Doorgaande Ontwikkelingslijn 0-27 jaar in Lingewaard ALLEMAAL KETENPARTNERS!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Doorgaande Ontwikkelingslijn 0-27 jaar in Lingewaard 2014-2017 ALLEMAAL KETENPARTNERS!"

Transcriptie

1 Doorgaande Ontwikkelingslijn 0-27 jaar in Lingewaard ALLEMAAL KETENPARTNERS! 1

2 Voorwoord Een nieuwe visie op de doorgaande ontwikkelingslijn (DOL). Niet meer van 0-12, maar van 0-27! Een visie die aansluit bij de alle ontwikkelingen binnen het onderwijs, er op gericht zoveel mogelijk jongeren met een goede startkwalificatie 1 te laten beginnen aan het arbeidsproces. Deze nieuwe lijn sluit ook aan bij het idee van een leven lang leren. Van VVE (voor- en vroegschoolse educatie) in de peuter- en kleuterperiode via warme overdrachten van primair onderwijs naar voortgezet onderwijs en de doorontwikkeling van het CJG (Centrum voor Jeugd en Gezin) wordt door velen bijgedragen aan de educatie en begeleiding van onze schoolkinderen op weg naar volwassenheid. Met de mogelijkheden, die iedere jongere heeft, is het van belang om in samenwerking met alle betrokkenen te streven naar de optimale ontwikkelingskansen, zodat een zo volwaardige participatie in onze maatschappij mogelijk is. Om als gemeente Lingewaard richting te geven aan de doorgaande ontwikkelingslijn, rekening houdend met alle bijbehorende documenten al dan niet vastgesteld door de gemeenteraad vind ik het belangrijk om consistent te zijn in onze opvattingen en voortdurend in gesprek te zijn met alle betrokkenen uit het werkveld. Daarom zijn de onderlinge gesprekken, geformaliseerd in het LEA (de Lokale Educatieve Agenda) van belang. De afgelopen jaren heeft Lingewaard samen met negen andere gemeenten hard gewerkt aan het terugdringen van het vroegtijdig schoolverlaten en het regionaal optimaliseren van de leerplicht. Ook is er afgesproken om het passend onderwijs, onderdeel van de vier decentralisaties, onder te brengen in de Gemeenschappelijke Regeling Onderwijszaken (GRO), samen met de leerplicht en het vroegtijdig schoolverlaten. Deze intergemeentelijke samenwerking is van belang, omdat ouders en kinderen zich niet gebonden voelen aan gemeentegrenzen, wanneer het gaat om voor hun kind de beste onderwijsinstelling te vinden. Voor de rijksoverheid is iedereen tot 27 jaar een jongere, die óf een opleiding volgt óf deelneemt aan het arbeidsproces. Na de eerste schakelmomenten volgt een belangrijke periode in het leven van jongeren tussen de 18 en 23. In deze periode is het belangrijk om te zorgen voor mogelijkheden binnen het arbeidsproces of voor het volgen van een vervolgopleiding. In het voorliggende document wordt duidelijk waarom het voor iedere betrokkene jongere, ouders en professionals belangrijk is te weten welke middelen worden ingezet voor de optimale ontwikkelingskansen, waar deze aan gerelateerd zijn en wie er voor welke stap verantwoordelijk is. In Lingewaard zijn in 2013 ruim jongeren tussen 0 en 27 jaar. Bijna één derde van onze inwoners! Naast de eigen verantwoordelijkheid van jongeren zelf en hun ouders/verzorgers, nemen alle professionals in het veld de eigen verantwoordelijkheden en werken we gezamenlijk aan een goede toekomst op het brede gebied van educatie en ontwikkeling van onze jongeren. Kees Telder Wethouder Onderwijs 1 Een startkwalificatie is een diploma havo, vwo of mbo (niveau 2). 2

3 Samenvatting Als je daadwerkelijk een doorgaande lijn wilt realiseren, dan kun je niet anders dan verbanden leggen en verbindingen aangaan 2. Wat willen we bereiken? Onze bestaande Visie Doorgaande Ontwikkelingslijn 0-14 jaar uit 2009 richtte zich op het onderwijs en een beperkte leeftijdscategorie. Gelet op alle ontwikkelingen in het sociale domein vinden wij het nu tijd voor een nieuwe visie. Wij hebben deze in overleg met het veld als volgt geformuleerd: De gemeente Lingewaard en haar partners streven voor elk kind van 0-27 jaar naar het realiseren van optimale ontwikkelingskansen en volwaardig participeren in onze maatschappij binnen zijn/haar mogelijkheden. Uit onderzoek is gebleken dat als we zo vroeg mogelijk starten met duurzaam investeren in (jonge) kinderen, dit er uiteindelijk voor zorgt dat: ze met minder achterstand naar de basisschool gaan; een startkwalificatie halen in het onderwijs; op langere termijn minder afhankelijk zijn van sociale voorzieningen; minder in aanraking komen met justitie en; een hoger inkomen bereiken. Wij houden bij deze nieuwe visie rekening met de volgende uitgangspunten: - Kind Centraal - Gedeeld resultaat = er samen voor gaan! - Eigen kracht en verantwoordelijkheid - Vroegsignalering - Gemeente= vangnet - Bevorderen normalisering - Deskundigheid professionals - Educatief partnerschap ouders en voorziening - Pedagogische civil society - Samenwerking gemeente en voorzieningen - Vrije schoolkeuze ouders en autonomie scholen - Spanningsveld: dynamiek omgeving versus kaders Tevens hebben wij een aantal ambities geformuleerd: 2 Een doorgaande lijn 0-13 jaar: denken in ketens, KPC

4 Wat gaan we daarvoor doen? Met deze visie willen wij een kader vaststellen waarin alle aspecten van de doorlopende ontwikkelingslijn zijn benoemd. Daarnaast willen wij afspraken maken met alle betrokkenen over zowel het erkennen van schakelmomenten als de inzet en verantwoordelijkheid op deze momenten. Tot slot bieden de uitgangspunten en ambities ons houvast voor het verder uitwerken en laten groeien van de visie. Deze kadernotitie is een groeidocument. Dit biedt ons ruimte om deze jaarlijks via een uitvoeringsprogramma aan te passen aan actuele ontwikkelingen en inzichten die gaandeweg ontstaan. Het zal ieder jaar als vast onderdeel van het LEA-overleg worden geagendeerd, Wij streven ernaar de volgende resultaten te behalen: De gemeente (wat) en de LEA-partners (hoe) garanderen de doorgaande ontwikkelingslijn 0-27 jaar door op gelijkwaardige wijze de aansluiting met elkaar te vinden om kinderen zo optimale ontwikkelingskansen te bieden. De gemeente geeft duidelijkheid in wat zij wil met haar visie op de doorlopende ontwikkelingslijn door middel van de voorgestelde uitgangspunten en wat zij daarbij verwacht van de voorzieningen qua houding (samenwerking) en activiteiten (zowel gericht op het algemene als het specifieke vlak). De samenwerking op basis van de ketengedachte is een structurele werkwijze voor alle voorzieningen. Er moet een sluitend netwerk zijn, zeker als een schakelmoment een risico oplevert. De samenwerking is vooral van belang in de zorgstructuur. Iedere partner zet op basis van kennis en kunde de noodzakelijke ondersteuning en/of hulp zo vroeg mogelijk in. Gezamenlijk vastgestelde indicatoren om de visie te kunnen meten, bijstellen, verder vorm te geven en te evualeren. De indicatoren worden een vast onderdeel van het jaarlijkse uitvoeringsprogramma. Ruimte geven om collegiale toetsing te bieden en ontvangen in de vorm van intervisie, bijv. voor signaleren van risico s, mogelijkheden qua inzet en aanbod vanuit iedere partner en het leren omgaan met (nieuwe) ondersteunende methoden. Wat gaat dat kosten? Om de doorgaande ontwikkelingslijn van kinderen zo goed mogelijk te laten verlopen, wordt er door ons, maar zeker ook door onze partners, veel geïnvesteerd. Het is ondoenlijk om hiervoor een overzicht op te stellen, omdat de budgetten, bedoeld voor diverse leeftijdscategorieën, dwars door onze hele gemeentelijke begroting heen terug te vinden zijn en ook niet 1 op 1 voor dit doel worden bestemd. De budgetten worden ingezet voor 1) algemene voorzieningen, zoals peuterspeelzaalwerk, jeugdgezondheidszorg, jeugd- en jongerenwerk en leerplicht, en 2) individuele voorzieningen, waaronder voorschoolse educatie, opvoedingsondersteuning, neveninstromers en leerlingenvervoer. Voor de uitvoering van deze kadernotitie zijn geen aanvullende middelen nodig. We streven naar het behalen van de gewenste resultaten binnen de huidige beschikbare middelen. Als er echter om wat voor 4

5 reden dan ook bezuinigd gaat worden op de bestaande budgetten, moet men zich ervan bewust zijn dat het dan ook moeilijker wordt om de gestelde ambities te realiseren. 5

6 Inhoudsopgave Voorwoord wethouder Telder 2 Samenvatting 3 1. Inleiding 6 2. Voorstel 6 3. Kaders Welke landelijke en regionale kaders zijn van toepassing? Wat zijn de lokale kaders? 7 4. Visie Doorgaande Ontwikkelingslijn 0-27 jaar Waarom een nieuwe visie? Doorgaande ontwikkelingslijn Wat verstaan we onder ontwikkelingslijn? Wat verstaan we onder doorgaand? Waarom belangrijk? Keuze leeftijdsgrens bij 27 jaar Welke schakelmomenten spelen een rol bij de doorgaande ontwikkelingslijn? Wat is een natuurlijk schakelmoment? Wat is een vast schakelmoment? Wat wordt de nieuwe visie Doorgaande Ontwikkelingslijn 0-27 jaar Uitgangspunten Ambities Nieuwe visie in de praktijk Welke doelgroepen onderscheiden we? Het jonge kind (0-4 jaar) Kinderen in het Primair Onderwijs (4-12 jaar) Kinderen in het Voortgezet Onderwijs (12-18 jaar) Jongeren in een vervolgopleiding of werkend (18-27 jaar) Lokaal aanbod voor de leeftijdscategorieën 17 6.Resultaten Beoogde resultaten Ketenpartners Regierol Financiën Overlegstructuren Lokale Educatieve Agenda Werkgroepen Wijziging opzet Werkgroep Doorgaande Ontwikkelingslijn? Doorzettingsmacht van de gemeente Tot slot Communicatie met het veld Jaarlijks uitvoeringsprogramma opstellen 25 Bijlagen 1 Toelichting Vier Decentralisaties 26 2 Cijfers doelgroep 28 3 Rol van ouders, voorzieningen en gemeente 31 4 Lokaal aanbod 34 5 LEA vier kolommenschema 39 6

