LAURENS LAGESCHAAR: DUURZAAMHEID CENTRAAL

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "LAURENS LAGESCHAAR: DUURZAAMHEID CENTRAAL"

Transcriptie

1 HET VAKBLAD VOOR DE BLOEMBOLLEN- EN VASTEPLANTENSECTOR 17 OKTOBER LAURENS LAGESCHAAR: DUURZAAMHEID CENTRAAL ONDERNEMERS HELPEN ONDERNEMERS INVESTEREN IN BODEMLEVEN LOONT AFZET CENTRAAL OP GROOTGROENPLUS SAMENWERKING MET SECTOR ESSENTIEEL HOPMAN LELIE BV HOUDT OPEN DAG

2 PEONYSHOP.COM Uw adres voor Kwaliteit & Exclusiviteit Pioenrozen Kwekerij Paionia V.O.F. Scholten-Keeman KWEKERIJ VAN DE NIEUWSTE SOORTEN o.a. Etched Salmon, Lemon Chiffon en Old Faithfull EEN GOEDE START Van Narcis tot Pioen en Astilbe. Helmus Spoelbedrijf kookt de meest uiteenlopende soorten plantgoed, zodat aaltjes geen kans hebben. Neem contact op met Helmus Spoelbedrijf voor meer informatie over spoelen, behandelen en ontsmetten Kadijkweg MA Lutjebroek NL Mobiel: / Fax Website: Postbus 21, 2215 ZG Voorhout, Tulpen- en Hyacintenpapier (halve manen) Leverbaar: blanco of bedrukt Vestigingen: Bovenkarspel T Breezand T Horst T Julianadorp T Voorhout T Limmen

3 BV LUCHTVRACHT IN VERTROUWDE HANDEN Lucht- en zeetransport Douane afhandeling Import en export Veiligheid en screening Opslag en douane entrepot 50 jaar juridische ervaring op het gebied van agrarische bedrijfsvoering en bloembollen. Voor kwekers, telers, veredelaars, IVB s, handelaren en exporteurs. Contactpersonen: Vincent Audiffred en Chris Hartsuiker. Bel voor een afspraak of kijk op Bloemen en planten Bollen en zaden Huis-huis levering Fytosanitaire keuringslocatie Temperatuur gecontroleerd swdv advocaten Capronilaan NR Schiphol The Netherlands Phone: +31(0) Fax: +31(0) Mobile: +31(0) BV ADVOCATEN DIE ACHTER U STAAN.

4 INHOUD Het vakblad voor de bloembollen- en vasteplantensector 17 oktober 2014 Nummer Nieuws Korte nieuwsberichten CNB Actueel Fors hoger resultaat CNB Goed verlopen seizoen CNB-dahliashowtuin Visie Ondernemers voor ondernemers Bodem Bodemleven koesteren Bemiddeling Aad Rood: Bemiddelen doe je niet achter je bureau Boomkwekerij Afzetcollectieven presenteren zich op GrootGroenPlus Actueel Buitenland bekijkt Nederlandse bol kritisch Vakvenster Winterklaar Open dag Open dag Hopman Lelie bv op 1 november Nauwkeurig Vroege kerst Onderzoek en Praktijk Bolontsmetting Laatste nieuws Product en Show Nieuwtjes uit de showruimte van CNB CNB Actueel CNB Lelieweek Service Grondbank Vraag en aanbod BLOEMBOLLENVISIE 17 oktober 2014

5 42 44 Vaste planten Concepten bepalen teeltplan Lageschaar Vaste Planten Toeleveranciers Agrozone vertaalt natuurlijke eigenschappen van ozon naar bollensector Branchenieuws Ethyleenanalyser must voor elk bedrijf met bewaarcellen Actueel Nieuwe wetgeving haalt streep door nu nog veel gekozen koudemiddelen Nieuwe speler bij luchttransport bloembollen Ontwerp entree Keukenhof ingediend Boomkwekerij Nieuwkomers geven Sambucus hedendaagse uitstraling Tien vragen aan Lex Groot 58 Advies Testamenten en huwelijkse voorwaarden: haal ze uit de kast 59 Vasteplantenvaria Bijna rooitijd voor vasteplantensector 60 Teeltadvies 64 Laatste nieuws / agenda 65 Service Lawaai Glad IJs Hobaho Vertegenwoordigers voorzien redelijk tot goede lelieoogst 70 KAVB Nieuws Nieuwtjes van en voor de KAVB-kringen en -afdelingen 66 Nieuws CNB Algemeen 10 vragen aan... Teeltadvies Hobaho KAVB 70 Fotografie omslag: René Faas 17 oktober 2014 BLOEMBOLLENVISIE 5

6 NIEUWS Samenstelling: Redactie BloembollenVisie Tulpenbollen voor Stede Broec Foto: PR Beheerovereenkomst Poldertuin ANNA PAULOWNA - De beheerovereenkomst tussen de gemeente Hollands Kroon en de Stichting Poldertuin is officieel een feit. Stichtingsvoorzitter André Duivenvoorden, bestuurslid Leo Huiberts en wethouder Theo Groot hebben op 29 september hun handtekening gezet onder een tweejarig contract. Aan de basis van de overeenkomst ligt een eerdere bezuinigingsronde, waarbij vooral de eigen personele inzet van de gemeente in de Poldertuin fors is verminderd. Na diverse opties is uiteindelijk gekozen voor een overeenkomst met de nieuw opgerichte Stichting Poldertuin. Alles wat met de bloembollen te maken heeft, is voortaan een taak van de Stichting Poldertuin. Overige zaken, zoals onderhoud aan de paden, bomen en watergangen, blijft een taak van de gemeente. Na twee jaar wordt bepaald of de overeenkomst wordt gecontinueerd. De gemeente en de Stichting Poldertuin hebben er alle vertrouwen in dat het een succes wordt en hopen dat ook andere partijen kunnen worden betrokken bij het onderhoud en inrichting van deze toeristische trekpleister in Anna Paulowna. STEDE BROEC - LTO Stede Broec heeft ieder kerkdorp van Stede Broec tulpenbollen in het kader van 650 jaar Stede Broec geschonken. De bollen werden op 1 oktober overhandigd aan burgemeester Goldsmeding en dhr Kunne op het gemeentehuis. Landbouw en Stede Broec zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Wonen en werken op het land was 650 jaar heel gewoon. Alles was groen, pas na de Tweede Wereldoorlog begon het stedelijke gebied te verrijzen in en rondom de dorpen Bovenkarspel, Grootebroek en Lutjebroek. Gelijktijdig zijn de bedrijven flink gegroeid met als resultaat veel tulpenbroeierijbedrijven die toonaangevend zijn in de wereld. Stede Broec is een tulpendorp. Juist daarom heeft LTO gemeend om in het kader van 650 jaar de gemeente en burgers een passend cadeau aan te bieden door elk kerkdorp tulpenbollen te schenken. Het betreft overwegend de roodgele cultivar Leen van de Mark, aangevuld met soorten als Dynasty en Negrita. Om de bollen te planten werd een bollenschopje bij het cadeau gedaan. Nieuw promotieplan Simply Calla AALSMEER - De FPC (FloraHolland Productcommissie) Calla heeft de nieuwe promotieplannen voor Simply Calla goedgekeurd. Maar liefst 85 procent van de deelnemers stemde voor. Dit betekent dat Simply Calla sowieso nog drie jaar vooruit kan. Tijdens de bijeenkomst werden kwekers geïnformeerd over de activiteiten van de FPC Calla. Aan het woord kwam onder andere Peter Edelaar over de productontwikkelingen. Edelaar trad op als ad-interim productcoördinator. Zijn verhaal zette menig kweker aan het denken. De presentatie is terug te vinden op de Community van FloraHolland. Marcel Jansen van Ström Creative Marketing lichtte de resultaten toe van de afgelopen twee jaar callapromotie en presenteerde de nieuwe plannen en verdere uitrol. Brabantse kwekers starten ABCoop HAAREN - Negen Brabantse boomkwekers hebben zich verenigd in een nieuwe afzetcoöperatie dat zich volledig richt op de export. Door deze krachtenbundeling, die de naam ABCoop UA draagt, kunnen afnemers een completer pakket bij een adres bestellen. Daarnaast wordt de logistieke afhandeling eenvoudiger. ABCoop, een afkorting van Arbustum Brabant Coöperatief, hoopt op deze manier het afzetgebied van de deelnemende bedrijven te vergroten, met name richting Duitsland, Frankrijk en Zwitserland. De coöperatie wordt geleid door Harm Horlings. De deelnemende bedrijven zijn: Kwekerij Aad Vermeer (Haaren), Boomkwekerij De Spankert (Boxtel), Tricolor Plant (Haaren), Boomkwekerij Gebr. Van Overbeek (Haaren), Johan van der Mee Boomkwekerij (Haaren), Plantenkwekerij Joost Sterke (Haaren), Lodders Boomkwekerijen (Wernhout), Boomkwekerij P. Heijms (Oirschot) en P.M. de Jong Boomkwekerijen (Haaren). Najaarschouw Hoogheemraadschap HEERHUGOWAARD - De najaarschouw staat voor de deur. Vanaf 20 oktober gaan 110 schouwmeesters van het hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier gedurende twee weken het gebied in om te controleren of de sloten schoon, voldoende breed en diep genoeg zijn. Ook controleren zij of duikers, bruggen en dammen schoon en in goede staat zijn. De schouw is vanaf dit jaar volledig digitaal. Schouwmeesters gaan voor het eerst op pad met een tablet. Daarop voeren zij hun bevindingen in. Dat scheelt tijd, ruimte, verkleint de kans op fouten en is uiteindelijk goedkoper. De onderhoudsplichtige van een sloot moet zijn sloot het hele jaar door schoon houden. Tijdens de schouw controleert het schap of dat goed of voldoende gebeurt. Zo niet, dan volgt een aanschrijving om het alsnog in orde te maken. Op de website van het schap staat precies aangegeven wat de onderhoudsrichtlijnen voor een schone sloot zijn. Eerste winkel sierteeltmerk KAS ROTTERDAM - Koningin Maxima heeft op 1 oktober de splinternieuwe Markthal in Rotterdam geopend, de eerste overdekte versmarkt in Nederland. Ook verse bloemen en planten zijn hier dagelijks te koop. Het sierteeltmerk KAS, mede mogelijk gemaakt door Innovatiemotor Greenport Aalsmeer, opent haar eerste winkel. KAS staat voor producten vers van de producent. Achter het merk staan enthousiaste kwekers die hun krachten en producten bundelen om met het eigen consumentenmerk voor bloemen- en planten te starten. Ze zijn zelf eigenaar van het merk en de shop in de Markthal Rotterdam, en zorgen er met elkaar voor dat er dagelijks topkwaliteit bloemen en planten rechtsreeks uit de kas in de shop staan. Door deze korte lijnen zijn zij in staat snel in te spelen op de wensen van de klant en horen ze meteen wat de consument vindt van hun producten. Na de start in de Markthal Rotterdam wil KAS snel doorgroeien. Er zijn plannen voor meer eigen winkels, een webshop én shop-in-shop en verkooppunten bij bijvoorbeeld tuincentra of op stations. Foto: PR 6 BLOEMBOLLENVISIE 17 oktober 2014

