Status Co. Magazine voor coassistenten. Jaargang 32- nummer 2 JUNI

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Status Co. Magazine voor coassistenten. Jaargang 32- nummer 2 JUNI"

Transcriptie

1 Status Co Magazine voor coassistenten Jaargang 32- nummer 2 JUNI

2 - pagina 2 -

3 Colofon Status Co Inhoud Periodiek voor coassistenten Jaargang 32, nummer 2, juni 2014 Status Co is een periodiek tijdschrift voor en door de coassistent van de Radboud Universiteit Nijmegen en verschijnt vier keer per jaar. Status Co wordt verzonden naar alle coassistenten en geaffilieerde ziekenhuizen waar Nijmeegse coassistenten stage lopen. Redactieadres Stichting Status Co Nijmegen Universitair Medisch Centrum St Radboud Geert Grooteplein-Noord 15, kamer EZ Nijmegen telefoon: website: > status co Voorzitter Anneke Jonkman Secretaris Angelique Slot Penningmeester Bart Aalders Eindredactie en lay-out Anne Boskamp, Nicole van de Haar, Sammy Olijslagers, Lonneke Elders. Algemeen redactieleden Ivo Verhagen, Tina Natroshvili, Elise Schulte Co-auteurs Caroline Hildering. Drukwerk Jonge Helden bv, Giesbeek (oplage: 1100) De redactie bedankt iedereen die heeft meegewerkt aan deze Status Co. De volgende Status Co verschijnt in september 2014, de deadline voor deze editie is op 20 augustus Het aanleveren van kopij wordt zeer op prijs gesteld. De redactie van Status Co is onafhankelijk; plaatsing van artikelen, mededelingen of brieven houdt niet noodzakelijkerwijs in dat de redactie de boodschap, doelstellingen of meningen van de instelling of persoon in kwestie onderschrijft. De eindredactie houdt zich het recht voor artikelen, brieven of mededelingen te wijzigen, in te korten of niet te plaatsen. Het is niet toegestaan om, zonder voorafgaande toestemming van de redactie, gepubliceerde artikelen of gedeelten daarvan over te nemen, te (doen) publiceren of anderszins openbaar te maken of te verveelvoudigen. 2014, Stichting Status Co Nijmegen Woord van de voorzitter 4 Uit! Agenda 4 Het witte gevaar; Iatrogene schade 5 Groeten uit New York 6 Recept bananenkoekjes 6 Fobieën 7 Diagnostiek van alledaagse dingen - Medische apps 8 HELP ik heb een... bloedneus! 9 Neergestort in Afrika - Interview 10 Abdominale adhesies: geen feest 11 Gevaar schuilt in een klein hoekje 12 Gezien: Nefrotisch syndroom 13 Ko-Raad fotopagina 14 Ko-Raad pagina 15 Werken in Oeganda! 16 Het gevaar van de witte jas 17 Dangerous creatures from Down Under 18 Reistip Nepal 19 Ervaringen van een ANIOS 21 Medische gevaren in de bergen 22 Ziekenhuisperikelen: De kennistoets 23 Zonlicht: Soms wordt het je huid te heet 24 Black Stories 25 De M van Monteggia 26 In het zonnetje 26 Recensie - Dallas Buyers Club 27 Geslaagden 28 - pagina 3 -

4 Woord van de voorzitter In het nieuws op tv hoor je zo vaak dat jongeren een gevaar op de weg zijn. Ze kijken niet uit, rijden roekeloos en denken dat ze topchauffeurs zijn als ze net twee dagen hun rijbewijs hebben. Nu reed ik afgelopen week in de auto op de A73 bij Venlo. Het was ontzettend druk op de snelweg en ik reed op de rechter rijbaan. Ik zie vanuit mijn ooghoeken en spiegel aan de rechterkant een bejaarde man die amper 60 kilometer per uur op de invoegstrook van de snelweg rijdt. Ik kon door de drukte niet naar links dus bleef maar gewoon op de rechter rijbaan rijden. De invoegstrook was bijna afgelopen, maar de man had geloof ik het idee dat hij zich er nog wel even tussen kon duwen, dus dat deed hij ook: hij gooit zo het stuur naar links waardoor ik noodgedwongen toch naar links moet uitwijken en de hele linkerbaan op de rem moet! De oude man doet z n raampje open en begint te schelden. Gelukkig waren er achter mij auto s die hetzelfde deden naar die oude man toe... Uit! Agenda Film Maleficent Vanaf 29 mei 2014 in alle bioscopen Hoofdrolspelers: Maleficent- Angelina Jolie, Princes Aurora- Elle Fanning, Maleficent is een Amerikaanse avonturen-fantasyfilm, geregisseerd door Robert Stromberg. De film is een live-action remake van de Walt Disney animatiefilm Doornroosje uit In de film Maleficent wordt het sprookje verteld vanuit het oogpunt van de heks Malafide. En dan maar zeggen dat jongeren een gevaar op de weg zijn, sommige ouderen zijn veel erger! Soms denk ik wel eens dat ze deze mensen veel beter moeten keuren om het rijbewijs te behouden. Ze hebben het idee dat ze nog in de tijd rijden dat er geen snelweg was en maar tien auto s op de weg Zo, na dit verhaal zal het thema van deze Status Co duidelijk zijn: Gevaar! Echter niet alleen gevaar op de weg, maar ook gevaar in de zin van angst en iatrogene schade. Veder hebben we weer een super Groeten uit stuk. Veel lees plezier! Anneke Jonkman Voorzitter Status Co Redactieleden, co-auteurs en lay-outers gezocht! De Status Co is altijd op zoek naar coassistenten die het team van de Status Co willen versterken. Daarnaast is het mogelijk eenmalig een stuk of een leuke foto van je cogroep in te sturen. Heb je interesse of wil je iets insturen? Stuur dan een mailtje naar com of kom vrijblijvend een keer kijken bij onze vergadering. Redactie Status Co Status Co: v.l.n.r. Bart Aalders, Nicole van de Haar, Anneke Jonkman, Angelique Slot, Tina Natroshvili en Ivo Verhagen. Op de foto ontbreken: Elise Schulte, Anne Boskamp, Sammy Olijslagers, Lonneke Elders en Caroline Hildering. Nijmeegse Vierdaagse Van juli 2014 Het is alweer de 98e keer dat de Vierdaagse wordt georganiseerd. Mocht je meelopen met de Vierdaagse dan wensen we je heel veel succes! Als je niet meeloopt kun je genieten van de sfeer en de Vierdaagsefeesten. Dit mag je zeker niet missen! Valkhoffestival Van juli Ook dit jaar is er bij het valkhoffestival weer een reeks van super acts, waaronder Nick Mulvey, Jonwayne, Gruppo Di Pawlowski en nog veel meer. Een aanrader om naar toe te gaan! - pagina 4 -

5 Het witte gevaar; Iatrogene schade In het kader van de Eed van Hippocrates belooft iedere arts aan het begin van zijn carrière om 'naar beste oordeel en vermogen' te proberen patiënten geen kwaad te doen. Dit lijkt tegenwoordig bijzonder vanzelfsprekend, want zeg nou zelf, wat voor dokter ben je als je patiënten kwaad doet? Toch is de realiteit niet zo mooi. Zelfs zonder de praktijken van nazi-artsen en allerlei incidenten (die meestal zeer breed in de media worden uitgemeten) erbij te halen, veroorzaken artsen een hoop leed. Door Ivo Verhagen De situatie Zoals dr. Kramers aangeeft in zijn hoorcollege over de Leerlijn Farmacotherapie, zijn cijfers over vermijdbare sterfgevallen ten gevolge van medicatie niet mals. Hij spreekt over 1254 patiënten die wij in 2006 door medicatiefouten vroegtijdig van het leven hebben beroofd. Een rapport van het Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg (NIVEL) sprak in 2008 over 1960 vermijdbare sterfgevallen in Nederlandse ziekenhuizen, maar in 2013 zouden het er gelukkig slechts 970 zijn geweest. Is dit goed? Nee, natuurlijk niet. Zelfs na een fantastische reductie van 50% in vijf jaar is dit niet oké. In een jaar tijd bijna duizend mensen om het leven brengen is onacceptabel. In context geplaatst zijn wij erg gevaarlijk voor Nederland. Professionals in Nederlandse ziekenhuizen beroven jaarlijks meer patiënten van het leven dan verkeersongevallen. Als je zou berekenen hoeveel sterfgevallen dat per (in het ziekenhuis werkzame) arts per jaar is, dan zou je als arts na 35 jaar werkzaam te zijn geweest in ziekenhuizen inderdaad een eigen kerkhofje vol hebben. Relativeren Er zijn absoluut tegenwerpingen te doen, zoals het vergelijken van QUALY's en DALY's waarna je zal zien dat we er opeens een stuk beter uit komen dan het verkeer. Het blijft immers een feit dat vooral de oude patiënten met multimorbiditeit van ons te vrezen hebben. Soms kan je met een receptje NSAID iemand dialyseafhankelijk maken en een ruim infuus te lang doorzetten kan sommige patiënten in no-time een astma cardiale bezorgen. Niet altijd dood, niet alleen medicatie Bedenk echter dat de sterfgevallen slechts het topje van de ijsberg zijn. De gevolgen van iatrogene schade variëren van vervelend en tijdelijk tot invaliderend of dodelijk. En het gaat natuurlijk lang niet alleen over medicatiefouten. Scalpels, scopieën, naalden en scans kunnen net zo goed ellende veroorzaken. Alle complicaties (ook verwachte complicaties) zijn strikt genomen gevallen van iatrogene schade. Denk aan een ileus door verklevingen na een buikoperatie, een post- ERCP pancreatitis, erectiele dysfunctie na een prostatectomie, een dwarslaesie na een thoracale hernia operatie. Ook in onschuldig ogende hoeken zijn complicaties mogelijk die een hoop (iatrogene) schade ten gevolge kunnen hebben. Denk aan een pseudo-aneurysma na een punctie in de lies, een hospital aquired infectie door slechte naleving van hygiënevoorschriften of een coassistent die bij een patiënt een bedreigde hand veroorzaakt omdat hij/zij geen Allen test doet voordat hij/zij een bloedgas prikt. (Gelukkig doen alle lezers van de Status Co wel altijd de Allen test voordat ze een bloedgas prikken, toch?) Straling Een moeilijker onderwerp is straling. We weten dat CT-scans schadelijk zijn, maar hoe schadelijk precies is niet duidelijk. Ze zijn geassocieerd met toename van tumoren, maar de cijfers lopen uiteen. Een radioloog vertelde mij ooit dat de kans op een hersentumor na een CT cerebrum 1 op de 200 is, andere bronnen geven aan dat een scan een kans van 1 op 400 tot 1000 heeft om kanker bij de patiënt te veroorzaken. Het is ook een complexe situatie, want je hebt natuurlijk allerlei varianten van een low-dose CT-thorax tot een full body scan. En de kans op kanker is er een over tijd, dus voor jonge mensen is het gevaarlijker dan voor ouderen. Het is dan ook terecht dat met name kinderartsen zeer terughoudend zijn met scans bij hun patiëntjes. Medicalisering Met al deze iatrogene schade in ons achterhoofd zouden we heel voorzichtig moeten zijn met wat we doen. Niet alleen wanneer we zelf iets van plan zijn met onze patiënten, maar ook wanneer zij iets van ons willen. De samenleving is steeds meer gefixeerd op medische oplossingen voor vanalles, ook allerlei problemen die vroeger nooit bij een arts zouden komen. Voor deze problemen (soms slechts ongemakken) willen patiënten dan een medische behandeling om er vanaf te komen. Ook hier kan natuurlijk schade worden veroorzaakt, voorzien of onvoorzien. Proportionaliteit is in deze gevallen belangrijk om in het oog te houden en heldere communicatie met de patiënt is essentieel. Informed consent, en iatrogene schade De patiënt moet in dergelijke gevallen helder en volledig ingelicht worden over de risico's en de te verwachten resultaten van de ingreep. Daarna kan hij/zij kiezen de behandeling te ondergaan of er vanaf te zien. In dit geval is er sprake van informed consent. Dit zal in sommige gevallen iatrogene schade voorkomen, omdat de patiënt vanwege de risico's afziet van behandeling, maar meestal niet. In het kader van deze medische behandelingen voor gemedicaliseerde problemen neig ik om iatrogene schade iets anders te zien. Mij lijkt het dat schade veroorzaakt door geïndiceerde en lege artis uitgevoerde behandelingen* niet als iatrogene schade zou moeten worden gezien. Tenminste, als de behandeling na informed consent is ingesteld. Wanneer er geen medische noodzaak is voor een behandeling is er namelijk veel meer ruimte om te kiezen voor de patiënt. Ik zou het willen zien als een soort shared decision making: Twee partijen nemen samen een beslissing en zijn daarna ook samen verantwoordelijk voor alle gevolgen. Patiënten tegen zichzelf beschermen wordt vaak paternalistisch genoemd, maar wanneer je ze beschermt tegen ellende die ons eigen handelen bij ze kan veroorzaken maakt dat je een goede arts. Voor het eerste probleem bestaat informed consent als oplossing, om ze te beschermen tegen iatrogene schade is het van belang om zelf goed geïnformeerd te zijn over de ins en outs van de patiënt en de behandeling. Concreet, maar niet heel verrassend is het advies om van tevoren de tijd te nemen om na te denken over alle medische interventies waar je patiënten aan gaat blootstellen. Op dit moment zou je nog eens terug kunnen kijken naar wat je al hebt geleerd in het kader van de Leerlijn Farmacotherapie. Dan kom je na je afstuderen qua medicatie in ieder geval goed beslagen ten ijs en misschien voorkom je er ergens in je verdere carrière zelfs een grafsteen op je kerkhofje mee... * Veel complicaties zullen hieronder vallen. - pagina 5 -

