L. BAKKER K. FRAIJMAN S. GROENEWOUD R. DE JONG R.J VAN DER VEEN PRESENTATIE APRIL 2014 INNOVATIONLAB

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "L. BAKKER K. FRAIJMAN S. GROENEWOUD R. DE JONG R.J VAN DER VEEN PRESENTATIE APRIL 2014 INNOVATIONLAB"

Transcriptie

1 L. BAKKER K. FRAIJMAN S. GROENEWOUD R. DE JONG R.J VAN DER VEEN PRESENTATIE APRIL 2014 INNOVATIONLAB

2 VOORWOORD Laten we iets bijzonders maken! Met deze zin heeft Robbert Jan van der Veen ons, vier studenten van de TU Delft, geïnspireerd om de afgelopen zes maanden met een innovatief en ongewoon ontwerpproject aan de slag te gaan. Vanaf het begin zijn we samen de uitdaging aangegaan om zowel een opgave als een oplossing te creeëren waarmee we onszelf konden uitdagen, maar die ons tegelijkertijd ook enorm fascineerde. Met een interfacultair team konden we een bouwko-opgave aanpakken met een industriële ontwerpmethode en een technisch randje. Zowel het proces als het product zijn resultaat van een periode vol energie en inspiratie. Moge dat zichtbaar zijn in het resultaat! Roos de Jong & Stella Groenewoud Koen Fraijman Lenny Bakker

3 Het InnovationLAB is een samenwerking tussen vier studenten van de TUDelft, het Honours Programme Delft en bureau voor stedebouw en gebiedstransformatie Plein06. INHOUD Introductie Onderzoek Concept Ontwerp 37 Conclusie 56 Epiloog 58

4 INTRODUCTIE 6 In Nederland is ruimte schaars. Woningen staan dicht op elkaar en voor de dagelijkse beleving van de stadsbewoner; de route van huis naar werk, het park, de speeltuin, het rijden, parkeren en recreëren, blijft weinig plaats over. Toch is er, voornamelijk in Rotterdam, veel binnenstedelijk industrieel gebied dat niet meer wordt gebruikt. Grote vlaktes, wegen, waters en structuren zijn in de stad geslagen, maar hebben hun betekenis verloren. De plekken zijn staan economisch stil en zijn ecologisch dood. Voor mensen is er weinig te beleven. Door de lancering van een internationale tender is de Rijnhaven in Rotterdam volop in het nieuws. Deze gigantische plas water midden in de stad, is door het verplaatsen van de havenactiviteiten nu een plek waar niets gebeurt. De gemeente wil hier verandering in brengen met veel aandacht voor vernieuwing, vooruitgang en verandering van tijden. Toch laten de plannen die tot nu toe zijn ingeleverd een vrij traditionele aanpak zien; het verdienmodel gaat uit van bouwen en verkopen en er wordt ontworpen met een top-down analytische benadering. Grote wijken met drijvende woningen en betonnen parkeerbakken moeten hier geld opbrengen. In dit onderzoek wordt de Rijnhaven vanuit een ander perspectief benaderd. Hierbij is het uitgangspunt niet het leveren van een winstgevend, gebied vullend ontwerp, maar ervaring en beleving van het alledaagse leven van de Rotterdammer. Het ontwerp zal op een innovatieve manier omgaan met het geven van een nieuwe functie aan verlaten, doodgeslagen havens. Het doel van het project is; Het vergroten van de beleving van de stadsbewoner, die zich in zijn alledaags leven in het gebied bevindt. Hierbij zijn wij gericht op actieve participatie en interactie. Wij focussen op het op gang brengen van een beweging, in ecologie, economie en/of energie. Om de het doel van het project te verduidelijken, zal de betekenis van een aantal begrippen verder uitgelegd worden. Onder beleving wordt de totaalervaring van een persoon verstaan. In het onderzoek zal dit begrip verder besproken worden aan de hand van literatuur. In dit project richten wij ons op de stadsbewoner; een bewoner die in het dagelijks leven in de Rijnhaven komt. Zowel bewoners, als mensen die in het gebied werken als recreanten vallen hieronder. Het project heeft in eerste instantie niet als doel om toeristen of extra bezoekers te trekken. De beleving die ontstaat in het ontwerp vraagt om actieve participatie; het investeren van energie bij deelname, waarbij men meer waarde terugkrijgt. In dit geval is de waarde in de vorm van een beleving. Daarnaast staat ook interactie centraal. Dit is constante wisselwerking en beïnvloeding tussen mensen of tussen mens, object en omgeving. Tot slot zal het een gelaagd ontwerp moeten worden, zodat het op meerdere vlakken een toegevoegde waarde heeft voor het gebied en een grotere kans van slagen. Om dit te bereiken wordt er naast de beleving voor bezoekers en/of gebruikers ook gefocust op het op gang brengen van een beweging. Beweging is in dit geval een doorstroom, bijvoorbeeld een systeem waarbij energie wordt opgewekt en ook weer wordt gebruikt, of geld wordt verdiend 7

5 en geïnvesteerd of een substraat, waar algen, plantjes, kleine beestjes worden tot slot weer getoetst op het onderzoek en de verzamelde FASE 1 FASE 2 FASE 3 en tot slot vissen door worden kennis, waarbij er twee innovatieve aangetrokken. De beweging kan zich ontwerpen zijn ontstaan. Deze op een natuurlijke manier in stand ontwerpen worden verder houden en verrijkt zich met de tijd. uitgewerkt in de ontwerpfase. Dit onderzoeksverslag is op dezelfde Om tot een slim, gelaagd ontwerp manier opgebouwd. Allereerst wordt te komen is kennis nodig uit de onderzoeksmethode toegelicht, verschillende vakgebieden. Hiervoor die bestaat uit vier domeinen. zal het project voor een groot Vervolgens worden de resultaten van deel bestaan uit onderzoek, met het onderzoek in de vier domeinen vervolgens een conceptfase en een beschreven. Vervolgens wordt de eindproduct. Hierbij wordt er dus gestart met een grote hoeveelheid aan informatie en inspiratie (de ontwerpmethode toegelicht. Deze bestaat uit een conceptfase en het uitwerken van het eindproduct. ONDERZOEK CONCEPT ONTWERP onderzoeksfase). Vervolgens wordt dit onderzoek gefilterd en verwerkt tot mogelijkheden voor het gebied (de conceptfase). De concepten Ook in deze fasen wordt nog onderzoek gedaan, bijvoorbeeld naar de haalbaarheid en technische, ecologische en economische mogelijkheden. Rechts: het ontwerpproces bestaat uit drie fases; onderzoek, concept en ontwerp. Gedurende het proces verandert de berg aan kennis in een helder concept. In deze fase wordt er kennis verzameld in de volgende onderzoeksgebieden; facts and figures, decision makers, materials and technology en user experience. Op basis van het onderzoek worden er concepten bedacht. Deze concepten worden geclusterd op schaal en haalbaarheid. Twee mogelijke ontwerpen worden verder gedetailleerd en uitgewerkt. Ook wordt er specifieker onderzoek gedaan naar bijvoorbeeld de constructie en het economische model. 9

6 INTRODUCTIE OPGAVE Ons project gaat over binnenstedelijke verlaten havengebieden. Het is echter makkelijker en gerichter ontwerpen met een casus, een gebied met de daarbijbehorende context. We kiezen de Rijnhaven, een haven in Rotterdam aan de Kop van Zuid, door alle actualiteit en activiteit hieromheen de laatste tijd. De Rijnhaven is een spannend gebied, waar de mogelijkheden oneindig zijn. ONDERZOEK 10

7 FASE 1 In dit project doen we onderzoek naar de beleving van de alledaagse stadsbewoner die zich rondom de grotere geheel (de stad) is belangrijk. De informatie hiervoor wordt meestal verkregen door middel van een topdown Voor het ontwerpen is er een grote basiskennis nodig, en deze zullen we verkrijgen met de kennis van Rijnhaven bevindt. Hierbij wordt benadering. Er wordt vanuit verschillende vakgebieden. gericht op actieve participatie en interactie tussen mensen onderling een groot schaalniveau steeds verder ingezoomd naar het ontwerpgebied. Er is een onderzoeksmethode en de omgeving. Daarnaast zal het een gelaagd eindontwerp worden, De traditionele bouwkundeaanpak dus. opgesteld, waarbij er in verschillende domeinen onderzoek wordt gedaan. waarbij niet alleen menselijke Ten eerste fact & figures, harde data, activiteiten zijn, maar er ook een beweging ontstaat in andere vlakken; ecologie, economie en/of energie. Daarnaast gaat het project ook over de beleving van de stadsbewoner. Bij de studie industrieel ontwerpen staat de gebruiker centraal, met een ten tweede de politiek, de decision makers, ten derde de mogelijkheden vanuit techniek en materiaalkunde, meer als inspiratie, en ten slotte Het eindontwerp heeft overlappingen met meerdere vakgebieden. Het ligt bottom-up ontwerpaanpak. Ook op deze manier willen wij onderzoek uiteraard; de user experience, bij ons het meest uitgebreid. De verzamelde in een stedelijk gebied en de structuur doen. informatie wordt constant en functie van het ontwerp in het uitgewisseld en met elkaar gelinkt. De onderzoeksmethode met vier onderzoeksdomeinen 12 13

8 FACTS & FIGURES DEMOGRAFIE FACTS & FIGURES Het eerste domein dat wordt besproken is facts en figures. Dit domein bestaat voor een DECISION MAKERS Het domein decision makers gaat met name over het beleid dat van toepassing is MATERIALS & TECHNOLOGY In het domein materials en technology wordt een vooronderzoek gedaan naar USER EXPERIENCE In het domein user experience wordt onderzoek gedaan naar de gebruiker en beleving. Aantal inwoners Afrikaanderwijk 8316 Katendrecht 4506 Kop van Zuid 1869 Entrepot 8228 Leeftijd bewoners Inkomen (x 1000) Afrikaanderwijk 23,4 Katendrecht 27,4 Kop van Zuid 37,2 Entrepot 32,6 Rotterdam 29,3 deel uit top-down onderzoek, op het gebied. Het gaat hierbij technische mogelijkheden. Het gebruikersonderzoek Afrikaanderwijk Katendrecht Kop van Zuid Entrepot met de algemene gegevens om wetgeving. Daarnaast zal Aangezien de technische bestaat uit verschillende van het gebied, bijvoorbeeld de demografie, historie en er onderzoek gedaan worden naar het beleidsplan van mogelijkheden zeer uitgebreid zijn, zal er pas onderdelen. Eerst wordt het begrip beleving programma. Daarnaast wordt er onderzoek gedaan naar de ecologie van het gebied en specifiek het water. gemeente Rotterdam en het bestemmingsplan specifiek voor de Rijnhaven. tijdens de ontwerpfase verder onderzoek gedaan worden naar de techniek. Het vooronderzoek uit dit hoofdstuk kan met name gebruikt worden voor inspiratie. gedefinieerd. Vervolgens zal het onderzoek zich bottomup richten. Dit deel van het onderzoek zal bestaan uit een aantal bezoeken aan de Rijnhaven. Daarnaast wordt geïnterviewd. Nationaliteiten Afrikaanderwijk Katendrecht Kop van Zuid Entrepot Surinamers Antilianen Kaapverdianen Turken Marokkanen Overig niet-westers Autochtoon Overig EU Overig westers 15

