DIT DOSSIER WORDT GEPUBLICEERD DOOR MEDIAPLANET EN VALT NIET ONDER DE VERANTWOORDELIJKHEID VAN DE REDACTIE VAN DE STANDAARD KANKER

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DIT DOSSIER WORDT GEPUBLICEERD DOOR MEDIAPLANET EN VALT NIET ONDER DE VERANTWOORDELIJKHEID VAN DE REDACTIE VAN DE STANDAARD KANKER"

Transcriptie

1 DIT DOSSIER WORDT GEPUBLICEERD DOOR MEDIAPLANET EN VALT NIET ONDER DE VERANTWOORDELIJKHEID VAN DE REDACTIE VAN DE STANDAARD No.2/September STEPS/TIPS THEMABIJLAGE VITALITEIT ZIE OMMEZIJDE LOREM IPSUM DOLOR CONSECT ETUER ADIPS ET KANKER PATIËNT FACILLA SIT EN DOKTER COR SIT LAOR Prof. Dr. Marc Peeters is zorgcoördinator van het MOCA en wijst erop dat samenwerking Wis tussen nonsecte: psychologen, Feum voedingsdeskundigen iriure ver ullum do et en commodo sociaal assistenten enorm bepalend lorer is voor ver het edit succes nulla, van dolor een nibh behandeling. eiusmod iriure. Bloed geven In 2010 meldden zich nieuwe bloeddonoren aan Huidkanker Hoe meer tijd in de zon, hoe groter het risico FOTO S: SHUTTERSTOCK & PRIVÉ Onderzoek Sociale hulp Preventie Stichting tegen Kanker: voor een maximale vooruitgang in de strijd tegen kanker Stichting tegen Kanker heeft de ambitie om zoveel mogelijk vooruitgang te boeken tegen kanker. We investeren in wetenschappelijk onderzoek in België om de genezingskansen te verhogen; We begeleiden patiënten en hun naasten om hun levenskwaliteit te verbeteren; We moedigen gezonde leefstijlen aan die kunnen helpen kanker te vermijden. Kanker is op weg om de voornaamste vermijdbare doodsoorzaak in België te worden. De handen in elkaar slaan en samen tegen de ziekte strijden is dus belangrijker dan ooit. Uw steun is van harte welkom: BE

2 2 SEPTEMBER 2011 UITDAGING Eén man op de vier en één vrouw op de drie krijgen kanker voor hun 75ste. Maar op 20 jaar tijd zijn we van 50% vijfjaars-overleving naar 66% gegaan. Toch staat één kanker op de vier nog rechtstreeks in verband met onze leefwijze. Dit zijn belangrijke statistieken, die aantonen dat iedereen vroeg of laat te maken krijgt met kanker, vertelt Didier Vander Steichel, Medisch en wetenschappelijk directeur van Stichting tegen Kanker. IN DE KIJKER PAGINA 6 De strijd tegen kanker Ozcan Mustafa Leukemiepatiënt Mijn familie geeft me de moed om niet op te geven aten we eens beginnen met wat goed nieuws over kanker: op 20 jaar tijd zijn we van 50% vijfjaarsoverleving naar 66% gegaan. Steeds meer mensen enezen, steeds vaker zijn kankers iet meer dodelijk, maar chronisch n controleerbaar. We begrijpen het ankerproces beter, we kunnen preiezere diagnoses stellen en doelreffendere behandelingen aanbieen... Ook preventie en opsporing ijn verbeterd en patiënten vinden teun op psychologisch, sociaal en nancieel vlak. Meer dan vroeger Toch komt kanker vaker voor 1 dan vroeger. Eén man op de ier en één vrouw op de drie krijgen anker voor hun 75ste. Het Kankeregister voorspelt dat de frequentie og zal toenemen omdat we steeds uder worden. We moeten ons dus erdedigen en terugslaan waar moelijk. Stichting tegen Kanker doet at via 3 routes: wetenschappelijk nderzoek, sociale steun en sensibiiseringscampagnes. Onderzoek De eerste route bestaat uit het 2 financieel ondersteunen van etenschappelijk onderzoek van oge kwaliteit. Wetenschappelijk nderzoek is de hoeksteen van de ooruitgang tegen kanker. Dankzij nderzoek verhogen de genezingsansen en waarborgen we onderouwde informatie voor de patiënt. ncologie is echter een zeer breed omein. Dat maakt spectaculaire ooruitgang van vandaag op moren zeldzaam. Maar spectaculaire ooruitgang in de domeinen waar oncologie gebruik van maakt, is veel minder zeldzaam. Die deint dan door in de oncologie. Bijvoorbeeld: de vooruitgang in de genetica zou ons in de toekomst kunnen helpen voorspellen wie welke kans heeft op welke kanker; een soort van risicoprofiel dus. Zo kunnen we echt individuele behandelingen ontwikkelen. De vooruitgang van de medische beeldvorming laat ons toe om kleinere letsels te ontdekken. Met de PET-scan kunnen we sneller vaststellen of een gezwel goed- of kwaadaardig is. Nieuwe geneesmiddelen verhinderen de aanmaak van bloedvaten in een gezwel, waardoor het afsterft. En technologische vooruitgang maakt dat radiotherapie veel preciezer gedoseerd en gericht kan worden. Revolutionair op oncologisch vlak? Dat niet, kanker bestaat nog en eist nog levens. En de vernieuwingen zijn niet altijd zonder bijwerkingen. Maar toch wordt er duizenden mensen heel wat leed bespaard met de betere behandelingen, betere diagnoses en betere steun die voortkomen uit de wetenschappelijke en technologische vooruitgang. Sociale steun Ten tweede moeten we de verstrekkende gevolgen van kan- 3 ker voor patiënten zien in te perken via informatie en sociale steun vóór, tijdens en na hun behandeling. Dat wordt in België behoorlijk goed aangepakt, maar er is nog steeds ruimte voor verbetering, natuurlijk. Er zijn diensten voor patiëntenvervoer van en naar behandelingsplaatsen. Als patiënt of naaste kan je terecht bij gratis psychologen en telefoonlijnen als de Kankerfoon ( ). Het aantal mensen dat sterft aan kanker doen dalen, is niet het einddoel van kankerbestrijdende organisaties. Hét doel is om kanker uit de wereld te helpen Didier Vander Steichel Medisch en wetenschappelijk directeur Stichting tegen Kanker Of je kunt de sporen van de ziekte laten camoufleren of leren zelf camoufleren met schoonheidstips voor mensen met kanker. Sensibiliseren Tot slot moet het risico op kanker zoveel mogelijk naar om- 4 laag. Dat wil zeggen: de bevolking sensibiliseren via info- en preventiecampagnes. Enkel zo zullen mensen beseffen welke invloed ze zelf kunnen hebben op het verschijnen en zelfs op de evolutie van een kanker. Eén kanker op de vier staat namelijk rechtstreeks in verband met onze leefwijze! Waakzaamheid en opsporingsonderzoeken blijven wel noodzakelijk, want een ideale leefstijl bestaat, voorlopig, niet. Maar preventie geeft aan iedereen de mogelijkheid zich zo te gedragen dat er optimale kansen zijn om in goede gezondheid te blijven. Een wereld zonder kanker Het aantal mensen dat sterft 5 aan kanker doen dalen, is niet het einddoel van kankerbestrijdende organisaties. Hét doel is om kanker uit de wereld te helpen. Of er ooit een wereld zonder kanker zal zijn, weten we niet. Maar daar streeft elke stichting, liga of vereniging tegen kanker die zichzelf au sérieux neemt, toch naar. Bij Stichting tegen Kanker willen we onze donateurs danken voor de hulp die zij ons daarbij bieden. Natuurlijk willen we nog meer mensen aansporen om ook hun steentje bij te dragen. Of het nu gaat om concrete hulp aan mensen met kanker, of om steun aan organisaties die zich elke dag in de strijd gooien, voor patiënten is uw steun van onschatbare waarde. PAGINA 8 Prof dr. Dirk Verellen Afdelingshoofd Medische Fysica Prof dr. Mark De Ridder Diensthoofd Radiotherapie De kwaliteit van de radiotherapie in België behoort tot de top van Europa, maar we blijven ons best doen om te verbeteren We make our readers succeed! KANKER, 2DE EDITIE, SEPTEMBER 2011 Managing Director: Christophe Demir Editorial Manager: Evi Vanparys Project Manager: Lien Hendrikx Tel: +32 (0) Business Developer: Christophe Demir Tel: +32 (0) Layout: Lii Treimann Redactie: Bert Verbeke, Koen Lauwereyns, Jos Sterk, Raf Picavet Print & distributie: Corelio Publishing Mediaplanet contact informatie: Tel: +32 (0) Fax: +32 (0) Mediaplanet ontwikkelt hoogwaardige bijlagen die zich richten op een specifiek thema en de daarbij behorende doelgroep. Zo brengen wij lezer en adverteerder dichter bij elkaar. Deze bijlage wordt gepubliceerd door Mediaplanet en valt niet onder de verantwoordelijkheid van de redactie.