6 Groeten uit... New York! Daar sta ik dan op JFK airport, in de rij om in mijn allereerste yellow cab ooit te stappen. Terwijl ik wacht bedenk ik mij hoe de komende vier maanden zullen zijn en hoe de voorgaande maanden voorbij zijn gevlogen. Na veel onbeantwoorde s, visa problemen en stapels papierwerk, had ik eind vorig jaar eindelijk een stageplek gevonden. Een plek vinden is blijkbaar niet altijd even gemakkelijk, maar uiteindelijk is het mij gelukt om stage te lopen in de stad en het specialisme van mijn voorkeur: het St. Luke s Roosevelt Hospital in New York op de onderzoeksafdeling Heelkunde. Als ik in de taxi stap, gooit de chauffeur mijn veel te zware koffer in de kofferbak. Dat ik hem daar veel te weinig fooi voor geef aan het eind van de rit, vertelt hij mij ongegeneerd als ik uitstap. Nou, welkom in de States! Door Jeanine Arkenbosch Op internet lees ik over een party cruise op de East river de tweede avond na aankomst. Met een hapje en drankje al dobberend langs de Manhattan skyline lijkt mij een prima gelegenheid om mensen te leren kennen. Na een chaotische taxirit, waarbij bleek dat de taxichauffeur geen idee had waar de haven was en precies de andere kant op was gereden, kom ik net te laat aan in de haven. Bij navraag blijkt de boot gelukkig nog aangemeerd te liggen en leer ik in de rij al een leuke groep mensen kennen. Of ik ook voor de singles cruise kom? Nee, dat was mij even ontgaan aangezien ik al jaren een leuke vriend heb. Als de boot langs het Vrijheidsbeeld vaart, zakt Recept Bananenkoekjes de zon in het water en schittert de skyline ons tegemoet. We meren weer aan en besluiten met een groep nog naar Midtown te gaan. In een grote Ford pick-up rijden we door Manhattan en de billboards van Times square verlichten de nacht. Ik woon in Williamsburg, een wijk waar hipsters het straatbeeld domineren en op elke hoek een leuke koffie- of bageltent zit. Elke morgen vertrek ik dan ook goed gestemd met een coffee to go naar de metro om naar mijn stage op Manhattan te gaan. De eerste maand is het nog zulk mooi weer dat ik mijn pauzes van anderhalf uur in Central Park kan doorbrengen. Het onderzoek waar ik aan werk onderzoekt de anti-angiogenetische werking van Itraconazole, een antimycoticum. Een dertigtal muisjes krijgen coloncarcinoom cellijnen ingespoten om vervolgens het effect te bekijken van het middel danwel placebo. Voor het eerst werken met proefdieren is zeker een uitdaging. Om uit de kooitjes gevuld met zes hyperactieve zwarte muisjes één muis te pakken te krijgen en vast te blijven houden, is in het begin nogal lastig. Sommige muisjes daarentegen maken het ons wat makkelijker en springen zelf al uit de geopende kooi. De daarop volgende weken en maanden vliegen voorbij en zijn gevuld met leuke feestjes, concerten en roadtrips naar onder andere Philadelphia, Toronto en Atlantic City. In New York is iedereen gewend aan expads en andere mensen die tijdelijke in de stad Heb je zin om koekjes te bakken, maar heb je geen bloem, zelfrijzend bakmeel, boter, suiker of bakpoeder in huis? Hier een gemakkelijk en medisch verantwoord ofwel gezond alternatief van diëtiste Zoë Straatman. (www.zoeetje.nl). Ingredienten: 2 rijpe bananen Havervlokken Je kan er verder aan toevoegen wat je wilt. Bijv: noten, kokos, rozijnen, kaneel, enz. Prak 2 rijpe bananen voor ongeveer 20 kleine koekjes. Meng er ongeveer 100g havervlokken (en wat je nog meer wilt) doorheen. Maak balletjes en druk ze een beetje plat en leg ze op een bakplaat met bakpapier. 15 min. op 180 graden in de oven. Als je ze wat harder wilt draai je ze een keer om en zet je er nog wat minuutjes bij. Afkoelen en smullen! Zó gemakkelijk, zó lekker en zó gezond! verblijven. Mijn ervaring is dan ook dat het heel makkelijk is om nieuwe mensen te leren kennen. Iedereen is erg geïnteresseerd in buitenlanders (Nederland als land kennen ze niet, Amsterdam daarentegen wel) en al snel ben je zelf een New Yorker en ga je naar Fashion Week rooftop party s, ga je voor een paar tientjes naar Broadway shows zoals the Phantom of the Opera en Jersey Boys, drink je onbeperkt mimosa s om 12 uur s ochtend bij een bottomless brunch, vier je Thanksgiving met vrienden en een uitgebreid diner, shop je bij sample sales (pop-up stores met designer kleding tegen gereduceerde prijzen) en feest je op de meest bizarre feestjes in Williamsburg. Na vier maanden stage, want daar kwam ik toch oorspronkelijk voor, heb ik de tijd van mijn leven erop zitten. Afscheid nemen van New York doe ik met een klapper: mijn aller laatste avond is New Years Eve. Op 1 januari vertrek ik samen met mijn vriend naar de westkust om een roadtrip te maken. We rijden van San Fransisco, via Yosemite naar Las Vegas en Los Angeles in onze muscle car om vervolgens na een korte vakantie op Hawaii weer terug naar Nederland te gaan. Sneller dan gedacht ben ik weer terug in New York. Mijn stage leverde nog twee presentaties op congressen in Salt Lake City en Chicago op. En op weg naar Chicago stop ik natuurlijk nog even in New York want van een stad als deze krijg je nooit genoeg! - pagina 6 -

7 Fobieën Iedereen is wel ergens bang voor, of het nu spinnen zijn of je overbuurman. Sommige mensen draaien echter door in hun angst en ontwikkelen een fobie. In dit artikel wil ik jullie meenemen in de verschillende fobieën die voorkomen Door Anneke Jonkman Fobie komt van het Griekse woord φόβος (phóbos) wat angst of vrees betekent. Een fobie wordt in de DSM classificatie omschreven als een psychische aandoening waarbij iemand, om doorgaans onduidelijke redenen, een ziekelijke angst ontwikkelt voor specifieke zaken of situaties. De angst van deze persoon staat echter niet in verhouding tot de reële bedreiging die van de situatie of het object uitgaat en de lijder is zich hiervan goed bewust Er worden in de DSM classificatie drie hoofdklassen van fobieën onderscheiden: - de agorafobie - de sociale fobie - de specifieke fobie De agorafobie Patiënten met een agorafobie (agora=plein, fobie=vrees) vermijden plaatsen of situaties van waaruit vluchten onmogelijk is, waarin ze zich schamen of waarbij geen hulp voor handen is. Deze mensen zijn bang dat ze op deze plaatsen of in deze situaties een paniekaanval krijgen. Plaatsen en situaties die vaak worden vermeden zijn bussen, treinen, de metro, supermarkten, warenhuizen, restaurants, bioscopen, theater, rijen voor de kassa, etc. Men durft de situaties vaak wel aan met een vertrouwd persoon in de buurt. De ernst van een agorafobie kan sterk wisselen. Er zijn mensen die slechte enkele situaties vermijden, maar ook zijn er mensen die volledig aan huis gekluisterd zijn en voor begeleiding afhankelijk zijn van een naaste. De DSM criteria voor een agorafobie zijn: A: Angst op een plaats of in een situatie te zijn van waaruit ontsnappen moeilijk (of beschamend) kan zijn of waar geen hulp beschikbaar zou kunnen zijn in het geval men een paniekaanval zou krijgen. B: De situaties worden vermeden of doorstaan met intense angst of in aanwezigheid van een vertrouwd persoon. De sociale fobie Mensen met een sociale fobie hebben extreme angst en vrees in sociale situaties. Ze zijn bang om zich in deze situatie belachelijk te maken, kritiek te krijgen van anderen of niet goed te kunnen voldoen aan de eisen die de situatie stelt. Deze mensen zijn bang om te gaan blozen, trillen of zweten, maar ook vooral dat anderen dit zien er daar een negatief oordeel over zullen hebben. Ze vermijden dan ook vaak sociale situaties, zoals bij mensen op bezoek gaan, een presentatie houden of vreemden aanspreken, óf ze gaan deze situaties wel aan, maar dan met extreme angst. De sociale fobie heeft een negatieve invloed op het algemeen functioneren van deze patiënten, waarbij ze vaak een lager opleidingsniveau hebben, werk onder hun niveau aanvaarden, vaker werkloos zijn en vaak geen partner hebben. De DSM criteria voor een sociale fobie zijn: A: Een aanhoudende vrees voor één of meer situaties waarin men sociaal moet functioneren of iets moet presenteren en waarbij de betrokkene te maken krijgt met onbekenden of een mogelijk kritische beoordeling door anderen. B: Blootstelling aan de gevreesde sociale situatie lokt bijna zonder uitzondering een onmiddellijke angstreactie uit. De betrokkene is zich ervan bewust dat zijn of haar angst overdreven is, en de fobische situatie wordt vermeden of doorstaan met intense angst. C: De fobie veroorzaakt in belangrijke mate lijden of beperkingen in het functioneren. Subtypen: - specifieke sociale fobie: bijvoorbeeld podiumvrees - gegeneraliseerde sociale fobie: de angst en het vermijdingsgedrag betreffen de meeste sociale situaties De specifieke fobie Het kenmerk van de specifieke fobie is een aanhoudende angst voor en vermijding van bepaalde situaties. De fobische situaties kunnen worden onderverdeeld op grond van de situaties of de objecten waarvoor een patiënt bang is. Verschillende subtypen specifieke fobie: Het natuurtype: hierbij is de patiënt bang voor het ontstaan van onweer of storm, voor grote hoogten of voor water. Het diertype: hierbij is de angst gericht op dieren zoals honden, katten, muizen, kikkers en insecten. Het situationele type: deze wordt gekenmerkt door vrees voor autorijden, bruggen, tunnels, vliegen, liften en afgesloten ruimten. Het bloed/injectie/verwondingentype: bij dit type specifieke fobie is de persoon bang voor het zien van bloed en wonden, of voor het ondergaan van een medische ingreep. Resttype: hieronder vallen de braakfobie en de slikfobie. Bij de braakfobie is iemand bang om te gaan braken en bij de slikfobie durft een persoon hard voedsel niet door te slikken. DSM criteria voor de specifieke fobie zijn: A: Duidelijke en aanhoudende vrees die overdreven of onredelijk is, uitgelokt door de aanwezigheid van of het anticiperen op een specifiek voorwepr of een specifieke situatie. Blootstelling aan de fobische prikkel veroorzaakt bijna zonder uitzondering een onmiddellijke angstreactie, die de vorm kan krijgen van een paniekaanval. B: De betrokkene is zich ervan bewust dat de angst onredelijk of overdreven is en de fobische situatie wordt vermeden of doorstaan met intense angst of lijden. C: De fobie veroorzaakt in belangrijke mate lijden of beperkingen in het functioneren. Zoals je hebt kunnen lezen zijn er veel verschillende vormen van fobieën en kan je ze nu wat beter onderscheiden. Ergens bang voor zijn is prima, maar schiet niet door zodat je een fobie ontwikkelt! Literatuur 1. Hengeveld et al. Leerboek Psychiatrie - pagina 7 -

8 Diagnostiek van alledaagse dingen - Medische apps We gebruiken dagelijks allerlei verschillende apps op onze telefoons. Snel iets opzoeken tijdens coschappen of in de onderwijsbank, het kan allemaal. Met de status co kijken we deze keer naar een aantal medische apps, die handig kunnen zijn tijdens je coschappen. Veel praktischer dan je hele zak volstoppen met allerlei aantekeningen of boekjes (al zijn die soms ook erg handig). Door Anneke Jonkman 3D Brain Wat kun je met de app: Je kunt met deze app alle hersendelen bekijken in 3D. Je kunt op de hersendelen inzoomen en ze in alle richtingen bekijken. Ook geeft de app informatie over de verschillende hersenfuncties, stoornissen. Tevens kun je informatie krijgen over recent onderzoeken. Ontwikkelaar: Cold Spring Harbor Laboratory Kosten: gratis Beschikbaar voor: iphone, ipad, ipod touch, Android Relevantie coschappen: handig bij coschap neurologie, maar ook zeker bij andere coschappen met neurologische afwijkingen. Farmacotherapeutisch Kompas Wat kun je met de app: De FK-app bevat alle geneesmiddelteksten, inclusief doseringen, bijwerkingen, indicaties en contra-indicaties die ook in de papieren versie en internetversie van het FK te vinden zijn. Tevens vindt er elke 3 maanden een update plaats van de app, zodat je altijd up to date blijft. Ontwikkelaar: college voor zorgverzekeringen Kosten: gratis Beschikbaar voor: Android, iphone, ipad Relevantie coschappen: Handig bij alle coschappen! Ben je vergeten wat de bijwerkingen zijn van een bepaald middel; of wil je weten waarom je beter het ene middel boven het andere kan kiezen; deze app biedt je de antwoorden op (bijna) al je medicatie-gerelateerde vragen! AO Surgery Reference Wat kun je met de app: Alle botbreuken zijn heel uitgebreid stap voor stap langs te lopen van diagnose tot operatie tot nazorg. Ontwikkelaar: AO Foundation Kosten: gratis Beschikbaar voor: Android, iphone, ipad Relevantie coschappen: Heel handig voor chirurgie coschap, vooral bij de traumatologie waar je veel te maken krijgt met botbreuken. Blausen Human Atlas Wat kun je met de app: Deze app stelt heel veel animaties beschikbaar in 3D, die ook 360 graden te draaien zijn zodat alles goed bekeken kan worden. Tevens heeft de app een begrippenlijst (met uitleg) van meer dan 1500 medische termen Ontwikkelaar: Blausen Medical Communications, Inc. Kosten: 14,99 (lite versie gratis bij iphone) Beschikbaar voor: iphone, ipad, Android Relevantie coschappen: Handige atlas voor op je telefoon, zodat je niet de anatomie boeken mee hoeft te slepen. Eigenlijk bij alle coschappen wel handig. Wel jammer dat de app wat prijzig is. ECG Guide Wat kun je met de app: Er zijn normale ECG s en afwijkende ECG s te bekijken met uitleg. Ook kan met de systematische aanpak van het ECG onder de knie krijgen, waarbij verschillende onderwerpen, zoals het ST segment en ventrikel hypertrofie, worden toegelicht. Er is tevens een quiz om je kennis te testen Ontwikkelaar: QxMD Software Kosten: 3,65 Beschikbaar voor: Android, Blackberry, iphone, ipad Relevantie coschappen: Al handig bij de stationstoets van CKO1 waar je een ECG moet beoordelen. ECG s beoordelen blijft lastig en bij elk coschap kom je ze tegen. Altijd handig om een app bij de hand te hebben die je kan helpen! Learn Muscles Wat kun je met de app: Deze bevat een bestand met afbeeldingen van spieren met naam, werking, oorspong, insertie en functie. Ook staan er korte video s over de spieren op de app. Ontwikkelaar: Real Bodywork Kosten: 2,17 Beschikbaar voor: iphone, ipad, Android Relevantie coschappen: Handig als je niet je anatomie boeken helemaal door wilt bladeren om de oorsprong, insertie en functie van een bepaalde spier wilt weten. Het scheelt je tevens veel sleepwerk om een app in plaats van een anatomie atlas mee te nemen om iets op te zoeken. Acute boekje Wat kun je met de app: Je kan met deze app eigenlijk alles wat je ook met de papieren versie en internet versie van het acute boekje kan. De app bevat tevens verschillende interactieve rekenmodules. Ontwikkelaar: Mecosud BV / Van Zuiden Communications BV Kosten: 19,99 voor niet-niv leden, voor NIV leden gratis Beschikbaar voor: Android phone, Android tablet, iphone, ipad, ipod touch Relevantie coschappen: Heel handig voor eigenlijk alle coschappen, maar de kosten van bijna twintig euro zijn wel erg hoog! Zeker als je bedenkt dat je de pdf gratis op het internet kan inzien. - pagina 8 -