9 FACTS & FIGURES WOII Vertrek Holland Amerika Lijn GESCHIEDENIS Enorme verwoestingen aan Het hoofdkantoor van de Holland de Rijnhaven door het Duitse Amerika Lijn verhuisde naar Seattle en bombardement. Vooral veel liet het gebouw op de Wilhelminapier, Verbeterde toegankelijkheid De Rijnhaven, 119 jaar geschiedenis... gebouwen op de Wilhelminakade the Grand Old Lady, achter. Dit werd 7 De verbinding tussen De Kop Van Zuid en werden getroffen. jaar later in de verkoop gedaan. Rotterdam centrum verbetert door het openen van de Erasmusbrug Voltooiing aanleg Rijnhaven In eerste instantie gegraven als Groei industrie In de eerste helft van de 20ste eeuw berghaven voor Rijnschepen, neemt het aantal pakhuizen en silo s voornamelijk in de winter als de zeeschepen hun lading moesten aan de Rijhaven gestaag toe. Ook vestigt de directie van de Holland lossen en de Rijnschepen door Amerika Lijn zich op de kop van de bevriezing van de bovenrivieren de Wilhelminapier Wederopbouw Door de verwoestingen moest een groot deel herbouwd worden. Dit gaf echter wel de gelegenheid om verouderd materiaal te moderniseren Herstructurering Oude Havens In het in 1985 gepresenteerde kaderplan Herstructurering Oude Havens richt het Gemeentelijk Havenbedrijf ook de aandacht op de stukgoedsector van Katendrecht. Net als bij de aangrenzende Kop van Zuid krijgt de vrijgekomen ruimte een woonbestemming. 21e eeuw Uitbreiding woon-, werk- en recreatiefunctie. In de komende jaren zal het accent nog sterker op wonen en werken komen te liggen. De invulling van de werkfunctie is veranderd van blue collar, noeste arbeid in een overall, naar white collar, werk achter een computer in pak. Rijn niet konden opvaren.

10 FACTS & FIGURES ECOLOGIE DECISION MAKERS Rotsachtige litorale zone Om de biodiversiteit in de haven te vergroten moeten eerst de kleinste organismen, kunnen hechten op een ondergrond, een substraat. Daarna litorale zone eiland pelagische zone benthische zone havenwand Uiteindelijk zijn er een aantal instanties die ervoor kunnen zorgen dat ons ontwerp realiteit wordt. De belangrijkste pion hierin is de om de verschillende concepten te kunnen beoordelen. Rotterdam wil een aantal voordelen realiseren door de Rijnhaven beschikbaar te stellen. Door ons op deze punten te focussen kunnen we onze ontwerpen zo realistisch mogelijk maken. Voor financiering is bij de gemeente zullen kleine en later grotere vissen en vogels naar het gebied komen. boven: de ecologie van een eiland gemeente Rotterdam. Zij hebben een wedstrijd uitgeschreven waarbij de 1. Het ontwikkelen van een Rotterdam geen plek. Deze zullen we zelf voor elkaar moeten krijgen. Wel is gemeente de Rijnhaven (het gebied innovatief economisch gebied met er een mogelijkheid tot wat subsidie spatzone in de afbeelding) gedurende 30 jaar aan de winnaar ter beschikking stelt. een internationale uitstraling. 2. Verhoging van de diversiteit en bij de gemeente in de verschillende topsectoren. De gemeente geeft boven: de verschillende lagen in het water intergetijden zone permanente onder water zone ondergrens wierzone Belangrijk voor de groei van organismen: - een grove structuur van het substraat (makkelijk aan te hechten) - een donkere kleur (vasthouden van warmte) - zuidelijke orientatie (zoninstraling) - zeer flauwe hoek van de helling (makkelijk aan te hechten) - groot vermogen om water vast te houden De gemeente heeft uiteraard een aantal beoordelingscriteria opgesteld samenkomen van verschillende culturen rondom de Rijnhaven. 3. Verhoging van de aantrekkelijkheid en beleving van de waterkanten aan de Rotterdamse havens. 4. langdurige samenwerking met meervoudige verdienmodellen. namelijk geld aan initiatieven in bepaalde sectoren die ze willen promoten. Met de sectoren water, high-tech en creative industries is er grote kans dat we subsidie kunnen krijgen. Deze mogelijkheid nemen we mee in ons bussinesplan. 19

11 MATERIALS & TECHNOLOGY Er zijn een aantal technologieën Wat je ziet, is dat de krachten Fs en minimaal 2 meter. Drijven moet dus ons plan kunnen gebruiken. Als zijn hierheen gegaan en hebben ons die onderzocht moesten worden W (Fzw) aan elkaar gelijk moeten geen belemmering zijn. Nu we weten laatste hebben we nog naar de laten inspireren. voordat we verder kunnen gaan zijn. Hierdoor zou je het kunnen hoe het met het drijven zit, zijn we mogelijkheden gekeken om te met het ontwerpen van concepten. vereenvoudigen naar de volgende een stap verder gegaan en hebben vliegen. Hier moesten echter grote Het meest interessant was het deel Aangezien de kans groot is dat we vergelijking: we gekeken naar een onderzeeër en snelheden behaald worden wil je een met speciale materialen; net nieuw overgaan op het drijvend bouwen Fzw=Fs zijn werking. mooi onderdeel de lucht in krijgen, uitgevonden en nog nauwelijks moest de technologie achter het p*g*v=m*g waardoor het onrealistisch was om toegepast. Het is mogelijk dekens drijven worden opgezocht. Dit wordt p*v=m dit toe te passen. te maken van champignons, verduidelijkt in de volgende figuur. p= constante (waterdichtheid) = ledverlichting te verwerken in houten 1024 kg/m 3 Materia is een internationaal platform platen, siliconenrubber aan beton te 20 Dus als de massa/volume van het drijflichaam 1024 kg/m 3 is, dan drijf je. Dit houdt in dat elke kubieke meter drijflichaam 1024 kg kan dragen. Belangrijk hierbij is de diepte. De waterdiepte bij de Rijnhaven is overal Links: lucht laten binnenlopen om te stijgen. Midden: Water in laten lopen om te dalen. Rechts: gedaald. Zoals je ziet werkt een onderzeeër door water in en uit een cabine te laten lopen. Dit zouden we in voor uitwisseling van kennis over materialen. De website staat vol met voorbeelden van innovatieve materialen voor architectuur, interieur en design. Eén keer per jaar wordt een beurs georganiseerd, toevallig in deze periode in Rotterdam. We gieten, spiegels te maken die onder elke hoek een andere kleur hebben, gebruik te maken van magnetisme etcetera. We kijken of we later in het project hier wat mee kunnen doen. 21

12 USER EXPERIENCE LITERATUUR De beleving kan worden gezien als Deze ervaringen zorgen samen voor model worden vier verschillende Hierbij gaat het erom hoe iemand al zijn zintuigen in de beleving elementen uit de verschillende de ervaring van een persoon. Het is de beleving die een persoon heeft domeinen van beleving omschreven; deelneemt aan een beleving. Bij getrokken. (Eurib, 2014) domeinen moeten hebben. een samenspel van waarnemingen, gehad. Hierbij gaat het vaak over esthetiek, educatie, entertainment passieve participatie heeft de gevoelens, gedachtes en gedrag. Er iets wat iemand achteraf ervaren en ontsnappen. Deze domeinen deelnemer geen invloed, zoals Pine en Gilmore stellen in hun boek Dijk, J. (2014, Maart 18). Wat is beleving? zijn verschillende manieren waarop dacht te hebben. Tot slot wordt hebben een horizontale en verticale het kijken van een film. Bij actieve The Experience Economy dat een Eurib. (2014, Maart 18). Brand-experiencemodel een beleving wordt uitgedrukt. Ten beleving ook nog op een derde, meer as. Op de horizontale as bevindt zich participatie heeft de deelnemer beleving het grootst is wanneer de van Pine en Gilmore. Gelders Erfgoed. (2014, eerste is er de beleving als optimale wetenschappelijke, manier uitgelegd. de passieve en actieve participatie. invloed op de beleving, bijvoorbeeld beleving elementen uit alle vier de maart 18). staat. Hierbij is er een bewuste sfeer Hierbij is beleving constant aanwezig bij debatteren. Daarnaast heeft het domeinen bevat. Het midden van ontworpen, waar men in als het ware en verandert per situatie en tijdstip. model een verticale as met absorptie het model is de sweet spot, hier is in wordt ondergedompeld. Vaak heeft (Dijk, 2014) en ondergaan. Bij absorptie wordt de beleving het grootst. (Gelders deze beleving een commercieel doel, iemands aandacht zodanig getrokken Erfgoed, 2014) zoals een musical of pretpark. Men Om een beter zicht te krijgen op de dat de ervaring wordt opgenomen, betaalt om een bepaalde beleving te facetten van beleving is er gebruik bijvoorbeeld bij het lezen van een Het model van Pine en Gilmore kan ervaren. Gekoppeld aan de beleving gemaakt van het model beschreven boek. Bij ondergaan wordt iemand gebruikt worden in de conceptfase. 22 als optimale staat is de beleving als totaalervaring. Hierbij wordt beleving gezien als het totaal aan ervaringen. in The Experience Economy van Pine en Gilmore. In dit boek wordt beleving gezien als een totaalervaring. In het The four realms of experience, Pine and Gilmore, 1999 met fysiek of virtueel bij de beleving getrokken, zoals bij het maken van een reis. Hierbij wordt iemand met In het ontwerp voor de Rijnhaven staat de beleving centraal. Voor een optimale beleving zal het ontwerp 23

13 USER EXPERIENCE OBSERVATIES De Rijnhaven bevindt zich ten boulevard met horeca en een aantal een kade met een doorgaande zuiden van de Maas, direct achter de andere voorzieningen. Aan de verkeersroute en parkeerplaats. Aan Erasmusbrug en Kop van Zuid. De haven heeft op de drie aangrenzende zijdes verschillende bebouwing. noordoostzijde bevindt zich brede, middelhoge bebouwing, gevuld met kantoren en onderwijs. Achter deze de zuidzijde bevindt zich direct aan het water industrie met een fabriek die nu nog steeds in werking is. Afrikaanderwijk beleving op ooghoogte boven: contrast rondom de Rijnhaven Kop van Zuid De noordwestzijde kenmerkt zich strook ligt de Afrikaanderwijk, een Achter deze fabriek ligt de woonwijk door de hoge, smalle woon- en woonwijk met eveneens middelhoge Katendracht met voornamelijk lage werktorens. Op de kade is een soort bebouwing. Langs het water is bebouwing. CONCLUSIE 24 rechts: omlendende bebouwing van de Rijnhaven 1. Afrikaanderwijk: op menselijke schaal ooghoogtebeleving laag, fijnkorrelig 2. Industriegebouwen: random opgestapeld door de jaren heen ingericht voor gebruik De Rijnhaven is een krachtenveld tussen wijken met verschillende typen gebouwen. De schaal van de Afrikaanderwijk en de Kop van Zuid Beleving vanuit woontorens is heel verschillend. Dit maakt veel uit voor de beleving. 3. Kop van Zuid: clean, schoon Beleving vanaf kade modern boven en rechts: arianten beleving Rijnhaven grootschalig 25

