Encefalitis. Informatie van de Nederlandse Meningitis Stichting. hersenontsteking. De Nederlandse Meningitis Stichting (NMS) Vergeetachtig.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Encefalitis. Informatie van de Nederlandse Meningitis Stichting. hersenontsteking. De Nederlandse Meningitis Stichting (NMS) Vergeetachtig."

Transcriptie

1 De Nederlandse Meningitis Stichting (NMS) De Nederlandse Meningitis Stichting is een initiatief van vrijwilligers en wordt ondersteund door een Adviesraad waarin verschillende medische disciplines, VWS, NVI, RIVM, LCI, GGD en anderen zijn vertegenwoordigd. Daarnaast heeft de NMS een Comité van Aanbeveling met daarin vooraanstaande artsen, wetenschappers en bekende Nederlanders (Bobbie, van Ernst, Bobbie en de Rest, Ria Bremer, Erwin Koeman, e.a.) De doelstellingen van de stichting zijn: *patiëntenopvang (24-uurs telefoonlijn) *lotgenotencontact *informatievoorziening en voorlichting *belangenbehartiging. De NMS is afhankelijk van donaties, giften en subsidies. Donateurs worden op de hoogte gehouden van ontwikkelingen en activiteiten middels een nieuwsbrief (4x per jaar). U kunt donateur worden door een bijdrage van EUR 15 over te maken op de hieronder genoemde girorekening van de NMS onder vermelding van "donateurschap". Hierna ontvangt u jaarlijks een acceptgiro voor uw jaarlijkse bijdrage. Eventuele giften kunnen overgemaakt worden op de hieronder genoemde bankrekening Mocht u donateur willen worden, uw steun is van harte welkom! Nederlandse Meningitis Stichting Postbus 265, 3760 AG SOEST Tel.: ; Fax: Website: Voor donaties: Postbank t.n.v. Nederlandse Meningitis Stichting, Soest, o.v.v. Donateurschap. Voor giften: of ABN-AMRO t.n.v. Nederlandse Meningitis Stichting, Soest, o.v.v. gift. Giften komen direct ten goede aan de ondersteuning van wetenschappeljk onderzoek. Mocht u besluiten tot een gift, dan willen wij u verzoeken deze de bestemming wetenschappelijk onderzoek te geven in de omschrijving. Dit in verband met criteria van subsidiegevers. Virus Verward Hoofdpijn Encefalitis hersenontsteking Informatie van de Nederlandse Meningitis Stichting Vergeetachtig Persoonsverandering Onbegrip Ingeschreven bij K.v.K. Eemland onder nr NMS Martes 2005

2 Inhoudsopgave Inleiding 2 Wat is encefalitis? 3 Hoe vaak komt het voor? 3 Waardoor wordt encefalitis veroorzaakt? 3 Symptomen en ziekteverloop 4 Heeft encefalitis gevolgen? 4 Hoe kom je eraan? 5 Hoe wordt de diagnose gesteld? 5 Hoe wordt encefalitis behandeld? 6 Wat kunnen de gevolgen zijn? 7 * Oorzaak van de gevolgen 7 * Veel voorkomende klachten 8 * Geheugenproblemen 9 * Dwanggedachten 9 * Gevolgen kinderen 10 Omgaan met de gevolgen 12 * Na de acute fase 12 * Tips met betrekking tot geheugenproblemen 13 Uithuilen en weer doorgaan 15 Bronnen 15 NMS 16 Inleiding Encefalitis, een weinig voorkomende, onbekende ziekte in Nederland. Voor mensen die encefalitis gehad hebben, is vaak niets meer hetzelfde. Dagelijkse dingen gaan moeilijker, de omgeving begrijpt niet wat er aan de hand is. Want leg maar eens uit aan iemand dat alles misschien wel gewoon lijkt, maar niet is. Dat het oude levensniveau misschien nooit meer gehaald zal worden en werken er niet altijd meer inzit. Onbegrijpelijk voor de directe omgeving, maar soms ook voor de medici. Anderen vinden ze te moeilijk in het gebruik. Dat kan te maken hebben met de doorgemaakte encefalitis, maar het kan ook met de vaardigheden op computergebied van de persoon in kwestie te maken hebben. Niet iedereen is even handig daarmee, ongeacht of men encefalitis heeft gehad. *Professionele hulp van bijvoorbeeld een psycholoog die getraind is in neuro-psychologische revalidatietechnieken kan verbetering geven en de patiënt meer zekerheid geven. Uithuilen en weer doorgaan Herstellen van een encefalitis kan voor zowel de patiënt als zijn directe omgeving een zware opgave zijn. Vaak zal de omgeving dit niet begrijpen. Aan de patiënt is immers weinig te zien en voor hen die wat verder weg staan soms ook niet te merken. Dit kan leiden tot onbegrip en sociaal isolement. Niet voor niets hoort de NMS regelmatig de uitdrukking in slechte tijden leert men zijn vrienden kennen. En dat zijn er soms maar weinig. Professionele hulpverleners kunnen fungeren als praatpaal en adviseur. Voor de patiënt maar zeker ook voor zijn/haar partner. Even alle frustraties en problemen kwijt bij iemand die luistert, kan relativeren en misschien zelfs een advies kan geven. Daar waar de omgeving niets met de informatie kan en er misschien wel een beetje moe van wordt. Ook contact met lotgenoten kan verlichting bieden, (H)Erkenning, ervaringen delen met mensen met wie er geen gemeenschappelijk verleden is, maar met wie wel een overeenkomstige ervaring gedeeld wordt, die van grote invloed op het heden en de toekomst is. Bronnen Medische dviseurs, diverse sites internet, eigen ervaringen NMS donateurs, kennis NMS

3 * Leg een aantekenboek bij de telefoon, zodat iemand een boodschap kan noteren. Een speciaal ontworpen memoblokje met gestandaardiseerde plaats voor de naam van de beller, telefoonnummer, datum en de boodschap is handiger dan een leeg blok. *Gebruik de geheugenfunctie van de telefoon, zodat vaker gebruikte nummers niet uit het hoofd hoeven te worden geleerd. *Gebruik labels om aan te geven waar dingen thuis horen (bijvoorbeeld welke kast voor servies is en welke voor etenswaren) *Plaats een bordje op strategische plaatsen waar de patiënt dingen kan vergeten (bijvoorbeeld, bordje bij de deur, sleutels niet vergeten. (Zou voor meer mensen handig zijn)) *Gebruik een kalender en vul alle te gebeuren activiteiten in. Hierdoor hoeft de patiënt minder vaak zijn vragen te herhalen, hetgeen het zelfvertrouwen ten goede kan komen. *Moedig iemand aan om een dagboek bij te houden en aantekeningen te maken. Ook dit zal het herhalen van vragen verminderen en het zelfvertrouwen vergroten. *Wanneer iemand moeite heeft om plaatsen te vinden (bijvoorbeeld het toilet), maak de plaats dan herkenbaar door bijvoorbeeld de deur in een afwijkende kleur van de rest van de gang te schilderen of plaats er een naambordje op. *Wanneer er bepaalde dingen systematisch door de patiënt op de verkeerde plaats worden gezet, plak dan een plattegrond op de muur die aangeeft waar dingen zijn te vinden. *Hang foto s van vrienden en familie op een duidelijke plaats en voorzie ze van namen. *Er zijn electronische herinneringsapparaten op de markt, bijvoorbeeld in de vorm van een horloge dat om het uur piept. Zo wordt de persoon getraind om zich aan zijn dagelijkse schema te houden. *Sommige mensen hebben baat bij het gebruik van personal organizers, waar veel informatie in kan worden opgeslagen. In deze brochure wordt uitgelegd wat encefalitis is, wat de symptomen zijn, hoe de ziekte verloopt en wat de gevolgen kunnen zijn. Iedereen beleeft zijn eigen situatie anders en zal zelf een weg moeten vinden om met eventuele gevolgen om te gaan. In deze brochure worden een paar tips gegeven die misschien enige ondersteuning kunnen bieden. Wat is encefalitis Encefalitis is een ontsteking van de hersenen (hersenontsteking). Veel infecties beperken zich tot het vlies rond de hersenen waardoor hersenvliesontsteking (meningitis) ontstaat. Andere infecties tasten tevens de hersenen aan en leiden tot meningoencefalitis (meningitis en encefalitis). De ontsteking wordt meestal veroorzaakt door virussen en in zeldzame gevallen door bacteriën. Zij worden ziekteverwekkers genoemd. Hoe vaak komt het voor Encefalitis is betrekkelijk zeldzaam. In Nederland zijn geen aantallen bekend. Het kan voorkomen op elke leeftijd en overal ter wereld. Waardoor wordt encefalitis veroorzaakt Encefalitis wordt meestal veroorzaakt door virussen zoals herpesvirussen of door muggen of teken overgedragen ARBO virussen (Japanse -, West Nile -, St. Louis, California encefalitis, Powassan (POW) virus, etc.). Dit wordt primaire encefalitis genoemd. In Nederland wordt de ziekte vooral door het herpesvirus

