als basis voor het programma HWBP op basis van urgentie. In de opgestelde redeneerlijn wordt rekening gehouden met een budgetoverschot HWBP-2 van 150 min. zoals besloten in de stuurgroep HWBP-2 van 16 september jl. In de bestuurlijke overeenkomst waterveiligheidsbeleid van 17 juni jl. is afgesproken dat 2/3 van het budgetoverschot HWBP-2, 100mln, beschikbaar zal zijn voor waterschapsprojecten (uitvoering binnen het HWBP) en een 1/3 deel, 50mln, beschikbaar zal zijn voor waterveiligheid binnen het Deltafonds bijvoorbeeld voor het eerder starten van RWS projecten binnen het HWBP. De programmadirectie zal hiervoor een programmavoorstel voor RWS projecten doen. Een bedrag van 100mln. op de dijkrekening betekent dat het totale volume van het programma stijgt met 139mln. Hierin is het projectgebonden aandeel en de 20% extra werkvoorraad verrekend. De stuurgroep heeft, in overeenstemming met de adviezen van CWK en directeurenoverleg, besloten om de voorgestelde redeneerlijn van de programmadirectie te volgen en het op basis daarvan opgestelde voorstel vrij te geven voor consultatie. Het voorstel zoals het nu voorligt doet recht aan het uitgangspunt van programmeren op basis van urgentie en geeft projecten de kans om eerder te starten met de verkenningsfase (T-2 aanpak) om zodoende een vliegende start te maken. Daarnaast ontstaat er voor een merendeel van de projecten die in het programma zijn opgenomen een versnelling van 1 a 2 jaar. Het voorlopig programmavoorstel bestaat uit de volgende componenten: 1. Oplossen en niet toestaan van (nieuwe) discontinuïteiten in de programmering. De stuurgroep heeft eerder aangegeven deze 'onderbrekingen in de programmering' bij projecten onwenselijk te vinden. 2. Introduceren aanpak slagkracht. Onder slagkracht verstaan we het versnellen van een deel van de verkenningsfase welke start in T-2 (T-2 aanpak). In deze fase wordt bekeken of de beheerder gesteld staat op het gebied van capaciteit en op het gebied van financiële.draagkracht in het kader van het projectgebonden aandeel. Verder hoort in de T-2 aanpak dat er een nadere veiligheidsanalyse wordt uitgevoerd bij voorkeur op basis van de nieuwe normering. De T-2 aanpak kent overeenkomsten met wat binnen HWBP-2 de robuuste analyse wordt genoemd, waarbij binnen een aantal projecten ook een Het Hoogwaterbeschermingsprogramma is een samenwerking van de waterschappen en het ministerie van Infrastructuur en Milieu Pagina 2 van 4

3 3. doorkijk gemaakt wordt naar de nieuwe normering. Het doel van een dergelijke versnelling is dat het programma stabieler wordt door het geven van een vliegende start van de projecten (organisatorisch gesteld staan) en door de stabielere scope van de projecten vanwege het nadere veiligheidsonderzoek. Bijkomend voordeel aan de kant van het programma is een betere doorkijk naar toekomstige jaren. Bij de verkenning wordt ook rekening gehouden of het project qua urgentie stand houdt als op basis van VNK de projecten op urgentie worden gerankt. Eerder aflossen van de voorgenomen voorfinanciering met een deel van het budgetoverschot HWBP-2 op basis van de urgentievolgorde (huidig volume vootgêfihanciëftte^^ Programmadirectie Hoogwaterbescherming Koningskade AA Den Haag Postbus AE Den Haag (070) (06) Het voorlopig programmavoorstel biedt ruimte om te anticiperen op de nieuwe normering (T-2 aanpak) en de uitkomsten van de LRT-4 (financiële ruimte in latere jaren door het aflossen van een deel van de voorfinancieringen). Het aflossen van de voorgenomen voorfinanciering is voor de CWK een belangrijk punt. Ook in het kader van het aflossen van voorfinanciering is het belangrijk te noemen dat dit voorlopige programmavoorstel ter consultatie wordt aangeboden onder voorbehoud van inpassing in de rijksbegroting en het vrijvallen van middelen uit het HWBP-2. Deltaprogramma De uit te voeren projecten in het HWBP zijn veelal de eerste maatregelen van de voorkeursstrategie die in het Deltaprogramma per deelgebied zijn vastgesteld. De conceptprogrammering van de voorgenomen dijkversterkingen wordt daarom jaarlijks besproken in de gebiedsoverleggen Deltaprogramma. Het doel hiervan is meekoppelkansen te identificeren en te bezien welke samenhang er is tussen reguliere dijkversterkingen en andere waterveiligheidsmaatregelen, zoals rivierverruiming. Wij vragen u om dit voorlopig programmavoorstel in deze consultatieronde te agenderen voor gesprek in het voor u relevante gebiedsoverleg en de conclusies over samenhang met andere regionaal opgaven uit het gebiedsoverleg mee te nemen in uw reactie op bovenstaande vragen. Kansenscan kennis en innovatie Dit najaar is voor de derde maal een kansenscan voor kennis en innovatie binnen het HWBP uitgevoerd. De kansenscan heeft onder meer in beeld gebracht welke kennis en innovaties (mogelijk) kansrijk zijn voor projecten in het HWBP. Zie de kruistabel in de bijlage voor een eerste indicatie van welke innovatie voor welk project in voorlopig programmavoorstel relevant kan zijn (plus generieke samenvatting van de kansenscan). Wij vragen u om hiervan kennis te nemen en in het plan van aanpak van projecten expliciet te overwegen of deze kennis/innovatie wordt meegenomen in het project. Bij de review van het plan van aanpak wordt ingegaan op onderbouwing waarom een innovatie wel/niet wordt meegenomen in de verkenningsfase. De programmadirectie kan ondersteunen bij deze afwegingen. Op deze manier starten we vroegtijdig, wanneer alle opties nog open zijn, het gesprek over de meerwaarde en inzet van nieuwe kennis en innovatie. Het Hoogwaterbeschermingsprogramma is een samenwerking van de waterschappen en het ministerie van Infrastructuur en Milieu Pagina 3 van 4

4 Informatiebijeenkomst Op 7 januari 2015 zal er onder leiding van de bestuurlijk portefeuillehouder van de Unie van Waterschappen, de heer mr. J.H. Oosters, een informatiebijeenkomst over het voorlopig programmavoorstel worden gehouden in het restaurant Zandvoort aan de Eem, Amersfoort. Naast de programmaconsultatie wordt tijdens deze bijeenkomst ook het platform dijkwerkers gelanceerd. U kunt zich opgeven voor deze bijeenkomst via het mailadres: diikwerkerstahooqwaterbescherminq.nl Programmadirectie Hoogwaterbescherming Koningskade AA Den Haag Postbus AE Den Haag (070) (06) Heeft u nog vragen, neemt u dan gerust contact op met de programmadirectie. Wij hopen u te mogen begroeten~op^januari"2015; Hoogachtend, ir. Erik Kraaij plv. programmadirecteur Hoogwaterbeschermingsprogramma Het Hoogwaterbeschermingsprogramma is een samenwerking van de waterschappen en het ministerie van Infrastructuur en Milieu Pagina 4 van 4

5 Hoogwaterbeschermingsprogramma Legenda MIRT-fase: Verkenning Voorlopig programmavoorstel MIRT-fase; Planuitwerking M I R T - f a s e : Realisatie Voorlopig programmavoorstel op basis van voorkeurscenario (#1) S ,1 63,3 123,1 203,6 243,4 426,6 21,0 12,7 24,6 40,7 48,7 85,3 M.S 17,7 52,2 151,6 170,1 165,6 447,6 Beschikbaar op de dijkrekening (exclusief P G A 10% en extra werkvoorraad) 37,6 109,2 122,5 119,2 322,3 Saldo benodigd en beschikbaar -66,7-11,1 28,5-33,5-77,8 21,0 Saldo benodigd teruggerekend naar Rijksbegrotingcijfers (PGA & werkvoorraad) -48,0-8,0 20,5-24,1-56,0 15, ,6 447,6 447,6 447,6 Waterschapsprojecten Totaal benodigd (mcl. extra werkvoorraad) Extra werkvoorraad Beschikbaar financiële ruimte De aardbevingsgevoelige dijken w o r d e n versneld aangepakt door voorfinanciering vanuit afspraken met EZ. De programmering is ondervoorbehoud van discussie over ILT-oordeel (brief_2014/27616) * * * Voor Zettingsvloeiing is een landelijke verkenning gestart. " Projecten zijn in 2014 beschikt; onderuitputting ln 2014 maakte het mogelijk deze voorfinai aftelossen.

6 Projectoverstijgen de verken ningen HWBP Geschatte kosten (indicatief) PM 33D WSRL Programma Piping 2,9 2,5 1,6 1,0 PM 33C hry^lan POV W a d d e n z e e 1,9 1,1 33A HDSR POV Centraal Holland Zl 3.S 1,8 PM ï,2 0,0 0,0 WSRL POV Macrostabiliteit 5,0 5 Project PM Trekker Naam project ,0 De programmering van de projecten binnen de Maasovereenkomst is onder voorbehoud van rangschikking op basis van urgentie; tijdens de consultatleperiode stelt Waterschap Peel en Maasvallei hier een onderbouwde methode voor op. Project Is deels In 2014 beschikt; onderuitputting in 2014 maakte het mogelijk het voargeflruncleide deal eerder lf tt bttmi. Overzi cht aflossing voorfinanciering # ranking Project Beheerder Scheldestr Naam project Burghsluis-Schelphoek 2,5 7,0 51 2SK v&v Loswal Hattem + Apeldoorns kanaal 53 («7) 2SM Fryslan Zandasfalt Noorderhavendam 1, V&V Eemdijk/Spakenburg 3, J Dit project in mindering gebracht van de reservering In 2021 Overzicht T-2 F/rjnkmgj Project Beheerder Naam project WSRL Culemborg T-l 28 22C WSRL Peerenboom-Genderen T-l 30 28G Fryslan West Hoiwerderpolder - Lauwersm. T-l 31 05C Rijnland IJsseldijk Gouda (fase 2) T-l 32 16E WSHD Zettingsvloeiing V3T T S WSRL Leeuwen - Oude Maasdijk T K WSRL Tiel T Scheldestr. Zuld-Beveland Oost, Oosterscheide T R WSRL W i n s s e n - Drutensche Waarden 43 18D NZV Lauwersmeer/Vierhuizer^at 44 06D HHSK Capelle/Zuidplas 46 08A RWS 7N Drongelens kanaal (P52) 47 12B RWS W N Z SVK Holl. IJsselkering (schuif) 48 12A RWS W N Z SVK Holl. IJsselkering (dijk + 2 kw) 50 22P WSRL Ooij e n Millingen Scheldestr. Zuid-Beveland West, Westerschelde 54 03F HHNK Kunstwerken Markermeer {D17 e n D19) 57 28F Fryslan Koehool - West Hoiwerderpolder ( - L.. v rp V fe, Voorfi nanciering projecten in 2021 Project Beheerder Geschatte koste n (indicatief, inclusief PGA 10%) 2014 Naam project 2015.'Oiü ('8) 15A WGS Dalf sen 74 CS) 27A ZZL Randmeerdijk Noordocstpolder 83 27B Z2L Randmeerdijk Flevopolder as 14A WSBD Geertruidenberg/Amertak 92 17A H&A Delfzijl - Chemiepark 99 17B HSA Chemlopark Punt v a n Relde 2, A Delfland Spuihaven Schiedam 1,0 Wieringer Zeewering (D90) 0,8 Koppelstuk Markermeerdijk.V,.1 3,1 a 1, O HHNK !/ HHNK 112('8) 22B WSRL Jannezand Delfland M e r w e d e h a v e n R'dam 0, J Fryslan Lemsterhoek B RenW Keersluis de W h a a 1, H HHSK Stolwijkersluis 2, M HHNK Koppelstuk WIJD-Koegraszeedijk 3, HHNK Koppelstuk WIJD-kunstwerken 5, C RenW Kunstwerken Vollenhove 0,1 166 CB) 16C WSHD Stnjensas R vav Gemaal De Schans K HHNK Koppelstuk W!JD-dijkvakken 0,2 TOTAAL Projecten iijn In 2014 beschikt; onderuitputting in 2014 maakte het mogelijk deze voorfinancieringen eerder af te lossen. NB Dit voorlopige programmavoorstel wordt ter consultatie aangeboden onder voorbehoud van Inpassing in de Rijksbegroting en het vrijvaiien van middelen uit het HWBP-2. 55,

