Gery Groen. CiEP on track. Bewust en effectief werken met de CiEP-filosofie. Grip op je werk!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gery Groen. CiEP on track. Bewust en effectief werken met de CiEP-filosofie. Grip op je werk!"

Transcriptie

1 Gery Groen CiEP on track Bewust en effectief werken met de CiEP-filosofie Grip op je werk!

2 Grip op je werk! Bewust en effectief werken met de CiEP-filosofie CiEP on track door Gery Groen Uitgeverij Impulsus Publishing Leiden

3 COLOFON Grip op je werk! Bewust en effectief werken met de CiEP-filosofie. februari Gery Groen, Impulsus Versie 1.1 Redactie: Gery Groen, Impulsus / Eindredactie: Bianca Minkman, Minkman Journalistieke Producties Vormgeving & opmaak: Daisy Goddijn, ebookpoint Uitgever: Impulsus Publishing Leiden BELANGRIJKE NOOT VOOR DE LEZER Als u dit ebook waardevol vindt dan kunt u een ander verwijzen naar de website van CiEP, maar deel geen gratis kopieën uit. Er berust copyright op deze tekst. Het ebook kan worden verkregen via de website Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op een andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. DISCLAIMER Bij het samenstellen van dit ebook is de grootste zorg besteed aan de juistheid van de hierin opgenomen informatie. Impulsus is niet aansprakelijk voor eventuele onvolkomenheden of gevolgen die voortvloeien uit de toepassing van de methode uit dit ebook.

4 Inhoudsopgave Voorwoord... 5 Inleiding... 6 Hoofdstuk 1. De CiEP-werkfilosofie... 8 Hoofdstuk 2. Uitgangspunten van CiEP Hoofdstuk 3. Doe Het Nu! Plan Het Nu! Zeg Het Nu! Hoofdstuk 4. Het persoonlijk werkproces in kaart Hoofdstuk 5. Weg met contraproductieve gewoontes Hoofdstuk 6. Plannen en kiezen Hoofdstuk 7. Persoonlijke waarden en CiEP-waarden Hoofdstuk 8. CiEP-Ondersteuning Hoofdstuk 9. CiEP-ervaringen uit de praktijk Nawoord CiEP on track 4

5 Voorwoord Als u eigenlijk geen tijd heeft om dit ebook te lezen, bent u precies de lezer waarvoor dit ebook bedoeld is! In dit ebook vindt u namelijk de meest essentiële informatie over CiEP, een visie en methode om kantoororganisaties effectief aan te sturen. Willen u en uw medewerkers geen last meer hebben van een hoge werkdruk en stress, volle agenda s, ad hoc-activiteiten en interrupties, uitdijende informatiestromen, toenemende werkachterstanden en al die andere dominante bijverschijnselen van werken in de hedendaagse kantooromgeving? Neemt u uw verantwoordelijkheid als leidinggevende én als medewerker door werkelijk wat te doen met deze verbetersignalen? Dan is het tijd voor CiEP! CiEP is een visie en persoonsgericht systeem om u en uw mensen in staat te stellen in een hechte samenwerking continu uitzonderlijke kwaliteit en resultaten tot stand te brengen. Zowel op persoonlijk niveau als op organisatieniveau. Meetbaar, zichtbaar en voelbaar. CiEP is geen time management systeem maar een volwaardig managementinstrument waarmee u uzelf en uw medewerkers kunt inspireren en faciliteren om te werken op een manier die wérkt. Omdat ook gekeken wordt naar gedragspatronen, onderliggende overtuigingen en contraproductieve gewoonten is CiEP een werkfilosofie die zijn waarde in de praktijk heeft bewezen. In dit ebook leest u wat CiEP is, hoe het werkt, wat het oplevert en hoe anderen de omslag naar CiEP hebben ervaren. Ook vindt u beknopte informatie over de begeleiding die Impulsus u kan bieden bij de implementatie van CiEP. Wilt u meer weten, kijk dan eens op of neem vrijblijvend contact met ons op. Gery Groen Directeur Impulsus P.S. Uiteraard passen wij bij Impulsus CiEP ook zelf toe. Met succes, want in 2011 hebben wij hoog gescoord bij de verkiezing van Great place to work als Beste Werkgever van het Jaar. CiEP on track 5

6 Inleiding Allereerst wil ik u bedanken dat u gekozen heeft voor dit ebook. Deze uitgave zal u helpen meer grip op uw werk te krijgen, voor uzelf en uw medewerkers. Met dit ebook zet u de eerste stap naar meer gewenste resultaten en inzicht in niet-gewenste resultaten. De CiEP-werkfilosofie zal uw leidraad zijn om deze resultaten te herkennen en er gericht actie op te ondernemen: bewust en effectief werken. Dit ebook is een eerste kennismaking met CiEP. In het eerste hoofdstuk zult u kennismaken met de CiEP-werkfilosofie. Wat houdt werken volgens CiEP eigenlijk in en voor wie is het bedoeld? Wat doet CiEP voor u en uw medewerkers in een werkomgeving die voornamelijk op interactie en informatie is gebaseerd? In de praktijk betreft het meestal een kantooromgeving. Ook leest u welke meetbare, zichtbare en voelbare resultaten u kunt verwachten. In het tweede hoofdstuk komen de uitgangspunten van CiEP aan de orde. Deze helpen u oude werkgewoontes te herkennen en u bewust te worden van de invloed van (onbewuste) waardeoordelen over de manier van werken. De drie hoofdthema s van CiEP passeren de revue: werkgewoonten, werkplekcriteria en planning & zelfbewustzijn. Het derde hoofdstuk gaat in op de onderliggende basisvoorwaarden van CiEP. Ook krijgt u een overzicht van criteria waaraan u kunt herkennen of een werkplek CiEP-proof is. Vervolgens krijgt u een concreet handvat om uw werk effectief en bewust volgens CiEP aan te pakken: Doe het nu plan het nu zeg het nu! Uw persoonlijk werkproces brengt u in kaart aan de hand van hoofdstuk 4. U krijgt inzicht in voorwaarden om prettig te kunnen werken. En hoe onderscheidt u CiEP- en niet-ciep resultaten? In hoofdstuk 5 staat het afrekenen met contraproductieve gewoontes centraal. Wanneer zijn werkgewoontes eigenlijk contraproductief en wat kunt u ervan leren? CiEP on track 6

7 Een belangrijk onderdeel bij CiEP is bewust plannen en kiezen. Hoofdstuk 6 gaat in op het belang van plannen en hoe het u en uw medewerkers kan helpen actiever en doelgerichter te worden. Wat heeft plannen eigenlijk te maken met kiezen en wat is het belang van keuzes maken? CiEP is geen trucje of een vorm van time management. Het gaat veel verder dan dat. Het maakt u bewust van uw persoonlijke waarden die ten grondslag liggen aan uw gedrag. Hoofdstuk 7 geeft u inzicht in het herkennen van waarden, het vertalen in concrete intenties en het belang van het bewust hanteren van CiEP-waarden. Dit ebook laat u kennismaken met CiEP. Maar het is soms best lastig de vertaalslag te maken naar uw eigen praktijk. En hoe verkrijgt u draagvlak? In hoofdstuk 8 leest u over de ondersteuning die Impulsus u kan bieden bij de implementatie van CiEP. Wat houdt een CiEP-programma in en hoe werkt dit in de praktijk? Tot slot leest u in hoofdstuk 9 enkele ervaringen van organisaties en mensen die al geciept zijn en wat daar bij komt kijken. Ook krijgt u een indruk van te behalen resultaten uit deze waargebeurde verhalen. CiEP on track 7