4 veroorzaakt. De andere verwekkers komen in Nederland vrijwel niet voor. Japanse encefalitis heeft als bijnaam de pest van het Oosten en is de meestvoorkomende vorm in Azië. Secundaire encefalitis kan ontstaan als complicatie bij bof, mazelen, rode hond, waterpokken of, zeer zeldzaam, ziekte van lyme, toxoplasmose, rabiës (hondsdolheid), syfilis of ziekte van Pfeiffer. Nog zeldzamer is een encefalitis na een inenting zoals pokkenvaccinatie. Acute disseminated encephaliomyelitis (ADEM) is een diffuse allergische reactie op de aanwezigheid van bijvoorbeeld een virus in de hersenen. Hashimoto encefalitis is een zeer zeldzame, waarschijniijk auto-immuun, ziekte die behandeld wordt met ontstekingremmers (bijvoorbeeld prednison). De ziekte houdt mogelijk verband met Hashimoto's Thyroiditis. Thyroid = schildklier. Een kenmerk is de aanwezigheid van thyroide antistoffen. Symptomen en ziekteverloop na thuiskomst aan te raden. De frustratie van het niet meer kunnen wat men kon kan tot depressieve buien leiden en ongeduldig, soms aggressief gedrag. Dit kan met zowel de omstandigheden (frustratie) in verband staan, als met permanente gedragsveranderingen. Sommige patiënten ondergaan permanente persoonsveranderingen. De omgeving wordt geconfronteerd met een vreemde. Er moet opnieuw ontdekt worden hoe de persoon is en reageert. Hoe dit te accepteren en hoe hiermee om te gaan is informatie die in medische handboeken of bij medische experts niet terug te vinden zijn. Ervaringen van anderen kunnen soms nuttig zijn. Maar ook professionele hulp in de vorm van een bijvoorbeeld een psycholoog kan helpen om te leren omgaan met de nieuwe omstandigheden. Meestal begint de ziekte met een griepachtig beeld (koorts en hoofdpijn), die na enkele dagen ernstiger wordt: hevige hoofdpijn, hoge koorts, nekstijfheid, slaperigheid. Ook darmklachten, verlies van eetlust, braken, sufheid en lusteloosheid komen voor. In ernstiger gevallen ontstaan psychische veranderingen en tekenen van hersenfunctiestoornissen zoals dubbelzien, verwardheid en aantasting van de spraak; stijve nek en rug; bewegingsstoornissen, epileptische toevallen; verlammingen en eventueel zelfs coma. Heeft encefalitis gevolgen? De hersenen zitten in een omhulsel (de schedel). Wanneer de hersenen gaan zwellen houdt de schedel de zwelling tegen waardoor de gezwollen hersenen een andere richting zoeken. Hierdoor kunnen ze naar beneden drukken, op de hersenstam. Vanuit dit gedeelte van de hersenen worden de vitale functies zoals de ademhaling en hartslag geregeld. Wanneer de druk Tips met betrekking tot geheugenproblemen Accepteren en omgaan met geheugenproblemen is niet eenvoudig voor de patiënt noch zijn omgeving. Het kan erg frustrerend zijn om te moeten constateren dat men vaardigheden verloren heeft of dat de partner die heeft verloren. Het vergt veel geduld van beide partijen. In tegenstelling tot een beschadigde spier, kan het geheugen niet herstellen. Er zijn wel praktische en eenvoudig uitvoerbare tips die iemand met een geheugenprobleem in het dagelijkse leven kunnen helpen: * probeer vast te houden aan een routine. Mensen met geheugenproblemen kunnen routines meestal leren, maar van streek raken wanneer afgeweken wordt van het dagelijks patroon. * Houdt de inrichting van het huis zo veel mogelijk gelijk, dit vergroot de mogelijkheid van iemand om te leren waar dingen te vinden zijn

5 geluid productie); langzaam spreken; problemen met het vinden van het juiste woord. Sommige kinderen zullen gebruik moeten maken van alternatieve of aanvullende communicatie (gebarentaal). Problemen met leren, concentratie, geheugen en snelheid kunnen resulteren in een kloof tussen leeftijdsgenoten. Deze zal geleidelijk groter worden naarmate het kind ouder wordt. Kinderen kunnen zich bewust worden van dit verschil, wat kan leiden tot verminderde motivatie en wat gevolgen kan hebben voor het emotionele- en sociale gedrag. Vroegere vriendschappen kunnen onder druk komen te staan omdat het kind anders is dan vroeger en niet altijd begrepen wordt. Soms zoeken kinderen vriendschap met jongere of oudere kinderen of kinderen die emotionele-, sociale-, of leermoeilijkheden hebben. Hoe ga je met de gevolgen om (tips) erg hoog wordt houdt de hersenstam op met functioneren en zal de patiënt overlijden. Encefalitis kent een hoge sterfte; ongeveer 30% van de patiënten overlijdt. Kinderen jonger dan een jaar en ouderen boven de 55 hebben een hoger overlijdensrisico. Wanneer herpesencefalitis niet behandeld wordt, is het in de meeste gevallen fataal. Naast de patiënten die overlijden, houdt nog eens ongeveer 30% blijvende hersenbeschadiging over. Een virale infectie van de hersencellen wordt gevolgd door het afsterven van die cellen. Bij een aantal patiënten komt dit op kleine schaal voor, bij een aantal kunnen veel cellen afsterven. Afhankelijk van de ernst en lokalisatie kunnen de restverschijnselen variëren. Zwangeren lopen risico op vruchtdood tijdens de eerste twee trimesters van de zwangerschap. Na de acute fase Na de acute ziekte volgt herstel. De eerste herstelfase verloopt vaak redelijk vlot maar stopt voordat men zich weer 100% voelt. Daarna volgt een tragere verbetering gedurende een periode die per patiënt kan wisselen qua tijdsduur. In sommige gevallen kan dit een aantal jaren in beslag nemen en in een aantal gevallen zal de patiënt niet helemaal herstellen, maar met beperkingen moeten verder leven. Zowel voor de familie als de patiënt kan het angstig en moeilijk zijn om met de situatie om te gaan. De persoon die men kende of die men zelf was, kan veranderd zijn en zal niet altijd meer in staat zijn, zijn oude leven en verantwoordelijkheden op te pakken. De eerste tijd na thuiskomst zijn veel patiënten erg moe, verward en vergeetachtig. Zij zijn niet in staat de draad geheel op te pakken. In een aantal gevallen is gezinshulp de eerste tijd Hoe kom je eraan Er zijn veel verschillende virussen die encefalitis kunnen veroorzaken. De meeste van hen zijn wijdverspreide virussen. De meeste mensen komen ermee in aanraking zonder ziek te worden. Waarom de meeste mensen niet en een aantal wel ziek worden is niet bekend. Factoren als verminderde weerstand en stress zouden misschien mede een rol kunnen spelen met andere, onbekende, factoren. Er zijn 2 manieren voor virussen om de hersenen te bereiken: de eerste is via de zenuwen, de 2e verloopt via de bloedstroom. Virussen die de hersenen direct binnen gaan via de bloedstroom, raken wijdverspreid door de hersenen. Virussen die via de zenuwcellen hun weg naar de hersenen vinden, kunnen zeer grote schade toebrengen in een klein gebied