7 Redeneerlijn programmering HWBP Samenvatting In de stuurgroep van 24 september 2014 is de programmadirectie HWBP verzocht een redeneerlijn op te stellen bij het programma HWBP op basis van urgentie (huidige criterium). Voor het door de stuurgroep gekozen scenario waarbij er 100 min extra beschikbaar komt voor waterschapsprojecten door de vrijval van middelen uit het HWBP-2 vanaf 2016 wordt in ieder geval, de door de stuurgroep belangrijk gevonden oplossen van discontinuïteiten ingevuld (d.w.z. in het programma staan 'onderbrekingen in de programmering' bij sommige projecten omdat er in dat desbetreffende jaar onvoldoende middelen meer beschikbaar waren). Daarnaast wordt het criterium slagkracht toegevoegd. Onder slagkracht verstaan we het versnellen van een deel van de verkenningsfase welke start in T-2 (T-2 aanpak). In deze fase wordt bekeken of de beheerder gesteld staat op het gebied van capaciteit en op het gebied van financiële draagkracht in het kader van het projectgebonden aandeel. Verder hoort bij de T-2 aanpak dat er in deze fase een nadere veiligheidsanalyse uitgevoerd bij voorkeur op basis van de nieuwe normering. Het doel van een ^er^lijke-vereneumgjsjatjnet^rog ra mn^ van de projecten (organisatorisch gesteld staan) en door de stabielere scope van de projecten (nader veiligheidsonderzoek). Bijkomend voordeel aan de kant van het programma is een betere doorkijk naar toekomstige jaren. Daarnaast stelt de programmadirectie voor de extra middelen (gedeeltelijk) aan te wenden voor het eerder aflossen van de voorfinanciering (huidig volume voorgefinancierde projecten eind 2016 is ca. 120 min.). Dit maakt dat er meer financiële ruimte ontstaat vanaf 2021 wanneer er een substantieel deel van de projecten in de uitvoering gaat en urgente projecten op basis vanuit de LRT-4 kunnen worden opgestart. In deze redeneerlijn staat uitgewerkt hoe het voorlopig programmavoorstel is opgebouwd. Het voorstel biedt ruimte om te anticiperen op de nieuwe normering (T-2 aanpak) en de uitkomsten van de LRT-4 (financiële ruimte in latere jaren door het aflossen van een deel van de voorfinancieringen). Het aflossen van de voorfinanciering is voor de CWK een belangrijk punt. Prioriteren op basis van urgentie Om met de beschikbare middelen een zo groot mogelijke veiligheidswinst te bereiken worden de projecten binnen het HWBP geprioriteerd op basis van urgentie (zie memorie van toelichting waterwet en financieringsregeling). De urgentie van afgekeurde keringen is bepaald aan de hand van de kans op falen (ernst van de aard van de afkeuring) en de gevolgen in termen van schade en slachtoffers. Prioritering op basis van urgentie is leidend, in lijn met de programma's en Op deze manier wordt geborgd dat HWBP de goede dingen doet ("hoogste risico eerst"). Dit startpunt is gekozen omdat het eenduidig en objectief, meetbaar en transparant, doelmatig en uitlegbaar is. Het programma is opgezet als een voortrollend programma. Dat wil zeggen dat het programma jaarlijks wordt geactualiseerd. Het voortrollende karakter van het HWBP maakt het mogelijk om op basis van de nieuwe resultaten uit de toetsing (LRT3, LRT3+, LRT4) de volgorde van maatregelen te heroverwegen op basis van prioriteit en daarmee de doelmatigheid van het HWBP te vergroten. Voor het programmeren wordt gebruik gemaakt van een aantal uitgangspunten: -Tempo De projecten worden geprogrammeerd middels het ritme van twee jaar verkenning, twee jaar planvorming en twee jaar uitvoering. In principe wordt volgens dit ritme geprogrammeerd. Het kan zijn dat projectfases later in de tijd worden gezet, als er in bepaalde jaren te weinig middelen beschikbaar zijn. Dit noemen we discontinuïteit. De stuurgroep heeft aangegeven deze discontinuïteit zoveel als mogelijk te willen oplossen. Ten aanzien van het ritme 2-2-2; hiervan kan de beheerder beargumenteerd afwijken mits dit bestuurlijk wordt vastgesteld tijdens de consultatie of aanmelding. -KOSWAT- ramingen Voor het bepalen van de kosten van projecten wordt uitgegaan van KOSWAT-ramingen tenzij ramingen van de beheerder beschikbaar zijn welke bestuurlijk worden vastgesteld tijdens de consultatie of aanmelding. -/Casree/fsen Voor de programmering wordt gewerkt met het beschikbare budget met bijbehorende kasreeks vanuit de dijkrekening.

8 Eerdere relevante besluiten van de stuurgroep -Projecten 'bevriezen' ten behoeve van de stabiliteit Om de continuïteit en de stabiliteit van het programma te borgen wordt er iedere programmeringsronde telkens twee jaar 'bevroren' zodat projecten die reeds zijn gestart of binnenkort starten doorgang kunnen vinden voor alle projectfasen. -Voorfinancieringsregeling voor lokale afweging Om individuele afweging over timing van een project mogelijk te houden, binnen de kaders van de financieringsregeling is de mogelijkheid geboden om een project voor te financieren. De aflossing geschiedt vanaf 2021, of zoveel eerder als dit volgt uit de reguliere programmering op basis van urgentie - Extra werkvoorraad voor het zekerstellen van het programma Bij het opstellen van het voorlopig programmavoorstel is rekening gehouden met een extra werkvoorraad van gemiddeld 20% om te voorkomen dat er in latere jaren onderbesteding zal plaatsvinden. Dit betekent dat we voor het beschikbare budget + 20%, projecten programmeren. -De-20%-extra^eFkvoorraad-wordt op-basis-van-urgefltie-toegevoegd-aan-het-programma Onderbesteding kan onder andere voorkomen doordat in de verkenningsfase door nader (grond)onderzoek blijkt dat er geen maatregel nodig is. Ook kan vertraging van het project leiden tot onderuitputting. Werken met een extra werkvoorraad heeft als doel dat 100% besteding van het beschikbare budget gerealiseerd wordt. Dit wordt scherp gemonitord. Indien een overschrijding van de 100% dreigt, wordt de mogelijkheid tot een kasschuif onderzocht. Issues programmering De redeneerlijn is opgesteld vanwege de volgende issues die aandacht verdienen; min. komt beschikbaar voor het HWBP uit het budget HWBP-2 De stuurgroep HWBP-2 heeft op 16 september jl. besloten dat er 150 min. beschikbaar komt vanuit het HWBP-2. Deze middelen komen voor 2/3 ten goede aan het HWBP, deze programma 's zijn immers communicerende vaten. 2. Zwaartepunt van de opgave beperkt zich tot beperkt aantal beheerders. Indien met de middelen uit het HWBP-2 ook projecten aan het programma worden toegevoegd (op basis van urgentie) zie je dat veelal dezelfde beheerders extra opgaven krijgen (WGS, WSRL). 3. Prioritering gevoelig voor overstromingskansen en nieuwe normering De gevoeligheidsanalyse met de nieuwe normering laat een verschuiving zien in prioriteit. Vanaf de volgende toetsronde in 2017 (programmering ) zal deze verschuiving realiteit worden, maar hierop anticiperen in een eerder programma ligt voor de hand. De stuurgroep zal in het voorjaar 2015 besluiten of vanaf programma 2017 wordt geprioriteerd op basis van de nieuwe normering. Dit kan gevolgen hebben voor de huidige prioriteringsvolgorde met uitzondering van projecten die starten in jaar 2015 en Scope 's van projecten wijzigen Er is gebleken dat door betere inzichten scope's van projecten kleiner worden of zelfs helemaal verdwijnen. Dit gebeurt voornamelijk na de nadere veiligheidsanalyse. Voorstellen voor prioriteringmethodieken Naast het prioriteren op basis van urgentie in het programma met de reguliere middelen stellen we voor de uitbreiding van het programma met de vrijval van de middelen uit het HWBP-2 naast urgentie, ook de volgende prioriteringsmethodieken voor. Deze zullen bijdragen aan de stabiliteit van het programma en draagvlak voor de alliantie. 1. Oplossen van discontinuïteiten De stuurgroep heeft aangegeven de discontinuïteiten die in het programma staan, onwenselijk te vinden. Bij het vrijkomen van extra middelen worden discontinuïteiten opgelost.

9 2. Programmeren op basis van slagkracht Naast het oplossen van de discontinuïteiten kan worden geprogrammeerd op basis van slagkracht. Bij slagkracht wordt eraan gedacht om een deel van de verkenningsfase te versnellen en uit te voeren in T-2 (T-2 aanpak). Het doel van een dergelijke versnelling is dat het programma stabieler wordt door het geven van een vliegende start van de projecten (inzicht in gesteld staan) en door de stabielere scope van de projecten (nader veiligheidsonderzoek). Bijkomend voordeel aan de kant van het programma is een betere doorkijk naar toekomstige jaren. Met de ervaringen uit de eerste twee jaar van het HWBP is duidelijk geworden dat projecten niet altijd gesteld staan om met projecten van start te gaan op het moment dat ze geprogrammeerd staan (t=0) en daarmee veel kostbare tijd verliezen. Verder zien we dat bij eerste fase van een verkenning, onder andere door de nadere veiligheidsanalyse, de oorspronkelijke scope van een project vaak wijzigt. Parallel hieraan weten we ook dat nieuwe normen en LRT-4 mogelijk leiden tot gewijzigde of grotere scopes. De programmadirectie stelt daarom voor om, verplicht, een deel van de verkenningen versnelt uit te voeren en daarmee een T-2 moment te-introduceren. Dit-komt neer op het eerder uitvoeren van specifieke onderdelen van de verkenningsfase (T-2 aanpak genoemd). Bij positieve uitkomst kan het project met grote mate van zekerheid worden opgevoerd voor het jaar T=0. Omdat deze drie onderdelen de grootste invloed hebben op het vervolg van het project bestaat de T-2 aanpak uit een toets op de financiële gesteldheid (projectgebonden aandeel), de organisatorische gesteldheid (capaciteit) en een nadere veiligheidsanalyse bij voorkeur rekeninghoudend met de nieuwe normering. Binnen het HWBP zal budgetruimte gereserveerd worden om T-2 aanpak te financieren. Hoewel een nadere uitwerking van de spelregels voor een voorschot tbv de T-2 aanpak vereist is geeft onderstaande schematisatie een beeld van de procesgang van deze aanpak. T-2 aanpak in de tiid weergegeven: I Consul talieperl ode ft-2) üitvcering aanpak T-2 PvA (reguliere verkenningsfase) 3. Inzet op eerdere aflossing in 2016 van voorgefinancierde projecten Bij het huidige programma's en kiezen een aantal beheerders ervoor, indien zij op basis van urgentie niet kunnen starten, om voor te financieren. Dit kan verschillende redenen hebben maar over het algemeen geldt dat wachten met het project geen optie is. Vanwege bijvoorbeeld maatschappelijke meerwaarde die verloren gaat of maatschappelijke onrust die ontstaat wanneer een beheerder in korte tijd terugkeert voor nieuwe dijkversterking. Eind 2016 hebben de beheerders naar verwachting voor circa 128,5 min. voorgefinancierd (is naar verwachting voor 2017 beschikt) waarvan 74,4 min. aan projecten binnen de programma's ( = meest urgent) en 54,1 min. buiten het programma (na 2020 geprogrammeerde projecten). Een deel van de 100 min kan worden aangewend om voorfinancieringen terug te betalen. Argumenten hiervoor zijn: - Door voorgefinancierde projecten eerder dan 2021 uit te betalen, ontstaat in 2021 budgetruimte die besteed kan worden aan nieuwe aanmeldingen vanuit LRT4. Wordt het budget besteed aan het terugbetalen van voorfinanciering kom je pas later toe aan de 'nieuwe urgente projecten'. - Vanaf 2021 is er financiële ruimte nodig voor LRT3 projecten die dan in de uitvoering komen. - Het draagt bij aan lagere maatschappelijke kosten (minder rentelasten). - Het uitvoeren van voorgefinancierde projecten voorkomt maatschappelijke onrust die onwenselijk is voor alle partners. Het past dat een ieder hieraan evenredig bijdraagt (dijkrekening) en dat indien mogelijk de lasten niet voor langere periode alleen bij de beheerder liggen.