9 Medscape Wat kun je met de app: Deze app bevat meer dan vierduizend ziektebeschrijvingen, compleet met afbeeldingen en video's. Het is handig dat als je de app goed en volledig installeert je geen internet nodig hebt om de app te raadplegen. Ontwikkelaar: Medscape Kosten: gratis Beschikbaar voor: Android, iphone, ipod touch, ipad Relevantie coschappen: Bij alle coschappen te gebruiken, je kunt er bijna alles op terugvinden wat je maar wilt weten. Een groot voordeel van deze app is dat hij gratis is, dus veel informatie voor weinig (eigenlijk geen) geld! Medische zakkaartjes Wat kun je met de app: Het hoofdmenu van de app bevat dertien categorieën, zoals bijvoorbeeld gynaecologie en verloskunde. Elk onderwerp heeft subcategorieën, waaronder vaak anamnese en afbeeldingen. Ontwikkelaar: Anno73 Kosten: 3,59 Beschikbaar voor: Android, iphone, ipad Relevantie coschappen: Bij alle coschappen HELP ik heb een... bloedneus! In deze allereerste HELP ik heb een! neem ik jullie mee naar een bijzondere gebeurtenis over een hardnekkige bloedneus. Levensveranderend? Misschien niet voor jullie. Toch kan je jezelf straks, als je op de hoek van een winkelcentrum merkt dat je een spoor van druppeltjes bloed achter je laat, afvragen wat te doen: richting huisarts als het niet ophoudt, of toch maar even binnengaan bij de slager? Door Caroline Hildering Een bloedneus, ook wel epistaxis genoemd, iedereen kent het wel. De letterlijke betekenis van epistaxis is erop druppelen, want dat doe je nu eenmaal met een bloedneus. Een breed scala aan oorzaken ligt eraan ten grondslag. Meest voorkomend is toch wel het ongegeneerde peuteren, iets wat vast iedereen stiekem wel eens doet als niemand lijkt te kijken. Het zal daarnaast niet moeilijk zijn te bedenken waarom een bloedneus ook prima past binnen het thema gevaar. Eerst een beetje onderwijs. Anatomie De bloedvoorziening van de neus is afkomstig van aftakkingen van de a. carotis externa. Deze heeft verschillende afsplitsingen, waaronder de a. maxillaris (deze splitst af in de a. sphenopallatina, welke 80% van de bloedvoorziening van de neus voorziet) en de a. ophtalmica (welke splitst in de a. ethmoidalis anterior en posterior, die de overige 20% voorzien). Verder zijn er in de neus 2 vaatkluwen aanwezig, ofwel loci, die vaak de focus van een bloeding zijn. Welbekend is de locus van Kiesselbachi in de voorzijde van de neus, daarnaast is achter in de neus ook een locus aanwezig genaamd Woodruff. Behandeling De lokalisatie van de bloeding is therapeutisch van belang, met name in de 2e fase van behandeling. Allereerst is dichtdrukken belangrijk en kun je eventueel vasoconstrictoren gebruiken zoals xylometazoline neusspray. Mocht dit allemaal niet helpen, moet je een stapje verder gaan. Hierbij kun je bij een hevige bloeding in het voorste deel van de neus het bloedvaatje vaak goed zien en deze dichtbranden. Bij een hevige bloeding achterin de neus kun je de gehele neus van binnen opvullen met bijvoorbeeld een balloncatheter (wat overigens extreem pijnlijk is en soms meerdere dagen moet blijven zitten). Maar wat heeft die slager er nu allemaal mee te maken? Gered door een varken Ik neem je mee in een waargebeurd verhaal (check de bron maar als je het niet gelooft) over een 4 jarig meisje in Amerika met een hevige bloedneus. Zij lijdt aan de ziekte van Glanzmann, een erfelijke aandoening waarbij een glycoproteïne ontbreekt op de trombocyten waardoor deze niet goed functioneren. Dit meisje had al een week lang een bloedneus waar zo ongeveer alles aan was geprobeerd, waaronder meerdere operaties, maar op de één of andere manier kon het bloeden niet gestopt worden. Het zou haar dood worden als er geen varkensvlees was geweest. Eén van de oudere artsen herinnerde zich dat gepekeld varkensvlees in de 18e en 19e eeuw werd gebruikt om bloedingen te stelpen. Zodoende werd een stukje rauw gepekeld varkensvlees over het bloedvaatje in de neus van het meisje gelegd. Daarbij wat te gebruiken, voor elk coschap is er wel een ander handig zakkaartje. antibiotica tegen een infectie en voilà, een paar dagen later kon het meisje ontslagen worden uit het ziekenhuis. Saved by salty pork. En het werkte niet slechts één keer, want een paar maanden later had ze weer een bloedneus waarbij nu direct een stuk varkensvlees in haar neus werd gestopt, wat het bloeden snel deed stoppen. Hoe kan het nu dat rauw gepekeld varkensvlees dit meisje haar leven heeft gered? Enerzijds wordt gedacht aan het hoge zoutgehalte in het vlees, dat zorgt voor een zwelling van de slijmvliezen. Anderzijds zou het kunnen zijn dat er bepaalde eiwitten in het vlees zitten die om de één andere reden een goed effect hebben op de ziekte van Glanzmann hoe dan ook, het meisje heeft haar leven te danken aan een varken. Huisarts of slager? Zelfs Wikipedia noemt de bovenstaande gebeurtenis in haar stukje over een bloedneus. Daaronder geeft ze nog wel het advies mee wanneer naar de huisarts te gaan. Huisarts of slager? Waarschijnlijk beter om voor het eerste te kiezen, maar die beslissing mag je voor jezelf maken. Literatuur Wikipedia 3. Ian Humphreys et al.; Nasal Packing With Strips of Cured Pork as Treatment for Uncontrollable Epistaxis in a Patient With Glanzmann Thrombasthenia; Ann Otol Rhinol Laryngol 2011;120: pagina 9 -

10 Neergestort in Afrika Op 4 december 2013 begonnen Anneke Tijhuis en Irene de Lange aan hun coschap ontwikkelingslanden, 2 maanden later op dinsdag 4 februari stortten ze neer tijdens een clinic* van een lokale hulporganisatie. Hier vertellen ze hun verhaal. Door Nicole van de Haar Bijna anderhalf jaar voor hun vertrek naar Tanzania schreven Anneke en Irene zich in voor het coschap ontwikkelingslanden. Vol enthousiasme stapten zij begin december op het vliegtuig, klaar voor een groot avontuur. Hoe was jullie coschap in Tanzania? "Het eerste weekend dat we er waren, waren alle co s die voor ons op de verschillende plekken in Tanzania zaten naar Mwanza gekomen. Wij waren de enige coassistenten uit Nijmegen die in december naar Tanzania gingen. Jammer, maar er zaten ook nog Amsterdamse co s op de plek waar wij zaten. Net als vele co s besloten ook wij om een clinic mee te vliegen in Tanzania. We hadden geruild met de Amsterdamse co s die uiteindelijk het weekend voor ons zijn gegaan. De clinic duurde drie dagen waarbij iedere dag 2 dorpen werden bezocht. We werden rondgevlogen door een ervaren piloot die iedereen altijd om toestemming vroeg als hij bijvoorbeeld lager ging vliegen om dieren te laten zien. Ook zorgde hij er altijd voor dat hij het vliegtuig zelf inpakte om het gewicht goed te verdelen, wat af en toe frustrerend was, ondanks dat we graag hielpen inpakken. Deze clinic ging er een Tanzaniaanse arts mee en ook een fysiomanueel therapeut uit Nederland, die naast therapeut ook vlieginstructeur is." Hoe is het vliegtuig neergestort? "We vertrokken de tweede dag vanuit het eerste dorpje om naar de tweede plek van de dag te vliegen. Zoals de keren ervoor pakte de piloot alle spullen in voor het vliegtuig en zorgde ervoor dat het gewicht gelijk verdeeld was. De Nederlandse manueel therapeut zat deze keer naast de piloot voorin het vliegtuig, wij zaten in het midden en achter ons zat de Tanzaniaanse arts. Toen we opstegen vroeg de piloot aan ons of we het goed vonden een fly-by te maken. We wisten toen niet helemaal goed wat het inhield, maar we hadden alle vertrouwen in onze piloot. Een fly-by betekent dat je na het opstijgen nog een keer laag over vliegt, zodat de Masai nog een keer kunnen uitzwaaien. De piloot vloog vaker laag over om dieren van de landingsbaan te jagen. Wij moesten ook altijd opletten of er geen doornenstruiken op of langs de landingsbaan groeiden, omdat dat voor een lekke band kon zorgen. Toen we de fly-by inzetten ging het goed, maar toen voelden we een harde klap." "Vanaf hier kan ik me niets meer herinneren", vertelt Anneke. Zowel Anneke als Irene verloren het bewustzijn. Anneke ontwikkelde een PTA en kan zich van het ongeluk en de tijd daarna nog weinig herinneren. Irene vertelt hierover lachend dat Anneke later in het ziekenhuis steeds dacht dat ze een andere kamer hadden gekregen. Irene werd na het ongeluk onder een boompje wakker. Wat er precies is gebeurd, hebben ze later gehoord. Door een combinatie van vliegtechnische factoren en de warme, ijle lucht, ging de fly-by niet goed. het vliegtuigje stuiterde op de grond, waarna het is doorgeschoven over de bosjes en over de kop is geslagen. Uiteindelijk is het op z'n kop geëindigd. De piloot was bij bewustzijn gebleven en zorgde dat een explosie voorkomen werd. De motor van het vliegtuig is eruit geslingerd en lag een paar meter verderop. Daarna heeft de piloot samen met de Masai iedereen uit het vliegtuig geholpen. Met dank aan Ben Wilhelmi Photography Irene vertelt verder: "Ik werd wakker onder een bosje. Toen ik wakker werd, voelde ik mijn been tintelen en had ik pijn in mijn rug. Ik wist dat ik stil moest blijven liggen. Het eerste dat ik vroeg was hoe het met Anneke ging. De piloot liep op en neer tussen ons. Hij vertelde me dat Anneke een eindje verderop lag en dat de manueel therapeut bij haar zat. De Masai probeerden me te helpen, maar ik was bang dat ze me zouden bewegen. Ons Swahili was redelijk goed en ik kon een jongen duidelijk maken dat ze van me af moesten blijven. Deze jongen bleef bij me zitten en joeg de vliegen bij mijn gezicht vandaan. De piloot vertelde me dat hij twee Masai erop uit had gestuurd op een pikipiki (brommertje) om een telefoon te zoeken en hulp te bellen. Hij vertelde ook dat Anneke een capillary refill van 3-4 sec had en dat de Tanzaniaanse arts ook gewond was. Ik gaf hem opdrachten en advies om de rest te stabiliseren, maar ik maakte me toch zorgen." "Toen het begon te regenen wilden de Masai ons allemaal het huisje in brengen waar we eerder die dag patiënten hadden gezien, maar ik wilde absoluut niet dat ze me verplaatsten. In eerste instantie bouwden ze een tentje boven mijn hoofd. Toen het harder ging regenen, wilden ze me toch verplaatsen naar binnen. Ik probeerde ze met alle geweld tegen te houden, maar uiteindelijk tilden ze me aan mijn armen en benen op en droegen me naar binnen." "De baas van de organisatie was op het moment dat hij gebeld werd toevallig aan het lunchen met een traumatologe. Ze zijn meteen samen in een vliegtuig gesprongen en naar ons toe gevlogen. De traumatoloog heeft een primary survey verricht en daarna werden we een voor een er was maar één brancard - het vliegtuig binnen gedragen. Daar werden we in het gangpad gelegd en vertrokken we richting Arusha. Daar aangekomen was mijn eerste reactie dat we door moesten naar Nairobi. Dat is een beter ziekenhuis. Er werd me verteld dat ze ons eerst in Arusha zouden onderzoeken en als het nodig was naar Nairobi gebracht zouden worden. Na twee maanden coschappen in een Tanzaniaans ziekenhuis, maakte ik me zorgen." "In Arusha werd ons gevraagd wie ze moesten contacteren. Ze belden naar het ziekenhuis in Sengerema, waar wij ons coschap liepen. De directrice van het ziekenhuis en een Amsterdamse co zijn toen richting Arusha vertrokken en hebben tijdens onze opname goed voor ons gezorgd." "Het ziekenhuis in Arusha bleek een goed ziekenhuis te zijn. Er werkten een aantal buitenlandse artsen, de kamer deelden we met z n tweeën en er was een CT-scan. Nadat wij beiden een CT-scan hadden gehad, was er verwarring welke scan van wie was. Hierdoor wisten we pas woensdag wie van ons welk letsel had. Uiteindelijk bleek Anneke een bekkenfractuur te hebben en Irene naast een bekkenfractuur ook een stabiele L5 fractuur. De piloot had een gebroken enkel, de manueel therapeut een verbrijzelde schouder." Is jullie familie nog naar Afrika gekomen? "Nee, we zijn uiteindelijk een weekend na het ongeluk naar huis gevlogen. Dat ging via een gewone lijnvlucht waar een aantal stoelen uitgehaald werden en een soort stellage was gebouwd waar wij in hingen." Wat nu? "Na ons artsexamen willen we allebei de opleiding tot huisarts gaan doen. We willen ook terug naar Afrika om onze reisplannen af te maken." * De clinic waar Anneke en Irene aan meededen, maakt niet standaard onderdeel uit van het coschap ontwikkelingsland. - pagina 10 -

11 Abdominale adhesies: geen feest Abdominale adhesies ook wel verklevingen genoemd zijn fibreuze bindweefselbanden die intraperitoneaal gevormd worden na een operatie. Ze zijn te beschouwen als een inwendige littekenreactie die ontstaat door lokaal opgetreden schade als gevolg van de chirurgische ingreep. Enkele uren na de ingreep ontstaan vaak de eerste verklevingen tussen organen en de netgehechte buikwand, of ze ontstaan tussen organen onderling. De vorming van adhesies is ingewikkeld, en nog niet volledig begrepen. In dit artikel wordt een zo helder mogelijke uitleg gegeven van dit bijzondere fenomeen. Aandacht voor adhesies is belangrijk, omdat ze vaak voor komen en klinisch vaak relevant zijn. Een studie laat zien dat in meer dan 90% van de abdominale chirurgische interventies verklevingen ontstaan en deze zijn een belangrijke bron voor diverse morbiditeit. Door Bart Aalders Herstel van het peritoneum. De chirurg is klaar, de wond is dicht en de patiënt kan beginnen met herstellen ook inwendig. Genezing van het peritoneum verloopt niet helemaal op dezelfde manier als de gewone wondgenezing. Bij een gewone wondgenezing prolifereren en migreren epitheelcellen vanuit de periferie naar het midden van de wond. Herstel van het peritoneum verdeeld zich veel gelijkmatiger over het beschadigde gebied. Dit gebied wordt min of meer overal even snel bedekt met een nieuwe laag mesotheel, dat afkomstig is uit eilandjes van mesotheelcellen die zich overal in het peritoneum bevinden. Het gevolg hiervan is dat grote peritoneale beschadigingen net zo snel opnieuw met mesotheel bekleed worden als kleine. Hoe vormen die adhesies zich nou? Er vallen verschillende processen te onderscheiden. Ten eerste heeft het 'nieuwe peritoneum' niet dezelfde samenstelling als het oude. Het grootste verschil is de organisatie en vorming van een uitgebreid fibrinenetwerk op de plaats van de weefselschade. Het spoelen van de wond met vloeistof door de chirurg draagt bij aan de vorming hiervan. Als van twee schadegebieden deze fibrinestructuren elkaar raken, ontstaat een adhesie. Ten tweede heeft het 'nieuwe' peritoneum door aanwezigheid van tissue plasminogen activator (tpa) in de mesotheelcellen een bepaalde fibrinolytische activiteit. Geactiveerd plasminogeen plasmine (geactiveerd door tpa) breekt het door de wond gevormde fibrinenetwerk af. Hierbij ontstaan inactieve stoffen die niets meer doen op de fibrineuze adhesies en worden de adhesies in principe langzaam afgebroken. Hierbij gaat het echter heel vaak mis. Vaak is de fibrinolyse niet grootschalig genoeg om al het fibrine af te breken. Bij deze niet-volledige fibrineafbraak ontstaat bindweefsel. En dit bindweefsel leidt tot het persisteren van de adhesie. Tot slot speelt ook de bloedvoorziening naar de gekwetste locatie een rol. Vaak wordt de bloedvoorziening naar een weefsel tijdens de ingreep tijdelijk verminderd. Deze hypoperfusie remt de fibrinolyse, waardoor fibrinenetwerken kunnen prolifereren en adhesies zich kunnen ontwikkelen. Welke morbiditeit en problemen dan? Het optreden van dunnedarmobstructie (en potentieel een obstructie ileus) is de belangrijkste complicatie van adhesies en adhesies zijn de belangrijkste oorzaak van een dunnedarmobstructie. Andere belangrijke klachten die het leven van patiënten vaak verzieken zijn chronische pijn in de buik en het bekken. Pijn waarvoor vaak geen directe oorzaak wordt gevonden, waardoor er veel onderdiagnostiek is. Ook voor de chirurg geven verklevingen problemen. Een buik vol adhesies is veel moeilijker opnieuw open te maken dan een 'verse' buik. Het doornemen van een adhesies noemt men adhesiolyse. Adhesiolyse kan tricky zijn en verlengt de operatieduur, anesthesie en het postoperatief herstel. Schade aan het peritoneum door een operatie (of inflammatie bij bijvoorbeeld een appendicitis) heeft als effect dat zich allerlei chemical messengers naar de brandhaard verplaatsen. Hierop volgen verschillende ingewikkelde celbiologische cascades waarbij leuko's, mesotheelcellen en fibrinevorming een rol spelen. Wat ook een rol speelt is het peritoneale vocht dat rijk is aan macrofagen en fibrinogeen (dat omgezet wordt tot fibrine). De macrofagen veranderen van functie na een operatie. In plaats van lekker onderuitgezakt in de buik rond te dobberen gaan ze allerlei stoffen secreteren: cyclooxygenase, lipoxygenase, plasminogeen activator, elastase, interleukine I en 6 en vele anderen. Door afgifte van deze stoffen recruteren de macrofagen nieuwe mesotheelcellen. Vervolgens vormen de mesotheelcellen onder invloed van andere cytokinen en andere mediatoren de eerdergenoemde eilandjes. Proliferatie van de eilandjes over het gehele wondgebied legt een bedekking van nieuw peritoneum. Concluderend is vorming van een uitgebreid fibrinenetwerk belangrijk bij het ontstaan van een adhesie. Stoornissen in de afbraak hiervan het falen van de fibrinolyse zijn belangrijk bij het persisteren van de adhesie. Kunnen adhesies worden voorkomen? Er zijn een aantal handelingen die chirurgen kunnen doen om adhesies te verminderen. Ten eerste moet men proberen schade aan de binnenzijde van de buik met name de serosa zo veel mogelijk te voorkomen. Dit doet men door zo weinig mogelijk instrumenten intraabdominaal te brengen. Tevens is het aan te raden voor het sluiten van de wond de bloeding te stelpen en grondig te spoelen met zoutoplossing. Andere preventieve maatregelen zijn het beperken van de operatieduur en zo weinig mogelijk warmtebronnen (licht) gebruiken. Bij laparascopische interventies moet men nastreven het gebruikte gas met zo weinig mogelijk druk in te blazen. De genoemde oplossing dragen bij aan het verminderen van adhesievorming. Een ultimo remedio is echter nog niet gevonden. Er valt dus nog heel veel te ontdekken. Literatuur 1. Peritoneal adhesions: etiology, pathophysiology, and clinical significance. Recent advances in prevention and management. Liakakos et al.. Dig Surg. 2001;18(4): Intra-abdominal Adhesions: Definition, Origin, Significance in Surgical Practice, and Treatment Options. Brüggmann et al. Dtsch Arztebl Int. Nov 2010; 107(44): Overige literatuur is op te vragen bij de auteur. - pagina 11 -