14 26 USER EXPERIENCE In het onderzoek naar beleving zijn er interviews gehouden met mensen die rond de Rijnhaven wonen, werken of recreëren. Door middel van een aantal vragen is geprobeerd om een beter beeld te krijgen van de Rijnhaven, positieve en negatieve plekken in Rotterdam en belevingen in het algemeen. Vervolgens zijn de interviews gefilterd om zo tot de kern te komen van activiteiten en beleving. De uitkomsten van het onderzoek kunnen worden gebruikt bij de conceptvorming. In totaal zijn acht kwalitatieve interviews gedaan. Uit deze interviews kwam naar voren dat door iedereen de Rijnhaven anders wordt ervaren. Een aantal mensen was erg positief, zo werden de rust en stilte, het uitzicht, een eigen plek met een eigen leven en het lekker uitwaaien genoemd als positieve ervaringen. Anderzijds werd er ook leeg en kaal, smerig en leeft niet en leeg genoemd. Daarnaast zijn er vragen gesteld die over ervaringen en beleving in het algemeen gaan, bijvoorbeeld; waarvan krijgt u een kick? of waardoor wordt u geïnspireerd? Vervolgens is gezocht naar een INTERVIEWS methode waarmee de kern van de interviews naar voren komt. In de meeste interviews worden hele letterlijke activiteiten en programmering genoemd. Met het InnovationLAB willen we ook de diepere laag uit deze antwoorden halen. Hierbij is het vooral een zoektocht naar de kleine zinnetjes. Wil iemand een zwembad of wil diegene eigenlijk een ontmoetingsplek en meer levendigheid in het gebied? Wanneer alles mogelijk was zou ik hier wel een drijvend Hier zou ik wel iets zwembad willen. Ze zouden ook, net als met die willen zien voor drijvende bollen, een soort drijvende expositie kunnen jonge kunstenaars. maken. Het water zou wat meer benut moeten worden. Dat je hier ook gave Absoluut geen huizen. Wat me ook leuk lijkt is een workshops kan internationale jachthaven. volgen. Een supermarkt hier op de Hier in de Rijnhaven zou Rijnhaven zou wel prettig zijn, ik wel meer recreatie en bijvoorbeeld een AH To Go. Ook sportmogelijkheden willen zou meer horeca niet misstaan. zien. Een tennisbaan zou hier wel mooi zijn. Hier op de Kop van Zuid zou ik wel meer leuke winkeltjes willen zien. Dat hoor ik ook van mensen die hier op het informatiecentrum langskomen. Wat ik hier zou willen zien? Een grote drijvende shopping mall! Nee, toch niet. Een mini-boulevard met allemaal eettentjes ofzo? Zoals de Rijnhaven nu is vind ik hem mooi. Die ruwe industriële elementen en al dat water. De lelijke betonnen bankjes op de Kop van Zuid mogen wel vervangen worden voor betere aanlandplekken. 27

15 USER EXPERIENCE INTERVIEWVERWERKING 28 Om de betekenis van de interviews beter te begrijpen hebben we de informatie in losse stukjes geknipt. Losse woorden en zinnetjes die belangrijk waren voor het ontwerpproject zijn eruit gefilterd. Vervolgens zijn deze zinnen en woorden gesorteerd in drie categoriën; beleving, beweging en programmering. Hierbij gaat beleving vooral om wat mensen beleven of zouden willen beleven en de bijhorende emoties. Ook gaat het om hoe de ruimte wordt ervaren. Bij beweging gaat het met name over de stromen die in het gebied of Rotterdam zijn, bijvoorbeeld waar mensen zijn en waar ze het liefst naar toe gaan. Tot slot gaat programmering over de activiteiten die in de Rijnhaven en Rotterdam zijn of zouden moeten komen. boven: schematische weergave van interviewuitkomst. Bij de letterlijk genoemde activiteiten zijn doelen neergelegd die te maken hebben met beleving. Beleving heeft verschillende domeinen. Tijdens de interviews werden uit alle domeinen doelen genoemd. Sommige doelen contrasteren. CONCLUSIE 29

16 CONCLUSIE 30 Rondom de Rijnhaven liggen vier verschillende wijken. Opvallend zijn de grote verschillen tussen de wijken. Met name Kop van Zuid wijkt af. Hier wonen veel mensen met een hoger inkomen en relatief weinig kinderen en ouderen. Ook in het user-experienceonderzoek kwam dit naar voren; veel verschillende mensen noemden veel verschillende activiteiten die ze op de Rijnhaven zouden willen zien. Toch blijkt uit een verdere analyse dat veel behoeften eigenlijk hetzelfde zijn. Veel ondervraagden willen iets ontdekken, zichzelf uitdagen of iets beleven in een levendig gebied. Een andere behoefte is juist om tot rust te komen, je af te zonderen of in stilte te genieten van de sfeer of de natuur. We hebben besloten deze informatie te ordenen en wat te laten bezinken. Het is niet de opzet om vanuit een letterlijke analyse tot een logisch ontwerp te komen. We gaan met een frisse blik opnieuw naar de opgave kijken en met verschillende creativiteitstechnieken concepten verzinnen met de opgedane kennis in ons achterhoofd. CONCEPT

17 MINISYMPOSIUM 32 In het begin van de conceptfase leek het ons interessant te kijken naar hoe verschillende creatieve beroepen, verschillende studies, omgaan met de stap van onderzoek naar idee. Roos, Stella en Koen hebben vervolgens alledrie verteld hoe ze in hun studie tot een ontwerp komen met een presentatie en een miniworkshop. Roos - Bouwkunde, minor Identiteit & Interventie Tijdens de minor Identiteit en interventie is er een uitgebreid top-down onderzoek gedaan naar de binnenstad van Leiden. Bij het onderzoek wordt er van grote schaal (de hele binnenstad) steeds verder ingezoomd naar de ontwerplocatie. Met deze methode leer je niet alleen de ontwerplocatie goed kennen, maar ook de grote structuren in de stad, bijvoorbeeld het groen- of waterstructuren. Kennis op grote schaal kan helpen bij het nemen van ontwerpbeslissingen in het gebied, zoals het maken van een groenverbinding. Stella - BK, minor Archineering Elise van Dooren is een bouwkundedocente (Archineering) die recentelijk onderzoek heeft gedaan naar het ontwerpproces van architecten. Ze heeft een basic framework gemaakt, als tool om het ontwerpproces expliciet te maken. Het proces bestaat volgens haar uit vijf elementen; 1) experimenting & exploring, 2) a guiding theme 3) vijf domeinen waarover je beslissingen neemt, te weten ruimte/vorm, materiaal, functie, urban context en sociohistorische context, 4) a frame of reference en 5) a language of sketching and modelling. Deze vijf elementen verhouden zich tot elkaar op de volgende manier. Ontwerpen is deze vijf elementen allemaal gebruiken en daarbij constant switchen tussen de vijf domeinen. Als je vastzit met een ontwerp, zegt ze, helpt het om te werken vanuit een ander domein. Koen - Industrieel Ontwerpen Industrieel ontwerpers zijn geen uitvinders maar probleemoplossers. Problemen zoeken we door naar de behoeftes en verlangen van mensen te kijken. We lossen deze problemen op door te ontwerpen, daarmee maken we een vertaalslag van functie naar vorm. Het ontwerpen gebeurt in een proces dat zichzelf steeds herhaalt. Eerst wordt er een analyse gedaan naar het probleem, daarna wordt bedacht waaraan de oplossing moet voldoen. Na het bedenken van enkele oplossingen worden deze getest. Daarna moet er geëvalueerd en beslist worden. Voldoet de oplossing of moet er weer opnieuw naar het probleem gekeken worden? 33

18 IDEEËN & CONCEPTEN Hoe kunnen we de beleving van de stadsbewoner, die zich in het alledaags leven op of rond de Rijnhaven bevindt, vergroten? 34 En nog veel en veel meer... 35

19 CLUSTERING & CONCLUSIE XL 36 L M S XS XS = actie/evenement, S = element, M = pad/groot element, L = structuur, XL = zeer grote structuur 1 = makkelijk haalbaar, 2 = haalbaar met medewerking van partijen, 3 = lastig haalbaar, 4 = nagegoeg onmogelijk. Na deze brainstormfase volgde een clustering van de ideeën, om tot een conclusie te komen. Allerlei indelingen zijn gemaakt, bijvoorbeeld op de cirkel van beleving, met de 4 domeinen van beleving, of in een soort grote mindmap in thema s (paden, vlotten, op de kade etc). Uiteindelijk bleek nevenstaande indeling het meest inzichtelijk. Op de verticale as staat de schaal aangegeven, op de horizontale de haalbaarheid van het plan. We hebben, kijkend naar de ideeën, gezamelijk besloten de opgave te houden op schaal van een groot element of een structuur (schaal M en L), op het water in plaats van op de kade, en met een goede haalbaarheid, niet per se snel, maar zeker financieel mogelijk. ONTWERP

20 38 SCHEEPSPARK KOEN FRAIJMAN & LENNY BAKKER INTRODUCTIE Er ontstaat een ongemakkelijke leegte als je de boten uit een haven haalt. Een huis heeft een bewoner nodig, een haven heeft boten nodig. En toch ontbreken deze al enkele jarenlang in de Rijnhaven. Vroeger, toen de haven nog een haven was, kwamen de binnenvaartschepen in grote getale naar de Rijnhaven. Maar zeelui maakten plaats voor een volgende generatie, een nieuwe invulling. Pakhuizen werden kantoren en vertrekhallen werden hotels. Trossen werden gelost, targets worden gehaald. Maar de ziel van de haven mist. Wij willen deze terugbrengen door de schepen weder te laten keren. Ladingen hoeven niet meer naar de kade, dus een nieuwe invulling, passend bij de huidige Rijnhaven, is mogelijk. De schepen zullen worden getransformeerd in een modern stadspark, een scheepspark. Bewoners van de vier omliggende wijken, Rotterdammers en toeristen van over de hele wereld zullen een park op een compleet nieuwe manier kunnen beleven. Deinend door de bomen lopen, je boek door laten bladeren door de wind, zeilen in het nieuwe centrum en picknicken tussen de bomen en de torens. Het behoort allemaal tot het scheepspark. Iedereen kan er komen, iedereen kan er beleven. 39

21 EXPLOITATIEMODEL Het Scheepspark zal bestaan uit parkfunctie toe te voegen aan het de beurt, grootschalig onderhouden een variabel aantal aaneengesloten scheepspark. Inkomsten hiervoor moeten worden. Ze zullen naar een boten, ieder met een eigen functie zullen verworven worden door in de buurt liggende scheepshelling plus een parkfunctie. De parkfunctie middel van crowdfunding vanuit de verscheept moeten worden waar de zal het gehele scheepspark buurt. Doorlopend zal er campagne romp onderhouden zal worden aantrekkelijk maken voor bezoekers, gevoerd worden om de buurt bij het en daarmee voor huurders. Hieronder park te betrekken en te laten doneren. Verbouwing een overzicht van de verwachten Steeds als er voldoende gespaard De boten zullen voornamelijk oude inkomsten en uitgaven. is zal er weer een boot toegevoegd binnenvaartschepen zijn. Deze zullen kunnen worden. eerst grondig opgeknapt worden Inkomsten waarna er op het grootste deel van 40 Alle kosten zullen gedekt worden met de betaalde huur van de horeca, bedrijfs- en of winkelruimte Uitgaven De voornaamste kostenposten voor het scheepspark zullen zijn: het dek een park wordt aangelegd en op het kleinere deel horeca, bedrijfsen of winkelruimte. op de boten. Daarnaast wordt er ook naar gestreefd zo veel mogelijk extra schepen met louter Onderhoud Elke zeven jaar zullen de schepen, om 41