3 INSPIRATIE SEPTEMBER Denise Beneens Bloeddonor GETUIGENIS Je doet er zoveel goeds mee MOBIELE BLOEDINZAMELING 1. Heist-op-den-Berg FOTO: FRANK TOUSSAINT 2. Geel FOTO: MARC GYSENS 3. Keerbergen FOTO: RODE KRUIS VLAANDEREN Bloed geven is nog steeds nodig Denise Beneens is 52, heeft drie kinderen en is ruim 25 jaar bloeddonor. Ze begon ermee naar aanleiding van een Rode Kruis-oproep en heeft sindsdien nog maar weinig van haar driemaandelijkse bloedgiften overgeslagen. Ook haar kinderen zijn frequente donoren. Ze gingen van jongs af aan mee naar het centrum en eenmaal ze oud genoeg waren, leek het alleen maar logisch dat ze het zelf ook deden. Denise heeft intussen al heel wat mensen uit haar omgeving overgehaald om haar voorbeeld te volgen. Sommigen haakten na een tijdje weer af, anderen houden het al jarenlang vol. In 2010 meldden zich bij het Rode Kruis nieuwe bloeddonoren. Zij zijn noodzakelijk om het totaal op te houden. Het Rode Kruis spant zich dagelijks in op zoek naar nieuwe donoren, want bloed, plasma en bloedplaatjes blijven broodnodig. De geneeskunde evolueert snel, maar bloedproducten zoals rode bloedcel- en bloedplaatjesconcentraten blijven een belangrijke plaats innemen. Ook voor kankerpatiënten zijn bloedproducten vaak noodzakelijk. Soms veroorzaakt een kanker zelf de nood tot transfusie, zo kunnen kankers in het maag-darmstelsel bijvoorbeeld bloedverlies veroorzaken. Leukemie verstoort dan weer de goede werking van het beenmerg waardoor bloedcellen zich niet meer correct vormen. In andere gevallen leidt het behandelen van de kanker tot transfusienood, bijvoorbeeld door bloedverlies bij operaties of door een gestoorde bloedproductie bij chemotherapie. Ten slotte kan bij het levenseinde bij sommige kankerpatiënten bloedarmoede optreden. Een bloedtransfusie kan dan het gevoel van moeheid en kortademigheid verminderen. Snel en eenvoudig! Bloed geven helpt, is nodig en makkelijk, maar er zijn wel enkele vereisten. Die dienen uiteraard ter bescherming van de ontvanger, maar er wordt ook rekening gehouden met de veiligheid van de donor. In principe mag je bloed geven van 18 tot 66 jaar. Ben je een gekende donor en heb je de laatste drie jaar bloed gegeven, dan mag je zelfs bloed blijven geven tot je 71ste verjaardag, en dat vier keer per jaar. Op kan je terecht voor alle informatie. Wens je bloed te geven, dan word je uitgenodigd in een van de donorcentra of op een mobiele bloedinzameling bij jou in de buurt. Na het invullen van de medische vragenlijst en een kort ENKELE WEETJES 1 mei 1934: 1e bloedtransfusiecentrum in Brussel gaat open. Tien maanden later zij n reeds 182 personen als donor geregistreerd : Opening bloedtransfusiecentra in Gent, Aalst, Brugge, Kortrij k, Diest, Hasselt en Leuven. WO II: grote doorbraak bloedtransfusiecentra (vanaf nu transfusies via onrechtstreekse methode). 13 november 2001: huldiging 1 miljoenste bloedgever. gesprek met een afnamearts, volgt de afname die maximaal 12 minuten duurt. Na een korte observatieperiode mag je weer naar huis. Je hele leven bloed geven Over het algemeen is de wil er wel om bloed te geven, maar mensen schuiven de effectieve gift vaak voor zich uit, zegt Nele de Vos, verantwoordelijke donorwerving bij Rode Kruis Vlaanderen. Ook de schrik voor de prik houdt mensen soms tegen. De confrontatie met de nood aan bloed in de directe of indirecte omgeving zet dan weer wel aan tot doneren. De grootste groep frequente donoren start tussen 18 en 25 jaar. Daarna zakt dat iets terug tot carrière en gezin rond 40 jaar terug mogelijkheid en ruimte bieden om op regelmatige basis te doneren. RAF PICAVET Ontspannen sfeer Bloed geven is belangrijk en je moet daarmee niet wachten tot je het zelf nodig hebt. Het donorcentrum in mijn gemeente heeft blijkbaar geen tekort aan vrijwilligers, waardoor het soms even wachten is. Maar zelfs dan nog is het een kleine moeite wanneer je het vergelijkt met de tijd die je in andere dingen investeert. Je vult je vragenlijst in, praat met de dokter en het eigenlijke bloedgeven duurt helemaal niet lang. Tenzij ik bloedplaatjes geef, dat kan wel anderhalf uur duren. Het is allemaal heel ontspannen, met achteraf altijd een koffie en een koekje. Ach, je doet er zoveel goeds mee voor mensen die het echt nodig hebben. RAF PICAVET Meld je aan en doe een heldendaad op BLOEDGEVENDOETLEVEN.BE

4 4 SEPTEMBER 2011 NIEUWS INNOVATIEVE DOORBRAAK HUIDKANKER 7 Vraag: Is melanoom huidkanker goed te behandelen? Antwoord: Sinds kort is er een volledig nieuw medicijn op de markt dat de overlevingskansen bij deze gevreesde aandoening gevoelig kan verhogen. Nooit eerder was er zo n innovatieve doorbraak op het vlak van geneesmiddelen voor melanoom huidkanker. Professor Bart Neyns van het Universitair Ziekenhuis van Brussel geeft meer uitleg over de nieuwe behandeling. Wijze van behandeling De kuur bestaat uit vier toedieningen via de bloedbaan, elke behandeling kan om de drie weken plaatsvinden. De naam van de molecule s ipilimumab. Bart Neyns: Jaarijks zijn er in België nieuwe evallen van melanoom huidkaner. De meerderheid wordt vroegijdig ontdekt, waardoor de tumor ijdig operatief kan worden verwijerd. Toch zijn er nog 300 slachtofers per jaar, wat betekent dat één p vijf patiënten (of 20%) aan deze odelijke ziekte overlijdt. Melanoom huidkanker geniet inerdaad een slechte reputatie en dat s niet toevallig. In het verleden was egen deze vorm van kanker geen Dr. Bart Neyns Medische oncologie, UZ Brussel Veelvuldig bezoek aan de zonnebank kan je jaren later met huidkanker opzadelen kruit opgewassen. Ipilimumab heeft daar echter verandering in gebracht, het is de eerste keer dat daadwerkelijk kan worden aangetoond dat de levensduur wordt verlengd. Werkzame stof Bart Neyns wijst erop dat dankzij ipilimumab 10 tot 15% van de mensen getroffen door de ziekte twee jaar na het starten van de behandeling nog in leven zijn, met weinig kans op herval. Dat is uniek, want er is dus duurzame genezing mogelijk. In mijn eigen praktijk heb ik zelfs kunnen vaststellen dat er patiënten zijn met uitgezaaide melanoom huidkanker sinds vijf jaar die toch overleven. De professor wijst er op dat de toename van het aantal gevallen van huidkanker het gevolg is van onze veranderende levenswijze. Op jonge leeftijd stellen we ons vaak op een onverantwoorde manier bloot aan UV-licht. Ook het veelvuldig gebruik van de zonnebank speelt een rol in het verhaal. Toch moet Bart Neyns nog een opmerking van het hart: Niettegenstaande het feit dat de doeltreffendheid en het duurzame effect van ipilimumab reeds enkele jaren gekend is, bleef het wachten tot het voorbije jaar op het resultaat van grootschalige studies, zodat de administratieve procedure tot registratie en terugbetaling kon starten. Gelukkig konden de Belgische patiënten sinds april 2010 geholpen worden met ipilimumab dat door de producent vrij van kosten ter beschikking werd gesteld. Ook vandaag is het nog wachten op een regeling rond de terugbetaling van Yervoy in België. JOS STERK 6 5

5 SEPTEMBER Twee vormen PLAATSEN WAAR NON- MELANOMA S VAAK VOORKOMEN: 1. Kalende scalp bij mannen 2. Hals en decolleté 3. Handrug VORMEN VAN NON-MELANOMA S: 4. Een plaveiselcelcarcinoom 5. Basaalcelcarcinoom MELANOMEN: 6. Goedaardig melanoom 7. Kwaadaardig melanoom FOTO S: PRIVÉ 3 Wanneer huidkanker ter sprake komt, wordt vaak vergeten dat er twee vormen van huidkanker voorkomen. EXPERTISE We onderscheiden melanoom huidkanker (de gekleurde huidkanker die uit een moedervlek kan ontstaan) van de non-melanoma huidkankers (de niet gekleurde huidkankers). Het melanoom komt minder vaak voor dan non-melanoma huidkanker, doch kan dodelijk aflopen indien het te laat behandeld wordt. De non-melanoma huidkankers zijn minder levensbedreigend, maar komen veel vaker voor en hebben daardoor ook een grote impact op onze gezondheidszorg. Uitzicht? Aan professor Garmyn, diensthoofd dermatologie aan de KUL, stelden we de vraag hoe een non-melonoma huidkanker er uitziet? De medische wereld onderscheidt twee vormen, het basaalcelcarcinoom, een tumor die zelden uitzaait, en het plaveiselcelcarcinoom, een tumor die kan uitzaaien bij ongeveer 4% van de patiënten. Een basaalcelcarcinoom komt vooral voor in het gelaat. Het ziet er uit als een glad, glanzend bolletje dat traag groeit en eventueel een zweertje wordt. Een plaveiselcelcarcinoom begint meestal als een rood schilferend plekje dat maar niet geneest en dat evolueert naar een knobbeltje, bedekt met een korst of wonde. Behandeling? Vaak worden non-melanoma huidkankers eerder toevallig ontdekt. Maar hoe gebeurt de behandeling? Prof. Marjan Garmyn Diensthoofd dermatologie aan Katholieke Universiteit Leuven Wanneer de diagnose van huidkanker wordt bevestigd door een huidarts, wordt de tumor meestal operatief verwijderd. Bij een vroegtijdige tumor is dit een kleine ingreep die onder lokale verdoving kan gebeuren. Bij vergevorderde huidkanker betekent dit vaak complexe en dure chirurgie met cosmetische (littekens) en functionele gevolgen. De verwijderde huidtumor wordt naar het laboratorium gestuurd en microscopisch onderzocht om vast te stellen of de tumor volledig verwijderd is. Hoe meer tijd er in de zon werd doorgebracht, hoe groter het risico Voorkomen? We vroegen Prof. Garmyn ook of we zelf iets kunnen doen om deze nonmelanoma huidkankers te voorkomen. Als primaire preventie omschrijven we: mijd overdreven zonblootstelling. Daarnaast, als secundaire preventie, is het belangrijk dat de huidkanker vroegtijdig wordt herkend en behandeld. We weten dat één van de twee soorten non-melanoma huidkankers (de plaveiselcelcarcinoom) kan ontstaan uit schilferende huidvlekjes die we actinische keratosen noemen. Het risico om deze huidvlekjes te ontwikkelen, neemt toe naarmate je jarenlang veel en onbeschermd bent blootgesteld aan de zon en naarmate je een blekere huid hebt die snel verbrandt. Deze droge, ruwe (aanvoelend als schuurpapier) of schilferige huidvlekjes ontstaan pas vanaf 40 à 50 jaar. Ze worden daarom ook vaak ouderdomsvlekjes genoemd, maar zijn niet altijd even onschuldig, gezien ze een voorbode kunnen zijn van huidkanker. JOS STERK KORT NIEUWS BELGIË Kankerregistratie Cijfergegevens over non-melonoma huidkanker zijn volgens professor Garmyn niet dadelijk beschikbaar, toch niet wat België betreft: Melanoom huidkanker is vrij goed in kaart gebracht door de Belgische kankerregistratie. Non-melanoma huidkanker wordt niet gerapporteerd. We ervaren echter wel dat het aantal gevallen van non-melonoma huidkanker toeneemt, waardoor ook de druk op de gezondheidszorg stijgt. Exacte getallen hebben we echter niet. Het risico om huidkanker te ontwikkelen voor de leeftijd van 85 bedraagt 1 op 6. Non melanoma huidkanker vormt 90% van alle huidkankers. Tot 80% van de 60-plussers hebben actinische keratosen, een mogelijke voorloper van huidkanker. Te onthouden! Voor huidkanker geldt het principe: beter voorkomen dan genezen! Indien er nieuwe vlekjes op je huid ontstaan (op blootgestelde delen van je lichaam of elders) of bepaalde vlekjes veranderen, raadpleeg dan zeker je arts.