6 Men neemt aan dat acute uitgezaaide encefalitis wordt veroorzaakt door een allergische reactie op een virus of een vaccinatie. Hoe wordt de diagnose gesteld Het kan voorkomen dat de huisarts een patiënt met griepachtige verschijnselen ziet, terwijl de directe omgeving het gevoel heeft dat het niet klopt en dat er meer aan de hand is. Zij kennen de patiënt immers en voelen vaak aan dat het niet klopt. Het is zaak om deze waarneming zo helder mogelijk te communiceren naar de huisarts, zodat hij adequaat kan reageren. Een snelle diagnose en ziekenhuisopname zijn belangrijk. Een ruggenprik maakt meestal deel uit van de diagnose (afnemen van hersenvocht). Onderzoek in het ziekenhuis met behulp van een CT of een MRI scan kan de ernst van de infectie laten zien, tenzij de druk in de hersenen te hoog is. Er wordt gekeken naar zwellingen, bloedingen of andere afwijkingen. Met een EEG wordt gekeken naar abnormale hersengolven. Bloedonderzoek moet uitwijzen of iemand ziekteverwekkers in zijn bloed heeft en of er antistoffen worden aangemaakt tegen de verwekker. Aandacht, concentratie en geheugenklachten kunnen de nodige gevolgen hebben voor de schooltijd van een kind. De mogelijkheden om te concentreren, na te denken en te herinneren kunnen verminderd zijn. Ook nadenken en begrijpen kunnen langzamer verlopen. Een onrustige omgeving kan het voor het kind moeilijk maken om de onderwijzer te volgen. Het kind kan de informatie van de onderwijzer niet onderscheiden van het achtergrondlawaai. Het kind kan gemakkelijk afgeleid raken bij het maken van opdrachten en heeft moeilijkheden met het vasthouden en herinneren van nieuwe informatie. Soms kunnen medicijnen helpen om het concentratievermogen te verbeteren en rusteloosheid te verminderen. Sommige kinderen kunnen problemen krijgen met organiseren en plannen van hun bezigheden. De simpelste taken worden onoplosbaar. De kinderen lijken vergeetachtig, impulsief en totaal ongeorganiseerd. Deze zaken kunnen duidelijker worden naarmate het kind ouder wordt. Het kan zijn dat kinderen wetenswaardigheden en/of aangeleerde vaardigheden die ze voor hun ziekte wisten, erna niet meer weten en opnieuw moeten leren. Hoe wordt encefalitis behandeld Onmiddellijke behandeling met medicijnen als Aciclovir (Zovirax) als blijkt dat het om een herpesencefalitis gaat is van groot belang. Aciclovir is een anti-viraal middel dat werkzaam is tegen het herpes simplex virus. Andere virussen zijn niet te behandelen. Tijdens de behandeling kan een anti-convulsief middel gebruikt worden, om de eventuele toevallen onder controle te krijgen. Soms worden ook ontstekingsremmers gebruikt. Door de encefalitis kunnen verbindingen in de hersenen onherstelbaar beschadigd zijn, waardoor de snelheid van verwerking van informatie en reactie op informatie lager wordt. Het afleggen van examens of testen kan hierdoor worden bemoeilijkt. Veel kinderen zullen herstellen zonder spraak- en taalproblemen. Een aantal zal hier wel mee te maken krijgen. Dit kan zich op diverse manieren uiten: communicatieproblemen op lange termijn; problemen met grammatica; motorische spraakproblemen (slikken, spraak

7 zich opdringen. Bijvoorbeeld de angst om iemand iets aan te doen. Daarnaast bestaat de dwangmatige obsessie: iemand voelt de dwang bepaalde handelingen te verrichten. Als iemand door dergelijke dwanghandelingen beheerst wordt, lijdt de patiënt aan een dwangneurose. Dit kan een handenwasritueel zijn of het herhaaldelijk controleren of ramen, deuren of de gaskraan goed dicht zijn. Dwangneurosen zijn vrij zeldzaam, lichtere obsessieve symptomen komen vaker voor. Behandeling kan bestaan uit kalmerende middelen (tranquillizers), in ernstige gevallen kan psychiatrische hulp noodzakelijk zijn. Bij stress kunnen de symptomen ook na de behandeling terugkeren, maar is de patiënt meestal in staat ze onder controle te houden. Gevolgen kinderen Kinderen die encefalitis hebben gehad, lopen het risico op een hersenbeschadiging, net als volwassenen. Die kan verantwoordelijk zijn voor de ontwikkeling van latere klachten welke lichamelijk, cognitief, gedragskundig en emotioneel van aard kunnen zijn. De ernst van de klachten hangt af van de ernst en de plaats van de beschadiging. Daarnaast speelt de leeftijd van het kind een rol: jongere kinderen hebben minder vaardigheden ontwikkeld. Een hersenbeschadiging kan een belemmering voor hun toekomstige ontwikkeling betekenen. De hierbovengenoemde klachten kunnen zowel bij kinderen als volwassenen voorkomen. Vaak herstellen kinderen lichamelijk goed en lijken ze geen klachten over te hebben gehouden. De omgeving kan hierdoor misleid worden. Wanneer de kinderen naar school gaan blijken er soms afwijkingen te zijn op het gebied van gedrag, leren, concentratie, en gevoel. Regelmatig worden patiënten op de intensive-care unit behandeld. Het is per patiënt verschillend hoe lang hij/zij in het ziekenhuis moet blijven. Sommige patiënten zijn binnen enkele weken thuis, anderen pas na maanden. Wat kunnen de gevolgen zijn De acute fase van een encefalitis met ernstige symptomen duurt gemiddeld een week (soms langer). Vaak kunnen patiënten zich weinig tot niets van deze periode herinneren. Daarna gaat de patiënt herstellen, een proces dat weken tot maanden in beslag kan nemen. Afhankelijk van de aard en de ernst van de infectie in de hersenen, kunnen patiënten te maken krijgen met restverschijnselen. Oorzaak van de gevolgen De infectie komt meestal niet op een specifieke (vaste) plaats in de hersenen voor. Een uitzondering hierop is een infectie door het herpesvirus. Soms is de infectie lokaal (éen gedeelte van de hersenen), soms multi fokaal (in verschillende delen van hersenen) en soms diffuus (wijdverspreid door de hersenen). Hierdoor kunnen de gevolgen per patiënt sterk uitéenlopen. Soms zit de ontsteking bijvoorbeeld in het gedeelte van de hersenen waar de spraakfunctie zit, maar het kan net zo goed in het deel zitten waar het evenwicht- of geheugenfuncties zit. De ernst van de restverschijnselen wordt vooral bepaald door de combinatie van de locatie en de ernst van de beschadiging. Diffuse hersenbeschadiging ontstaat door virussen die via de zenuwcellen in alle delen van de hersenen terecht kunnen komen. Hierdoor kunnen ook milde gevallen van encefalitis resulteren in uitgeschakelde of ontregelde hersenactiviteit

8 Ook patiënten die volledig lichamelijk genezen, kunnen te maken krijgen met veranderingen in persoonlijkheid of in het dagelijks functioneren. Ernstige diffuse beschadiging kan leiden tot een combinatie van motorische, cognitieve en sensorische verschijnselen. Veelvoorkomende klachten Na een encefalitis kunnen patiënten klachten op fysiek, intellectueel en/of sociaal gebied overhouden. Per patiënt kunnen klachten variëren in aantal, aard en hevigheid. * Geheugenproblemen na encefalitis Na een encefalitis komen geheugenproblemen regelmatig voor. Het kan zowel het korte termijn geheugen (bijvoorbeeld de naam van de dokter) als het lange termijn geheugen (bijvoorbeeld familievakanties) betreffem. Na een encefalitis is hersenschade ontstaan. Regelmatig worden de slaapkwabben van de hersenen aangedaan. Dit deel van de hersenen is betrokken bij de aanmaak van nieuwe herinneringen en is verantwoordelijk voor het opslaan van herinneringen. Veel voorkomend zijn: *(kort) geheugenproblemen* *verlies van initiatief en motivatie *vertraagd reactievermogen *persoonlijkheidsveranderingen *agressief gedrag *lichamelijke klachten *het verlies van lichamelijke sensaties *gevoelsproblemen *verlies van planning- en probleemoplossende vaardigheden *verlies van perceptie *concentratieproblemen *niet meer aankunnen van (werk)druk/stress *afasie (communicatieproblemen/niet meer kunnen begrijpen) hoofdpijn *verlammingsverschijnselen (hemiplegia: slapheid aan éen zijde van het lichaam) *evenwichtsproblemen (ataxia: evenwichtsproblemen) *visuele en gehoorproblemen *vermoeidheid *epilepsie *slaapproblemen *depressie *dwanggedachten of obsessies** In de eerste periode na de acute ziekte zijn patiënten vaak erg verward en onzeker. Moeite met praten, de omgeving niet herkennen, gebeurtenissen en vragen blijven herhalen zijn veel voorkomend. Bij de meeste patiënten gaat dit na verloop van tijd beter. Men gaat weer duidelijker (verstaanbaar) spreken en zal minder warrig worden. In hoeverre men op lange termijn klachten blijft houden op dit gebied is per persoon verschillend. Meestal is niet ieder aspect van het geheugen aangetast. Moeite met het herinneren van feiten, gebeurtenissen en mensen, zowel op korte als lange termijn, hoeft niet te betekenen dat vaardigheden als fietsen, zwemmen, typen o.i.d. zijn aangetast. Ook taal blijft meestal onaangetast, hoewel er wel moeilijkheden kunnen optreden met het op een woord komen. **Dwanggedachte In sommige gevallen is een dwanggedachte of obsessie een gevolg van een lichte hersenbeschadiging, bijvoorbeeld door encefalitis. Een obsessie of dwanggedachte is een geestestoestand waarbij iemand bezeten is van een bepaalde, steeds terugkerende, gedachte of idee. Iemand met een impulsieve obsessie kan gekweld worden door bepaalde gedachten die