22 Tuin aanleg en onderhoud In het begin zal er geïnvesteerd In het model zijn we uitgegaan van 30 jaar exploitatie waarna het schip Interessante invulling van de ruimte leek ons o.a. horeca, een zeilschool, moeten worden in de aanleg van de nog 70% van zijn oorspronkelijke een biertuin, parkeergarage, tuinen op het scheepspark. Ook zal er waarde na d e verbouwing ( ) winkelruimte, fietsverhuur, vvv en een tuinman aangenomen moeten heeft, binnenvaartschepen gaan een leestuin als dependance voor de worden voor het beheer van het park. Afhankelijk van de grootte van het gehele park zal dit een parttime of fulltime functie zijn. immers zeer lang mee. We kopen ze echter wel voor bodemprijzen op in verband met de crisis. bibliotheek. Jaarlijks zal het IRR van 6,5% bepaald worden en na 30 jaar zijn alle kosten Exploitatiemodel Om uit te zoeken op welke manier het scheepspark financieel haalbaar is zijn de eerdergenoemde gegevens met nog vele anderen verwerkt in een exploitatiemodel. In dit model is gerekend met het kleinste type 60% van het oppervlak van de boot wordt verhuurd. De rest word park. Ook worden de daken groen om bij te dragen aan het karakter van het park. De huur zal met 2% t.o.v. de inflatie van 2,1% stijgen en de IRR wordt op 6,5% gesteld. Bouwkosten zullen per m2 bedragen terugverdiend. Dit betekent dat als het scheepspark na 30 jaar zou bestaan uit 3 spitsen, 2 kempenaren, 4 dortmunders en 5 groot rijnschepen, het gehele park voor ruim 5 miljoen euro verkocht zou moeten kunnen worden. binnenvaartschip, de spits. We en beplanting 200 per m2. De hebben de aanname gedaan dat huurprijs wordt op 160p.m.p.j. grotere schepen ook financieel gesteld, concurrerend met horeca en haalbaar zijn als een spits dat is, in bedrijfsruimte elders in Rotterdam. TECHNISCHE UITWERKING Je moet ten allen tijde op de boot kunnen. Hiervoor is een loopbrug bedacht die op gelijk niveau de boten met elkaar verbindt, zie de afbeelding hiernaast. Door deze constructie kan de loopbrug ook bewegen. De grootte van het gat bepaalt de grootte van de beweging. Rekening dient er gehouden te worden met de hoogte van de schepen t.o.v. het water bij verschillende ladingen. Deze zijn samengevat in de volgende tabel, met daarbij het onderscheid tussen een compleet volgeladen boot en verband met schaalvoordeel. een ongeladen boot

23 Fasering Looproutes Vaarroutes Zoals je ziet is het wenselijk dat er dus door de hoogte een hek aan hoogteverschil van 0.24m tussen de ene boot en de andere. Hier moet verwaarloosbare uitrekking. de buitenkanten van de loopbrug dus rekening mee gehouden worden Daarnaast moet er nog gekeken komt. Daarnaast moet je goed met het volladen van de boten. worden of de loopplanken het Theaterpauze de Dortmunder kijken hoeveel gewicht je in een boot neerzet (door er bijvoorbeeld beton in te gieten) zodat je de hoogte van de loopbruggen daar op kan aanpassen. Verder moet het Hierna hebben we gekeken naar het vastleggen van de boten. De boten kunnen ten opzichte van elkaar niet transleren maar nog wel houden over zo n grote afstand. Hiervoor is berekend dat bij een lengte van 2 meter een loopbrug van 12 meter gecreëerd kan worden. Kortom deze verbinding is sterk dan geen problemen opleveren roteren. Hiervoor is het wenselijk dat genoeg, maar biedt toch nog een behalve de mogelijke helling. Om voor gehandicapte nog steeds een acceptabele helling te hebben mocht de hellingshoek niet meer dan 4.6 graden zijn. Uit berekeningen kwam ze met touwen aan elkaar worden vastgemaakt. Deze touwen kan je zo los vastmaken als je zelf wilt, waardoor er nog wat speling ontstaat. Mocht je zo strak mogelijk vastleggen, bepaalde flexibiliteit. Boodschappen doen de Spits naar voren dat, dat met een loopplank moet je nog wel weten hoeveel ze van 3 meter overeen komt met een uitrekken. Dit is berekend en is een 44 Weg afsnijden de Kempenaar 45

24 SOLO-UNITS SOLOPOLIS We maken een nieuw model voor ROOS DE JONG & STELLA GROENEWOUD We zien een nieuwe tendens - Het nieuwe werken gaat om samenwerken. Er is nooit één baas, één kunstenaar, maar ieder persoon is iemand, die van alles een beetje afweet. Een zich steeds aanpassend deel van een groter geheel, een groep. de denkende stad, een drijvende stad zonder vaste plekken, zonder vaste buren en zonder plattegrond. In principe werk je Communicatie speelt de hoofdrol alleen, maar koppelen en de units tot één grote ruimte klappen, kan ook. Eerst solo nadenken, innoveren, creatief zijn Dan met twee of drie units bij elkaar komen en inspireren, uitwisselen, integreren In grote units zijn vergaderzalen beschikbaar voor grotere groepen het traditionele werken het nieuwe werken het allernieuwste werken - maar dit lijkt om te slaan multitasking wordt singletasking concentratie en mindfulness echt productief zijn in plaats van het gevoel hebben productief te zijn 46 Mensen laten experimenteren en exploreren zonder te oordelen, op een plek, waarin ruimte en tijd lijken weg te vallen diepgang 47

25 VORM & INDELING De oplossing is veel interessanter als niet wordt gekeken naar het scheppen van een plek, maar het scheppen van de mogelijkheid daartoe. Er zijn drie vormen waaruit het plan bestaat; Drie vlotten worden gekoppeld. De wand wordt weggeklapt. Aan een grote tafel kan nu samengewerkt worden. De tafels bestaan uit opklapbare driehoeken. Vele vormen zijn mogelijk: 10-hoeken, 6-hoeken, 12-hoeken De 12-hoeken zijn eigenlijk drie losse 6-hoeken die aan elkaar gekoppeld zijn. De binnenwanden kunnen worden weggeschoven, zodat één 48 grote ruimte ontstaat. 6 tafelbladen 12 tafelbladen 12 tafelbladen 18 tafelbladen Het oud-islamitische patroon waarop de vorm is gebaseerd 49

26 ontstaa ARCHITECTUUR In een eeuwige herhaling en een eindeloos ritme, vervalt tijd en ruimte We creeëren een soort vacuum, een eeuwigheid, een plek zonder plaats Een mysterieuze zwevende stad De vorm mag geen blok worden, maar moet vaag blijven. Door een exoskelet van ribben wordt het zicht verstoord, worden draaiingen extra zichtbaar en ontstaat een duizelend patroon tegen de horizon. Het ontwerp is vanuit grote schaal bedacht, maar de ervaring is het mysterieus, het object ondefinieerbaar, en het patroon tijdloos. Voor de ervaring hiervan is een zeer doordachte detaillering van de architectuur essentieel. Wij zullen hier een suggestie geven, een mogelijke vertaling van deze waarden. 50 Bovenaanzicht met exoskelet. 51

27 BUSINESSPLAN 52 Het stedenbouwkundig plan bestaat uit een structuur met openbare paden en pleinen, werkunits en overige functies. Bijvoorbeeld: Paden 9 Pleinen werkunits 21 Overige functies De paden en pleinen zijn openbare ruimte. De verrassende en speelse structuur van de openbare ruimte levert een meerwaarde voor het hele gebied. FLEXIBEL Een flexibele structuur zorgt voor een businessplan dat zich aanpast aan de omstandigheden: - Samen of allen werken door het vastof loskoppelen van de werkunits - Het toevoegen of weghalen van drijvende elementen - Het toevoegen of verwijderen van functies ABONNEMENT De units kunnen voor onbepaalde tijd worden gehuurd door in te checken. Door het afsluiten van het abonnement krijgt men korting op het huren van een unit. FUNCTIES 12-HOEKEN Yoga Ruimte Aantal: 1 Toiletruimte Aantal: 3 Restaurant / horeca Aantal: 2 Koffietent/Kiosk Aantal: 6 Kopieerruimte / Service Aantal: 3 Mindfullness Aantal: 1 Vergaderruimte Aantal: 4 Expositieruimte/workshops Aantal: 2

28 STEDEBOUWKUNDIGE STRUCTUUR De units zijn aan elkaar gekoppeld met scharnieren, en kunnen in oneindig veel combinaties vastgelegd worden. ENERGIE & TECHNISCHE UITWERKING Als een gigantisch vlak bijvoorbeeld, 54 Vanuit de flatgebouwen is een constant bewegende structuur zichtbaar, als een vuurtje of een zee, waar je uren naar kunt kijken. maar ook als losse structuur die een speelbal wordt van wind en stroming. Elke minuut anders. De paden en sterren langs de kade zijn veelal open, pleinen waarop gelopen, gezeten en gespeeld kan worden. Alleen de units zelf zijn privé. Een speelse en verrassende route wordt toegevoegd aan het gebied. Voor een solowerker is de beleving van de ruimte heel anders. Vervreemd van de wereld zweeft hij over het water in zijn transparante, maar veilige cocon. Totaal privé en rustig openbaar zijn vlakbij elkaar, maar blijven door het (nog) onaangelegde pad gescheiden. Uniek in de stad. Het stedebouwkundig plan bestaat uit een groot aantal bewegende, drijvende elementen. De elementen kunnen bewegen door invloed van de natuur (getijdenstroming en wind) en mensen. Om beweging mogelijk te maken bestaat de constructie uit lichte vlotten van geëxpandeerd polystyreen met een dunnen afwerkingslaag. Op een aantal hoeken zitten scharnieren die de bewegingen mogelijk maken. De flexibiliteit van het plan is ook in de technische uitwerking terug te vinden. De vlotten kunnen met behulp van scharnieren bewegen en en door gebruikers worden vastgezet met klemmen. Hierbij kunnen de vlotten met een slinger en staalkabel naar elkaar toegetrokken worden. De klem houdt vervolgens het vlot op z n plek, waardoor er bijvoorbeeld een route of gekoppelde werkunit ontstaat. De units zijn zelfvoorzienend, door middel van zonnecellen in het glas. Water uit de Rijnhaven kan worden verwarmd en gebruikt als vloerverwarming. Ook kan dit water gebruikt worden voor het koelen van de unit. Zonnecellen op het dak van een unit Slinger met staalkabel Klem om vlotten te bevestigen 55