7 Jonge Landbouwersregeling uitgesteld UTRECHT - De Jonge Landbouwersregeling wordt deze maand niet opengesteld. Reden is dat de inhoudelijke invulling van de regeling nog niet compleet is en dat deze nog ter goedkeuring moet worden voorgelegd aan de Europese Unie. Het NAJK streeft naar een openstelling in het eerste kwartaal van Het nieuwe Gemeenschappelijk Landbouwbeleid gaat per 1 januari 2015 van start en loopt tot Dankzij de inzet van de provinciale AJK s en NAJK is het gelukt om de Jonge Landbouwersregeling ook in dit nieuwe GLB te behouden. De Jonge Landbouwersregeling zal echter anders ingevuld worden. De regeling is bijvoorbeeld niet meer alleen voor jonge boeren en tuinders na bedrijfsovername, maar is nu ook toegankelijk voor leden in maatschap. Het eigen vermogen van de jonge boer of tuinder in het bedrijf is voor de hoogte van het subsidiebedrag mede bepalend. Op basis van het percentage eigen vermogen krijg je eenzelfde percentage van de aangevraagde subsidie. Bij volledige bedrijfsovername is het subsidiebedrag dus 100 procent. Hbo-studies Clusius College HOORN - In september 2015 starten op het Clusius College in Hoorn twee deeltijdstudies voor jonge en toekomstige agrarische ondernemers. Het gaat om de tweejarige hbo-studie Bedrijfskunde en agribusiness met de richtingen Ondernemerschap en Management, Beleid & Buitenruimte. De deeltijdstudie richt zich op mbo ers (niveau 4) met minimaal twee jaar werkervaring. Het zijn beide Ad-opleidingen, Associate degree. Het eindniveau van de Ad staat tussen het mbo-niveau 4 en een hbo-bachelor in. Na afronding van de studies kan, met nog twee jaar deeltijdstudie, een hbo-bachelordiploma bedrijfskunde en agribusiness of Management, Beleid & Buitenruimte behaald worden. Het Clusius College heeft met de Hogeschool CAH Vilentum in Dronten de handen ineen geslagen om deze deeltijdstudies te kunnen aanbieden. De studies worden uitgevoerd met als partners de gemeente Hoorn en de AgriTech Campus, onderdeel van Greenport Noord-Holland Noord. De studies worden elders in het land goed gewaardeerd en zijn nu bereikbaar voor iedereen in Noord-Holland Noord. Foto: René Faas Plasbokaal 2014 tijdens Horti Week NAALDWIJK - Zoals eerder aangekondigd in BloembollenVisie kent de jaarlijkse Plasbokaal dit jaar een nieuwe datum en een nieuw onderkomen. De broeiwedstrijd annex lelieshow, georganiseerd door Leliekwekerij De Plas, wordt van 4 tot en met 7 november gehouden in de Watertuin in Naaldwijk. De Plasbokaal is dit jaar verschoven van september naar november, zodat het evenement gelijktijdig is met de zogenaamde Horti Week waarin de FloraHolland Trade Fair en IFTF Expo plaatsvinden. Op vrijdagmiddag 7 november 2014 zal om uur de Plasbokaal 2014 worden uitgereikt. Vanwege de verhuizing van Leliekwekerij De Plas, is de organisatie op zoek gegaan naar een nieuwe locatie voor de Plasbokaal met als resultaat de Watertuin in Naaldwijk. Een breed leliesortiment zal geshowd worden te midden van uitgestrekte koikarpervijvers, ruime volières, weelderige bomen en enorme rotsblokken. Een spectaculaire setting voor een lelieshow. Vernieuwde gids Plantentop 500 LEERSUM - Boomkwekerij Darthuizer brengt deze maand de vijfde editie van de gids De 500 beste planten voor het functioneel groen uit. De nuttige groengids in handzaam binnenzakformaat bevat 286 pagina s en is speciaal samengesteld voor professionals in het groen en gepassioneerde tuiniers. De beknopte basisinformatie met foto per plant geeft snel en optimaal inzicht in de praktische toepasbaarheid. De laatste editie van de gids verscheen in het najaar van De vernieuwde groengids is ingedeeld in de rubrieken heesters, klimplanten, rozen, coniferen en vaste planten. Alle 500 planten zijn geselecteerd op onder meer sierwaarde, mate van onderhoud, ziekteresistentie en vorstbestendigheid. Ook diverse nieuwe soorten zijn opgenomen, waaronder de lage vlinderstruiken Purple Chip en White Chip en de struikroos Sexy Lady. Daarnaast is er deze editie extra aandacht voor vaste planten die onderhoudsextensief zijn. Het vijfde editie van de gids De 500 beste planten voor het functioneel groen is exclusief verkrijgbaar via de website van Darthuizer voor 19,95. Nederlandse ambassades bezoeken Westland WESTLAND Op 6 oktober hebben medewerkers van de Nederlandse ambassades in Bulgarije, Roemenië en Polen een bezoek gebracht aan Westland. Zij worden opgeleid om mensen in hun thuisland te informeren over het werken en wonen in Nederland. Het bezoek vloeit voort uit de toezegging van minister Asscher van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aan de Tweede Kamer om meer in te zetten op voorlichting in het land van herkomst, zodat arbeidsmigranten die in Nederland komen wonen en werken goed beslagen ten ijs komen. Bij Looije Tomaten en Greenpack gingen de nieuw aangenomen ambassademedewerkers en arbeidsmigranten met elkaar in gesprek over de inhoud van het werk en het wonen in Westland. Uit de gesprekken bleek dat de (voor)oordelen en verwachtingen die beide partijen over en weer hebben, afwijken van de realiteit. Zo zijn de arbeidsomstandigheden in de glastuinbouw veel beter dan het ambassadepersoneel had verwacht. Calla zomerbol van het jaar HILLEGOM - In 2015 mag calla zich zomerbol van het jaar noemen. Dat is niet voor niets want calla betekent letterlijk mooi in het Grieks. Met haar vele kleuren en elegante vormen straalt ze zowel in de tuin als op het terras. Vanuit promotieorganisatie ibulb is vorige week een persbericht verstuurd waarin de zomerbol van het jaar wordt aangekondigd. Het bericht bevat informatie over de herkomst van de calla (of Zantedeschia), productinformatie, planttips en vooral veel beeldmateriaal. Foto: PR 17 oktober 2014 BLOEMBOLLENVISIE 7

8 CNB ACTUEEL Goede uitgangssituatie voor de toekomst CNB heeft in het boekjaar een resultaat voor belasting van euro geboekt. Dat is fors hoger dan het resultaat van vorig jaar. Een stijging van de bemiddelingsomzet en een lagere dotatie voorziening voor dubieuze debiteuren, legden hiervoor de basis. Tezamen met de afgeronde reorganisatie en de voortgezette kostenbeheersing, geeft dat een financieel stevige uitgangspositie voor de toekomst, stelt directeur Leo van Leeuwen. Het positieve resultaat van euro (winst na belasting euro) is euro hoger dan in het vorige boekjaar. Zowel de hogere bemiddelingsomzet (plus 11 miljoen euro ) als de afname van de dotatie voor dubieuze debiteuren (van euro naar euro) leveren hier een bijdrage aan. Na het topjaar raakte de handelsomzet in een vlucht naar beneden. Die vrije val lijkt nu gestopt, aldus directeur Van Leeuwen in een toelichting op het jaarverslag De toegenomen bemiddelingsomzet is de resultante van een verbeterd prijsniveau in vooral de tulpen en lelies en meer bemiddelde stuks. We hebben ons marktaandeel behouden dan wel vergroot. De omzet bij het koelen preparatiebedrijf bleef met 4,4 miljoen euro op het peil van vorig jaar. De groene - en materialenveilingen leverden 1,3 miljoen euro aan omzet in, waardoor de totale handelsomzet is uitgekomen op 264 miljoen euro, tegenover 254 miljoen euro vorig boekjaar. Het geringe aantal af te waarderen vorderingen en meevallers op vorderingen die voorgaande jaren zijn afgewaardeerd, zorgden voor de sterke afname van de voorziening voor dubieuze debiteuren. 8 BLOEMBOLLENVISIE 17 oktober 2014 Tekst: Gerrit Wildenbeest Fotografie: René Faas BETALINGSZEKERHEID Naast een toename van de afschrijvingen met euro - als gevolg van de investering in CNB Online - is het resultaat gedrukt door de reorganisatiekosten ter grootte van euro. Zonder deze eenmalige post zou het resultaat al aardig in de buurt zijn gekomen van de winstdoelstelling van anderhalf miljoen euro. Die doelstelling is geformuleerd om debiteurenrisico s op te kunnen vangen, die een veelvoud zijn van de provisieopbrengsten uit de bemiddeling als CNB s kernactiviteit. Het garanderen van betalingszekerheid aan onze klanten is een groot goed. Als de risico s die we lopen bij onze kernactiviteit uiteindelijk meevallen kan er worden gerestitueerd, aldus Van Leeuwen. Het afgelopen boekjaar voldoet niet aan de doelstelling waardoor er geen restitutie plaatsvindt en de voorgestelde bestemming van de winst het toevoegen aan de algemene reserve is. Het eigen vermogen neemt hierdoor toe van 28,6 naar 29 miljoen euro, waardoor de solvabiliteit uitkomt op 67 procent, een verbetering van drie procent ten opzichte van vorig boekjaar. Daarmee wordt ruimschoots voldaan aan een andere financiële doelstelling, namelijk een solvabiliteit van tenminste veertig procent. De investeringen ter grootte van euro zijn geheel uit eigen middelen gefinancierd, zonder dat dit ten koste ging van de liquiditeit. CNB ONLINE Ruwweg de helft van de investeringen had betrekking op het project CNB Online, dat na enige kinderziektes nu naar tevredenheid draait. Gebruikers moeten er aan wennen, dat vergt tijd. En we blijven alert op verbetermogelijkheden, zegt Van Leeuwen over dit ambitieuze project dat de komende jaren een belangrijke ondersteunende rol zal spelen voor zowel de klanten als de medewerkers van CNB. Maar bij mogelijke verbeteringen past altijd een afweging tussen de kosten en de baten; we kunnen ons niet elk ambitieniveau veroorloven. VOORUITZICHTEN Voor boekjaar ligt de handelsomzet zodanig op koers dat de winstdoelstelling van anderhalf miljoen euro binnen bereik ligt. Doorgevoerde kostenbesparing en lagere loonkosten zoals die mede voortvloeien uit de genoemde reorganisatie, zijn de andere pijlers onder het verwachte positieve resultaat. Kostenbesparingen zijn echter niet oneindig door te voeren. CNB blijft investeren in de dienstverlening teneinde de klanten te ondersteunen bij het vraaggericht ontwikkelen, introduceren en produceren van producten in velerlei vormen van samenwerking. We zullen meer moeten doen voor ons geld, daar is iedereen zich van bewust. Het hiermee samenhangende vraagstuk van een tarifering die in de ogen van de klanten goed aansluit bij de diensten, is een onderwerp dat CNB de komende jaren kritisch en gedegen gaat oppakken, al gaat het natuurlijk primair om de dienstverlening zelf. Op de ledenvergadering van 23 oktober zal de CNB-directeur daarover al enige tegels lichten; ook op andere bepalende ontwikkelingen die in het jaarverslag worden aangestipt - zoals de internationaliserende bemiddeling en de toegenomen fytosanitaire eisen - zal dan nader worden ingegaan.

9 CNB ACTUEEL VAN DE REDACTIE Foto: René Faas COLOFON Goed verlopen seizoen CNB-dahliashowtuin Begin deze maand zijn de ruim vierhonderd soorten die opgeplant stonden op de nieuwe CNB-dahliashowtuin aan de Spekkelaan in Lisse gerooid en afgevoerd. Die nieuwe locatie is het dahliateam van CNB overigens uitstekend bevallen. Volgens dahliaspecialist René Koordes is de belangstelling ondanks de nieuwe locatie en daarmee de onbekendheid niet minder geweest dan vorig jaar, al was het voor sommigen een beetje zoeken. Wat de gewasontwikkeling betreft kan gesteld worden dat de groei vlot op gang kwam, zodat het grootste deel van de tuin begin augustus al volop in bloei stond, hetgeen een unicum genoemd mag worden. Dankzij de lange bloeitijd hebben de professionele fotografen volop hun plaatjes kunnen schieten, zodat er weer vele nieuwe cultivars aan de beeldbanken toegevoegd konden worden en er vers fotomateriaal voor de exportcatalogi beschikbaar is gekomen. Opmerkelijk dit seizoen was het opvallend grote aantal bezoeken van vakgenoten uit het buitenland, al dan niet in gezelschap van Nederlandse exporteurs. Uit het totale aantal bezoekers valt overigens ook af te leiden dat de CNB-showtuin nog steeds in een behoefte voorziet en naast andere showtuinen haar bestaansrecht heeft bewezen. Weliswaar vindt er geen telling plaats van het aantal bezoekers, maar de afname van de showtuingidsen geeft een aardige indicatie van de getoonde belangstelling. Over de locatie van volgend jaar valt momenteel nog niets te zeggen. Die is mede afhankelijk van de vraag op welk perceel dahliakweker Ruud Mens volgend jaar zijn dahlia s zal telen. Aan het CNB-dahliateam zal het in elk geval niet liggen. BloembollenVisie is het toonaangevende, 14-daagse vakblad voor de bloembollen- en vasteplantensector. REDACTIE: Jeannet Pennings (hoofdredacteur), Wim Ciggaar, Arie Dwarswaard, Monique Ooms, Gerrit Wildenbeest en Lilian Braakman (vakredacteuren). FOTOGRAFIE: René Faas.VORMGEVING: Prepress BloembollenVisie. UITGEVERS: KAVB en CNB (U.A.). REDACTIE-ADRES: Heereweg 347, 2161 CA Lisse, Postbus 31, 2160 AA Lisse, tel , fax , Internet: Tel. kantoor A. Dwarswaard: ABONNEMENTEN: (excl. 6% BTW): Nederland 265,-- per jaar, Europa 285,-- per jaar, buiten Europa 315,-- per jaar. Aanof afmelden bij John Meijer, tel , fax Meer info over abonnementen op ADVERTENTIES: Bureau Van Vliet BV, Postbus 20, 2040 AA Zandvoort, tel , VERANTWOORDELIJK- HEID: De redactie werkt op basis van een redactiestatuut. Aan alle artikelen en rubrieken wordt de meest mogelijke zorg besteed. Uitgevers, redactie en medewerkers aanvaarden echter geen enkele aansprakelijkheid voor mogelijke gevolgen die direct en/of indirect kunnen voortvloeien uit de inhoud van artikelen en/of advertenties. De redactie houdt zich het recht voor om ingezonden brieven en mededelingen niet te plaatsen dan wel te wijzigen of in te korten. Overname van artikelen is uitsluitend toegestaan na schriftelijke toestemming van de uitgever. NIEUWSBRIEF: BloembollenVisie verzorgt ook een dagelijkse nieuwsrubriek op internet (www.bloembollenvisie.nl). Ivoren toren FloraHolland heeft het lastig. Leden vinden dat bestuur en directie te ver van hen afstaat, handelaren voeren de ene na de andere rechtszaak tegen de huns inziens onrechtvaardige tarieven, menig personeelslid vreest ontslag, de cijfers kleuren rood. Logisch dus dat de op 1 januari aangetreden nieuwe algemeen directeur Lucas Vos en het bestuur inzetten op een strategie-aanpassing. De contouren daarvan zijn de afgelopen maand in besloten kring besproken met de leden. Als redactie van BloembollenVisie volgen we het reilen en zeilen van FloraHolland (FH) uiteraard met belangstelling. Veel van onze lezers zijn immers aanvoerder en lid van FH. De redactie zou geen knip voor de neus waard zijn als ze niet tijdig om een interview had verzocht met de nieuwe directeur met het verzoek de achtergronden van de nieuwe strategie uit de doeken te doen. De communicatieafdeling van FH hield dit echter af, met als argument dat de strategievoorstellen eerst met de leden besproken dienden te worden voordat er middels interviews mee naar buiten werd getreden. Begrijpelijk, maar tot onze verbazing deed Lucas Vos de nieuwe strategie begin oktober uitgebreid uit de doeken via interviews in Bloemisterij en het Financieele Dagblad (FD). Gevraagd naar het passeren van BloembollenVisie ondanks het tijdige interviewverzoek, deelde de persvoorlichter mee dat wegens beperkte beschikbaarheid bewust is gekozen voor slechts twee externe interviews en wel in de genoemde bladen. Gezien de voorgeschiedenis niet bijster galant richting onze redactie, maar vooruit, wij hebben een harde huid. Wat ons echter meer bevreemdt is de mediakeuze. Dan doelen we niet op Bloemisterij, een logische keuze gezien de achterban. En chapeau voor de primeur van dit prachtige blad. Maar het FD? Is de haute-finance belangrijker dan de tulpenbroeier die smacht naar nadere uitleg? Tulpen- en andere bolbloemenbroeiers zijn zowel een belangrijke achterban van FloraHolland als van BloembollenVisie. Dat FloraHolland BloembollenVisie passeert voor een interview ten faveure van de beursanalisten van het FD geeft aan dat de leiding nog steeds in een ivoren toren zit. Gerrit Wildenbeest 17 oktober 2014 BLOEMBOLLENVISIE 99