6 6 SEPTEMBER 2011 NIEUWS Psychologische begeleiding sinds KB 2003 een evidentie Als kankerpatiënt heb je wel wat anders aan je hoofd dan de vraag wanneer je in welke wachtzaal moet zijn. In het UZA staat de patiënt centraal en het Multidisciplinair Oncologisch Centrum Antwerpen (MOCA) bekommert zich over zijn volledige zorgtraject. Prof. Dr. Marc Peeters Zorgcoördinator van het MOCA Sinds 2003 heeft België een wetgeving voor de organisatie van oncoloische zorg in ziekenhuizen. Volgens rofessor Marc Peeters, zorgcoördiator van het MOCA, bracht dit een entering teweeg in de sector. Wettelijk kader Het Koninklijk Besluit rond oncologische zorgprogramma s reikte ziekenhuizen een wettelijk kader aan om de kwaliteit van oncologische zorg te optimaliseren. Belangrijk uitgangspunt is het multidisciplinair bespreken van patiënten op het Multidisciplinair Oncologisch Consult (MOC), dat nu ook gekoppeld is aan kankerregistratie en een financieringsmechanisme. Dit biedt ziekenhuizen de middelen en het organisatorisch kader om hun oncologische zorg te organiseren. De overkoepelende commissie oncologie komt 3 tot 4 keer per jaar samen en tekent de krijtlijnen uit. We vonden het in het UZA echter veel nteressanter om verder te gaan dan deze minimumeis. In 2009 besloten we om het MOCA op te richten als horizontale ondersteunende structuur die doorheen de betrokken oncologische diensten loopt. Nationaal kankerplan In de eerste plaats is dit interessanter voor de patiënt. De behandeling van kanker is een typevoorbeeld van een aandoening waar multidisciplinariteit van groot belang is. Op medisch vlak bijvoorbeeld, is in de meeste gevallen al een combinatie nodig van chirurgie, radiotherapie en chemotherapie. Maar ook op paramedisch gebied is de samenwerking van psychologen, voedingsdeskundigen en sociaal assistenten enorm bepalend voor het succes van de behandeling. MOCA voorziet structureel in dit soort samenwerking. De oude aanpak was daarentegen eerder een aaneenschakeling van verschillende diensten waar vooral mondige patiënten hun weg in konden vinden. Ik herinner mij dat zes jaar geleden ziekenhuisdirecties nog discussieerden over het nut van psychologen in de begeleiding van kankerpatiënten. Door extra middelen ter beschikking te stellen, heeft het Nationaal Kankerplan daar een evidentie van gemaakt. Hetzelfde geldt trouwens voor voedingsdeskundigen. We hebben in het MOCA van bij het begin ook veel aandacht besteed aan de wetenschappelijke aanpak. Het multidisciplinaire maakt dat specialisten ook veel nauwer samenwerken. Zo hebben we momenteel een aantal projecten lopen inzake hoofd- en halstumoren. Recent werd een multicentrisch project rond kankerondervoeding gehonoreerd door de federale overheid. WIE IS PROF. DR. MARC PEETERS? Studeerde Geneeskunde dienst Onocologie in het UZA aan de KU Leuven Werd op 8 februari 2010 Opleidingen in UZ Gasthuisberg en aan gereputeerde instellingen in Parijs, Philadelphia, Londen en NY Hoogleraar aan het departement Oncologie van de Universiteit Antwerpen Was tot eind 2009 verantwoordelijk voor de digestieve oncologie en coördinatie voor het Zorgprogramma Oncologie in het UZ Gent Is momenteel hoofd van de benoemd tot voorzitter van het Belgisch College voor Oncologie (het hoogste overlegorgaan omtrent oncologie). Voerde baanbrekend onderzoek uit naar de identificatie van moleculaire merkers en therapiemodulatie in tumoren van het spijsverteringsstelsel Persoonlijk stokpaardje: multidisciplinariteit van wetenschappelijk onderzoek TEAMWORK Het psychologisch en oncologisch team van MOCA. FOTO: FRANK TOUSSAINT Betere genezingskansen Heeft een patiënt die vandaag wordt behandeld betere genezingskansen dan iemand die pakweg vijftien jaar geleden hulp zocht? Ik voel dat zeker zo aan. Ook door wat ik hoor tijdens mijn contacten met collega s, patiënten en families ben ik ervan overtuigd dat de kwaliteit van de zorg vandaag veel verbeterd is. We zijn echter nog aan het bestuderen hoe we dat subjectieve gevoel ook kunnen objectiveren. We proberen indicatoren te definiëren, waardoor we de kwaliteitsverbetering in de toekomst beter zullen kunnen meten. De maatregelen blijken echter niet voldoende om het aantal kankergevallen ook drastisch te kunnen verminderen. Kwaadaardige tumoren blijven in België een ernstig gezondheidsprobleem en de incidentie blijft hoog. Inzake mortaliteit is er een verbetering, maar nog steeds overlijdt een belangrijk deel van onze patiënten. We moeten dus alle mogelijke middelen gebruiken en kansen aangrijpen om die ziekte onder controle te krijgen. Twee echelons Een betere samenwerking nastreven tussen grote behandelingscentra en kleinere ziekenhuizen zou uitkomst kunnen bieden. Het oorspronkelijke idee van de wetgever was om twee echelons te creëren. Op het eerste niveau zouden kankerpatiënten gespecialiseerde zorg krijgen in centers of excellence, terwijl het tweede niveau zou instaan voor de routine oncologische zorg. Dat aspect is echter nooit volledig gerealiseerd. Alle ziekenhuizen proberen nog steeds halsstarrig om de patiënt het volledige traject aan te bieden. In het College voor Oncologie denken we na over de manier waarop we die samenwerking alsnog kunnen bijsturen. Door de structuur van de gezondheidszorg in België lijkt mij dat de komende jaren een zeer moeilijke evenwichtsoefening te zullen worden. Ik ben er nochtans van overtuigd dat het een noodzaak is. Voor een aantal tumoren is al gebleken dat je bijvoorbeeld als chirurg een zekere hoeveelheid patiënten moet behandelen om de nodige kwaliteit te kunnen garanderen. KOEN LAUWEREYNS Ozcan Mustafa Leukemiepatiënt GETUIGENIS Mijn familie geeft me de moed om niet op te geven Ozcan Mustafa (30) kreeg in 2010 te horen dat hij leukemie had. Mijn tante werkt in het UZA als verpleegster, vertelt hij. Van haar vernam ik dat het MOCA zich toelegde op de behandeling van kankerpatiënten. De artsen daar hebben meteen beslist een beenmergpunctie uit te voeren om vast te stellen welke therapie ze konden volgen. Uiteindelijk heb ik drie chemokuren ondergaan. Nadien is ook beslist dat ik radiotherapie zou krijgen en uiteindelijk onderging ik ook nog een beenmergtransplantatie. Niet terugbetaald Ondanks alle inspanningen herviel Mustafa enkele maanden nadien. Toen na een nieuwe chemokuur bleek dat er nog steeds leukemiecellen in mijn lichaam aanwezig waren, hebben de artsen voorgesteld een kuur te volgen die niet door het ziekenfonds terugbetaald wordt. Mijn familie heeft een zware inspanning geleverd om die factuur te kunnen betalen. Voorlopig met succes. Goeie begeleiding De steun van familie en vrienden heeft mij de moed gegeven om niet op te geven, zegt Mustafa. Maar de manier waarop ik in het MOCA van bij de opname begeleid werd door artsen, therapeuten en verplegend personeel en vervolgens voortdurend werd opgevolgd, is eveneens onbetaalbaar. Het comfort dat je daardoor ervaart, maakt beslist deel uit van het genezingsproces. KOEN LAUWEREYNS Infomomenten 2012 Infodag Geneeskunde Open Campusdagen zat. 3 maart zat. 17 maart & 29 april doorlopen van 9.30 uur tot uur

7 inspiratie SEPTEMBER ik had gewoon de tijd niet om te panikeren Vraag: Hoe reageer je op het nieuws dat er kanker bij je is vastgesteld en hoe ga je er mee om? Antwoord: Christiane oene (67) is ervan overtuigd at je de steun van vrienden en amilie nodig hebt. Maar ook ctief bezig blijven is volgens aar onmisbaar voor een poedig herstel. getuigenis Christiane Coene Patiënte met borstkanker In 2009 werd bij Christiane borstkanker vastgesteld. Het gezwel werd weggenomen en ze is intussen hersteld. Toen ik op controle ging voor een mammografie zeiden ze me vrijwel meteen dat er iets mis was. Na de biopsie was het duidelijk en werd me medegedeeld dat ik kanker had. Een als kanker in je leven komt... via de regionale coördinatoren op het terrein. Nu heeft Stichting tegen Kanker de meest voorkomende vragen van patiënten en hun naasten verzameld in een praktische gids. Dat zijn maar enkele van de vragen waarmee patiënten geconfronteerd worden wanneer kanker in hun leven komt Stichting tegen Kanker heeft heel wat ervaring met vragen rond kanker, via de Kankerfoon ( ) en operatie was nodig en plots ging alles heel snel. Ik had gewoon de tijd niet om te panikeren. Geen prothese In het ziekenhuis kreeg Christiane niet veel uitleg. Voor haar was het een uitgemaakte zaak: die borst moest weg. Ze wordt dadelijk geopereerd en uiteindelijk wordt slechts een halve borst weggenomen. Het was een gezwel van twee centimeter op drie en kort na de ingreep had Meer bewegen cruciaal voor kankerpatiënten De patiënt voelt zich futloos en beweegt minder. op die maier neemt de fysieke paraateid zienderogen af en geraak je anzienlijk sneller vermoeid bij et uitvoeren van dagdagelijke handelingen. al snel kom je in en vicieuze cirkel terecht waar e moeilijk weer uit komt. Rekanto wil die cirkel doorbreken en liefst van al voorkomen. vier jaar geleden werd het initiatief in het leven geroepen door de stichting tegen kanker. et biedt een brede waaier aan ctiviteiten en een op maat geaakt bewegingsprogramma Mijn haar valt uit, wat nu? Hoe vertel ik aan mijn gezin, familie of vrienden dat ik kanker heb? En hoe zit het als ik naar het ziekenhuis moet? Wat zal de behandeling met mijn lichaam doen? Wat zal ze kosten en hoe ga ik die betalen? om de patiënt in beweging te krijgen. Dit wordt gratis aangeboden aan mensen die kanker hebben, of in behandeling zijn. Sporten in groep is vaak ontmoedigend omdat het er te snel of te intensief aan toe gaat. in dit programma word je echter stap voor stap klaargestoomd om op termijn weer actief bezig te zijn. De mogelijke activiteiten zijn yoga, tai chi, aquagym of omnisport. De eerste twee om tot rust te komen, de laatste geven je net een boost aan energie. Daarnaast brengt bewegen ook psychologisch veel voordelen met Emotionele ontreddering Als kanker in je leven komt gids voor de patiënt en zijn naasten bestaat uit drie delen. De publicatie overloopt eerst kort de medische en fysieke impact van kanker of de behandeling ervan. Daarna volgt informatie over emotionele ontreddering en omgang met familieleden en verzorgers. Tot slot wordt op een praktische manier ik wel wat spijt dat ik niet voor een prothese was gegaan. Maar er zijn veel risico s aan verbonden. Ik was er toen 65, heb al diabetes en een te hoge bloeddruk, en dan nog eens onder het mes gaan enkel om er mooier uit te zien? Als je borstkanker hebt gehad, ben je niet bezig met het ijdele aspect van een borst. Dan ben je blij dat je leeft. Christiane had geen chemo nodig, wel radiotherapie. En die is relatief goed verlopen. Ik heb misschien wat zich mee. Mensen voelen zich beter in hun vel, meer ontspannen en kunnen hun gedachten eens verzetten. tot slot is er het sociale aspect: je komt meer buiten en leert nieuwe mensen kennen. Het programma is toegankelijk gedurende één jaar, waarna je in een medisch attest moet kunnen voorleggen dat je in aanmerking komt voor deze dienst. Meer informatie! over Rekanto op 078/ (van 8u30 tot 12h00) of via haar verloren, maar dat geldt voor zo veel mensen! Ik kan me inbeelden dat dat op mijn 25st dramatisch zou geweest zijn. Ik ben er echter 67 en kan dat nu goed relativeren. Yoga en aquagym Echt gemist heb ik die borst niet, want ik had al een vriend. Ik werk wel nog regelmatig ad interim en als je dan gaat solliciteren voor een job, denk je wel even aan die halve borst. Maar belangrijker is dat ik actief bezig blijf. Ook voor de mensen rondom je, je mag je niet zomaar laten gaan. Nu ben ik op zoek naar groepen om aan aquagym en vooral yoga te kunnen doen. Stilzitten kan ik sowieso Het is enorm belangrijk dat je niet bij de pakken blijft zitten niet, maar je doet je lichaam een plezier door het actief te laten werken. Zo ben ik ook veel in de weer voor mijn vriend, die zelf ziek is. Ze woont samen met haar vriend, die net als haar zoon elke dag bij haar was in het ziekenhuis. Zij kijken niet naar die halve borst en we spreken er ook niet over. Ik ben wel eens op gesprek geweest bij een psychologe en het helpt als je erover kunt praten, maar je kunt er niet eeuwig bij blijven stilstaan. Echte vrienden Tijdens die momenten leer je wel je echte vrienden kennen. Ik had mijn vriend en mijn zoon die er altijd waren, maar ook vrienden die me regelmatig kwamen bezoeken. Dan was er nog mijn familie op het platteland bij wie ik steeds terecht kon. Een vriendin zegt me nog steeds telkens ze me ziet: Mijn gsm ligt op mijn nachtkastje, als er iets is, bel je maar! Zoiets doet enorm veel deugd. Bert PhiliPs het dagelijks leven besproken: de officiële instanties, de eventuele ziekenhuisopname en de voorbe- reiding, maar ook problemen op het werk, in het onderwijs, tijdens de vrije tijd, enzovoort. Gratis beschikbaar Deze gids voor de patiënt en zijn familie is vanaf oktober gratis verkrijgbaar in ziekenhuizen, de meeste ziekenfondsen, OCMW s en bij patiëntengroepen. Bert PhiliPs financieel Kankeronderzoek opgedreven Wat kankeronderzoek betreft heeft de medische wereld al met rasse schreden vooruitgang geboekt. Toch blijft het aantal sterfgevallen te hoog en is er soms geen mogelijkheid tot onderzoek wegens geldgebrek. Dat belet de Katholieke Universiteit Leuven (K.U.Leuven) niet om steeds verder te zoeken naar manieren om kankeronderzoek zo efficiënt mogelijk te benaderen. Fondsenwerving Het LUF of Leuvens Universiteitsfonds coördineert alle soorten schenkingen maar opvallend is dat de biomedische sector meer giften ontvangt dan pakweg bibliotheken. Iedereen kent wel iemand die kanker heeft of had. Zo werd de grootste gift ooit (1,2 miljoen euro!) gestort door een man wiens zus aan een zeldzame vorm van kanker leed. Er was te weinig budget beschikbaar om er grondig onderzoek naar te verrichten. Sommige mensen zijn kapitaalkrachtig genoeg uit zichzelf, anderen tonen hun goodwill met allerhande initiatieven: tombola, veiling, Het is vaak iets heel persoonlijks, mensen halen er troost of dankbaarheid uit. Belangrijk is ook het benadrukken van een andere mogelijkheid: het duolegaat. Zo laat je in je testament opnemen dat (een deel van) je geld wordt gestort aan een goed doel, bijvoorbeeld een universiteit of eventueel een specifiek onderzoeksdomein naar keuze. Leuvens Kankerinstituut (LKI) Sinds een vijftal jaar zijn alle medische disciplines met betrekking tot kanker verenigd. Professor Vergote, voorzitter van het LKI, licht toe. Op die manier wordt er gezocht naar een gezamenlijke strategie. Het is een samenwerkingsverbond met als uiteindelijke doel uniformiteit te creëren. Alle activiteiten worden op elkaar afgestemd met als doel een betere coördinatie. Dat vergt uiteraard een intensieve coördinatie, bijeenkomsten elke twee weken en het oprichten van een twintigtal cellen met specifieke taken. Maar uiteindelijk moet het LKI leiden tot een efficiëntere benadering van kanker. Bert PhiliPs