7 1. Inleiding Voor u ligt een kadernotitie voor de Visie op de Doorgaande ontwikkelingslijn 0-27 jaar in de gemeente Lingewaard. Op 28 mei 2009 heeft de gemeenteraad een visie op de doorgaande ontwikkelingslijn 0-12 jaar vastgesteld, die zich voornamelijk richtte op het onderwijs in Lingewaard. Het is tijd voor een nieuwe visie, die rekening houdt met de actuele landelijke en lokale ontwikkelingen en waarin ook nadrukkelijk de koppeling wordt gelegd tussen onderwijs, jeugdbeleid en jeugdhulpverlening. Deze kadernotitie is geschreven voor de gemeenteraad en de samenwerkingspartners. Het doel van deze kadernotitie, is om op hoofdlijnen te komen tot een nieuw visiedocument voor de doorgaande ontwikkelingslijn van kinderen van 0-27 jaar uit Lingewaard in relatie tot alle relevante beleidsvelden. In diverse beleidsnotities en raadsbesluiten is de visie van de gemeente al verwoord. In deze notitie wordt dan ook, waar nodig, naar de betreffende stukken verwezen. Een ononderbroken ontwikkeling, zonder drempels en onnodige hobbels, dat staat ons voor ogen als we spreken over de doorgaande lijn. Opgroeien gaat meestal goed, maar in sommige gevallen ook niet. Veelal blijkt een schakelmoment de aanleiding te zijn van een onderbroken ontwikkelingslijn. Daarom vinden wij het belangrijk dat er (meer) samenhang komt in het gemeentelijk beleid gericht op kinderen/jongeren van 0-27 jaar. De doelgroepen waarop wij ons in deze notitie richten zijn: 1. De kinderen/jongeren en hun ouders. 2. Alle professionals, die werken met kinderen/jongeren en ouders (de primaire doelgroep). 3. De gemeente zelf, die deels werkt als regisseur binnen dit geheel, deels faciliterend en deels ook verantwoordelijk is. Het college van B&W is verantwoordelijk voor de uitvoering van de visie, uiteraard binnen de kaders die de raad stelt. Hiervoor stelt B&W jaarlijks een uitvoeringsprogramma vast, voor het eerst in Groeidocument We zien deze visie als een groeidocument. Een document waarin we vanuit een algemene visie op de doorlopende ontwikkelingslijn voor de 0-27 jarigen in onze gemeente komen tot een visie op de inhoud en een visie op de wenselijke structuur. Een groeidocument maakt het mogelijk om inzichten te verwerken die tijdens het proces ontstaan. Leeswijzer In deze kadernotitie is het beleid op hoofdlijnen beschreven. Na het voorstel lichten wij in hoofdstuk 3 toe met welke kaders wij te maken hebben. In hoofdstuk 4 beschrijven we uitgebreid waarom wij een nieuwe visie op de doorgaande ontwikkelingslijn willen en hoe die visie dan luidt. Ook geven we een overzicht van de uitgangspunten en ambities bij deze visie. De uitwerking in de praktijk voor zowel de gemeente als het veld wordt beschreven in hoofdstuk 5. De resultaten die we vervolgens willen halen, worden toegelicht in hoofdstuk 6. De partijen met wie we veelvuldig overleggen staan op een rij in hoofdstuk 7 en in hoofdstuk 8 geven we aan hoe we hebben gecommuniceerd met het veld en wat ons na vaststelling van deze notitie te doen staat. 2. Voorstel Wij stellen de gemeenteraad voor om: 1. In te stemmen met de kadernotitie Visie Doorgaande Ontwikkelingslijn 0-27 jaar en; 7

8 2. Deze visie vervolgens te gebruiken als vertrekpunt voor de eraan gerelateerde nog te ontwikkelen beleidsterreinen. 8

9 3. Kaders Bij het opstellen van een nieuwe visie houden wij rekening met diverse kaders, zowel landelijk, regionaal als lokaal. Dit zijn zowel wettelijke als beleidsmatige kaders. In dit hoofdstuk beschrijven wij deze kaders. 3.1 Welke landelijke en regionale kaders zijn van toepassing? Op de onderwerpen uit deze visie is verschillende wet- en regelgeving van toepassing, waaronder de Wet op het Primair Onderwijs (WPO), Wet op het Voortgezet Onderwijs (WVO), de Wet kinderopvang en kwaliteitseisen peuterspeelzalen, Wet op de leerplicht en de Wet op de Kwalificatieplicht. Daarnaast hebben wij te maken met de actuele ontwikkelingen vanuit de vier Decentralisaties: Begeleiding en dagbesteding vanuit AWBZ, Participatiewet, Zorg voor de Jeugd en Passend Onderwijs. Voor drie decentralisaties (AWBZ, Participatiewet en Zorg voor de jeugd) is gekozen om een regionale visie op te stellen. De regio Arnhem bestaat voor deze decentralisaties uit elf gemeenten, gelegen om de centrumgemeente Arnhem. Deze visies worden ook in de afzonderlijke gemeenten vastgesteld. Voor Passend Onderwijs is een andere kleinere, regio van toepassing, waar de samenwerking minder intensief is. Daarnaast bezoekt de Inspectie van het Onderwijs scholen om te toetsen of conform de landelijke kaders wordt gewerkt (eerstelijnstoezicht). Tevens hebben wij te maken met het tweedelijnstoezicht van de Inspectie van het Onderwijs op peuterspeelzalen, kinderdagverblijven en VVE. In bijlage 1 worden de kaders summier toegelicht. 3.2 Wat zijn de lokale kaders? Sociale visie Op lokaal niveau werken wij uiteraard binnen de landelijke en regionaal vastgestelde kaders. Daarnaast heeft de gemeenteraad de afgelopen jaren diverse beleidsdocumenten vastgesteld. Eén belangrijk document lichten we er uit. Op 31 mei 2012 heeft de raad de Sociale Visie Lingewaard 2022 vastgesteld. Dit document beschrijft de Lingewaardse ambities op sociaal gebied voor de lange termijn. Het document wordt aangemerkt als een kapstok voor diverse beleidsdocumenten, die aan het eind van deze paragraaf worden opgesomd. Voor het deelterrein Opgroeien, waarvan de doorgaande ontwikkelingslijn deel uitmaakt, is de volgende bestemming geformuleerd: De jeugd kan zo probleemloos mogelijk opgroeien; De jeugd maakt gebruik van de mogelijkheden die de samenleving biedt om hun eigen kracht te ontwikkelen en te versterken; Wij maken jeugd en jonger vroeg bewust van het feit dat ze deel uit maken van de samenleving en daarin medeverantwoordelijkheid dragen. Ouders en gezinnen zijn goed toegerust op hun verantwoordelijke opvoedingstaak. De kansen zijn groter bij vroege signalering wanneer er iets mis dreigt te gaan, om daarmee grotere problemen te voorkomen. Er is hulp ter ondersteuning van jeugd en hun opvoeders. Bovenstaande visiepunten zijn op deze notitie ook van toepassing. Beleidsdocumenten In de achterliggende stukken bij deze kadernotitie treft u de volgende beleidsdocumenten aan: Visie Doorgaande Ontwikkelingslijn 0-14 jaar, mei 2009; Startnotitie Het Integrale Jeugdbeleid in Lingewaard najaar 2009; 9

10 Notitie Centrum Jeugd & Gezin (CJG), 2011 (incl. samenwerkingsconvenant); Lingewaardse Overdracht- en Verwijsprocedure 2010 (incl. samenwerkingsconvenant); Beleidsplan WMO , 2011; Kadernotitie Peuterspeelzaalwerk, bouwsteen voor de toekomst, , december 2012; Kadernotitie Voor- en vroegschoolse Educatie, een stap vooruit , december 2012; Visie Regio Arnhem, Zorg voor de Jeugd, mei 2012; Sociale Visie 2022 gemeente Lingewaard, mei 2012 en; Notitie regionalisering leerplicht; de mogelijk- en onmogelijkheden, september Van algemene voorziening naar individueel maatwerk Alle genoemde beleidsdocumenten bevinden zich op de lijn van algemene voorziening naar een voorziening specifiek voor bepaalde doelgroepen. Op diverse terreinen hebben wij inmiddels een visie opgesteld, waarin is aangegeven wat algemeen kan en wat individueel moet. Uitgangspunt hierbij zijn voor ons de stappen binnen de kanteling van de WMO, welke zijn opgenomen in het WMO-beleidsplan van Lingewaard. In deze kadernotitie geven wij op specifieke onderdelen een richting aan: zetten we in op de algemene voorzieningen of is er individueel maatwerk nodig en op welke manier dat dan invloed heeft op de doorgaande ontwikkelingslijn van kinderen. Voor ons heeft de aansluiting tussen onderwijs en jeugd een meerwaarde, omdat er binnenkort voor kinderen die ondersteuning/hulp nodig hebben een verplichtend plan moet worden opgesteld. Hierbij staat voorop: Eén kind, Eén plan! Uitgangspunt is eigen kracht, eigen verantwoordelijkheid en lokale regie. Dit heeft vervolgens weer consequenties voor de inrichting van het proces en de doelgroepen waar we ons op richten (qua leeftijd en soort voorziening). Alle betrokken voorzieningen investeren in de optimale ontwikkelingskansen van de kinderen in onze gemeente. De behoefte van het kind is hierbij de leidraad voor alle betrokken voorzieningen en ontwikkelingen. Voor een compleet beeld treft u in bijlage 2 wat cijfers aan, die betrekking hebben op de doelgroep van deze visie. In hoofdstuk 4 leggen wij uit waarom wij graag een nieuwe visie willen vaststellen en wat deze dan inhoudt. 10

11 4. Visie Doorgaande Ontwikkelingslijn 0-27 jaar 4.1 Waarom een nieuwe visie? De huidige actuele ontwikkelingen (zie hoofdstuk 3 en bijlage 1, kaders) vragen om visie van de gemeente. De oude Visie Doorgaande Ontwikkelingslijn 0-12 jaar uit 2009 vinden wij nu te beperkt, omdat deze zich slechts richtte op het onderdeel onderwijs en de leeftijdscategorie tot 14 jaar. Dat is in 2013 een onderdeel van een bredere doelgroep. Het is daarom tijd voor een nieuwe visie! De veranderingen in het sociale domein leggen immers dwarsverbanden tussen de afzonderlijke beleidsterreinen, bijvoorbeeld onderwijs & zorg. 4.2 Doorgaande ontwikkelingslijn In deze paragraaf leggen wij uit wat we verstaan onder een doorgaande ontwikkelingslijn Wat verstaan we onder ontwikkelingslijn? De ontwikkeling van kinderen speelt zich af op verschillende domeinen (sociaal-emotioneel, spel, spraak, taal, motorisch en cognitief) en op verschillende niveaus. De meeste kinderen werken actief aan hun eigen ontwikkeling; ze willen de wereld om hen heen leren ontdekken en kennen. Dit doen ze ieder op een eigen manier en vormen zo hun individuele ontwikkelingslijn. Een ontwikkelingslijn is daardoor van het kind zelf. Het gaat dan om de ontwikkeling van: Sociale competenties Morele competenties Persoonlijke competenties: (1) Emotionele competenties (2) Motorische en zintuiglijke competenties (3) Cognitieve competenties (4) Communicatieve competenties (5) Creatieve en beeldende competenties Om de ontwikkeling van het kind op de diverse domeinen te verrijken en te stimuleren om daarmee een optimale ontwikkelingslijn van het kind te waarborgen - moeten volwassenen bewust en gericht interacteren met het kind in een rijke leeromgeving Wat wordt verstaan onder doorgaand? Bij doorgaande lijnen gaat het om een ononderbroken ontwikkelingsgang van kinderen tussen de verschillende voorzieningen. In Lingewaard werken we onder andere aan het soepeler laten verlopen van de overgang van de ene ontwikkelingsfase naar de andere, dit noemen we een doorgaande ontwikkelingslijn. Per leeftijdsfase maken kinderen verschillende ontwikkelingen door. Wij willen kinderen in een bepaalde leeftijdsfase goed voorbereiden op de ontwikkeling in de volgende leeftijdsfase. In iedere leeftijdsfase zijn verschillende voorzieningen (schakels) werkzaam. Achterstand of uitval van kinderen ontstaat vooral bij de overgang van de ene schakel naar de volgende schakel, Er zijn heel veel manieren om een doorgaande lijn te realiseren. Hoe je dat doet, is afhankelijk van de visie en aanpak van de voorzieningen, de omgeving waarin de voorziening staat, en allerlei andere factoren. Er is daarom geen blauwdruk voor de doorgaande lijn, ook niet in Lingewaard. Borging van de doorgaande lijn komt voornamelijk tot uiting door: De doorgaande lijn in het beleid: samenwerking en afstemming tussen voorzieningen; De inhoudelijke doorgaande leerlijn: doorlopende programma s, leerlijnen voor taal, rekenen en sociale ontwikkeling; Samenwerking met betrekking tot educatieve methodieken; 11