10 Opbouw programma Alle uitgangspunten en programmeringmethodieken die in deze redeneerlijn zijn toegelicht vormen samen de handleiding om te komen tot het nieuwe programma voor het HWBP. Het zijn in feite bouwblokken waarmee het programma kan worden opgebouwd. De volgorde die hiermee gehanteerd wordt, bepaald hoe het programmascenario er uiteindelijk uitziet. Hieronder staat voor het programmavoorstel met de 100 min. extra middelen het scenario uitgewerkt met een toelichting op welke manier het is opgebouwd. De stuurgroep heeft dit scenario vastgesteld. Bij het opstellen van de programmascenario word de volgende volgorde van handelen aangehouden: 1. Financieel plafond voor de periode gaat met 100 min. omhoog; Jaarlijkse reservering van 5 min. ten behoeve van de T-2 aanpak; Alle projecten worden aaneengesloten geprogrammeerd, met start conform traplijn dus zonder discontinuïteiten. Traplijn geeft het startjaar aan voor projecten zodanig dat werkpakketten per jaar ontstaan. De trapttfnis-pntteenri aan het programma en zorgt voor een opbuuw van het - programma met realistische Inzet van middelen. S. Waar mogelijk binnen het programma (zie plaatje 1 t/m X) wordt voorfinanderlng versneld terugbetaald. In het scenario dat ten grondslag ligt aan het voorlopig programmavoorstel zijn de bovenstaande handelingen 3 t/m 5, per project (horizontaal) yltgevoerd. Omdat hetzelfde systeem voor Iedere projectregei wordt aangehouden is dit het scenario op urgentie gestoeld. In dit scenario worden voorfïnancierlngsprojecten in 2016 afgelost, mits ze op basis van urgentie aan de beurt zijn en ze iijn beschikt. Dit scenario leidt tot een kasreeks waarin de 100 min. over meerdere Jaren wordt verdeeld. Reservering T-2 aanpak Bevroren projecten Voorfinanciering Projecten It/m X i I Overige Projecten SCENARIO 1: op basis van urgentie

11 HWBP Kansenscan kennis en innovatie 2014 Inleiding In de zomer van 2014 is de derde kansenscan van het HWBP gestart. Via verschillende kanalen is een uitvraag gedaan richting marktpartijen, kennisinstellingen en beheerdersom nieuwe kennis, producten procesinnovaties aan te dragen. Het doel hiervan is om kansrijke kennis en innovaties voor projecten/programma vroegtijdig in beeld hebben en benutten (matchmaking vraag en aanbod). Inzet van nieuwe kennis en innovaties draagt eraan bij om het HWBP sneller, goedkoper en beter te kunnen uitvoeren. De twee voorgaande kansenscans hebben onder andere aan de basis gestaan van de doorontwikkeling van kennis en innovaties in de zogenaamde projectoverstijgende verkenningen. Overigens is deze kansenscan niet de enige bron voor nieuwe kennis en innovaties in het HWBP. Het is geen uitputtend overzicht. Er is nog veel meer aanbod, bijvoorbeeld de innovaties in HWBP2. lapatz014 Dit jaar zijn er 35 kansen ingediend. Enkele daarvan zijn samengevoegd, waardoor er uiteindelijk 31 beoordeeld zijn (zie groslijst). De input was afkomstig van uiteenlopende marktpartijen en enkele kennisinstellingen. Soms was er al een keringbeheerder bij de innovatie betrokken. De kansenscan blijkt een middel te zijn om vanuit de praktijk te agenderen waar kansen liggen voor verbetering, zowel op het vlak van producten als van proces, in sommige gevallen overstijgt de innovatie de scope van het HWBP, maar grijpt het in op de gehele cyclus van waterveiligheid. Aanpak kansenscan Innovatoren hebben een digitaal intakeformylier ingevuld. Dit formulier gaf hen inzicht in welke elementen van belang zijn voor innovaties in het HWBP en had daarmee ook een communicatieve waarde. De ingediende kansen zijn door de programmadirectie beoordeeld op kansrijkheid, m.a.w.: op de meerwaarde en risico's van nieuwe kennis en innovaties voor het programma. Op deze conclusie(s) is om een second opinion gevraagd aan experts (beheerder, kennis, ENWcoördinator) en zijn de aanbevelingen aangescherpt. rendement investeringvoor programma Generieke conclusies en aanbevelingen voor vervolg De bevindingen zijn per ingediende kans samengevat en vertaald naar adviezen voor het HWBP op programmaniveau, HWBP-projecten, de innovator die het ingediend heeft en soms ook voor derden (zie A4 per kans). Ook zijn er generieke conclusies te trekken voor projecten en/of programmaniveau. 3- o «ó Cl 1 Meerwaarde alleen voor specifieke projecten IV (nog) niet oppakken laag 11 Direct toepasbaar ln project llll Voorbereidend (praktijk) onderzoek nodig 1. Aandacht voor kennis en innovatie: De kansenscan is een nuttig instrument om de aandacht voor kennis en innovatie in het HWBP vast te houden (communicatieve waarde). Het wordt benut om signalen uit de praktijk af te geven ('dit kan beter') en helpt om nieuwe ideeën op het netvlies te krijgen. Ook is het een middel om met partners in gesprek te blijven over hoe je kunt zorgen dat kennis en innovaties benut worden (randvoorwaarden). De kansenscan blijft daarom een vast onderdeel in de jaarlijkse cyclus van het HWBP. De programmadirectie benut het instrument om vraag en aanbod op te halen en te makelen tussen aanbieders en gebruikers. Op de website zal een deel komen waar vraag & aanbod, goede voorbeelden en handreikingen voor kennis en innovatie gemakkelijk te vinden zijn. 2. Kansrijke innovaties voor proiecten: De kansenscan heeft in beeld gebracht welke innovaties (mogelijk) kansrijk zijn voor projecten in het HWBP. Deze inzichten worden door de programmadirectie gedeeld met de keringbeheerders. Zie de kruistabel (bij programmering ) voor een eerste indicatie van welke innovatie voor welk project relevant kan zijn. Bij hoog

12 Inhoudsopgave HWBP Kansenscan kennis en innovatie Kruistabel - kansen voor projecten HWBP 4 Productinnovaties en nieuwe kennis 7 1. Miramap 8 2. Grachtenelement 9 3. Medinabuis Borsteldijk Geodetect verticaal zanddicht geotextiel DyStaDijk DMC (Dike Monitoring and Conditioning) Grondwaterstroming meten Grof zand fhter barrière Waterontspanner Overgangen van gras naar constructie ^.-«w^.;:": Brede groene zee- of meerdijk Toekomstbestendige dijkbekleding Voordelen van voorlanden Medusa 22 Kennis Verdeling faalkansruimte Dijkentester / stresstest 24 Procesinnovaties DijkDataService Center (DDSC) LiveDijk Opportunity Based Asset Management Duurzaam GWW Procesinterventie Compact team StabiAlert Intelligent Delta Dashboard BIM Dataroom SUCCESS Integrale benadering meerlaagsveiligheid Dijkmonitoring Nederland (DMN) GIS-applicatie voor ontwerp Dataprofeet 39 Groslijst ingediende kansen 40

13 Tabel 1: welke kansen zijn mogelijk relevant voor projecten HWBP ? Projecte # ronking KM E Ot S '5 c -Q g 5 s QJ 5 13 S is S -5 fm O tn 1 ta 1 r-- co E 'E 2 I i ^ (O Beheerde Naam n secties «* Centraal Holland 1-2-S-11A 1 86,89 X X X X X X X X WSRL Lingewaal-Neerijnen ,81 X X X X X WSRL Opijnen-Ophemelt ,55 X X X X X WSRL Waarden burg-opij nen 22Q 4 3,95 X X X WSRL Gorinchem 22H 5 3,22 X X X X X WSRL Vuren-Haaften ITA 6 4,12 X X X X X WSRL Diefdiik 22F 7 6,S9 X X X X X WGS Vecht- en Steenendijk 15M 8 13,82 X X X X X X X X WGS Mastenbroek Ussel 15J 9 7,55 X X X X X WSRL Wolferen-Sprok 22L 10 3,90 X X X X X WGS Zwolle 15E 11 3,19 X X X X X X WGS Usselzone Zwolle ,79 X X X X X X X X WGS Mastenbroek Zwarte Water 15L 13 5,40 X X X X X X HHSK Gouderak 6C 14 4,77 X X X NZV Eemshaven-Delfzijl 18A 15 11,84 X X X HHSK Krimpen/Ouderkerk 6B 16 5,34 X X X WSRL Neder Betuwe 22D 17 11,91 X X X X X X WGS Rondom Kampen 15C 18 18,78 X X X X X X X X HHNK Noordzeekanaal (D31t/mD ,59 X X X X X X X X WSRL Lingewaard 22M 20 3,70 X X X X X HHSK Capeile/Moordrecht GA 21 1,26 X X X HHSK Restopgave Hollandse Ussel 6F 22 13,36 X X X WSRL Werkendam-Giessen 22V 23 4,25 X X X < X WGS Mastenbroek Zwarte Meer 1SK 24 7,12 X < X X X X WGS Olst-Wijhe 15H 25 13,78 X X X X X X X WSRL Culemborg ,15 X X X X X WGS Genemuiden - Hasselt ,99 X X X X X X X WSRL Peerenboom-Genderen 22C 28 2,63 X X X X X v&v Randmeerdijk 25L 29 12,65 X X X X X X Fr/sian West Holwerderpolder-Lauwersm. 2SG 30 8,75 X Rijnland IJsseldijk Gouda (fase 2) 05C 31 2,14 X X X X WSHD Zettingsvloeiing V3T 16E 32 6,62 V&V Trajecten Ussel 1 25M 33 9,63 X X X X X X X X WSRL Leeuwen-Oude Maasdijk 22S 34 5,27 X X X WSRL Tiel 22K 35 4,30 X X X WRIJ Pannerden/Loo 21C 36 0,46 X X X X X Scheldest Zuld-Beveland Oost, Oosterscheide ,60 X X X WSRL Winssen - Drutensche Waarden 22R S3 4,79 X X X WSRL Gameren 22E 39 0,35 X X X X X Rijnland IJsseldijk Gouda (urgent deel) 05A 40 1,66 X X X X X X HHNK Wieringermeer(C-kering) OBE 41 31,98 X X X X X X V&V Trajecten Ussel 2 25N 42 4,69 X X X X X NZV Lauwersmeer/Vierhuizergat 1SD 43 7,86 X HHSK Capelle/Zuidplas 06D 44 2,64 X X X Scheldest Burghsluis-Schelphoek X X X X X RWS ZN Drongelens kanaal (P52) OSA 46 4,66 X X X X X X X RWS WNZ SVK Holl. IJsselkering (schuifl 12B 47 0,23 RWS WNZ SVK Holl. IJsselkering (dijk + 2 kw) 12A 43 X O TH s 1.H