12 Het gevaar schuilt in een klein hoekje Het thema gevaar zou niet compleet zijn zonder datgene waar iedereen niet alleen zorgprofessionals mee te maken krijgt, namelijk het verlenen van eerste hulp en/of reanimatie. Onlangs was er een commercial op de televisie te zien waarin een moeder vertelt hoe machteloos zij zich voelde toen haar kind bijna was gestikt in een snoepje. Doel van deze reclame: kennis over het verlenen van eerste hulp onder de aandacht brengen. Tijdens het kijken naar deze reclame dacht ik meteen aan mijn broer die als kind met zijn rare fratsen mijn ouders meerdere malen tot wanhoop heeft gedreven. Zo heeft mijn moeder hem aan zijn enkels ondersteboven gehangen toen er een pepernoot vast zat in zijn keel (de Heimlich was wellicht wat makkelijker geweest, maar desalniettemin was deze eigen methode zeer effectief). Ook heeft ze zijn hand uit de videorecorder bevrijd na een uurtje vol gekrijs van mijn toen 5-jarige broer. Helaas zijn mijn ouders niet de uitzondering op de regel. Maar liefst 62 procent van de ouders heeft geen idee hoe te handelen in zo n geval¹. Hierbij enkele cijfers en feiten over de huis-tuin-keuken ongelukken op een rijtje en een kleine bijdrage aan kinderreanimatie. Door Elise Schulte Elk jaar worden er ruim een miljoen slachtoffers van privé-ongevallen behandeld op de Spoedeisende Hulp². Uit onderzoek van VeiligheidNL in 2012 overleden er 26 kinderen onder de vijf jaar door een ongeval en kinderen kwamen op de Eerste Hulp terecht. Elke dag werden er 24 kinderen in het ziekenhuis opgenomen omdat ze ernstig gewond raakten, dus in totaal bijna Naast jonge kinderen zijn ook ouderen van 75 jaar en ouder vaker slachtoffer van privé-ongevallen met als gevolg een behandeling op de SEH³. Oorzaken Vallen is met ruim 53% de belangrijkste oorzaak van op de SEH-afdeling behandelde letsels door privé-ongevallen. Vrijetijdsbestedingen, zoals spelen, staan op de tweede plek met 28%. Ook alledaagse privé-activiteiten, zoals lopen in en om het huis, veroorzaken relatief veel slachtoffers. Daarnaast leveren de huishoudelijke werkzaamheden, zoals doe-het-zelfactiviteiten en schoonmaken ook een aandeel in het totaal. De meest voorkomende ongelukken bij kinderen zijn: vallen van de trap, brandwonden en doorslikken van een voorwerp. Dodelijke afloop In 2011 overleden er personen door een privé-ongeval waarvan vrouwen en mannen. Dit komt overeen met 15 doden per inwoners per jaar. Het feit dat meer vrouwen dan mannen overlijden door een privé-ongeval is te wijten aan de leeftijdsgroep van 75 jaar en ouder. In 2011 overleden in deze leeftijdsgroep vrouwen en 780 mannen aan de gevolgen van een privé-ongeval. Samengenomen is dit driekwart van alle dodelijke slachtoffers van een privé-ongeval. In de leeftijdsgroepen tot 75 jaar overleden juist meer mannen dan vrouwen als gevolg van een privé-ongeval. Acht van de tien dodelijke slachtoffers overleden als gevolg van een val. In de leeftijdsgroep van 75 jaar en ouder was 94% van de dodelijke privé-ongevallen het gevolg van een val. Belangrijke oorzaken van dodelijke privé-ongevallen bij jonge kinderen (0-4 jaar) zijn verstikking en verdrinking. Een belangrijke illustratie is het feit dat ziekenhuizen steeds meer ouderen op de eerste hulp zien die een fietsongeluk hebben gehad³. Deze Hollandse traditie wordt gevaarlijker naarmate iemand ouder wordt: 65-plussers lopen drie keer zoveel risico op een dodelijk fietsongeluk als gemiddeld, 75-plussers zelfs twaalf keer zoveel. Alleen de vergrijzing kan de stijging niet helemaal verklaren. Ouderen die in het ziekenhuis belandden, noemden zelf vaak de toestand van straat, stoep of fietspad als oorzaak. Misschien is de komst van de e-bike ook een deel van de verklaring, met enige regelmaat word ik ingehaald door grijsaards op topsnelheid. Trend Naast het promospotje op de televisie (met overigens slecht acteerwerk) zijn er nog andere methoden om het belang van EHBO onder de aandacht te brengen. Zo zijn er al speciale lesmodules ingevoerd in zowel het basis- als in het voorgezet onderwijs, zijn er diverse apps te vinden en kan je abonnee worden van de zogenaamde EHBO-nieuwsbrief. Onze Vlaamse buren van het Rode Kruis zijn ook al een paar jaartjes op de creatieve tour. Een aantal jaar geleden hebben ze onder het motto Een ongeluk schuilt in een klein hoekje, maar hulp zit in een klein boekje een pocketboekje genaamd Eerste hulp in vier stappen uitgebracht waarin stap voor stap wordt uitgelegd hoe je hulp kan bieden bij grote en kleine ongelukken. Duitsland en Noorwegen gaan echter een stapje verder: zij hebben wetten die het op school, bepaalde werkplekken of bij het aanvragen van een rijbewijs verplichten een EHBO-cursus te volgen. Dit is dan ook terug te zien in het hoge percentage inwoners dat eerste hulp kan verlenen: Noorwegen staat stipt op één met 95%, gevolgd door Duitsland met 80%. Ter vergelijking, Nederland wordt genoemd met een schamele 3% (!). De vraag blijft waarom ons Nederlands volkje niet over de drempel wordt gehaald om te beginnen aan zo n cursus. Zeker met alle cursussen op maat die momenteel worden aangeboden plus een grotendeelse vergoeding door de verzekeraar. Reanimatie De zogenaamde Richtlijnen Reanimatie voor Nederland en België komen elke vijf jaar uit (zie de laatste versie uit 2010). Hierin staat onder andere beschreven dat de beademing een onderdeel van de basale reanimatie van volwassenen blijft. Ook zijn er aparte hoofdstukken bijgevoegd over kinderreanimatie, specialistische reanimatie en over de postreanimatiezorg. Zo worden thoraxcompressies van een zuigeling gedaan één vinger boven de overgang xiphoid-sternum met de 2-vingertechniek waarbij het sternum tot minstens 1/3 van de thorax wordt ingedrukt. Bij een kind (1 jaar tot puberteit) worden de compressies ook één vinger boven de overgang xiphoid-sternum gedaan maar met de hiel van één hand of twee handen. De verhouding hartmassage:beademing is hier 15:2 en de hartmassagefrequentie per minuut. Tot slot, voor alle (toekomstige) ouders, haal je schoonmaakmiddeltjes uit het onderste kastje, prullaria uit de tuin en gooi je vijver dicht. Want zoals de Franse dichter en schrijver Jean de la Fontaine al opmerkte: Het wantrouwen is de moeder der veiligheid. Literatuur Nationaal Kompas Volksgezondheid De overige literatuur is op te vragen bij de auteur. - pagina 12 -

13 Gezien: nefrotisch syndroom Tijdens mijn coschap kindergeneeskunde kwam er een jongetje bij mij op de poli met een vrij zeldzaam ziektebeeld (1: kinderen per jaar). De reden dat ik deze casus hier wil bespreken is enerzijds omdat de ziekte al zodanig vergevorderd was dat bij adequate kennis hierover eerder door de huisarts ingestuurd had kunnen worden. Anderzijds omdat ondanks de vergevorderde staat van de ziekte de reactie op behandeling zacht gezegd bijzonder was. Door Caroline Hildering Anamnese Het betreft een jongetje van vier jaar oud. Zo'n vier maanden geleden werd hij enkele malen per week wakker met opgezwollen oogleden. Er werd gedacht aan een allergie, maar aanvullende allergietesten wezen niets uit (kenmerkend voor dit ziektebeeld bij kinderen is dat er vrijwel altijd eerst ten onrechte gedacht wordt aan een allergie). Een aantal weken ging voorbij en de dagen waarop hij gezwollen oogleden had namen gestaag in aantal toe tot dagelijks. Sinds een aantal maanden had hij hierbij ook gezwollen balletjes en kon hij zijn gewone kleren niet meer aan. Zijn broeken gingen niet meer dicht en hij kon niet meer met zijn voeten in zijn schoenen. Vanwege zijn opgezwollen buik at hij minder en sinds drie dagen plaste hij ook minder. Vier maanden geleden woog hij 19 kg, inmiddels was dit ongeveer 23 kg. Lichamelijk onderzoek Gegeneraliseerd oedeem boven zijn ogen (waardoor zijn ogen half gesloten waren), zijn wangen, buik, armen, handen, benen, voeten en testes. Verder is relevant dat er geen sprake was van hypertensie. Aanvullend onderzoek Bij verdenking op een nefrotisch syndroom zijn de volgende bepalingen van belang. Bloed: albumine, creatinine, natrium, kalium, chloor, totaal cholesterol. Urine: creatinine, sediment, natrium, kalium, 24-uurs eiwit. Het serumalbumine van deze patiënt betrof 14 g/l (n>25 g/l). Zijn totaal cholesterol was verhoogd (bij een hypoalbuminemie wordt de lever aangezet tot eiwitsynthese, hierbij worden ook lipoproteïnen gevormd welke te groot zijn om door de nier verloren te gaan). Het eiwitverlies via de urine betrof in één portie urine al meer dan acht gram (bij volwassenen is het criterium voor nefrotisch syndroom >3.5 gram eiwit in een 24-uurs portie, bij kinderen is dit als er sprake is van >40 mg/m2/uur; hier kwam deze patiënt ruim boven). Zijn nierfunctie was goed en er zaten geen erytrocyten in de urine. Afbeelding 1: Normale nier onder elektronenmicroscoop. De pijlen wijzen naar de voetjes van de podocyt. Diagnose De trias oedeem, proteïnurie en hypoalbuminemie wijst op een nefrotisch syndroom. Er bestaan verschillende types. De onderverdeling bij kinderen is anders dan bij volwassenen. Bij kinderen is er namelijk in 80% van de gevallen sprake van de zogenaamde idiopatische vorm, ook wel minimal change nefrotisch syndroom genoemd. Dit dankt zijn naam aan de minimale afwijkingen die alleen met behulp van elektronenmicroscopie in de nieren te zien zijn (zie de figuur). Aangezien deze nierafwijkingen minimaal zijn, is er geen sprake van een verlaagde nierfunctie of hypertensie. Dit in tegenstelling tot de andere oorzaken van nefrotisch syndroom, waarbij je moet denken aan focale segmentale glomerulosclerose of een vorm van glomerulonefritis. Behandeling De behandeling van dit type nefrotisch syndroom is gedurende zes weken prednison 60mg/m2 per dag waarna 6 weken 40mg/m2 om de dag. De werking hiervan kan binnen enkele dagen zijn of enkele weken duren, in elk geval treedt remissie bij bijna elke patiënt binnen acht weken op. Afbeelding 2: Aangedane nier onder elektronenmicroscoop. De pijlen wijzen naar de afwijkende voetjes van de podocyt. Wanneer een nierbiopt? Een nierbiopt is essentieel voor het instellen van de juiste behandeling wanneer er geen sprake is van minimal change nefrotisch syndroom. De indicatie voor een biopt is dan ook wanneer er verdenkingen zijn op een andere oorzaak, zoals wanneer er sprake is van hypertensie of een verlaagde nierfunctie. Daarnaast is een indicatie voor een nierbiopt wanneer na vier weken behandeling met prednison geen verbetering is opgetreden. Ook dan moet aan een andere oorzaak dan minimal change worden gedacht. Vervolg casus Vanwege de ernst van het nefrotisch syndroom bij deze patiënt wilden we goed in de gaten houden hoe het de eerste dagen met hem zou gaan. Hiervoor zou hij onder andere een vochtbalans krijgen en dagelijks gewogen worden. Om dit te realiseren was hij enkele dagen opgenomen op de kinderafdeling. De prednison deed zijn werking uitstekend: al na vier dagen was hij zo'n twee kg in gewicht afgenomen. Dit herstel is vervolgens thuis toegenomen waar het ook steeds beter met hem ging, op één bijwerking van prednison na: continu heel veel honger. Prognose Hoe ziet de toekomst voor onze patiënt eruit? Wat bekend is bij dit type nefrotisch syndroom is dat de kans op recidivering met adequate behandeling 80% is. Wel zal in het vervolg bij deze patiënt sneller met behandeling gestart kunnen worden omdat iedereen oplettend zal zijn. Opvallend is dat deze kans op recidivering sterk afneemt met de tijd, wat inhoudt dat elk kind met minimal change nefrotisch syndroom geen recidieven meer zal krijgen vanaf de puberteit. Literatuur 1. Werkboek kindernefrologie pagina 13 -