Virale meningitis. Nederlandse Meningitis Stichting

Virale meningitis. Nederlandse Meningitis Stichting Virale meningitis Nederlandse Meningitis Stichting 2005 Voor nadere informatie NMS, Postbus 265, 3760 AG SOEST Tel.: 035-5880072 (dag en nacht bereikbaar) Fax: 035-5336415; E-mail: info@meningitis-stichting.nl

Nadere informatie

Delirium of delier (acuut optredende verwardheid)

Delirium of delier (acuut optredende verwardheid) Delirium of delier (acuut optredende verwardheid) In deze folder leest u wat een delirium is, wat de verschijnselen van een delirium zijn en leest u informatie over de behandeling en tips voor patiënten

Nadere informatie

Wat is een sinustrombose? Een sinustrombose is een verstopping van een grote ader in de hersenen.

Wat is een sinustrombose? Een sinustrombose is een verstopping van een grote ader in de hersenen. Sinustrombose Wat is een sinustrombose? Een sinustrombose is een verstopping van een grote ader in de hersenen. Hoe vaak komt een sinustrombose voor bij kinderen? Een sinustrombose komt bij een op 200.000-300.000

Nadere informatie

Verschil tussen Alzheimer en Dementie

Verschil tussen Alzheimer en Dementie Verschil tussen Alzheimer en Dementie Vaak wordt de vraag gesteld wat precies het verschil is tussen dementie en Alzheimer. Kort gezegd is dementie een verzamelnaam voor een aantal verschijnselen. Deze

Nadere informatie

Depressie bij ouderen

Depressie bij ouderen Depressie bij ouderen Bij u of uw familielid is een depressie vastgesteld. Hoewel relatief veel ouderen last hebben van depressieve klachten, worden deze niet altijd als zodanig herkend. In deze folder

Nadere informatie

Depressie bij ouderen

Depressie bij ouderen Depressie bij ouderen 2 Depressie bij ouderen komt vaak voor, maar is soms moeilijk te herkennen. Deze folder geeft informatie over de kenmerken en de behandeling van een depressie bij ouderen. Wat is

Nadere informatie

Delier. Informatie voor familie en betrokkenen

Delier. Informatie voor familie en betrokkenen Delier Informatie voor familie en betrokkenen Inleiding Op onze verpleegafdeling is een familielid, vriend(in) of kennis van u opgenomen. Tijdens uw bezoek aan de patiënt heeft u waarschijnlijk gemerkt

Nadere informatie

Handleiding voor patiënten. Belangrijke informatie voor patiënten die beginnen aan een behandeling met LEMTRADA

Handleiding voor patiënten. Belangrijke informatie voor patiënten die beginnen aan een behandeling met LEMTRADA Handleiding voor patiënten Belangrijke informatie voor patiënten die beginnen aan een behandeling met LEMTRADA Inhoudsopgave 1> Wat is LEMTRADA en hoe werkt het? 03 2> Bijwerkingen 04 3> Planning van uw

Nadere informatie

Delirium op de Intensive Care (IC)

Delirium op de Intensive Care (IC) Deze folder is bedoeld voor de partners, familieleden, naasten of bekenden van op de Intensive Care (IC) afdeling opgenomen patiënten. Door middel van deze folder willen wij u als familie* uitleg geven

Nadere informatie

Meningitis. Informatie van de Nederlandse Meningitis Stichting. hersenvliesontsteking. Nekkramp. Verward. Braken. Aversie tegen licht.

Meningitis. Informatie van de Nederlandse Meningitis Stichting. hersenvliesontsteking. Nekkramp. Verward. Braken. Aversie tegen licht. Meningitis hersenvliesontsteking Koorts Braken Hoofdpijn Verward Aversie tegen licht Nekkramp Informatie van de Nederlandse Meningitis Stichting Inhoudsopgave Inleiding 2 Definities 2 Verwekkers van meningitis

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Medische Psychologie. Informatie over neuropsychologisch onderzoek

Patiënteninformatie. Medische Psychologie. Informatie over neuropsychologisch onderzoek Patiënteninformatie Medische Psychologie Informatie over neuropsychologisch onderzoek Medische Psychologie Informatie over neuropsychologisch onderzoek U bent door een specialist van het ziekenhuis verwezen

Nadere informatie

Multiple sclerose (MS) Poli Neurologie

Multiple sclerose (MS) Poli Neurologie 00 Multiple sclerose (MS) Poli Neurologie 1 Inleiding U heeft MS. Deze woorden veranderen in één keer je leven. Gevoelens van ongeloof, verdriet en angst. Maar misschien ook opluchting, omdat de vage klachten

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. Hashimoto encefalopathie

Kinderneurologie.eu.  Hashimoto encefalopathie Hashimoto encefalopathie Wat is een Hashimoto encefalopathie? Een Hashimoto encefalopathie is een aandoening waarbij de hersenen niet goed functioneren als gevolg van afweerstoffen die gericht zijn tegen

Nadere informatie

Leefregels na opname kind met licht traumatisch hoofd-/hersenletsel

Leefregels na opname kind met licht traumatisch hoofd-/hersenletsel Leefregels na opname kind met licht traumatisch hoofd-/hersenletsel Uw kind is in het ziekenhuis opgenomen geweest met een licht traumatisch hoofd- of hersenletsel en mag weer naar huis. In deze folder

Nadere informatie

Spoedeisende hulp. Licht traumatisch hoofd-/ hersenletsel volwassenen

Spoedeisende hulp. Licht traumatisch hoofd-/ hersenletsel volwassenen Spoedeisende hulp Licht traumatisch hoofd-/ hersenletsel volwassenen Inhoudsopgave Licht traumatisch hoofd-/hersenletsel...4 Verschijnselen eerste 24 uur...5 Verschijnselen eerste dagen...5 Wat u wél

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Medische Psychologie. Informatie over neuropsychologisch onderzoek

Patiënteninformatie. Medische Psychologie. Informatie over neuropsychologisch onderzoek Patiënteninformatie Medische Psychologie Informatie over neuropsychologisch onderzoek Medische Psychologie Informatie over neuropsychologisch onderzoek U bent door een specialist van het ziekenhuis verwezen

Nadere informatie

Acute verwardheid (delirium) op de Intensive Care

Acute verwardheid (delirium) op de Intensive Care Acute verwardheid (delirium) op de Intensive Care Op dit moment verblijft uw partner of familielid op de afdeling Intensive Care. Dit is een afdeling waar (ernstig) zieke mensen worden behandeld en verzorgd.