14 Productinnovaties en nieuwe kennis In onderstaande figuur zijn de scores van de verschillende productinnovaties en nieuw kennis die zijn ingediend in deze kansenscan samengevat. Daarna volgt per productinnovatie/kennis een A4 met een beknopte beschrijving van wat het is en wat het doet, de conclusies uit de kansenscan en de adviezen voor vervolg aan verschillende actoren. Productinnovaties en nieuwe kennis 1 II - atie.x 4-1 Miramap 2 graf hten et ement + X i Medina CJ QL A X IV Toelichting kwadranten: a. o_ ni' ö Rendement 1 li Meerwaarde Direct alleen voor toepasbaar In specifieke project projecten IV III (nog) Voorbereidend ia niet oppakken (praktijk) onderzoek nodig faag hoog rendement investering voor programma III ] 7 Borsteldijk verticaal geotextiel A9DvStad[JI< 10 DMC X. 11 grondwateistroming 17 verdeling faalkamruimte + 20/22 dijkentester 24 grof zand filter 28 watero ntspanner 29 Overgang Gras-constructie ilhrede groene dijk A 32 toekomstigbestendige dijkbekleding 35 Medusa 1 33/34 Voordelen van voorlanden

15 2. Grachtenelement Type innovatie: product Samenvatting door indiener: Het grachtelement is een product van Martens beton. Deze buis wordt met name toegepast als filter- en drainagebuis voor de afgifte van regenwater, om zo grond- en afvalwater te filteren. Deze toepassing kan ook een oplossing zijn voor het probleem Piping. De waterdoorlatende rioolbuizen worden onderling gekoppeld en aan de binnenkant van de dijk in de grond geplaatst. Het water dat zich in de dijk heeft verzameld, kan gewoon doorstromen. Het zand blijft in de dijk achter, het kan namelijk niet wegspoelen via de minuscule openingen van het grove structuur beton. Hierdoor wordt voorkomen dat de dijk verzwakt. Het systeem van grachtelementen is gemaakt van beton en gaat daardoor jaren mee. Ook is het eenvoudig en goedkoop te plaatsen. Om verstopping tegen te gaan kunnen de betonnen elementen van binnenuit gereinigd worden. Toepassingsgebied HWBP: microstabiliteit, eventueel ook piping (alleen als het ook dieper kan aangelegd worden) Conclusie(s): kwadrant IV o De innovatie bevindt zich nog in een vroege ontwikkelingsfase. Verdere ontwikkeling is nodig om tot mogelijk betere prestaties te komen dan de referentie. De innovatie werkt als een drain in de teen van de kering, Dit is met name gunstig voor microstabiliteit van de kering. Alleen met een zeer dunne deklaag is de innovatie effectief tegen piping. Door beperkte toepassingsgebied lijkt het rendement voor het programma vooralsnog beperkt. Aanbevelingen voor vervolg aan: a. Programma: De innovatie is nog niet ver genoeg ontwikkeld om toe te passen in HWBP projecten. Voor programma is het verwachte rendement te laag. Aanbevolen wordt om deze innovatie niet verder binnen het programma te ontwikkelen. b. Projecten: - c. Innovator: Definieer het toepassingsgebied van de innovatie. Wanneer het toepassingsgebied duidelijker is, kunnen gericht activiteiten worden opgepakt om de prestatie van de innovatie te vergroten. Binnen de POV piping worden vergelijkbare innovaties ontwikkeld. Aanbevolen wordt om na te gaan welke meerwaarde het grachtenelement heeft ten opzichte van deze innovaties. d. Overigen: Het CIP is een innovatieprogramma van RWS dat helpt om innovaties ook in een pril stadium te helpen ontwikkelen. Programmadirectie brengt de techniek bij CIP onder de aandacht.

16 4. Borsteldijk Type innovatie: product Samenvatting door indiener: Dijkversterkingen in het water op een slappe bodem zijn lastig realiseerbaar, omdat ophooggrond te weinig draagkracht ondervindt en wegzakt. Dit probleem kan men voorkomen door langzaam en gecontroleerd op te hogen, maar daarvoor is veelal te weinig tijd. Grondverbetering door het verwijderen van slappe veen- en kleilagen en het aanvullen van zand is een beproefde oplossing, maar dit vergt veel grondverzet en kan de stabiliteit van de bestaande dijk in gevaar brengen. Bij een borsteldijk worden er zinkstukken op de waterbodem afgezonken. De zinkstukken worden op een raster van korte palen gefundeerd. De vorm van deze constructie!ijkt op een grote borstel; Als hierop een dijkverbreding wordt gerealiseerd, dan zorgt het geheel van zinkstukken en palen voor stabiliteit en een gelijkmatig verloop van grondvervormingen. Door gecontroleerde samendrukking van de slappe lagen en het drijfvermogen van de zinkstukken zal de stabiliteit tijdens dijkversterking langzaam toenemen totdat er een evenwichtssituatie ontstaat. Toepassingsgebied HWBP: Stabiliteit en Hoogte, groene dijken met slappe bodem en mogelijkheden voor buitendijkse versterking; vooral als je nieuwe kering aanlegt Conclusie(s): kwadrant IV De innovatie bevindt zich nog in een vroege ontwikkelingsfase. Er zijn geen ontwerp/toetsregels en uitbreidbaarheid van oplossing lijkt moeilijk. Verdere ontwikkeling is nodig om tot mogelijk betere prestaties te komen dan de referentie. Het toepassingsgebied is beperkt tot gebieden met een slappe bodem en mogelijkheden voor buitendijkse verzwaring. De kosten liggen niet veel lager dan de referentie waardoor het rendement beperkt is. De meerwaarde ligt vooral in het sneller realiseren van dijkversterkingen. Doorontwikkeling kan de innovatie kansrijk maken voor enkele projecten, niet voor programma. Aanbevelingen voor vervolg aan: a. Programma: De innovatie is nog niet ver genoeg ontwikkeld om toe te passen in HWBP projecten. Voor programma is het verwachte rendement te laag. Aanbevolen wordt om deze innovatie niet verder binnen het programma te ontwikkelen. b. Projecten: - c. Innovator: Denk na of het toepassingsgebied niet kan worden vergroot, bijvoorbeeld bij binnendijkse versterkingen. Maak een voorbeeld voor een concrete toepassing locatie waarbij toepassing van de borsteldijk tot een optimalisatie van het ontwerp leidt. d. Overigen: Het CIP is een innovatieprogramma van RWS dat helpt om innovaties ook in een pril stadium te helpen ontwikkelen. Programmadirectie brengt de techniek bij CIP onder de aandacht. 11

17 6. DyStaDijk Type innovatie: product Samenvatting door indiener: DyStaDijk is het toegankelijk maken, verifiëren en optimaliseren van internationaal geaccepteerde kennis en kunde voor de dynamische stabiliteitsverbetering van dijken met behulp van drains, door een combinatie van terrein- en dijkenkennis, slimme proefbelastingmethoden en flexibele oplossingen. De DyStaDijk aanpak omvat: 1. vaststellen dynamische aspecten die spelen bij de dijkversterkingsopgave(n); 2. verificatie kwetsbaarheid kritische zandpakketten met dynamisch veldtesten (DyStaFit); 3. basisontwerp verwekingsreductie met drains (verschillende configuraties); 4. verificatie effectiviteit drainconfiguraties met veldproeven (aanscherpen verwekingskarakteristiek); 5. vertaling naar dijkversterkingsopgave met behulp van geavanceerde testen, zoals bijv. seismische CPT's en cyclische triaxiaal proeven. DyStaDijk richt zich in eerste instantie op de versterking van de door aardbevingen bedreigde Groningse primaire keringen. De hiermee opgedane kennis en inzicht kan mogelijk ook van nut zijn bij primaire keringen bedreigd door statische zettingsvloeiingen. Toepassingsgebied HWBP: Met name van toepassing in aardbevingsgebied en wellicht voor zettingsvlöëiing (gevoelig voor verweking) Conclusie(s): kwadrant I De innovatie maakt gebruik van buitenlandse kennis. Hierdoor is het mogelijk de innovatie relatiefsnel toe te kunnen passen in de Nederlandse situatie. Hiervoor moet de innovatie nog wel worden doorontwikkeld. Doorontwikkeling heeft potentie voor individuele projecten. Kosten en snelheid zijn vergelijkbaar met referentie. Zal geen groot rendement voor programma kunnen behalen vanwege beperkt toepassingsgebied. Aanbevelingen voor vervolg aan: a. b. c. d. Programma: Onder de aandacht brengen bij de POV Wadden en bij Landelijke Verkenning Zettingsvloeiing Projecten: De POV Wadden wordt geadviseerd te onderzoeken of de DyStaDijk aanpak kan worden meegenomen. De Landelijke Verkenning zettingsvloeiing wordt geadviseerd om na te gaan of (elementen uit) de DyStaDijk bruikbaar is. Innovator: - Overigen: Het toepassingsgebied voor de DyStadijk is breder dan primaire keringen. De programmadirectie zal de DyStadijk bij STOWA agenderen voor toepassing bij regionale keringen. 13

18 8. Grondwaterstroming meten Type innovatie: product Samenvatting door indiener: Het (vroegtijdig) meten van grondwaterstroming voor een dekkend beeld van de inhomogeniteit rond dijklichamen. De grondwaterstroming is de belangrijkste factor die speelt bij piping problematiek rond dijklichamen. In de huidige situatie is sprake van inschattingen en berekeningen om het risico van piping te bepalen. Lokale inhomogeniteit van de ondergrond (zoals zandbanen) is veelal slecht in beeld, terwijl dit juist de kritieke locaties betreffen. Door meettechnieken voor het meten van grondwaterstromingspatronen en -snelheden in te zetten ontstaat een compleet 3D beeld van de grondwatersituatie. Met dit inzicht wordt de lokale "inhomogenitëirjïïistziclïtbaar en kan gefocust worden op specifiël^'zwakl<ê~plëkl<en' van declijk en kunnen versterkingen doelbewust worden vormgegeven. Het gebruiken van de gegevens in het toetsingsproces zal in de toekomst leiden tot een snellere focus op specifieke zwakke locaties. Om goede metingen (hoogwatersituatie) te bemachtigen is het belangrijk direct na het afkeuren van een dijklichaam te starten met meten. Toepassingsgebied HWBP: piping en macrostabiliteit Conclusie(s) kansenscan: kwadrant l/iv De innovatie moet nog worden doorontwikkeld. Als de innovatie kan waarmaken dat er een dekkend beeld komt kan dit heel nuttig zijn. Doorontwikkeling heeft potentie voor individuele projecten. «Hoewel van toepassing op groot areaal, rendement voor programma beperkt. De innovatie richt zich vooral op beter schematiseren. Dit leidt dit tot optimalisering (verkleining onzekerheden) van ontwerp maar zal niet altijd een significante kostenbesparing en geen versnelling opleveren. Aanbevelingen voor vervolg aan: a. Programma: Onder de aandacht brengen bij de POV Macrostabiliteit en projecten met piping. b. Projecten: Aan projecten wordt aanbevolen om te onderzoeken of deze techniek helpt bij het nauwkeuriger in kaart brengen van veiligheids- en/of versterkingsopgave. Bij de review zal onderbouwing worden beoordeeld, ook wanneer de oplossing niet wordt toegepast. c. Innovator: Aanbevolen wordt de techniek verder uit te werken en aan te geven: waarin wijkt de innovatie af van bestaande technieken en wat levert de innovatie concreet op aan besparingen voor dijkversterkingen? d. Overigen: De techniek wordt gebruikt voor het schematiseren ten behoeve van toetsen en ontwerpen en is daarmee breder toepasbaar voor keringbeheerders. Programmadirectie agendeert de techniek bij de STOWA. 15