14 - pagina 14 -

15 Over gevaar en een stukje relativeren Check onze website! Vroeger wilde ik autocoureur worden, of astronaut. Waar is het misgegaan? Helaas ben ik niet geboren met mijn handen achter het stuur en in de Volvo van mijn vader mag je allang blij zijn dat je bergop in de Belgische Ardennen niet ingehaald wordt door een Poolse vrachtwagenchauffeur. Bovendien heb ik weinig kaas gegeten van sterrenkunde, dus dan houdt het al snel op. Gelukkig kun je nog altijd arts worden. Naast advocaat, tandarts en notaris een van oudsher degelijke professie. Een stabiele functie zonder al te veel gevaar. Tsja, een arts valt op feesten en partijen toch in het niet bij de verhalen van bijvoorbeeld een straaljagerpiloot, een marinier of een bebaarde man met een lederen vestje van Satudarah. Toch zijn er ook uitzonderingen. Zo las ik laatst het verhaal van Dr. Leonid Rogozov ( ). Rogozov was werkzaam op een meteorologisch instituut in Antartica tot hij op de vroege morgen van 29 april 1961 opstond met misselijkheid, braken, koorts en een uitzinnige pijn in de rechter onderbuik. Een beetje coassistent steekt nu al zijn vingertje op met de diagnose: appendicitis. Het stormde buiten en aangezien er geen andere dokter in velden of wegen te bekennen was, besloot Rogozov om met de hulp van zijn chauffeur en een meteoroloog de stap te wagen. Om 22:00 nam Rogozov de scalpel te hand en verwijderde in een halfzittende positie, terwijl de meteroloog een grote spiegel in zijn vasthield, zijn eigen geperforeerde appendix. Slechts een lichte verdoving was nodig en rond middernacht kon hij zelfstandig zijn buik sluiten. Een foto die tijdens de operatie werd gemaakt, ging heel Rusland door en Rogozov ontving voor zijn gevaarlijke en heldhaftige daad zelfs een eremedaille. Het zijn natuurlijke zeldzame stoere verhalen. Over het algemeen is het artsenberoep namelijk erg veilig en staat men vaak aan wal, terwijl het echte gevaar op volle zee plaatsvindt. Hoe anders is het immers voor de patiënt die zijn hele hebben en houwen aan jou toevertrouwt: een voor hem volstrekt vreemde man of vrouw die in een witte jas binnen 10 minuten een diagnose stelt of je voorbereidt op de operatie. Toch is het de arts die onder alle omstandigheden door het vuur gaat om zijn patiënten te helpen. Stiekem is dat ook best heldhaftig. Maak je dus geen zorgen dat je op feestjes en partijtjes niks te vertellen hebt. Bovendien praat je daar over voetbal, vrouwen of over GTST...niet over werk. De veurzitter Joëlle Mooren, bestuurslid Website & PR vanaf 1 juli Leanne Fleuren, Algemeen bestuurslid & Status Co vanaf 1 juli Kijk voor meer informatie, het laatste nieuws, activiteiten, coschap-tips en nog veel meer op: Agenda Juni Za 14 Ma 30 Juli Vrij 4 Ma 28 Augustus Ma 4 ALV v.l.n.r.: Nieke van Driel (Penningmeester), Hisse Arnts (Voorzitter), Anne Boskamp ( Algemeen Bestuurslid & Status Co) & Jolijn van der Zande (Secretaris) Paintballen (CoStaCie) ALV CoStaCiefeest Breekweek Heb je vragen, tips, klachten op- of aanmerkingen? Mail dan naar Ga naar en vul de landelijke enquête van 2014 in! - pagina 15 -

16 Werken in Oeganda! Naar aanleiding van een eerder gepubliceerd artikel over het boek Geboren! 30 bijzondere bevallingsverhalen, waarvan de opbrengst naar de Stichting Mulago Mama gaat, besloten we wat meer over het werken in Oeganda te weten te komen. Nederlandse gynaecoloog Barbara Nolens die al een tijdje in Oeganda werkzaam is heeft een exclusieve verslag uit Oeganda voor Status Co verzorgd! (Red.) Visite op de verloskamers We gaan de verloskamers op. Dit is een zaal met 25 bedden, met daarop 25 vrouwen met weeën. Van de gordijnen, die ooit enige privacy moesten bieden, zijn er niet veel meer over. De gynaecoloog in opleiding onderzoekt de patiënten, de coassistent schrijft de bevindingen in de status. Er blijken 6 vrouwen te zijn die een sectio moeten krijgen. De coassistent schrijft ze in het pending caesarean section book. Helaas kunnen ze op de OK nog niet beginnen. Al het instrumentarium is vannacht gebruikt en moet nu eerst gesteriliseerd worden. werk van een gynaecoloog in een groot ziekenhuis in Afrika. Het is soms frustrerend. Er gaan veel te veel moeders en baby s dood, er is een tekort aan de meest basale dingen zoals hechtmateriaal, catheters, bloed. Toch is het onvoorstelbaar hoeveel werk er wordt verzet door de (onderbetaalde) staf. Ze proberen het maximale te doen met de minimale middelen die voorhanden zijn. Opgewekt beginnen ze aan de visite op de postnatal afdeling, 80 post sectio patiënten. Zonder te mopperen worden er iedere dag weer 100 ontslagbrieven geschreven. De AIOS die op de OK staat verblikt of verbloost niet als ze hoort dat er 12 patiënten liggen te wachten op een spoedsectio. Gynaecologen, AIOS en verloskundigen staan open voor (in deze setting) nieuwe technieken zoals vacuümextractie, echo en CTG. Zo hebben we in anderhalf jaar 800 vacuümextracties gedaan en zien we de perinatale sterfte dalen. Een patiënte en Barbara Nolens Wat ga je doen na je coschappen? Specialiseren in Nederland? Meer van de wereld zien? Als gynaecoloog en oud tropenarts werk ik sinds 2 jaar in Oeganda. Door middel van klinisch werk, onderwijs en onderzoek zet ik mij in om de moeder- en babysterfte hier tegen te gaan. Hieronder beschrijf ik hoe een werkdag eruit kan zien. Door Barbara Nolens Overdracht The past 24 hours we had 78 deliveries, 22 were caesarean sections. Een doorsnee overdracht door een coassistent op de verloskunde en gynaecologie van Mulago Hospital, het universiteitsziekenhuis van Oeganda. Ze dreunt de rest van het lijstje op: We had two fresh still births, two breech deliveries, three vacuum extractions, one laparotomy for uterine rupture and 1 maternal death. Angstig kijkt ze de zaal in. Overdracht Zullen er vragen zijn? Ja hoor, daar gaan de handen al omhoog. Kun je ons iets meer vertellen over die maternale sterfte? wil dokter Beyeza weten. Ze was een gravida 7 para 6, ingestuurd met een fluxus post partum. Ze kwam binnen in shock. We hebben haar 2 infusen met NaCl gegeven en we wilden haar bloed geven, maar dat was er niet. Er klinkt verontwaardig gemompel in de zaal. Alweer geen bloed. De verloszaal (met het bankje waarop een patient voor mijn neus beviel) Medisch toerist Als ik langs de reanimatietafel voor pasgeborenen loop, ligt er een grauw uitziende baby. Een - zo te zien - onervaren buitenlandse arts doet een poging het kind te reanimeren. Om in te schatten hoeveel hulp hij nodig heeft vraag ik: Heb je dit wel eens vaker gedaan? Nee, ik heb zelfs nog nooit een baby vastgehouden. Ik neem samen met een Oegandese verloskundige de reanimatie over en breng het kind naar de couveuse afdeling. De arts blijkt later een Deense coassistent te zijn. Hij doet eigenlijk een coschap neurologie, maar dat was zo saai, dat hij vandaag maar eens op de verloskamers ging helpen. Klinische blik? Even later zit ik aan het bureau op de verloszaal wat te noteren in het partusboek. Er komt een zwangere tegenover me zitten. Ze heeft een kogelronde buik gehuld in een mooie lange bloemetjesjurk. Ze kijkt moeilijk, want ze heeft weeën en moet wachten tot er een bed vrij komt. Ik begroet haar en ga verder met de administratie. Helaas kan ik er ook geen bed bij toveren. Zo te zien is ze geen spoedgeval denk ik, vertrouwend op mijn klinische blik. Ergens in de zaal wordt zo te horen weer een baby geboren. Waar eigenlijk? Het klinkt behoorlijk dichtbij. Ik kijk op. De zwangere zit nog onveranderd op het bankje. Dan tilt ze haar jurk op: Er ligt een baby tussen het bankje en het bureau waar ik aan zit. De navelstreng verdwijnt onder de bloemetjesjurk. Alleen maar ellende? Bovenstaand verslag geeft een beeld van het Patiëntonvriendelijk De omgang met patiënten is hier anders dan in Nederland. Een zwangere met weeën die te veel schreeuwt krijgt een klap. Maar ik zie ook andere dingen: gynaecologen hebben hier laatst hemodialyse betaald voor een ernstig zieke patiënte met (tijdelijk) nierfalen. Ze is hersteld en inmiddels naar huis, waar ze voor haar 7 kinderen zorgt. Zonder dialyse was ze overleden. En toen de laatste bloeddrukmeter op de afdeling het begeven had, hebben de verloskundigen hun lunchgeld gespaard om bloeddrukmeters te kopen. Achtergrondinformatie Oeganda is een zeer vruchtbaar land. Ook de bevolking is zeer vruchtbaar, een vrouw krijgt er gemiddeld 6 kinderen. Er worden op een bevolking van 34 miljoen mensen, ruim 1.5 miljoen baby s per jaar geboren. Er overlijden jaarlijks meer dan 6000 vrouwen en meisjes aan een zwangerschap. Dit zijn 438 vrouwen per geboortes. De kans dat een meisje overlijdt aan 1 van haar toekomstige zwangerschappen is 1:49. Ter vergelijking: In Nederland overlijden 6 vrouwen per geboortes. Mulago Hospital Mulago Hospital is het universiteitsziekenhuis van Oeganda en ligt in de hoofdstad Kampala. Er bevallen ruim vrouwen - pagina 16 -

17 per jaar. Helaas is ook hier de moeder en babysterfte hoog. Oorzaken van moedersterfte zijn: bloedverlies, infectie, eclampsie, Mulago Hospital "obstructed labour en onveilige abortus. Maar ook: Complicaties van sectio s, te late behandeling door te weinig personeel, slechte monitoring, gebrek aan apparatuur. De meeste baby s overlijden aan zuurstofgebrek tijdens de bevalling, doordat dit niet werd opgemerkt, of aan prematuriteit. Het gevaar van de witte jas Door Elise Schulte Met de publieke klopjacht op medici anno 2014 is een enkeltje tuchtcollege niet het enige waar je als medicus voor moet vrezen. Er is nog steeds iets aanwezig van de perceptie de alwetende arts in vroegere tijden. Ook met vier weggezaagde poten blijft deze troon weliswaar een verdiepinkje lager bestaan. Eenmaal bekend als deskundige in de gezondheidswetenschappen ben je nergens meer veilig. Zo stond mijn voormalige huisarts in zijn oude kloffie verf uit te zoeken in de Praxis toen er vanuit allerlei gangpaden patiënten opdoken die nog even en passant hun medicatielijst wilden doornemen. Stichting Mulago Mama Mulago Mama is een Nederlandse stichting die zich inzet om moeder- en babysterfte tegen te gaan. Er worden verschillende projecten ondersteund, waarbij de nadruk ligt op kennisoverdracht. Voorbeelden van projecten zijn: Het introduceren van vacuümextractie, CTG monitoring en echoscopie op deverloskunde afdeling. Iets voor coassistenten? Regelmatig krijg ik vragen van Nederlandse coassistenten over de mogelijkheid in Mulago Hospital coschappen te doen. Die mogelijkheid is er, maar supervisie is minimaal. Het is alleen geschikt voor coassistenten die zelfstandig kunnen werken. Bijvoorbeeld coassistenten die hun reguliere coschap verloskunde en gynaecologie hebben gedaan en nu een keuze coschap willen doen. Voor minder ervaren coassistenten en studenten is het wel mogelijk om te participeren in klinisch onderzoek. Ook sinds ik met mijn geneeskundige carrière ben begonnen, gaat het familiebezoek er ineens heel anders aan toe. Als er een zin aanvangt met Zeg Elise, dan weet je al hoe laat het is. Tijd voor een gratis consult voor één of ander familielid. Mijn broer bewegingswetenschapper in spé - en ik zijn toch wel de excentriekelingen van de familie met onze medische beroepskeuze. Met als gevolg dat alles wat ook maar een beetje medisch gerelateerd is, linea recta onze kant opgaat. Het feit dat een oom medische artikelen en boeken verslindt en daar over wil discussiëren met mij, dát kan ik nog waarderen en zelfs nog om lachen. Minder leuk wordt het als een andere oom tijdens het gebakrondje opeens zijn sok uittrekt en zijn voet inclusief schimmelachtige taferelen op de salontafel legt. Tel daarbij op dat mijn vader 11 broers en zussen heeft en daarbij komen nog de partners met als bonus kinderen en kleinkinderen. Iedereen mankeert wel iets dus voor wie nog een opleidingsplaats Interne zoekt... Zelfs in Argentinië ben je in een witte jas niet veilig. Lopend door het ziekenhuis als vrijwilliger had ik meerdere malen onverstaanbare mensen (in Spaans dialect) aan mijn jas hangen. Na een tijdje was het algemeen bekend dat er een Holandesa rondliep op de 2e verdieping waarna patiënten (en collegae) toch even langskwamen om dit in het wild te bewonderen. Bovendien wilden ze even de opstelling van het Nederlandse elftal en het leven van de Nederlandse royals (met natuurlijk la reina Máxima ) met je doornemen. Helaas maakt rondlopen met een witte jas, wat hamertjes en een stethoscoop, en zwaaiend met een pasje je nog niet tot een goede raadgever. Dus normaal gesproken houd ik me verre van medisch gerelateerde adviezen. Een uitzondering daargelaten toen dé Ernst Jansen Steur (zie ook verderop in deze editie) onder de huisartsen mijn oma van 91 onder behandeling had. Met het beleid van een pot pillen per dag waardoor mijn oma hele dagen lag te tukken in de stoel. Dan wordt het wel eens tijd om een kijkje te nemen in het Farmacotherapeutisch Kompas. Tropenarts worden? De opleiding arts internationale gezondheid en tropengeneeskunde (AIGT) is recent erkend. De opleiding bestaat uit 9 maanden chirurgie, 9 maanden verloskunde en gynaecologie, 6 maanden stage in het buitenland en 3 maanden Nederlandse tropen cursus (NTC). Voor meer informatie: Aanraders voor coassistenten ( informatie over safe motherhood ) en dan vooral het filmpje leven en dood, stop moedersterfte Een musthave voor iedere coassistent verloskunde en gynaecologie: Geboren! 30 bijzondere bevallingsverhalen (de opbrengst van het boekje komt ten goede aan Stichting Mulago Mama). Verder is er ook een bijzonder boek over bevallen, maar dan in een andere setting: Where have all the mothers gone? van Jean Chamberlain, een Canadese gynaecoloog in Oeganda. Neem ook kijkje op haar website: Kortom, het fenomeen de witte jas blijft toch een raar verschijnsel. Hoewel je als coassistent, klungelend en bungelend onderaan de hiërarchische ladder staat, zien patiënten jou toch als hun redder in nood. Ik houd me maar vast aan een uitspraak van diezelfde oom met een voet die er inmiddels wat appetijtelijker uitziet -: Zolang iedereen aan de goede kant van de tafel blijft zitten, is al het andere te relativeren. - pagina 17 -