29 CONCLUSIE Het doel van het project is: actief deel uit maken van de ruimte, mysterieuze, drijvende stad zijn stedebouwkundige elementen. De Het vergroten van de beleving maar letterlijke participatie aan het heel sterke ongewone belevingen. oplossing is veel interessanter als niet van de stadsbewoner, die zich in plan of interactie met het ontwerp Ook vanuit de flatgebouwen is een wordt gekeken naar het scheppen zijn alledaags leven in het gebied komt minder duidelijk naar voren. Een constant bewegende structuur van een plek, maar het scheppen van bevindt. Hierbij zijn wij gericht op beweging wordt in gang gezet wat zichtbaar, als een vuurtje of een de mogelijk daartoe. actieve participatie en interactie. Wij betreft afval; het is een grootschalig zee, waar je uren naar kunt kijken. focussen op het op gang brengen Rotterdams recyclingproject. Ook Actieve participatie en interactie zijn De plek gaat bewegen door de van een beweging, in ecologie, economisch kan er een beweging verweven met het gebruik; zonder interactie tussen de aanwezige economie en/of energie. ontstaan waarbij een klein park creatief met de elementen om te elementen, de toegevoegde steeds meer boten gaat bevatten en gaan, kom je nergens. Ook dit plan is elementen en de mensen die het Hieruit zijn twee totaal verschillende daardoor meer opbrengt. faseerbaar en zeer flexibel, en is een beleven. ontwerpprojecten ontstaan. Met het economische impuls voor het gebied. ontwerp van het Scheepspark wordt In Solopolis staat ook de menselijke 56 de beleving voor de stadbewoner zeker vergroot; een scala aan geheel nieuwe routes ontstaat. Door middel van de programmering kun je wel beleving centraal, op twee gebieden. Zowel het speelse en avontuurlijke van je eigen pad maken, als het rustgevende van het werken in een Op de Rijnhaven moet iets gebeuren, want het is een dode plas water. Maar dit is niet per se een stedebouwkundig plan, opgebouwd uit traditionele 57

30 EPILOOG Het InnovationLAB is een initiatief van Robbert Jan van der Veen (plein06) Team: Roos de Jong (Bouwkunde) Zes maanden lang hebben wij het voorrecht gehad ons elke vrijdag naar Plein06 te Rotterdam te mogen begeven. Het InnovationLAB gaf ons de unieke kans om zelf een zowel heel uitdagende als heel inspirerende opgave te verzinnen, en vervolgens nog op te lossen ook. We kregen een kijkje in de keuken van een stedebouwkundig bureau, werkten samen met studenten uit andere disciplines maakten kennis met de mooiste rotstad die er is. Stella Groenewoud (Bouwkunde) Koen Fraijman (Industrieel Ontwerpen) Lenny Bakker (Werktuigbouwkunde) Met dank aan: Koen de Boo, Tim Tutert en Annelies Wisse Graag willen wij de volgende mensen en instanties bedanken, die ons veel steun hebben verleend tijdens het InnovationLAB. Robbert Jan van der Veen, initiatiefnemer en hoofdbegeleider, Annelies Wisse, begeleider op het gebied van interactie/ 58 user experience, Koen de Boo en Tim Tutert, begeleiders op het gebied van financiën, Jan Boxce, eigenaar van scheepswerf Boxce en rekenaar scheepspark, Maritiem Museum Rotterdam, voor het verschaffen van bouwtekeningen, Plein06, voor het aanbieden van werkplaats en heerlijke lunches en bouwvakker-zonder-naam in De Rotterdam, die ons eventjes door liet glippen naar de bovenste verdieping Eindredactie: Roos de Jong & Stella Groenewoud Logo & Layout: Stella Groenewoud Foto s op pagina 1, 2, 25: Alle overige foto s zijn eigen foto s.

31

HET NIEUWE HAVENBLOK ALMELO

HET NIEUWE HAVENBLOK ALMELO HET NIEUWE HAVENBLOK ALMELO WELKOM IN HET NIEUWE HART VAN ALMELO! Sinds enige tijd werkt de stad Almelo aan een ambitieuze transformatie van de westelijke binnenstad. Met het doortrekken van het Overijssels

Nadere informatie

ar0740 tools for design final booklet Xander van Dijk 1288199

ar0740 tools for design final booklet Xander van Dijk 1288199 ar0740 tools for design final booklet Xander van Dijk 1288199 week 1 21 4 2011 5 situatieanalyse 6 7 nieuwe stedelijke bebouwing 8 week 2 28 4 2011 9 toekomstvisie 10 11 markt in venetië 12 maquette 1:500

Nadere informatie

Schouwburg de Kampanje Den Helder

Schouwburg de Kampanje Den Helder Schouwburg de Kampanje Den Helder van Dongen Koschuch Architects and Planners Inzending Arie Keppler Prijs 016 SCHOUWBURG DE KAMPANJE DEN HELDER INTRODUCTIE EEN MARITIEM ENSEMBLE Schouwburg De Kampanje

Nadere informatie

Lesbrief MAASVLAKTE 2 OPDRACHT 1 - TOPOGRAFIE EN AARDRIJKSKUNDE

Lesbrief MAASVLAKTE 2 OPDRACHT 1 - TOPOGRAFIE EN AARDRIJKSKUNDE Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VMBO MAASVLAKTE 2 De haven van Rotterdam wordt te klein, omdat we steeds meer goederen bestellen uit verre landen. Daarom komt er een nieuw stuk haven: Maasvlakte

Nadere informatie

kernwaardeanalyse het park 1. Startpunt (ambitie van de stad, vernieuwing) 2. Profiel vanuit de kracht van de plek IDENTITEIT IDENTITEITSDRAGER

kernwaardeanalyse het park 1. Startpunt (ambitie van de stad, vernieuwing) 2. Profiel vanuit de kracht van de plek IDENTITEIT IDENTITEITSDRAGER Voor de meest gebruikte evenementenlocaties in het centrum van Rotterdam zijn locatieprofielen beschreven. De profielen zijn opgesteld door Dienst Veiligheid en Bureau Binnenstad van de gemeente Rotterdam,

Nadere informatie

CAMPUS-park Delft TU Noord

CAMPUS-park Delft TU Noord TU Noord klimaatadaptatie & gebiedsontwikkeling - Kanaalweg 2 SCHIE DUWO Botanische Tuin OPGAVE KLIMAATADAPTATIE In het kader van het project Klimaatadaptatie Delft is een studie verricht naar de gebiedsontwikkeling

Nadere informatie

Reactie KCAP op opmerkingen van de Participatiegroep

Reactie KCAP op opmerkingen van de Participatiegroep Reactie KCAP op opmerkingen van de Participatiegroep MODEL GROENE POORT/BUURT-AS OPMERKINGEN VERKEER Advies: ook overgang Hogeweg-Stadsring aanpakkenvoor veiligheid. Dit valt buiten ons projectgebied maar

Nadere informatie

Denktankbijeenkomst 1 13 mei 2014

Denktankbijeenkomst 1 13 mei 2014 Denktankbijeenkomst 1 13 mei 2014 Programma Welkom en toelichting opzet Lagerhuisdebat door Theo Dohle, gespreksleider Toelichting komend proces door Esther Koelemeij, projectleider Vier rondes Lagerhuisdebat

Nadere informatie

Meetkunst Les 4 Spelen met perspectief

Meetkunst Les 4 Spelen met perspectief Meetkunst Les 4 Spelen met perspectief Vervreemding door optische illusies Niet alle kunstenaars houden zich aan de regels van perspectief, standpunt, onderlinge verhoudingen etc. Zij overtreden moedwillig

Nadere informatie

4 MAART 2015 www.noorderhavenzutphen.nl

4 MAART 2015 www.noorderhavenzutphen.nl Verslag workshop 2 WONEN AAN DE HAVEN NOORDERHAVEN 4 MAART 2015 www.noorderhavenzutphen.nl Op woensdagavond 4 maart is de tweede workshop voor Veld 10 in de oude Broodfabriek gehouden. Op deze avond hebben

Nadere informatie

Introductie. Havens als belangrijk knooppunt

Introductie. Havens als belangrijk knooppunt Les 3. Havens Introductie De onderdelen voor de pennen van Pennenland bv komen uit de Verenigde Staten. De bedrijven die deze onderdelen aan Pennenland verkopen (leveranciers) verschepen hun onderdelen

Nadere informatie

U R B A N I S M A R C H I T E C T U R E

U R B A N I S M A R C H I T E C T U R E S T A D S H A V E N S U R B A N I S M A R C H I T E C T U R E Piekstraat 15c 3071 EL R otterdam N E T H E R L A N D S tel 0031(0)10-2130188 m ail mail@monolab.nl w eb www.monolab.nl STADSHAVENS - ROTTERDAM

Nadere informatie

CKV Festival 2012. CKV festival 2012

CKV Festival 2012. CKV festival 2012 C CKV Festival 2012 Het CKV Festival vindt in 2012 plaats op 23 en 30 oktober. Twee dagen gaan de Bredase leerlingen van het voortgezet onderwijs naar de culturele instellingen van Breda. De basis van

Nadere informatie

Heijplaat, RDM terrein = Sport Educatie & vrije tijd

Heijplaat, RDM terrein = Sport Educatie & vrije tijd Heijplaat, RDM terrein = Sport Educatie & vrije tijd De stad Rotterdam is onlosmakelijk met zijn haven verbonden. De geschiedenis leert dat met de groei van de stad de haven activiteit even zo meegroeit.

Nadere informatie

interieur moderne stijl warme uitvoering TEKST: ANNEMIE WILLEMSE - FOTOGRAFIE: VLASSAK-VERHULST Tijdloos wonen 177

interieur moderne stijl warme uitvoering TEKST: ANNEMIE WILLEMSE - FOTOGRAFIE: VLASSAK-VERHULST Tijdloos wonen 177 interieur moderne stijl IN warme uitvoering TEKST: ANNEMIE WILLEMSE - FOTOGRAFIE: VLASSAK-VERHULST Tijdloos wonen 177 De eigenaars van dit schitterende huis aarzelden niet lang om het ontwerp en de volledige

Nadere informatie

Waterparken. Tijdelijke oplossingen voor braakliggende terreinen. Voorbeeldenboek

Waterparken. Tijdelijke oplossingen voor braakliggende terreinen. Voorbeeldenboek Waterparken Tijdelijke oplossingen voor braakliggende terreinen 1 Voorbeeldenboek Voorbeeldenboek 2 Overal in Nederland kom je ze tegen, op het platteland, in bedrijventerreinen of midden in het stedelijk

Nadere informatie

Initiatiefnemers Mahasti Tafahomi Jasmijn Kok Lyla Kok

Initiatiefnemers Mahasti Tafahomi Jasmijn Kok Lyla Kok Initiatiefnemers Mahasti Tafahomi Jasmijn Kok Lyla Kok Contactgegevens Mini Villa Verwersdijk 92 2611NK Delft Tel:06-42381703 kvk: 27297548 www.minivilla.nl e: info@minivilla.nl MINI VILLA In Nederland

Nadere informatie

Onderzoek naar woonwensen van toekomstige bewoners

Onderzoek naar woonwensen van toekomstige bewoners NAW dossier #39 Onderzoeksdossier stedelijk woonmilieus Onderzoek naar woonwensen van toekomstige bewoners Samenvatting van het onderzoek: Hoe willen jongeren over 10 jaar wonen? Inhoud Vraagstelling Onderzoeksopzet

Nadere informatie

Lesbrief MAASVLAKTE 2 OPDRACHT 1 - TOPOGRAFIE EN AARDRIJKSKUNDE

Lesbrief MAASVLAKTE 2 OPDRACHT 1 - TOPOGRAFIE EN AARDRIJKSKUNDE Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - HAVO MAASVLAKTE 2 De haven van Rotterdam wordt te klein, omdat we steeds meer goederen bestellen uit verre landen. Daarom komt er een nieuw stuk haven: Maasvlakte

Nadere informatie

Rotterdam Stadshavens

Rotterdam Stadshavens Rotterdam Stadshavens Nota Ruimte budget 31 miljoen euro Planoppervlak 1000 hectare (1600 hectare inclusief wateroppervlak) Trekker Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer

Nadere informatie

34 vrije sector & 101 sociaal beschikbaar. 135 appartementen. Rotterdam. te huur aangeboden. Katendrecht

34 vrije sector & 101 sociaal beschikbaar. 135 appartementen. Rotterdam. te huur aangeboden. Katendrecht 135 appartementen Rotterdam te huur aangeboden Katendrecht 34 vrije sector & 101 sociaal beschikbaar HUREN OP KATENDRECHT MET UITZICHT Waar vroeger de schepen binnenvoeren, de kranen draaiden en de arbeiders

Nadere informatie

De consumenten beoordeelden de concepten met een rapportcijfer en noemden één woord/term per concept dat bleef hangen. Zie hieronder de uitkomsten.