19 10. Waterontspanner Type innovatie: product Samenvatting door indiener: Bij hoge rivierwaterstanden spelen mechanisme zoals macro stabiliteit binnenwaarts een belangrijke rol. Bij aanwezigheid van (cultuur historische) bebouwing kan geen steunbermen worden aangelegd. De stabiliteit van de waterkering kan worden verbeterd door het plaatsen van een rij verticale waterontspanningsbronnen aan de teen (polderzijde) van de waterkering. Deze bronnen zijn buizen waarvan de onderzijden zijn voorzien van perforaties. De bronnen zijn afkomstig uit de drinkwaterwereld en daarmee een bewezen techniek. De geperforeerde onderzijden komen in de watervoerende zandlaag onder de klei/veenlaag te staan. De bronnen worden groepsgewijs verbonden met een verzamelleiding waarin het kwelwater terecht komt. De verzamel leid ir^lömrhërrwëlwater via verbind i nplëid ingen en overstöftpïïften op dëllööttdif is een gesloten systeem die onder een vrij verval (geen pompen) afwatert op de sloot. De te realiseren reductie van de stijghoogte tijdens hoog water wordt bepaald door de hoogte van de drempel in de overstortput. De aanleg van de bronnen kan plaatsvinden met relatief klein materieel. Toepassingsgebied HWBP: piping, macrostabiliteit Conclusie(s): kwadrant II De ontwikkeling van de innovatie is in een ver gevorderd stadium, bij POV piping wordt dit getest (onder de noemer 'kwelkade'). Werking is aangetoond. Rendement voor programma is echter niet groot. Door toepassing van waterontspanner worden de dimensies van de versterking vaak kleiner. In de meeste gevallen blijft echter een maatregel noodzakelijk. Doordat de waterontspanner extra beheer en onderhoud vraagt is de kostenbesparing is beperkt. De innovatie draagt niet bij aan versnelling van de uitvoering. Aanbevelingen voor vervolg aan: a. Programma: Onder de aandacht brengen bij de POV Macrostabiliteit en projecten waar piping een rol speelt b. Projecten: Aanbevolen wordt om in de POV Macrostabiliteit na te gaan of en wanneer de waterontspanner meerwaarde heeft als stabiliteit verhogende maatregel. Aan de POV Piping wordt gevraagd de waterontspanner verder te ontwikkelen en de implementatie van de innovatie in projecten te begeleiden (onder andere inventariseren van leerpunten en adviseren naar projecten). Voor projecten waar piping een rol speelt wordt aanbevolen de waterontspanner als volwaardig alternatief mee te nemen in de verkenningsfase. Bij de review zal onderbouwing worden beoordeeld, ook wanneer de oplossing niet wordt toegepast. c. Innovator: Aan de innovator wordt geadviseerd aantoonbaarheid van de maatregel aan te scherpen en voorbeelden van succesvolle toepassingen (nader) uit te werken. d. Overigen: - 17

20 12. Brede groene zee- of meerdijk Type innovatie: product Samenvatting door indiener: Een brede groene zee- of meerdijk heeft een met klei en gras bekleed flauw buitentalud dat geleidelijk overgaat in een kwelder of ander voorland. Door het flauwe talud en de extra dikke kleilaag is geen asfalt- of steenbekleding nodig. Een brede groene zee- of meerdijk is veilig en past uitstekend in het Nederlandse kustlandschap. Door de volledig groene bekleding heeft de brede groene dijk meerwaarde voor landschap en natuur en daarmee voor de recreatie-economie. Het flauwe buitentalud zorgt voor een veel natuurlijker overgang van dijk en achterland naar het voorland en kan daarmee versterkend werken op buitendijks Natura 2000 gebied. Hoewel een brede groene dijk meer ruimte in beslag neemt en er meer klei nodig is dan voor een traditionele dijk, tonen voorstudies voor een Groene Dollara"DijkUat~een brede groene dijtbêauldênd goedkoper kan zijn in aanleg en in onderhoud dan een conventionele dijk met een harde bekleding. Toepassingsgebied HWBP: bij buitendijkse versterking Conclusie(s): kwadrant I Innovatie is al vrij ver ontwikkeld en zou eigenlijk in de standaard afwegingen bij ontwerp al langs moeten komen. Kwaliteit van de oplossing kan groot zijn, maar mogelijk zijn er nog juridische belemmeringen (i.v.m. buitendijkse oplossing). Vooral in Natura 2000 gebieden vergt dit aandacht. Rendement voor programma is niet al te groot. Er wordt bespaard op bekledingen maar dijkvoet en grondverzet wordt groter. Kostenbesparing is derhalve niet groot en enkel inzetbaar bij groot voorland. Innovatie levert geen versnelling t.o.v. referentie. Doorontwikkeling kan de innovatie kansrijk maken voor enkele projecten, niet voor programma. Aanbevelingen voor vervolg aan: a. Programma: Onder de aandacht brengen bij de POV Waddenzee en een mogelijk te starten POV Voorlanden en relevante projecten. b. Projecten: Aan de POV's wordt gevraagd de implementatie van de innovatie in projecten (pilots) te begeleiden (onder andere inventariseren van leerpunten en adviseren naar projecten). Aan de projecten wordt gevraagd om de mogelijkheden te onderzoeken om brede groene zee- of meerdijk te gebruiken voor bepalen versterkingsopgave. Bij de review zal onderbouwing worden beoordeeld, ook wanneer de techniek niet wordt toegepast. c. Innovator: Aan de innovator wordt geadviseerd de juridische belemmeringen op te sporen en te agenderen en (succesvolle) voorbeelden (nader) uit te werken. d. Overigen: - 19

Presentatie voorlopig programmavoorstel Startbijeenkomst consultatieperiode

Presentatie voorlopig programmavoorstel Startbijeenkomst consultatieperiode Presentatie voorlopig programmavoorstel 2017-2022 Startbijeenkomst consultatieperiode 7 januari 2016 Programma 7 januari 2016 14:30 uur Inloop 15:00 uur Opening 15:10 uur Roald Lapperre [DGRW] Looppad

Nadere informatie

Workshop Ontwerpen. Richard Jorissen. Programma Startup 20 september 2013 Den Haag. 1 nieuw. Hoogwaterbeschermingsprogramma

Workshop Ontwerpen. Richard Jorissen. Programma Startup 20 september 2013 Den Haag. 1 nieuw. Hoogwaterbeschermingsprogramma Workshop Ontwerpen Richard Jorissen Programma Startup 20 september 2013 Den Haag 1 nieuw Onderwerpen voor aftrap Verkenning en Ontwerpen Proces Inhoud Nieuwe technische kennis Integrale ontwerpen LCC Nieuwe

Nadere informatie

Datum: 27 maart 2014 Agendapunt nr: 12.

Datum: 27 maart 2014 Agendapunt nr: 12. 1. Voorblad Datum: 27 maart 2014 Agendapunt nr: 12. Aan de Verenigde Vergadering Reactie op Conceptprogramma HWBP 2015-2020 Aard voorstel Besluitvormend voorstel Aantal Bijlagen 3 Voorstel behandeld door

Nadere informatie

PUNT NR. 9 VAN DE AGENDA VAN DE VERGADERING VAN HET ALGEMEEN BESTUUR D.D. 19 december 2013.

PUNT NR. 9 VAN DE AGENDA VAN DE VERGADERING VAN HET ALGEMEEN BESTUUR D.D. 19 december 2013. PUNT NR. 9 VAN DE AGENDA VAN DE VERGADERING VAN HET ALGEMEEN BESTUUR D.D. 19 december 2013. Zwolle, 20 november 2013 Nr. Bestuur-4232 Aan het algemeen bestuur Onderwerp: HWBP Plannen van Aanpak Verkenningsfase

Nadere informatie

HWBP Kansenscan kennis en innovatie 2014

HWBP Kansenscan kennis en innovatie 2014 HWBP Kansenscan kennis en innovatie 2014 Inleiding In de zomer van 2014 is de derde kansenscan van het HWBP gestart. Via verschillende kanalen is een uitvraag gedaan richting marktpartijen, kennisinstellingen

Nadere informatie

Nieuwe veiligheidsnormen in relatie tot de Omgevingswet. Richard Jorissen

Nieuwe veiligheidsnormen in relatie tot de Omgevingswet. Richard Jorissen Nieuwe veiligheidsnormen in relatie tot de Omgevingswet Richard Jorissen Hoogwaterbeschermingsprogramma Onderdeel Deltaprogramma Jaarlijks voortrollend programma Alliantie Rijk-waterschappen Gezamenlijke

Nadere informatie

Protocol Bouwen in het gesloten seizoen aan primaire waterkeringen

Protocol Bouwen in het gesloten seizoen aan primaire waterkeringen Protocol Bouwen in het gesloten seizoen aan primaire waterkeringen Plan van Aanpak POV Auteur: Datum: Versie: POV Macrostabiliteit Pagina 1 van 7 Definitief 1 Inleiding Op 16 november hebben wij van u

Nadere informatie

Pipingonderzoek WTI2017

Pipingonderzoek WTI2017 Pipingonderzoek WTI2017 Ulrich Förster (Deltares) Peter Blommaart (RWS-VWL) Inhoud Inleiding programma WTI 2017 Doel van de toetsing Verschillende toetslagen Planning cluster toetsen piping Ulrich Förster

Nadere informatie

Hoogwaterbeschermingsprogramma

Hoogwaterbeschermingsprogramma Deltaprogramma 2016 Hoogwaterbeschermingsprogramma Achtergronddocument A Deltaprogramma 2016 Hoogwaterbeschermingsprogramma Achtergronddocument A Beknopte toelichting op Hoogwaterbeschermingsprojecten

Nadere informatie

Plan van aanpak voor het Programma HWBP 2016-2021

Plan van aanpak voor het Programma HWBP 2016-2021 Plan van aanpak voor het Programma HWBP 2016-2021 Concept versie 13 mei 2014 Inleiding Dit plan van aanpak (PVA) geeft aan hoe het Programma 2016-2021 van het HWBP tot stand zal komen en welke vorm dit

Nadere informatie

Assetmanagement bij waterkeringen

Assetmanagement bij waterkeringen Assetmanagement bij waterkeringen Frank den Heijer NVRB symposium Assetmanagement in de publieke sector Assetmanagement bij waterkeringen Historie en context Toetsproces waterkeringen Cases: toetsronden

Nadere informatie

Voorstel aan dagelijks bestuur

Voorstel aan dagelijks bestuur Voorstel aan dagelijks bestuur Datum vergadering 25-03-2014 Agendapunt 7 Steller / afdeling M.J. Potter / Projecten en waterkeringen Openbaar Ja Bestuurder L.H. Dohmen Bijlage(n) 2 Programma Waterkeringszorg

Nadere informatie

Rivierverruiming in een nieuw perspectief

Rivierverruiming in een nieuw perspectief Rivierverruiming in een nieuw Waterveiligheid in Nederland Nederland al honderden jaren door dijken beschermd Waterveiligheid geregeld in de wet: voldoet dijk aan vastgestelde norm In jaren negentig een

Nadere informatie

Voorstel Het dagelijks bestuur adviseren over onderstaand conceptvoorstel aan het algemeen bestuur.

Voorstel Het dagelijks bestuur adviseren over onderstaand conceptvoorstel aan het algemeen bestuur. Onderwerp: Programmaplan versnelling HWBP dijkversterking WPM Regi_stratienummer: 2016.03155 Gezamenlijke commissie Portefeuillehouder: Rein Dupont Datum: 4 mei 2016 Vergaderingnummèr: 1 Agendapunt: 4

Nadere informatie

Nieuw Waterveiligheidsbeleid

Nieuw Waterveiligheidsbeleid 07-09-2015 Nieuw Waterveiligheidsbeleid Annemiek Roeling (DGRW) Inhoud De aanloop Aanleiding Doelen nieuwe waterveiligheidsbeleid Meerlaagsveiligheid en normen voor de kering Verankering van het beleid

Nadere informatie

Hoogwaterbeschermingsprogramma

Hoogwaterbeschermingsprogramma Deltaprogramma 2015 Hoogwaterbeschermingsprogramma Achtergronddocument E Deltaprogramma 2015 Hoogwaterbeschermingsprogramma Achtergronddocument E Beknopte toelichting op Hoogwaterbeschermingsprojecten

Nadere informatie

Water en Natuur: Een mooi koppel!