8 Hoofdstuk 1 De CiEP-werkfilosofie In dit hoofdstuk kunt u antwoorden verwachten op de volgende vragen: Wat houdt werken volgens CiEP eigenlijk in? Wat doet CiEP voor u en uw werknemers in een kantooromgeving? Welke meetbare, zichtbare en voelbare resultaten kunt u verwachten? Voor wie is CiEP bedoeld? Iedere dag zetten u en uw medewerkers zich in om al het werk gedaan te krijgen. Door de hoge werkdruk en de almaar toenemende informatiestroom kan dat soms aanvoelen als een strijd. Om deze strijd aan te kunnen, ontwikkelen we vaak automatische werkgewoonten. Ieder heeft zijn eigen manier om de stroom aan s te verwerken, documenten te ordenen, te plannen en om te gaan met ad hoc gebeurtenissen die uw planning weer doorkruisen. Automatische werkgewoonten komen voor in elke organisatie. Het moge duidelijk zijn dat deze werkgewoonten niet altijd optimaal zijn. Ook in uw bedrijf worden resultaten hierdoor beïnvloed. Kunt en wilt u accepteren dat u en uw team niet de best mogelijke resultaten halen puur door de manier van werken? Als uw antwoord ja is, dan is de volgende vraag: wat doet u eraan? Hoe zorgt u als leidinggevende voor randvoorwaarden waarbinnen elk individu continu bereid en in staat is om niet-functionele werkgewoonten om te zetten in bewust gekozen en effectief gedrag? Hoe helpt u uw medewerkers te corrigeren wat niet werkt? Of zou u wel anders willen, maar denkt u ermee te moeten leren leven omdat u er zelf ook niet altijd in slaagt uw werk onder controle te hebben Wees eerlijk en stop ermee uw frustratie te bagatelliseren, weg te redeneren, te verbergen of uit de weg gaan. Het effect van hoe er gewerkt wordt op uw afdeling of in uw organisatie is en wordt altijd meetbaar, zichtbaar en voelbaar in de realiteit van alledag. Kijk eens kritisch naar de resultaten: ze maken zowel de impliciete als expliciete werkgewoonten en randvoorwaarden zichtbaar die het werkproces ondersteunen, maar ook (dreigen te) ondermijnen. Soms is CiEP on track 8

9 lastig te onderkennen wat het gevolg is van de manier waarop we werken. Het volgende eenvoudige voorbeeld maakt dit duidelijk. Voorbeeld Op een bureau liggen op allerlei plaatsen stapel(tje)s papier. Wat zegt dit? Uw medewerker verwerkt papieren niet procesmatig Aan een stapeltje kan iemand niet zien wat er met het papier gedaan moet worden; daarvoor moet je de inhoud van het papier bekijken. Meer dan één ding vraagt tegelijk om aandacht: veel of te veel werk? Grote stapels: geen doorstroming en ook geen transparantie. Misschien wel voor de eigenaar, maar voor collega s is informatie niet makkelijk toegankelijk. Veel stapels: uw medewerker wil alles in het zicht houden ook al is hij er niet mee bezig. Weet hij geen overzicht te houden of kan hij moeilijk beslissingen nemen? Stelt hij lastig werk uit? Vindt hij ordening als uiting van kwaliteit onbelangrijk? Uw medewerker reageert wellicht ad hoc op wat langs komt en zo ontstaan de stapels van nog niet afgehandelde zaken. Er is ook volop aanleiding voor allerlei aannames die wellicht helemaal niet kloppen, maar die wel tot ruis in de communicatie kunnen leiden. Herkent u deze signalen en zijn ze niet incidenteel, maar komen ze veel voor op uw afdeling of binnen uw organisatie, dan zijn het kenmerken van de bedrijfscultuur. Oftewel: het resultaat van de impliciete en vaak onbewuste werkgewoonten en werkafspraken van alle mensen die deel uitmaken van die cultuur. Veelal zijn dit niet de resultaten die u en uw medewerkers wensen. Toch kunnen deze meetbare, zichtbare en voelbare resultaten u veel meer opleveren dan u denkt als u ze beschouwt als verbetersignalen. Afbeelding 1. Alles onder controle? CiEP on track 9

10 Bekijk de volgende signalen: herkent u ze? Vraag u eens af waar ze een gevolg van zouden kunnen zijn. Meetbare resultaten Ziekteverzuim, stress gerelateerde klachten en RSI Verloop, baan hoppen Klachten en fouten Het niet halen van deadlines Het niet nakomen van afspraken Het doorlopend veranderen van afspraken Te laat komen, te laat beginnen, te laat eindigen Het zoeken naar informatie Zichtbare resultaten Stapels in gangen, in kamers, in kasten, op bureaus Werkachterstanden (Over)volle agenda s Elektronische stapels in mailboxen en directories Onvoorbereid zijn Mentaal verzuim Gebrek aan structuur Individualisme Veel ad hoc, veel interrupties Klagen Non-verbale weerstand Voelbare resultaten Chronisch gebrek aan tijd Hoge werkdruk en stress Verstoorde werkrelaties Gevoelens van ongemak, zoals irritatie, zorg, angst, boosheid, berusting, onvrede Gebrek aan energie en/of enthousiasme CiEP on track 10

11 Wat is CiEP eigenlijk? CiEP is een visie en persoonsgericht systeem om u en uw mensen in staat te stellen in een hechte samenwerking continu uitzonderlijke kwaliteit en resultaten tot stand te brengen. Zowel op persoonlijk niveau als op organisatieniveau. Meetbaar, zichtbaar en voelbaar. Zodat er een werkcultuur én werkomgeving is die wérkt! U kunt knelpunten systematisch aan het licht brengen en (laten) oplossen. De persoonlijke werkstructuur in combinatie met het gedrag en de communicatie van uw individuele medewerker is het uitgangspunt. Het effect van hoe iemand werkt, wordt immers het eerst zichtbaar in de persoonlijke werkomgeving. CiEP is een manier van kijken en biedt u de mogelijkheid uw kijk op werken te onderzoeken én te transformeren. CiEP helpt u inzichten direct in actie om te zetten. Zonder afweging van goed of fout, maar gebaseerd op een werkproces dat wérkt. Werken op basis van CiEP betekent dan ook bewust keuzes maken en bewust handelen en communiceren. Met als resultaat congruentie tussen wat iemand zegt, denkt, doet en uitstraalt. Voor wie is CiEP bedoeld? CiEP is voor iedereen die effectief, efficiënt, met voldoening èn plezier wil werken, èn gewenste resultaten wil produceren, zowel voor zichzelf als voor de organisatie waar hij of zij deel van uitmaakt. Als u werkt op basis van CiEP en dus CiEP bent, kan iedereen zien dat u energiek bent, plezier in uw werk heeft, letterlijk en figuurlijk opgeruimd bent en de zaken onder controle heeft. U bent een (inspirerende) leider voor uzelf en een rolmodel voor anderen. Uiteraard bent u dat ook wel eens niet en dit verbergt u dan ook niet. Als u consequent CiEPt, neemt u uzelf en anderen serieus, u zegt wat er te zeggen valt, u neemt initiatief, u doet wat u belooft, u creëert gewenste werkomstandigheden en bent congruent in gedrag, communicatie, werkresultaten en uitstraling. CiEP on track 11