12 Het inzetten van competente beroepskrachten; De overdracht van gegevens tussen voorzieningen, eventueel m.b.v. een kind- of leerlingvolgsysteem Waarom belangrijk? Uit onderzoek 3 is gebleken dat duurzaam investeren in jonge kinderen ervoor zorgt dat: ze met minder achterstand naar de basisschool gaan; een startkwalificatie halen in het onderwijs; op langere termijn minder afhankelijk zijn van sociale voorzieningen; minder in aanraking komen met justitie en; een hoger inkomen bereiken. Investeren in het jonge kind verdient zich dus op de langere termijn dubbel en dwars terug. Optimale ontwikkelingskansen kunnen door alle betrokken voorzieningen in Lingewaard en omgeving worden gecreëerd. Dat kan door gezamenlijk een doorgaande lijn te realiseren in de opvoeding, ontwikkeling en educatie in het gezin, op voorschoolse voorziening of onderwijs en in de vrije tijd We gaan hierbij uit van de talenten van burgers, waaronder ook kinderen. Iedereen heeft talenten en burgers die zich vanuit hun individuele kwaliteit mogen ontwikkelen zijn sterker, meer weerbaar en beter opgewassen tegen de eisen die de maatschappij aan hen stelt. Preventie is dus van groot belang. Dit willen we bewerkstelligen door zo effectief mogelijk gebruik te maken van de deskundigheid en professionaliteit bij de verschillende voorzieningen in Lingewaard. Zo krijgt iedereen mogelijkheden aangeboden om zijn talenten te versterken en zich zo optimaal mogelijk te ontwikkelen keuze leeftijdsgrens bij 27 jaar Wij vinden dat een leven lang leren voor iedereen geldt. In de nieuwe visie trekken wij de grens voor de doorgaande ontwikkelingslijn naar 27 jaar. Dit heeft voor ons als doel aan te sluiten bij de gemeentelijke verantwoordelijkheid m.b.t. arbeid, onderwijs en bijstand. Wij onderschrijven hiermee het Rijkstandpunt dat jongeren in principe niet in de bijstand horen, maar op school om een vak te leren. Iemand die jonger is dan 27 jaar, is voor de Bijstandswet een jongere. Als het onderwijs geen mogelijkheid voor deze jongeren biedt, moeten zij bereid zijn om iedere baan te accepteren. Voor de beoordeling of jongeren van 18 tot 27 jaar recht hebben op algemene bijstand, wordt gekeken naar de mogelijkheid van het volgen van onderwijs dat door het Rijk wordt betaald (met mogelijk recht op studiefinanciering) en competenties, houding en gedrag van de betreffende jongere. 4.3 Welke schakelmomenten spelen een rol bij de doorgaande ontwikkelingslijn? De schakelmomenten (overgangsmomenten) zijn erg belangrijk voor een doorgaande ononderbroken ontwikkelingslijn voor een kind. Wij onderscheiden twee soorten schakelmomenten, namelijk natuurlijke schakelmomenten en vaste schakelmomenten met daaraan gerelateerde verantwoordelijkheden. De kern van deze notitie is dat wij op basis van de natuurlijke en vaste schakelmomenten de verantwoordelijkheden daar willen neerleggen, zoals ook de Wet maatschappelijke ondersteuning het bedoeld heeft Wat is een natuurlijk schakelmoment? Onder een natuurlijk schakelmoment verstaan wij veel ontwikkelingen die kinderen voor het eerst doormaken, zoals lopen, fietsen, zindelijkheid, alleen van huis gaan, sporten, nuttigen van alcohol en drugs, seks. Voor ieder kind verloopt dit schakelmoment anders en op een ander moment. Ouders hebben hierbij de primaire verantwoordelijkheid om in te spelen op deze ontwikkelingen. Hierbij is er sprake van de meest natuurlijke vorm van maatwerk bij de ontwikkeling van een kind. 3 Nobelprijswinnaar James Heckman heeft op basis van langdurig onderzoek in Amerika positieve effecten vastgesteld van investeringen in jonge kinderen. Dit zijn: o.a. betere schoolprestaties, minder misdaad, meer kans op werk, minder uitkeringsafhankelijkheid. Deze positieve effecten zetten zich door in de volgende generatie. Elke geïnvesteerde dollar levert 4 tot 9 dollar rendement op. Ook studies van denktanks als Brookings en RAND en het blad The Economist laten rendementen per geïnvesteerde dollar zien van $2 tot $8. 12

13 4.3.2 Wat is een vast schakelmoment? De vaste schakelmomenten vinden plaats binnen en tussen diverse voorzieningen in onze gemeente. Voorbeelden van vaste schakelmomenten zijn: de overgang van thuis naar een voorschoolse voorziening, van voorschoolse voorziening naar basisonderwijs, van basisonderwijs naar voortgezet onderwijs en het doorstromen naar een vervolgopleiding of de arbeidsmarkt. Voor bijna alle kinderen vinden deze overgangen op dezelfde leeftijd plaats. Landelijke en lokale ontwikkelingen zorgen er mogelijk voor dat in de toekomst de vaste schakelmomenten op andere leeftijden gaan plaatsvinden, bijvoorbeeld door het realiseren van integrale kindcentra, waarover verderop meer, of teenscholen voor kinderen van jaar. Professionals binnen de verschillende voorzieningen moeten inspelen op de ontwikkelingsbehoeften van kinderen en daar naar handelen. Zij bieden hierbij professioneel maatwerk. Wij vinden ook dat deze professionals zicht moeten hebben op de startsituatie van kinderen, als zij bij hun voorziening binnenkomen. Informatie-uitwisseling en terugkoppeling tussen de verschillende voorzieningen vinden wij dan ook niet meer vanzelfsprekend. De schakelmomenten (zowel natuurlijke als vaste) zijn bekend en mogen in principe geen aanleiding vormen voor een onderbreking in de ontwikkeling van een kind. Op basis van dit standpunt gaan we voor de doorgaande ontwikkelingslijn uit van de volgende stellingen: Hoe steviger de basis/fundament voor een kind (in thuissituatie en/of in voorzieningen, maar ook qua ontwikkeling), des te minder curatieve inzet. Hoe eerder en preventiever de interventies, hoe minder toeleiding naar bijvoorbeeld 2 e lijnsvoorzieningen, zoals Jeugdzorg. Deze uitgangspunten komen overeen met de doelen van jeugdhulpverlening: zo vroeg mogelijk, zo dicht mogelijk bij huis en zo kortdurend als mogelijk! 4.4 Wat wordt de nieuwe Visie Doorgaande Ontwikkelingslijn 0-27 jaar? Op basis van de overwegingen in dit hoofdstuk hebben wij ervoor gekozen om onze visie op de doorgaande ontwikkelingslijn als volgt te omschrijven: De gemeente Lingewaard en haar partners streven voor elk kind van 0-27 jaar naar het realiseren van optimale ontwikkelingskansen en volwaardig participeren in onze maatschappij binnen zijn/haar mogelijkheden. Om deze ambitie te realiseren willen wij ook de juiste randvoorwaarden creëren. Een belangrijk kader hiervoor vormt deze visie. Het biedt ons een kader voor het verder ontwikkelen van beleid, het stevig oppakken van de regierol hierop, het adviseren, stimuleren en voor zover mogelijk en nodig faciliteren van onze partners bij het realiseren van deze visie Uitgangspunten Wij hebben bij het realiseren van onze visie een aantal uitgangspunten geformuleerd. Deze uitgangspunten sluiten aan op het collegeprogramma (30 oktober 2012, versie 1.1): De kracht van een middelgrote gemeente: wij kennen onze klanten, waardoor wij maatwerk kunnen leveren; Mensen met een beperking kunnen blijven rekenen op ondersteuning in hun zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie; Meer en meer is het uitgangspunt de stelling: op eigen kracht waar mogelijk, ondersteuning indien nodig Verder zijn onze uitgangspunten ook deels gebaseerd op de verschillende rollen die iedereen heeft: de rol van ouders, voorzieningen en de gemeente. Wij vinden het belangrijk dat voorzieningen ouders betrekken en daarmee de randvoorwaarden voor het optimaal ontwikkelen van kinderen versterken. Goed partnerschap tussen ouders en voorzieningen is daarbij van belang. In bijlage 3 zijn de rollen van ouders, voorzieningen en de gemeente uitgebreid beschreven. 13

14 Uitgangspunten Kind centraal: altijd staat de vraag en behoefte van het kind en het gezin centraal. De geboden ondersteuning en/of hulp is daarmee altijd afgestemd op/met het kind en het gezin. Eigen kracht en verantwoordelijkheid van ouders: opvoeden is en blijft in eerste instantie een taak van ouders zelf. Gemeente = vangnet: voor ouders die het echt niet alleen redden Bevorderen Normalisering: onnodig problematiseren en etiketteren worden tegengegaan. Vroegsignalering: achterstanden van kinderen in de levensloop zo vroeg mogelijk signaleren en aantoonbaar tegengaan of tenminste verminderen. Vrije schoolkeuze ouders en autonomie scholen: vrije schoolkeuze van ouders en kind en de eigen identiteit en autonomie van scholen staan niet ter discussie. Deskundigheid professionals: uitgaan van de eigen verantwoordelijkheid en deskundigheid van de professionals in onze gemeente (generalist versus specialist) en hun kennis over de regionale en lokale sociale kaart voor inzet/gebruik externe expertise. Educatief partnerschap tussen ouders en voorzieningen: samen zorgen voor een veilige sfeer en stimulerende leeromgeving voor het kind. Pedagogische civil society: gemeenschappelijke activiteiten van burgers rondom het grootbrengen van kinderen. Samenwerking gemeente en voorzieningen: om een doorgaande ontwikkelingslijn te realiseren zijn gemeente en voorzieningen (ook onderling) van elkaar afhankelijk en moeten dus samenwerken. Spanningsveld in wijze van samenwerking: spanningsveld tussen dynamiek (omgeving verandert) en vaststaande kaders (wijziging regelgeving) Gedeeld resultaat: er samen voor gaan! Ambities Daarnaast hebben wij ook een aantal ambities geformuleerd: Ambities Samenwerking voorzieningen: bevorderen optimale samenwerking, afstemming en (warme) overdracht tussen verschillende disciplines, zoals onderwijs, zorg, jeugd, gezondheidszorg en sport. Voldoende VVE-aanbod: zorgen voor voldoende aanbod van voor en vroegschoolse educatie voor doelgroepkinderen op peuterspeelzalen en kinderdagverblijven. Deze zijn financieel toegankelijk (evt. naar draagkracht) voor ouders. Versterking ontwikkeling brede scholen en Integrale Kindcentra: versterken ontwikkelingen rondom brede scholen en integrale kindcentra op basis van de natuurlijke en vaste schakelmomenten. Versterking ouderbetrokkenheid: ouders moeten zich actief met ontwikkeling en opvoeding van hun kind bezig houden en daarbij worden betrokken door voorzieningen. Sluitend aanbod van voorzieningen: voorzieningen zijn afgestemd op wensen en behoeften van kinderen en ouders met een keten in de activiteiten, zowel wat betreft leeftijd van kinderen als intensiteit van de ondersteuning. Goed functionerende pedagogische civil society: bereidheid om in eigen sociale netwerken en in publieke domein (professionals) de verantwoordelijkheid rond het opgroeien en opvoeden van kinderen te delen. 14

15 Sterke eerstelijns jeugd- en gezinszorg: weten wat er speelt, vraagbaak, benutten eigen kracht gezin en direct aan de slag. Bevorderen halen startkwalificatie: aanbod aanpassen zodat wordt bevorderd dat zoveel mogelijk jongeren een startkwalificatie halen. Tegengaan van schooluitval: voorkomen ontsporingen in schoolloopbaan door actieve inzet op vroegtijdige signalering, preventie en lik-op-stukbeleid. Voldoende aanbod voorzieningen bij uitval in VO/MBO: stimuleren dat er lokaal en regionaal voldoende opvangvoorzieningen zijn, wanneer jongeren dreigen uit te vallen in het Voortgezet Onderwijs, en actieve begeleiding naar iedere vorm van beroepsonderwijs. Volwaardige participatie in maatschappij: Voorbereiden en begeleiden naar volwaardig participeren binnen eigen mogelijkheden. Lage instroom WWB: bevorderen dat zoveel mogelijk jongeren weer naar school gaan of een baan vinden, zodat ze geen beroep op de WWB hoeven te doen. Bereiken gezamenlijk resultaat: uitwerken samenwerking op alle niveaus en zichtbaar gestalte geven. Wat de nieuwe visie, uitgangspunten en geformuleerde ambities betekenen voor ons en onze partners in de praktijk van alledag, wordt in het volgende hoofdstuk, hoofdstuk 5, verder uitgewerkt. 15