8 8 SEPTEMBER 2011 NIEUWS Verellen: Ondanks het feit dat in België alleen al meer dan patiënten per dag bestraald worden, komt radiotherapie doorgaans in het nieuws wanneer er iets is fout gelopen. Er gebeurt echter enorm veel kwaliteitsborging en het perentage incidenten ligt enorm aag. Desalniettemin stellen we nze werkwijze voortdurend in vraag. De kwaliteit van de radiotherapie in België behoort tot de top van Europa, maar we blijven ons best doen om te verbeteren. Wordt de patiënt beïnvloed door de mediaberichtgeving? De Ridder: Patiënten worden harder getekend door verhalen van kennissen die tien jaar geleden werden bestraald. Terwijl de techiek nu veel verder staat. Vroeger werd een groter gebied van het lihaam met een lage intensiteit betraald. Nu wordt bij bijvoorbeeld rostaatkanker met een CT-scan e precieze ligging van de prosaat gelokaliseerd, waarna deze et een hoge intensiteit wordt bestraald. Vandaag zijn voor prostaatkanker de genezingskansen even hoog bij radiotherapie als bij een operatie. Er zijn nu ook veel minder neveneffecten vergeleken met de verouderde technieken, waardoor de patiënt kan blijven functioneren. Er zijn zelfs patiënten die na hun bestralingssessie doorrijden naar hun werk. Aan welke verbeteringen wordt er gewerkt? Verellen: We willen nauwkeuriger bestralen met een hogere dosis en tegelijk de toxiciteit verminderen voor omliggende organen. Om dat te bereiken moet de dosis de tumor omsluiten zodat kritische organen gespaard blijven. Dat werkt alleen als je bij elke straling perfect weet waar de tumor ligt. Eén van de nieuwste ontwikkelingen is het VERO-toestel, dat zich richt op tumoren die snel bewegen. Longtumoren bewegen bijvoorbeeld door ademhaling. Tijdens de behandeling kan de kop van het bestralingstoestel bewegen. De tumor wordt gevisualiseerd en deze informatie wordt doorgegeven aan het bestralingstoestel, waardoor die de tumor kan volgen: tumor tracking. De Ridder: De volgende stap is dose painting by numbers. Onze collega s van de nucleaire geneeskunde gaan bekijken welke delen van de tumor resistenter zijn tegen bestraling. Zo kunnen we de tumor opdelen in verschillende gebieden en deze met een verschillende dosis bestralen. Deze ontwikkeling zit nog in de experimentele fase, maar zal weldra klinisch worden toegepast. Verellen: Een derde grote stap is dat we de tumor dag per dag gaan volgen. We gaan dag per dag adaptief werken. De bestraling wordt aangepast aan de reactie van de tumor. Waarom zou je nog een groter volume bestralen als de tumor al krimpt? De Ridder: We richten ons nu in de eerste plaats op het op punt stellen van tumor tracking. Daar komt heel wat kwaliteitsborging bij kijken. We moeten veel voorzichtiger zijn dan vroeger, dus kwaliteit en veiligheid neemt een grotere plaats in dan ooit geweest. Foto Lander Loeckx Kwaliteitsborging prioriteit bij radiotherapie Vraag: Klopt het dat radiotherapie of bestraling worstelt met een negatief imago? Antwoord: Prof. dr. Dirk Verellen, afdelingshoofd Medische Fysica en Prof. dr. Mark De Ridder, diensthoofd Radiotherapie van het UZ Brussel benadrukken dat onderzoek rond radiotherapie voortdurend evolueert. ONDERDOEK Een illustratie van de mogelijkheden door moderne radiotherapie. FOTO S: PRIVÉ NIEUWSTE ONTWIKKELINGEN BIJ RADIOTHERAPIE Tumor tracking krijgt veel aandacht. Niet alleen het lokaliseren, maar ook het volgen van bewegende tumoren biedt enorme mogelij kheden. Een tumor bestaat uit agressieve en minder agressieve delen. Door deze in kaart te brengen, kan de tumor met verschillende dosissen behandeld worden, afhankelij k van de resistentie en agressiviteit van elk gebied. Een behandeling wordt dag per dag aangepast. Agressief een groot gebied blij ven behandelen heeft geen zin bij een kleiner wordende tumor. CARMEN VAN OERS GETUIGENIS Neveneffecten zij n beperkt Kankerbehandelingen worden steeds meer afgestemd op het individu. Hierbij wordt niet alleen gekeken naar de efficiëntie of agressiviteit van de behandeling, maar ook naar de impact ervan op het welzijn en functioneren van de patiënt. Mevrouw Ottermans vecht tegen leverkanker en heeft reeds verschillende behandeling achter de rug. Operatie en chemo De zoektocht naar een behandeling die niet alleen de kanker bestrijdt, maar ook het dagelijkse leven zo min mogelijk belast, was niet evident. Pogingen om de kanker definitief te verwijderen door een operatie of via een chemokuur bleken achteraf onvoldoende. De chemotherapie zadelde haar eveneens op met vermoeidheid en pijn in de armen en benen. In juli werd opnieuw leverkanker bij haar vastgesteld, maar door de ligging van de tumor bleek een operatie deze keer geen optie. Verschillende sessies Mevrouw Ottermans heeft nu vijf van haar vijftien bestralingssessies achter de rug. Haar man benadrukt dat hoewel er haar nog zeven sessies wachten, ze de behandeling positief tegemoet ziet. Ze heeft absoluut geen pijn. De afgelopen dagen was ze vermoeider dan anders, maar dat komt eerder door de reis van Charleroi naar Brussel dan door de eigenlijke bestraling. Veiligheid, juistheid en innovatie Het UZ Brussel streeft ernaar om de beste en meest geschikte radiotherapie aan de individuele patiënt aan te bieden, door de ontwikkeling en klinische toepassing van de modernste bestralingstechnieken. Prof. dr. Mark De Ridder, hoofd van de dienst radiotherapie UZ Brussel Dienst radiotherapie Laarbeeklaan Brussel Tel.: Campus Aalst Tel De filosofie van het Universitair Ziekenhuis Brussel is gestoeld op drie principes: Nederlandstalig, pluralistisch en sociaal. Als universitair ziekenhuis heeft het UZ Brussel ook een opleidingsopdracht en voert het wetenschappelijk onderzoek uit. Meer info op