12 Hoofdstuk 2 Uitgangspunten van CiEP In dit hoofdstuk kunt u antwoorden verwachten op de volgende vragen: Wat zijn de uitgangspunten van CiEP? Oude werkgewoonten en waardeoordelen Drie hoofdthema s van CiEP: werkgewoonten, werkplekcriteria, plannen en zelfbewustzijn Uitgangspunten van CiEP De uitgangspunten van CiEP zijn universeel, zonder waardeoordeel en nodigen uit tot betrokkenheid. CiEP werkt alleen als uw hele team bereid is de waarde ervan te zien en bereid is mee te werken aan het continu en systematisch realiseren ervan. Dit betekent ook dat u medewerkers erop moet kunnen en durven aanspreken, maar ook andersom. Dit geldt op alle niveaus in de organisatie. CiEP uitgangspunten zijn: Resultaten worden door mensen tot stand gebracht. Organisatieresultaten zijn daar een gevolg van. Persoonlijke kwaliteit is de basis voor elke andere kwaliteit. Ieder mens is verantwoordelijk voor zijn/haar eigen welzijn, ook in werk. Werk is een bron voor vervulling, groei en zingeving. Als de energie stroomt op persoonlijk niveau is er verbinding mogelijk met grotere doelen. Ordening (fysiek, mentaal, emotioneel) maakt energie vrij en schept ruimte voor verbinding en gezonde werkrelaties. Integriteit en verantwoordelijkheid zijn basiswaarden voor werkbaarheid op elk niveau in de organisatie. Het gewenste resultaat van werken volgens CiEP op persoonlijk niveau: Doorstroming, structuur, overzicht en regie CiEP on track 12

13 Transparantie, toegankelijkheid en overdraagbaarheid van informatie Helderheid en duidelijkheid over gewenste resultaten, onderliggende waarden, doelstellingen, criteria, randvoorwaarden, communicatielijnen, het gebruik van de middelen, werkafspraken en intenties Aansluiting tussen persoonlijke belangen en organisatiebelangen Resultaatgerichte (bij)sturing Continue en systematische zorg voor randvoorwaarden voor succes Knelpunten zijn bespreekbaar en worden opgelost door degene die er iets aan kan doen Afspraken worden serieus genomen Bereidheid om continu te leren, te verbeteren en te ontwikkelen Verantwoordelijkheden en bevoegdheden zijn duidelijk Consequenties zijn duidelijk Geroddel wordt niet geaccepteerd De energie stroomt Afbeelding 2. Oud-nu-nieuw Oude werkgewoonten zijn niet fout Het fijne aan CiEP is dat niet-functionele werkgewoonten niet fout zijn. Aan de hand van resultaten stelt u simpelweg vast wat er niet werkt en wie er wat aan kan doen. Zo kunt u in afwijking van de reguliere cultuur het goede gedragsvoorbeeld geven. De noemer van CiEP helpt u dit gemakkelijk bespreekbaar te maken. Uw organisatie kan zelf invulling geven aan wat gewenst CiEP-gedrag is. Het kenmerk van CiEP-gedrag is dat het werkt en dat het u en uw CiEP on track 13

14 mensen energie geeft. Niet-CiEP-gedrag werkt meestal niet en leidt bijna altijd tot energieverlies, is het niet bij de één dan wel bij de ander. Als mensen bijvoorbeeld te laat komen bij een vergadering en onvoorbereid aan tafel zitten, is het, wanneer CiEP bij uw medewerkers bekend is, eenvoudiger om te zeggen: Ik verzoek jullie wat CiEP in de vergadering te brengen, want het werkt als we op tijd beginnen en voorbereid zijn, dan om te zeggen: Je bent te laat en onvoorbereid. Wil je zorgen dat dat de volgende keer beter is? U kunt CiEP dus gebruiken als een onpersoonlijk middel dat u uitstekend kunt inzetten om uw medewerkers bij te sturen op persoonlijke knelpunten. Ook voor uw medewerkers is het op basis van CiEP gemakkelijker om u als leidinggevende aan te spreken. Ook zij kunnen u het verzoek doen om wat meer CiEP in een vergadering te brengen, door er bijvoorbeeld voor te zorgen dat u zich aan de agenda houdt, dat de vergadering niet uitloopt en dat u op tijd begint én eindigt. Drie hoofdthema s van CiEP Op persoonlijk niveau omvat het leren kennen van werken volgens CiEP een drietal hoofdthema s. 1. Werkgewoonten Het eerste thema gaat over werkgewoonten. Dit onderdeel gaat over het leren herkennen en erkennen van oude niet-functionele werkgewoonten en het aanleren en verkennen van CiEP-werkgewoonten die gebaseerd zijn op KIEZEN en op Doe Het Nu!, Plan Het Nu! en Zeg Het Nu! en de diverse toepassingen daarvan. Dit deel is helemaal gericht op bewustwording van belemmerende overtuigingen en gevoelens en de effecten daarvan op de beleving en de resultaten van werk. Met CiEP leert u zien hoe niet-functionele werkgewoonten zichtbaar worden in resultaten, in het gebruik van de hulpmiddelen, in communicatie en in hoeverre de focus gericht is op het realiseren van inspirerende kwaliteit en resultaten. Oude niet-functionele werkgewoonten zijn automatische werkgewoonten die meestal leiden tot andere resultaten dan de bedoeling was. Automatische werkgewoonten zijn bijvoorbeeld dat uw mensen iets anders CiEP on track 14