Nadere informatie

Licht traumatisch hoofdletsel (hersenschudding)

Licht traumatisch hoofdletsel (hersenschudding) Licht traumatisch hoofdletsel (hersenschudding) Wat is een hersenschudding Een hersenschudding of licht traumatisch hersenletsel is het gevolg van een klap of stoot tegen het hoofd, maar kan ook optreden

Nadere informatie

Kinderen met licht traumatisch hoofd of hersenletsel

Kinderen met licht traumatisch hoofd of hersenletsel Kinderen met licht traumatisch hoofd of hersenletsel Spoedeisende Hulp alle aandacht Uw kind heeft een licht traumatisch hoofd-/hersenletsel doorgemaakt ten gevolge van een ongeval of een klap tegen zijn

Nadere informatie

Volwassenen met licht traumatisch hoofd / hersenletsel

Volwassenen met licht traumatisch hoofd / hersenletsel Volwassenen met licht traumatisch hoofd / hersenletsel Neurologie alle aandacht U heeft een licht traumatisch hoofd-/hersenletsel door een ongeval of een klap tegen uw hoofd. Deze folder beschrijft de

Nadere informatie

Informatie lichttraumatisch hoofd-/hersenletsel

Informatie lichttraumatisch hoofd-/hersenletsel Informatie lichttraumatisch hoofd-/hersenletsel PATIENTENINFORMATIE AAN VOLWASSENEN MET LICHT TRAUMATISCH HOOFD-/HERSENLETSEL U heeft een licht traumatisch hoofd-/hersenletsel opgelopen door een ongeval

Nadere informatie

Licht traumatisch hoofd-/ hersenletsel bij kinderen

Licht traumatisch hoofd-/ hersenletsel bij kinderen Licht traumatisch hoofd-/ hersenletsel bij kinderen 2 In deze folder leest u over de verschijnselen en de mogelijke gevolgen van een licht traumatisch hoofd-/hersenletsel bij uw kind (hersenschudding of

Nadere informatie

leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte

leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte CVA Cerebro Vasculair Accident is de medische term voor een ongeluk in de vaten van de hersenen. In het dagelijks taalgebruik heet een CVA

Nadere informatie

Dementie. Havenziekenhuis

Dementie. Havenziekenhuis Dementie Uw arts heeft met u en uw naasten besproken dat er (waarschijnlijk) sprake is van dementie. Mogelijk bent u hiervan geschrokken. Het kan ook zijn dat u of uw omgeving hier al op voorbereid was.

Nadere informatie

Multiple Sclerose is een ziekte van de hersenen en het ruggenmerg. Deze ziekte wordt ook wel MS genoemd. In deze folder leest hier meer over.

Multiple Sclerose is een ziekte van de hersenen en het ruggenmerg. Deze ziekte wordt ook wel MS genoemd. In deze folder leest hier meer over. Multiple Sclerose Multiple Sclerose is een ziekte van de hersenen en het ruggenmerg. Deze ziekte wordt ook wel MS genoemd. In deze folder leest hier meer over. Wat is multipele Sclerose (MS) MS is een

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Acuut optredende verwardheid (delier) Acuut optredende verwardheid (delier)

Patiënteninformatie. Acuut optredende verwardheid (delier) Acuut optredende verwardheid (delier) Patiënteninformatie Acuut optredende verwardheid (delier) Acuut optredende verwardheid (delier) 20140024 Delier.indd 1 1 24-01-17 14:02 Acuut optredende verwardheid (delier) Wat is acuut optredende verwardheid

Nadere informatie

Licht traumatisch hoofd-/ hersenletsel. Volwassen

Licht traumatisch hoofd-/ hersenletsel. Volwassen Licht traumatisch hoofd-/ hersenletsel Volwassen Inhoud Licht traumatisch hoofd-/hersenletsel... 3 Verschijnselen eerste 24 uur... 3 Verschijnselen eerste dagen... 3 Wat u wél en niet mag doen... 4 Eerste

Nadere informatie

Bloedvergiftiging (sepsis)

Bloedvergiftiging (sepsis) Bloedvergiftiging (sepsis) Albert Schweitzer ziekenhuis december 2014 pavo 0661 Inleiding De arts heeft u verteld dat u of uw familielid een bloedvergiftiging heeft. Een bloedvergiftiging wordt meestal

Nadere informatie

Neuropsychologie en neuropsychologisch onderzoek

Neuropsychologie en neuropsychologisch onderzoek Neuropsychologie en neuropsychologisch onderzoek Inleiding Neuropsychologie is het vakgebied dat de relatie bestudeert tussen gedrag en de werking van de hersenen. De neuropsycholoog stelt met een psychologisch

Nadere informatie

Licht traumatisch hoofd-/hersenletsel volwassenen

Licht traumatisch hoofd-/hersenletsel volwassenen Licht traumatisch hoofd-/hersenletsel volwassenen Door een ongeval of door een klap tegen uw hoofd heeft u licht traumatisch hoofd- of hersenletsel opgelopen. In deze folder vindt u informatie over de

Nadere informatie

Subduraal hematoom. Bloeduitstorting tussen de hersenvliezen.

Subduraal hematoom. Bloeduitstorting tussen de hersenvliezen. Subduraal hematoom Bloeduitstorting tussen de hersenvliezen www.nwz.nl Inhoud Wat is een subduraal hematoom? 3 Welke onderzoeken krijgt u? 6 Behandeling 7 Mogelijke complicaties na een operatie 9 Naar

Nadere informatie

Cognitieve problemen

Cognitieve problemen hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten en familie Cognitieve problemen na een verworven hersenletsel UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde Cognitieve problemen na een verworven hersenletsel

Nadere informatie

ACUUT OPTREDENDE VERWARDHEID (DELIER) INFORMATIE VOOR PATIENT, FAMILIE EN BETROKKENEN

ACUUT OPTREDENDE VERWARDHEID (DELIER) INFORMATIE VOOR PATIENT, FAMILIE EN BETROKKENEN ACUUT OPTREDENDE VERWARDHEID (DELIER) INFORMATIE VOOR PATIENT, FAMILIE EN BETROKKENEN Inleiding Uw familielid, partner of kennis is in Franciscus Gasthuis & Vlietland opgenomen. Hij of zij is opgenomen

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Ontslagadvies bij licht traumatisch hersenletsel volwassenen

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Ontslagadvies bij licht traumatisch hersenletsel volwassenen Ontslagadvies bij licht traumatisch hersenletsel volwassenen ONTSLAGADVIES BIJ LICHT TRAUMATISCH HERSENLETSEL VOLWASSENEN INLEIDING U heeft een licht traumatisch hoofd-/hersenletsel opgelopen door een

Nadere informatie

INDIVIDUEEL ZORGPLAN EPILEPSIE

INDIVIDUEEL ZORGPLAN EPILEPSIE Want epilepsie heb je niet alleen! INDIVIDUEEL ZORGPLAN EPILEPSIE voor ouders van kinderen met epilepsie Deel II Persoonlijk logboek Ontwikkeld door: Epilepsie Vereniging Nederland (EVN) Uitgevoerd door:

Nadere informatie

Het neuropsychologisch onderzoek. Informatie voor de patiënt en verwijzer

Het neuropsychologisch onderzoek. Informatie voor de patiënt en verwijzer Het neuropsychologisch onderzoek Informatie voor de patiënt en verwijzer Wat is neuropsychologie en wat is een neuropsycholoog? De neuropsychologie is het vakgebied dat de relatie bestudeert tussen het

Nadere informatie

Hoofdpijn Duizeligheid Vermoeidheid Concentratieproblemen Vergeetachtigheid

Hoofdpijn Duizeligheid Vermoeidheid Concentratieproblemen Vergeetachtigheid Hersenschudding In deze folder vertellen we wat de gevolgen van een hersenschudding kunnen zijn en wat u kunt verwachten tijdens het herstel. Ook geven we adviezen over wat u het beste wel en niet kunt

Nadere informatie

Afasie en logopedie informatie voor naasten/familie

Afasie en logopedie informatie voor naasten/familie Afasie en logopedie informatie voor naasten/familie Inhoud Afasie, wat is dat en hoe kunt u er mee om gaan? 5 Taalproblemen 6 Hoe ervaren afasiepatiënten de moeilijkheden zelf? 7 Hoe kunt u het beste omgaan

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Acuut optredende verwardheid. (delier) Acuut optredende verwardheid (delier)