10 VISIE Ondernemers voor Ondernemen is uitdagend maar ook lastig. Heb je wel het juiste tulpenassortiment? Moet ik er misschien een tak bijnemen of juist afstoten? Hoe schrijf ik een goed ondernemingsplan dat vertrouwen wekt bij de bank? Wat zijn de valkuilen als startende ondernemer? Allemaal vragen waarmee je terecht kunt bij Ondernemersklankbord. Driehonderd door de wol geverfde voormalige ondernemers en specialisten uit het bedrijfsleven staan zonder winstoogmerk klaar voor advies. Tekst: Gerrit Wildenbeest Fotografie: René Faas FRANK VAN SANTEN, DIRECTEUR OKB De wortels van Stichting Ondernemersklankbord (OKB) gaan zo n 35 jaar terug, toen de economie net als nu in een crisis verkeerde, vertelt directeur Frank van Santen. Groot voor klein, dat was het motto waaronder een aantal grote bedrijven samen met VNO-NCW en de Kamers van Koophandel Stichting Kleinnood oprichtten. Zelfs de toenmalige premier Joop den Uyl zag wel wat in het idee. Men zag in dat het midden- en kleinbedrijf ontzettend belangrijk is voor de Nederlandse economie. De opzet was even simpel als doeltreffend: managers en ondernemers uit het grootbedrijf dienden uit welbegrepen eigenbelang hun collega s uit het mkb te ondersteunen met hun kennis en ervaring. Een succesformule, zo bleek in de jaren daarna. Onder de in 1997 gewijzigde naam Ondernemersklankbord spreidde de stichting haar vleugels verder uit. Uit het ter ere van het dertigjarig jubileum uitgegeven boek blijkt dat de (particuliere) stichting aanvankelijk niet zoveel van de overheid moest hebben, maar tegenwoordig wordt OKB omarmd door de overheid. Zo wordt OKB naast partners als Univé, Rabobank, VNO-NCW en lokale sponsors, financieel gesteund door het Ministerie van Economische Zaken. Gebleven is de ideële doelstelling van ervaren gepensioneerde of ex-ondernemers die hun collega s met raad en daad bij staan bij allerlei ondernemersvraagstukken. Het hoofdkantoor, met een kleine staf van vijf personen, zetelt in den Haag, maar de basis wordt gevormd door de driehonderd adviseurs, verdeeld over ruim twintig regio s in heel Nederland. Tezamen staan ze jaarlijks zo n drieduizend ondernemers uit het midden- en kleinbedrijf bij. Als oudondernemers en specialisten uit het bedrijfsleven - directeuren, registeraccountants, advocaten, notarissen - brengen ze een schat aan ervaring mee. Ze kunnen steun bieden bij onderwerpen als een dreigend faillissement, marketing, verkoop, subsidies, financiering of belastingwetgeving, noem maar op. Het gaat puur om klankborden, de adviseurs gaan nooit op de stoel van de ondernemer zitten. Voor een ondersteuningstraject van zes maanden wordt een onkostenvergoeding gevraagd van slechts honderd euro. Wat zijn de belangrijkste hulpvragen waarmee ondernemers bij jullie aankloppen? Globaal kun je zeggen dat onge- 10 BLOEMBOLLENVISIE 17 oktober 2014

11 ondernemers veer 40 procent van de drieduizend adviseringstrajecten op jaarbasis betrekking hebben op faillissementspreventie. Het is bij wijze van spreken vijf voor twaalf, hoe kan je je bedrijf nog in leven houden? Ook zo n 40 procent gaat over going concern zaken, zeg maar bedrijfsbegeleiding. Als we de bakens niet verzetten, zijn we er over een aantal jaren niet meer, vanuit die achtergrond komt dit type ondernemers bij ons. Het gaat dan vaak om vragen als personeelsopbouw, moet ik misschien van locatie verhuizen, hoe ga ik een online verkoopafdeling realiseren, is mijn assortiment nog wel bij de tijd? Startende bedrijven vormen rond de 15 procent van de aanvragen. De kleinste categorie van de hulpvragen betreft de bedrijfsopvolging. Alleen al de faillissementspreventie moet de maatschappij veel opleveren. Zijn daar cijfers van? Onze adviseurs krijgen jaarlijks met ongeveer 1200 gevallen van faillissementspreventie te maken. Dankzij het advies van onze OKBadviseurs valt ongeveer de helft niet om. Een gemiddeld faillissement van een mkb-onderneming kost al gauw tot euro. Vermenigvuldig dat met 600 en je komt op een financiële besparing voor de maatschappij van honderd miljoen euro per jaar door het vrijwilligerswerk OKB, waarbij het gaat om uitgespaarde uitkeringen en daarnaast loonheffing en omzetbelasting, die bij een faillissement niet meer zouden binnenkomen. Momenteel loopt er een onderzoek vanuit de Universiteit Groningen naar de financiële besparingen die onze inzet in totaliteit oplevert. Daartoe wordt nagegaan wat er van bedrijven die wij in 2010 hebben geholpen terecht is gekomen in relatie tot een controlegroep. In het voorjaar van 2015 worden de resultaten bekend, maar wij weten al vanuit de praktijk dat het werkt. Tachtig procent van de aanvragen heeft op een of andere manier met geld te maken. De ondernemer heeft nieuw krediet nodig of uitbreiding van een bestaand krediet, de bank gelooft een ondernemer niet zo snel en zegt vaak bespreek het eerst maar eens met een adviseur en kom dan terug. Een ervaren adviseur van OKB aan je zijde helpt dan echt. Die kan zeggen, geef ons nog een paar maanden de tijd voor een goed ondernemingsplan. Dat geeft vertrouwen, dat doet wonderen. De kwaliteit van de dienstverlening staat of valt bij de kwaliteit van de adviseurs. Hoe recruteren jullie die? Wij krijgen gelukkig meer aanmeldingen dan we nodig hebben. Veel ondernemers die klaar zijn met hun werkzame leven willen daarna graag nog als vrijwilliger bij OKB actieve ondernemers helpen. Van de tachtig aanmeldingen nemen we er jaarlijks zo n veertig aan, afhankelijk van de expertise die nodig is en de vacatures die we vanuit de twintig regio s binnenkrijgen. Op dit moment is er bijvoorbeeld veel vraag naar adviseurs met kennis van retail en horeca, in die sectoren hebben veel bedrijven het momenteel lastig. De leeftijd van de adviseurs varieert van vijftig tot in de zeventig. Adviseurs blijven gemiddeld vijf jaar bij OKB, soms vindt verlenging plaats. Het inbrengen van echte ondernemerservaring is veel belangrijker dan pure technische kennis, heeft de praktijk ons geleerd. De kleine ondernemer heeft vooral behoefte aan ervaren sparring partners voor algemene bedrijfsproblemen als omzet, financiën, organisatie, beleid. Ook banken of accountantsbureaus leveren adviseurs en consultants. Ik kan me voorstellen dat die niet blij zijn met jullie advieswerk. Valse concurrentie, jullie schieten onder hun duiven.. Juist het tegendeel! Ze zijn heel blij met ons. Ze verwijzen hun klanten in nood vaak naar ons door, als ze bijvoorbeeld merken dat een ondernemer geen ondernemingsplan kan schrijven of zijn boekhouding een chaos is. De meeste adviestrajecten komen via warme doorverwijzing tot stand, waarbij dan vooraf de ondernemer toestemming geeft dat zijn naam en telefoonnummers worden doorgestuurd naar ons. Het is immers ook in hun belang dat zo n ondernemer niet failliet gaat. En het geeft de bank vertrouwen als men weet dat een ondernemer gesteund wordt door een ervaren rot in het vak. Want zij weten dat wij onafhankelijk zijn, als een ondernemer beter kan stoppen, zeggen wij dat ook. Hetzelfde geldt voor een starter die niet voldoende ondernemerskwaliteiten heeft. In de eerste helft van dit jaar startten ruim ondernemers een eigen bedrijf, bijna tweeduizend meer dan een jaar eerder. Tegelijkertijd stopten ruim bedrijven, waaronder ongetwijfeld vele starters. Dat kan niet anders als je weet dat de vijfjaar-overlevingskans van een bedrijf ligt op 54 procent Je komt inderdaad starters uit nood tegen die er geen kaas van hebben gegeten, die geen notie hebben van het maken van een jaarrekening. Het kan voorkomen dat een OKB- adviseur dan zeggen moet, jij bent geen ondernemer. Maar liever geven onze adviseurs een bijna goede onderneming net dat duwtje dat leidt tot een echt vitale mkb-onderneming. Uit welke sectoren krijgen jullie de meeste aanvragen? Hoe staat het met de interesse vanuit de agrarische sector? Onze adviseurs begeleiden alle soorten bedrijven. Vanuit de agrarische sector krijgen we de meeste aanvragen uit agrarische streken zoals Noord-Nederland. We hebben relatief weinig aanvragen van bloembollenondernemers. Deels zal dat te maken hebben met onbekendheid met ons werk. Er lopen wel trajecten met boomkwekers en er is ook in de glastuinbouw een groepje specialistische OKB-adviseurs actief. Misschien dat bij agrariërs de drempel ook wat groter is, daarom werkt doorverwijzing, bijvoorbeeld via banken of instellingen of organisaties als Zorg om boer en tuinder (waar agrariërs worden geholpen vanuit een sociale invalshoek - gw) vaak beter. Kernpunten Stichting Ondernemersklankbord Landelijke organisatie bestaande uit driehonderd ex-ondernemers en specialisten uit het bedrijfsleven, die allen klaar zijn met hun actieve loopbaan. Zij zetten zich vrijwillig in om actieve mkb-ondernemers te adviseren op het gebied van ondernemersvragen. OKB-adviseurs zijn ervaren ondernemers / specialisten met relevante kennis van ondernemerschap. De looptijd van een klankbordtraject bedraagt zes maanden; verlenging is mogelijk. Kosten (eenmalige donatie): minimaal (afhankelijk van de vraagstelling) 100 euro voor het hele traject van zes maanden. Ondernemers met hulpvragen kunnen zich bij de stichting aanmelden voor een klankbordtraject via de site of via het landelijk telefoonnummer: Na aanmelding wordt binnen twee werkdagen contact opgenomen door een ervaren adviseur. 17 oktober 2014 BLOEMBOLLENVISIE 11