18 Dangerous creatures from Down Under Wooaah what a beauty, een typische uitspraak opgetekend uit de mond van wijlen Crocodile Hunter Steve Irwin. Bovenstaande uitspraak kon van toepassing zijn op krokodillen, slangen, spinnen of haaien. Je hoeft geen taalkundige te zijn om te horen waar Steve Irwin zijn thuisbasis had, Australië. Het land van Aboriginals, avonturiers, pioniers en beeldschone ongerepte natuur. Het land waar vele Nijmeegse geneeskundestudenten hun onderzoeksstage doen. Maar ook het land van allerlei dieren 'you really don t wanna mess with'. In dit artikel komen de gevaarlijkste krokodil en slang van Australië voorbij. Door Bart Aalders Krokodillen De gevaarlijkste krokodil van de wereld is de Zoutwaterkrokodil (Crocodylus porosus) en dit monster komt voor in de wateren rond de oostkust van India, Indochina, Indonesië, Filipijnen en de noordkust van Australië. De naam zoutwaterkrokodil is verwarrend. Het wekt namelijk de indruk dat deze grote dieren enkel in zout water leven. Het tegendeel is waar, zoutwaterkrokodillen voelen zich ook opperbest in zoete meertjes, beekjes en andere stroompjes rondom de zoute zee. De zoutwaterkrokodillen die hun habitat hebben in Australië schijnen ook nog eens de grootste bad asses te zijn. Een studie gedaan door de Charles Darwin University in Northern Territory liet blijken dat de Salties meer en vaker agressief gedrag lieten zien dan hun toch ook niet poeslieve soortgenoten uit Papua Nieuw Guinea of Indochina. Waar andere krokodillen tegen soortgenoten vooral amicaal en liefdevol gedrag vertonen, raken de Salties zo agressief dat ze hun koppen en kaken als machtig wapen inzetten. Niet elke zoutwaterkrokodil zal snel een mens aanvallen. Een twee meter krokodil zal sneller genoegen nemen met een kleiner hapje, maar vanaf een meter of vier meter (maximale lengte van de mannetjes) sta jij arme backpacker zeker op het menu. De grootste exemplaren hebben een bijkracht van 3500kg, en dat is meer dan genoeg om een menselijke schedel te kraken. Aan te raden is toch uit te kijken voor deze machtige wezens. De meeste mensen worden gegrepen met flink wat alcohol in hun mik. Denk hier aan tijdens je BYOB-party! Slangen Slangenland nummer één Australië is berucht vanwege de slangen die er leven. Van s werelds meest giftige slangen leven er zeven van de tien in Australië. Het is niet zo eenvoudig de meest gevaarlijke aan te wijzen. Er zijn verschillende selectiecriteria om dat te doen. Zo kun je kijken naar toxiciteit van het gif, naar agressiviteit tegenover de mens of naar populatiegrootte. Volgens Australian Geographic krijgt de eastern brown snake of common brown snake (Pseudonaja texitilis) de titel Most Dangerous Snake, en dat schijnt niet voor niets te zijn. Deze slang is je gelooft het niet bruin en komt vooral voor in de Oostelijke helft van Australië. Dit snelbewegende, altijd furieuze beest is samen met andere bruine slangen verantwoordelijk voor meer dodelijke slachtoffers dan welk andere slangensoort ook. De giftigheid van een slangenbeet hangt vooral af van het soort gif (intrinsieke toxiciteit), de hoeveelheid gif dat per beet geïnjecteerd wordt en de plaats op het lichaam waar de slang gebeten heeft. Wat doet het gif? Gifslangen worden ingedeeld in twee families: de Elapidae en de Vipiridae. Het gif van beide families is complex qua samenstelling en bestaat uit verschillende verbinding. Onderscheiden worden lokale toxines en systemische toxines. Lokale toxines bestaan hoofdzakelijk uit proteolytische enzymen zoals fosfolipasen, fosfodiesterasen, hyaluronidasen en peptidasen die lokaal het weefsel afbreken. Dit veroorzaakt zwelling, blaarvorming, weefselnecrose rond de beetplaats en wordt vaak gezien bij beten door Vipiridae. Binnen de systemische toxines worden verschillende categorieën onderscheiden. Zo zijn er bijvoorbeeld de neurotoxines, die ofwel presynaptisch, ofwel postsynaptisch werken en in beide gevallen paralyse kunnen geven. Presynaptische toxines zorgen voor een irreversibele beschadiging van de neuromusculaire overgang via een intracellulaire pathway waardoor geen impulsgeleiding naar de spier kan plaatsvinden. Postsynaptische toxines bestaan vooral uit korteketen peptiden die de acetylcholine receptor bezetten. Deze bezetting kan ongedaan worden gemaakt door een tegengif, waarna spiercontractie en dus hartactie en ademarbeid weer mogelijk wordt. Nog een belangrijke groep zijn de toxines die via ingewikkelde pathways de bloedingstijd verlengen, met uitgebreide bloedingen als resultaat. Sommige slangensoorten hebben juist gif met hemostatische toxines, waarbij binnen seconden totale stolling optreedt in het aangedane vat. Tip: zoek in youtube op snake venom effect on blood en klik op het eerste resultaat. Slangengif is zo slim dat deze toxines ingrijpen op alle aspecten van de stollingscascade van factor X, IX en V activatoren, tot prothrombine activatoren, tot fibrinogenolytica, tot fibrogenasen, tot activatie van de Von Willebrandfactor. Alle hierboven beschreven systemische effecten worden vooral gezien bij beten door de Elapidaefamilie. Beten door Vipiridae kunnen echter ook systemische effecten veroorzaken. Terug naar onze slang Onze eastern brown snake behoort tot de Elapidaefamilie. Bij giftesten op muizen blijkt het gif het op één na giftigste slangengif ter wereld. Tel hier bij op dat ze graag naar de bewoonde wereld komen om op muizen te jagen. De kans ze tegen te komen is dus zeker niet nihil. Het gif zoals vele andere slangengiffen heeft meerdere effecten. Na een beet ontstaat er als lokaal verschijnsel zwelling, bloeding en spiernecrose. Meer systemische effecten zijn stollingsstoornissen, hypotensie, nierfalen en shock. Het gif kan ook neurotoxische effecten geven (meestal staat dit wel op de achtergrond), waardoor spierzwakte ontstaat, ook van de ademhalingsmusculatuur. In de praktijk heb je na een beet meestal last van hoofdpijn, misselijkheid, braken, buikpijn, diarree, duizeligheid en flauwvallen. Bedenk wel dat niet iedereen al deze symptomen krijgt, maar dat er - pagina 18 -

19 op voorhand niet te zeggen valt wie er gaat overlijden aan een beet. Ga daarom altijd uit van het ergste. Wat je moet als je gebeten wordt: - Rustig blijven - Bel 000 (emergency services) - Immobiliseer het gebeten ledemaat en beweeg deze zo min mogelijk om verspreiding van het gif tegen te gaan. - Verwijder sierraden vóór zwelling van het ledemaat optreedt. - Positioneer het gebeten lichaamsdeel zo dat de beet zich onder het hart bevindt. - Reinig de wond op een deppende manier, gebruik niet teveel water. - Bind het ledemaat niet af en koel niet met ijs. - Laat de wond verder met rust, ga niet proberen het gif te draineren door erin te snijden. - Drink geen caffeïne of alcohol. - Onthoud de vorm, lengte en kleur van de slang, zodat er meer richting gegeven kan worden aan het antidotum. Eenmaal aangekomen bij medische autoriteiten zal men nagaan of er tegengif gegeven moet worden. Tegengif wordt alleen gegeven als er sprake is van envenoming. Dit komt neer op het optreden van de eerder beschreven systemische verschijnselen, waarbij het optreden van stollingsstoornissen en nierfunctiestoornissen de hardste indicatie voor tegengiftherapie zijn. Tegengif tegen de eastern brown snake wordt gemaakt door paarden te immuniseren met gif en antistoffen uit deze paarden te extraheren. Het tegengif werkt op verschillende manieren. In grote lijnen neutraliseert het de toxische effecten van het gif. In het geval van spierzwakte weekt het tegengif het gif los, waardoor acetylcholine weer kan binden en bijvoorbeeld de ademhalingsspieren weer kunnen contraheren. Toediening van het tegengif kent nadelen, zoals mogelijk optreden van een anafylactische shock. Beter is het daarom om je niet te laten bijten. Literatuur Crocs 1. Openmouthed Saltie for satosphere. Pandiyan V. pandiyan/ /in/photostream/ 2. Australia's saltwater crocodiles said world's most aggressive Science_News/2013/12/13/Australias-saltwatercrocodiles-said-worlds-most-aggressive/ UPI / Snakes topics/science-environment/2012/07/galleryaustralias-10-most-dangerous-snakes 3. source=machinelearning&search=snake+ venom&selectedtitle=1~150 ionrank=2&anchor= H #H Overige literatuur op te vragen bij de auteur. - Waar vind ik alle Wil artsenvacatures, jij werken, ervaren en nieuws leren en in carrièretips? verschillende specialismen? Volg dan het Traineeship! Neem contact op: of - pagina 19 -

20 Reistip Nepal Na heel wat bergtochten in de Alpen en Pyreneeën was ik toe aan een nieuwe uitdaging: Ergens buiten Europa een bergtocht maken. Aanvankelijk zou ik met een vriend de het Atlasgebergte op in Marokko. Toen dat vanwege studie uitloop niet doorging, was de keuze snel gemaakt. Nepal. Waar kun je tenslotte hogere toppen vinden op de wereld? Door Lonneke Elders Eerst even wat algemene informatie over dit land. Nepal is een Hindoe/Boeddhistisch land dat ligt tussen India, Pakistan, Bangladeh en het voormalige Tibet en is ongeveer 800 bij 200km. Het meest aparte aan dit land is het hoogteverschil: Van 150m boven zeespiegel in het zuiden tot 8850m op de mount Everest in het noorden. Daardoor is het landschap zeer gevarieerd. Van jungle tot hoogtewoestijnen en gletsjers, alles is te vinden in dit land. hotel in Thamel. Dit is het toeristen paradijs van Nepal. Hier kun je ter plekke alles regelen voor een avontuurlijke reis. Ook is hier een groot assortiment aan restaurantjes en westers uitziende pubs, waar je nieuwe reismaatjes en gidsen kunt onmoeten. In Kathmandu is een hoop te zien. Ten zuiden van Thamel bevindt zich de historische stadskern met een groot aantal hindoe tempels, in het Noorden de monkey temple en in het Oosten een grote Boedhistische stupa. Toch blijft Kathmandu een vieze, ongezonde stad met veel sloppen en bittere armoede. Wil je daarom bij de hoofdstad in de buurt blijven, huur een mountainbike of motor en trotseer het verkeer (het went vanzelf) of neem een bus naar verschillende uitzichtpunten en culturele trekpleisters buiten de stad. heb het bij Nepalese kindjes gehouden. Annapurna Na delaaglanden te hebben bezocht, werd het tijd voor mijn uiteindelijke doel van deze reis: De hoogvlakten van de Himalaya. Met een gids, een Nederlandse studente en twee Noorse geneeskunde studenten zijn we via Pokhara naar Bhulbule gereisd (12 uur, 840m) om van daar uit de Thorungla (5416m) over te steken naar een groot Boedhistisch/ Hindoe bedevaartsoord. Het mooie aan deze 17 dagen durende tocht is dat je een grote variatie aan landschappen ziet in een relatief korte tijd. Van de laagland jungle gevuld met apen volg je het pad omhoog via naaldhout naar de rotsige hoogvlakten waar alleen steenbokken en Yaks het nog naar hun zin hebben. In deze uitgebreide variëteit aan landschappen leven een groot aantal stammen en kastes die meer dan 50 verschillende talen spreken. Waar Nepal tot 1950 gesloten grenzen had voor Westerlingen, is toerisme nu juist de voornaamste inkomstenbron in het land. Op dit moment is Nepal een paradijs voor bergsporters en backpackers. Toch blijft dit land een land van bittere armoede waarbij 82% van de bevolking minder dan 1,50 verdient. Kathmandu Goed, en nu terug naar mijn reis. Na een ruim twaalf uur durende vliegreis kwam ik aan in Kathmandu, de hoofdstad van Nepal. Toen ik de deur uit stapte viel mij onmidelijk de complete verkeerschaos op. Overal krakkemikkige auto s, druk versierde busjes en niet te vergeten motoren waar complete gezinnen inclusief inkopen op zaten. Overal lag stof, omdat de meeste wegen in kathmandu onverhard zijn (tekort aan overheidsgeld). Na een enerverende taxirit, kwam ik aan bij het Chitwan De volgende stop was Chitwan. Met een 9 uur durende busrit bergaf kom je in de Zuidelijke jungle terecht. Hier kun je op een olifant rijden en deze na afloop wassen in de rivier. Daarnaast worden er meerdaagse voettochten door de jungle georganiseerd. Een aanrader, omdat je zo veel meer ziet dan met de jeep of olifant. Ook geeft het een kick om opeens een wilde olifant of neushoorn te spotten. Jammergenoeg is dit niet zonder gevaar. De meeste parkrangers hebben een groot scala aan littekens en de doodsoorzaak Opgegeten door krokodil is niet zeldzaam in deze contreien. Het zal je dan ook niet verbazen dat het aantal weeshuizen hier aanzienlijk is. Veel van deze huizen bieden onderdak aan backpackers in ruil voor vrijwilligerswerk. Als medisch student ben je meer dan welkom om kindjes en verzorgers EHBO en engels te leren. Ook is het voor de dieren liefhebbers onder mogelijk te werken in het olifanten fokcentrum. Ik vond die beesten toch iets teveel van het goede en Voor de tocht heb je wel een zekere conditie nodig. Zelfs met dragers krijgen de meeste mensen het zwaar boven de 4000m. De kick die het echter geeft om bovenop de Thorung La te staan en uit te kijken richting Tibet is onbeschrijvelijk. Ook het bedevaartsoord Muktinath is de moeite waard. vanwege het jaarlijks Dasain festival waren honderden Hindoes en Boedhisten hun rituelen aan het uitvoeren. Verder is het de moeite waard om een van de Boedhistische kloosters te bezoeken tegen de tibetaanse grens. De weg terug bestond uit stoffige wegen met daarna een ontelbaar aantal trappen richting de vulkanische bronnen van Tatopani. Na daar welverdiend te hebben gerust en het stof enigszins te hebben afgewassen gingen we verder naar het over toeristische Poon Hill (een complete cultuurshock, wat een drukte!) en via enkele Gurung dorpjes weer terug naar het beginpunt: Pokhara. - pagina 20 -

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Laparoscopie Inleiding De redenen voor laparoscopie Sterilisatie Buikpijn Mogelijke oorzaken zijn:

Laparoscopie Inleiding De redenen voor laparoscopie Sterilisatie Buikpijn Mogelijke oorzaken zijn: Laparoscopie Inleiding De gynaecoloog heeft voorgesteld een laparoscopie bij u te verrichten. Bij een laparoscopie kunnen de organen in de buikholte worden bekeken; ze komen ook binnen bereik voor eenvoudige

Nadere informatie

HET VERHAAL VAN KATRIN

HET VERHAAL VAN KATRIN HET VERHAAL VAN KATRIN Katrin begon heroïne te gebruiken toen ze ongeveer 12 was. In het begin deed ze dat nog af en toe. We hadden er niet genoeg geld voor. Door een ingrijpende gebeurtenis ging ze steeds

Nadere informatie

Neus correctie 2012. Aanleiding. Intake gesprek. Stap 1: Wat gaan we doen

Neus correctie 2012. Aanleiding. Intake gesprek. Stap 1: Wat gaan we doen Neus correctie 2012 Aanleiding Al een tijdje heb ik last van mijn neus. Als kind van een jaar of 5 kreeg ik een schep tegen mijn neus, wat er waarschijnlijk voor heeft gezorgd dat mijn neus brak. Als kind

Nadere informatie

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer -

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon Beste lezer, Ik hoop dat jouw doorzettingsvermogen

Nadere informatie

Prostaatkanker Hoe ontdek je het en dan?

Prostaatkanker Hoe ontdek je het en dan? Prostaatkanker Hoe ontdek je het en dan? Eerste druk, 2014 2014 Henri Pieter www.henripieter.nl Schilderij cover: Irma Boogh-van der Burg isbn: 9789048433735 nur: 860 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

E.H.B.O. Werkstuk Vera Kleuskens, groep 7

E.H.B.O. Werkstuk Vera Kleuskens, groep 7 E.H.B.O. Werkstuk Vera Kleuskens, groep 7 1 Vera Kleuskens groep 7 Inhoudsopgave Voorwoord... 3 Inleiding... 4 1. Wat is E.H.B.O... 5 2. E.H.B.O. vereniging... 6 3. Cursus... 7+8+9 4. Reanimatie en A.E.D....