Patiënteninformatie. Acuut optredende verwardheid. (delier) Acuut optredende verwardheid (delier) Patiënteninformatie Acuut optredende verwardheid (delier) Acuut optredende verwardheid (delier) 1 Acuut optredende verwardheid (delier) Intensive Care, route 3.3 Telefoon (050) 524 6540 Inleiding Uw familielid

Nadere informatie

Licht traumatisch hoofd-/hersenletsel

Licht traumatisch hoofd-/hersenletsel Patiënteninformatie Licht traumatisch hoofd-/hersenletsel Informatie over mobilisatie na een licht traumatisch hoofd-/hersenletsel Inhoudsopgave Pagina Algemeen 4 Licht traumatisch hoofd-/hersenletsel

Nadere informatie

Hersenschudding Volwassenen en kinderen > 6 jaar. Afdeling Spoedeisende Hulp

Hersenschudding Volwassenen en kinderen > 6 jaar. Afdeling Spoedeisende Hulp 00 Hersenschudding Volwassenen en kinderen > 6 jaar Afdeling Spoedeisende Hulp U of een van uw naasten heeft een hersenschudding opgelopen door een ongeluk of plotselinge beweging van het hoofd. Dit wordt

Nadere informatie

Dermatologie Gordelroos

Dermatologie Gordelroos Dermatologie Gordelroos 2 Wat is gordelroos? Gordelroos (officiële naam: herpes zoster) is een huidaandoening, die veroorzaakt wordt door het varicella-zoster virus en per jaar bij ongeveer 3 op de 1000

Nadere informatie

Licht traumatisch hoofd- /hersenletsel (LTH) bij kinderen

Licht traumatisch hoofd- /hersenletsel (LTH) bij kinderen Licht traumatisch hoofd- /hersenletsel (LTH) bij kinderen Uw kind heeft een licht traumatisch hoofd-/hersenletsel opgelopen door een ongeval of een klap tegen het hoofd. Deze folder beschrijft de informatie

Nadere informatie

Geheugenklachten als bijwerking van Electroconvulsieve Therapie (ECT)

Geheugenklachten als bijwerking van Electroconvulsieve Therapie (ECT) Geheugenklachten als bijwerking van Electroconvulsieve Therapie (ECT) Informatie voor patiënten en hun naaste(n) Samenvatting van de informatie in de folder Patiënten die een electroconvulsieve therapie

Nadere informatie

Kinderen met hoofd-/hersenletsel

Kinderen met hoofd-/hersenletsel Patiënteninformatie Kinderen met hoofd-/hersenletsel 1234567890-terTER_ Kinderen met hoofd-/hersenletsel U heeft een afspraak in Tergooi gehad voor meer informatie over hoofd-/hersenletsel bij uw kind.

Nadere informatie

Neuropsychologisch onderzoek en behandeling door de psycholoog in het ziekenhuis

Neuropsychologisch onderzoek en behandeling door de psycholoog in het ziekenhuis Neuropsychologisch onderzoek en behandeling door de psycholoog in het ziekenhuis Inleiding In deze folder kunt u lezen over neuropsychologie in het Gemini Ziekenhuis. Aan de orde komen onder meer: met

Nadere informatie

Licht traumatisch hersenletsel

Licht traumatisch hersenletsel Neurologie i Licht traumatisch hersenletsel Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen U heeft een licht traumatisch hoofd-/hersenletsel opgelopen door een ongeval of een klap tegen uw hoofd. In

Nadere informatie

Licht Traumatisch Hoofd-/ Hersenletsel (LTH)

Licht Traumatisch Hoofd-/ Hersenletsel (LTH) SPOEDEISENDE HULP Licht Traumatisch Hoofd-/ Hersenletsel (LTH) bij volwassenen Licht Traumatisch Hoofd-/ Hersenletsel (LTH) Door een ongeval of een klap tegen het hoofd hebt u een licht traumatisch hoofd-/hersenletsel

Nadere informatie

Depressie na een beroerte

Depressie na een beroerte Afdeling: Onderwerp: 6B Neurologie 1 Voor wie is deze folder bedoeld? Deze informatiefolder is bedoeld voor zowel patiënten die in het Ikazia Ziekenhuis zijn opgenomen en/of hun naasten. Door middel van

Nadere informatie

Klachten na een hersenschudding algemene informatie

Klachten na een hersenschudding algemene informatie Een hersenschudding ontstaat door een klap op het hoofd, bijvoorbeeld bij een ongeluk. Je wordt duizelig of raakt bewusteloos. Meestal duurt het enige tijd voor de hersenen hiervan herstellen. Zolang de

Nadere informatie

Hoe vaak komt het Guillain-Barre syndroom voor bij kinderen? Het Guillain-Barre syndroom komt bij één op de 100.000 kinderen voor.

Hoe vaak komt het Guillain-Barre syndroom voor bij kinderen? Het Guillain-Barre syndroom komt bij één op de 100.000 kinderen voor. Guillain-Barre syndroom Wat is het Guillain-Barre syndroom? Het Guillain-Barre syndroom is een ziekte waarbij als gevolg van een ontsteking van de zenuwen van de benen, romp, armen en gezicht in toenemende

Nadere informatie

Informatiefolder delier

Informatiefolder delier Informatiefolder delier Informatiefolder delier Het gedrag en de reactie van uw partner, familielid, vriend(in) of kennis zijn anders dan u gewend bent. Hij of zij is onrustig, begrijpt u niet, geeft vreemde

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Kleine-Levin syndroom

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Kleine-Levin syndroom Kleine-Levin syndroom Wat is het Kleine-Levin syndroom? Het Kleine-Levin syndroom is een aandoening waarbij jongeren bij periodes last hebben van een sterk toegenomen slaapbehoefte gevolgd door een periode

Nadere informatie

Licht traumatisch hoofd-/ hersenletsel. Kinderen

Licht traumatisch hoofd-/ hersenletsel. Kinderen Licht traumatisch hoofd-/ hersenletsel Kinderen Inhoud Licht traumatisch hoofd-/hersenletsel... 3 Verschijnselen eerste 24 uur... 3 Wekadvies (alleen voor kinderen t/m 5 jaar)... 3 Verschijnselen eerste

Nadere informatie

Multipele Sclerose (MS)

Multipele Sclerose (MS) Multipele Sclerose (MS) MS is een ziekte van de hersenen en het ruggenmerg, die vooral bij jonge volwassenen voorkomt. In de eerste jaren komen de verschijnselen vaak in aanvallen, ook wel Schub of relapse

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Ontslagadvies bij licht traumatische hersenletsel bij kinderen t/m 5 jaar

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Ontslagadvies bij licht traumatische hersenletsel bij kinderen t/m 5 jaar Ontslagadvies bij licht traumatische hersenletsel bij kinderen t/m 5 jaar ONTSLAGADVIES BIJ LICHT TRAUMATISCH HERSENLETSEL BIJ KINDEREN T/M 5 JAAR INLEIDING Uw kind heeft een licht traumatisch hoofd-/hersenletsel

Nadere informatie

Licht traumatisch schedelhersenletsel

Licht traumatisch schedelhersenletsel Spoedeisende Hulp / Spoedpost Licht traumatisch schedelhersenletsel www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl SEH015 / Licht traumatisch schedelhersenletsel

Nadere informatie

Dermatologie. Gordelroos. Slingeland Ziekenhuis

Dermatologie. Gordelroos. Slingeland Ziekenhuis Dermatologie Gordelroos i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Wat is gordelroos? Gordelroos (officiële naam: herpes zoster) is een huidaandoening, die veroorzaakt wordt door het varicella-zoster

Nadere informatie

H.40001.0915. Zorg voor kwetsbare ouderen

H.40001.0915. Zorg voor kwetsbare ouderen H.40001.0915 Zorg voor kwetsbare ouderen 2 Inleiding Uw naaste is opgenomen in het ziekenhuis. Een oudere patiënt is kwetsbaar als er sprake is van een wankel evenwicht in de gezondheid en het dagelijks

Nadere informatie

Neuropsychologisch onderzoek bij ouderen

Neuropsychologisch onderzoek bij ouderen Neuropsychologisch onderzoek bij ouderen Inhoudsopgave Inleiding... 1 Wat is neuropsychologie en wat is een neuropsycholoog... 1 Mogelijke gevolgen van een hersenbeschadiging... 1 Wat is een neuropsychologisch

Nadere informatie

FIBROMYALGIE FRANCISCUS GASTHUIS

FIBROMYALGIE FRANCISCUS GASTHUIS FIBROMYALGIE FRANCISCUS GASTHUIS Inleiding Uw reumatoloog heeft u verteld dat u fibromyalgie hebt. Er komen ongetwijfeld veel vragen in u op. In deze folder proberen wij antwoord te geven op uw vragen.