9 EXPERTPANEL Suzanne Gabriëls Manager Departement Gezondheidspromotie bij Stichting tegen Kanker Jaak Janssens Hoofd oncologie Virga Jessa Ziekenhuis en Voorzitter Interventional Oncology Society (IOS) SEPTEMBER Prof. dr. Simon Van Belle Diensthoofd Medische Oncologie en Palliatieve Zorgen UZ Gent en Hoogleraar Universiteit Gent Vraag 1 Wat is jullie specialisatie inzake preventie, diagnostiek of behandeling? PREVENTIE Het grote publiek correct informeren over de risicofactoren voor kanker is erg belangrijk. De Stichting tegen Kanker staat voor onafhankelijke, betrouwbare en onderbouwde informatie.binnen de groep van risicofactoren voor kanker, zoals roken, alcohol, overgewicht, sedentariteit, UV-straling, enzovoort, is de Stichting vooral actief op het domein van tabaks- en zonpreventie. DIAGNOSTIEK Als oncoloog wens ik te weten welke kankerpatiënt kan behandeld worden met welke medicatie. Tot een paar jaar geleden kwam het antwoord op deze vraag vanuit klinische studies met gelijkaardige patiënten. Toch zijn kankerpatiënten onderling nauwelijks vergelijkbaar. Elke vorm van kanker heeft een eigen profiel dat kan gemeten worden op basis van moleculair biologische testen. Hierdoor kan de oncoloog een gepersonaliseerde geneeskunde voorstellen met doelgerichte producten. BEHANDELING Als medisch oncoloog zijn we verantwoordelijk voor de medische behandeling van kanker, door middel van chemotherapie, hormonale behandelingen en de nieuwere doelgerichte medicamenten. We spelen een belangrijke rol in de coördinatie van de kankerbehandeling, maar ook in de diagnose en opvolging van kankerpatiënten. Medische oncologie is de jongste specialisatie inzake kankerbehandeling (erkend in België sinds 2007, maar ontstaan in de jaren 50), waarbij de basisopleiding in interne geneeskunde zorgt voor een brede kijk op de patiënt. Vraag 2 Waar ligt de relevantie voor patiënten, wetenschap en maatschappij? Preventie is erg belangrijk omdat naar schatting 7 op de 10 kankers die opduiken, verbonden zijn met onze leefwijze. Spijtig genoeg bestaat er geen ideale leefwijze die ons beschermt tegen alle risico s. Daarom blijven waakzaamheid en opsporingsonderzoeken noodzakelijk. Bij opsporing of screening is het de bedoeling om kanker in een vroegtijdig stadium op te sporen, om zo de kansen op genezing te verhogen. Patiënten zijn verschillend wat betreft lichaam, geest en type kanker. Wanneer de oncoloog voor de individuele patiënt ook een gepersonaliseerde aanpak kan voorstellen zal de behandeling tegelijk krachtiger en minder giftig zijn. De oncologie heeft de laatste jaren een bijzondere vlucht genomen dankzij de genetica en het biologisch gedrag van cellen. Hierdoor stijgt de kans op genezing en vermindert het risico op herval en nevenwerkingen. Onnuttige behandelingen voor bepaalde kankers kunnen vermeden worden door goede selectie van producten en patiënten. Kankerpatiënten komen in contact met medische oncologen zowel vroeg in hun ziekte, bij de adjuvante therapie (aanvulling op de curatieve behandeling), als laat in het vergevorderd stadium. Het huidig wetenschappelijk onderzoek is vooral gericht op het ontrafelen van de ontstaansmechanismen van kanker met de hoop dit te vertalen naar doelgerichte medicamenten, het specifieke terrein van de medisch oncoloog. De samenwerking tussen de academische onderzoeksgroepen en de farmaceutische industrie is daarom maatschappelijk uiterst belangrijk. Vraag 3 Hoe zal dit in de toekomst nog evolueren? De meest gekende risicofactoren blijven helaas hardnekkig standhouden. Roken is nog steeds de meest vermijdbare oorzaak van kanker. Er zullen drastische maatregelen van overheidswege nodig zijn om het tij te doen keren. Verder wint obesitaspreventie aan belang binnen de kankerproblematiek. Overgewicht en obesitas zullen uitgroeien tot een ware epidemie. Vandaar het belang om oog te hebben voor een evenwicht tussen de calorie-inname en het calorieverbruik. De kostenbesparing die bekomen wordt door nauwkeurige selectie maakt de komst van nieuwe middelen voor een grotere groep van patiënten mogelijk. Elk kankerweefsel zal in de toekomst op verschillende metabole en genetische processen worden onderzocht om de juiste behandeling te selecteren vanuit een steeds groter wordend therapeutisch arsenaal. Hierdoor zal de levensverwachting en kwaliteit van onze patiënten alleen maar verhogen. Het belang van de medische oncologie zal zeker nog toenemen in de toekomst gezien zij zowel betrokken zijn bij het basisonderzoek als bij de diagnose en behandeling van kanker. Door hun coördinerende rol en hun brede opleiding zijn medisch oncologen zich goed bewust van het belang van de multidisciplinaire aanpak van kanker, wat de beste toekomstoptie is. Het uiteindelijk doel van de oncologie is van kanker een chronische ziekte te maken met een menswaardige levenskwaliteit. Stoppen met roken. Het kan! uw partner in oncologie De bouwstenen van het leven liggen aan de basis van onze innovatieve therapieën Voor gratis informatie, advies en begeleiding Arianelaan, Brussel Tel: 02/ Fax: 02/

De indicatoren over borstkanker, die in kader van het VIP²-project worden opgevolgd zijn:

De indicatoren over borstkanker, die in kader van het VIP²-project worden opgevolgd zijn: Indicatoren VIP²-project Oncologie In België is, net als in Europa, borstkanker de meest voorkomende oorzaak van overlijden door kanker bij vrouwen (20,6 % van alle overlijdens ingevolge kanker). In 2009

Nadere informatie

Vlaams Indicatoren Project VIP²

Vlaams Indicatoren Project VIP² Vlaams Indicatoren Project VIP² Het initiatief voor het Vlaams Indicatoren Project VIP² gaat uit van de Vlaamse overheid, de Vlaamse vereniging van hoofdartsen en de ziekenhuiskoepels Zorgnet en Icuro.

Nadere informatie

Informatiebrochure Oncologisch Centrum

Informatiebrochure Oncologisch Centrum Informatiebrochure Oncologisch Centrum Oncologisch Centrum 3 We werken samen aan uw gezondheid De laatste jaren is de kennis over de behandeling van kanker sterk toegenomen. Enerzijds heeft dit geleid

Nadere informatie

De unieke Maastro-behandeling van niet uitgezaaide longkanker

De unieke Maastro-behandeling van niet uitgezaaide longkanker De unieke Maastro-behandeling van niet uitgezaaide longkanker Deze folder is bedoeld voor onze patiënten en de mensen in hun omgeving. Wij willen u graag informeren over onze succesvolle behandelingsmethode

Nadere informatie

KWALITEITSINDICATOREN BORSTKANKER AZ KLINA

KWALITEITSINDICATOREN BORSTKANKER AZ KLINA KWALITEITSINDICATOREN BORSTKANKER AZ KLINA AZ Klina legt hierbij de resultaten voor van de tweede kwaliteitsmeting van onze borstkankerzorg. Deze resultaten werden in januari 2015 meegedeeld door het Kankerregister

Nadere informatie

Samen komen we verder. Draag bij aan onderzoek naar kanker, steun stichting VUmc CCA

Samen komen we verder. Draag bij aan onderzoek naar kanker, steun stichting VUmc CCA Samen komen we verder Draag bij aan onderzoek naar kanker, steun stichting VUmc CCA Uw bijdrage zorgt voor vooruitgang Juan Garcia, onderzoeker bij VUmc CCA: Ik studeerde geneeskunde omdat ik mensen wilde

Nadere informatie

Project Kwaliteitsindicatoren Borstkanker 2007-2008

Project Kwaliteitsindicatoren Borstkanker 2007-2008 Project Kwaliteitsindicatoren 2007-2008 De borstkliniek: Iedere nieuwe diagnose van een borsttumor dient door de borstkliniek te worden geregistreerd bij het Nationaal Kankerregister. Het Project Kwaliteitsindicatoren

Nadere informatie

Kanker. Inleiding. Wat is kanker. Hoe ontstaat kanker

Kanker. Inleiding. Wat is kanker. Hoe ontstaat kanker Kanker Inleiding Ik heb dit onderwerp gekozen omdat veel mensen niet weten wat kanker precies inhoud en ik zelf er ook meer van wil weten omdat mijn oma er in de zomervakantie aan gestorven is. Dat je

Nadere informatie

Meer weten over RADIOTHERAPIE

Meer weten over RADIOTHERAPIE Meer weten over RADIOTHERAPIE Deze brochure probeert u een beter inzicht te geven in de verschillende stappen van uw bestralingsbehandeling. Als u hier geen antwoord vindt op een vraag, aarzel dan niet

Nadere informatie

De indicatoren omtrent borstkanker, die in kader van het VIP²-project worden opgevolgd zijn :

De indicatoren omtrent borstkanker, die in kader van het VIP²-project worden opgevolgd zijn : Indicatoren VIP²-project Oncologie In België is, net als in Europa, borstkanker de meest voorkomende oorzaak van overlijden door kanker bij vrouwen (20,6 % van alle overlijdens ingevolge kanker). In 2009

Nadere informatie

Borst- en/of eierstokkanker: Erfelijk risico en genetisch testen

Borst- en/of eierstokkanker: Erfelijk risico en genetisch testen Borst- en/of eierstokkanker: Erfelijk risico en genetisch testen In onze bevolking heeft iedere vrouw een risico van ongeveer 10% om in de loop van haar leven borstkanker te krijgen en 1,5% om eierstokkanker

Nadere informatie

Vlaams Indicatorenproject VIP²: Kwaliteitsindicatoren Borstkanker

Vlaams Indicatorenproject VIP²: Kwaliteitsindicatoren Borstkanker Vlaams Indicatorenproject VIP²: Kwaliteitsindicatoren Borstkanker INDICATOR B1 Proportie van patiënten gediagnosticeerd met invasieve borstkanker bij wie een systeembehandeling voorafgegaan werd door ER/PR-

Nadere informatie

6. Behandelingen. Wil jij dat jouw moeder zo snel mogelijk begint met de behandelingen of wil je dat ze nog even wacht? Waarom?

6. Behandelingen. Wil jij dat jouw moeder zo snel mogelijk begint met de behandelingen of wil je dat ze nog even wacht? Waarom? 6. Behandelingen De uitslagen van alle onderzoeken geven een duidelijk beeld van de ziekte. De artsen weten nu om welke soort borstkanker het gaat, wat de eigenschappen zijn van de kankercellen, hoe groot

Nadere informatie

99,6% % 99,4% Het Vlaams Indicatorenproject: Behandeling van borstkanker Resultaten AZ Maria Middelares

99,6% % 99,4% Het Vlaams Indicatorenproject: Behandeling van borstkanker Resultaten AZ Maria Middelares Het Vlaams Indicatorenproject: Behandeling van borstkanker Resultaten Interpretatie grafieken In de grafieken wordt ons ziekenhuis voorgesteld door de rode stip. De horizontale grijze lijn verwijst naar

Nadere informatie

Borstkanker indicatoren - Resultaten voor

Borstkanker indicatoren - Resultaten voor Borstkanker indicatoren - Resultaten voor 2009-2011 AZ Sint-Jozef Malle maakt samen met AZ Klina Brasschaat deel uit van de Borstkliniek Voorkempen. Recent werden vanuit het Vlaams Indicatoren Project

Nadere informatie

Borstkankeropsporing in de beleids- en beheerscyclus van gemeenten en OCMW s (BBC)

Borstkankeropsporing in de beleids- en beheerscyclus van gemeenten en OCMW s (BBC) Borstkankeropsporing in de beleids- en beheerscyclus van gemeenten en OCMW s (BBC) Borstkankeropsporing in de BBC Situering Het Vlaams bevolkingsonderzoek naar borstkanker is een initiatief van de Vlaamse

Nadere informatie

1. Project oncologische revalidatie Herstel en Balans

1. Project oncologische revalidatie Herstel en Balans Welzijn 1 1. Project oncologische revalidatie Herstel en Balans 1.1. Wat is Herstel en Balans? Een ingrijpende operatie, vermoeidheid na de bestraling en chemotherapie, weer aan het werk willen maar de

Nadere informatie

Beentumoren (=bottumoren)

Beentumoren (=bottumoren) Beentumoren (=bottumoren) Inleiding Gezwellen in beenderen worden beentumoren genoemd. Er zijn verschillende typen beentumoren te onderscheiden. Zo zijn er vormen waarbij de tumor of het gezwel direct

Nadere informatie

Uitleg over de interpretatie van de grafiek : De resultaten worden weergegeven via een trechtertechniek (= Funnel plot).