Nadere informatie

Liesbreuk operatie bij kinderen. polikliniek Chirurgie

Liesbreuk operatie bij kinderen. polikliniek Chirurgie 00 Liesbreuk operatie bij kinderen polikliniek Chirurgie Uw kind wordt binnenkort verwacht in het ziekenhuis voor de behandeling van een liesbreuk. Waarschijnlijk heeft u al het een en ander gehoord over

Nadere informatie

Punctie met behulp van CT-scan

Punctie met behulp van CT-scan Punctie met behulp van CT-scan In overleg met uw behandelend arts is voor u een punctie met behulp van CTscan afgesproken. Dit onderzoek vindt plaats op de afdeling Radiologie (routenummer 780). De informatie

Nadere informatie

Mediastinitis Radboud universitair medisch centrum

Mediastinitis Radboud universitair medisch centrum Mediastinitis U hebt enige tijd geleden een openhart operatie ondergaan. Helaas is bij u een complicatie opgetreden genaamd mediastinitis. Een mediastinitis is een ontsteking van het borstbeen en de daarachterliggende

Nadere informatie

Licht traumatisch hoofd-/hersenletsel

Licht traumatisch hoofd-/hersenletsel Patiënteninformatie Licht traumatisch hoofd-/hersenletsel Informatie over mobilisatie na een licht traumatisch hoofd-/hersenletsel Inhoudsopgave Pagina Algemeen 4 Licht traumatisch hoofd-/hersenletsel

Nadere informatie

Navelbreuk operatie bij kinderen. poli Chirurgie

Navelbreuk operatie bij kinderen. poli Chirurgie 00 Navelbreuk operatie bij kinderen poli Chirurgie 1 Uw kind wordt binnenkort verwacht in het ziekenhuis voor de behandeling van een navelbreuk. Waarschijnlijk heeft u al het een en ander gehoord over

Nadere informatie

Volwassenen met licht traumatisch hoofd-/hersenletsel

Volwassenen met licht traumatisch hoofd-/hersenletsel Volwassenen met licht traumatisch hoofd-/hersenletsel U heeft een licht traumatisch hoofd-/hersenletsel opgelopen door een ongeval of een klap tegen uw hoofd. Deze folder informeert u over de mogelijke

Nadere informatie

Lumbaalpunctie (ruggenprik)

Lumbaalpunctie (ruggenprik) Sophia Kinderziekenhuis Uw kind moet een lumbaalpunctie (ruggenprik) ondergaan. In deze folder geven wij u graag antwoord op de 10 meest gestelde vragen over de puntie. Achter in de folder vindt u ook

Nadere informatie

Licht Traumatisch Hoofd-/ Hersenletsel (LTH)

Licht Traumatisch Hoofd-/ Hersenletsel (LTH) SPOEDEISENDE HULP Licht Traumatisch Hoofd-/ Hersenletsel (LTH) bij volwassenen Licht Traumatisch Hoofd-/ Hersenletsel (LTH) Door een ongeval of een klap tegen het hoofd hebt u een licht traumatisch hoofd-/hersenletsel

Nadere informatie

Alvleesklierontsteking

Alvleesklierontsteking Alvleesklierontsteking Uit onderzoek is gebleken dat u een alvleesklierontsteking (pancreatitis) heeft. In deze folder leest u meer over de oorzaken en behandeling van een alvleesklierontsteking. Neem

Nadere informatie

Licht traumatisch hoofd- of hersenletsel

Licht traumatisch hoofd- of hersenletsel SPOEDEISENDE HULP Licht traumatisch hoofd- of hersenletsel U heeft een licht traumatisch hoofd-/hersenletsel opgelopen door een ongeval of door een klap tegen uw hoofd. Deze folder geeft informatie over

Nadere informatie

Chirurgie. Het carpale tunnelsyndroom

Chirurgie. Het carpale tunnelsyndroom Chirurgie Het carpale tunnelsyndroom 1 Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de oorzaak van het carpale tunnelsyndroom en hoe dit behandeld kan worden. Het is goed u te

Nadere informatie

acute blindedarmontsteking

acute blindedarmontsteking acute blindedarmontsteking De arts heeft vastgesteld dat u een acute blindedarmontsteking heeft. Een andere naam hiervoor is appendicitis acuta. Wat is een blindedarmontsteking? Hoe verloopt een operatie?

Nadere informatie

Bertha Middendorp MIGRAINE. De oorzaak van jouw migraine en Leer in 6 weken je pijn te beheersen tijdens een aanval

Bertha Middendorp MIGRAINE. De oorzaak van jouw migraine en Leer in 6 weken je pijn te beheersen tijdens een aanval Bertha Middendorp MIGRAINE De oorzaak van jouw migraine en Leer in 6 weken je pijn te beheersen tijdens een aanval Inhoud Deel 1 12 Inleiding 15 Mijn migraine 21 Hypnose 26 Verhalen uit de praktijk Deel

Nadere informatie

verwijderen van de milt

verwijderen van de milt verwijderen van de milt U krijgt binnenkort een operatie voor het verwijderen van de milt. Een ander woord voor miltverwijdering is splenectomie. Wat is de milt? Welke redenen zijn er om de milt te verwijderen?

Nadere informatie

Lesfiche : EHBO & Reanimatie

Lesfiche : EHBO & Reanimatie Lesfiche : EHBO & Reanimatie Niveau 1: (Praktijk: 2lesuren) Inschatten van een situatie: Veiligheid! Waarom? Niemand heeft nood aan meerdere slachtoffers dan er oorspronkelijk waren ( aarzel dus ook niet

Nadere informatie

ANGST. Dr. Miriam Lommen. Zit het in een klein hoekje? Assistant professor Klinische Psychologie en Experimentele Psychopathologie m.j.j.lommen@rug.

ANGST. Dr. Miriam Lommen. Zit het in een klein hoekje? Assistant professor Klinische Psychologie en Experimentele Psychopathologie m.j.j.lommen@rug. ANGST Zit het in een klein hoekje? Dr. Miriam Lommen Assistant professor Klinische Psychologie en Experimentele Psychopathologie m.j.j.lommen@rug.nl Wie is er NOOIT bang? Heb ik een angststoornis? Volgens

Nadere informatie

Plastische chirurgie. Bovenbeenlift. www.catharinaziekenhuis.nl

Plastische chirurgie. Bovenbeenlift. www.catharinaziekenhuis.nl Plastische chirurgie Bovenbeenlift www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl PLA004 / Bovenbeenlift / 13-11-2015 2 Bovenbeenlift U hebt met de plastisch

Nadere informatie

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden.

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 1 Werkwoord (wonen, werken, lopen,...) wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 8 Grammatica is niet moeilijk 1.1 woon, woont, wonen Ik woon nu in Nederland. Jij woont nu in Nederland. U woont nu

Nadere informatie

Introductie. Dansvoorstelling

Introductie. Dansvoorstelling Door: John van Sambeek Introductie Ja, je ziet het goed. Daar is alweer een nieuwe schoolkrant! De schoolkrantredactie bestaande uit allemaal leerlingen heeft in een paar weken tijd veel leuke en interessante

Nadere informatie

EHBébé. Ongevallengids voor kinderen tussen 0 en 3 jaar

EHBébé. Ongevallengids voor kinderen tussen 0 en 3 jaar EHBébé Ongevallengids voor kinderen tussen 0 en 3 jaar Bij baby s en peuters moet je vaak ogen op je rug hebben. Jammer genoeg ontsnappen ze al eens aan onze waakzame blik, soms met de nodige blutsen,

Nadere informatie

CHIRURGIE. Blindedarmontsteking. Appendicitis

CHIRURGIE. Blindedarmontsteking. Appendicitis CHIRURGIE Blindedarmontsteking Appendicitis Blindedarmontsteking In deze folder kunt u lezen wat een blindedarmontsteking is, wat de klachten zijn en hoe de behandeling verloopt. Het is goed u te realiseren

Nadere informatie

Borstverkleining. Poli Plastische Chirurgie

Borstverkleining. Poli Plastische Chirurgie 00 Borstverkleining Poli Plastische Chirurgie Inleiding U overweegt een operatie om uw borsten te laten verkleinen. Deze folder bevat algemene en aanvullende informatie over borstverkleining. De folder

Nadere informatie

Plastische chirurgie. Informatie borstreconstructie

Plastische chirurgie. Informatie borstreconstructie Plastische chirurgie Informatie borstreconstructie Algemeen In het verleden kwam een borstkankerpatiënte pas voor een borst-reconstructie in aanmerking als zij als genezen werd beschouwd. Dat was meestal

Nadere informatie

Licht Traumatisch. adviezen na een hernia-operatie. Hoofd-/Hersenletsel. (LTH, hersenschudding) Spoedeisende Hulp (SEH) ZorgSaam

Licht Traumatisch. adviezen na een hernia-operatie. Hoofd-/Hersenletsel. (LTH, hersenschudding) Spoedeisende Hulp (SEH) ZorgSaam Licht Traumatisch adviezen na een hernia-operatie Hoofd-/Hersenletsel (LTH, hersenschudding) Spoedeisende Hulp (SEH) ZorgSaam 1 2 Licht Traumatisch Hoofd-/Hersenletsel (Lth) U heeft een Licht Traumatisch

Nadere informatie

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft.

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft. In Kanton, China Op de hoek van twee nauwe straatjes zit een jongen. Het is een scheepsjongen, dat zie je aan zijn kleren. Hij heeft een halflange broek aan, een wijde bloes en blote voeten. Hij leunt

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Carpale Tunnel Syndroom

Carpale Tunnel Syndroom Carpale Tunnel Syndroom Diagnose en behandeling Neurologie Wat is het Carpale Tunnel Syndroom Het Carpale Tunnel Syndroom (CTS) is een beknelling van de middelste zenuw (de nervus medianus) in de pols.

Nadere informatie

Botbreukoperatie afdeling Chirurgie

Botbreukoperatie afdeling Chirurgie Botbreukoperatie afdeling Chirurgie Albert Schweitzer ziekenhuis afdeling Chirurgie september 2013 pavo 0323 Inleiding In het menselijk lichaam zitten zeer veel verschillende botten, die op verschillende

Nadere informatie

PATIËNTENINFORMATIE. DE LAPAROSCOPISCHE OPERATIE Vakgroep chirurgie

PATIËNTENINFORMATIE. DE LAPAROSCOPISCHE OPERATIE Vakgroep chirurgie PATIËNTENINFORMATIE DE LAPAROSCOPISCHE OPERATIE Vakgroep chirurgie 2 DE LAPAROSCOPISCHE OPERATIE Vakgroep chirurgie Goed om te weten In deze folder geeft Maasstad Ziekenhuis u enige uitleg over een laparoscopische

Nadere informatie

Carpale tunnelsyndroom

Carpale tunnelsyndroom NEUROLOGIE Carpale tunnelsyndroom Beknelling zenuw in pols en hand U heeft een afspraak omdat u klachten heeft die passen bij het Carpale tunnelsyndroom (CTS). Bij het CTS is een zenuw in de pols bekneld

Nadere informatie

Licht traumatisch schedelhersenletsel

Licht traumatisch schedelhersenletsel Spoedeisende Hulp / Spoedpost Licht traumatisch schedelhersenletsel www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl SEH015 / Licht traumatisch schedelhersenletsel

Nadere informatie

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG ALS EEN HOND DREIGT OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDEN DIE DREIGEN. JE KUNT

Nadere informatie

Verschillende manieren om een borst te reconstrueren

Verschillende manieren om een borst te reconstrueren Borstreconstructie Vroeger kwam een patiënt met borstkanker pas voor een borstreconstructie in aanmerking wanneer zij als genezen werd beschouwd. Dat was meestal vijf jaar na een borstamputatie. Tegenwoordig

Nadere informatie

Fractuur behandeling. Chirurgie. Beter voor elkaar

Fractuur behandeling. Chirurgie. Beter voor elkaar Fractuur behandeling Chirurgie Beter voor elkaar 2 Inleiding Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten en de behandeling van een gebroken bot. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk

Nadere informatie

Cardiologie Leefregels na een hartkatheterisatie

Cardiologie Leefregels na een hartkatheterisatie Cardiologie Leefregels na een hartkatheterisatie Inleiding U heeft een hartkatheterisatie van de kransslagader ondergaan (coronair angiografie) dit is een onderzoek van de kransslagaders of de grote lichaamsslagader.

Nadere informatie

Spoedeisende Hulp behandelingen (2007-2011) 90 Ziekenhuisopnamen (2011) 140 Overledenen (2011) 2

Spoedeisende Hulp behandelingen (2007-2011) 90 Ziekenhuisopnamen (2011) 140 Overledenen (2011) 2 Verbranding door kleding Ongevalscijfers Samenvatting In de periode 27-211 zijn jaarlijks gemiddeld 9 mensen behandeld op een Spoedeisende Hulp (SEH)-afdeling van een ziekenhuis aan verwondingen die zijn

Nadere informatie

Behandeling van wonden en letsels

Behandeling van wonden en letsels Module 4 Behandeling van wonden en letsels Als u deze module gevolgd hebt, weet u: - Wat u moet doen bij mogelijk inwendig bloedverlies - Wat u moet doen bij uitwendig bloedverlies - Wat u moet doen bij

Nadere informatie

Blindedarmontsteking. Appendicitis. Poli Chirurgie

Blindedarmontsteking. Appendicitis. Poli Chirurgie 00 Blindedarmontsteking Appendicitis Poli Chirurgie Deze folder geeft u een globaal overzicht van de klachten van blindedarmontsteking (appendicitis) en hoe dit behandeld kan worden. Hou er rekening mee

Nadere informatie

Andere verschijnselen die ook voorkomen zonder een breuk in de oogkas:

Andere verschijnselen die ook voorkomen zonder een breuk in de oogkas: Een breuk van de oogkas (orbitafractuur) Inleiding Het oog wordt goed beschermd: aan de voorzijde door de oogleden en aan de overige zijden door de botten van de oogkas (orbita). Door een stomp trauma,

Nadere informatie

Inleiding 3. Verwachtingen en mogelijkheden 3. Vóór de operatie 4. De opname 4. Wat gebeurt er bij de operatie? 5.

Inleiding 3. Verwachtingen en mogelijkheden 3. Vóór de operatie 4. De opname 4. Wat gebeurt er bij de operatie? 5. Borstverkleining Inhoudsopgave Inleiding 3 Verwachtingen en mogelijkheden 3 Vóór de operatie 4 De opname 4 Wat gebeurt er bij de operatie? 5 Na de operatie 5 Leefregels na de operatie 6 Mogelijke complicaties

Nadere informatie

1 De tekst gaat over de modderman. Waar denk jij aan bij modder? Kleur die vakjes. 2 De modderman is een verhaal. Hoe weet je dat? Kruis aan.

1 De tekst gaat over de modderman. Waar denk jij aan bij modder? Kleur die vakjes. 2 De modderman is een verhaal. Hoe weet je dat? Kruis aan. Blok 2 LB 16-17 LES 1 EEN KLODDER MODDER Lees de tekst in het leesboek nog niet. 1 De tekst gaat over de modderman. Waar denk jij aan bij modder? Kleur die vakjes. de aarde schoon glijden nat de blubber

Nadere informatie

Fracturen. (Gebroken botten) Chirurgie

Fracturen. (Gebroken botten) Chirurgie Fracturen (Gebroken botten) Chirurgie Inhoudsopgave Inleiding 6 Wat is een fractuur en wat merkt u ervan? 6 De behandeling 6 Er is eigenlijk geen behandeling nodig 7 De gips behandeling 7 De operatieve

Nadere informatie

Verwijderen van een zaadbal via de lies. Inguinale orchidectomie

Verwijderen van een zaadbal via de lies. Inguinale orchidectomie Verwijderen van een zaadbal via de lies Inguinale orchidectomie Inhoudsopgave Inleiding... 1 De operatie... 1 Na de operatie... 2 Bloedverdunners... 2 Ontslag... 3 Tot slot... 4 Ruimte voor vragen... 5

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Informatie over de operatie voor het verwijderen van de galblaas

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Informatie over de operatie voor het verwijderen van de galblaas Refaja Ziekenhuis Stadskanaal Informatie over de operatie voor het verwijderen van de galblaas INFORMATIE OVER DE OPERATIE VOOR HET VERWIJDEREN VAN DE GALBLAAS INLEIDING Deze folder geeft u informatie

Nadere informatie

Apple Fanboy. Leerling: Jippe Joosten Opleiding: Game Development Klas: G&I1C. De intro. De opdracht. Proces

Apple Fanboy. Leerling: Jippe Joosten Opleiding: Game Development Klas: G&I1C. De intro. De opdracht. Proces Apple Fanboy Leerling: Jippe Joosten Opleiding: Game Development Klas: G&I1C De intro Welkom in het verslag van de Apple fanboy, ik ben Jippe Joosten en ik ben enorm fan van Apple. Ik ben nu 21 jaar oud

Nadere informatie

Iris marrink Klas 3A.