16 5. De nieuwe visie in de praktijk Wat betekent onze visie nu in de praktijk voor de genoemde doelgroepen kind/ouders, professionals en de gemeente zelf, maar ook voor de lokale voorzieningen die een aanbod hebben voor onze doelgroepen? In dit hoofdstuk lichten wij deze consequenties verder toe. We onderscheiden hierbij vier leeftijdscategorieën die elk hun eigen specifieke kenmerken hebben en ook specifieke leeftijds- en fasegeboden vragen oproepen. Het onderscheid in leeftijdscategorieën is overigens geen strikte grens. Er zal voor sommige kinderen een overlap in zitten. Leeftijd is niet altijd een grens. Onze gemeentelijke rol, die in hoofdstuk al is toegelicht, is hierbij er op te sturen dat de professionals antwoorden hebben op deze vragen, maar ook dat ouders ergens terecht kunnen met deze vragen. We gaan hierbij uit van de WMO-speerpunten: 1) informatie en advies 2) risico s signaleren 3) toeleiding naar hulp en zorg. Hieronder geven wij eerst een korte beschrijving van de situatie, waarin kinderen normaliter opgroeien. Vervolgens geven wij een toelichting op de diverse doelgroepen die wij in deze visie onderscheiden. De thuissituatie van ouders en kind(eren) De meeste kinderen groeien op in een traditioneel gezin met een vader en moeder. Door een toename van het aantal echtscheidingen en nieuwe relaties groeit ook een aantal kinderen op in een-ouder-gezinnen of samengestelde gezinnen. Ongeveer 15 procent van de gezinnen in Nederland loopt een verhoogde kans op problemen bij de opvoeding. Of deze problemen zich daadwerkelijk voordoen, is niet te voorspellen. Professionele hulpverlening is hierbij niet altijd nodig. Sommige gezinnen lossen op eigen wijze hun problemen op, al dan niet met steun van familie, vrienden, andere ouders of buren. Door uiteenlopende oorzaken wordt bij verschillende ouders opvoedingsonzekerheid of verlegenheid gezien. Dit kan op verschillende manieren worden verklaard: De maatschappij is individualistischer geworden: ouders ondervinden minder steun van hun familie/netwerk en de opvoedings-/ondersteuningsfunctie binnen de buurt/wijk. De opvoedingswereld is complexer en veeleisender geworden (status, media). De verwachtingen over kinderen zijn hoger. De opvoedingsverwachtingen van ouders kunnen een belangrijk onderwerp van gesprek zijn met voorzieningen, dit geldt ook voor onzekerheden alsook voor goed geïnformeerde ouders met hoge verwachtingen Welke doelgroepen onderscheiden we? We onderscheiden vier verschillende doelgroepen in Lingewaard Deze worden in deze paragraaf toegelicht. Het gaat om de 0-4 jarigen / de 4-12 jarigen / de jarigen en de jarigen Het jonge kind (0-4 jaar) Vanaf het moment dat een moeder zwanger is, komen de meeste kinderen in beeld bij een verloskundige. Na de geboorte komt na een paar dagen een verpleegkundige van het consultatiebureau op bezoek om het kindje te 16

17 onderzoeken, maar ook om een beeld te krijgen van de gezinssituatie waarin het kind de eerste tijd zal opgroeien. Tot een kindje 1 jaar is, bezoekt het ongeveer tien keer het consultatiebureau. Vanaf ongeveer 8 weken tot het vierde jaar kan een kindje terecht op een kinderdagverblijf. Daarnaast kunnen kinderen in Lingewaard vanaf 2 jaar een peuterspeelzaal bezoeken. Een deel van de kinderen bezoekt geen kinderdagverblijf of peuterspeelzaal (= voorschoolse voorzieningen), maar blijft tot het vierde jaar thuis bij de ouders, oppas of gastouders. Voor kinderen die extra zorg nodig hebben, zijn er daarnaast allerlei specifieke voorzieningen, zoals Bureau Jeugdzorg, MEE of de Driestroom of specifieke voorzieningen, zoals voorschoolse educatie. De gemeente Lingewaard wil elk jong kind binnen de gemeente de mogelijkheden bieden om zich optimaal te kunnen ontwikkelen, waarbij eventuele ondersteuning zo vroeg mogelijk in de levensloop wordt geboden. Wij streven er naar dat alle voorzieningen voor deze leeftijdscategorie zich committeren aan deze ambitie en de daaruit vloeiende maatregelen. Daarbij zien wij VVE niet als een project of een individueel aanbod, maar als een structurele integrale aanpak die hoort bij de kerntaken van de betrokken voorzieningen. Op dit moment is er sprake van lichte samenwerking tussen peuterspeelzalen en kinderopvang 4 in onze gemeente. In dit model zetten wij vooralsnog in op het uitwisselen van kennis en expertise tussen kinderopvang en peuterspeelzaalwerk. Met deze vorm van samenwerking wordt bevorderd dat de voorzieningen profiteren van elkaars kracht en ervaring. De gemeenteraad heeft ervoor gekozen om tot 2018 het peuterspeelzaalwerk als zelfstandige voorziening te behouden. Een gevolg van dit besluit is onder andere dat de gemeentelijke financiering van peuterspeelzaalwerk strikt gescheiden moet blijven van de andere activiteiten van SVPO de Linge, namelijk het bieden van onderwijs en als nieuwe activiteit ook kinderopvang. De verwachting is echter dat binnen een aantal jaren ook het Rijk een beleidswijziging op dit terrein zal gaan doorvoeren en er straks wellicht nog maar één voorziening voor 0-4 jaar of zelfs 0-12 jaar zal zijn. In het regeerakkoord 2012 is opgenomen dat onderwijs, kinderopvang, peuterspeelzalen en voor- en vroegschoolse educatie op elkaar afgestemd moeten zijn. Financieringsstromen worden op elkaar afgestemd. Om de afstemming te optimaliseren wordt, zo staat in het regeerakkoord 2012, de financiering van het peuterspeelzaalwerk onder de Wet Kinderopvang gebracht. De bestaande minimumeisen aan VVE worden onderdeel van de afspraken. Door extra investeringen in voor- en vroegschoolse educatie wil de regering de kwaliteit en de taalvaardigheid van het personeel verbeteren. Hoe dit in de praktijk zal gaan uitwerken, is nu nog niet bekend. De diverse voorzieningen op dit terrein hebben dringend behoefte aan een gemeentelijke visie op dit punt. Er is al een startnotitie Brede Scholen, maar die lijkt inmiddels al weer achterhaald te zijn, zeker gelet op de ontwikkelingen rondom Integrale Kindcentra. Het voert te ver om onze visie op dit punt uit te werken in deze notitie. Voorstel is dan ook om in 2014 de visie op de voorschoolse voorzieningen en integrale kindcentra uit 4 Vereniging van Nederlandse Gemeenten (2010). Handreiking Harmonisatie Voorschoolse voorzieningen voor gemeenten, een handreiking bij de uitwerking van de wet OKE. Den Haag:VNG 17

18 te werken, mede in relatie tot de actuele landelijke ontwikkelingen op dit punt en deze aan de gemeenteraad voor te leggen Kinderen in het Primair Onderwijs (4-12 jaar) Een deel van de beschrijving in paragraaf is ook op deze leeftijdscategorie van toepassing. Ook tussen het vierde en twaalfde levensjaar krijgen ouders en kinderen te maken met verschillende voorzieningen. De belangrijkste is echter de basisschool. Wanneer een kind vier jaar wordt, maakt het normaal gesproken de stap naar de basisschool. Vanaf 5 jaar zijn kinderen leerplichtig, maar de meeste ouders kiezen ervoor om hun kind met 4 jaar naar school te laten gaan; dat wordt ook eigenlijk altijd aangeraden. Voor zowel ouders als kind is dit vaak een grote stap. Er komen veel nieuwe dingen en indrukken op een kind af. Het kind krijgt ook te maken met een sterk gestructureerde dagindeling, regels en hoge verwachtingen. Ieder kind gaat hier anders mee om. Daarnaast maakt het kind een ontwikkeling door in de vrijetijdsbesteding. Zij worden hierin naar mate de jaren vorderen steeds zelfstandiger in bijvoorbeeld het alleen naar de sportvereniging gaan Kinderen in het Voortgezet Onderwijs (12-18 jaar) Na de basisschool volgt normaal gesproken weer een nieuwe grote stap! Kinderen gaan dan naar de middelbare school. Daar gaat het er heel anders aan toe dan op de basisschool. Kinderen krijgen meerdere docenten in plaats van één juf of meester, krijgen een mentor toegewezen en elke les wordt in een ander lokaal gegeven. Meestal gaan de kinderen op de fiets naar school, omdat de school niet naast de deur is. Deze jongeren waaieren uit over verschillende typen onderwijs en zoeken hun eigen weg, vaak over de gemeentegrenzen heen. Hun leefwereld speelt zich af op verschillende locaties en die liggen niet altijd in de bekende vertrouwde buurt, wijk of gemeente. Als gevolg van de leerplicht en kwalificatieplicht zijn nagenoeg alle jongeren tot 18 jaar wel in beeld bij de gemeente en zij kunnen meestal via het onderwijs wel bereikt worden. De invloed van thuis neemt voor deze leeftijdscategorie steeds verder af. De opvoedings- en opgroeiondersteuning krijgen een ander karakter. Deze jongeren willen zelf mee beslissen over vorm, frequentie en inhoud van eventuele ondersteuning. Ook de rol van de ouders verandert, aangezien jongeren steeds meer inspraak willen en verantwoordelijkheid nemen over verschillende aspecten van hun eigen leven (schoolkeuze, vriendenkring, vrije tijdsbesteding, uitgaanstijdstippen). Het geleidelijk aan loslaten van kinderen door ouders speelt een belangrijke rol en wordt niet altijd als vanzelfsprekend ervaren. Toch is ook voor deze jongeren ouderbetrokkenheid van wezenlijk belang. Ouders en jongeren hebben eigen vragen op het gebied van opvoedings- en opgroeiondersteuning. Voor jongeren hebben deze vragen betrekking op bijvoorbeeld zakgeld, uitgaan, school en stage, maar ook pesten, alcohol, drugs, schulden en seksualiteit. Jongeren gaan op zoek naar hun mogelijkheden en ontwikkelen zich in snel tempo binnen een steeds veranderende maatschappij, waarin voortdurend keuzes gemaakt kunnen en moeten worden. Jongeren zoeken hun grenzen op en sommigen vertonen hierbij risicovol gedrag in de vorm van roken, hoog alcoholgebruik en drugsgebruik Jongeren in een vervolgopleiding of werkend (18-27 jaar) Wat wordt vermeld bij de leeftijdscategorie jaar geldt voor een groot deel ook voor deze leeftijdscategorie. De 18 e verjaardag van een kind is een grote mijlpaal. Meerderjarig zijn, stemmen, autorijden. Een kind is dan officieel volwassen en wordt zelf voor veel zaken verantwoordelijk, waaronder ook een eigen zorgverzekering. Door een vervolgstudie, met meestal recht op studiefinanciering, te kiezen in 18

19 een stad, verhuizen veel jongeren uit onze gemeente. Een deel blijft nog thuis wonen, binnen onze gemeentegrenzen en gaat soms al direct aan het werk. In beide gevallen is het ook belangrijk aandacht te besteden aan de financiële situatie, waarin de jongere terecht komt vanaf zijn 18 e jaar, om uiteindelijk financiële problemen te voorkomen. Het grootse deel van deze doelgroep blijft buiten het zicht van de gemeente. Slechts degenen met wie het niet zo goed gaat, komen bij ons in beeld. Dit kan zijn omdat ze voortijdig schoolverlater zijn, een uitkering komen aanvragen of andere problemen hebben. Als een jongere jonger is dan 27 jaar en een bestandsuitkering wil aanvragen bij het UWV, komt hij of zij niet direct in aanmerking. Hij of zij moet in principe naar school of aan het werk. Men krijgt vier weken de tijd om actief op zoek te gaan naar werk en te bekijken of er nog onderwijs gevolgd kan worden of een oude opleiding alsnog afgemaakt kan worden Lokaal aanbod voor de leeftijdscategorieën Voor alle genoemde leeftijdscategorieën is er veel aanbod in onze gemeente. In bijlage 4 wordt een overzicht gegeven van de lokale aanbieders, gerelateerd aan de verschillende leeftijdscategorieën. Deze aanbieders hebben allemaal een rol, klein of groot, in de doorgaande ontwikkelingslijn van de kinderen in onze gemeente. In de bijlage wordt het aanbod in het kort op hoofdlijnen opgesomd, waarbij ook wordt opgemerkt dat het zeker nog niet volledig is. Daarnaast is het ook dynamisch, wat er verandert steeds wel weer iets. In het volgende hoofdstuk 6 beschrijven we welke resultaten wij de komende jaren graag willen bereiken. 19