Uitleg over de interpretatie van de grafiek : De resultaten worden weergegeven via een trechtertechniek (= Funnel plot). Het H.-Hartziekenhuis scoort bij het Vlaams Indicatoren Project! Het initiatief voor het Vlaams Indicatoren Project (VIP²) gaat uit van de Vlaamse overheid, de Vlaamse vereniging van hoofdartsen en de

Nadere informatie

GEZONDHEIDSENQUETE 2013

GEZONDHEIDSENQUETE 2013 GEZONDHEIDSENQUETE 2013 RAPPORT 5: PREVENTIE Stefaan Demarest, Rana Charafeddine (ed.) Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Operationele Directie Volksgezondheid en surveillance J. Wytsmanstraat

Nadere informatie

Borstsparende operatie bij borstkanker

Borstsparende operatie bij borstkanker Chirurgie Borstsparende operatie bij borstkanker www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Hoe ontstaat kanker?... 3 Voorbereiding op de operatie... 4 De opname... 4 De operatie... 4 Na de operatie... 5 Mogelijke

Nadere informatie

Aandeel van patiënten met invasieve borstkanker waarbij een ER, PR en/of HER2 statusbepaling werd uitgevoerd vóór enige systemische behandeling

Aandeel van patiënten met invasieve borstkanker waarbij een ER, PR en/of HER2 statusbepaling werd uitgevoerd vóór enige systemische behandeling Status bepaling: 99,4% Aandeel van patiënten met invasieve borstkanker waarbij een ER, PR en/of HER2 statusbepaling werd uitgevoerd vóór enige systemische behandeling Vóór het starten van de behandeling

Nadere informatie

Basocellulair carcinoom Informatie voor patiënten

Basocellulair carcinoom Informatie voor patiënten Basocellulair carcinoom Informatie voor patiënten 2 Basocellulair carcinoom Binnenkort word je opgenomen voor een operatie van een basocellulair carcinoom. Via deze folder willen wij je informeren over

Nadere informatie

communicatie indicatoren borstkanker

communicatie indicatoren borstkanker communicatie indicatoren borstkanker Dr. Stevens Ellen De Vos 8/1/2015 De Sint-Jozefkliniek neemt zoveel mogelijk deel aan nationale en internationale initiatieven om de kwaliteit van zorg te verbeteren.

Nadere informatie

Melanoom. Wat is een melanoom? Hoe krijgt u een melanoom? Welke klachten geeft een melanoom en hoe ziet een melanoom eruit?

Melanoom. Wat is een melanoom? Hoe krijgt u een melanoom? Welke klachten geeft een melanoom en hoe ziet een melanoom eruit? Melanoom Huidkanker, kwaadaardige moedervlek Wat is een melanoom? Een melanoom is een vorm van huidkanker die ontstaat uit pigmentcellen (melanocyten). pigmentcellen komen vooral voor in de huid. In groepjes

Nadere informatie

Vlaams Indicatoren Project VIP²: borstkankerindicatoren

Vlaams Indicatoren Project VIP²: borstkankerindicatoren Vlaams Indicatoren Project VIP²: borstkankerindicatoren Op initiatief van de Vlaamse Vereniging van Hoofdartsen, Icuro, Zorgnet Vlaanderen en de Vlaamse overheid, is het Vlaamse VIP 2 -indicatorenproject

Nadere informatie

PRAKTISCH KANKER BIJ HUISDIEREN

PRAKTISCH KANKER BIJ HUISDIEREN PRAKTISCH KANKER BIJ HUISDIEREN l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n over houden van huisdieren De diagnose kanker bij uw geliefde huisdier komt hard aan.

Nadere informatie

Borstkanker is een kwaadaardig gezwel in de borst. Dit kan levensbedreigend zijn.

Borstkanker is een kwaadaardig gezwel in de borst. Dit kan levensbedreigend zijn. WELOVERWOGEN BESLISSEN OF U EEN SCREENINGSMAMMOGRAFIE LAAT NEMEN. DE INFORMATIE IN DEZE FOLDER HELPT U DAARBIJ. 1. WAT IS BORSTKANKER? Borstkanker is een kwaadaardig gezwel in de borst. Dit kan levensbedreigend

Nadere informatie

1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström

1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström 1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström Dr. S.A.M. van de Schans, S. Oerlemans, MSc. en prof. dr. J.W.W. Coebergh Inleiding Epidemiologie is de wetenschap die eenvoudig gezegd

Nadere informatie

Zorgpad darmkanker. Beste patiënt

Zorgpad darmkanker. Beste patiënt Zorgpad darmkanker Beste patiënt Er werd bij u een tumor in de darmen ontdekt. Om u de best mogelijke zorg te bieden, wordt u opgenomen in het zorgpad darmkanker. Een zorgpad is een wetenschappelijk onderbouwde

Nadere informatie

Samen voor kankerpatiënten

Samen voor kankerpatiënten Samen voor kankerpatiënten DE ZIEKTE EVEN VERGETEN OM ER BETER TEGEN TE VECHTEN De Stichting Mimi Ullens: de gulle daad van een oud-patiënte De Stichting Mimi Ullens werd in december 2004 opgericht, op

Nadere informatie

Het oncologisch begeleidingsteam

Het oncologisch begeleidingsteam 0000/157/1 - GZA - juni 2015 campus Sint-Augustinus Oosterveldlaan 24 2610 Wilrijk tel. + 32 3 443 30 11 campus Sint-Vincentius Sint-Vincentiusstraat 20 2018 Antwerpen tel. + 32 3 285 20 00 Het oncologisch

Nadere informatie

Wat is een melanoom. Wat zijn pigmentcellen. Wie krijgt een melanoom

Wat is een melanoom. Wat zijn pigmentcellen. Wie krijgt een melanoom Melanoom Wat is een melanoom In de huid bevinden zich talrijke pigmentcellen (melanocyten). Wanneer deze pigmentcellen ongeremd gaan groeien en daardoor een agressief groeiende tumor ontstaat, spreekt

Nadere informatie

Vlaams Indicatoren Project VIP²

Vlaams Indicatoren Project VIP² Vlaams Indicatoren Project VIP² Op initiatief van de Vlaamse Vereniging van Hoofdartsen, Icuro, Zorgnet Vlaanderen en de Vlaamse overheid, is het Vlaamse VIP 2 -indicatorenproject opgericht. Samen met

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Niveau: expert. Lees de taal van de tumor Organisatieniveaus

Docentenhandleiding. Niveau: expert. Lees de taal van de tumor Organisatieniveaus Docentenhandleiding Niveau: expert Lees de taal van de tumor Organisatieniveaus Ontwikkeld door het Cancer Genomics Centre in samenwerking met het Freudenthal Instituut voor Didactiek van Wiskunde en Natuurwetenschappen

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Huidkanker. Polikliniek Plastische Chirurgie

PATIËNTEN INFORMATIE. Huidkanker. Polikliniek Plastische Chirurgie PATIËNTEN INFORMATIE Huidkanker Polikliniek Plastische Chirurgie 2 PATIËNTENINFORMATIE Door middel van deze informatiefolder wil de polikliniek Plastische Chirurgie van het Maasstad Ziekenhuis u informeren

Nadere informatie

campus Sint-Augustinus Oosterveldlaan 24 2610 Wilrijk tel. + 32 3 443 30 11

campus Sint-Augustinus Oosterveldlaan 24 2610 Wilrijk tel. + 32 3 443 30 11 0000/157/1 - GZA - juni 2015 campus Sint-Augustinus Oosterveldlaan 24 2610 Wilrijk tel. + 32 3 443 30 11 campus Sint-Vincentius Sint-Vincentiusstraat 20 2018 Antwerpen tel. + 32 3 285 20 00 campus Sint-Jozef

Nadere informatie

Infobrochure. Bloedtransfusie

Infobrochure. Bloedtransfusie Infobrochure Bloedtransfusie Geachte heer/mevrouw, Tijdens uw opname in het ziekenhuis kan uw arts het noodzakelijk vinden dat u een bloedtransfusie ondergaat. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij een

Nadere informatie

Stichting tegen Kanker

Stichting tegen Kanker Stichting tegen Kanker SEL Gent beurs kanker Deinze 27 okt 2014 De Stichting tegen Kanker 1924 1925 1950 1983 1999 2004 Nationale Liga tegen Kanker Nationale Kankerstichting Belgische Werk tegen Kanker

Nadere informatie

INLEIDING kwaliteitsindicatoren.

INLEIDING kwaliteitsindicatoren. INLEIDING Om objectief zicht te krijgen op de resultaten en de geleverde kwaliteit van onze patiëntenzorg, heeft het Borstcentrum Zuiderkempen (ziekenhuizen Geel-Mol) in 2013 besloten in het Vlaamse indicatorenproject

Nadere informatie

9.1 Chemotherapie na een operatie bij borstkanker

9.1 Chemotherapie na een operatie bij borstkanker 9.1 Chemotherapie na een operatie bij borstkanker Uw behandelend chirurg heeft in overleg met u en de internist-oncoloog (internist gespecialiseerd in de behandeling van kanker), besloten om na uw operatie

Nadere informatie

Kanker. Inleiding. 1. Wat is kanker eigenlijk? 2. Verschillende soorten kanker

Kanker. Inleiding. 1. Wat is kanker eigenlijk? 2. Verschillende soorten kanker Kanker Inleiding Mijn spreekbeurt gaat over kanker patiënten. Ik hou mijn spreekbeurt hier over omdat er veel kinderen zijn die niet precies weten wat kanker nou eigenlijk is en omdat kanker heel veel

Nadere informatie

Hoofdstuk II. zorgprogramma voor oncologische basiszorg

Hoofdstuk II. zorgprogramma voor oncologische basiszorg Simplificatie ontwerp KB oncologisch zorgprogramma: Hoofdstuk II. zorgprogramma voor oncologische basiszorg Afdeling 1. Doelgroep aard en inhoud Artikel 2 1 Elk ziekenhuis dient te beschikken over programma

Nadere informatie

HOE MOET HET NU VERDER?

HOE MOET HET NU VERDER? EEN MELANOOM HOE MOET HET NU VERDER? Deze brochure bevat zeker niet alle gedetailleerde informatie over huidkanker of een melanoom. We geven u vooral de belangrijkste en zeker de juiste informatie mee.