15 doen dan ze van plan waren of dat ze een meerdere keren openen, ernaar kijken en hem dan sluiten zonder er iets mee te doen. Ja zeggen en nee doen is ook een automatische werkgewoonte, net als in een gesprek mentaal al bezig zijn met het volgende gesprek. Het aanpakken van deze gewoonten vraagt bewuste aandacht en het maken van bewuste keuzes. Als uw werkgewoonten CiEP zijn, betekent dit bijvoorbeeld dat als u een toezegging doet, dat ook zichtbaar maakt in uw planning. Een CiEP -werkgewoonte is ook om eigen werk zichtbaar te maken in de planning, duidelijke antwoorden te geven op een vraag, te zorgen voor overzicht en een zichtbare werkvoorraad. Communiceer tijdig als er een probleem is en pak dingen die niet leuk zijn of waar u geen zin in heeft, gewoon aan en stel ze niet uit. Zowel CiEP-werkgewoonten als automatische werkgewoonten worden zichtbaar in functioneel of niet-functioneel gedrag. Als u en uw organisatie kiezen voor werken volgens CiEP dan betekent dat een commitment aan wat wérkt. Dat betekent (helaas) niet dat niet-functioneel gedrag dan niet meer voorkomt of verdwijnt, maar wel dat u en uw medewerkers elke dag kunnen deelnemen in het opmerken, zichtbaar maken en transformeren van oude werkgewoonten in CiEP-werkgewoonten, van: Automatisch re-actief en - óf goed / fout ondoorzichtig ieder voor zich regelgestuurd impliciet bewust pro-actief én - én wat wérkt transparant samen (werken) principegestuurd expliciet Hoe groter het commitment aan wat wérkt, hoe meer de automatische werkgewoonten zichtbaar zullen worden. Zeker in het begin. CiEP on track 15

16 2. Werkplekcriteria Een tweede hoofdthema van CiEP omvat het leren kennen en implementeren van de werkplekcriteria zodat de werkplek een constante gaat vormen in continu veranderende omstandigheden. Voorbeelden van CiEP werkplekcriteria zijn bijvoorbeeld dat de persoonlijke werkruimten die uw mensen tot hun beschikking hebben schoon en opgeruimd zijn, dat alleen het werk waar ze aan werken op het bureau ligt en alle dingen die al lang af zijn of niet relevant zijn voor de taak dus niet. Ook moet voor mensen zelf, maar ook voor collega s zichtbaar zijn waar de werkvoorraad zich bevindt doordat er een scheiding is tussen wat werk is waar nog iets mee moet gebeuren en alle dingen die al gedaan zijn. Digitaal gaat het erom dat er een eenduidige structuur is in , directories en gedeelde mappen zodat er overzicht is, werkvoorraad zichtbaar is en informatie toegankelijk en traceerbaar. Het individuele werksysteem geeft inzicht in de onderliggende werkgewoonten, intenties en houding van uw medewerker, zoals op organisatieniveau de werking van het managementsysteem inzicht geeft in de onderliggende cultuur en houding van het management. 3. Plannen en zelfbewustzijn Het derde hoofdthema gaat over plannen en alles wat te maken heeft met het creëren van toekomst, proactief zijn, het ontwikkelen van zelfbewustzijn en het zich verbinden met intenties en gewenste resultaten als context voor de praktijk van elke dag. Dit onderdeel maakt uw mensen bewust van de voor hen belangrijke waarden in werken en van de gewenste resultaten waar zij verantwoordelijk voor zijn. Coaching en het effectief inrichten van de persoonlijke planningsmiddelen helpen hen ervoor te zorgen dat zij hun persoonlijke waarden kunnen vervullen. Ook helpt dit hen gemakkelijker aan te sluiten op uw afdeling of organisatie en hun sturing op het realiseren van de gewenste resultaten te verbeteren. Hoewel plannen enerzijds een zeer praktische activiteit is om de werkzaamheden in de tijd te plaatsen en te organiseren, is plannen anderzijds een zeer creatief proces: uw medewerkers bedenken wat ze in de toekomst graag willen realiseren, waar ze zich mee willen verbinden en hoe ze dat denken te bereiken, zowel voor de korte als voor de lange termijn. Passend in de context en waarden van de organisatie. CiEP on track 16

17 Hoofdstuk 3 Doe Het Nu! Plan Het Nu! Zeg Het Nu! In dit hoofdstuk kunt u antwoorden verwachten op de volgende vragen: Onderliggende basisvoorwaarden van CiEP Criteria CiEP-werkplek (zichtbare CiEP resultaten) CiEP-toets: Doe Het Nu Plan Het Nu Zeg Het Nu! De onderliggende basisvoorwaarden van CiEP Werken op basis van CiEP is eenvoudig, maar niet altijd gemakkelijk. Het vraagt moed, bereidheid, doorzettingsvermogen, discipline, bewustzijn, geduld en liefde zowel voor uzelf als voor de mensen waar u mee werkt. Dat geldt natuurlijk ook voor uw medewerkers. CiEP-minded working is duurzaam kiezen voor wat wérkt en is geworteld in verbinding met de volgende persoonlijke basisvoorwaarden: 1. Integriteit Congruentie in denken, voelen en doen; afspraak is afspraak, geen ruis in relaties. 2. Verantwoordelijkheid Bereid zijn om zichzelf te zien als oorzaak in de omstandigheden en daar naar te handelen. 3. Open communicatie Luisteren om te begrijpen en vanuit de intentie om te willen bijdragen; bereid om open en vrij te zeggen wat er te zeggen is, zonder verwijten; bereid om aan te spreken en aanspreekbaar te zijn; zorgen dat elke interactie waardevol is. 4. Persoonlijk leiderschap Uitgangspunten vóórleven en naleven; bereid zijn om te dienen; proactief zijn, gerichte actie ondernemen en keuzes maken op basis van wat wérkt; CiEP on track 17

18 systematisch zorgen voor effectieve randvoorwaarden. De mate waarin CiEP zichtbaar is op werkplekken, in vergaderingen, in gesprekken, in kwaliteit van werken, in betrokkenheid, in organisatiewerksystemen of in resultaten op individueel, team- en organisatieniveau is een uitdrukking van de mate waarin mensen bereid zijn om zich te verbinden met de persoonlijke basisvoorwaarden en daar naar te handelen én te communiceren. Hoe ziet u dat uw medewerkers werken volgens CiEP? Een CiEP-werkplek is herkenbaar aan de volgende criteria: de werkplek is schoon en opgeruimd en straalt overzicht uit; de werkplek is passend voor het werk dat er moet worden verricht; middelen worden gebruikt waarvoor ze bedoeld zijn; het werkarchief is binnen handbereik; de werkvoorraad is zichtbaar en toegankelijk, ook voor anderen, zowel papier als elektronisch; in het werkarchief zijn resultaatgebieden zichtbaar; het onderliggende persoonlijke werkproces is zichtbaar; van elk resultaatgebied zijn eerstvolgende acties en deadlines zichtbaar; er is een pro-actieve agenda, gerelateerd aan het werkarchief; er is een gezonde balans tussen belangen van externe klanten, organisatiebelangen en persoonlijke belangen; afspraken en toezeggingen zijn zichtbaar, zowel met zichzelf als met anderen; resultaat- en werkafspraken zijn zichtbaar; de werkvoorraad is gescheiden van dingen die af zijn; het referentiearchief is opgeschoond, relevant, up-to-date en toegankelijk, zowel fysiek als elektronisch; de opbouw van het referentiearchief sluit aan op de vastgestelde CiEP on track 18