20 6. Resultaten In paragraaf 4.4 hebben wij de nieuwe visie op de doorgaande ontwikkelingslijn geformuleerd: wij streven voor elk kind van 0-27 jaar naar het realiseren van optimale ontwikkelingskansen en volwaardig participeren in onze maatschappij, binnen zijn/haar mogelijkheden. Het doel van deze visie is drieledig: 1. Een kader vaststellen, waarin alle aspecten van een doorlopende ontwikkelingslijn zijn benoemd en gedefinineerd. Deze doelstelling is vooral gericht op de structuur. 2. Afspraken over zowel het erkennen van de schakelmomenten als de inzet en verantwoordelijkheid van alle partijen op deze schakelmomenten. Dit richt zich op de inhoud van deze visie. 3. De uitgangspunten, zoals op pagina 10 en 11 in deze notitie zijn beschreven, bieden houvast voor het verder uitwerken en laten groeien van de visie op de doorlopende ontwikkelingslijn. Ook dit aspect richt zich vooral op de inhoud van de visie. Deze kadernotitie moet gezien worden als een groeidocument. Het biedt ruimte om deze aan te passen aan de inzichten, die gaandeweg ontstaan. Het is en blijft immers altijd mensenwerk! 6.1 Beoogde resultaten De beoogde resultaten van deze visie op de doorgaande ontwikkelingslijn zijn: De gemeente en de LEA-partners garanderen de doorgaande ontwikkelingslijn 0-27 jaar door op gelijkwaardige wijze de aansluiting met elkaar te vinden om kinderen zo optimale ontwikkelingskansen te bieden. De gemeente richt zich op het wat en de LEA-partners hebben op grond van hun eigen autonomie de ruimte in het hoe. De afspraken maken deel uit van de cyclus van het uitvoeringsprogramma, die vanaf 2014 jaarlijks wordt vastgesteld. De gemeente geeft duidelijkheid in wat zij wil met haar visie op de doorlopende ontwikkelingslijn door middel van de voorgestelde uitgangspunten en wat zij daarbij verwacht van de voorzieningen qua houding (samenwerking) en activiteiten (zowel gericht op het algemene als het specifieke vlak). De visie wordt jaarlijks als vast onderdeel van het LEA-overleg geagendeerd voor het geven van informatie, verzoeken om advies en/of ondersteuning en geven van uitvoeringsopdrachten. De samenwerking op basis van de ketengedachte is een structurele werkwijze voor alle voorzieningen. Er moet een sluitend netwerk zijn, zeker als een schakelmoment een risico oplevert. De samenwerking is vooral van belang in de zorgstructuur. Iedere partner zet op basis van kennis en kunde de noodzakelijke ondersteuning en/of hulp zo vroeg mogelijk in. Gezamenlijk vastgestelde indicatoren om de visie te kunnen meten, bijstellen, verder vorm te geven en te evualeren. Bijvoorbeeld het aantal gemelde risicokinderen kan hier als indicator voor worden aangemerkt, omdat het tevens zicht kan geven in de samenwerkingsrelaties rondom ieder kind. De indicatoren worden een vast onderdeel van het jaarlijkse uitvoeringsprogramma. Ruimte geven om collegiale toetsing te bieden en ontvangen in de vorm van intervisie. Dit geldt voor bv. het signaleren van risico s, de mogelijkheden qua inzet en aanbod vanuit iedere partner en het leren omgaan met (nieuwe) ondersteunende methoden. Te denken valt aan het werken op basis van empowerment of het 20

21 clientvolgsysteem, dat alle leefgebieden van een kind en het gezin inzichtelijk maakt. Jaarlijks kan dit onderdeel worden bekeken, beoordeeld en aangepast worden in het uitvoeringsprogramma. 6.2 Ketenpartners Wij denken dat het mogelijk is om een doorgaande inhoudelijke ontwikkelingslijn te bereiken als wordt gedacht in ketens. Een keten die ontstaat als verschillende voorzieningen bereid zijn met elkaar schakels te vormen voor het realiseren van een krachtige keten. Wij zijn voor het realiseren van de afspraken in de LEA afhankelijk van de inbreng en inzet van de voorzieningen. Die samenwerking werken wij in hoofdstuk 7 verder uit. Wij beschikken over beperkte middelen om sturing te geven aan het realiseren van de gemeentelijke doelen. Als één van de ketenpartners zijn wij gebaat bij een stevige keten, waarin de verschillende partners met elkaar samenwerken en ook uitwisselen over het beschikbare aanbod van de voorzieningen. Wij willen zo veel mogelijk aansluiten bij wat er al gebeurt binnen de lokale en wanneer mogelijk regionale voorzieningen. Uiteraard zijn de ouders ook één van de ketenpartners, aangezien zij met alle ketenpartners te maken hebben en ketenpartners de relatie met ouders ook nog verschillend invullen. Voor ouders is het op de 1 e plaats van belang dat hun kind zich in een veilige en vertrouwde omgeving kan ontwikkelen. Voorzieningen moeten laagdrempelig zijn, nabij en toegankelijk voor ouders wanneer zij (zorg)vragen hebben. Met de voorzieningen willen wij in de toekomst duidelijke niet vrijblijvende afspraken maken over onder andere de kwaliteit, kwantiteit, capaciteit (personeel en middelen) en resultaten. Het ontwikkelen van een doorgaande lijn vraagt van alle voorzieningen, inclusief de gemeente, om professionele handelingsruimte. Ruimte om op alle niveaus te pionieren, om nieuwe vraagstukken op te pakken en creatieve oplossingen te zoeken. Wij willen de al aanwezige krachten in de samenleving behouden dan wel versterken. Daar waar barrières zijn, moeten deze worden weggehaald. Als er hiaten zijn, moeten deze worden opgevuld. Samenwerking met de gemeenten in de regio willen wij intensiveren. Tegelijk vinden omslagen plaats van versnipperd beleid naar samenhangend beleid, van traditioneel naar vernieuwend, van middel naar resultaat, van uitvoeren naar regisseren, van aanbodgericht naar vraaggestuurd en van steunen naar ondersteunen. 6.3 Regierol Wij willen de regierol oppakken, zowel de bestuurlijke regie als de beleidsregie. Voor de bestuurlijke regie heeft het College van B&W een aantal expliciete sturingsinstrumenten in handen, zoals specifieke bevoegdheden, subsidierelaties of het beheer van geldstromen. Verder kan het College van B&W via impliciete instrumenten de verschillende voorzieningen overtuigen van de noodzaak van de gestelde ambities. Hierbij kan worden gedacht aan het verleiden via maatschappelijke urgentie, maatschappelijke opdracht en wederzijds belang. De afspraken maken we op basis van het jaarlijks vast te stellen uitvoeringsprogramma. Dit programma kan door het LEA eventueel worden bijgestuurd door het LEA. Het is namelijk een continu proces van doorontwikkeling. Daarnaast houdt de regierol ook in dat wij voorwaarden scheppen, zodat voorzieningen afspraken met elkaar maken. Wij nodigen de betrokken partijen uit voor vergaderingen en verzorgen het secretariaat. Op het niveau van beleidsregie wordt deze visie in de vorm van een uitvoeringsprogramma per jaar verder uitgewerkt. Dit betekent dat de doelstellingen zo helder zijn dat duidelijk is welke prestaties de betrokken voorzieningen in dat jaar moeten leveren. Ook de beschikbare budgetten zijn helder weggezet in relatie tot de prestaties. Verder moeten knelpunten en verbeterpunten (op organisatieniveau en op de werkvloer) worden gesignaleerd. Deze beleidsregie wordt uitgevoerd door de werkgroep Doorgaande Ontwikkelingslijn. Deze groep wordt verantwoordelijk voor het maken van het concrete uitvoeringsprogramma, waarin SMART wordt toegewerkt naar de te behalen doelen per jaar en binnen de budgetten die daarvoor beschikbaar zijn. Hierin worden ook de prioriteiten per jaar bepaald. 21

Kadernotitie Voor- en Vroegschoolse Educatie, Een stap vooruit, 2014-2017

Kadernotitie Voor- en Vroegschoolse Educatie, Een stap vooruit, 2014-2017 Kadernotitie Voor- en Vroegschoolse Educatie, Een stap vooruit, 2014-2017 1. Inleiding Op 15 december 2011 heeft de gemeenteraad besloten om de Beleidsnotitie Voorschoolse educatie, Bundelen van Krachten

Nadere informatie

voor- en vroegschoolse educatie Convenant uitvoering Boxtels model

voor- en vroegschoolse educatie Convenant uitvoering Boxtels model Convenant uitvoering Boxtels model Impuls kwaliteit VVE beleid Boxtel 6 juli 2011 Aanleiding en doelstelling bestuurlijk convenant Met ingang van de Wet Ontwikkelingskansen door Kwaliteit en Educatie krijgt

Nadere informatie

Samen staan we sterker

Samen staan we sterker Samen staan we sterker Notitie voor Gemeente Berkelland over de harmonisatie en integratie van peuterspeelzaalwerk en kinderopvang in Eibergen-Rekken-Beltrum 4 september 2008 SKER-DHG 1 Inleiding Medio

Nadere informatie

Nota. Ouderbeleid Voor- en Vroegschoolse Educatie gemeente Hilversum

Nota. Ouderbeleid Voor- en Vroegschoolse Educatie gemeente Hilversum Nota Ouderbeleid Voor- en Vroegschoolse Educatie gemeente Hilversum 1 Inhoud Inleiding... 3 Doel... 3 Leeswijzer... 3 Visie en uitgangspunten... 4 Visie... 4 Uitgangspunten... 4 Indicatoren... 5 Gemeentelijk

Nadere informatie

Voor een sterke basis. Wet- en regelgeving voor positieve ontwikkeling in opvang en onderwijs

Voor een sterke basis. Wet- en regelgeving voor positieve ontwikkeling in opvang en onderwijs Voor een sterke basis Wet- en regelgeving voor positieve ontwikkeling in opvang en onderwijs Overzicht wettelijke verplichtingen in jeugd, onderwijs en opvang Gemeenten zijn uitvoerders van overheidsbeleid;

Nadere informatie

A. Pietersen Vergunningen, Voorzieningen en Handhaving / Renske van der Peet

A. Pietersen Vergunningen, Voorzieningen en Handhaving / Renske van der Peet Gemeente Nieuwkoop College van Burgemeester en Wethouders raadsvoorstel portefeuillehouder opgesteld door Registratienummer A. Pietersen Vergunningen, Voorzieningen en Handhaving / Renske van der Peet

Nadere informatie

Conceptvisie Brede Scholen in Sliedrecht Samenwerken & verbinden voor de jeugd

Conceptvisie Brede Scholen in Sliedrecht Samenwerken & verbinden voor de jeugd Conceptvisie Brede Scholen in Sliedrecht Samenwerken & verbinden voor de jeugd Opdrachtgever: Hans Tanis, Wethouder Onderwijs Auteurs: Hans Erkens en Diana Vonk Datum: 9 oktober 2013 Inleiding 1.1. Aanleiding

Nadere informatie

Peuterwerk in het sociaal domein

Peuterwerk in het sociaal domein Peuterwerk in het sociaal domein Position Paper Februari 2017 1 Visie op peuterwerk in het sociaal domein De SER, landelijke politieke partijen en gemeenten onderstrepen dat sociaal beleid méér is dan

Nadere informatie

Visie Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) gemeente Goirle 2011-2014

Visie Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) gemeente Goirle 2011-2014 Visie Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) gemeente Goirle 2011-2014 1. Inleiding Kinderen ontplooien zich later beter in onderwijs en maatschappij als hun start goed is. Als een kind in de voor- of vroegschoolse

Nadere informatie

Gemeenten krijgen vanaf 2015 veel meer verantwoordelijkheid:

Gemeenten krijgen vanaf 2015 veel meer verantwoordelijkheid: 2 juni 2014 Sociaal Domein Gemeenten krijgen vanaf 2015 veel meer verantwoordelijkheid: Jeugdzorg, AWBZ-begeleiding naar Wmo, Participatiewet. Samenhang met ontwikkelingen Publieke Gezondheidszorg en Passend

Nadere informatie

Kinderen/jeugdigen hebben hun plek in de openbare ruimte/de samenleving. Een sterk jeugd- en jongerenwerk gebaseerd op Welzijn Nieuwe Stijl

Kinderen/jeugdigen hebben hun plek in de openbare ruimte/de samenleving. Een sterk jeugd- en jongerenwerk gebaseerd op Welzijn Nieuwe Stijl Vrije Tijd 2012- Optimale ontmoetings- en De jeugd faciliteren om elkaar te ontwikkelingsmogelijkheden voor ontmoeten in de eigen omgeving kinderen en jeugdigen zodat zij hun sociale netwerken opbouwen

Nadere informatie

Beleidskader Voor- en Vroegschoolse Educatie gemeente Deurne

Beleidskader Voor- en Vroegschoolse Educatie gemeente Deurne Beleidskader Voor- en Vroegschoolse Educatie gemeente Deurne 2012-2014 1 Vastgesteld door de gemeenteraad van Deurne op 2 1.Inleiding Wet Ontwikkelingskansen door kwaliteit en educatie De Wet OKE (Ontwikkelingskansen