Nadere informatie

patiëntenbrochure digestief oncologisch centrum

patiëntenbrochure digestief oncologisch centrum patiëntenbrochure digestief oncologisch centrum inhoud Wat 02 Multidisciplinair consult 02 Team 03 Waar vind ik de afdeling 06 Hoe contacteren 07 Afspraken 08 1 Wat De digestieve oncologie houdt zich bezig

Nadere informatie

Het opsporen van prostaatkanker

Het opsporen van prostaatkanker Het opsporen van prostaatkanker Welke informatie moet men de patiënt verschaffen alvorens een PSA-bepaling of een rectaal toucher uit te voeren? Prostaatkanker : natuurlijke evolutie kanker. Enkel een

Nadere informatie

Screening op prostaatkanker

Screening op prostaatkanker Screening op prostaatkanker Informatie voor mannen die een PSA-test overwegen of aanvragen. Wat we weten en wat we niet weten: zaken om over na te denken alvorens te besluiten een PSA-test te laten uitvoeren.

Nadere informatie

Borstvergroting Informatie voor patiënten

Borstvergroting Informatie voor patiënten Borstvergroting Informatie voor patiënten 2 Borstvergroting Binnenkort word je opgenomen voor het ondergaan van een borstvergroting. Via deze folder willen wij je informeren over het verloop van je operatie

Nadere informatie

Risico op sterfte door hart- en vaatziekten in 10 jaar tijd met 25 procent gedaald

Risico op sterfte door hart- en vaatziekten in 10 jaar tijd met 25 procent gedaald PERSMEDEDELING VAN JO VANDEURZEN, VLAAMS MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN 4 oktober 2012 Risico op sterfte door hart- en vaatziekten in 10 jaar tijd met 25 procent gedaald De kans dat Vlamingen

Nadere informatie

Wat is een borstkliniek?

Wat is een borstkliniek? Wat is een borstkliniek? Een borstkliniek bestaat uit een multidisciplinair team van gespecialiseerde artsen, borst verpleegkundigen, borst psychologen, sociale assistenten die zich bezighouden met de

Nadere informatie

Psychosociale ondersteuning van melanoompatiënten

Psychosociale ondersteuning van melanoompatiënten Psychosociale ondersteuning van melanoompatiënten Oncocoachen: - Sandra Bortels - Hilde Lenders Oncopsycholoog: - Sofie Engels Jessa Ziekenhuis Hasselt Nationaal kankerplan minister Onkelinx Opstart functie

Nadere informatie

Borst- en/of eierstokkanker: Erfelijk risico en genetisch testen

Borst- en/of eierstokkanker: Erfelijk risico en genetisch testen Borst- en/of eierstokkanker: Erfelijk risico en genetisch testen In onze bevolking heeft iedere vrouw een risico van ongeveer 10% om in de loop van haar leven borstkanker te krijgen en 1,5% om eierstokkanker

Nadere informatie

Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker

Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker Radiofrequente ablatie van lokaal doorgegroeide alvleesklierkanker lokale verbranding van de alvleeskliertumor Doel Het doel van de studie is te onderzoeken of radiofrequente ablatie (RFA) gevolgd door

Nadere informatie

3.3 Borstkanker bij de man

3.3 Borstkanker bij de man 3.3 Borstkanker bij de man Bij u is zojuist de diagnose borstkanker vastgesteld. Alle patiënten die voor borstkanker worden behandeld in het Catharina-ziekenhuis ontvangen een Persoonlijke Informatie Map.

Nadere informatie

INTEGRATIEVE KANKERZORG EN MIND-BODY GENEESKUNDE

INTEGRATIEVE KANKERZORG EN MIND-BODY GENEESKUNDE INTEGRATIEVE KANKERZORG EN Deze Gids werd opgesteld door het Antikankerfonds om patiënten en hun familie te helpen een beter inzicht te krijgen in de integratieve kankerzorg en de Mind-Body Geneeskunde.

Nadere informatie

Fotodynamische therapie

Fotodynamische therapie Bij u is de volgende huidaandoening geconstateerd: Basaalcelcarcinoom Actinische keratose Ziekte van Bowen Met deze folder willen wij u informeren over fotodynamische therapie bij basaalcelcarcinoom, actinische

Nadere informatie

Patiënteninformatiedossier (PID) (Non) Hodgkin. onderdeel NAZORG. (NON) HODGKIN Nazorg

Patiënteninformatiedossier (PID) (Non) Hodgkin. onderdeel NAZORG. (NON) HODGKIN Nazorg Patiënteninformatiedossier (PID) (Non) Hodgkin onderdeel NAZORG (NON) HODGKIN 2 Inhoud... 4 Telefonisch verpleegkundige consult... 5 Praten over wat u bezighoudt... 5 Vermoeidheid en algehele malaise...

Nadere informatie

HERINNEREN HERINNEREN STRIJDEN STRIJDEN VIEREN LEVENSLOOP. Samen 24 uur in beweging tegen kanker.

HERINNEREN HERINNEREN STRIJDEN STRIJDEN VIEREN LEVENSLOOP. Samen 24 uur in beweging tegen kanker. VIEREN HERINNEREN HERINNEREN LEVENSLOOP Samen 24 uur in beweging tegen kanker. Bij kanker komt het erop aan de juiste keuzes te maken. Die keuzes zijn vitaal om te vermijden dat de ziekte in onze plaats

Nadere informatie

KWALITEITSINDICATOREN VOOR ONCOLOGIE: INVASIEVE BORSTKANKER

KWALITEITSINDICATOREN VOOR ONCOLOGIE: INVASIEVE BORSTKANKER KWALITEITSINDICATOREN VOOR ONCOLOGIE: INVASIEVE BORSTKANKER Inleiding Op initiatief van de Vlaamse Overheid, de Vlaamse Vereniging van Hoofdartsen, Zorgnet Vlaanderen en ICURO (de koepel van Vlaamse ziekenhuizen

Nadere informatie

Behandelingen bij longkanker. inclusief klinische studie immuuntherapie

Behandelingen bij longkanker. inclusief klinische studie immuuntherapie Behandelingen bij longkanker inclusief klinische studie immuuntherapie 1 Longkanker Longkanker is niet één ziekte: er bestaan meerdere vormen van longkanker. In deze brochure bespreken we de twee meest

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting Dikkedarmkanker is een groot gezondheidsprobleem in Nederland. Het is de derde meest voorkomende vorm van kanker bij mannen en de tweede meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. In 2008

Nadere informatie

GEZONDHEID EN FINANCIËN BELANGRIJKSTE REDENEN OM TE STOPPEN MET ROKEN

GEZONDHEID EN FINANCIËN BELANGRIJKSTE REDENEN OM TE STOPPEN MET ROKEN GEZONDHEID EN FINANCIËN BELANGRIJKSTE REDENEN OM TE STOPPEN MET ROKEN Bij de start van het nieuwe schooljaar nemen heel wat rokers zich voor om te stoppen met roken. Uit cijfergegevens verzameld door blijkt

Nadere informatie

Borstkanker. Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven

Borstkanker. Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven Borstkanker Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven Borstkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. Vóór het dertigste jaar is borstkanker zeldzaam, maar met het stijgen

Nadere informatie

Uw welzijn verdient onze beste zorg

Uw welzijn verdient onze beste zorg Infobrochure radiotherapie bij hersentumoren Campus Rooienberg Uw welzijn verdient onze beste zorg In deze brochure vindt u informatie over de verschillende stappen van uw bestralingsbehandeling. Tevens

Nadere informatie

Fiche 1: chirurgie. Opdracht: Speel een operatie na

Fiche 1: chirurgie. Opdracht: Speel een operatie na Fiche 1: chirurgie Soms is het nodig om een tumor weg te halen. Dat gebeurt tijdens een operatie. De dokter die deze operatie uitvoert, heet een chirurg. De dokter haalt de hele tumor, of het grootste

Nadere informatie

CoRPS. 'Cancer survivorship' onderzoek in Zuid Oost Nederland: van epidemiologische bevindingen naar interventies

CoRPS. 'Cancer survivorship' onderzoek in Zuid Oost Nederland: van epidemiologische bevindingen naar interventies 'Cancer survivorship' onderzoek in Zuid Oost Nederland: van epidemiologische bevindingen naar interventies Center of Research on Psychology in Somatic diseases Lonneke van de Poll Franse, Integraal Kankercentrum

Nadere informatie

Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER. onderdeel RADIOTHERAPIE. Radiotherapie

Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER. onderdeel RADIOTHERAPIE. Radiotherapie Patiënteninformatiedossier (PID) PROSTAATKANKER onderdeel RADIOTHERAPIE PROSTAATKANKER INHOUD Wat is radiotherapie eigenlijk?...3 Uitwendige bestraling...3 Inwendige bestraling...5 Gang van zaken...7 Eerste

Nadere informatie

9.1 Chemotherapie voorafgaand aan de operatie bij borstkanker

9.1 Chemotherapie voorafgaand aan de operatie bij borstkanker 9.1 Chemotherapie voorafgaand aan de operatie bij borstkanker Uw behandelend chirurg heeft na overleg met de internist-oncoloog (internist gespecialiseerd in de behandeling van kanker) en in overleg met

Nadere informatie

Non-Hodgkin lymfoom. Jessa Ziekenhuis vzw. Dienst kwaliteit. versie maart 2016 (Object-ID )

Non-Hodgkin lymfoom. Jessa Ziekenhuis vzw.  Dienst kwaliteit. versie maart 2016 (Object-ID ) Heeft u opmerkingen of suggesties i.v.m. deze brochure? Geef ons gerust een seintje! Non-Hodgkin lymfoom Dienst kwaliteit E-mail: info@jessazh.be Tel: 011 33 55 11 Jessa Ziekenhuis vzw Maatschappelijke

Nadere informatie

Ziekte van Alzheimer. Impact van de beperkingsmaatregelen op de terugbetaling. studie

Ziekte van Alzheimer. Impact van de beperkingsmaatregelen op de terugbetaling. studie studie Ziekte van Alzheimer Impact van de beperkingsmaatregelen op de terugbetaling van geneesmiddelen De ziekte van Alzheimer is een groot probleem voor onze volksgezondheid, niet alleen omdat er zoveel

Nadere informatie

Borstverwijdering bij borstkanker

Borstverwijdering bij borstkanker Chirurgie Borstverwijdering bij borstkanker www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Hoe ontstaat kanker?... 3 De opname... 4 Voorbereiding op de operatie... 4 De operatie... 4 Na de operatie... 5 Drains... 5

Nadere informatie

Figuur 1: illustratie slokdarm

Figuur 1: illustratie slokdarm Slokdarmkanker U bent naar VU medisch centrum (VUmc) verwezen voor een operatie omdat er slokdarmkanker is geconstateerd. In deze folder vindt u informatie over slokdarmkanker, de oorzaken en risicofactoren

Nadere informatie

WEKE DELEN SARCOOM Wat betekent het?