19 resultaatgebieden zowel fysiek als elektronisch; het statische archief is overzichtelijk en relevant, zowel fysiek als elektronisch; in is doorstroming zichtbaar, zoals ook het onderscheid tussen wat werk is en wat referentiemateriaal; er is een structuur voor het verwerken van korte acties en informatiestromen met een korte doorlooptijd, zowel fysiek als elektronisch; er is een structuur voor onderhoud en ontwikkeling van het persoonlijk werksysteem op basis van CiEP; communicatiestructuren zijn zichtbaar; informatie is traceerbaar, toegankelijk, leesbaar en overdraagbaar. Het maakt daarbij niet uit of uw medewerker thuis werkt, over een flexplek beschikt, digitaal werkt of beschikt over meerdere werkplekken. De intentie is dat er een (traceerbare) structuur is die mensen in staat stelt om continu met gemak te zorgen voor doorstroming, toegankelijkheid en overdraagbaarheid van werkvoorraad en informatie. Doorstaat u als leidinggevende de CiEP-toets? Als u als leidinggevende daadwerkelijk werkt op basis van CiEP, zorgt u voor een inspirerende context die uzelf ondersteunt. Daardoor kunt u ook uw collega s en medewerkers ondersteunen om geïnspireerd te blijven en gerichte acties te ondernemen. Zij zorgen op hun beurt voor structuur en inspiratie voor de mensen om hen heen zodat ook zij continu kunnen sturen op de gewenste resultaten. Dat betekent voortdurend en systematisch signaleren wanneer er correcties nodig zijn, bijsturen in de gewenste richting en alle hulpbronnen inzetten die nodig zijn om blinde vlekken zichtbaar te maken. Zij maken bewuste keuzes en handelen op basis van: Doe Het Nu! Plan Het Nu! Zeg Het Nu! Geef uw medewerkers de gelegenheid minimaal wekelijks tijd vrij te maken om hun werkplek en planning te checken op basis van de CiEP CiEP on track 19

20 uitgangspunten en hun persoonlijke intenties. Daarbij hoort ook onderzoeken waarom dingen niet werken en corrigeren wat er niet CiEPconform is en wat niet wérkt. Doordat zij de werkafspraken met zichzelf serieus nemen en de waarde daarvan ervaren, wordt het voor hen gemakkelijker om ook van hun collega s te verlangen werkafspraken met zichzelf en anderen serieus te nemen. Zij kunnen hun eigen ervaring gebruiken om collega s daarbij te ondersteunen en te begeleiden, denk bijvoorbeeld aan een collega die moeite heeft met het houden van overzicht of het stellen van prioriteiten. Zo worden uw medewerkers een voorbeeld voor anderen. Dat is weer een compliment voor u als leidinggevende! Afbeelding 3. Kennis en gedrag CiEP on track 20

21 Zoals met veel dingen die we in het leven willen leren, vergt het oefening en doorzettingsvermogen om werken volgens CiEP onder de knie te krijgen. Maar als u eenmaal de resultaten heeft geproefd, zult u voor uzelf en uw medewerkers niet anders meer willen. Uiteraard kunt u begeleiding krijgen bij het leren werken met CiEP, hierover leest u in hoofdstuk 8. CiEP betekent niet dat u in het vervolg alles goed doet en geen steken meer laat vallen. CiEP betekent wel dat u baas bent over uw werkgewoonten, dat u in staat bent om te schakelen tussen niet-ciep en CiEP en dat u bereid bent om continu te corrigeren. Werken volgens CiEP is een basiscompetentie voor iedereen die werkt in een kantooromgeving! CiEP on track 21

22 Hoofdstuk 4 Het persoonlijk werkproces in kaart In dit hoofdstuk kunt u antwoorden verwachten op de volgende vragen: Wat zijn voorwaarden om prettig te werken? Hoe breng ik mijn persoonlijk werkproces in kaart? Hoe herken ik CiEP- en niet-ciep resultaten? Voorwaarden scheppen om prettig te werken Wanneer we naar een nieuwe afdeling of een nieuwe werkgever overstappen, schonen we meestal ons archief op en ruimen de kasten leeg. Niet zelden kom je dingen tegen die er al jaren onaangeraakt liggen. Maar nu is het moment om de werkplek netjes achter te laten en elders met een schone lei te beginnen. Zo gauw we bij de nieuwe werkgever beginnen, vallen we terug in de oude onbewuste werkgewoonten. Bij het begin van een nieuwe baan of ingebruikname van een nieuwe werkplek, maar in wezen altijd en overal, is het daarom belangrijk om voorwaarden te scheppen om efficiënt en prettig te kunnen werken. Dat is een beweging van binnen naar buiten, van weten, naar actie. Het gaat erom dat we ons bewust worden en zijn van wat wel en wat niet voor ons werkt. Om voorwaarden te scheppen, is het bijvoorbeeld belangrijk om nietrelevante zaken weg te CiEP-en. Dan hebben we het over bestanden in de computer die we niet meer nodig hebben, maar uiteraard ook over informatie op papier. Maar het gaat eigenlijk verder. Het is ook een mentale en wellicht zelfs verbale kwestie; welke houding en welk taalgebruik dienen mij wel en welke niet op mijn werk? Hoe helder communiceer ik eigenlijk? Wat is werkzaam voor mij in welke organisatorische structuur, in welke werksituatie? Maar ook, wat is werkzaam voor de organisatie en hoe sluit ik daarop aan? CiEP is dan ook meer dan het ordenen van de informatiestroom. Achter deze ogenschijnlijk zo eenvoudige en praktische manier van doen zit voor iedereen een CiEP on track 22

23 andere mentale, emotionele en zelfs spirituele achtergrond. Dat is niet soft of zweverig, het is voor u als leidinggevende een belangrijke aanwijzing hoe uzelf en uw medewerkers denken, voelen en doen. Vaak zijn we ons hier onvoldoende van bewust ( de ijsberg ). Als we dit bewustzijn creëren, kunt u werkwijzen aanpassen en verbeteren. Heeft u wel eens nagedacht waarom u op een bepaalde manier werkt? Voor een werkelijke omslag is belangrijk intenties te formuleren zodat u doelgericht actie kunt ondernemen. Voorbeelden van intenties: Ik wil bij zijn met mijn werk. Ik wil iemand zijn die betrouwbaar is en waar mensen van op aan kunnen. Ik wil graag dat mijn werk toegankelijk is, ook als ik er niet ben. Ik wil voorbereid zijn op de vergaderingen waaraan ik deelneem Ik ga daar tijd voor plannen Ik wil de kwantiteit en kwaliteit van mijn werk verhogen. Ik wil betrouwbaar en integer zijn, mijn afspraken, mijn beloftes nakomen. Door de huidige werkdruk en manier van werken lukt dat niet. Ik wil baas zijn over mijn eigen tijd. Ik wil ontspannen kunnen werken, zonder mezelf uit te wonen. Ik wil graag een gezonde balans. Vervolgens gaat het er om denken en doen met elkaar in balans te brengen en de daad bij het woord te voegen! CiEP is daarbij geen doel, maar een hulpmiddel waarmee u uzelf en uw team kunt motiveren om de actiebereidheid en actiegerichtheid te verbeteren en te onderhouden. Wat levert CiEP dan op? meetbaar: 10 tot 20% tijdswinst voor werk, thuis of uzelf zichtbaar: structuur, overzicht, regie, ruimte, kwaliteit, overdraagbaarheid en toegankelijkheid van informatie voelbaar: minder werkdruk en stress ten gunste van plezier, energie en voldoening. Het persoonlijke werkproces Om succesvol te kunnen CiEP-en is het dus belangrijk om uzelf bewust te worden van uw eigen gedrag en automatische werkgewoonten. Alleen CiEP on track 23