De consumenten beoordeelden de concepten met een rapportcijfer en noemden één woord/term per concept dat bleef hangen. Zie hieronder de uitkomsten. UITKOMSTEN WONINGPANEL DE VOORSPRONG: Woningpanel De Voorsprong > Inleiding Tijdens De Voorsprong 2013 vroeg Energiesprong een woningpanel de verschillende concepten te beoordelen. De groep van 33 consumenten,

Nadere informatie

Ondernemen: Hoe doen andere sectoren dat?

Ondernemen: Hoe doen andere sectoren dat? Ondernemen: Hoe doen andere sectoren dat? Wie ben ik Een willekeurige collega uit een andere sector Met dezelfde uitdaging en vraagstukken Met een persoonlijk verhaal Wil graag mijn ervaringen delen Overeenkomsten

Nadere informatie

rhenen schets-museumkwartier deel 1

rhenen schets-museumkwartier deel 1 rhenen schets-museumkwartier deel 1 Opdrachtgever: Gemeente Rhenen Stedenbouwkundig ontwerp: Aad Trompert, Amersfoort Architectuur: Van Leeuwen Architecten, Veenendaal 2 mei 2011 rhenen museumkwartier

Nadere informatie

Heerlijk wonen, werken, leven en recreëren? In Luchen, waar anders.

Heerlijk wonen, werken, leven en recreëren? In Luchen, waar anders. Heerlijk wonen, werken, leven en recreëren? In Luchen, waar anders. www.luchenwaaranders.nl Lekker leven. Het kan, gewoon hier! Als u straks door Luchen fietst, ziet u een mooie, groene wijk. Ruim opgezet.

Nadere informatie

Eindelijk! Veranderbaarheid is een absolute voorwaarde voor duurzaam bouwen. Niet het huis, maar het huishouden. Tweerichtingsverkeer

Eindelijk! Veranderbaarheid is een absolute voorwaarde voor duurzaam bouwen. Niet het huis, maar het huishouden. Tweerichtingsverkeer Een huishouden verbruikt zo n 26 MWh op jaarbasis. Met duurzaam bouwen kunnen we het verbruik van het huis halveren. Electrisch rijden kost slechts een kwart van de energie van een conventionele auto.

Nadere informatie

D E G R A A N S I L O

D E G R A A N S I L O D E G R A A N S I L O t r a n s f o r m a t i e d o o r d i a l o o g Door K.K.J.E. van de Braak Technische Universiteit Eindhoven Faculteit Bouwkunde Bouwtechniek Design and Lifespan s a m e n v a t t

Nadere informatie

day li g ht awa r d 2 010

day li g ht awa r d 2 010 Licht, transparantie en openheid verhogen in grote mate het comfortabele gevoel. Dit wordt bevestigd door het intensieve gebruik van daglicht in de CaballeroFabriek dat ten dienste staat van de gebruikers.

Nadere informatie

Wonen in een comfortabele. rietenkapvilla. Gevarieerd wonen in de gilden. 7 royale. bouwkavels te koop vanaf e 255, 00. per m 2 (incl.

Wonen in een comfortabele. rietenkapvilla. Gevarieerd wonen in de gilden. 7 royale. bouwkavels te koop vanaf e 255, 00. per m 2 (incl. Wonen in een comfortabele rietenkapvilla? 7 royale bouwkavels te koop vanaf e 255, 00 per m 2 (incl. BTW) Gevarieerd wonen in de gilden Toekomstige Hanzelijn Dronten geeft je de ruimte De woonwijk De Gilden

Nadere informatie

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN Onderzoek naar cultuurhistorische structuren, landschappen en panden Aansluitend op Belvedere- (Behoud door ontwikkeling) en het MoMo-beleid (Modernisering

Nadere informatie

GEMEENTE GRAVE. Ontwerp Beeldkwaliteitsplan Ligplaats woonboot Nieuwe Haven Grave

GEMEENTE GRAVE. Ontwerp Beeldkwaliteitsplan Ligplaats woonboot Nieuwe Haven Grave GEMEENTE GRAVE Ontwerp Beeldkwaliteitsplan Ligplaats woonboot Nieuwe Haven Grave 27 oktober 2015 Pagina 2 Pagina 3 Inhoudsopgave Inleiding 4 Aanleiding Doel Status Plangebied 5 Ligging plangebied Locatiekenmerken

Nadere informatie

De Omgevingsvisie van Steenwijkerland een samenvatting

De Omgevingsvisie van Steenwijkerland een samenvatting De Omgevingsvisie van Steenwijkerland een samenvatting Vooraf Hoe ziet onze leefomgeving er over 15 jaar uit? Of eigenlijk: hoe ervaren we die dan? Als inwoner, ondernemer, bezoeker of toerist. De tijd

Nadere informatie

Welkom Little C Maker, Rotterdam, november 2015

Welkom Little C Maker, Rotterdam, november 2015 4 Welkom Little C Maker, Rotterdam, november 2015 Je wilt wonen in het kloppend hart van Rotterdam. Maar ook in de rust van een groen park met uitzicht op het water. Dat kan, in een nieuw stukje Rotterdam

Nadere informatie

URBAN SHOPPER. De locatie. Plattegrond. De unit. Aantrekkelijke voorwaarden. Wij zoeken. Planning. Contact

URBAN SHOPPER. De locatie. Plattegrond. De unit. Aantrekkelijke voorwaarden. Wij zoeken. Planning. Contact versie 25 januari 2013 URBAN SHOPPER De locatie Plattegrond De unit Aantrekkelijke voorwaarden Wij zoeken Planning Contact 3 4 5 5 6 6 7 URBAN SHOPPER Strijp-S is het nieuwe creatieve en culturele hart

Nadere informatie

HET PROJECTPLAN. a) Wat is een projectplan?

HET PROJECTPLAN. a) Wat is een projectplan? HET PROJECTPLAN a) Wat is een projectplan? Vrijwel elk nieuw initiatief krijgt de vorm van een project. In het begin zijn het wellicht vooral uw visie, ideeën en enthousiasme die ervoor zorgen dat de start

Nadere informatie

ONTWIKKELING KERNGEBIED VEEMARKTKWARTIER

ONTWIKKELING KERNGEBIED VEEMARKTKWARTIER ONTWIKKELING KERNGEBIED VEEMARKTKWARTIER Inhoud Kerngebied Veemarktkwartier door Rob Crul / Van de Ven Architectuur door Ed Bergers & Elisabeth Boersma / BBE Gedachten over ideale werkplek door Joost Beelenkamp

Nadere informatie

Het beste uit jezelf

Het beste uit jezelf Het beste uit jezelf 2 3 Met elkaar bouwen aan het Huis van Philadelphia Philadelphia wil dat mensen met een beperking gelukkig kunnen zijn en het beste uit zichzelf kunnen halen. Daarom doen we ons werk

Nadere informatie

levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum Utrecht

levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum Utrecht Voorbeeld Ondernemers van gezocht, een titel over die programma s twee regels en activiteiten Voorbeeld willen van leveren een subtitel voor een levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum

Nadere informatie

STAD IN ZICHT 0-99. in de buurt van geluk

STAD IN ZICHT 0-99. in de buurt van geluk in de buurt van geluk wie zijn wij? STAD Jeroen van der Zant Johan Vlug Menno Vergunst Henk Schuitemaker Narda Beunders Lidewij Lenders communicatie-adviseur, bewoner IJburg landschapsarchitect VLUGP,

Nadere informatie

SLAAKHUYS ONDERZOEK HERONTWIKKELING De Fabriek gaat weer werken!!

SLAAKHUYS ONDERZOEK HERONTWIKKELING De Fabriek gaat weer werken!! SLAAKHUYS ONDERZOEK HERONTWIKKELING De Fabriek gaat weer werken!! MEI Architecten en Stedenbouwers 1 Historie 2 Historie 3 Foto s PWS + WSA presentatie 15.01.2009 4 Stedelijke ligging 5 Concepting I Concepting

Nadere informatie

i ii Òiî i î >> i ÈÒî-Òi`i iî" Òä i Gebiedsvisie Hollands Spoor en omgeving

i ii Òiî i î >> i ÈÒî-Òi`i iî Òä i Gebiedsvisie Hollands Spoor en omgeving i ii Òiî i î >> i ÈÒî-Òi`i iî" Òä i Gebiedsvisie T P E C N O C Hollands Spoor en omgeving mei 2008 2 Inleiding 1 Straatnamenkaart 1 Inleiding Voorwoord Voor u ligt de Gebiedsvisie Hollands Spoor en omgeving.

Nadere informatie

Woonproject in Boom tussen Rupel en Schorre

Woonproject in Boom tussen Rupel en Schorre 1 Woonproject in Boom tussen Rupel en Schorre Steengoed wonen in een groen landschap met een zweem van nostalgie, langs een slingerende blauwe ader. Steengoed wonen in Boom 44 appartementen in een uniek

Nadere informatie

Schiedamse aanpak biedt basis voor. goede samenwerking

Schiedamse aanpak biedt basis voor. goede samenwerking Schiedamse aanpak biedt basis voor goede samenwerking 1 2 Schiedamse aanpak biedt basis voor goede samenwerking Medio 2019 moet Nieuw-Mathenesse een modern, gemengd bedrijventerrein zijn waarmee de gemeente

Nadere informatie

Jaarbeurs van de toekomst

Jaarbeurs van de toekomst Jaarbeurs van de toekomst Herontwikkeling Jaarbeursterrein De herontwikkeling van het Jaarbeursterrein is in 2015 gestart en zal doorlopen tot minimaal 2026. Belangrijk uitgangspunt is dat Jaarbeurs haar

Nadere informatie

UTOPIA OF EEN MOOIERE SCHOOL!?