12 BODEM Zorg dat de bodem voor jo De belangstelling voor de bodem neemt snel toe in de bloembollensector. Om die reden start BloembollenVisie een tweede serie artikelen over dit onderwerp. In deze vierde aflevering legt DLV-bedrijfsadviseur Jos van Hamont uit hoe belangrijk bodemleven is, en wat ondernemers kunnen doen om hier in te investeren. Tekst: Arie Dwarswaard Fotografie: René Faas Eind september opende dierentuin Artis een nieuw paviljoen: Micropia. Geen traditionele uitstalling van allerlei exotische dieren, maar een heel paviljoen over de wereld die er wel is, maar wij met het blote oog niet kunnen zien. En die wereld bevindt zich niet alleen in en om ons heen, maar ook onder ons. Eén lepel grond bevat meer levende organismen dan dat er mensen op aarde zijn. Klein van stuk, maar groot in getal, dat is misschien nog wel de beste omschrijving van dat bodemleven (zie kader). En als we het wat meer uiteenrafelen, dan komen we in die microwereld weer grote en kleine wezens tegen. Wormen en mollen zijn enorm groot in vergelijking met protozoën en bacteriën. Zoals wij in een natuurlijk verband samenleven met andere dieren, planten en andere organismen, zo speelt zich onder onze voeten eenzelfde fijnmazig netwerk af, samengevat in de term bodemleven. En ondanks dat we dat bodemleven niet of nauwelijks kunnen zien, zijn we er wel heel afhankelijk van, zo stelt Jos van Hamont. Hij is senior adviseur aardbeien en vollegrondsgroenten, en is daarnaast actief in de biologische teelt. Bodem en bodemleven vormen daarbij zijn specialisme. Onderwerpen die vooral in de gangbare landbouw op steeds meer interesse kunnen rekenen, zo ervaart hij. Wat ik zie is dat agrarische ondernemers anders gaan kijken naar bodemgebonden problemen. Heel lang werd er gereageerd met een stevige, vaak chemische aanpak van een bodemprobleem. Los van het feit dat dit bijna niet meer kan vanwege de huidige regelgeving, is het ook een ingrijpende aanpak. Heel veel bodemleven gaat dood door chemische grondontsmetting. En dus komen er steeds vaker vragen over het aanpakken van bodemgebonden ziekten door een goed bodemleven. bodemleven, stelt Van Hamont. Hou de structuur goed op orde. Een goede structuur helpt het bodemleven te bevorderen. Dat begint al met de oogst. Vooral in het najaar gebeurt het nogal eens dat het product de grond uit moet, waardoor de structuur het zwaar te verduren krijgt. Dan bloedt mijn hart. Het duurt jaren voordat zoiets weer is hersteld. Dus als zich zoiets een keer heeft voorgedaan, ga dan snel aan de slag om het te herstellen. Het tweede aspect dat essentieel is, is organische stof. Van Hamont werkt zelf in de kop van Limburg, waar de dekzandgronden niet veel meer dan 1,2% organische stof bevatten. Op veel duinzandgronden waar bloembollen staan is dat percentage niet veel anders. Om de structuur te optimaliseren kunnen telers in ieder geval hun bouwplan verruimen, is zijn advies. Daar kunnen we echt wat leren van de biologische teelt die eerder 1:6 dan 1:4 teelt, en soms zelfs 1:8. Heb je zelf niet voldoende gewassen, zoek dan de samenwerking met een collega die andere gewassen teelt. Of neem zelf een ander gewas op in je bouwplan, zoals gerst. Dat wortelt diep, waardoor het water goed en snel kan worden afgevoerd, en levert veel organische stof, wat de buffercapaciteit van de grond verbetert. Meer aaltjes betekende niet meer zieke planten, integendeel Groenbemesters helpen ook, maar daar is wel het advies om goed na te gaan welk neveneffect die hebben op bepaalde bodemgebonden ziekten. Compost is een ander alternatief, maar ook daar wijst Van Hamont op de kwaliteit. Niet elke compost is even goed. MINDER AALTJES Dat een actief en goed functionerend bodemleven ook daadwerkelijk kan helpen om de kans op ziektes te doen afnemen, heeft Jos van Hamont zelf ervaren. Ik ben betrokken geweest bij een praktijkproef van het Louis Bolk Instituut. Daarbij werd vastgesteld hoeveel vrijlevende wortelaaltjes (Pratylenchus penetrans) er in de grond zaten, en hoeveel schade er in het geteelde gewas was van dat STRUCTUUR Om welke grond het ook gaat, structuur is de basis als het gaat om het stimuleren van het Jos van Hamont: Als er geen bodemleven in de grond zit, vindt er ook geen productie plaats van CO 2 12 BLOEMBOLLENVISIE 17 oktober 2014

13 u werkt aaltje. Dit gebeurde op een gangbare kwekerij en op een biologische kwekerij. Wat bleek? Het aantal aaltjes bij de biologische kweker lag vele malen hoger dan bij de gangbare kweker, terwijl de schade bij de biologische kweker veel kleiner was. De balans was bij de biologische teler zodanig veel beter, waardoor hij minder aantasting met wortellesieaaltje in zijn aardbeien had. Die balans is, net als de structuur, van groot belang. Door intensieve grondbewerking raakt die balans bijvoorbeeld verstoord. Dat verklaart de groeiende interesse in niet-kerende grondbewerking in binnen- en buitenland. Ook dat is overigens niet het ideaal, want hoe werk je in zo n teelt je gewasresten goed onder? Om het bodemleven niet chemisch te verstoren, maar specifieke aandoeningen toch aan te pakken, is er een langzaam maar zeker groeiend aantal bacterie-, aaltjes- en schimmelmiddelen op de markt. Van Hamont: Onder andere een fabrikant als Bayer ziet dat de chemische weg niet de enige weg is. De afgelopen jaren zijn middelen op de markt gekomen van Bayer, zoals Bio 1020 en recent nog Serenade, die met schimmels of bacteriën werken. Dat aantal zal alleen maar toenemen, verwacht ik. ADEMHALING Het belang van bodemleven staat vast, maar hoe bepaal je als ondernemer de staat van dat bodemleven? Laboratoria genoeg en meettechnieken zijn er ook legio. Voor Jos van Hamont is de bepaling van het CO 2 -gehalte een goede en betrouwbare waarde. Als er geen bodemleven in een grond zit, vindt er ook geen Bodemleven per gram grond en kg per ha Microflora Bacteriën Schimmels Algen Microfauna Protozoën Nematoden Springstaarten 220 6,5 Mijten 150 4,4 Enchytraeen Duizenpoten Regenwormen Mollen <1 1 productie plaats van CO 2. Dus hoe meer CO 2 je meet, hoe actiever het bodemleven is. Het is het beste om dit twee keer per jaar te meten op een vast moment. Dat levert gegevens op waarmee je wat kunt. Dit gehalte is relatief eenvoudig te meten. Hij vindt deze techniek meer van nut dan bijvoorbeeld het maken van een DNA-profiel van de bodem. Stel dat daar uitkomt dat een bepaald organisme heel veel voorkomt, wat kun je daar als teler dan mee? Krijg je meer schade, of juist niet? De proef met Pratylenchus penetrans in de aardbeien liet zien dat die informatie niet voldoende is om iets te zeggen over de kans op ziekten en plagen. Bovendien zie ik ook verschillende uitslagen van eenzelfde onderzoek door twee instanties. ZELF WERKEN Samenvattend stelt Jos van Hamont vast dat het voor de meeste ondernemers vooral een kwestie is van iets anders tegen de bodem aan kijken. De bodem is geen probleem, maar een oplossing. Als je kunt zorgen voor een goede balans, dan gaat de bodem jou helpen. Zorg dat de bodem voor jou werkt en je krijgt het uitbetaald, ook al duurt dat iets langer dan we gewend zijn. 17 oktober 2014 BLOEMBOLLENVISIE 13

14 BEMIDDELING Bemiddelaar moet achter het product Je kunt een in- en verkoper in dienst nemen die vervolgens zaken doet met de bemiddelingsbureaus. Of je werkt rechtstreeks met een bemiddelaar die inzicht heeft in de markt, beschikt over goede relaties en je aan de juiste partijen bollen kan helpen. Zo ziet Arjan Rood het; hij is directeur van De Wit Bloembollen BV en kiest liever voor het laatste. Bij Hobaho is vertegenwoordiger Aad Rood zijn vaste contactpersoon. Overigens is Aad ook zijn vader. Ik werk al met zoveel familieleden, dit kon er ook nog wel bij. Tekst: Monique Ooms Fotografie: René Faas Voor dit interview in de serie bemiddeling hebben we een afspraak met Aad Rood. Aad is 69, maar is als gepassioneerde bollenliefhebber nog elke dag met veel plezier aan het werk. Langetermijnrelaties opbouwen met klanten, focussen op kwaliteit, zorgen dat de klant krijgt wat hij verwacht en liefst nog meer, op de hoogte zijn van wat er in de markt speelt het boeit hem nog net zozeer als toen hij als vertegenwoordiger begon. Over de vraag waarom koper en verkoper zaken zouden moeten doen met een bemiddelaar, hoeft hij dan ook niet lang na te denken. Als je zaken doet met een in- en verkoopbureau heb je automatisch de garantie dat je betaald krijgt voor je bollen. En dat tegen een provisie van 2,5%; dat is de beste kredietgarantie die je jezelf kunt wensen. Mochten er problemen ontstaan tussen koper en verkoper, kun je als bemiddelaar een oplossing zoeken of de reclameman inschakelen; het probleem wordt hoe dan ook opgelost. Daar komt bij dat een goede bemiddelaar verstand heeft van veel aspecten van het vak, vindt Aad. Of het nou gaat om de kwekerij, de broeierij, grondsoorten en het effect daarvan op de bol, de bollenprijzen, inzicht in de markt als bemiddelaar ben je van alle markten thuis. Van die kennis kunnen je klanten profiteren. RELATIEPARTIJEN Aad richt zich specifiek op het werken met relatiepartijen. Als je ervoor kiest om op de langere termijn met elkaar samen te werken, kun je sturend zijn in de kwaliteit, de aantallen, de kleuren en andere condities die voor de afnemer belangrijk zijn. Zo is het voor Aad geen punt om regelmatig naar Zeeuws Vlaanderen te rijden, waar nogal wat bollen op contract worden geteeld voor zijn klanten, om te kijken hoe het er daar aan toe gaat en met de kwekers ter plaatse te overleggen. De kwaliteit van het eindproduct wordt al aan de basis gelegd, dus die moet goed zijn. Daar heb ik graag wat voor over. Aad heeft altijd zijn zakmesje bij de hand om de bol zelf aan een nader onderzoek te kunnen onderwerpen. Even de bol doorsnijden om te zien waar de spruit zit. Dan weet ik genoeg. In het voorjaar neemt hij regelmatig kwekers mee naar Zeeuws Vlaanderen om hen in contact te brengen met de contractmogelijkheden in dit gebied. Aad benadrukt het nog maar eens: de beste match tussen vraag en aanbod maak je als bemiddelaar niet achter je bureau. Je moet de boer op, in gesprek met kopers en verkopers en zo een gevoel voor de markt krijgen. Mijn auto is mijn kantoor. Overigens vindt Aad niet dat hij elke bon persé zelf moet schrijven. Als bemiddelaar moet je niet op de handel gaan zitten, daar is de klant niet bij gebaat. Als ik een partij onder handen krijg waar ik niet direct een goede koper voor heb en een collega wel, kan ik de verkoop beter naar hem doorschuiven en het briefje delen. Dan heb je in elk geval handel; als je op dat briefje blijft zitten, heb je niks. Daar moet je niet zo benauwd over doen. Heb ik ook nooit gedaan. Dat geldt ook voor het delen van kennis: op de een of andere manier komt dat altijd weer naar je toe. Al is het maar omdat je daarmee je netwerk uitbouwt. FAMILIE Arjan Rood is directeur van kwekerij, broeierij, export- en transportbedrijf De Wit, gevestigd aan de Geerling in Bovenkarspel. Voor de inkoop van de bollen die nodig zijn voor de kwekerij en het exportbedrijf, doet hij zaken met twee vaste bemiddelaars: Aad Rood bij Hobaho en Ronald Walkier bij CNB. Toen ik hier begon, kwamen er per bemiddelingsbureau diverse vertegenwoordigers over de vloer. Dat vond ik niet prettig werken, veel te onoverzichtelijk. Dus hebben we meteen de afspraak gemaakt: per IVB een vast contactpersoon. Bij Hobaho werd dat dus Aad, zijn vader. Opmerkelijk? Dat vindt Arjan wel meevallen. Ik werk in dit bedrijf met allemaal leden uit mijn schoonfamilie, dus ik weet niet beter, 14 BLOEMBOLLENVISIE 17 oktober 2014

15 durven staan grijnzend, met een schuin oog naar zijn vader: Dan kon dit er ook nog wel bij. Niet dat het uitmaakt in de samenwerking. Ik verwacht van onze bemiddelaars dat ze achter het product kunnen staan wat ze verkopen. Als de kwaliteit niet in orde is, krijgt mijn vader dat net zo goed te horen als elke andere bemiddelaar. Je moet de boer op, in gesprek met kopers en verkopers en zo een gevoel voor de markt krijgen. Mijn auto is mijn kantoor Werken via de in- en verkoopbureaus (IVB s) bevalt Arjan goed. Anders moet ik een in- en verkoper in dienst nemen. Bovendien zijn de IVB s goed georganiseerd, de bemiddelaars beschikken over veel kennis en ze kunnen ons aan goede partijen bollen helpen. Waarom hij graag zaken doet met Aad: Hij heeft contact met goede kwekers en werkt veel met relatiepartijen. Zo heeft hij contact met een aantal kwaliteitskwekers in de Noordoostpolder die hoogwaardige kwaliteit leveren en dan ook nog precies in ons kleurenpallet. Hij kent de achtergronden van partijen, weet waarover hij praat en staat achter zijn product. Dat geeft vertrouwen. Ook over Ronald Walkier, zijn vaste bemiddelaar bij CNB, is hij tevreden. Ronald helpt ons geld te verdienen; als zijn klant ben ik daar natuurlijk erg blij mee. INTERNET Zelf is hij geen computerfreak, maar Aad volgt de ontwikkelingen rond internet wel en ziet Bemiddelaar Aad Rood (rechts) en zijn klant Arjan Rood: Regelmatig om tafel om even de ontwikkelingen door te nemen wat de invloed daarvan op zijn vak is. Toch is internet hoe interactief ook een statisch iets. Juist in deze tijd geloof ik in het persoonlijk contact met de klant. Even met elkaar aan tafel om de ontwikkelingen in de markt door te nemen, vooruit te blikken naar het volgende seizoen of even te evalueren. Die rol als klankbord voor de kweker blijft heel waardevol, stelt Aad. Arjan gaat daarin mee, maar hij ziet ook de toegevoegde waarde van een instrument als Marktradar dat voor transparantie rond de prijsvorming zorgt. Dat aspect wordt namelijk erg afgeschermd door de IVB s. Ik ben voor meer transparantie in de markt. Hoe dan ook: Aad heeft er op zijn 69e alle vertrouwen in dat er voorlopig nog werk genoeg voor hem is als bemiddelaar in het bollenvak. Zowel van Hobaho als van klanten krijg ik te horen dat ze me nog niet kwijt willen. Ik vind mijn werk nog veel te leuk, dus ik ga nog wel een tijdje door. Maar ook voor jongere collega s geloof ik zeker dat er een mooie toekomst in zit. Voorwaarde is wel dat je er veel tijd en energie in steekt. Je moet echt serieus met je vak bezig zijn, alleen dan kun je je positie behouden. Als jij een goede relatie weet op te bouwen met je klant, kan daar geen internet tegenop. 17 oktober 2014 BLOEMBOLLENVISIE 15