Water en Natuur: Een mooi koppel! Water en Natuur: Een mooi koppel! Onderzoek naar de succesfactoren, belemmeringen en kansen voor het meekoppelen van water en natuur Tim van Hattum (Alterra Wageningen UR) Aanleiding Deltaprogramma gaat

Nadere informatie

INGEKOMENN STUK. Aan algemeen bestuur 23 april Voorstel aan ab Kennisnemen van

INGEKOMENN STUK. Aan algemeen bestuur 23 april Voorstel aan ab Kennisnemen van Aan algemeen bestuur 23 april 2014 INGEKOMENN STUK Datum 18 maart 2014 Documentnummer 594909 Projectnummer Portefeuillehouder Programma Afdeling drs. T. Klip-Martin Veiligheid Planvorming Bijlage(n) 2

Nadere informatie

Opleidingen Nieuwe Normering Waterveiligheid

Opleidingen Nieuwe Normering Waterveiligheid Opleidingen Nieuwe Normering Waterveiligheid 2016 www.opleidingen.stowa.nl Opleidingen Nieuwe Normering Waterveiligheid M01 - Basis Cursus Beoordelen en Ontwerpen M02 - Geotechniek: SOS en Piping M03 -

Nadere informatie

Kennis en de driehoek

Kennis en de driehoek Kennis en de driehoek Waterveiligheid en nhwbp Jan Aart van Twillert Content Kennis ontwikkeling : wat doen we eigenlijk allemaal op kennisgebied Vanuit de nhwbp opgave en de transities: - Voorbeeld voor

Nadere informatie

O PLEGNOTIT IE. Aan: College van D&H Van: Team Bestuur. Onderwerp: Terugkoppeling CWK d.d. 02 december 2016

O PLEGNOTIT IE. Aan: College van D&H Van: Team Bestuur. Onderwerp: Terugkoppeling CWK d.d. 02 december 2016 O PLEGNOTIT IE Aan: College van D&H Van: Team Bestuur Onderwerp: CWK d.d. 02 december 2016 2. Onderwerp: Verslag van de vergadering Commissie Waterkeringen gehouden op 23 september 2016 (bijlage CWK 16-65)

Nadere informatie

: Nieuw belastingstelsel

: Nieuw belastingstelsel A L G E M E E N B E S T U U R Vergadering d.d. : 7 september 2011 Agendapunt: 7 Onderwerp : Nieuw belastingstelsel KORTE SAMENVATTING: In het Bestuursakkoord Water is overeengekomen dat de waterschappen

Nadere informatie

Hoogwaterbeschermingsprogramma. Projectenboek 2015

Hoogwaterbeschermingsprogramma. Projectenboek 2015 Hoogwaterbeschermingsprogramma Projectenboek 2015 Middelburg Vlissingen Scheldestromen Terneuzen u Den Haag Schiedam Vlaardingen Spijkenisse Bergen op Zoom Katwijk Roosendaal Leiden Zoetermeer Oude Capelle

Nadere informatie

Doorsnede parkeergarage en beschermingszone primaire kering (bron: bestemmingsplan)

Doorsnede parkeergarage en beschermingszone primaire kering (bron: bestemmingsplan) HaskoningDHV Nederland B.V. NoLogo MEMO Aan Van Interne toetsing Dossier Project Betreft : Arjan de Wit : Andries van Houwelingen : Jos Tromp : BD8043 : PG Kampen : Invloed parkeergarage op primaire kering

Nadere informatie

Constructies in Waterkeringen

Constructies in Waterkeringen Constructies in Waterkeringen Arno Rozing 14 November 2013 Bijzondere waterkerende constructies in waterkeringen TREEM en ontwerprichtlijn corrosietoeslag Waarom? 2 Inhoud: Dijkversterking: Grondoplossingen

Nadere informatie

Routing Paraaf Besluitvormingstraject Besluit. Datum vergadering D&H. 23 april Agendapunt. Commissie Water & Wegen.

Routing Paraaf Besluitvormingstraject Besluit. Datum vergadering D&H. 23 april Agendapunt. Commissie Water & Wegen. Onderwerp Vaststelling concept eerste landelijk programma nhwbp 2014-2019 Voorstel 1. In te stemmen met het door het programmabureau nhwbp voorgestelde concept eerste programma nhwbp 2014-2019 en bijgevoegde

Nadere informatie

Bijgaand doe ik u de antwoorden toekomen op de vragen gesteld door de leden Jacobi en Cegerek (beiden PvdA) over waterveiligheid in het kustgebied.

Bijgaand doe ik u de antwoorden toekomen op de vragen gesteld door de leden Jacobi en Cegerek (beiden PvdA) over waterveiligheid in het kustgebied. > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070-456

Nadere informatie

Drainagetechnieken tegen piping

Drainagetechnieken tegen piping Drainage technieken tegen piping Imagine the result Introductie Hans Niemeijer Inventarisatie drainagetechnieken als maatregel tegen piping Bestaand en nieuw Rijkswaterstaat WVL Innovatie, nhwbp, POV-piping

Nadere informatie

Ontwerp-MER Waterkwaliteit Volkerak-Zoommeer

Ontwerp-MER Waterkwaliteit Volkerak-Zoommeer Ontwerp-MER Waterkwaliteit Volkerak-Zoommeer Portefeuillehouder: A. van den Berg Vergaderdatum: 2 maart 2010 Agendapunt: Beleidsveld: 150 Kenmerk D&H: 840252 Aard voorstel: Besluitvormend Kenmerk VV: Steller:

Nadere informatie

AGENDAPUNT ONTWERP. Onderwerp: Projectoverstijgende Verkenning (POV) Centraal Holland Nummer: 871302. Voorstel

AGENDAPUNT ONTWERP. Onderwerp: Projectoverstijgende Verkenning (POV) Centraal Holland Nummer: 871302. Voorstel VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT Onderwerp: Projectoverstijgende Verkenning (POV) Centraal Holland Nummer: 871302 In D&H: 11-11-2014 Steller: Jannes van Hove In Cie: BMZ 25-11-2014 Telefoonnummer:

Nadere informatie

Het verbinden van water en MIRT VAN WENS NAAR MEERWAARDE

Het verbinden van water en MIRT VAN WENS NAAR MEERWAARDE Het verbinden van water en MIRT VAN WENS NAAR MEERWAARDE Rond het verbinden van water en ruimte zijn al veel stappen gezet. In het kader van de Vernieuwing van het MIRT is door Rijk, provincies en waterschappen

Nadere informatie

Projectoverstijgende Verkenning Macrostabiliteit

Projectoverstijgende Verkenning Macrostabiliteit Projectoverstijgende Verkenning Macrostabiliteit Programmamanager: Frans van den Berg Secretaris: Dirk van Schie Technisch manager: Meindert Van Projectbeheersing :Wijnand Jelier Communicatie: Ellen Roks

Nadere informatie

HWBP Vakdag Kennis & Innovatie 26 juni 2014 - verslag

HWBP Vakdag Kennis & Innovatie 26 juni 2014 - verslag HWBP Vakdag Kennis & Innovatie 26 juni 2014 - verslag Ellen Tromp, Michelle Hendriks (met input van derden) Op donderdag 26 juni werd de eerste vakdag Kennis & Innovatie gehouden door het HWBP. Zo n vijftig

Nadere informatie

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR Aandachtsveldhouder J. Lamberts Vergadering : 6 mei 2014 Agendapunt : 6. Bijlagen : 1. Concept nieuw waterveiligheidsbeleid NB: ter inzage bij directiesecretariaat 2.

Nadere informatie

Topsector Water: verdubbeling toegevoegde waarde Nederlandse watersector in 2020

Topsector Water: verdubbeling toegevoegde waarde Nederlandse watersector in 2020 Programma Taskforce Deltatechnologie 2014 Taskforce Deltatechnologie (TFDT) Datum: 4 februari 2014 1 Aanleiding TFDT Topsector Water: verdubbeling toegevoegde waarde Nederlandse watersector in 2020 Co-creatie

Nadere informatie

Ecologische verbindingszone Omval - Kolhorn

Ecologische verbindingszone Omval - Kolhorn Ecologische verbindingszone Omval - Kolhorn Watertoets Definitief Provincie Noord Holland Grontmij Nederland B.V. Alkmaar, 11 december 2009 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 4 2 Inrichting watersysteem...

Nadere informatie

Marktvisie Hoogwaterbeschermingsprogramma WDOD

Marktvisie Hoogwaterbeschermingsprogramma WDOD Marktvisie Hoogwaterbeschermingsprogramma WDOD Terugkoppeling vragen WS Drents Overijsselse Delta Taskforce Deltatechnologie - 10 mei 2016 1 Aanleveren voorbeelden van projecten waarbij sprake is van vroegtijdige

Nadere informatie

5.19 Bouwwerken in de kern- en beschermingszone van een waterkering

5.19 Bouwwerken in de kern- en beschermingszone van een waterkering 5.19 Bouwwerken in de kern- en beschermingszone van een waterkering Kader Keur Deze beleidsregel gaat over keurartikel 3.1 eerste lid onder b: Zonder vergunning van het bestuur is het verboden gebruik

Nadere informatie

UNIC VAN WATÜRSCHAPPLN

UNIC VAN WATÜRSCHAPPLN Ministerie van Infrastructuur en Milieu UNIC VAN WATÜRSCHAPPLN Hoogheemraadschap van Delfland ta.v. het Dagelijks Bestuur Postbus 3061 2601 DB DELFT datum 8 maart 2013 ons kenmerk nhwbp 2013/043 contactpersoon

Nadere informatie

agendapunt H.06 Aan Verenigde Vergadering VERBETERING PRIMAIRE WATERKERING: DIJKVAKKEN DELFLANDSE DIJK

agendapunt H.06 Aan Verenigde Vergadering VERBETERING PRIMAIRE WATERKERING: DIJKVAKKEN DELFLANDSE DIJK agendapunt H.06 1111302 Aan Verenigde Vergadering VERBETERING PRIMAIRE WATERKERING: DIJKVAKKEN DELFLANDSE DIJK Gevraagd besluit Verenigde Vergadering 24-04-2014 I. het dijkvak Spuihaven te Schiedam, los

Nadere informatie

ROBAMCI voor Waterkeringen. Waar liggen de kansen?

ROBAMCI voor Waterkeringen. Waar liggen de kansen? ROBAMCI voor Waterkeringen Waar liggen de kansen? Versie: 0.1 15-11-2015 Samenvatting Ten behoeve van waterbouw en waterveiligheid wordt in Nederland jaarlijks 2 à 5 Miljard Euro besteed aan het beheer,

Nadere informatie

Verlengde Derde Toetsronde Primaire Waterkeringen LRT3+ P. Goessen, R. Mom. 29 oktober Definitief. Ingenieursbureau, cluster Onderzoek.

Verlengde Derde Toetsronde Primaire Waterkeringen LRT3+ P. Goessen, R. Mom. 29 oktober Definitief. Ingenieursbureau, cluster Onderzoek. Verlengde Derde Toetsronde Primaire Waterkeringen Auteur P. Goessen, R. Mom Registratienummer 12.34553 Versie Status Definitief Afdeling Ingenieursbureau, cluster Onderzoek Samenvatting In november 2011

Nadere informatie

Vervolg en gebiedsproces WBP 5

Vervolg en gebiedsproces WBP 5 Vervolg en gebiedsproces WBP 5 1 Inleiding Het WBP5 strategisch deel ligt voor. Hiermee is het WBP 5 niet af, maar staat het aan het begin van het gebiedsproces en het interne proces om tot een uitvoeringsprogramma

Nadere informatie

Concept uitgeefgroep Bouwstenen van Management en Organisatie

Concept uitgeefgroep Bouwstenen van Management en Organisatie Case Entrance & Security Systems - case, analyse en conclusies (OLO) Hoofdstuk 7 Strategie: samenwerking In het vorige deel van de strategische verkenning hebt u de positioneringsmogelijkheden voor ESS

Nadere informatie

Naar veilige Markermeerdijken

Naar veilige Markermeerdijken Naar veilige Markermeerdijken Naar veilige Markermeerdijken Hoogheemraadschap Hollands Noorder kwartier versterkt 33 kilometer afgekeurde dijk tussen Hoorn en Amsterdam. Tijdens de toetsronde in 2006 zijn

Nadere informatie

AGENDA voor de vergadering van Uniecommissie waterkeringen te houden op: LET OP: NIET in Amersfoort!