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

PEP voor secretaresses secretariaten en andere ondersteunende functies

PEP voor secretaresses secretariaten en andere ondersteunende functies PEP voor secretaresses secretariaten en andere ondersteunende functies Er komt zo veel op me af dat ik vaak niet weet waar ik moet beginnen" Meestal eet ik een boterhammetje snel tussendoor, geen tijd

Nadere informatie

Groeien vanuit de innerlijke grondhouding

Groeien vanuit de innerlijke grondhouding Groeien vanuit de innerlijke grondhouding Succesvolle ondernemers maken bewust of onbewust gebruik van eeuwenoude universele spirituele wetmatigheden. Hierdoor beschikken ze over een transformationele

Nadere informatie

Leergang Transformatief Leiderschap

Leergang Transformatief Leiderschap feedback geven living labs advie processen/bijeenkomsten transformatief leiderschap coach perso Leergang Transformatief Leiderschap Anderen bewegen begint bij jezelf Succesvol mensen en organisaties in

Nadere informatie

Time-management Help! Ik houd tijd over

Time-management Help! Ik houd tijd over Time-management Help! Ik houd tijd over Heb jij ook te maken met tijdgebrek? Wil jij overzicht in je werk? Wil jij meer structuur? Wil je meer rust en een meer voldaan gevoel over je werkdag? Leer hoe

Nadere informatie

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG 2012 Een opleiding om hoger op te komen 1 OPLEIDING 2012 Ervaring: De training heeft me sterker gemaakt in mijn rol als leidinggevende. Ik heb mijn beleid en doelen

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen

Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen Het Nieuwe Werken: Transitie van Controle naar Vertrouwen Het Nieuwe Werken (HNW) is een van de meest populaire trends op het gebied van organisatieontwikkeling van de laatste jaren; meer dan een kwart

Nadere informatie

Inleiding. En hoewel het er soms op lijkt dat je deze aspecten van het vak van nature hoort te beheersen, zijn er maar weinig docenten die dat kunnen.

Inleiding. En hoewel het er soms op lijkt dat je deze aspecten van het vak van nature hoort te beheersen, zijn er maar weinig docenten die dat kunnen. binnenwerk timemanagement:opmaak 1 24-07-2013 11:49 Pagina 3 Inleiding De werkdruk in het onderwijs is hoog. Er worden steeds nieuwe, vaak hogere, eisen gesteld. De administratieve druk is hoog en docenten

Nadere informatie

Inleiding. * Bron: DUO-onderzoek, 2012. Zie Bronnenlijst. TIMEMANAGEMENT VOOR LEERKRACHTEN 3

Inleiding. * Bron: DUO-onderzoek, 2012. Zie Bronnenlijst. TIMEMANAGEMENT VOOR LEERKRACHTEN 3 Inleiding De werkdruk in het onderwijs is hoog. Er worden steeds nieuwe, vaak hogere, eisen gesteld. De administratieve druk is hoog en leerkrachten hebben een veelheid aan taken buiten het lesgeven om.

Nadere informatie

Persoonlijk Actieplan voor Ontwikkeling

Persoonlijk Actieplan voor Ontwikkeling PAPI PAPI Coachingsrapport Persoonlijk Actieplan voor Ontwikkeling Alle rechten voorbehouden Cubiks Intellectual Property Limited 2008. De inhoud van dit document is relevant op de afnamedatum en bevat

Nadere informatie

Organiseren. werkt! Krijg meer overzicht,, structuur en (tijd) winst! Germo Bekendam Karlijn L Ortye

Organiseren. werkt! Krijg meer overzicht,, structuur en (tijd) winst! Germo Bekendam Karlijn L Ortye Organiseren werkt! Krijg meer overzicht,, structuur en (tijd) winst! Germo Bekendam Karlijn L Ortye Inhoud 1. Organiseren is keuzes maken 6. Planning en digitaal organiseren 7. E-mail organiseren Pagina

Nadere informatie

Modern Timemanagement Effectief Werken 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief.

Modern Timemanagement Effectief Werken 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Brochure Workshops Modern Timemanagement Effectief Werken 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Workshops 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Wat

Nadere informatie

Brochure. Groepstraining - maatwerk. Modern Timemanagement Effectief Werken. 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief.

Brochure. Groepstraining - maatwerk. Modern Timemanagement Effectief Werken. 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Brochure Groepstraining - maatwerk Modern Timemanagement Effectief Werken 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Modern Timemanagement 100% overzicht. De juiste focus. In control.

Nadere informatie

The Seven Habits of Highly Effective People -- Stephen Covey - in relatie tot coaching & counselling

The Seven Habits of Highly Effective People -- Stephen Covey - in relatie tot coaching & counselling The Seven Habits of Highly Effective People -- Stephen Covey - in relatie tot coaching & counselling De mens is een gewoontedier Wij maken eerst onze gewoonten, daarna maken onze gewoonten ons Als je doet

Nadere informatie

Hoe word je succesvol in sales

Hoe word je succesvol in sales Hoe word je succesvol in sales Verkopen gaat niet vanzelf. Zeker niet in deze tijd. Toch zijn nog steeds veel verkopers erg succesvol. Dat komt niet door het product of de dienst die ze aanbieden, maar

Nadere informatie

Timemanagement Kerngebieden onderscheiden

Timemanagement Kerngebieden onderscheiden Timemanagement Als manager heb je veel verschillende werkzaamheden: je geeft leiding aan je medewerkers, maar je hebt ook je eigen taken. Je hebt met je medewerkers te maken, met andere collega s en afdelingen

Nadere informatie

o Gericht op verleden o Focus op oordelen o Eenrichtingsverkeer o Passieve bijdrage van de medewerker o Gericht op formele consequenties

o Gericht op verleden o Focus op oordelen o Eenrichtingsverkeer o Passieve bijdrage van de medewerker o Gericht op formele consequenties Het zorgen voor een goede basis. Elk bedrijf wil een goed resultaat halen. Dat lukt beter als u regelmatig met uw medewerkers bespreekt hoe het gaat, hoe dingen beter zouden kunnen en wat daarvoor nodig

Nadere informatie

Projectmatig creëren

Projectmatig creëren Projectmatig creëren Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 Hoofdstuk 5 Hoofdstuk 8 Hoofdstuk 18 14109271 WP27 Haagse Hogeschool Delft Dhr. Hoogland Bedrijfscommunicatie 1 Inleiding In dit document

Nadere informatie

Young Professional programma. Voorbeeld van de opbouw van een YP programma

Young Professional programma. Voorbeeld van de opbouw van een YP programma Young Professional programma Voorbeeld van de opbouw van een YP programma 1 Flow van het programma: Het programma Intake (½ dag) Ik & mijn leiderschap (2 dagen groepsprogramma) Ik & de ander (2 dagen groepsprogramma)

Nadere informatie

Doorbreek je belemmerende overtuigingen!