16 BOOMKWEKERIJ Boomkwekers op zoek naar Met doen wat je altijd hebt gedaan red je het in de boomkwekerij niet meer. Meer dan ooit zijn boomkwekers op zoek naar nieuwe mogelijkheden om de toekomst van hun bedrijf veilig te stellen. Op de boomkwekerijbeurs GrootGroenPlus te Zundert is het nieuwgevormde afzetcollectief ABCoop daar een spraakmakend voorbeeld van. Tekst: Gerrit Wildenbeest Fotografie: René Faas Korte lijntjes, effectievere logistiek, dat is een van de doelstellingen van ABCoop. Onder deze naam, afkorting van Arbustum Brabant Coöperatief, willen negen Brabantse boomkwekers hun afzet een nieuwe impuls geven. Samen voert het negental een heel breed sortiment: van bamboe, twee of zelfs drie tot vier keer verplante bomen, haagplanten (coniferen, Prunus, Ilex), sierheesters, en dat alles zowel in container als uit de volle grond. Natuurlijk overlapt het sortiment per bedrijf wel, maar we gaan proberen dat onderling af te stemmen, zegt Joost Sterk, voorzitter van ABCoop en zelf met zijn bedrijven Tricolor Plant en Plantenkwekerij Joost Sterke bv (beide in Haaren) lid van het collectief. Om te voorkomen dat we op bestaande markten in elkaars vaarwater zitten, gaat de coöperatie zich vooral richten op voor ons nieuwe markten in Zwitserland, Duitsland en Frankrijk. Het totale boomkwekerijsortiment volgens het one stop shopping -principe aanbieden - een kanaal, een levering, een aanspreekpunt - dat is het basisprincipe om de export zo optimaal mogelijk te bedienen. Fysiek gebeurt dat vanuit de accommodatie van deelnemer P. M. de Jong met Harm Horlings als verkoper en aanspreekpunt. WARM VOORJAAR Op de vakbeurs GrootGroenPlus, waarmee Zundert zich binnen een maand twee keer op de kaart zet, noemt collega-kweker Danny Dirven (Etten-Leur) het nieuwe afzetcollectief een goede zaak. Krachtenbundeling is altijd goed. Of hij voor zijn eigen bedrijf een rol ziet in zo n soort collectief? Ik denk dat het vooral voordelen biedt voor bedrijven die zich specialiseren in een marktklaar, visueel aantrekkelijk product, voor ons als plantgoedkwekers zie ik het voordeel minder. Danny en zijn vrouw Heidi zitten vooral in de toelevering van halffabrikaten aan collegakwekers met als zwaartepunt een enorm sortiment plantgoed Rhododendron en Pieris. Alleen Skimmia wordt als gereed product afgezet naar de eindverbruiker. Over het afgelopen jaar is Danny niet helemaal tevreden. Was voorjaar 2013 veel te koud, 2014 was weer aan de warme kant. Dat kwam de afzet niet ten goede. Gelukkig lopen de voorverkopen 2015 aardig: Ik heb een groot deel van mijn plantgoed voor 2015, uit te leveren vanaf januari, al verkocht. Ook Harm Poppelaars (Boomkwekerij Poppelaars bv, Sprundel) is niet helemaal tevreden over de voorjaarsverkopen. Te koud of te Joost Sterk, voorzitter ABCoop Vader en zoon Poppelaars: Gemeenten bezuinigen het eerst op openbaar groen 16 BLOEMBOLLENVISIE 17 oktober 2014

17 nieuwe afzetstructuren warm, het is niet gauw goed, geeft hij grif toe. Poppelaars teelt een twintigtal verschillende haagplanten in kleine en grote maten (tot 2,5 meter) in zowel containers als de volle grond. Qua sortiment zijn Buxus, Carpinus betulus, Prunus, Taxus, Fagus en Ilex de specialiteiten. Zijn markt ligt vooral in de doorverkoop naar collegakwekers. Oost-Europa is een groeimarkt, maar de politieke woelingen aan de randen, hangen als een donkere wolk boven de markt. Ook de institutionele markt is krimpende. Gemeenten bezuinigen het eerst op openbaar groen. Bekijk je de prospectus van projectontwikkelaars, dan kleurt alles groen, maar in de praktijk zie je daar heel weinig van terug. Harms vrouw Jacqueline vindt dat de beplanting in veel stadstuinen wel wat variatie kan gebruiken. Vervang die Hedera in de hagen eens door Carpinus betulus (haagbeuk gw). Veel mooier en goed voor de vogels. Om daar meteen een opdracht voor de hovenier aan toe te voegen: Wij leveren de plant, de hovenier is de kapper van de tuin. Kwekerij Bert Cuijpers (Ospel) presenteert zich op GrootGroenPlus als de grootste siergrassenspecialist van de Benelux. Volgens medewerker Tim Deben (links) groeit de belangstelling voor siergrassen nog steeds. Een van hun toppers is Panicum viergatum Northwind : rechtopstaand, fraaie bloeiwijze en niet windgevoelig ITALIAANS COLLECTIEF Dat ook in het buitenland kwekers steeds meer gaan samenwerken, illustreert FloraNord, een collectief van tien boomkwekerijen in het noorden van Italië (Emilia-Romagna, Lombardia, Piemonte en Veneto). Op de beurs worden ze vertegenwoordigd door Antonello Tagliabue, die samen met vader Pier Luigi de stand van het collectief bemant. Vader Pier Luigi kwam in 1963 naar Nederland, net als zoon Antonello spreekt hij vloeiend Italiaans en Nederlands. De boomkwekerij in Noord-Italië is een vertakking van het oude boomkwekerijcentrum rondom Pistoia (Toscane), het Boskoop van Italië. Zijn de kwekerijen rondom Pistoia tegenwoordig vooral gericht op industriële massaproducten met een korte looptijd, wij hebben nog de tijd om echte bomen te laten groeien, zegt Antonello. Noord-Italië heeft daarbij het voordeel dat het globaal in dezelfde klimaatzone ligt als West-Europa, maar met betere groeiomstandigheden. Daardoor is onze groeitijd sneller. Het Italiaanse collectief Beste nieuwigheid van GrootGroenPlus 2014: Leucothoe keiskei Opstal16 (Halloween) van Ron van Opstal bv uit Zundert bestormt met een breed sortiment de West-Europese markt, met Azalea, Acer, Betula, Sequoia,maar ook bonsaibomen als belangrijkste wapenfeiten. Een buitenlands bedrijf van net over de grens is het Belgische bedrijf Peltracom (Desteldonk, nabij Gent). Peltracom is gespecialiseerd in daksubstraten met bijbehorende beplanting. Dat is een groeimarkt, vertelt Hans Baekelmans. In de extensieve vorm - weinig onderhoud - is Sedum een uitstekende dakbedekker, maar desgewenst zijn ook vormen van intensievere beplanting heesters mogelijk. Dakbeplanting kan tot een hoek van 45 graden toegepast worden en is goed te combineren met zonnepanelen. De voordelen zijn legio: van waterbuffering bij overvloedige regenval, CO 2 -afvang, fijnstofabsorptie tot verhoogde isolering. Antonello Tagliabue (met links vader Pier Luigi): In Noord-Italië kunnen we nog echte bomen laten groeien Hans Baekelmans (Peltracom): Dakbeplanting is groeimarkt 17 oktober 2014 BLOEMBOLLENVISIE 17

18 Wegens pensionering van een van de redactieleden is het team van BloembollenVisie per direct op zoek naar een Vakredacteur BloembollenVisie (fulltime, locatie Lisse) BloembollenVisie is het vakblad voor de bloembollen- en vasteplantensector met abonnees die het blad tweewekelijks ontvangen. De redactie bestaat uit een hoofdredacteur/bladmanager, vier vakredacteuren, een fotograaf en twee vormgevers. Naast het vakblad beschikt BloembollenVisie over een digitale uitgave in de vorm van een website en dagelijkse nieuwsbrief. De functie Als vakredacteur schrijf je artikelen, columns en nieuwsberichten voor de printuitgave van BloembollenVisie. Je gaat op pad voor interviews, bezoekt beurzen, doet verslag van bijeenkomsten of gaat op (bedrijfs)reportage. Incidenteel reis je daarvoor af naar het buitenland. Je bent als vakredacteur in staat om nieuws te vergaren, ontwikkelingen in de branche te signaleren en dit te vertalen naar relevante content voor de lezer. Daarnaast denk je mee over de verdere ontwikkeling van BloembollenVisie crossmediaal. Het profiel Wij zijn op zoek naar een collega met een actieve inbreng. Je komt met ideeën voor nieuwe artikelen of series en denkt mee over de te kiezen invalshoek, de opmaak, de fotografie, enzovoort. Een breed netwerk is hierbij van belang, dus het leggen van (nieuwe) contacten en onderhouden daarvan vind je leuk en gaat je gemakkelijk af. Verder zijn onderstaande functie-eisen op jou van toepassing: - Hbo werk- en denkniveau; - Journalistieke achtergrond met minimaal vijf jaar werkervaring als redacteur of journalist; - Goede kennis van de Nederlandse taal in woord en geschrift; - Zowel mondeling als schriftelijk uitstekende communicatieve vaardigheden; - Affiniteit met de tuinbouwsector; - Inzicht in de economische, handels- en marktaspecten van deze branche; - Accuraat, efficiënt en effectief, ook onder tijdsdruk; - Representatief, zelfverzekerd en positief kritisch; - Zelfstandig zonder de teamspeler in je te verliezen; - Flexibel in werktijden, geen 9 tot 5 mentaliteit; - In bezit van rijbewijs B Wij bieden jou een afwisselende en creatieve functie met ruimte voor ideeën en eigen inbreng. Wij bieden tevens marktconforme arbeidsvoorwaarden, waarbij de inschaling van het maandsalaris afhankelijk is van werkervaring. Tevens behoort een auto van de zaak tot de mogelijkheden. Herken jij jezelf in bovenstaande omschrijving en zie jij het zitten om ons team te komen versterken? Neem dan zo snel mogelijk contact met ons op. Mail jouw cv met brief voorzien van motivatie naar o.v.v. Vakredacteur BloembollenVisie. Neem voor meer informatie over deze functie contact op met Jeannet Pennings, hoofdredacteur of tel ). De sluitingsdatum voor deze vacature is 31 oktober Acquisitie n.a.v. deze advertentie begrijpen wij, maar wordt niet op prijs gesteld.

19 KASSENBOUW & KASSENSLOOP Bolwerk automatiseert de administratie van uw bloembollenkraam en vaste planten Bel (0570) Pioenen koken? Bel ons! Noordwijkerhout Telefoon

20 ACTUEEL MEEUWES BROUWER: Marktbehoud belangrijk v Meeuwes Brouwer: In steeds meer derde landen leven in toenemende mate vragen over virus en de aanpak Ondernemers zijn niet altijd gelukkig met eisen die derde landen stellen aan onze bloembollen. Wie heeft het afgesproken, waarom en weten ze wel dat dit niet haalbaar is? Meeuwes Brouwer, bij het ministerie van Economische Zaken verantwoordelijk voor fytosanitaire zaken, legt uit. Tekst: Arie Dwarswaard Fotografie: René Faas De Verenigde Staten stellen vragen over PlAMV in lelie. Geen plezierig nieuws voor de bloembollensector. Het is al lastig genoeg om dit relatief nieuwe virus onder controle te krijgen. Voor Meeuwes Brouwer is het nieuws al weer een paar weken oud. Hij is, zoals het visitekaartje vermeldt, Chief Phytosanitary Officer bij het Directoraat Generaal Agro van het ministerie van Economische Zaken. In die functie staan ziek en zeer met grote regelmaat op de agenda. Met PlAMV en de VS als recent voorbeeld. Meestal gaat het zo dat de NVWA door de partner in het buitenland met dezelfde status wordt geïnformeerd, waarna die informatie bij mij terechtkomt. In dit geval waren collega Johan Roman en ik in Washington op bezoek en kregen wij de vragen. We nemen daarbij het land dat de melding doet altijd serieus, wachten een officiële notificatie met dit bericht af en vragen ook de tijd om dit verder uit te zoeken. Dat betekent nagaan in welke partij het organisme is gevonden, zelf testen of wij dat virus ook kunnen vinden en op basis van die informatie bepalen hoe we reageren. Als het om bloembollen gaat, is de Bloembollenkeuringsdienst vaak ook partij. Met zijn drieën gaan we na hoe we zo n vraag zo goed mogelijk kunnen beantwoorden. Daarbij kijken we ook nadrukkelijk naar de vraag of een organisme in het land waar het is aangetroffen wel of niet voorkomt. Daarover zijn internationale afspraken gemaakt. Dat is in een notendop een deel van het werk dat op deze afdeling plaatsvindt en waar Meeuwes Brouwer inhoudelijk leiding aan geeft. MARKTBEHOUD Een deel, want het werk omvat veel meer dan 20 BLOEMBOLLENVISIE 17 oktober 2014

ABCoop Arbustum Brabant Coöperatief UA.