UTOPIA OF EEN MOOIERE SCHOOL!? UTOPIA OF EEN MOOIERE SCHOOL!? project Utopia of een mooiere school!? omschrijving Samenvatting van het project en de eindresultaten organisatie Architectuurcentrum Nijmegen i.s.m. het Stedelijk Gymnasium

Nadere informatie

Verslag informatie- en co-design bijeenkomst 2 juli 2015

Verslag informatie- en co-design bijeenkomst 2 juli 2015 Verslag informatie- en co-design bijeenkomst 2 juli 2015 Inleiding Op 2 juli 2015 heeft de eerste informatie- en codesignbijeenkomst plaatsgevonden voor Wonen in Helsdingen. Ontwikkelaar Blauwhoed en ontwerper

Nadere informatie

Marie-Anne van Stam - Universiteit van Amsterdam- Research Master Educational Scienes. Revealing the future

Marie-Anne van Stam - Universiteit van Amsterdam- Research Master Educational Scienes. Revealing the future Marie-Anne van Stam - Universiteit van Amsterdam- Research Master Educational Scienes Revealing the future Inleiding en samenvatting Door de geplande besparingen op het hoger onderwijs wordt het een uitdaging

Nadere informatie

eemhaven amersfoort Eén haven, twee kades: herinrichting zet Eemhaven op de kaart

eemhaven amersfoort Eén haven, twee kades: herinrichting zet Eemhaven op de kaart eemhaven amersfoort Eén haven, twee kades: herinrichting zet Eemhaven op de kaart 300 meter passantensteiger: 60 boten dubbelliggen 30 meter sloepensteiger: 10 sloepen pagina 61 Sloof Steiger Boom Fietspad

Nadere informatie

Creatief Denken. Ideeën Werkplaats Groep 3 Groep 4 Groep 5

Creatief Denken. Ideeën Werkplaats Groep 3 Groep 4 Groep 5 Creatief Denken Ideeën Werkplaats Groep 3 Groep 4 Groep 5 Inleiding Creativiteit is een proces waardoor je laat zien dat alles wat is ook altijd anders kan zijn. Kijken naar de werkelijkheid, dat koppelen

Nadere informatie

Profielschets. Ondernemende school

Profielschets. Ondernemende school Profielschets Ondernemende school Scholen met Succes Postbus 3386 2001 DJ Haarlem www.scholenmetsucces.nl info@scholenmetsucces.nl tel: 023 534 11 58 fax: 023 534 59 00 1 Scholen met Succes Een school

Nadere informatie

Pakhuis Ten Hove. Werken op de mooiste plek van Deventer

Pakhuis Ten Hove. Werken op de mooiste plek van Deventer Pakhuis Ten Hove Werken op de mooiste plek van Deventer Werken in één van de leukste wijken van Deventer. In een buurt waar gewoond én gewerkt wordt. Op een inspirerende plek waar u elke dag opnieuw met

Nadere informatie

GEZOCHT: CULTURELE ONDERNEMER VOOR EXPLOITATIE DAVO PUBLIEKSRUIMTEN

GEZOCHT: CULTURELE ONDERNEMER VOOR EXPLOITATIE DAVO PUBLIEKSRUIMTEN GEZOCHT: CULTURELE ONDERNEMER VOOR EXPLOITATIE DAVO PUBLIEKSRUIMTEN HAVENKWARTIER DEVENTER: ATTRACTIEF EN VEELZIJDIG Het Havenkwartier is een unieke plek. Een gebied met oude industriële panden, vergezichten

Nadere informatie

Hoekstra & van Eck. Huizen van. Terras op eerste etage. Waterrijke omgeving. Erfpachtcanon afgekocht tot 2048. Inpandige Parkeergarage

Hoekstra & van Eck. Huizen van. Terras op eerste etage. Waterrijke omgeving. Erfpachtcanon afgekocht tot 2048. Inpandige Parkeergarage Huizen van Hoekstra & van Eck Stokerkade 108, 1019 XB Amsterdam Waterrijke omgeving Inpandige Parkeergarage Erfpachtcanon afgekocht tot 2048 Terras op eerste etage Speelse indeling H16 Kenmerken Soort

Nadere informatie

OPEN CALL: RAUM PROGRAMMA SCHRIJF JE NU IN! CALL RAUM PAGINA 1 KUNST / CULTUUR IN MOTION BERLIJNPLEIN, UTRECHT

OPEN CALL: RAUM PROGRAMMA SCHRIJF JE NU IN! CALL RAUM PAGINA 1 KUNST / CULTUUR IN MOTION BERLIJNPLEIN, UTRECHT OPEN CALL RAUM PAGINA 1 CALL: RAUM PROGRAMMA SCHRIJF JE NU IN! KUNST / CULTUUR IN MOTION BERLIJNPLEIN, UTRECHT OPEN CALL RAUM PAGINA 2 HET IS TIJD OM SAMEN TE PIONIEREN! De stad Utrecht is volop in beweging.

Nadere informatie

STUDIO HELDERGROEN HAARLEM

STUDIO HELDERGROEN HAARLEM STUDIO HELDERGROEN HAARLEM titel opdrachtgever ontwerpteam programma oplevering Studio Heldergroen Droste silo Haarlem Heldergroen Eerlijke Communicatie Zecc Architecten, Heldergroen, Vrolijk Multifunctionele

Nadere informatie

Analyse en ontwerp Wallhouse

Analyse en ontwerp Wallhouse Analyse en ontwerp Wallhouse Groningen Het Wallhouse#2 is een woning naar ontwerp van de Amerikaanse architect John Hejduk. Hij was een groot bewonderaar van Le Corbusier en liet zich dan ook door hem

Nadere informatie

Impressie plattegrond en tips voor de standbouw

Impressie plattegrond en tips voor de standbouw Impressie plattegrond en tips voor de standbouw VAN INSCHRIJVING TOT BEURS 1. Online inschrijven 2. Standlocatievoorstel 3. Handboek en inloggegevens voor webshop 1. Beursplan 2. Persmateriaal 3. Promotioneel

Nadere informatie

Concepten voor de Weg naar de Toekomst

Concepten voor de Weg naar de Toekomst Concepten voor de Weg naar de Toekomst 18 maart 2009 Het Transforum De weg is een knooppunt van kennisinstituten op het gebied van infrastructuur, milieu- en energietechnologie en omgeving (landschapsinrichting,

Nadere informatie

Culture Shock -PIM. GROEP 7 ESRA ATESCELIK STUDENT NR: 1783262 JUNI 2009 Eak500@few.vu.nl. Esra Atescelik juni 2009 1

Culture Shock -PIM. GROEP 7 ESRA ATESCELIK STUDENT NR: 1783262 JUNI 2009 Eak500@few.vu.nl. Esra Atescelik juni 2009 1 GROEP 7 ESRA ATESCELIK STUDENT NR: 1783262 JUNI 2009 Eak500@few.vu.nl Esra Atescelik juni 2009 1 Inhoudsopgave 1. Concept Culture Shock.3 1.1 Definitief concept 4 1.2 Interactief gedeelte van de film..4

Nadere informatie

Evaluatie Beeld en beroep

Evaluatie Beeld en beroep Evaluatie Beeld en beroep Inhoud Introductie 1 Respondenten 2 Gegeven cijfer 2 De online informatie over het Project Beeld van het Beroep via innovationlab.nhl.nl was duidelijk 3 Er was voldoende variatie

Nadere informatie

Geschakelde woning met een persoonlijke

Geschakelde woning met een persoonlijke Geschakelde woning met een persoonlijke inbreng Hans en Wilma hebben lang getwijfeld, verhuizen of verbouwen. De keuze is op het laatste gevallen. Met hulp van Het Fundament Architectuur en Slijkhuis Interieur

Nadere informatie

Creatief Denken. Een huis vol verhalen Groep 1 en Groep 2

Creatief Denken. Een huis vol verhalen Groep 1 en Groep 2 Creatief Denken Een huis vol verhalen Groep 1 en Groep 2 Inleiding Creativiteit is een proces waardoor je laat zien dat alles wat is ook altijd anders kan zijn. Kijken naar de werkelijkheid, dat koppelen

Nadere informatie

Woonoppervlakte 130 m 2 Vraagprijs 420.000,- kosten koper TE KOOP. Jan Olphert Vaillantlaan 129 + PP Amsterdam

Woonoppervlakte 130 m 2 Vraagprijs 420.000,- kosten koper TE KOOP. Jan Olphert Vaillantlaan 129 + PP Amsterdam Woonoppervlakte 130 m 2 Vraagprijs 420.000,- kosten koper TE KOOP Jan Olphert Vaillantlaan 129 + PP Amsterdam ALGEMEEN WONEN EN WERKEN MET FABULEUS UITZICHT OVER WATER OP EEN HEERLIJKE LOCATIE! In het

Nadere informatie

HET SCHOMMELPARK Rotterdam, The Netherlands Studio ID Eddy & Inter.National.Design

HET SCHOMMELPARK Rotterdam, The Netherlands Studio ID Eddy & Inter.National.Design HET SCHOMMELPARK Rotterdam, The Netherlands Studio ID Eddy & Inter.National.Design i.s.m. Jantje Beton m.m.v. Gemeente Rotterdam Functioneel Beheerder Spelen & Projectleider, INFRA en diverse gebiedsregisseurs

Nadere informatie

Het Mobiel Erfgoed Plein

Het Mobiel Erfgoed Plein Het Mobiel Erfgoed Plein 30 april 2017 Mobiele Collectie Nederland Eén van de belangrijkste doelstellingen van de stichting Mobiele Collectie Nederland (MCN) is het verhogen van de zichtbaarheid van mobiel

Nadere informatie

Primair Onderwijs. 6 lessen

Primair Onderwijs. 6 lessen Maak je eigen land! Voor de docent Vak(gebied) Schooltype/afdeling Oriëntatie op jezelf en de wereld, Aardrijkskunde Primair Onderwijs Leerjaar Groep 3/4 Tijdsinvestering Vakinhoud Kerndoelen 6 lessen

Nadere informatie

Geldrop-Mierlo bouwt aan een groene wijk

Geldrop-Mierlo bouwt aan een groene wijk Geldrop-Mierlo bouwt aan een groene wijk Heerlijk wonen, werken, leven en recreëren? In Luchen, waar anders! Als u straks door Luchen fietst, ziet u een mooie, groene wijk. Ruim opgezet. Een wijk die past

Nadere informatie

ESCo s die nog meer doen dan energiediensten leveren

ESCo s die nog meer doen dan energiediensten leveren ESCo s die nog meer doen dan energiediensten leveren Caspar Boendermaker & Peter van Dommele BNG Bank & Cablean Opbouw Onze ervaring met ESCo s ESCo+ Made In, By & For Business concept past in heel Nederland

Nadere informatie

Duurzaamheid. JSA / www.jsa-rotterdam.nl

Duurzaamheid. JSA / www.jsa-rotterdam.nl Introductie JSA mooi gezond bron meerwaarde kloek Het begrip Duurzaamheid gaat in relatie tot architectuur natuurlijk over de energiebalans van het gebouw, of de toepassing van duurzaam geproduceerde materialen.

Nadere informatie

Reacties Duivendaal 20 januari 2016

Reacties Duivendaal 20 januari 2016 Reacties Duivendaal 20 januari 2016 Model 1 Forum -/negatief Wat een lelijk blok. Veel te massief. Gebouw aan de LA naast bodemkunde is te hoog, te massief. Bebouwing Forum te overheersend? Onduidelijkheid

Nadere informatie

Tuintrip: +!717973!911562! kktkt. Kleurenparadijs: Tuinfestival aan de Loire. Nazomeren Pompoenseizoen Dahlia. Tuintrend Wilgentenen Buitenhaard

Tuintrip: +!717973!911562! kktkt. Kleurenparadijs: Tuinfestival aan de Loire. Nazomeren Pompoenseizoen Dahlia. Tuintrend Wilgentenen Buitenhaard WWW.GARDENZINE.NL SEPTEMBER 2009 3,95 H E T T I J D S C H R I F T V O O R D E T U I N, S E R R E E N H E T T E R R A S +!717973!911562! kktkt Tuintrip: Kleurenparadijs: Tuinfestival aan de Loire Nazomeren

Nadere informatie

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst.

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Hallo, Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Dat is namelijk helemaal niet zo makkelijk. Veel studenten weten nog niet precies wat ze willen en hoe ze dat

Nadere informatie

Reflectie op het vak Programma, Ontwerp & Projectmanagement. Essay

Reflectie op het vak Programma, Ontwerp & Projectmanagement. Essay Essay april 2005 Tim Den Dekker 1140612 Johannes van Ussel 1142194 BK6R050 Programma, Ontwerp en Projectmanagement Programma, Ontwerp en Projectmanagement BK6R050 1 Voorwoord Dit essay is een zelfreflectie

Nadere informatie

Veld 5. Vragen en antwoorden n.a.v. informatieavond d.d. 16 maart 16.