Doorbreek je belemmerende overtuigingen! Doorbreek je belemmerende overtuigingen! Herken je het dat je soms dingen toch op dezelfde manier blijft doen, terwijl je het eigenlijk anders wilde? Dat het je niet lukt om de verandering te maken? Als

Nadere informatie

IOD Crayenestersingel 59, 2101 AP Heemstede Tel: 023 5283678 Fax: 023 5474115 info@iod.nl www.iod.nl. Leiding geven aan verandering

IOD Crayenestersingel 59, 2101 AP Heemstede Tel: 023 5283678 Fax: 023 5474115 info@iod.nl www.iod.nl. Leiding geven aan verandering Leiding geven aan verandering Mijn moeder is 85 en rijdt nog auto. Afgelopen jaar kwam ze enkele keren om assistentie vragen, omdat haar auto in het verkeer wat krassen en deuken had opgelopen. Ik besefte

Nadere informatie

Het Manager Groei Programma. Een kwaliteitsproduct van Power coaching training en advies en Maas Organisation & Career Development

Het Manager Groei Programma. Een kwaliteitsproduct van Power coaching training en advies en Maas Organisation & Career Development Het Manager Groei Programma Een kwaliteitsproduct van Power coaching training en advies en Maas Organisation & Career Development Management wordt leiderschap Het Manager Groei Programma is een intensief

Nadere informatie

Effectiviteit = Kwaliteit x Acceptatie Silvia Blankestijn

Effectiviteit = Kwaliteit x Acceptatie Silvia Blankestijn Communiceren met ziel en zakelijkheid Effectiviteit = Kwaliteit x Acceptatie Silvia Blankestijn Copyright: Uitgeverij Boom Nelissen, Amsterdam & Silvia Blankestijn, 2012 Omslag: Bart van den Tooren, Bureau

Nadere informatie

Drijfveren. Een belangrijke (on)bewuste drijfveer is dat ZELF beter wil zijn dan de ANDER

Drijfveren. Een belangrijke (on)bewuste drijfveer is dat ZELF beter wil zijn dan de ANDER Inleiding Kennis over het tot stand komen van gedrag Bewustwording van de invloed van ons eigen gedrag op onze omgeving? Ervaren wat JIJ kan doen om je eigen gedrag en dat van anderen te verbeteren Drijfveren

Nadere informatie

Effectief omgaan met je tijd

Effectief omgaan met je tijd niet belangrijk belangrijk Effectief omgaan met je tijd Stephen Covey heeft in zijn boek De zeven eigenschappen van effectief leiderschap een eenvoudige en doeltreffende manier aangereikt om bewust met

Nadere informatie

die een liefdevolle basis in mijn leven zijn. Silvia Blankestijn Wageningen, maart 2012

die een liefdevolle basis in mijn leven zijn. Silvia Blankestijn Wageningen, maart 2012 11 Voorwoord Communiceren met ziel en zakelijkheid gaat over het bij elkaar brengen van twee werelden: de wereld van de bezieling, de passie, de wereld van de idealisten, en de wereld van de (financiële)

Nadere informatie

Teamkompas voor Zelfsturing

Teamkompas voor Zelfsturing Teamkompas voor Zelfsturing Wat is het teamkompas: Met dit instrument kun je inzicht krijgen in de ontwikkeling van je team als het gaat om effectief samenwerken: Waar staan wij als team? Hoe werken wij

Nadere informatie

Zelfmanagement. stappenplan voor effectieve verandering

Zelfmanagement. stappenplan voor effectieve verandering Zelfmanagement stappenplan voor effectieve verandering Iedereen wil graag met energie aan de (werk)dag beginnen en voldaan én energiek weer naar huis gaan. Dat is het ideaal, maar vaak lukt dit niet. Conflicten,

Nadere informatie

Meer doen in minder tijd én met minder stress!

Meer doen in minder tijd én met minder stress! Meer doen in minder tijd én met minder stress! Is Werken in Flow iets voor jou? Wil jij grip op je overvolle inbox? Een opgeruimde werkomgeving? Een halve tot een hele werkdag tijdswinst per week? Een

Nadere informatie

Van de macht van management naar de kracht van leiderschap

Van de macht van management naar de kracht van leiderschap Van de macht van management naar de kracht van leiderschap Inez Sales Juni 2011 INHOUDSOPGAVE Leiderschap... 3 1. Leiderschap en management... 4 2. Leiderschapstijl ten behoeve van de klant... 5 3. Leiderschapstijl

Nadere informatie

Training Persoonlijke Kracht!

Training Persoonlijke Kracht! Training Persoonlijke Kracht! Zet binnen acht weken stevige stappen in je persoonlijke ontwikkeling en leer te werken vanuit jouw persoonlijke kracht! Training Persoonlijke Kracht! Persoonlijk leiderschapsprogramma

Nadere informatie

Werken vanuit Essentie

Werken vanuit Essentie Werken vanuit Essentie (midden- en hoger management) - van leidinggeven naar LEIDERSCHAP Leergang Werken vanuit Essentie - van leidinggeven naar leiderschap - Angelique Schueler & Inez Dirkzwager Juni

Nadere informatie

Slim Werken. Wil je meer doen en bereiken in minder tijd?

Slim Werken. Wil je meer doen en bereiken in minder tijd? Slim Werken Wil je meer doen en bereiken in minder tijd? Slim Werken (5 dagen) Het is voor vrijwel iedereen een uitdaging om in de hectiek van alledag waarin veel informatie op je af komt je werk zo aan

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

Achtergrond. Visie op arbeidsverzuim

Achtergrond. Visie op arbeidsverzuim Deze visienota richt zich specifiek op preventie van arbeidsverzuim. Deze visie is door te vertalen naar terugkeer vanuit arbeidsverzuim en op instroom, doorstroom en uitstroom vraagstukken. Deze doorvertaling

Nadere informatie

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT Training en ondersteuning in mentaal fit werken 2 Gezond Werken Gezonde werknemers gaan met plezier naar het werk. Ze zijn geestelijk fit en blijven fit. Gezonde werkdruk biedt

Nadere informatie

Ontdekken hoe je je tijd goed kunt beheren, bestaat voor. Jezelf voorbereiden op succes. Hoofdstuk 1. Leer jezelf kennen.

Ontdekken hoe je je tijd goed kunt beheren, bestaat voor. Jezelf voorbereiden op succes. Hoofdstuk 1. Leer jezelf kennen. Hoofdstuk 1 Jezelf voorbereiden op succes In dit hoofdstuk: Een solide timemanagementsysteem opbouwen De grootste uitdagingen van timemanagement het hoofd bieden Het verband zien tussen doelen stellen

Nadere informatie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Denken en intuïtie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Denken en intuïtie Denken en intuïtie Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING Denken en intuïtie Den Haag, 2015 Eerste druk, november 2015 Vormgeving: Ron Goos Omslagontwerp: Ron Goos Eindredactie: Frank Janse Copyright

Nadere informatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie Doelen stellen NLP is een doelgerichte, praktische en mensvriendelijke techniek. NLP = ervaren, ervaren in denken, voelen en doen. Middels een praktisch toepasbaar model leren we om de eigen hulpmiddelen,

Nadere informatie

Je doel behalen met NLP.