AGENDA voor de vergadering van Uniecommissie waterkeringen te houden op: LET OP: NIET in Amersfoort! De leden van de Uniecommissie waterkeringen datum ons kenmerk contactpersoon 4 september 2014 74013 EL J.C. van den Bos-Scholtes bijlage(n) uw kenmerk e-mail CWK 40 t/m 61 - jbos@uvw.nl betreft vergadering

Nadere informatie

Dijken monitoren verbetert inzicht in werkelijke sterkte

Dijken monitoren verbetert inzicht in werkelijke sterkte Dijken monitoren verbetert inzicht in werkelijke sterkte Jeroen Mes, Niek Reichart (Dijk Monitoring Nederland) Nederland heeft een grote reputatie op het gebied van waterveiligheid. Toch kunnen we het

Nadere informatie

Vergaderdatum 6 januari 2016 Kredietaanvraag t.b.v. influentgemaal en -roosters Emmen Agendapunt 7. Opsteller/indiener J.R. Limbeek R.S.

Vergaderdatum 6 januari 2016 Kredietaanvraag t.b.v. influentgemaal en -roosters Emmen Agendapunt 7. Opsteller/indiener J.R. Limbeek R.S. Voorstel voor Commissie waterketen Vergaderdatum 6 januari 2016 Onderwerp Kredietaanvraag t.b.v. influentgemaal en -roosters Emmen Agendapunt 7 Kenmerk B2015/u1005 Portefeuillehouder R.K. van der Veen

Nadere informatie

Klaar voor de zorgplicht!? de Rijtuigenloods

Klaar voor de zorgplicht!? de Rijtuigenloods Klaar voor de zorgplicht!? de Rijtuigenloods 1 Klaar voor de zorgplicht!? Erik Wagener Voorzitter stuurgroep zorgplicht http://zeeuwbouw.nl/portfolio/nieuwbouwdijkwoning herwijnen/# Klaar voor

Nadere informatie

WATER8C MO. 2014.21608

WATER8C MO. 2014.21608 Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu Retouradres Postbus 20906 2500 EX Den Haag Waterschap Peel en Maasvallei Dijkgraaf mr. A.M.G. Gresel Postbus 3390 5902 RĴ Venlo WATER8C MO. 2014.21608

Nadere informatie

ARUP studie Groningen 2013

ARUP studie Groningen 2013 ARUP studie Groningen 2013 Strategie voor structurele versteviging van gebouwen Nederlandse samenvatting Issue 17 januari 2014 Nederlandse samenvatting 1 Inleiding Dit rapport omvat een samenvatting van

Nadere informatie

Zettingsvloeiing beleid en onderzoek. Geeralt van den Ham Hoite Detmar Kennisdag Inspectie Waterkeringen Arnhem, 19 maart 2015

Zettingsvloeiing beleid en onderzoek. Geeralt van den Ham Hoite Detmar Kennisdag Inspectie Waterkeringen Arnhem, 19 maart 2015 Zettingsvloeiing beleid en onderzoek Geeralt van den Ham Hoite Detmar Kennisdag Inspectie Waterkeringen Arnhem, 19 maart 2015 Plaatje ice age Kijk uit! Kans op zettingsvloeiing! Omvang probleem In derde

Nadere informatie

aan kopie aan datum Afdeling Programmeren

aan kopie aan datum Afdeling Programmeren MEMO aan kopie aan datum Bestuurscommissies 21 augustus 2014 Watersysteem, Waterketen en Besturen en Organiseren Van Dagelijks Bestuur Afdeling Programmeren bijlage(n) 2 onderwerp Programmering investeringen

Nadere informatie

Projectoverstijgende Verkenning Macrostabiliteit

Projectoverstijgende Verkenning Macrostabiliteit Projectoverstijgende Verkenning Macrostabiliteit Plan van Aanpak Deze verkenning maakt onderdeel uit van het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) POV POV Macrostabiliteit Pagina 1 van 90 Impressiefoto

Nadere informatie

Hoogwaterbeschermingsprogramma. Programmarapportage

Hoogwaterbeschermingsprogramma. Programmarapportage Hoogwaterbeschermingsprogramma Programmarapportage Hoogwaterbeschermingsprogramma Programmarapportage Inhoud 1 2 3 4 5 Aanleiding 5 Ambitie en basisreferenties 9 Governance, risicoverdeling en financieringsregeling

Nadere informatie

Klankbordgroep nhwbp en nieuwe normering Op 9 maart vond een klankbordbijeenkomst plaats over de voortgang van het nhwbp en de nieuwe normering.

Klankbordgroep nhwbp en nieuwe normering Op 9 maart vond een klankbordbijeenkomst plaats over de voortgang van het nhwbp en de nieuwe normering. Nieuwsbrief voorzitters en secretarissendirecteuren week 10 Landelijke toetsdag waterkeringen Op deze dag werden door het ministerie van I&M de resultaten van de 3e toetsing gepresenteerd. Ook werd uitleg

Nadere informatie

Informatieavond. Dijkversterking Geertruidenberg en Amertak

Informatieavond. Dijkversterking Geertruidenberg en Amertak Informatieavond Dijkversterking Geertruidenberg en Amertak Informatieavond 1 december 2015 Dijkversterking Geertruidenberg en Amertak (GEA) Programma 1. Toelichting op het project door projectmanager de

Nadere informatie

Simon Vereeke Ruud Bosters Paul Geernaert Ernst Jonker Leden Pb

Simon Vereeke Ruud Bosters Paul Geernaert Ernst Jonker Leden Pb Revisietoetsing Ministerie van Verkeer en Waterstaat Directoraat-generaal Rijkswaterstaat Directie Zeeland Polder/bestek Ser-Lippens- en Nieuw Othenepolder dp 0084 15 dp 0094 85 bestek ZL-5109 Aan Simon

Nadere informatie

Dijkversterking Omringkade Marken

Dijkversterking Omringkade Marken Dijkversterking Omringkade Marken Het ontwerp Projectgroep/klankbordgroep 19 juni 2012 Welkom! Doel van deze bijeenkomst: Toelichting geven op ontwerp dijkversterking Gedachten wisselen over dilemma s

Nadere informatie

Bijlage 4 - Innovatiekansen Macrostabiliteit

Bijlage 4 - Innovatiekansen Macrostabiliteit Bijlage 4 - Innovatiekansen Macrostabiliteit Inventarisatie innovaties Macrostabiliteit De inventarisatie van innovaties op het gebied van Macrostabiliteit (o.a. Dijken op veen) heeft geresulteerd in een

Nadere informatie

POV CENTRAAL HOLLAND Oplegnotitie bij SOK t.b.v. interne bestuurlijke behandeling najaar 2014.

POV CENTRAAL HOLLAND Oplegnotitie bij SOK t.b.v. interne bestuurlijke behandeling najaar 2014. POV CENTRAAL HOLLAND Oplegnotitie bij SOK t.b.v. interne bestuurlijke behandeling najaar 2014. Inleiding Op 8 oktober jl. heeft de Stuurgroep POV Centraal Holland de volgende besluiten genomen t.a.v. de

Nadere informatie

BOUWSTENEN VOOR HET VERSTERKEN VAN EEN DIJK

BOUWSTENEN VOOR HET VERSTERKEN VAN EEN DIJK BOUWSTENEN VOOR HET VERSTERKEN VAN EEN DIJK Concept november 2016 Inhoud 1. INLEIDING...3 2. OVERZICHT BOUWSTENEN OM HOOGTEPROBLEEM OP TE LOSSEN...5 3. OVERZICHT BOUWSTENEN OM BINNENWAARTSE INSTABILITEIT/

Nadere informatie

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat Meer waarde creëren Assetmanagement op maat Zo maken wij assetmanagement toepasbaar Met de toolbox Zeven bouwstenen van professioneel assetmanagement maken we de ISO55000 toepasbaar voor u. Belanghebbenden

Nadere informatie

Motie Ondersteuning Standaardisatie Uitvoeringsprocessen. voor BALV 17 november 2014

Motie Ondersteuning Standaardisatie Uitvoeringsprocessen. voor BALV 17 november 2014 Motie Ondersteuning Standaardisatie Uitvoeringsprocessen voor BALV 17 november 2014 Gemeente Zaanstad namens gemeenten Zwolle, Leeuwarden, Amersfoort, Haarlemmermeer, Rotterdam, Utrecht, Enschede en Apeldoorn

Nadere informatie

De ondergrond in de 4 e toetsronde

De ondergrond in de 4 e toetsronde De ondergrond in de 4 e toetsronde Producten voor de ondergrond in het Wettelijk Toets- Instrumentarium 2017 Robert Slomp Inhoud 1. Het belang van de ondergrond bij het toetsen van waterkeringen 2. Het

Nadere informatie

Parafering besluit PFO Hou O Conform Geparafeerd door: Tekke, R.M.H. D&H B - Geparafeerd door: Tekke, R.M.H.

Parafering besluit PFO Hou O Conform Geparafeerd door: Tekke, R.M.H. D&H B - Geparafeerd door: Tekke, R.M.H. agendapunt 3.a.5 1247168 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden MOTIE GEURTS (PLAN SLUIZEN) Portefeuillehouder Houtzager, M.A. Datum 15 maart 2016 Aard bespreking Besluitvormend Afstemming BBC/WHH

Nadere informatie

5.18 Bouwwerken in en op een waterkering en bijbehorende beschermingszone

5.18 Bouwwerken in en op een waterkering en bijbehorende beschermingszone 5.18 Bouwwerken in en op een waterkering en bijbehorende beschermingszone Wijziging beleidsregel: Zaaknr. Datum vastgesteld: omschrijving wijziging: Kader Keur Deze beleidsregel gaat over keurartikel 3.2

Nadere informatie

Beheer - Noodmaatregelen. Ludolph Wentholt

Beheer - Noodmaatregelen. Ludolph Wentholt Beheer - Noodmaatregelen Ludolph Wentholt 15-06-2015 Inhoud van de presentatie Systeemsprong Risicobenadering Nieuwe normering Zorgplicht (proces en inhoud) Schets the world according to garp PIW initiatief

Nadere informatie

Trapdijk. Dé multifunctionele stadsdijk. www.rotterdam.nl. nieuwe Trapdijk. oude dijk

Trapdijk. Dé multifunctionele stadsdijk. www.rotterdam.nl. nieuwe Trapdijk. oude dijk www.rotterdam.nl Trapdijk Dé multifunctionele stadsdijk Gemeentewerken Rotterdam ontwikkelt de Trapdijk. Dit is een trapsgewijze dijk, waarvan de treden gebruikt kunnen worden voor wegen, groen, bebouwing,

Nadere informatie

Hydraulische Randvoorwaarden 2011concept

Hydraulische Randvoorwaarden 2011concept Hydraulische Randvoorwaarden 2011concept Globale verkenning waterveiligheid Delfzijl ir. A. Prakken Waterdienst / Water Verkeer & Leefomgeving Hydraulische Randvoorwaarden toetsen veiligheid primaire waterkeringen

Nadere informatie

Lid Gedeputeerde Staten

Lid Gedeputeerde Staten Lid Gedeputeerde Staten H.M.C. Dwarshuis-van de Beek Contact T 070-441 6418 F 070-441 79 92 hmc.dwarshuls@pzh.nl Postadres Provinciehuis Postbus 90602 2509 LP DenHaag T 070-441 6611 www.zuid-holland.nl

Nadere informatie

Parafering besluit PFO Bom B Conform Geparafeerd door: Cuypers, M.P. D&H H Conform Geparafeerd door: Cuypers, M.P.