Nadere informatie

Voorbeeldconvenant Vooren Vroegschoolse Educatie

Voorbeeldconvenant Vooren Vroegschoolse Educatie Voorbeeldconvenant Vooren Vroegschoolse Educatie Partijen: Schoolbestu(u)r(en) basisonderwijs :... Bestu(u)r(en) kinderopvang :... Bestu(u)r(en) peuterspeelzaalwerk :... Gemeente :... < Overige partijen

Nadere informatie

Aan burgemeester en wethouders

Aan burgemeester en wethouders Aan burgemeester en wethouders Documentnummer 2016.0.019.058 Portefeuillehouder(s) R. König Zaaknummer 2016-04-00086 Cluster Beleid & Regie Vertrouwelijk Nee Ambtenaar G. van Haaren Datum in college 12

Nadere informatie

Lokaal Educatieve Agenda Breda samenvatting

Lokaal Educatieve Agenda Breda samenvatting Lokaal Educatieve Agenda Breda samenvatting LEA en partners LEA staat symbool voor de Bredase jeugd van 0 tot 23 jaar die alle kansen krijgt om een goede schoolloopbaan te doorlopen: een kind van 0 tot

Nadere informatie

Agendanummer: Begrotingswijz.:

Agendanummer: Begrotingswijz.: Agendanummer: Begrotingswijz.: CS1 Notitie samenwerking en spreiding kinderopvang, peuterspeelzaalwerk en primair Onderwerp : onderwijs 'Een stap in het bundelen van krachten' Kenmerk: 10/0025968 Aan de

Nadere informatie

Gewoon opvoeden in Groningen

Gewoon opvoeden in Groningen Gewoon opvoeden in Groningen Voorbeeld : gewoon opvoeden, alledaags opvoeden, alledaagse opvoedvragen Wat is dit? Start: Eigen voorbeeld geven. Voor iedereen verschillend, afhankelijk van de situatie van

Nadere informatie

Jeugdbeleid en de lokale educatieve agenda

Jeugdbeleid en de lokale educatieve agenda Jeugdbeleid en de lokale educatieve agenda Workshop verzorgd door: Rob Gilsing (SCP) Hans Migchielsen (Jeugd en Onderwijs) Opzet: inhoudelijke karakterisering lokaal educatieve agenda: Landelijk (relatie

Nadere informatie

Startnotitie Lokale Educatieve Agenda

Startnotitie Lokale Educatieve Agenda Startnotitie Lokale Educatieve Agenda november 2008 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding blz. 3 2. De lokale Ecucatieve Agenda 3 3. De rol van de gemeente 4 4. Partners en de verdeling van verantwoordelijkheden

Nadere informatie

1. Bestuurlijke opdracht

1. Bestuurlijke opdracht PROJECTPLAN LEA KAMER ZORG 1. Bestuurlijke opdracht 1.1. Algemeen De algemene bestuurlijke opdracht luidt: Gebruik de bestaande inventarisatie over signalering en sluitende aanpak, om vorm te geven aan

Nadere informatie

Ontwikkelingen in het peuterspeelzaalwerk. Spelen in het belang van talentontwikkeling!

Ontwikkelingen in het peuterspeelzaalwerk. Spelen in het belang van talentontwikkeling! Ontwikkelingen in het peuterspeelzaalwerk Spelen in het belang van talentontwikkeling! Peuterspeelzalen en gemeente Sinds zestiger jaren vorige eeuw Vrijwilligersinitiatief soms met gemeentelijke stimuleringsubsidie,

Nadere informatie

Memo Aan: College Cc: Van: Wethouder Van de Wardt Datum: 10 maart 2015 Kenmerk: 15ini00570 Onderwerp: Harmonisatie Peuterspeelzalen

Memo Aan: College Cc: Van: Wethouder Van de Wardt Datum: 10 maart 2015 Kenmerk: 15ini00570 Onderwerp: Harmonisatie Peuterspeelzalen Memo Aan: College Cc: Van: Wethouder Van de Wardt Datum: 10 maart 2015 Kenmerk: 15ini00570 Onderwerp: Harmonisatie Peuterspeelzalen Harmonisatie peuterspeelzaalwerk naar peuteropvang Vooraf De gemeente

Nadere informatie

Bijlage 6 Wettelijke kaders, gemeentelijke taken en nieuwe ontwikkelingen

Bijlage 6 Wettelijke kaders, gemeentelijke taken en nieuwe ontwikkelingen Bijlage 6 Wettelijke kaders, gemeentelijke taken en nieuwe ontwikkelingen Een groot aantal wetten is van invloed op het integrale jeugdbeleid. Als lokale overheid heeft de gemeente Heerenveen een eigen

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

Aanpak: CJG-aanpak. Beschrijving

Aanpak: CJG-aanpak. Beschrijving Aanpak: CJG-aanpak De gemeente heeft de vragenlijst betreffende deze aanpak ingevuld en relevante documentatie toegestuurd. Een beperktere vragenlijst over deze aanpak is ingevuld door: CJG Icare Deze

Nadere informatie

opdrachtformulering subsidiëring MEE 2017

opdrachtformulering subsidiëring MEE 2017 opdrachtformulering subsidiëring MEE 2017 Aanleiding Met ingang van 1 januari 2015 zijn de gemeenten verantwoordelijk voor de cliëntondersteuning voor alle inwoners, voorheen was dit een verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Raadsvoorstel en besluitnota

Raadsvoorstel en besluitnota 2016/197661 Raadsvoorstel en besluitnota Onderwerp Visie op de opvang en integratie van vluchtelingen in Zaanstad Gevraagd besluit 1. De visie inzake de opvang en integratie van vluchtelingen in Zaanstad

Nadere informatie

GEMEENTERAAD MENAMERADIEL

GEMEENTERAAD MENAMERADIEL GEMEENTERAAD MENAMERADIEL Menaam : 27 januari 2011 Portefeuillehouder : A. Dijkstra Punt : [08] Behandelend ambtenaar : A. Buma Doorkiesnummer : (0518) 452918 Onderwerp : Wet OKE / VVE 2011-2014 Inleiding

Nadere informatie

Plan voor een scholingsaanbod CJG: in en vanuit het CJG

Plan voor een scholingsaanbod CJG: in en vanuit het CJG Plan voor een scholings CJG: in en vanuit het CJG Uitgaan van de eigen kracht van ouders en kinderen, die eigen kracht samen versterken en daar waar nodig er op af en ondersteunen Het scholingsplan CJG

Nadere informatie

Nieuwe koers brede school

Nieuwe koers brede school bijlage bij beleidsvoorstel Brede Talentontwikkeling in de Kindcentra 28 mei 2013 Nieuwe koers brede school (november 2012) 1. Waarom een nieuwe koers? De gemeente Enschede wil investeren in de jeugd.

Nadere informatie

Toekomstvisie Peuterspeelzaal Houten

Toekomstvisie Peuterspeelzaal Houten Toekomstvisie Peuterspeelzaal Houten Naar een integraal onderdeel van een samenhangend aanbod voor opvang & ontwikkeling van het Houtense jonge kind. Het bestuur en directie van de Peuterspeelzaal Houten

Nadere informatie

Pedagogisch beleid in Brede School de Waterlelie, Prinsenhof te Leidschendam

Pedagogisch beleid in Brede School de Waterlelie, Prinsenhof te Leidschendam Pedagogisch beleid in Brede School de Waterlelie, Prinsenhof te Leidschendam Inleiding: ATB de Springplank, een algemeen toegankelijke basisschool en Vlietkinderen, maatwerk in kinderopvang, beiden gehuisvest

Nadere informatie

Evaluatie convenanten met gemeenten inzake aansluiting jeugdzorg en jeugdbeleid

Evaluatie convenanten met gemeenten inzake aansluiting jeugdzorg en jeugdbeleid Provincie Noord-Brabant Evaluatie convenanten met gemeenten inzake aansluiting jeugdzorg en jeugdbeleid 1. Inleiding Het Beleidskader Jeugd 2005-2008 biedt de kaders voor het afsluiten van regionale convenanten

Nadere informatie

VISIE WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING 2012-2015 BOEKEL, LANDERD, SINT-OEDENRODE UDEN EN VEGHEL

VISIE WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING 2012-2015 BOEKEL, LANDERD, SINT-OEDENRODE UDEN EN VEGHEL VISIE WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING 2012-2015 BOEKEL, LANDERD, SINT-OEDENRODE UDEN EN VEGHEL Inhoudsopgave: Voorwoord... 1 1. Visie: door KANTELING in BALANS...2 1.1 De kern: Eigen kracht en medeverantwoordelijkheid

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEIT VAN VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE IN 2014 IN DE GEMEENTE. Nieuwkoop

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEIT VAN VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE IN 2014 IN DE GEMEENTE. Nieuwkoop RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEIT VAN VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE IN 2014 IN DE GEMEENTE Nieuwkoop Plaats : Ter Aar Gemeentenummer : 0569 Onderzoeksnummer : 277962 Datum onderzoek : 4 november 2014

Nadere informatie

De toekomst begint vandaag!

De toekomst begint vandaag! verder bouwen aan de kindcentra 0-13 s-hertogenbosch De toekomst begint vandaag! Als professionals, schoolbesturen, kinderopvangorganisaties en gemeente werken we samen aan de kindcentra 0-13 s-hertogenbosch;

Nadere informatie

Presentatie t.b.v. studiedag 16 mei 2013

Presentatie t.b.v. studiedag 16 mei 2013 Presentatie t.b.v. studiedag 16 mei 2013 Mezelf even voorstellen Een verkenning op hoofdlijnen van de raakvlakken tussen Passend onderwijs en zorg voor jeugd Met u in gesprek Samenwerken! Doelstelling

Nadere informatie

Stichting Kinderopvang Alkmaar. Pedagogisch Beleid. Peuterspeelzalen

Stichting Kinderopvang Alkmaar. Pedagogisch Beleid. Peuterspeelzalen Stichting Kinderopvang Alkmaar Pedagogisch Beleid Peuterspeelzalen Inhoudsopgave 1. INLEIDING...3 2. DOEL VAN HET BELEID...3 2.1 ALGEMEEN...3 2.2 BIJDRAGE AAN ORGANISATIEDOELEN...3 2.3 ROLLEN EN VERANTWOORDELIJKHEDEN...4

Nadere informatie

Concept-Convenant Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) Someren

Concept-Convenant Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) Someren Concept-Convenant Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) Someren De ondergetekenden: 1. Gemeente Someren, voor deze overeenkomst vertegenwoordigd door dhr. T. Maas, 2. Stichting PlatOO, voor deze overeenkomst

Nadere informatie

Preview. Kwaliteit van VVE in de Kinderopvang. Pedagogische doelen. Wat is kwaliteit?

Preview. Kwaliteit van VVE in de Kinderopvang. Pedagogische doelen. Wat is kwaliteit? Kwaliteit van VVE in de Kinderopvang Preview Wat is kwaliteit? Stand van zaken anno 2009 Waarom VVE in de kinderopvang? Doelgroepen Professionalisering Kwaliteit van VVE: wat werkt? Wat voegt VVE toe?

Nadere informatie

Hoofdlijnenakkoord voor het inrichten van een Regionaal Arrangement Beroepsonderwijs Amsterdam

Hoofdlijnenakkoord voor het inrichten van een Regionaal Arrangement Beroepsonderwijs Amsterdam Afdeling Onderwijs, Jeugd en Educatie Team Onderwijs VO Hoofdlijnenakkoord voor het inrichten van een Regionaal Arrangement Beroepsonderwijs Amsterdam Betrokken partijen: De instellingen voor Beroepsonderwijs

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Onderwerp: Vrijwillige inzet in Velsen

Raadsvoorstel. Onderwerp: Vrijwillige inzet in Velsen Raadsvoorstel Onderwerp: Vrijwillige inzet in Velsen 2014-2017 Datum raadsvergadering 06-02-2014 Portefeuillehouder(s) R.G. te Beest W.E. Westerman Registratienummer Rs13.00783 Ambtenaar K. Bruijns Datum

Nadere informatie

Tussen de opvang en ontwikkeling van kinderen staan wetten in de weg en praktische bezwaren

Tussen de opvang en ontwikkeling van kinderen staan wetten in de weg en praktische bezwaren Tussen de opvang en ontwikkeling van kinderen staan wetten in de weg en praktische bezwaren Presentatie voor de bijeenkomst Van nul tot twaalf in 2024; De toekomst van de kinderopvang en de relatie met

Nadere informatie

Startnotitie herijking integraal jeugdbeleid Gemeente Someren

Startnotitie herijking integraal jeugdbeleid Gemeente Someren Startnotitie herijking integraal jeugdbeleid Gemeente Someren Inhoudsopgave 1. Inleiding Pag. 3 2. Ambitie en uitgangspunten Pag. 5 3. Aanpak Pag. 7 4. Randvoorwaarden en risico s Pag. 7 5. Financiën Pag.