ABCoop Arbustum Brabant Coöperatief UA. ABCoop Arbustum Brabant Coöperatief UA. ABCoop is een coöperatie van een selecte groep boomkwekers uit Noord-Brabant (NL) en kenmerkt zich door een zorgvuldig kwaliteitsbeleid met oog voor milieuvriendelijkheid.

Nadere informatie

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Seizoen Inhoudsopgave Terugblik op seizoen Terugblik op seizoen 3 Seizoen in cijfers 4 Verwachtingen najaar 2013 7 Van Oers Agro op bezoek bij... 8 Van Oers Agro Hofdreef

Nadere informatie

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Seizoen 2009/2010 Inhoudsopgave Algemeen............................................................................................................... 3 Areaalgegevens

Nadere informatie

Europees Sociaal Fonds. Mede mogelijk gemaakt door Europese Unie, Ondernemen INHOLLAND. biedt haar kennis, vraagt uw expertise. Samen boeken we winst

Europees Sociaal Fonds. Mede mogelijk gemaakt door Europese Unie, Ondernemen INHOLLAND. biedt haar kennis, vraagt uw expertise. Samen boeken we winst Mede mogelijk gemaakt door Europese Unie, Europees Sociaal Fonds Ondernemen INHOLLAND biedt haar kennis, vraagt uw expertise Samen boeken we winst Dubbele winst Welke zaken houden uw organisatie bezig?

Nadere informatie

Cultuur is een eerste levensbehoefte

Cultuur is een eerste levensbehoefte 10 Cultuur is een eerste levensbehoefte Interview Tekst Kelly Bakker Foto s Tessa Wiegerinck Journalist, cultuurkenner en ondernemer in één Je stapt in die achtbaan en kan dan eigenlijk niet meer anders

Nadere informatie

Ken je markt. graficus jr. Themamodules met voorbereiding op de ecommerce Webshop KEN JE MARKT

Ken je markt. graficus jr. Themamodules met voorbereiding op de ecommerce Webshop KEN JE MARKT graficus jr. Themamodules met voorbereiding op de ecommerce Webshop KEN JE MARKT Inhoudsopgave Inleiding 1. Marktkansen inschatten 2. Onderzoek verrichten 3. Toegevoegde waarde 4. Goederen inkopen 5. De

Nadere informatie

1 Teeltgebieden in Nederland

1 Teeltgebieden in Nederland 1 Teeltgebieden in Nederland Oriëntatie Als beginnend vakgenoot heb je je misschien wel eens afgevraagd waar je je planten vandaan moet halen. Uiteraard niet bij de bloemist op de hoek, maar ook niet bij

Nadere informatie

De Rabobank is een unieke bank. Wij hebben geen aandeelhouders, maar leden. We zijn een coöperatie.

De Rabobank is een unieke bank. Wij hebben geen aandeelhouders, maar leden. We zijn een coöperatie. In deze folder leest u wie we zijn, wat we doen en op welke manieren u ons kunt bereiken. U ervaart onze maatschappelijke betrokkenheid in Enschede en Haaksbergen. En u leest waarom lid worden van Rabobank

Nadere informatie

Slimme ondernemers kennen de weg...

Slimme ondernemers kennen de weg... Slimme ondernemers kennen de weg... Als je de route kent, kom je nog eens ergens......en bereiken zo trefzeker hun bestemming Verspeek/Mutsaers zorgt voor trefzekere (financiële) begeleiding van het MKB.

Nadere informatie

Van uitkering naar eigen onderneming Iets voor u?

Van uitkering naar eigen onderneming Iets voor u? Van uitkering naar eigen onderneming Iets voor u? Veel mensen willen graag een eigen bedrijf. Ze zijn het liefst eigen baas. Omdat ze weten wat ze willen en hoe ze dat willen bereiken. De vier ondernemers

Nadere informatie

Financiële Diensten. Uw financiën efficiënt en goed geregeld

Financiële Diensten. Uw financiën efficiënt en goed geregeld Financiële Diensten Uw financiën efficiënt en goed geregeld n of diensten? Neem dan contact met ons op: rtfondsen.nl - www.sportfondsen.nl Wilt u meer weten over een van onze producte Telefoon: (020) 3550

Nadere informatie

Productmarktplan Snijhortensia 2015-2016 Meer waarde toevoegen? floraholland.com

Productmarktplan Snijhortensia 2015-2016 Meer waarde toevoegen? floraholland.com Productmarktplan Snijhortensia 2015-2016 Meer waarde toevoegen? floraholland.com Inhoudsopgave Samenwerken aan initiatieven 3 Wat kan FloraHolland voor u betekenen 5 Van producttafel naar productmarktplan

Nadere informatie

Naheffing Jaarreken. Vergunningen. De MKB-accountant: een goede adviseur DAAROM EEN ACCOUNTANT

Naheffing Jaarreken. Vergunningen. De MKB-accountant: een goede adviseur DAAROM EEN ACCOUNTANT Naheffing tsvorm Jaarreken Vergunningen De MKB-accountant: een goede adviseur DAAROM EEN ACCOUNTANT maart 2013 DE MKB-ACCOUNTANT: EEN GOEDE ADVISEUR Elke ondernemer heeft behoefte aan een goede adviseur,

Nadere informatie

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Exportmonitor 2011 Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Uit de Exportmonitor 2011 blijkt dat het noordelijk bedrijfsleven steeds meer aansluiting vindt bij de wereldeconomie. De Exportmonitor

Nadere informatie

Onze maatschappelijke impact Een aandeel in duurzame ontwikkeling

Onze maatschappelijke impact Een aandeel in duurzame ontwikkeling Onze maatschappelijke impact Een aandeel in duurzame ontwikkeling 1 Bankieren voor Nederland stimuleren welvaart en welzijn in Nederland Versterken lokale economie Hoe we inzetten op een vitaal Kop van

Nadere informatie

januari 2013 In gesprek met Sander van Voorn en Berry Philippa Innovatiemotor ondersteunt ambities veredelaars

januari 2013 In gesprek met Sander van Voorn en Berry Philippa Innovatiemotor ondersteunt ambities veredelaars 1 In de stichting werken bedrijven en organisaties uit de veredelingssector januari 2013 Stichting In gesprek met Sander van Voorn en Berry Philippa Innovatiemotor ondersteunt ambities veredelaars Sander

Nadere informatie

De kredietverzekering

De kredietverzekering Euler Hermes Nederland De kredietverzekering Met een gerust hart zaken doen. Exclusief voor klanten van de Rabobank www.eulerhermes.nl Euler Hermes is wereldmarktleider op het gebied van kredietverzekeren

Nadere informatie

Bijna 30% van de starters stopt na het eerste jaar Met name cafetaria s en restaurants worden na één jaar weer opgeheven

Bijna 30% van de starters stopt na het eerste jaar Met name cafetaria s en restaurants worden na één jaar weer opgeheven Kwartaalbericht Starters ING Economisch Bureau Bijna 30% van de starters stopt na het eerste jaar Met name cafetaria s en restaurants worden na één jaar weer opgeheven In het eerste kwartaal 2014 waren

Nadere informatie

SNP. Afwikkeling Noodopvang 2011 NIEUWSBRIEF FEBRUARI 2012

SNP. Afwikkeling Noodopvang 2011 NIEUWSBRIEF FEBRUARI 2012 NIEUWSBRIEF FEBRUARI 2012 Met deze Nieuwsbrief informeren we al onze sponsors en belangstellenden over de actuele stand van zaken van de. In onze vorige nieuwsbrief moesten we melden dat het financieel

Nadere informatie

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u?

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u? Wie beslist wat? Korte omschrijving werkvorm: De werkvorm Wie-Beslist-Wat is een variant op het spel Ren je rot. De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen

Nadere informatie

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D.

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D. M200802 Vrouwen aan de start Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, juni 2008 2 Vrouwen aan de start Vrouwen vinden het starten

Nadere informatie

Een huis vinden of verkopen was nog nooit zo eenvoudig.

Een huis vinden of verkopen was nog nooit zo eenvoudig. Een huis vinden of verkopen was nog nooit zo eenvoudig. De Hypotheek Als je een huis koopt moet je de koopsom ook kunnen financieren. Daarbij is het afsluiten van een hypotheek meestal onvermijdelijk.

Nadere informatie

Rol van de Stichting Ondernemersklankbord in het Midden- en Klein Bedrijf

Rol van de Stichting Ondernemersklankbord in het Midden- en Klein Bedrijf Rol van de Stichting Ondernemersklankbord in het Midden- en Klein Bedrijf Bedrijfs grootte Aantal bedrijven KENGETALLEN Aantal werkenden Bruto toegevoegde waarde Investeringen R & D Midden-Klein Bedrijf

Nadere informatie

Inhoud EEN NIEUWE FORMULE 3

Inhoud EEN NIEUWE FORMULE 3 Inhoud EEN NIEUWE FORMULE 3 WAT IS BURO LUIKEN? 5 UW VOORDEEL 7 VOOR WIE INTERESSANT? 9 UW INVESTERING 11 DIGITAAL ONDERNEMEN 13 BUSINESSPARTNERS 15 PASSIE, MISSIE, VISIE 17 CONTACT 19 Welkom! Buro Luiken

Nadere informatie

Lef en out-of-the-boxdenken in Lingewaard

Lef en out-of-the-boxdenken in Lingewaard Lef en out-of-the-boxdenken in Lingewaard Een onorthodoxe re-integratieaanpak Door: Fenny Brandsma Alle gemeenten hebben ermee te maken: reorganisatie, krimp en boventallige medewerkers. Sommige gemeenten

Nadere informatie

Adviesrapport Decentralisatie Jeugdzorg Wageningen 2013

Adviesrapport Decentralisatie Jeugdzorg Wageningen 2013 Adviesrapport Decentralisatie Jeugdzorg Wageningen 2013 Jongerenraad Wageningen Adviesnr. : 1 Datum : 29-05-2013 Colofon De Jongerenraad, een adviesorgaan van de gemeente Wageningen, is geïnstalleerd in

Nadere informatie

EEN BEDRIJF KOPEN. Management Buy Out. Management Buy In. Strategische overname

EEN BEDRIJF KOPEN. Management Buy Out. Management Buy In. Strategische overname EEN BEDRIJF KOPEN? EEN BEDRIJF KOPEN Management Buy Out Het overnemen van een bedrijf is zeker geen eenvoudig proces. Een bedrijfsovername kan op verschillende manieren worden ingezet. De meeste bedrijfsovernames

Nadere informatie

Deze leergang is een vliegwiel voor beweging

Deze leergang is een vliegwiel voor beweging PROGRAMMA URBAN PROFESSIONAL Deze leergang is een vliegwiel voor beweging Door: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman De afdeling Maatschappelijke Ontwikkeling van de gemeente Utrecht ontwikkelde

Nadere informatie

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN Exact Online CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN MDM accountants & belastingadviseurs uit Den Haag is hard op

Nadere informatie

U doet goede zaken met een accountant

U doet goede zaken met een accountant U doet goede zaken met een accountant Onno Kobus, directeur P&O bureau: Nu ik weet dat de financiën goed geregeld zijn, kan ik al mijn energie richten op mijn bedrijf. U doet goede zaken met een accountant

Nadere informatie

leergang projectontwikkeling

leergang projectontwikkeling Inleiding Professionalisering van het vak is in alle NEPROM-opleidingen hét uitgangspunt Een goede samenwerking tussen overheid en smaatschappijen bevorderen, staat bij de NEPROM hoog op de agenda. Daarnaast

Nadere informatie

De Nederlandse boomkwekerijsector is ongeveer vijf eeuwen oud en nog steeds vol leven.

De Nederlandse boomkwekerijsector is ongeveer vijf eeuwen oud en nog steeds vol leven. De Nederlandse boomkwekerijsector is ongeveer vijf eeuwen oud en nog steeds vol leven. Wat is boomkwekerij? Alles wat groeit en bloeit in tuinen, parken en langs wegen wat winterhard is Laanbomen Bos-

Nadere informatie

BESPAAR OOK SERIEUS OP UW ACCOUNTANTS- KOSTEN

BESPAAR OOK SERIEUS OP UW ACCOUNTANTS- KOSTEN BESPAAR OOK SERIEUS OP UW ACCOUNTANTS- KOSTEN DE DIENSTEN VAN HET KUBUS PAKKET Belasting betalen en de administratie goed bijhouden hoort er voor elke ondernemer gewoon bij. Gelukkig wordt ondernemen een

Nadere informatie

UW BEDRIJF FINANCIEREN

UW BEDRIJF FINANCIEREN UW BEDRIJF FINANCIEREN BEDRIJFSFINANCIERING Zonder financiering kan een onderneming niet bestaan. Of het nu gaat om de omvang van het eigen vermogen of de ontwikkeling van uw werkkapitaal: de wijze waarop

Nadere informatie

Geniet van het leven Vertrouwd, voordelig en vernieuwend

Geniet van het leven Vertrouwd, voordelig en vernieuwend Geniet van het leven Vertrouwd, voordelig en vernieuwend De Huizenbemiddelaar aan- of verkoopbemiddeling voor één vast laag tarief. De Huizenbemiddelaar is één van de eerste full service makelaars die

Nadere informatie

Een eigen bedrijf is leuk!