Iris marrink Klas 3A. Iris marrink Klas 3A. 1 Inhoud. 1- Voorpagina 2- Inhoud, inleiding & mijn mening 3- Dag 1 4- Dag 2 5- Dag 3 6- Dag 4 7- Dag 5 Inleiding. Ik kreeg als opdracht om een dagverslag te maken over Polen. 15

Nadere informatie

Borstchirurgie: tumorectomie

Borstchirurgie: tumorectomie AZ Monica, campus Antwerpen Harmoniestraat 68 2018 Antwerpen T 03 240 20 20 F 03 240 20 40 AZ Monica, campus Deurne Florent Pauwelslei 1 2100 Deurne T 03 320 50 00 F 03 320 56 00 Borstchirurgie: tumorectomie

Nadere informatie

Leefregels na opname kind met licht traumatisch hoofd-/hersenletsel

Leefregels na opname kind met licht traumatisch hoofd-/hersenletsel Leefregels na opname kind met licht traumatisch hoofd-/hersenletsel Uw kind is in het ziekenhuis opgenomen geweest met een licht traumatisch hoofd- of hersenletsel en mag weer naar huis. In deze folder

Nadere informatie

Chronische ontsteking in de buik met bindweefselvorming Retroperitoneale fibrose (RPF)

Chronische ontsteking in de buik met bindweefselvorming Retroperitoneale fibrose (RPF) Chronische ontsteking in de buik met bindweefselvorming Retroperitoneale fibrose (RPF) Albert Schweitzer ziekenhuis januari 2015 pavo 1184 Inleiding U heeft deze folder gekregen, omdat u retroperitoneale

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

operatie: verwijderen van de galblaas

operatie: verwijderen van de galblaas patiënteninformatie operatie: verwijderen van de galblaas Deze folder geeft u informatie over het verwijderen van de galblaas. Een ander woord hiervoor is cholecystectomie. Deze informatie is bedoeld als

Nadere informatie

Okselklierdissectie. Mammapoli

Okselklierdissectie. Mammapoli 00 Okselklierdissectie Mammapoli U wordt binnenkort opgenomen voor een okselklierdissectie, al dan niet in combinatie met een operatie aan de borst. De opname vindt plaats op afdeling Heelkunde, (4e etage).

Nadere informatie

Informatie lichttraumatisch hoofd-/hersenletsel

Informatie lichttraumatisch hoofd-/hersenletsel Informatie lichttraumatisch hoofd-/hersenletsel PATIENTENINFORMATIE AAN VOLWASSENEN MET LICHT TRAUMATISCH HOOFD-/HERSENLETSEL U heeft een licht traumatisch hoofd-/hersenletsel opgelopen door een ongeval

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Percutane vertebroplastiek

Percutane vertebroplastiek Percutane vertebroplastiek Inleiding Patiënten die wervelbreuken hebben ten gevolge van osteoporose, hebben vaak veel last van rugpijn. In enkele gevallen is er ook sprake van neurologische uitval. Vroeger

Nadere informatie

CHAPTER13 BLAASPIJNSYNDROOM. cystitis interstitialis AFDELING CHIRURGIE/UROLOGIE

CHAPTER13 BLAASPIJNSYNDROOM. cystitis interstitialis AFDELING CHIRURGIE/UROLOGIE CHAPTER13 Patienteninformatie: Brochure AZG-Groningen. BLAASPIJNSYNDROOM cystitis interstitialis AFDELING CHIRURGIE/UROLOGIE INLEIDING U krijgt deze brochure omdat uw behandelend dokter denkt dat het blaaspijnsyndroom

Nadere informatie

Datum: VRAGENLIJSTEN (1) Naam: Geboortedatum: www.upckuleuven.be info@upckuleuven.be

Datum: VRAGENLIJSTEN (1) Naam: Geboortedatum: www.upckuleuven.be info@upckuleuven.be Datum: VRAGENLIJSTEN (1) Naam: Geboortedatum: www.upckuleuven.be info@upckuleuven.be campus Kortenberg Leuvensesteenweg 517 3070 Kortenberg T +32 2 758 05 11 campus Gasthuisberg Herestraat 49 3000 Leuven

Nadere informatie

En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand

En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand van heb. De vorige keer zei ik dat de nieuwe broek

Nadere informatie

Licht Traumatisch Hoofd-/ Hersenletsel (LTH)

Licht Traumatisch Hoofd-/ Hersenletsel (LTH) SPOEDEISENDE HULP Licht Traumatisch Hoofd-/ Hersenletsel (LTH) bij kinderen tot en met 5 jaar KINDEREN Licht Traumatisch Hoofd-/ Hersenletsel (LTH) Uw kind heeft een licht traumatisch hoofd-/hersenletsel

Nadere informatie

Les 1. Bij de huisarts

Les 1. Bij de huisarts http://www.edusom.nl Thema Gezondheid Les 1. Bij de huisarts Wat leert u in deze les? Een gesprek voeren met de huisarts. Uw klachten beschrijven. Vragen stellen aan de huisarts. Vragen van de huisarts

Nadere informatie

Licht traumatisch hersenletsel

Licht traumatisch hersenletsel Neurologie i Licht traumatisch hersenletsel Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen U heeft een licht traumatisch hoofd-/hersenletsel opgelopen door een ongeval of een klap tegen uw hoofd. In

Nadere informatie

ANESTHESIOLOGIE. Bloedpatch. Na een ruggenprik BEHANDELING

ANESTHESIOLOGIE. Bloedpatch. Na een ruggenprik BEHANDELING ANESTHESIOLOGIE Bloedpatch Na een ruggenprik BEHANDELING Bloedpatch In deze folder vindt u informatie over de bloedpatch. U krijgt deze behandeling, omdat u aanhoudende hoofdpijn hebt nadat u een ruggenprik

Nadere informatie

M.S.L.T.-onderzoek. Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2012 pavo 0947

M.S.L.T.-onderzoek. Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2012 pavo 0947 M.S.L.T.-onderzoek Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2012 pavo 0947 Inleiding U heeft een operatie ondergaan in de buik en hierbij is helaas een complicatie opgetreden. Deze complicatie noemen we een

Nadere informatie

Endonasale sinuschirurgie (FESS)

Endonasale sinuschirurgie (FESS) Endonasale sinuschirurgie (FESS) - 1 - Endonasale sinuschirurgie In overleg met uw behandelende arts heeft U besloten een sinusingreep te ondergaan. Deze operatie zal doorgaan in een operatiezaal van het

Nadere informatie

Stenose- en/of herniaoperatie Oefeningen voor herstel

Stenose- en/of herniaoperatie Oefeningen voor herstel Stenose- en/of herniaoperatie Oefeningen voor herstel H15.016-01 Inhoudsopgave Inleiding... 2 Vóór de operatie... 2 Thuis oefenen... 2 Lees deze adviezen vast goed door... 2 De dag van de operatie... 3

Nadere informatie

"EHBO" is een uitgave van CLB Externe preventie Industrieterrein Kolmen 1085 3570 Alken Tel : 011 59 83 50

EHBO is een uitgave van CLB Externe preventie Industrieterrein Kolmen 1085 3570 Alken Tel : 011 59 83 50 EHBO zon e Voor g erken eilig w d en v 1. Inleiding COLOFON "EHBO" is een uitgave van CLB Externe preventie Industrieterrein Kolmen 1085 3570 Alken Tel : 011 59 83 50 Redactie : CLB EDPB Fotografie : www.fotoben.be

Nadere informatie

Plastische chirurgie en handchirurgie. Neuropathie

Plastische chirurgie en handchirurgie. Neuropathie Plastische chirurgie en handchirurgie Neuropathie 1 Wilt u bij ieder bezoek aan het ziekenhuis uw ponskaartje meebrengen. Als u verhinderd bent, wilt u dan bellen met het secretariaat poli plastisch chirurgie

Nadere informatie

Verwijderen van de neusamandel / het doorprikken van het trommelvlies

Verwijderen van de neusamandel / het doorprikken van het trommelvlies Verwijderen van de neusamandel / het doorprikken van het trommelvlies (Adenotomie en/of paracentese) Afdeling Kindergeneeskunde De keel-, neus- en oorarts (KNO-arts) heeft, in overleg met u, besloten de

Nadere informatie

Chirurgie. Acute blindedarm ontsteking. (Appendicitis Acuta)

Chirurgie. Acute blindedarm ontsteking. (Appendicitis Acuta) Chirurgie Acute blindedarm ontsteking (Appendicitis Acuta) Inhoudsopgave Inleiding 4 Klachten bij appendicitis acuta 4 De diagnose 5 Het onderzoek 5 De chirurg 6 De behandeling 6 Het appendiculair infiltraat

Nadere informatie

botbreuken Welke klachten kunt u hebben? Hoe behandelen we de botbreuk?

botbreuken Welke klachten kunt u hebben? Hoe behandelen we de botbreuk? botbreuken U heeft een gebroken bot, ook wel fractuur genoemd. Een botbreuk kan variëren van een scheurtje in het bot tot een volledige verbrijzeling van het bot. Welke klachten kunt u hebben? En hoe kunnen

Nadere informatie

Spreekbeurt Dag. Oglaya Doua

Spreekbeurt Dag. Oglaya Doua Spreekbeurt Dag Oglaya Doua Ik werd wakker voordat m n wekker afging. Het was de dag van mijn spreekbeurt. Met m n ogen wijd open lag ik in bed, mezelf afvragend waarom ik in hemelsnaam bananen als onderwerp

Nadere informatie

Een kind zonder kankerdag

Een kind zonder kankerdag Een kind zonder kankerdag Eerste druk, maart 2011 2011 Maurice de Keijzer Schilderij cover: Roel Hofman isbn: 978-90-484-1732-2 nur: 402 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING LESMODULE VMBO LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 WAT ZIJN HERSENEN? VRAAG WAT ZIJN HERSENEN PRECIES? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE? DENKOEFENING WAAR- VOOR GEBRUIK JE OP DÍT MOMENT JE HERSENEN? DENKOEFENING KUN

Nadere informatie

Ziekte van Dupuytren Radboud universitair medisch centrum

Ziekte van Dupuytren Radboud universitair medisch centrum Ziekte van Dupuytren Algemeen De ziekte van Dupuytren is twee eeuwen geleden voor het eerst beschreven door de Franse chirurg Baron Guillaume Dupuytren. De ziekte van Dupuytren begint meestal met een

Nadere informatie

De schouder. Anatomie De schouder bestaat uit 3 botstukken: - het schouderblad met de schouderkom - de bovenarm met schouderkop - het sleutelbeen

De schouder. Anatomie De schouder bestaat uit 3 botstukken: - het schouderblad met de schouderkom - de bovenarm met schouderkop - het sleutelbeen De schouder De schouder is een relatief complex gewricht. De vorm van het gewricht laat het toe om onze arm in alle richtingen te bewegen. Zolang alle componenten normaal functioneren kan de schouder perfect

Nadere informatie

Bijzondere vakantie op Cyprus Ans van den Helm

Bijzondere vakantie op Cyprus Ans van den Helm Bijzondere vakantie op Cyprus Ans van den Helm In 2011 gingen mijn man en ik 10 dagen op vakantie naar Cyprus. Toen we geland waren, stond er een taxi klaar, om ons naar ons vakantieverblijf, te brengen.

Nadere informatie

Inkijkexemplaar. Inhoud. 6 Hoofd- en wervelletsels. 1 Ongevallen. 7 Letsels aan botten, 2 Problemen met. 8 Vergiftigingen door inslikken.

Inkijkexemplaar. Inhoud. 6 Hoofd- en wervelletsels. 1 Ongevallen. 7 Letsels aan botten, 2 Problemen met. 8 Vergiftigingen door inslikken. Inhoud Ongevallen gebeuren elke dag. Meestal gaat het om kleine ongevallen waarvan de gevolgen niet zo erg zijn: een valpartij met een schaafwonde tot gevolg, een verstuikte voet bij het sporten, of een

Nadere informatie

VP-drain. (Ventriculo Peritoneale drain) bij kinderen

VP-drain. (Ventriculo Peritoneale drain) bij kinderen VP-drain (Ventriculo Peritoneale drain) bij kinderen In overleg met uw behandelend arts is besloten om bij uw kind een Ventriculo Peritoneale drain, kortweg een VP-drain genoemd, te plaatsen. Gedurende

Nadere informatie

Datum: EHBO. 3. Wat gebeurt er met de bloedvaten en zenuwen als een tand uit de mond vliegt?

Datum: EHBO. 3. Wat gebeurt er met de bloedvaten en zenuwen als een tand uit de mond vliegt? Naam: Datum: EHBO Ga naar deze website: www.klas5sintmichiel.yurls.net Klik op EHBO. Bekijk eerst het filmpje Een uitgeslagen tand en daarna het filmpje bloedneus. Een uitgeslagen tand 1. Is een tand een

Nadere informatie

Chirurgie. Informatie over de afdeling Heelkunde. Afdeling: Onderwerp:

Chirurgie. Informatie over de afdeling Heelkunde. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Chirurgie Informatie over de afdeling Heelkunde Informatie over de afdeling Heelkunde Wie kunt u aan uw bed verwachten Inleiding Tijdens uw verblijf op de afdeling Heelkunde zult u

Nadere informatie

Ziekte van Dupuytren

Ziekte van Dupuytren Ziekte van Dupuytren Inhoudsopgave Inleiding 3 Wat is de ziekte van Dupuytren 3 Vóór de operatie 4 Wat gebeurt er bij de operatie 4 Na de operatie 5 Mogelijke complicaties en risico s 6 Wanneer neemt u

Nadere informatie

Verwijderen van de galblaas. Polikliniek chirurgie

Verwijderen van de galblaas. Polikliniek chirurgie Verwijderen van de galblaas Polikliniek chirurgie Verwijderen van de galblaas Inleiding In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten om uw galblaas te laten verwijderen. In deze brochure vindt u

Nadere informatie

Ik ga je wat vertellen, je hoeft alleen maar te volgen wat ik zeg, mijn stem is nu het enige wat voor jou belangrijk is om te volgen.

Ik ga je wat vertellen, je hoeft alleen maar te volgen wat ik zeg, mijn stem is nu het enige wat voor jou belangrijk is om te volgen. Oefening 1: Nodig: 2 personen en een boom of een huisdier: Zoek een plek op bij een boom of in de buurt bij je paard of ander huisdier waar je even niet gestoord wordt en veilig even je ogen dicht kunt

Nadere informatie

Angststoornissen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over angst

Angststoornissen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over angst ggz voor doven & slechthorenden Angststoornissen Als angst en paniek invloed hebben op het dagelijks leven Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over angst Herkent u dit? Iedereen

Nadere informatie

Cardiologie Na een dotterbehandeling

Cardiologie Na een dotterbehandeling Cardiologie Na een dotterbehandeling Inleiding U heeft een dotterbehandeling (P.T.C.A. = Percutane Transluminale Coronaire Angioplastiek) ondergaan. Er kunnen thuis nog vragen ontstaan en mogelijk kunnen

Nadere informatie

Afdeling: Urologie. Onderwerp: Blaaspijnsyndroom

Afdeling: Urologie. Onderwerp: Blaaspijnsyndroom Afdeling: Urologie Onderwerp: Blaaspijnsyndroom Het blaaspijnsyndroom Uw behandelend arts vermoedt dat het blaaspijnsyndroom (interstitiële cystitis) de oorzaak is van uw klachten. Deze aandoening is niet

Nadere informatie

AZ Monica, campus Antwerpen Harmoniestraat 68 2018 Antwerpen T 03 240 20 20 F 03 240 20 40

AZ Monica, campus Antwerpen Harmoniestraat 68 2018 Antwerpen T 03 240 20 20 F 03 240 20 40 AZ Monica, campus Antwerpen Harmoniestraat 68 2018 Antwerpen T 03 240 20 20 F 03 240 20 40 AZ Monica, campus Deurne Florent Pauwelslei 1 2100 Deurne T 03 320 50 00 F 03 320 56 00 Borstchirurgie: segmentectomie

Nadere informatie

Acute ontsteking van de alvleesklier. Acute pancreatitis

Acute ontsteking van de alvleesklier. Acute pancreatitis Acute ontsteking van de alvleesklier Acute pancreatitis Uw behandelend arts heeft met u besproken dat een u een acute otsteking van de alvleesklier (pancreatitis) hebt. Deze folder geeft u informatie over

Nadere informatie