Veld 5. Vragen en antwoorden n.a.v. informatieavond d.d. 16 maart 16. Veld 5 Vragen en antwoorden n.a.v. informatieavond d.d. 16 maart 16. Waar is de locatie van Veld 5? Bouwplan veld 5 is een deelplan van de gebiedsontwikkeling Nieuw Delft, in het centrum van Delft. Het

Nadere informatie

Denktankbijeenkomst 2 5 juni 2014

Denktankbijeenkomst 2 5 juni 2014 Denktankbijeenkomst 2 5 juni 2014 Planning Masterplan Begin april bijpraten nieuwe gemeenteraad. 16 april startbijeenkomst omwonenden, marktpartijen en geïnteresseerden. Dinsdag 13 mei eerste denktank.

Nadere informatie

Feijenoord. Gebiedsplan. Katendrecht-Wilhelminapier. Ambtelijke inventarisatie

Feijenoord. Gebiedsplan. Katendrecht-Wilhelminapier. Ambtelijke inventarisatie Feijenoord Gebiedsplan Katendrecht-Wilhelminapier Ambtelijke inventarisatie 2013 1 Maashaven O.z. 230 Inhoud 1....H uidige situatie...3 2....W at willen we bereiken...3 2.1 Beoogde doelen 2030...3 2.2

Nadere informatie

kaap workout Lorenzo laat zien hoe bestaande objecten gebruikt zouden kunnen worden

kaap workout Lorenzo laat zien hoe bestaande objecten gebruikt zouden kunnen worden kaap WORKOUT Het Kaap Workout plan is een initiatief van Lorenzo Elstak en Lisa van de Merwe in samenwerking met ontwerpbureau de Staalslagerij. Het betreft een ontwikkelingsplan voor de aanleg van een

Nadere informatie

TWEEDE RONDE NATUURKUNDE OLYMPIADE 2014 TOETS 1. 23 APRIL 2014 10.30 12.30 uur

TWEEDE RONDE NATUURKUNDE OLYMPIADE 2014 TOETS 1. 23 APRIL 2014 10.30 12.30 uur TWEEDE RONDE NATUURKUNDE OLYMPIADE 2014 TOETS 1 23 APRIL 2014 10.30 12.30 uur 1 RONDDRAAIENDE MASSA 5pt Een massa zit aan een uiteinde van een touw. De massa ligt op een wrijvingloos oppervlak waar het

Nadere informatie

H.A.N.G. PLEKKEN. Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI

H.A.N.G. PLEKKEN. Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI H.A.N.G. PLEKKEN Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI Binnenkort ga je met je klas op bezoek bij het Nederlands Architectuur instituut (NAi). Daar zal je het programma H.A.N.G. plekken volgen.

Nadere informatie

Stedenbouwkundig ontwerpen

Stedenbouwkundig ontwerpen Stedenbouwkundig ontwerpen Klik 2010 om het opmaakprofiel van de modelondertitel te bewerken Evelien Brandes De opgave nieuwe wijk of nieuw stedelijk gebied in Nederland staan anno 2010 de grootste uitbreidingen

Nadere informatie

nationale staalprijs 2012 BAG-A-BOX

nationale staalprijs 2012 BAG-A-BOX nationale staalprijs 2012 BAG-A-BOX ADRESGEGEVENS: Geert Hein van der Neut Polluxstraat 42 1363 VB Almere COURAGE architecten bna t +31 (0)55 360 55 63 u www.courage.nl Veenhuizerweg 207 f +31 (0)55 360

Nadere informatie

Maandthema Juni 2015 Reflecties / spiegelingen. Mail uiterlijk zondag 7 juni maximaal 2 foto s naar

Maandthema Juni 2015 Reflecties / spiegelingen. Mail uiterlijk zondag 7 juni maximaal 2 foto s naar Maandthema Juni 2015 Reflecties / spiegelingen Mail uiterlijk zondag 7 juni maximaal 2 foto s naar fotoclubdebetuwe@gmail.com Wat zegt De Van Dale hierover Over spiegelen : licht of beelden terugkaatsen

Nadere informatie

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd 1E SCHOOL duurzaam gerenoveerd DUURZAAM RENOVEREN investeren in MEERVOUDIGE OPBRENGST INHOUD PRESENTATIE 1 Niet duurzame school 2 Duurzaam bouwen & leven 3 Duurzame energie, kleinschalig opgewekt 4 Passief

Nadere informatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie Doelen stellen NLP is een doelgerichte, praktische en mensvriendelijke techniek. NLP = ervaren, ervaren in denken, voelen en doen. Middels een praktisch toepasbaar model leren we om de eigen hulpmiddelen,

Nadere informatie

WAANDERS IN DE BROEREN. Inzending ARC Interieur 2013

WAANDERS IN DE BROEREN. Inzending ARC Interieur 2013 WAANDERS IN DE BROEREN Inzending ARC Interieur 2013 INZENDING ARC INTERIEUR 2013 PROJECTGEGEVENS OPDRACHT Waanders In de Broeren - Dhr. W. Waanders LOCATIE Achter de Broeren 1-3 Zwolle OMSCHRIJVING renovatie

Nadere informatie

Cuijk - De Valuwe. Openbare ruimte De Valuwe

Cuijk - De Valuwe. Openbare ruimte De Valuwe Openbare ruimte De Valuwe Openbare ruimte De Valuwe is de eerste naoorlogse uitbreidingswijk van Cuijk, een dorp aan de Maas. De wijk vormt de noordoostzijde van het huidige dorp, op de grens met het buitengebied.

Nadere informatie

PIM 2013 VU. One day in Amsterdam. Martijn van der Burg MBG215

PIM 2013 VU. One day in Amsterdam. Martijn van der Burg MBG215 PIM 2013 VU One day in Amsterdam Martijn van der Burg 2527162 MBG215 Achtergrond Dit essay is geschreven in opdracht voor het vak Interactieve Multimedia voor de studie IMM aan de Vrije universiteit. Het

Nadere informatie

code create Welkom! Inspiratie is de basis

code create Welkom! Inspiratie is de basis Welkom! Voor dat we beginnen over de cursus, een kort voorwoord over ons. De cursus Code Create is ontworpen en ontwikkeld door C-TEAM. Een groep experts met een gezamenlijk doel: onze skills gebruiken

Nadere informatie

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A INLEIDING Ik heb vandaag een cadeautje meegenomen. Niet voor jullie, maar voor mijzelf. Het cadeautje staat voor de verrassingen

Nadere informatie

Museumbezoek onder Studenten

Museumbezoek onder Studenten Museumbezoek onder Studenten Ontwerprapport CMD-Project Jelle Clignet CMD2B 1108174 Inhoudsopgave Inleiding 2 Concept 3 Beschrijving van het concept 3 Applicatie 3 Ondersteunende middelen 3 Middelen 4

Nadere informatie

Leerervaringen ruimte van onder- en bovenbouw. Ruimteaspect Onderbouw. Ruimteaspect Middenbouw. Ruimteaspect Bovenbouw. Ruimteaspect Onderbouw

Leerervaringen ruimte van onder- en bovenbouw. Ruimteaspect Onderbouw. Ruimteaspect Middenbouw. Ruimteaspect Bovenbouw. Ruimteaspect Onderbouw Leerervaringen ruimte van onder- en bovenbouw 1. 1. ontwikkeling ruimtebesef * waarnemen en beschrijven vertrouwde plekken * spelen, wandelen, dansen in diverse ruimtes * reflecteren op ruimtes: veilig,

Nadere informatie

Patrick Venendaal 1553805. Creative Industries

Patrick Venendaal 1553805. Creative Industries Naam: Cursus: Coördinator: Docent: Patrick Venendaal 1553805 Entrepreneurship Creative Industries Aljan de boer Mark Nutzel Inhoudsopgave Het idee... 3 De doelgroep... 3 Introductie... 3 Wat wordt er getest...

Nadere informatie

REPRESENT YOUR CULTURE

REPRESENT YOUR CULTURE REPRESENT YOUR CULTURE Team: 16043, De studenten van tegenwoordig Anwar, Bas, Danielle, Jasser, Noor en Yara Inleiding In de laatste jaren is er een sterke groei van toerisme in de stad Amsterdam. Het

Nadere informatie

37 BELGISCHE TOPARCHITECTEN

37 BELGISCHE TOPARCHITECTEN 03 37 BELGISCHE TOPARCHITECTEN PLAN is een speciale uitgave van Home Sweet Home april - mei - juni 2016 Afgiftekantoor 2200 Herentals I - P608241 Uitgeverij Balfin - Belgiëlaan 4b - 2200 Herentals PB-PP

Nadere informatie

Villa s Kleine Rieteiland. van den Oever, Zaaijer & Partners architecten, Amsterdam IJBURG

Villa s Kleine Rieteiland. van den Oever, Zaaijer & Partners architecten, Amsterdam IJBURG Villa s Kleine Rieteiland van den Oever, Zaaijer & Partners architecten, Amsterdam IJBURG Inleiding Zo rond de kerst van 1999 las ik in de NRC dat er een nieuw eiland in de maak was. Het heette het Kleine

Nadere informatie

architecten ETCETERA VISIE SCHEVENINGEN HAVEN

architecten ETCETERA VISIE SCHEVENINGEN HAVEN VISIE SCHEVENINGEN HAVEN BINT architecten is gevestigd aan de Dr.Lelykade te Scheveningen. Planvorming voor Scheveningen haven gaat dus over ons toekomstig uitzicht waar we straks dagelijks mee te maken

Nadere informatie

CREATIVE MINDS INCUBATOR DIGITAL ENTERTAINMENT

CREATIVE MINDS INCUBATOR DIGITAL ENTERTAINMENT CREATIVE MINDS INCUBATOR DIGITAL ENTERTAINMENT 1 INHOUDELIJK 1. 2. 3. Wij zoeken bedrijven die inhoudelijk aansluiten bij de incubator. Gezien de veelzijdigheid en de veelvuldige cross-overs in de sector,

Nadere informatie

Thuis in hartje Rotterdam

Thuis in hartje Rotterdam Thuis in hartje Rotterdam Vroeger was het Stadstimmerhuis het epicentrum van de naoorlogse wederopbouw, nu is het Timmerhuis terug en hét punt van vooruitgang in de binnenstad. Straks wordt hier gewinkeld,

Nadere informatie

Kust Almere haven. Kustzone Almere Haven Verslag tweede informatiebijeenkomst. 7 juli 2017

Kust Almere haven. Kustzone Almere Haven Verslag tweede informatiebijeenkomst. 7 juli 2017 Kust Almere haven Kustzone Almere Haven Verslag tweede informatiebijeenkomst 7 juli 2017 1 1. Gemengd wonen & recreëren 2 Context 1. Veel belangstelling voor informatiedag Op vrijdag 7 juli vond, tussen

Nadere informatie

Interieur gemeentekantoren De Rotterdam

Interieur gemeentekantoren De Rotterdam Interieur gemeentekantoren De Rotterdam Interieur gemeentekantoren De Rotterdam Het ontwerp voorziet in een interieur dat een vertikale stad reflecteert die verbindingen legt tussen stedelijke knooppunten

Nadere informatie