WEKE DELEN SARCOOM Wat betekent het? WEKE DELEN SARCOOM Wat betekent het? Oncologie/0145 1 Deze informatiebrochure is voor personen met een weke delen sarcoom en alle anderen die hier heel dichtbij betrokken zijn: familie, vrienden We geven

Nadere informatie

KWALITEITSINDICATOREN VOOR ONCOLOGIE: INVASIEVE BORSTKANKER (2007-2008)

KWALITEITSINDICATOREN VOOR ONCOLOGIE: INVASIEVE BORSTKANKER (2007-2008) KWALITEITSINDICATOREN VOOR ONCOLOGIE: INVASIEVE BORSTKANKER (2007-2008) Algemene informatie In dit rapport vindt U de resultaten van de kwaliteitsindicatoren voor borstkankertumoren van AZNikolaas. Hierbij

Nadere informatie

Alles wat je altijd over darmkanker wou weten (maar niet durfde vragen)

Alles wat je altijd over darmkanker wou weten (maar niet durfde vragen) Alles wat je altijd over darmkanker wou weten (maar niet durfde vragen) Tim Rondou Gastroenteroloog Sint-Jozefkliniek Bornem-Willebroek Bijscholing 2013 vóórkomen ontstaan voorkómen en preventie symptomen

Nadere informatie

Ductaal Carcinoma In Situ (DCIS)

Ductaal Carcinoma In Situ (DCIS) Bij u is een voorstadium van borstkanker geconstateerd. Deze afwijking wordt Ductaal Carcinoma In Situ (afgekort DCIS) genoemd. Uw arts of verpleegkundig specialist heeft uitgelegd wat DCIS inhoudt en

Nadere informatie

KANKER EN KANKERONDERZOEK

KANKER EN KANKERONDERZOEK DE GEMENE DELER KANKER EN KANKERONDERZOEK Naam: Klas: Datum: INLEIDING Kanker is een veelvoorkomende ziekte. Bijna een derde van de Nederlanders krijgt er vroeg of laat zelf mee te maken. Op dit moment

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Melanoom Huidkanker, kwaadaardige moedervlek

Patiënteninformatie. Melanoom Huidkanker, kwaadaardige moedervlek Patiënteninformatie Melanoom Huidkanker, kwaadaardige moedervlek 2 Inhoud Inhoud... 3 Inleiding... 5 Wat is een melanoom?... 5 Hoe krijgt u een melanoom?... 5 Welke klachten geeft een melanoom en hoe ziet

Nadere informatie

Radiotherapie Medische Oncologie Chemoradiotherapie gevolgd door chirurgie bij slokdarmkanker

Radiotherapie Medische Oncologie Chemoradiotherapie gevolgd door chirurgie bij slokdarmkanker Radiotherapie Medische Oncologie Chemoradiotherapie gevolgd door chirurgie bij slokdarmkanker Uitwendige bestraling van slokdarmkanker in combinatie met chemotherapie, voorafgaand aan een operatie van

Nadere informatie

Algemene informatie kinderkanker

Algemene informatie kinderkanker Algemene informatie kinderkanker De behandeling van kinderen met kanker is in Nederland gecentraliseerd in 5 kinderkanker (kinderoncologische) centra en 2 beenmergtransplantatie centra. De 5 kinderkanker

Nadere informatie

Gemaakt door: Gerdy Castelein en Anne Griet Adema Klas: 4A

Gemaakt door: Gerdy Castelein en Anne Griet Adema Klas: 4A Gemaakt door: Gerdy Castelein en Anne Griet Adema Klas: 4A 1 -Voorkant -inhoudsopgave - Uitwerking deelvragen: - Wat is borstkanker? - Hoe ontdek je borstkanker? - Als je erachter komt, wat gebeurt er

Nadere informatie

Onderzoek naar. levenskwaliteit. bij colorectale (ex-)kankerpatiënten. Basisrapport. Met financiële steun van

Onderzoek naar. levenskwaliteit. bij colorectale (ex-)kankerpatiënten. Basisrapport. Met financiële steun van Onderzoek naar levenskwaliteit bij colorectale (ex-)kankerpatiënten Basisrapport Met financiële steun van Onderzoek naar levenskwaliteit bij colorectale (ex-)kankerpatiënten Basisrapport Auteurs: De Gendt

Nadere informatie

MRI spoort prostaatkanker nauwkeurig op

MRI spoort prostaatkanker nauwkeurig op MRI spoort prostaatkanker nauwkeurig op Prostaatkanker is een van de meest voorkomende vormen van kanker bij mannen. Een op de zes mannen krijgt er last van. Maar het is ook een erg lastig op te sporen

Nadere informatie

Borstsparende behandeling

Borstsparende behandeling Patiënteninformatie Borstsparende behandeling Borstsparende behandeling 899960 Borstsparende behandeling.indd 1 1 12-07-16 14:31 Borstsparende behandeling Martini Borstcentrum, route 1.7 Telefoon: (050)

Nadere informatie

Late gevolgen van de behandeling van borstkanker Luc Strobbe

Late gevolgen van de behandeling van borstkanker Luc Strobbe Late gevolgen van de behandeling van borstkanker Luc Strobbe Mammachirurg Nijmegen Waarover hebben we het? Risico Op terugkeer in/rond het litteken Lokaal recidief Op terugkeer in lymfeklieren Regionaal

Nadere informatie

INFORMATIE VOOR DE PATIENT

INFORMATIE VOOR DE PATIENT Registratienummer Commissie voor Medische Ethiek: XXXXXXXX INFORMATIE VOOR DE PATIENT Studie titel: REQUITE Validatie van predictieve modellen en biomerkers voor radiotherapiegerelateerde toxiciteit om

Nadere informatie

Radium-223 therapie. Nucleaire geneeskunde

Radium-223 therapie. Nucleaire geneeskunde Radium-223 therapie Nucleaire geneeskunde imelda omringt u met zorg Inhoud 2 Werking 3 Voorbereiding 4 Behandeling met Radium-223: toediening 4 hygiënische maatregelen 5 Bijwerkingen 6 Praktische aspecten

Nadere informatie

INFORMATIEBLAD. Beste patiënt(e),

INFORMATIEBLAD. Beste patiënt(e), INFORMATIEBLAD Studie waar het nut van 6 chemotherapie kuren met CHOP en Rituximab gevolgd door een radiochemotherapie aan myeloablatieve dosis met toediening van autologe perifere stamcellen, vergeleken

Nadere informatie

Patiënteninformatiedossier (PID) MAMMACARE. onderdeel BORSTKANKER

Patiënteninformatiedossier (PID) MAMMACARE. onderdeel BORSTKANKER Patiënteninformatiedossier (PID) MAMMACARE onderdeel BORSTKANKER Inhoud Wat is borstkanker?... 3 Vormen van kanker... 4 DCIS... 4 Ductaal carcinoom... 4 Lobulair carcinoom... 4 Erfelijke en familiare belasting...

Nadere informatie

PCA3. www.urologischcentrum.be

PCA3. www.urologischcentrum.be PCA3 www.urologischcentrum.be De PCA3 test, een eenvoudige urinetest die kan helpen bij de diagnose van prostaatkanker en de keuze van therapie. Over prostaatkanker Prostaatkanker is één van de meest voorkomende

Nadere informatie

Tarieven 2014 Antoni van Leeuwenhoek Ingangsdatum: 1 april 2014

Tarieven 2014 Antoni van Leeuwenhoek Ingangsdatum: 1 april 2014 Tarieven 2014 Antoni van Leeuwenhoek Ingangsdatum: 1 april 2014 DBCzorgproductcode 19999007 6 tot maximaal 28 verpleegligdagen bij Een infectieziekte 15B932 11.286,44 10.283,87 1.002,57 20107006 Operatie

Nadere informatie

Deel 2. Kanker van de vulva

Deel 2. Kanker van de vulva . Kanker van de vulva Inhoud Wat is kanker van de vulva? 1 Aantallen 2 Het ontstaan van kanker van de vulva 3 Uitzaaiingen 3 Onderzoek 4 Behandeling 4 Mogelijke bijwerkingen en complicaties van de behandelingen

Nadere informatie

Dermatologie. Patiënteninformatie. Plaveiselcelcarcinoom. Slingeland Ziekenhuis

Dermatologie. Patiënteninformatie. Plaveiselcelcarcinoom. Slingeland Ziekenhuis Dermatologie Plaveiselcelcarcinoom i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Wat is een plaveiselcelcarcinoom? Plaveiselcelcarcinoom van de huid is een kanker van de huid. Het begint in de bovenste laag

Nadere informatie

Borstkanker. Borstcentrum Máxima locatie Eindhoven

Borstkanker. Borstcentrum Máxima locatie Eindhoven Borstkanker Borstcentrum Máxima locatie Eindhoven Borstkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. Vóór het dertigste jaar is borstkanker zeldzaam, maar met het stijgen van de leeftijd

Nadere informatie

Behandeling borstkanker

Behandeling borstkanker Behandeling borstkanker 1. Heelkunde (chirurgie) (operatie): - Borstsparend: betekent wegname van het gezwel met veiligheidsmarge van gezond weefsel rondom en wegname van de schildwachtklier (poortwachterklier

Nadere informatie

Samenvatting van dr. J.J. Koornstra (maag-darm-leverarts) en prof. dr. R.M.W.Hofstra

Samenvatting van dr. J.J. Koornstra (maag-darm-leverarts) en prof. dr. R.M.W.Hofstra Medische Publieksacademie UMCG Thema: Dikkedarmkanker Samenvatting van dr. J.J. Koornstra (maag-darm-leverarts) en prof. dr. R.M.W.Hofstra (moleculair geneticus). Dikkedarmkanker is één van de meest voorkomende

Nadere informatie

STICHTING OPSPORING FAMILIAIRE HYPERCHOLESTEROLEMIE (StOEH) BEVOLKINGSONDERZOEK ERFELIJK VERHOOGD CHOLESTEROLGEHALTE IN FAMILIES

STICHTING OPSPORING FAMILIAIRE HYPERCHOLESTEROLEMIE (StOEH) BEVOLKINGSONDERZOEK ERFELIJK VERHOOGD CHOLESTEROLGEHALTE IN FAMILIES STICHTING OPSPORING FAMILIAIRE HYPERCHOLESTEROLEMIE (StOEH) BEVOLKINGSONDERZOEK ERFELIJK VERHOOGD CHOLESTEROLGEHALTE IN FAMILIES De StOEH heeft ten doel personen met deze Familiaire Hypercholesterolemie

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Vermoeidheid bij kanker

Patiënteninformatie. Vermoeidheid bij kanker Patiënteninformatie Vermoeidheid bij kanker 2 Inhoud Inleiding... 4 Informatie over het ziektebeeld vermoeidheid bij kanker... 4 Tips en adviezen... 5 Wanneer uw arts raadplegen?... 6 Informatiesessies...

Nadere informatie

Borstreconstructie. na een borstverwijdering. Poli Plastische Chirurgie

Borstreconstructie. na een borstverwijdering. Poli Plastische Chirurgie 00 Borstreconstructie na een borstverwijdering Poli Plastische Chirurgie 1 Inleiding Het verwijderen van een borst is voor een vrouw een emotioneel moment. Aan de ene kant geeft het de mogelijkheid tot

Nadere informatie

Deze patiënteninformatie is eigendom van: Naam: Adres: Postcode: Woonplaats: Telefoon:

Deze patiënteninformatie is eigendom van: Naam: Adres: Postcode: Woonplaats: Telefoon: Deze patiënteninformatie is eigendom van: Naam: Adres: Postcode: Woonplaats: Telefoon: Inhoudsopgave: 1. Inleiding 2. Belangrijke namen en telefoonnummers 3. Wat is kanker (algemeen) 4. Behandeling van

Nadere informatie