Parafering besluit PFO Bom B Conform Geparafeerd door: Cuypers, M.P. D&H H Conform Geparafeerd door: Cuypers, M.P. agendapunt 3.b.3 1180591 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden BASISGEGEVENS WATERSCHAPSBIJDRAGE 'DIJKREKENING' Portefeuillehouder Bom - Lemstra, A.W. Datum 17 maart 2015 Aard bespreking Besluitvormend

Nadere informatie

Datum 17 mei 2016 Betreft Memorie van antwoord voorstel van Wet verbetering hybride markt WGA

Datum 17 mei 2016 Betreft Memorie van antwoord voorstel van Wet verbetering hybride markt WGA > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 22 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22 Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333 44

Nadere informatie

Afvalwaterplan DAL/W 2 In vogelvlucht. Gemeente Delfzijl Gemeente Appingedam Gemeente Loppersum Waterschap Noorderzijlvest Waterschap Hunze en Aa s

Afvalwaterplan DAL/W 2 In vogelvlucht. Gemeente Delfzijl Gemeente Appingedam Gemeente Loppersum Waterschap Noorderzijlvest Waterschap Hunze en Aa s In vogelvlucht Gemeente Delfzijl Gemeente Appingedam Gemeente Loppersum Waterschap Noorderzijlvest Waterschap Hunze en Aa s watersysteem De afvalwaterketen Wij beschouwen de afvalwaterketen als één geheel,

Nadere informatie

5 minuten versie voor Provinciale Staten

5 minuten versie voor Provinciale Staten 5 minuten versie voor Provinciale Staten Directie DLB Afdeling Water en Groen Registratienummer PZH-2015-506963964 (DOS-2007-0008946) Datum vergadering Gedeputeerde Staten Verzenddatum Geheim 3 maart 2015

Nadere informatie

Hoogwaterbeschermingsprogramma. Projectenboek 2016

Hoogwaterbeschermingsprogramma. Projectenboek 2016 Hoogwaterbeschermingsprogramma Projectenboek 2016 Hoogwaterbeschermingsprogramma Projectenboek 2016 De waterschappen en Rijkswaterstaat zetten door Inhoud Voorwoord 5 Deel 1 Het Hoogwaterbeschermingsprogramma,

Nadere informatie

agendapunt B.04 Aan Verenigde Vergadering BELEIDSKADER DUURZAAMHEID

agendapunt B.04 Aan Verenigde Vergadering BELEIDSKADER DUURZAAMHEID agendapunt B.04 851617 Aan Verenigde Vergadering BELEIDSKADER DUURZAAMHEID Gevraagd besluit Verenigde Vergadering 28-10-2010 In te stemmen met de beleidsuitgangspunten, genoemd in hoofdstuk 5 van het Beleidskader

Nadere informatie

Deltaprogramma 2014. Bijlage F. Bestuurlijke Planning DP2015

Deltaprogramma 2014. Bijlage F. Bestuurlijke Planning DP2015 Deltaprogramma 2014 Bijlage F Bestuurlijke Planning DP2015 Deltaprogramma 2014 Bijlage F Bestuurlijke Planning DP2015 Deltaprogramma 2014 Bijlage F 2 Bestuurlijke planning In deze bijlage is de bestuurlijke

Nadere informatie

Rekenkamerbrief betreffende vertaling coalitieakkoord 2007-2011 Vertrouwen verbinden versnellen in programmabegroting 2008

Rekenkamerbrief betreffende vertaling coalitieakkoord 2007-2011 Vertrouwen verbinden versnellen in programmabegroting 2008 Provincie Overijssel Luttenbergstraat 2 8012 EE Zwolle Aan: Provinciale Staten van Overijssel In kopie aan: Commissaris van de Koningin, dhr. G. Jansen Gedeputeerde Staten van Gelderland Betreft: Rekenkamerbrief

Nadere informatie

De projectlocatie ligt globaal op de coördinaten: X = 140.650 en Y = 447.600.

De projectlocatie ligt globaal op de coördinaten: X = 140.650 en Y = 447.600. Bijlage I Technische beoordeling van de vergunningsaanvraag van Ontwikkelingsverband Houten C.V. voor het onttrekken van grondwater ten behoeve van de bouw van een parkeerkelder onder het nieuw realiseren

Nadere informatie

Meerjarenprogramma Kunstwerken (MJPK-2) 2015-2017. Beheer in balans

Meerjarenprogramma Kunstwerken (MJPK-2) 2015-2017. Beheer in balans Meerjarenprogramma Kunstwerken (MJPK-2) 2015-2017 Beheer in balans Opsteller : DSB/R&W Concept : versie 6 januari 2015 1 Inhoudsopgave Samenvatting 1. Inleiding 2. Terugblik MJPK-1 3. Programma 4. Financiering

Nadere informatie

Toetsing Regionale keringen en databeheer

Toetsing Regionale keringen en databeheer Toetsing Regionale keringen en databeheer Door: Derk-Jan Sluiter Waterschap Groot Salland Toetsing en databeheer inhoud presentatie Regionale keringen Waterschap Groot Salland Aanpak toetsing (DAM) Gegevensbeheer

Nadere informatie

Checklist. Informatievoorziening. Grote Projecten

Checklist. Informatievoorziening. Grote Projecten Checklist Informatievoorziening Grote Projecten Najaar 2010 Rekenkamercommissie Berkelland, Bronckhorst, Lochem, Montferland 1. Inleiding De uitvoering van grote projecten in Nederland heeft nogal eens

Nadere informatie

In dat kader wordt nu gesproken over een pakket langs de volgende lijnen:

In dat kader wordt nu gesproken over een pakket langs de volgende lijnen: Eems en vaargeul september 2014/P. Brouns Er is een intentieovereenkomst opgesteld om het estuarium qua milieu/ leefsituatie te verbeteren en tegelijkertijd de procedures voor de vaargeulverdieping soepel

Nadere informatie

1. Inleiding. Aan de leden van de verenigde vergadering

1. Inleiding. Aan de leden van de verenigde vergadering Aan de leden van de verenigde vergadering V.V: 30 maart 2011 Datum 1 februari 2011 Agendapuntnr. H.6 Bijlagen 3 Onderwerp Aankoop pand Rijsdijk 9, Krimpen aan de Lek, gemeente Nederlek 1. Inleiding Het

Nadere informatie

*ZE9C48C23CC* Raadsvergadering d.d. 16 december 2014

*ZE9C48C23CC* Raadsvergadering d.d. 16 december 2014 *ZE9C48C23CC* Raadsvergadering d.d. 16 december 2014 Agendanr.. Aan de Raad No.ZA.14-26406/DV.14-396, afdeling Ruimte. Sellingen, 11 december 2014 Onderwerp: Vaststellen Nota OOR (Onderhoud van de Openbare

Nadere informatie

Deltaprogramma Rivieren. Stand van zaken. 16 februari 2012

Deltaprogramma Rivieren. Stand van zaken. 16 februari 2012 Deltaprogramma Rivieren Stand van zaken 16 februari 2012 Deltaprogramma Nationaal Deltaprogramma Februari 2010: Deltaprogramma van start Deltaprogramma Deltaprogramma Doel (2100) Beschermd tegen hoogwater

Nadere informatie

Welke informatie wordt bij het risico-oordeel getoond?

Welke informatie wordt bij het risico-oordeel getoond? Welke informatie wordt bij het risico-oordeel getoond? Het risico-oordeel richt zich op primaire en regionale waterkeringen. Primaire waterkeringen beschermen tegen een overstroming uit zee, de grote meren

Nadere informatie

Eerste voorstel businessmodel eid Stelsel

Eerste voorstel businessmodel eid Stelsel Contactpersoon Nicole Damen T 06 46 87 92 55 nicole.damen@logius.nl Eerste voorstel businessmodel eid Stelsel Aantal pagina's 5 Onderwerp Status Eerste voorstel businessmodel eid Stelsel Ter informatie

Nadere informatie

Aan de Raad Raad Made, 20 mei 2014

Aan de Raad Raad Made, 20 mei 2014 Aan de Raad Raad Made, 20 mei 2014 Agendapuntnummer: 10 Raadsvergadering 26 juni 2014 Onderwerp: Baggeren havens Registratienummer: 14int02330 Casenr: 14.00797 Portefeuillehouder: Bijlagen: Ter inzage:

Nadere informatie

Gedetailleerde toets zettingsvloeiing t.b.v. verlengde 3e toetsing

Gedetailleerde toets zettingsvloeiing t.b.v. verlengde 3e toetsing Gedetailleerde toets zettingsvloeiing t.b.v. verlengde 3e toetsing Tweede kennisplatform Uitwisseling kennis en ervaringen in de verlengde 3e toetsing Inhoud Wat is een zettingsvloeiing Overzicht toetsing

Nadere informatie

provinsje fryslân provincie fryslân

provinsje fryslân provincie fryslân Heerenveen provinsje fryslân provincie fryslân Provinciale Staten van Fryslân postbus 20120 8900 hm leeuwarden tweebaksmarkt 52 telefoon: (058) 292 59 25 telefax: (058) 292 5125 ;vvsv.fryslan.ni provincie@fryslan.nl

Nadere informatie

Ter plaatse van de instabiliteiten treedt op sommige plaatsen water uit het talud

Ter plaatse van de instabiliteiten treedt op sommige plaatsen water uit het talud ., Project Havens Terneuzen Overleg stabiliteitsprobleem Datum:. Tijd: Deelnemers: Archiefnummer: Opsteller verslag 22-03-2006 10.00 Ruud Bosters (DWW), Wilbur van Beijnen (PBZ), Harrie van Gils (PBZ),

Nadere informatie

a Tľz T; * b m M» * W. Hompe rvu Postregistratienr(s) Onderwerp: Regionaal Plan van aanpak Transitie Jeugdzorg Portefeuillehouder W.

a Tľz T; * b m M» * W. Hompe rvu Postregistratienr(s) Onderwerp: Regionaal Plan van aanpak Transitie Jeugdzorg Portefeuillehouder W. Gemeente Geldermalsen Onderwerp: Regionaal Plan van aanpak Transitie Jeugdzorg Voorstel beslispunten (1 t/m...) 1. In te stemmen met het Regionaal plan van aanpak Transitie Jeugdzorg 2. Het plan van aanpak

Nadere informatie

Project VNK de Veiligheid van Nederland in Kaart. Overstromingen in Nederland, kansen en gevolgen

Project VNK de Veiligheid van Nederland in Kaart. Overstromingen in Nederland, kansen en gevolgen Project VNK de Veiligheid van Nederland in Kaart Overstromingen in Nederland, kansen en gevolgen De Veiligheid van Nederland in Kaart Absolute veiligheid tegen overstromingen bestaat niet In de afgelopen

Nadere informatie

h.ebels(&gemeentelangediik.ni en (in cc.) s.appeiman(d~c~emeenteiangediik.nl

h.ebels(&gemeentelangediik.ni en (in cc.) s.appeiman(d~c~emeenteiangediik.nl gemeente Langedijk Urhahn Urban Design Tav. de heer S. Feenstra Laagte Kadijk 153 1O18ZD AMSTERDAM Datum 17 maart 2015 B P/PEZ/SA Afdeling/team Uw brief/nummer Inlichtingen bi1 Onderwerp Bijiage(r) De

Nadere informatie

Analyse Technische Uitgangspunten OI2014v3 HWBP-projecten

Analyse Technische Uitgangspunten OI2014v3 HWBP-projecten Analyse Technische Uitgangspunten OI2014v3 HWBP-projecten Vakdag nieuwe normering Defne Osmanoglou RWS Trainee 25 november 2015 RWS Trainee in waterveiligheidsland Afgestudeerd RWS Trainee start Nu 2 De

Nadere informatie

Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen

Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 2 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Bestuurlijke overeenkomst voor Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 3 Samenwerkingsovereenkomst

Nadere informatie

i. 1,5 miljoen uit de reserve Actieprogramma 2010, budget Uitvoeringsprogramma Kust beschikbaar te stellen;

i. 1,5 miljoen uit de reserve Actieprogramma 2010, budget Uitvoeringsprogramma Kust beschikbaar te stellen; Datum vergadering 7 oktober 2014 Nota GS Registratienummer 467062/467080 Uw contactpersoon R. Sabée BEL/WAT Portefeuille Portefeuillehouder Plaatsvervanger 2 bijlage(n) 1. Toelichting 2. Financiële bijlage

Nadere informatie

Uitkomst besluitvorming Zwolle - Herfte

Uitkomst besluitvorming Zwolle - Herfte De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070-456 0000 F 070-456 1111 Getypt door / paraaf H.C.

Nadere informatie