Nadere informatie

Workshop Onderwijsdag 2012 Enschede

Workshop Onderwijsdag 2012 Enschede Anneke Elenbaas van Ommen - 20 maart 2012 SAMENWERKEN AAN DE DOORGAANDE LIJN IN ZORG EN EDUCATIE BINNEN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE PERIODE Workshop Onderwijsdag 2012 Enschede Programma Welkom en toelichting

Nadere informatie

Stelselherziening Jeugdzorg. Platform Middelgrote Gemeenten

Stelselherziening Jeugdzorg. Platform Middelgrote Gemeenten Stelselherziening Jeugdzorg Standpunten van het Platform Middelgrote Gemeenten 12 april 2011 I. Aanleiding Een belangrijk onderdeel van het bestuursakkoord tussen Rijk en gemeenten is de stelselherziening

Nadere informatie

Uitwerking Kadernota Jeugd

Uitwerking Kadernota Jeugd Bijlage I bij besluit van de raad van de gemeente Alphen aan den Rijn van 29 mei 2008, nr 2008/5681 (raadsbesluit 2008/35) Uitwerking Kadernota Jeugd Algemene inleiding Van de deelprogramma s 3 en 4 Jeugd

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEIT VAN VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE IN 2015 IN DE GEMEENTE. Heerenveen

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEIT VAN VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE IN 2015 IN DE GEMEENTE. Heerenveen RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEIT VAN VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE IN 2015 IN DE GEMEENTE Heerenveen Plaats : Heerenveen Gemeentenummer : 0074 Onderzoeksnummer : 287974 Datum onderzoek : 18 februari

Nadere informatie

Resultaatafspraken voor VVE in gemeente Westvoorne

Resultaatafspraken voor VVE in gemeente Westvoorne Resultaatafspraken voor VVE in gemeente Westvoorne Partijen Schoolbesturen VCO De Kring (CNS De Nieuwe Weg, Baron de Vos van Steenwijkschool) Onderwijsgroep PRIMOvpr (De Driehoek, Obs Mildenburg, Obs Het

Nadere informatie

Basisschool De Poolster straalt, vanuit deze gedachte werkt het team samen met de kinderen en ouders aan kwalitatief goed onderwijs op onze school.

Basisschool De Poolster straalt, vanuit deze gedachte werkt het team samen met de kinderen en ouders aan kwalitatief goed onderwijs op onze school. Voorwoord Basisschool De Poolster straalt, vanuit deze gedachte werkt het team samen met de kinderen en ouders aan kwalitatief goed onderwijs op onze school. Onze visie op eigentijds, boeiend onderwijs

Nadere informatie

Minister Asscher: peuterspeelzaal onder de kinderopvang

Minister Asscher: peuterspeelzaal onder de kinderopvang http://www.kinderopvangtotaal.nl/kinderdagverblijven/actueel/2013/12/kinderopvang-zet-eerstestap-naar-een-nieuw-stelsel-1417753w/ Onderaan de pagina vind je de link naar de brief van Asscher. Minister

Nadere informatie

De doorgaande leerlijn

De doorgaande leerlijn Welkom De doorgaande leerlijn gevorderden Presentatie door: Suze van de Pol & Anja de Rooij 22-04-2014 Omschrijving workshop Wetenschappelijk onderzoek naar het effect van de doorgaande lijn op de ontwikkeling

Nadere informatie

De lokale educatieve Agenda. Hoe ver zijn we? Joke ten Berge

De lokale educatieve Agenda. Hoe ver zijn we? Joke ten Berge De lokale educatieve Agenda. Hoe ver zijn we? Joke Kruiter Joke ten Berge Oberon VNG Deze presentatie Kennismaken Stand van zaken LEA Voorbeelden LEA in een plattelandsgemeente LEA in de G4 VVE in de LEA

Nadere informatie

Voorschoolse voorzieningen in Gouda. visie, doelstellingen & plan van aanpak

Voorschoolse voorzieningen in Gouda. visie, doelstellingen & plan van aanpak Voorschoolse voorzieningen in Gouda visie, doelstellingen & plan van aanpak 2012-2015 afdeling Maatschappelijk beleid Gouda, april 2012 Inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Inleiding 4 2. Terugblik Nota Beleid

Nadere informatie

Adres Gemeente Alphen aan den Rijn Afdeling maatschappelijke ontwikkeling, jeugd. Colofon. Programma jeugd

Adres Gemeente Alphen aan den Rijn Afdeling maatschappelijke ontwikkeling, jeugd. Colofon. Programma jeugd Adres Gemeente Alphen aan den Rijn Afdeling maatschappelijke ontwikkeling, jeugd. Postbus 13 2400 AA Alphen aan den Rijn T: 14 01 72 E: gemeente@alphenaandenrijn.nl www.alphenaandenrijn.nl Colofon Programma

Nadere informatie

Verbeteren door vernieuwen en verbinden

Verbeteren door vernieuwen en verbinden Verbeteren door vernieuwen en verbinden Visie op het sociaal domein Hoeksche Waard tot stand gekomen met medewerking van professionele organisaties, vrijwilligersorganisaties en organisaties van zorgvragers

Nadere informatie

Uitkomsten verbeterpunten toezichtonderzoek Bergen op Zoom

Uitkomsten verbeterpunten toezichtonderzoek Bergen op Zoom Uitkomsten verbeterpunten toezichtonderzoek Bergen op Zoom Aanpak: Signalerings- en vangnetfunctie Juni 2015 Samenwerkend Toezicht Jeugd (STJ) verstaat onder een gezin met geringe sociale redzaamheid een

Nadere informatie

Met elkaar voor elkaar

Met elkaar voor elkaar Met elkaar voor elkaar Publiekssamenvatting Oktober 2013 1 1 Inleiding Met elkaar, voor elkaar. De titel van deze notitie is ook ons motto voor de komende jaren. Samen met u (inwoners en beroepskrachten)

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL Agendanummer 8.2. Onderwerp: Visie Centrum Jeugd en Gezin in de Gemeente Moerdijk

RAADSVOORSTEL Agendanummer 8.2. Onderwerp: Visie Centrum Jeugd en Gezin in de Gemeente Moerdijk RAADSVOORSTEL Agendanummer 8.2 Raadsvergadering van 11 juni 2009 Onderwerp: Visie Centrum Jeugd en Gezin in de Gemeente Moerdijk Verantwoordelijke portefeuillehouder: A. Grootenboer-Dubbelman SAMENVATTING

Nadere informatie

Organisatiestructuur jeugdbeleid: De jeugd en haar toekomst

Organisatiestructuur jeugdbeleid: De jeugd en haar toekomst Organisatiestructuur jeugdbeleid: De jeugd en haar toekomst Inleiding Op de slotbijeenkomst is in de workshop Organisatiestructuur naar voren gekomen dat de taken en de verantwoordelijkheden van de deelnemers

Nadere informatie

Ontwikkelingen rond VVE in kort bestek

Ontwikkelingen rond VVE in kort bestek Ontwikkelingen rond VVE in kort bestek Inleiding De Voor- en Vroegschoolse Educatie en de daarmee te behalen opbrengsten in de ontwikkeling van kinderen staan volop in de belangstelling vanwege het maatschappelijk

Nadere informatie

Samen maken. mogelijk. wij meedoen voor jeugd ONDERSTEUNING BIJ LEVEN MET EEN BEPERKING

Samen maken. mogelijk. wij meedoen voor jeugd ONDERSTEUNING BIJ LEVEN MET EEN BEPERKING Samen maken wij meedoen voor jeugd mogelijk Kinderen en jongeren met een beperking moeten de kans krijgen zich optimaal te ontwikkelen, zodat zij zo zelfstandig mogelijk mee kunnen doen in de maatschappij.

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEIT VAN VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE IN 2014 IN DE GEMEENTE

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEIT VAN VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE IN 2014 IN DE GEMEENTE Inspectie van het Onderwijs Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEIT VAN VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE IN 2014 IN DE GEMEENTE Heerhugowaard Plaats Gemeentenummer

Nadere informatie

AGENDAPUNT voor burgemeester en wethouders

AGENDAPUNT voor burgemeester en wethouders AGENDAPUNT voor burgemeester en wethouders Nummer: Datum vergadering: 03-08-2010 Onderwerp: Kadernota Harmonisatie voorschoolse voorzieningen Steenwijkerland 2011-2015 Conceptbesluit: 1. De kadernota "Harmonisatie

Nadere informatie

Foar en mei elkoar! Lokale agenda sociaal domein gemeente Menameradiel

Foar en mei elkoar! Lokale agenda sociaal domein gemeente Menameradiel Foar en mei elkoar! Lokale agenda sociaal domein gemeente Menameradiel INLEIDING Dit korte en bondige kader geeft inzicht in de uitdagingen op het lokale sociale domein voor de komende 2 jaar. De gemeente

Nadere informatie

Kinderdagverblijf Buitenpret. Peuterspeelleergroep De Krullevaar Peuterspeelleergroep Pim&Pom PROTOCOL VVE

Kinderdagverblijf Buitenpret. Peuterspeelleergroep De Krullevaar Peuterspeelleergroep Pim&Pom PROTOCOL VVE Kinderdagverblijf Buitenpret Peuterspeelleergroep De Krullevaar Peuterspeelleergroep Pim&Pom PROTOCOL VVE INHOUDSOPGAVE Inleiding 3 1. Omschrijving VVE 1.1 Algemeen 3 1.2 Doelgroepbepaling 4 1.3 Toeleiding

Nadere informatie

Startnotitie jeugd- en jongerenbeleid Dalfsen 2009-2012 Segment-groep, J. de Zeeuw september 2008

Startnotitie jeugd- en jongerenbeleid Dalfsen 2009-2012 Segment-groep, J. de Zeeuw september 2008 Startnotitie jeugd en jongerenbeleid Dalfsen 20092012 Segmentgroep, J. de Zeeuw september 2008 1. Inleiding De gemeente wil de huidige nota jeugdbeleid 20052008 evalueren en een nieuwe nota integraal jeugdbeleid

Nadere informatie

Herijking subsidierelatie ONIS: opdracht aan ONIS

Herijking subsidierelatie ONIS: opdracht aan ONIS Bijlage 2 Bestuursrapportage uitvoeringsplannen Beleidsplan Wmo 2012-2015 Asten-Someren Herijking subsidierelatie ONIS: opdracht aan ONIS Inleiding In het kader van de kerntakendiscussie is besloten dat

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente Lingewaard

Aan de raad van de gemeente Lingewaard Aan de raad van de gemeente Lingewaard Onderwerp Voorstel tot het niet deelnemen aan het Regionaal Bureau Leerplichtzaken (RBL) met uitzondering van het deel Volwasseneducatie en RMC/Team VSV. 1. Samenvatting

Nadere informatie

Startnotitie (oriënterend)

Startnotitie (oriënterend) Startnotitie (oriënterend) Datum vergadering Voorbereidende gemeenteraad Voorstelnummer Agendapunt 13 maart 2012 RV/12/00145 6 Oriënterende notitie ingebracht door Begrotingsprogramma Portefeuillehouder

Nadere informatie

Voorbeeldadvies Cijfers

Voorbeeldadvies Cijfers Voorbeeldadvies GGD Twente heeft de taak de gezondheid van de Twentse jeugd, volwassenen en ouderen in kaart te brengen. In dit kader worden diverse gezondheidsmonitoren afgenomen om inzicht te verkrijgen

Nadere informatie

Stadskanaal: Samen met de burger Integraal beleidskader Sociaal Domein

Stadskanaal: Samen met de burger Integraal beleidskader Sociaal Domein Stadskanaal: Samen met de burger Integraal beleidskader Sociaal Domein Versie: 31 maart 2014 1. Inleiding: Wij kunnen ons in Nederland gelukkig prijzen met een van de sterkste sociale stelsels ter wereld.