Een eigen bedrijf is leuk! M200815 Een eigen bedrijf is leuk! Ervaringen van starters uit de jaren 1998-2000 drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, december 2008 2 Een eigen bedrijf is leuk! Een eigen bedrijf geeft ondernemers

Nadere informatie

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Ondernemerschap. Nummer 12, december 2012. Ondernemend Paprika

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Ondernemerschap. Nummer 12, december 2012. Ondernemend Paprika Inhoud Dit is de laatste P8 nieuwsbrief van 2012 en staat ook deze maand weer vol met nieuws. In de nieuwsbrief wordt kort teruggeblikt op de P8 kick-off marketing 2013 die op woensdag 19 december 2012

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012 Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012 Dames en heren, [Inleiding] Ik vind het wel leuk, maar ook een beetje spannend. Maar moet

Nadere informatie

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Najaar 2009 Inhoudsopgave Terugblik seizoen 2008/2009...................................................................................... 3 Najaar 2009 sector bos-

Nadere informatie

Road to Growth is een individueel begeleidingstraject voor ambitieuze ondernemers die nieuwe uitdagingen willen aanpakken om zo succesvol te groeien

Road to Growth is een individueel begeleidingstraject voor ambitieuze ondernemers die nieuwe uitdagingen willen aanpakken om zo succesvol te groeien Road to Growth Als ambitieuze ondernemer sta je vaak voor nieuwe uitdagingen. Die hoef je niet alleen aan te pakken. Ontdek hier een individueel begeleidingstraject om te groeien in wat je doet en hoe

Nadere informatie

Inzicht in uw administratie

Inzicht in uw administratie Resultaat groeit Inzicht in uw administratie Resultaat groeit... AgroVision levert gespecialiseerde softwarepakketten voor de gehele agrarische sector. Duizenden collega s gebruiken de pakketten van AgroVision

Nadere informatie

Alles wat een ondernemer in het mkb moet weten. Het ZAken ZAk boekje

Alles wat een ondernemer in het mkb moet weten. Het ZAken ZAk boekje Alles wat een ondernemer in het mkb moet weten Het ZAken ZAk boekje De accountant in uw achterzak Hij die niet kan lachen, moet geen winkel beginnen Inhoudsopgave 3 Een goede start is het halve werk Wie

Nadere informatie

Bestaat volgend jaar jouw bedrijf nog?

Bestaat volgend jaar jouw bedrijf nog? Bestaat volgend jaar jouw bedrijf nog? Stichting Economiteit INDEX Voorwoord aan de lezer 1. Samenvatting 2. Ontstaansgrond van dit boekje 3. Het economiteitsdenken 3.1 Introductie Economiteitscijfer 3.2

Nadere informatie

Marktbeeld appels en peren

Marktbeeld appels en peren Afzet appels en peren door Russische boycot in de verdrukking Productie De appelproductie in de EU bedroeg in 215 ruim 12 miljard kilo. Dit was de op één na grootste EUoogst ooit. Bijna een derde van de

Nadere informatie

Jaarverslag 2011. Stichting Matthias. Colofon Uitgave: Stichting Matthias Inhoud: bestuur Stichting Matthias

Jaarverslag 2011. Stichting Matthias. Colofon Uitgave: Stichting Matthias Inhoud: bestuur Stichting Matthias Jaarverslag 2011 Colofon Uitgave: Stichting Matthias Inhoud: bestuur Stichting Matthias Postadres: Postbus 277 1970 AG IJmuiden Telefoon: 06-22840270 Fax 084-7289657 Email: info@stichting-matthias.nl Opgericht

Nadere informatie

De meerwaarde van RSM Niehe Lancée

De meerwaarde van RSM Niehe Lancée De meerwaarde van RSM Niehe Lancée De ambitie om uw organisatie te laten excelleren RSM Niehe Lancée geniet een uitstekende reputatie op het gebied van accountancy en belastingadvies. Opdrachtgevers kunnen

Nadere informatie

Groeikansen voor pothyacint

Groeikansen voor pothyacint Groeikansen voor pothyacint Onderzoek onder bloemisten (NL, D, F, VK) en consumenten (NL, D, F, VK, It, Sp) PT 2010-56 augustus 2010 - Iris van Santen Productschap Tuinbouw, Markt & Innovatie Groeikansen

Nadere informatie

Introductie. Zin en onzin van microbieel verrijkte producten. Onderwerpen. Het bodemleven. Rol van het bodemleven in de grond

Introductie. Zin en onzin van microbieel verrijkte producten. Onderwerpen. Het bodemleven. Rol van het bodemleven in de grond Zin en onzin van microbieel verrijkte producten Gera van Os Lector Duurzaam Bodembeheer, CAH Dronten Onderzoeker Gewas- en bodemgezondheid, PPO Lisse Introductie Bodem is de basis voor een goede teelt:

Nadere informatie

Grijze haren van het ondernemen? Onderzoek naar de leeftijd van de directeur grootaandeelhouder (DGA)

Grijze haren van het ondernemen? Onderzoek naar de leeftijd van de directeur grootaandeelhouder (DGA) Grijze haren van het ondernemen? Onderzoek naar de leeftijd van de directeur grootaandeelhouder (DGA) Stichting Centrum voor Bedrijfsopvolging Oktober 2014 Samenvatting Het aantal ondernemers van 55+ en

Nadere informatie

Bespaar tijd en geld

Bespaar tijd en geld Bespaar tijd en geld Brengt financiële mogelijkheden en risico s in kaart Da Vinci Finance voor financiering en financiële vraagstukken. Het is bijna onmogelijk om op alle gebieden de actuele kennis bij

Nadere informatie

Hoe groot is het marktaandeel van onderneming B? Vul een geheel getal in (zonder decimalen).

Hoe groot is het marktaandeel van onderneming B? Vul een geheel getal in (zonder decimalen). Basiskennis Ondernemerschap Correctiemodel Vraag 1 Toetsterm 1.1 - Beheersingsniveau: B - Aantal punten: 1 In Alkmaar wordt elke vrijdag een kaasmarkt gehouden. De kazen worden aangeleverd door de producenten

Nadere informatie

De juiste stap naar een bewezen formule

De juiste stap naar een bewezen formule De juiste stap naar een bewezen formule Bij OAMKB onderneem je het ervan 1. Je kantoor toekomstbestendig geautomatiseerd 2. Sterke formule geeft klanttevredenheid 9+ 3. Duidelijk onderscheidend trekt meer

Nadere informatie

Inleiding Ab van Marrewijk, directeur Wematrans

Inleiding Ab van Marrewijk, directeur Wematrans Inleiding Ab van Marrewijk, directeur Wematrans Mij is gevraagd iets te vertellen over onze pogingen om rendement in de bedrijfsvoering te verbinden met duurzaamheid. Dat is vooral een kwestie om met boerenverstand

Nadere informatie

Nieuwsbrief P8. Inhoud. De komende 50 jaar. Nummer 9, oktober - november 2013. Ondernemend Paprika

Nieuwsbrief P8. Inhoud. De komende 50 jaar. Nummer 9, oktober - november 2013. Ondernemend Paprika Inhoud Inleiding Thijs Jasperse: De komende 50 jaar 1 Donderdag 12 december 2013: Bijeenkomst 50 jaar paprika in Nederland 2 P8 aanwezig tijdens Fruit Attraction in Madrid 3 Nationaal Voedingsdebat voor

Nadere informatie

De roots van Aad en Ruud Dukker liggen in het Westland.

De roots van Aad en Ruud Dukker liggen in het Westland. REPORTAGE Altijd op zoek naar vernieuwing Bij de gebroeders Dukker in Tinte is veel gebeurd sinds Groenten&Fruit in 1995 bij hen was. Het bedrijf groeide fors en het sortiment werd aangepast. Van vleestomaat

Nadere informatie

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 5.

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 5. Opgave 2 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 5. QWIC bv is een aanbieder op de markt van elektrische fietsen en elektrische scooters (informatiebron 1). Dit Nederlandse bedrijf zag

Nadere informatie

Werken bij VDB Advocaten Notarissen. Zo zien wij het.

Werken bij VDB Advocaten Notarissen. Zo zien wij het. Hoe ONDERSCHEIDEND kun jij zijn? Werken bij VDB Advocaten Notarissen. Zo zien wij het. Hoe Krachtig kun jij zijn? VDB Advocaten Notarissen. Zo zien wij het. In onze geïntegreerde aanpak staat teamwork

Nadere informatie

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Goede beurt. Nummer 8, september 2013. Ondernemend Paprika

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Goede beurt. Nummer 8, september 2013. Ondernemend Paprika Inhoud Inleiding Thijs Jasperse: Goede beurt 1 Winkeldemonstraties in UK een succes! 2 P8 aanwezig tijdens Retail congres DOGK - Düsseldorf 4 P8 aanwezig bij ledenbijeenkomsten 4 49 jaar paprika in Nederland:

Nadere informatie

SNS PROFIEL 2010 PROPE RTYFI NA NCE

SNS PROFIEL 2010 PROPE RTYFI NA NCE SNS PROPE RTYFI NA NCE 1 GEWOR TELDIN NEDER LAND SVAST GOED DE FEITEN SPREKEN VOOR ZICH. De Nederlandse vastgoedbranche heeft de afgelopen tijd een moeilijke periode doorgemaakt. De ergste economische

Nadere informatie

Sectorupdate. Export bloemen en planten. 25 juni 2012. Economisch Bureau, Sector & Commodity Research

Sectorupdate. Export bloemen en planten. 25 juni 2012. Economisch Bureau, Sector & Commodity Research Sectorupdate Export bloemen en planten Economisch Bureau, Sector & Commodity Research 25 juni 2012 Exportgroei ondanks crisis in de eurozone Rusland vierde exportbestemming door sterke toename van de export

Nadere informatie

Starters zien door de wolken toch de zon

Starters zien door de wolken toch de zon M201206 Starters zien door de wolken toch de zon drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Starters zien door de wolken toch de zon Enkele jaren nadat zij met een bedrijf zijn begonnen, en met enkele jaren financieel-economische

Nadere informatie

StartersCentrum Limburg

StartersCentrum Limburg Voor jezelf beginnen? Doe het niet alleen! Het StartersCentrum Limburg is je graag van dienst met praktisch advies en nuttige tips. StartersCentrum Limburg Starterscentrum_A4_3.indd 1 01-09-2009 09:33:41

Nadere informatie

Kan het wortellesieaaltje Pratylenchus penetrans wortels van Zantedeschia aantasten?

Kan het wortellesieaaltje Pratylenchus penetrans wortels van Zantedeschia aantasten? Kan het wortellesieaaltje Pratylenchus penetrans wortels van Zantedeschia aantasten? Voortgezet diagnostisch onderzoek 2007 Peter Vink en Paul van Leeuwen Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Bloembollen

Nadere informatie

Deze examenopgaven bestaan uit 7 pagina s, inclusief het voorblad. Controleer of alle pagina s aanwezig zijn.