Nadere informatie

Licht Traumatisch Hoofd-/ Hersenletsel (LTH)

Licht Traumatisch Hoofd-/ Hersenletsel (LTH) SPOEDEISENDE HULP Licht Traumatisch Hoofd-/ Hersenletsel (LTH) bij kinderen tot en met 5 jaar KINDEREN Licht Traumatisch Hoofd-/ Hersenletsel (LTH) Uw kind heeft een licht traumatisch hoofd-/hersenletsel

Nadere informatie

Licht Traumatisch Hoofd-/ Hersenletsel (LTH)

Licht Traumatisch Hoofd-/ Hersenletsel (LTH) SPOEDEISENDE HULP Licht Traumatisch Hoofd-/ Hersenletsel (LTH) bij kinderen van 6 jaar en ouder KINDEREN Licht Traumatisch Hoofd-/ Hersenletsel (LTH) Uw kind heeft een licht traumatisch hoofd-/hersenletsel

Nadere informatie

Altijd moe... Jochem Verdonk

Altijd moe... Jochem Verdonk Altijd moe... Jochem Verdonk Onderwerpen Wat is ME/CVS? Soorten vermoeidheid Gevolgen vermoeidheid Omgaan met vermoeidheid Leven met vermoeidheid Tips Wat is ME/CVS? ME: Myalgische Encefalomyelitis myalgisch:

Nadere informatie

HERSENSCHUDDING BIJ EEN KIND FRANCISCUS VLIETLAND

HERSENSCHUDDING BIJ EEN KIND FRANCISCUS VLIETLAND HERSENSCHUDDING BIJ EEN KIND FRANCISCUS VLIETLAND Inleiding Uw kind heeft een licht letsel aan de schedel of de hersenen opgelopen, bijvoorbeeld als gevolg van een ongeval. Deze folder geeft u meer informatie

Nadere informatie

Depressie. Informatiefolder voor cliënt en naasten. Zorgprogramma Doen bij Depressie UKON. Versie 2013-oktober

Depressie. Informatiefolder voor cliënt en naasten. Zorgprogramma Doen bij Depressie UKON. Versie 2013-oktober Depressie Informatiefolder voor cliënt en naasten Zorgprogramma Doen bij Depressie Versie 2013-oktober Inleiding Deze folder bevat informatie over de klachten die bij een depressie horen en welke oorzaken

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst. Dementie

Informatiebijeenkomst. Dementie Informatiebijeenkomst Dementie KBO Bergeijk - November 2016 Kristien Jansen, Specialist Ouderengeneeskunde Ellen Rozel, GZ-psycholoog Valkenhof Vergeetachtigheid is niet altijd een teken van dementie!

Nadere informatie

Dwangstoornissen. Als kiezen niet meer lukt

Dwangstoornissen. Als kiezen niet meer lukt Als kiezen niet meer lukt Moeten als dwang Iedereen herkent het wel: controleren of het gas uit is, uw kleren netjes opruimen, steeds hetzelfde deuntje in uw hoofd hebben, alleen op de witte stoeptegels

Nadere informatie

1. Vragen over de hepatitis B aandachtscampagne

1. Vragen over de hepatitis B aandachtscampagne VRAAG EN ANTWOORD Hepatitis B aandachtscampagne: Zeg Nee!...Tegen hepatitis B 1. Vragen over de hepatitis B aandachtscampagne Q. Wat is het doel van de campagne? A. We willen Chinezen woonachtig in Rotterdam

Nadere informatie

Licht traumatisch hoofd-/ hersenletsel bij kinderen

Licht traumatisch hoofd-/ hersenletsel bij kinderen Licht traumatisch hoofd-/ hersenletsel bij kinderen Uw kind heeft licht traumatisch hoofd-/ of hersenletsel opgelopen door een ongeval of een klap tegen het hoofd. In deze folder leest u over de mogelijke

Nadere informatie

LEZING VOOR DE THEMA-AVOND VAN DE MULTIPLE SCLEROSE VERENIGING NEDERLAND, REGIO ZUID-HOLLAND-NOORD.

LEZING VOOR DE THEMA-AVOND VAN DE MULTIPLE SCLEROSE VERENIGING NEDERLAND, REGIO ZUID-HOLLAND-NOORD. MS en COGNITIE LEZING VOOR DE THEMA-AVOND VAN DE MULTIPLE SCLEROSE VERENIGING NEDERLAND, REGIO ZUID-HOLLAND-NOORD. WOENSDAG 12 OKTOBER 2011, DIACONESSENHUIS, LEIDEN. Mw. drs. M.W. Pleket Gz-/neuropsycholoog

Nadere informatie

Dermatologie. Gordelroos. Afdeling: Onderwerp:

Dermatologie. Gordelroos. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Dermatologie 1 Wat is gordelroos (herpes zoster) is een aandoening, veroorzaakt door een virus, die gekenmerkt wordt door blaasjesvorming en pijn, meestal op de borstkas of rond de

Nadere informatie

Mocht u vragen hebben dan kunt u terecht bij de leidinggevende van uw locatie.

Mocht u vragen hebben dan kunt u terecht bij de leidinggevende van uw locatie. Informatie aan ouders over zieke kinderen Voorwoord Uitgaande van de richtlijnen van de GGD heeft onze organisatie een beleid ontwikkeld dat handvatten geeft bij eventuele ziekte van uw kind(eren). Dit

Nadere informatie

In de war? Informatie voor familie van patiënten met acuut optredende verwardheid

In de war? Informatie voor familie van patiënten met acuut optredende verwardheid In de war? Informatie voor familie van patiënten met acuut optredende verwardheid Inleiding Uw familielid, partner of kennis is in het Albert Schweitzer ziekenhuis opgenomen. Waarschijnlijk heeft u gemerkt

Nadere informatie

INDIVIDUEEL ZORGPLAN EPILEPSIE

INDIVIDUEEL ZORGPLAN EPILEPSIE Want epilepsie heb je niet alleen! INDIVIDUEEL ZORGPLAN EPILEPSIE jongvolwassenen (vanaf 16 jaar) Deel II Persoonlijk logboek Ontwikkeld door: Epilepsie Vereniging Nederland (EVN) Uitgevoerd door: Joke

Nadere informatie

Bescherm uw kind tegen 12 infectieziekten. Rijksvaccinatieprogramma

Bescherm uw kind tegen 12 infectieziekten. Rijksvaccinatieprogramma Bescherm uw kind tegen 12 infectieziekten Rijksvaccinatieprogramma In Nederland gingen vroeger veel kinderen dood aan infectieziekten waar tegen nu vaccins bestaan. Omdat bijna alle kinderen in Nederland

Nadere informatie

De patiënt met acuut optredende verwardheid (delier)

De patiënt met acuut optredende verwardheid (delier) De patiënt met acuut optredende verwardheid (delier) De patiënt met acuut optredende verwardheid/delier Uw familielid, vriend(in) of kennis is opgenomen vanwege een ziekte, een ongeval en/of een operatie.