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA Den Haag. Datum 25 november 2011 Betreft Bestuursafspraken G4 en G33

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA Den Haag. Datum 25 november 2011 Betreft Bestuursafspraken G4 en G33 a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEIT VAN VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE IN 2014 IN DE GEMEENTE. Ermelo

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEIT VAN VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE IN 2014 IN DE GEMEENTE. Ermelo RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEIT VAN VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE IN 2014 IN DE GEMEENTE Ermelo Plaats : Ermelo Gemeentenummer : 0233 Onderzoeksnummer : 278180 Datum onderzoek : 23 september 2014 Datum

Nadere informatie

Voorschoolse voorzieningen in Purmerend 2011

Voorschoolse voorzieningen in Purmerend 2011 Voorschoolse voorzieningen in Purmerend 2011 Gemeente Purmerend Afdeling Maatschappelijke Ontwikkeling Juli 2011 INHOUDSOPGAVE Samenvatting.....2 1 Inleiding. 2 2. Begrippenkader...2 3. Aanleiding........3

Nadere informatie

Culemborgs VVE beleid 2011-2014

Culemborgs VVE beleid 2011-2014 Culemborgs VVE beleid 2011-2014 Wat is VVE? VVE staat voor voor- en vroegschoolse educatie. VVE is een programmatisch aanbod dat er op gericht is om taal- en ontwikkelingsachterstanden bij kinderen te

Nadere informatie

Ouderbeleid Kids First COP groep

Ouderbeleid Kids First COP groep Ouderbeleid Kids First COP groep Vastgesteld januari 2015 Kids First COP groep Friesestraatweg 215 b 9743 AD Groningen T 050 3 12 43 25 E info@kidsfirst.nl www.kidsfirst.nl Ouderbeleid Kids First COP groep,

Nadere informatie

Meander Nijmegen. Samen groot worden. Zorg voor jeugdigen. Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor kinderen, jongeren en gezinnen BEGELEID (KAMER) WONEN

Meander Nijmegen. Samen groot worden. Zorg voor jeugdigen. Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor kinderen, jongeren en gezinnen BEGELEID (KAMER) WONEN BEGELEID (KAMER) WONEN OPVOEDINGS- ONDERSTEUNING HULP OP MAAT LOGEERHUIS Meander Nijmegen stgmeander.nl Zorg voor jeugdigen Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor kinderen, jongeren en gezinnen Samen groot

Nadere informatie

Prestatie-overeenkomst subsidie peuterspeelzaal Lennisheuvel en WE- doelgroepkinderen in 2016: H. SchujjŗmşíP-^''^

Prestatie-overeenkomst subsidie peuterspeelzaal Lennisheuvel en WE- doelgroepkinderen in 2016: H. SchujjŗmşíP-^''^ Prestatie-overeenkomst subsidie peuterspeelzaal Lennisheuvel en WE- doelgroepkinderen in 2016: Activiteit; Stellers: Conny van Aarle Akkoord: Gemeente Boxtel, afd. Maatschappelijke Ontwikkeling H. Schuurman;

Nadere informatie

SWH laat zich leiden door een heldere visie en een duidelijke strategie. Beiden worden in het visiedocument gepresenteerd.

SWH laat zich leiden door een heldere visie en een duidelijke strategie. Beiden worden in het visiedocument gepresenteerd. Visiedocument Welzijn 2017-2020 Stichting Welzijn Hattem: Dichtbij en in de buurt De missie en visie van Stichting Welzijn Hattem Stichting Welzijn Hattem (SWH) wil de zelfredzaamheid van de inwoners vergroten

Nadere informatie

Projectplan Passend Onderwijs

Projectplan Passend Onderwijs Projectplan Passend Onderwijs Naam van het project Passend Onderwijs Opdrachtgever Bestuurlijk opdrachtgever: College van B&W Ambtelijk opdrachtgever: Klara Slijkhuis Primaat houdende afdeling Afdeling

Nadere informatie

Transitie Jeugdzorg en Passend Onderwijs

Transitie Jeugdzorg en Passend Onderwijs Transitie Jeugdzorg en Passend Onderwijs Naam Pieter Dekkers Ton Edelbroek Datum 5 december 2012 Opbouw presentatie 1. Introductie workshopleiders 2. Probleemschets 3. Passend Onderwijs en Transitie Jeugdzorg

Nadere informatie

Naar een jeugdvisie voor de gemeente Oirschot. 16 oktober 2012

Naar een jeugdvisie voor de gemeente Oirschot. 16 oktober 2012 Naar een jeugdvisie voor de gemeente Oirschot 16 oktober 2012 Opzet van de avond Positionering Doel van de avond Proces en burgerparticipatie Toelichting ideeën College van B&W m.b.t. jeugdvisie Discussie

Nadere informatie

Bestuursopdracht beleidsplan zorg voor jeugd (2015-2019)

Bestuursopdracht beleidsplan zorg voor jeugd (2015-2019) Bestuursopdracht beleidsplan zorg voor jeugd (2015-2019) Heerenveen, juli 2013 Bestuursopdracht beleidsplan Zorg voor jeugd gemeente Heerenveen 1.Aanleiding De zorg voor de jeugd valt vanaf 2015 onder

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL Agendanummer 7.4. Onderwerp: Nota Speelruimtebeleid Spelen in Moerdijk

RAADSVOORSTEL Agendanummer 7.4. Onderwerp: Nota Speelruimtebeleid Spelen in Moerdijk VANWEGE STAKEN VAN STEMMEN BIJ HET AMENDEMENT VAN ONAFHANKELIJK MOERDIJK OVER DIT ONDERWERP WORDT DIT OPNIEUW GEAGENDEERD IN DE RAADSVERGADERING VAN 25 FEBRUARI 2010. RAADSVOORSTEL Agendanummer 7.4 Raadsvergadering

Nadere informatie

BELEIDSKADER SOCIAAL DOMEIN (NIEUWE WMO EN JEUGDWET)

BELEIDSKADER SOCIAAL DOMEIN (NIEUWE WMO EN JEUGDWET) BOB 14/001 BELEIDSKADER SOCIAAL DOMEIN (NIEUWE WMO EN JEUGDWET) Aan de raad, Voorgeschiedenis / aanleiding Per 1 januari 2015 worden de volgende taken vanuit het rijk naar de gemeenten gedecentraliseerd:

Nadere informatie

4 Beleid en Organisatie 4.4.1 Externe Communicatie Datum 8 januari 2014 Versie 4 Blad 1 van 6. EXTERNE COMMUNICATIE PWH Versie januari 2014

4 Beleid en Organisatie 4.4.1 Externe Communicatie Datum 8 januari 2014 Versie 4 Blad 1 van 6. EXTERNE COMMUNICATIE PWH Versie januari 2014 Datum 8 januari 2014 Versie 4 Blad 1 van 6 EXTERNE COMMUNICATIE PWH Versie januari 2014 Concept 9 januari 2014 Blad 2 van 6 INHOUD 1. INLEIDING 3 2. COMMUNICATIEDOELSTELLINGEN 3 3. COMMUNICATIEBOODSCHAP

Nadere informatie

Visie Jongerenwerk Leidschendam-Voorburg

Visie Jongerenwerk Leidschendam-Voorburg Visie Jongerenwerk Leidschendam-Voorburg Juni 2014 Waarom een visie? Al sinds het bestaan van het vak jongerenwerk is er onduidelijkheid over wat jongerenwerk precies inhoudt. Hierover is doorgaans geen

Nadere informatie

Pho Madivosa 11 februari 2016, bijlage agendapunt 11 DE REGIONAAL EDUCATIEVE AGENDA WEST-FRIESLAND

Pho Madivosa 11 februari 2016, bijlage agendapunt 11 DE REGIONAAL EDUCATIEVE AGENDA WEST-FRIESLAND DE REGIONAAL EDUCATIEVE AGENDA WEST-FRIESLAND 1 Inhoudsopgave 1. Achtergrond van een Regionale educatieve agenda 1.1. Inleiding 1.2. Definitie Regionale educatieve agenda (REA) 1.3. Relatie Lokaal educatieve

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEIT VAN VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE IN 2014 IN DE GEMEENTE. Stadskanaal

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEIT VAN VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE IN 2014 IN DE GEMEENTE. Stadskanaal RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEIT VAN VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE IN 2014 IN DE GEMEENTE Stadskanaal Plaats : Stadskanaal Gemeentenummer : 0037 Onderzoeksnummer : 279577 Datum onderzoek : 19 november

Nadere informatie

SUBSIDIEOVEREENKOMST 2013 PEUTERSPEELZAALWERK, inclusief voor- en vroegschoolse educatie

SUBSIDIEOVEREENKOMST 2013 PEUTERSPEELZAALWERK, inclusief voor- en vroegschoolse educatie SUBSIDIEOVEREENKOMST 2013 PEUTERSPEELZAALWERK, inclusief voor- en vroegschoolse educatie Gemeente Krimpen aan den IJssel & Stichting Christelijke Peuterspeelzaal De Madelief In deze overeenkomst worden

Nadere informatie

DE KWALITEIT VAN VVE IN DE GEMEENTE KAAG EN BRAASSEM IN 2012

DE KWALITEIT VAN VVE IN DE GEMEENTE KAAG EN BRAASSEM IN 2012 DE KWALITEIT VAN VVE IN DE GEMEENTE KAAG EN BRAASSEM IN 2012 Utrecht, november 2012 3426545 Pagina 1 van 15 Pagina 2 van 15 Inhoud Voorwoord 5 Inleiding 7 1 VVE op gemeentelijk niveau 9 2 De oordelen over

Nadere informatie

De cliënt is DE schakel in de keten schulddienstverlening

De cliënt is DE schakel in de keten schulddienstverlening De cliënt is DE schakel in de keten schulddienstverlening De gemeenten Ermelo en Harderwijk werken samen met ketenpartners Westerbeek C.O.D. BV, ZorgDat, Stichting Pinel en MDVeluwe als het gaat om schulddienstverlening.

Nadere informatie

Bijdrage aan Gewoon Opvoeden vanuit de JGZ. 18 maart

Bijdrage aan Gewoon Opvoeden vanuit de JGZ. 18 maart Bijdrage aan Gewoon Opvoeden vanuit de JGZ 1 18 maart 2014 1 Utrechts model Zorg voor Jeugd Een sterke samenleving: Gewoon Opvoeden Steun waar nodig: Een basiszorg voor jeugd met als spil de buurtteams

Nadere informatie

Evaluatie pilot VVE Nieuwleusen

Evaluatie pilot VVE Nieuwleusen Evaluatie VVE Pilot Nieuwleusen Een samenwerking tussen: Doomijn peuterspeelzaal Kon. Julianalaan Landstede Kinderdagverblijf t Hummelhof Carinova consultatiebureau Nieuwleusen Gemeente Dalfsen Maart,

Nadere informatie

Krachten bundelen voor De toekomst van Zwolle

Krachten bundelen voor De toekomst van Zwolle Krachten bundelen voor De toekomst van Zwolle Samenvatting Ontwikkelagenda passend onderwijs en jeugdhulp 12-12-2016 1 Passend onderwijs en jeugdhulp: 2 stukjes van dezelfde puzzel Aantal 0-19 jarigen

Nadere informatie

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% B. PEUTERSPEELZALEN Helemaal niet mee eens Helemaal mee eens 5.De peuterspeelzaal heeft meerwaarde naast de kinderopvang 6.Het is belangrijk dat de peuterspeelzaal en het kinderdagverblijf afzonderlijk

Nadere informatie

Lokaal Educatieve Agenda

Lokaal Educatieve Agenda Lokaal Educatieve Agenda 2010-2014 Auteur P. Vollebregt Versienummer Versie 1.0 Auteur Status P. Vollebregt Concept Editiedatum 23 mei 2011 Format 11-1-2011 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Visie: Een leven

Nadere informatie

Raadsvergadering, 29 januari 2008. Voorstel aan de Raad

Raadsvergadering, 29 januari 2008. Voorstel aan de Raad Raadsvergadering, 29 januari 2008 Voorstel aan de Raad Nr: 206 Agendapunt: 8 Datum: 11 december 2007 Onderwerp: Vaststelling speerpunten uit de conceptnota Lokaal Gezondheidsbeleid Wijk bij Duurstede 2008-2011

Nadere informatie

Vaststellen verzuimprotocol Beroeps en Volwassenen Educatie

Vaststellen verzuimprotocol Beroeps en Volwassenen Educatie Openbaar Onderwerp Vaststellen verzuimprotocol Beroeps en Volwassenen Educatie Programma / Programmanummer Onderwijs / 1073 BW-nummer Portefeuillehouder R. Helmer-Englebert Samenvatting Om schooluitval

Nadere informatie