Deze examenopgaven bestaan uit 7 pagina s, inclusief het voorblad. Controleer of alle pagina s aanwezig zijn. Basiskennis Ondernemerschap Voorbeeldexamen Belangrijke informatie Deze examenopgaven bestaan uit 7 pagina s, inclusief het voorblad. Controleer of alle pagina s aanwezig zijn. Dit voorbeeldexamen bestaat

Nadere informatie

Social Media in de Tuinbouw. Social media in de Tuinbouw

Social Media in de Tuinbouw. Social media in de Tuinbouw Social media in de Tuinbouw Inleiding: Dit onderzoek is uitgevoerd door Jan-Peter Steetskamp, in opdracht van Mariëlle van Leeuwen, zelfstandig professional op het gebied van marketing en online communicatie

Nadere informatie

Wij willen graag onze eigen beslissingen nemen

Wij willen graag onze eigen beslissingen nemen Jack van Eekelen Noordhoek, 40 melkkoeien en 40 ha akkerbouw Drie jonge mannen werken in VOF-verband op het bedrijf van hun ouders. Hun doel is bedrijfsovername. De een is wat verder dan de ander, maar

Nadere informatie

Ketenmangement Bloemen 2003-2009

Ketenmangement Bloemen 2003-2009 Ketenmangement Bloemen 2003-2009 Overheid, Bedrijfsleven en Maatschappelijke organisaties werken samen om de markt te stimuleren en geeft hiermee uitvoering aan het convenant marktontwikkeling Biologische

Nadere informatie

Eric Moor. - Directeur/ Eigenaar Sion - Voorzitter Decorum Company - Werkgroep Topteam tuinbouw (Holland Branding) - De Lier (Westland)

Eric Moor. - Directeur/ Eigenaar Sion - Voorzitter Decorum Company - Werkgroep Topteam tuinbouw (Holland Branding) - De Lier (Westland) Eric Moor - Directeur/ Eigenaar Sion - Voorzitter Decorum Company - Werkgroep Topteam tuinbouw (Holland Branding) - De Lier (Westland) Sion - Volledig gespecialiseerd in Phalaenopsis. -Breeding en Selectie

Nadere informatie

Bakker Hillegom verhoogt omzet met nieuwe webwinkel

Bakker Hillegom verhoogt omzet met nieuwe webwinkel Bakker Hillegom verhoogt omzet met nieuwe webwinkel Bakker Hillegom is het grootste tuinpostorderbedrijf in Europa. Verkoop via internet wordt daarbij steeds belangrijker. The Vision Web heeft voor Bakker

Nadere informatie

Food Holland. www.foodholland.nl. nieuws en vacatures

Food Holland. www.foodholland.nl. nieuws en vacatures Food Holland " www.foodholland.nl nieuws en vacatures Wie is FoodHolland FoodHolland is een initiatief van AgriHolland B.V., gericht op ondernemingen in de voedingssector. Wij hebben jarenlange ervaring

Nadere informatie

Naast kwaliteit, kijken we ook altijd naar kosten. Arjan Dogterom Head of IT. Vast Mobiel VastMobiel

Naast kwaliteit, kijken we ook altijd naar kosten. Arjan Dogterom Head of IT. Vast Mobiel VastMobiel Naast kwaliteit, kijken we ook altijd naar kosten Arjan Dogterom Head of IT Partner Logistics is altijd bereikbaar en bespaart op telefoonkosten met Intercity Zakelijk Partner Logistics is een bedrijf

Nadere informatie

Onderzoek Bedrijvenpanel: Gevolgen economische crisis

Onderzoek Bedrijvenpanel: Gevolgen economische crisis Versie definitief Datum 29 april 2010 1 (8) Onderzoek Bedrijvenpanel: Gevolgen economische crisis Auteur Tineke Brouwers Het derde onderzoek Op 30 maart 2010 kregen alle leden van het Bedrijvenpanel van

Nadere informatie

Hoe houd ik als ondernemer grip op de tent

Hoe houd ik als ondernemer grip op de tent Whitepaper Hoe houd ik als ondernemer grip op de tent Hoofdstuk 1 Inleiding Grip op de tent Je hebt voor het ondernemerschap gekozen. Dat is niet voor niets. Je hebt een droom die je wilt realiseren. Er

Nadere informatie

Stichting Agathos Houten

Stichting Agathos Houten Stichting Agathos Houten Financieel jaarverslag 2013 Dit verslag beschrijft de financiële situatie van de Stichting Agathos Houten (hierna te noemen Agathos ) over het kalenderjaar 2013. Op dit moment

Nadere informatie

Liever investeren in energiebesparing dan in zonnepanelen

Liever investeren in energiebesparing dan in zonnepanelen De Trias Bavarica van directievoorzitter Jan-Renier Swinkels: Liever investeren in energiebesparing dan in zonnepanelen 10 oktober 2013 Geen Trias Energetica maar de Trias Bavarica. Oftewel: liever zoveel

Nadere informatie

Logo WebCommuniqué met de achtergrondkleur van de website

Logo WebCommuniqué met de achtergrondkleur van de website Logo WebCommuniqué met de achtergrondkleur van de website Inleiding Ik schrijf dit plan vanwege het feit dat ik een eenmansbedrijf op wil gaan starten in de webdesign branche en dit omdat ik de laatste

Nadere informatie

Actueel. de essentie! Keuzes voor de juiste richting. Dat is. EEN UITGAVE VAN DE JAGER ACCOUNTANCY jaargang 2 I MAART 2011

Actueel. de essentie! Keuzes voor de juiste richting. Dat is. EEN UITGAVE VAN DE JAGER ACCOUNTANCY jaargang 2 I MAART 2011 Actueel EEN UITGAVE VAN DE JAGER ACCOUNTANCY jaargang 2 I MAART 2011 Keuzes voor de juiste richting. Dat is de essentie! De Jager Actueel is een uitgave voor ondernemers. Met dit blad informeren wij u

Nadere informatie

Jaarverslag 2013: uitbreiding Stichting Marjoleinveldkruiden

Jaarverslag 2013: uitbreiding Stichting Marjoleinveldkruiden 1/4 Jaarverslag 2013: uitbreiding Stichting Marjoleinveldkruiden Marjoleinveldkruiden is een aandachtsboerderij waar gewerkt wordt door een klein aantal mensen, die vanwege hun lichamelijke en/of verstandelijke

Nadere informatie

Dit is MKB-Nederland. Aanbod Lokale Partners

Dit is MKB-Nederland. Aanbod Lokale Partners Dit is MKB-Nederland Aanbod Lokale Partners Samen haar lokale partners werkt MKB- Nederland aan krachtige en effectieve lobby op lokaal niveau. Dit document legt uit wat het Lokaal Partnerschap precies

Nadere informatie

De Bedrijfstoeslag. Resultaten peiling 5 Internetpanel Dienst Regelingen. Inleiding. 23 april 2009

De Bedrijfstoeslag. Resultaten peiling 5 Internetpanel Dienst Regelingen. Inleiding. 23 april 2009 De Bedrijfstoeslag Resultaten peiling 5 Internetpanel Dienst Regelingen 23 april 2009 Inleiding In samenwerking met Dienst Regelingen heeft I&O Research een internetpanel opgezet voor relaties van Dienst

Nadere informatie

VRAGENLIJST JOnG. Mail het formulier met jouw antwoorden naar Dionne Neven (Regioadviseur MKB Limburg): Neven@mkblimburg.nl

VRAGENLIJST JOnG. Mail het formulier met jouw antwoorden naar Dionne Neven (Regioadviseur MKB Limburg): Neven@mkblimburg.nl VRAGENLIJST JOnG JOnG is een initiatief van en voor jonge ondernemers. Tot de doelgroep behoren Ondernemers in de eerste 5 jaar van hun ondernemerschap. JOnG stelt zich tot doel de individuele ondernemers

Nadere informatie

LESPAKKET DE 9 LEVENS VAN VAN BOMMEL

LESPAKKET DE 9 LEVENS VAN VAN BOMMEL @ LESPAKKET DE 9 LEVENS VAN VAN BOMMEL ! inleiding ONDERNEMEN Voor het maken van deze opdrachten moet je eerst het stripboek De 9 levens van Van Bommel hebben gelezen. Om de onderneming zo succesvol mogelijk

Nadere informatie

Toonaangevend in accountancy en fiscale adviezen

Toonaangevend in accountancy en fiscale adviezen Blömer accountants en adviseurs Toonaangevend in accountancy en fiscale adviezen Als professional op het gebied van accountancy en fiscale advisering zijn we u graag van dienst. Deskundig en betrokken

Nadere informatie

Entree 2016/2017. Bouwen, wonen en onderhoud. novacollege.nl/entree. Dienstverlening en zorg. Horeca, voeding of voedingsindustrie

Entree 2016/2017. Bouwen, wonen en onderhoud. novacollege.nl/entree. Dienstverlening en zorg. Horeca, voeding of voedingsindustrie novacollege.nl/entree Bouwen, wonen en onderhoud Dienstverlening en zorg Horeca, voeding of voedingsindustrie Installatie- en constructietechniek Mobiliteitsbranche Verkoop - retail Entree 2016/2017 Vijf

Nadere informatie

32 Kwaliteitsbevordering

32 Kwaliteitsbevordering DC 32 Kwaliteitsbevordering 1 Inleiding In dit thema gaan we in op de begrippen kwaliteit, kwaliteitszorg en kwaliteitsbeleid. Het zijn onderwerpen die niet meer weg te denken zijn uit het Nederland van

Nadere informatie

mbo teelt Een vruchtbaar vooruitzicht op werk

mbo teelt Een vruchtbaar vooruitzicht op werk mbo teelt 2015 2016 Een vruchtbaar vooruitzicht op werk mbo teelt Toonaangevend in Teelt Nederland. Teeltland. Het is verbazingwekkend om te zien hoeveel wij in Nederland verbouwen op onze vruchtbare gronden.

Nadere informatie

Pagina 1 van 5 Versie Nr. 1 Registratienr.: 2013I00700 Agendapunt 5

Pagina 1 van 5 Versie Nr. 1 Registratienr.: 2013I00700 Agendapunt 5 Pagina 1 van 5 Versie Nr. 1 Afdeling: Beleid Leiderdorp, 29-04-2013 Onderwerp: bijdragen aan voorkomen faillissement PCSV Aan de raad. Beslispunten 1. Vooruitlopend op de vaststelling van de jaarrekening

Nadere informatie

Energy Services heeft nieuws voor u!

Energy Services heeft nieuws voor u! Energy Services heeft nieuws voor u! Mobiele App voor uw Energiezaken Energiebesparende technieken en duurzame energie Nieuwe website, met nog meer informatie Energiebesparing in kantoren, bedrijfshallen

Nadere informatie

De nematodencheck Nematoden zijn onzichtbare sluipmoordenaars. Janny Peltjes Managing director HLB BV

De nematodencheck Nematoden zijn onzichtbare sluipmoordenaars. Janny Peltjes Managing director HLB BV De nematodencheck Nematoden zijn onzichtbare sluipmoordenaars Janny Peltjes Managing director HLB BV Even voorstellen Janny Peltjes Directeur HLB holding en BV Consultant akkerbouw/ bloembollen NL en Oost-Europa

Nadere informatie

Webdesign voor ondernemers

Webdesign voor ondernemers e-boek Webdesign voor ondernemers Veelgestelde vragen over het laten maken van een website Bart van den Bosch Inhoud 1. Zelf doen of uitbesteden? 4 2. Webdesigners 7 3. Wat is Wordpress 10 4. Maken van

Nadere informatie

Zo werkt het voor kopers

Zo werkt het voor kopers Uw nieuwe huis aankopen voor een realistische prijs! Zo werkt het voor kopers sadasd De zeven voordelen van InternetBieden.nl 1. Marktconforme prijzen: het belang van kopers én verkopers 2. Aantrekkelijke

Nadere informatie

Stichting Werkgroep Oost-Europa

Stichting Werkgroep Oost-Europa Jaarverslag 2011 Vastgesteld te Rijsenhout, 16 mei 2012 1 Bestuursverslag 1.1 Algemeen Hierbij presenteren wij het jaarverslag 2011 van Stichting, gevestigd te Rijsenhout, en ingeschreven in het handelsregister

Nadere informatie

Werken voor loon of voor winst? bij Pincode 5e ed. 4GT Hoofdstuk 4 aanvullend lesmateriaal n.a.v. vernieuwde syllabus EC/K/5A: 1.9 en 1.

Werken voor loon of voor winst? bij Pincode 5e ed. 4GT Hoofdstuk 4 aanvullend lesmateriaal n.a.v. vernieuwde syllabus EC/K/5A: 1.9 en 1. Werken voor loon of voor winst? bij Pincode 5e ed. 4GT Hoofdstuk 4 aanvullend lesmateriaal n.a.v. vernieuwde syllabus EC/K/5A: 1.9 en 1.10 Als jij een baan hebt naast je schoolwerk, ben je waarschijnlijk

Nadere informatie

Bijlage HAVO management & organisatie. tijdvak 2. Informatieboekje. HA-0251-a-15-2-b

Bijlage HAVO management & organisatie. tijdvak 2. Informatieboekje. HA-0251-a-15-2-b Bijlage HAVO 2015 tijdvak 2 management & organisatie Informatieboekje HA-0251-a-15-2-b Informatiebron 1 QWIC QWIC bv (Quality With Innovative Convenience) is opgericht in 2006 door Michiel Hartman en Taco

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Tuinonderhoud. samen wonen

Tuinonderhoud. samen wonen Tuinonderhoud Voor velen is de tuin een plek om van te genieten. De één haalt ontspanning uit het lezen van een boek in het voorjaarszonnetje, de ander geniet juist door actief bezig te zijn in de tuin.

Nadere informatie

FISCALE TIPS & BLUNDERS. 2016 1e druk Copyright Finovion

FISCALE TIPS & BLUNDERS. 2016 1e druk Copyright Finovion FISCALE TIPS & BLUNDERS 2016 1e druk Copyright Finovion Wij heten u van harte welkom. WELKOM Dit handzame boekje met financiële blunders en fiscale tips ontvangt u van Finovion. Wij zijn een ondernemend

Nadere informatie

De Regio Top 40. Economisch presteren van het regionale bedrijfsleven

De Regio Top 40. Economisch presteren van het regionale bedrijfsleven Economisch presteren van het regionale bedrijfsleven September 2008 Een nieuwe naam, een nieuw model Ook dit jaar kent onze Regio Top 40 weer enkele verrassende uitkomsten. Lees in deze uitgave hoe winnaars

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2011 tijdvak 2 maatschappijleer 2 CSE GL en TL Tekstboekje GT-0323-a-11-2-b Analyse maatschappelijk vraagstuk: jeugdwerkloosheid tekst 1 FNV vreest enorme stijging werkloosheid jongeren

Nadere informatie

Samenwerken èn netwerken

Samenwerken èn netwerken Samenwerken èn netwerken Stappenplan voor versterken van zelforganisaties Auteurs Saskia van Grinsven en Jamila Achahchah Fotografie: Guillermo Dazelle MOVISIE Juni 2012 Inleiding Voor je ligt een stappenplan

Nadere informatie