Nadere informatie

Geheugenklachten als bijwerking van Electroconvulsieve Therapie (ECT) Informatie voor patiënten en hun naaste(n)

Geheugenklachten als bijwerking van Electroconvulsieve Therapie (ECT) Informatie voor patiënten en hun naaste(n) Geheugenklachten als bijwerking van Electroconvulsieve Therapie (ECT) Informatie voor patiënten en hun naaste(n) Patiënten die een electroconvulsieve therapie (ECT) ondergaan, kunnen last krijgen van

Nadere informatie

Licht traumatisch hoofd- of hersenletsel

Licht traumatisch hoofd- of hersenletsel SPOEDEISENDE HULP Licht traumatisch hoofd- of hersenletsel U heeft een licht traumatisch hoofd-/hersenletsel opgelopen door een ongeval of door een klap tegen uw hoofd. Deze folder geeft informatie over

Nadere informatie

Ustekinumab. (Stelara) Dermatologie

Ustekinumab. (Stelara) Dermatologie Ustekinumab (Stelara) Dermatologie Inhoudsopgave Inleiding 4 1. Hoe werkt Ustekinumab (Stelara) 4 2. Wat moet u weten voordat u Ustekinumab (Stelara) gebruikt 5 Gebruik Ustekinumab (Stelara) niet 5 Wees

Nadere informatie

H.40009.1115. Bloedvergiftiging (Sepsis)

H.40009.1115. Bloedvergiftiging (Sepsis) H.40009.1115 Bloedvergiftiging (Sepsis) Inleiding De arts heeft u verteld dat u of uw familielid een bloedvergiftiging heeft. Een bloedvergiftiging wordt ook wel sepsis genoemd. Een sepsis is een complexe

Nadere informatie

Depressie. Informatiefolder voor zorgteam. Zorgprogramma Doen bij Depressie UKON. Versie 2013-oktober

Depressie. Informatiefolder voor zorgteam. Zorgprogramma Doen bij Depressie UKON. Versie 2013-oktober Depressie Informatiefolder voor zorgteam Zorgprogramma Doen bij Depressie Inleiding Deze folder is bedoeld voor afdelingsmedewerkers die betrokken zijn bij de zorg voor een cliënt bij wie een depressie

Nadere informatie

Wat is herpes encefalitis? Herpes encefalitis is een ontsteking van de hersenen veroorzaakt door een virus, die het herpes virus wordt genoemd.

Wat is herpes encefalitis? Herpes encefalitis is een ontsteking van de hersenen veroorzaakt door een virus, die het herpes virus wordt genoemd. Herpes encefalitis Wat is herpes encefalitis? Herpes encefalitis is een ontsteking van de hersenen veroorzaakt door een virus, die het herpes virus wordt genoemd. Hoe wordt herpes encefalitis ook wel genoemd?

Nadere informatie

Omgaan met aandacht- en geheugenproblemen. Café Brein, Uden en Oss, September 2014

Omgaan met aandacht- en geheugenproblemen. Café Brein, Uden en Oss, September 2014 Omgaan met aandacht- en geheugenproblemen Café Brein, Uden en Oss, September 2014 Hersenletsel.. En dan? Helaas is er nog te weinig bekendheid rondom niet-aangeboren hersenletsel (NAH) Filmpje SWZ Wat

Nadere informatie

Rituximab (Mab Thera ) bij reumatische aandoeningen

Rituximab (Mab Thera ) bij reumatische aandoeningen Rituximab (Mab Thera ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel rituximab te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel.

Nadere informatie

Herseninfarct bij kinderen. Sophia Kinderziekenhuis. Wat is een herseninfarct? Klachten en symptomen bij het ontstaan van het infarct

Herseninfarct bij kinderen. Sophia Kinderziekenhuis. Wat is een herseninfarct? Klachten en symptomen bij het ontstaan van het infarct Sophia Kinderziekenhuis Bij uw kind is de diagnose herseninfarct gesteld. U wilt waarschijnlijk weten wat dit voor gevolgen heeft voor u en uw kind. In deze folder geven wij daarom algemene informatie

Nadere informatie

p a t i ë n t e n i n f o r m a t i e 2

p a t i ë n t e n i n f o r m a t i e 2 Delier In deze brochure leest u meer over acute verwardheid, ook wel delier genoemd. Verder krijgt u informatie over de behandeling en wat u kunt doen. Acuut optredende verwardheid Delier is een vorm van

Nadere informatie

Geschreven door Diernet Team zondag, 25 september :00 - Laatst aangepast zondag, 25 september :20

Geschreven door Diernet Team zondag, 25 september :00 - Laatst aangepast zondag, 25 september :20 Omschrijving Oorzaken Verschijnselen Diagnose Therapie Prognose Omschrijving Ataxie/ Incoördinatie is een signaal dat er problemen zijn met het zenuwstelsel. Ataxie kan ongecoördineerde bewegingen geven

Nadere informatie

Klachten en Symptomen. Dr. Jacoline Bromberg Neuroloog / neuro-oncoloog Erasmus MC Kanker Instituut Rotterdam

Klachten en Symptomen. Dr. Jacoline Bromberg Neuroloog / neuro-oncoloog Erasmus MC Kanker Instituut Rotterdam Klachten en Symptomen Dr. Jacoline Bromberg Neuroloog / neuro-oncoloog Erasmus MC Kanker Instituut Rotterdam Voorbeeld 1 Een voorheen gezonde man van 48 jaar krijgt plots een epileptische aanval. Deze

Nadere informatie

Maatschap Keel-, Neus- en Oorheelkunde. Duizeligheid

Maatschap Keel-, Neus- en Oorheelkunde. Duizeligheid Maatschap Keel-, Neus- en Oorheelkunde Algemeen Deze folder geeft u informatie over duizeligheid en de daarbij behorende klachten en behandeling. Iedereen is wel eens duizelig geweest. Toch is het moeilijk

Nadere informatie

Verlies, verdriet en rouw

Verlies, verdriet en rouw Verlies, verdriet en rouw Albert Schweitzer ziekenhuis november 2013 pavo 0233 Inleiding Iemand die u dierbaar was, waar uw zorg naar uitging, is overleden. Het wegvallen van de overledene brengt wellicht

Nadere informatie

Hersenkneuzing. Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu

Hersenkneuzing. Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu Hersenkneuzing Wat is een hersenkneuzing? Een hersenkneuzing is een letsel van de hersenen veroorzaakt door een val of stoot op het hoofd waardoor de hersenen beschadigd raken en voor korte of langere

Nadere informatie

Bloedvergiftiging. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

Bloedvergiftiging. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl Bloedvergiftiging Informatie voor patiënten F0907-1225 juni 2010 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357 44

Nadere informatie

Acute verwardheid (delier)

Acute verwardheid (delier) Acute verwardheid (delier) Inleiding Uw partner, familielid is in ons ziekenhuis opgenomen. Zoals u waarschijnlijk heeft gemerkt, reageert hij/zij 1 niet zoals u gewend bent. Het is vaak moeilijk om met

Nadere informatie

1 Ontstaan van hersenletsel

1 Ontstaan van hersenletsel 1 Ontstaan van hersenletsel 11 Voor de trainer Voordat je begint is het goed om te inventariseren wat het beginniveau is van de groep mensen die je tegenover je hebt: Beginniveau 1: Onbekend met NAH Beginniveau

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Congenitale toxoplasmose

Kinderneurologie.eu. www.kinderneurologie.eu. Congenitale toxoplasmose Congenitale toxoplasmose Wat is congenitale toxoplasmose? Congenitale toxoplasmose is een aandoening waarbij kinderen een besmetting hebben opgelopen met de parasiet toxoplasmose tijdens de zwangerschap.

Nadere informatie

Syndroom van Guillain Barré

Syndroom van Guillain Barré Syndroom van Guillain Barré Inleiding U bent opgenomen op afdeling Neurologie met (verdenking) van het Guillain-Barré syndroom. In deze folder leest u meer over de aandoening en de behandeling. U kunt

Nadere informatie

U denkt dat uw kind mazelen heeft Wanneer u vermoedt dat uw kind mazelen heeft, verzoeken wij u contact op te nemen met uw huisarts.

U denkt dat uw kind mazelen heeft Wanneer u vermoedt dat uw kind mazelen heeft, verzoeken wij u contact op te nemen met uw huisarts. Aan alle ouders en verzorgers, Bij een aantal niet-gevaccineerde kind(eren) in het Land van Heusden en Altena is mazelen geconstateerd. In deze brief willen wij u in overleg met de GGD West-Brabant informeren

Nadere informatie

Depressie bij verpleeghuiscliënten

Depressie bij verpleeghuiscliënten Doen bij Depressie zorgprogramma Informatiefolder voor cliënt en naasten Depressie bij verpleeghuiscliënten Folder 3 Inleiding Deze folder bevat informatie over de klachten die bij een depressie horen

Nadere informatie

Inleiding. Wat is afasie?

Inleiding. Wat is afasie? Afasie Inleiding De logopedist heeft bij u afasie geconstateerd. Afasie is een taalstoornis. In deze folder wordt u uitgelegd wat afasie is en hoe het ontstaat. Daarnaast kunt u lezen wat u, maar ook uw

Nadere informatie