Je doel behalen met NLP. Je doel behalen met NLP. NLP werkt het beste als al je neurologische niveaus congruent zijn. Met andere woorden: congruent zijn betekent wanneer je acties en woorden op 1 lijn zijn met je doelen, overtuigingen,

Nadere informatie

Kiezen voor coaching als managementstijl

Kiezen voor coaching als managementstijl Kiezen voor coaching als managementstijl Druk, druk druk! Bijna iedere manager kent wel dit gevoel. Beter leren delegeren dus! Om te kunnen delegeren heb je echter verantwoordelijke en zelfsturende medewerkers

Nadere informatie

De wereld achter onbenut vermogen

De wereld achter onbenut vermogen De wereld achter onbenut vermogen Goed voor de zaak en goed voor jezelf Op zoek naar een vitale organisatie U werkt, uw collega s en medewerkers werken. Dus het werkt zou u bijna denken. Maar ergens voelt

Nadere informatie

Gedragscode Bureau Financieel Toezicht

Gedragscode Bureau Financieel Toezicht Gedragscode Bureau Financieel Toezicht Welke uitgangspunten geven richting aan ons gedrag? INLEIDING Deze gedragscode beschrijft de waarden die richting geven aan het werken bij het Bureau Financieel Toezicht

Nadere informatie

Dit wordt jouw jaar!

Dit wordt jouw jaar! WERKBOEK Dit wordt jouw jaar! 12 krachtige lessen in persoonlijke groei dr. Ben Tiggelaar DIT WORDT JOUW JAAR! WERKBOEK BEN TIGGELAAR 1 OVER GELUK EN SUCCES HOOFDSTUK 1-2 "Geluk is niet het doel, maar

Nadere informatie

MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN. Ruysdael onderzoek 2015

MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN. Ruysdael onderzoek 2015 MEDEZEGGENSCHAP EN SUCCESFACTOREN Ruysdael onderzoek 2015 Succes maak je samen Ruysdael is gespecialiseerd in innovatie van mens en organisatie. Vanuit de overtuiging dat je samen duurzame meerwaarde creëert.

Nadere informatie

De terugkeer naar het ware zelf! Leven en werken vanuit innerlijke kracht en verantwoordelijkheid!

De terugkeer naar het ware zelf! Leven en werken vanuit innerlijke kracht en verantwoordelijkheid! De terugkeer naar het ware zelf! Leven en werken vanuit innerlijke kracht en verantwoordelijkheid! Door: Nathalie van Spall De onzichtbare werkelijkheid wacht om door onze geest binnengelaten te worden.

Nadere informatie

Van werkdruk naar werkplezier

Van werkdruk naar werkplezier Van werkdruk naar werkplezier Het Programma Onze visie Werkdruk leidt tot minder werkplezier, wrijving in de samenwerking en op termijn mogelijk verzuim door stressklachten. Als medewerkers echter uitgedaagd

Nadere informatie

Verbindingsactietraining

Verbindingsactietraining Verbindingsactietraining Vaardigheden Open vragen stellen Luisteren Samenvatten Doorvragen Herformuleren Lichaamstaal laten zien Afkoelen Stappen Werkafspraken Vertellen Voelen Willen Samen Oplossen Afspraken

Nadere informatie

MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN

MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN INLEIDING Voorwoord Commandant der Strijdkrachten CONTEXT De complexe omgeving waarin bij Defensie leiding wordt gegeven

Nadere informatie

sturen om tot te komen Rijnconsult Business Review

sturen om tot te komen Rijnconsult Business Review Je moet behoorlijk sturen om tot zelfsturing te komen 56 Rijnconsult Business Review Het creëren van effectieve autonome teams is geen nieuw onderwerp voor veel organisaties. Maar de dynamiek waarin veel

Nadere informatie

HPC-O. Human Performance Contextscan Organisatierapportage Datum: Opdrachtgever: Auteur:

HPC-O. Human Performance Contextscan Organisatierapportage <Naam onderwijsinstelling> Datum: Opdrachtgever: Auteur: HPC-O 1 HPC-O Human Performance Contextscan Organisatierapportage Datum: Opdrachtgever: Auteur: 24 april 2008 drs M.G. Wildschut HPC-O

Nadere informatie

Het sociaal regelsysteem: externe sturing door discipline. Het systeem van communicatieve zelfsturing: zelfsturing in communicatie

Het sociaal regelsysteem: externe sturing door discipline. Het systeem van communicatieve zelfsturing: zelfsturing in communicatie De logica van lef, discipline en communicatie Theoretisch kader voor organisatieontwikkeling Tonnie van der Zouwen, maart 2007 De gelaagdheid in onze werkelijkheid Theorieën zijn conceptuele verhalen met

Nadere informatie

Leef Slimmer. Werk Slimmer.

Leef Slimmer. Werk Slimmer. Leef Slimmer. Werk Slimmer. Vitaliteit, focus en meer energie. Een visie op duurzame inzetbaarheid van werknemers Whitepaper 2015 Het Belang van Duurzaamheid Duurzame inzetbaarheid van werknemers is een

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Rapportage Zingeving. Bea Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 19.06.2015. Email:

Rapportage Zingeving. Bea Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 19.06.2015. Email: Rapportage Zingeving Naam: Bea Voorbeeld Datum: 19.06.2015 Email: support@meurshrm.nl Bea Voorbeeld / 19.06.2015 / Zingeving (QZN) 2 Mens-zijn betekent verantwoordelijkheid nemen: het je ervan bewust zijn

Nadere informatie

Open Training. Modern Timemanagement. 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief.

Open Training. Modern Timemanagement. 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Open Training Modern Timemanagement 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Modern Timemanagement 100% overzicht. De juiste focus. In control. Heerlijk productief. Wil jij meer

Nadere informatie

Een Stap voorwaarts in Leiderschap.

Een Stap voorwaarts in Leiderschap. 5 daagse training in voorjaar van 2010 Een Stap voorwaarts in Leiderschap. Doelgroep : DA Filiaal leidsters en aankomende filiaalleidsters Lokatie : Leusden DA hoofdkantoor Dag : Maandag van 9.30u 17.00u

Nadere informatie

Flexibel werken en teamontwikkeling

Flexibel werken en teamontwikkeling Flexibel werken en teamontwikkeling Jo Bos (Jo Bos & Co) en Lauri Brinkman (Phaos) In veel organisaties wordt gewerkt aan het invoeren van Het Nieuwe Werken of Flexibel werken. Aan werken dat niet tijd-

Nadere informatie

Het Knaapengevoel. Vooraf

Het Knaapengevoel. Vooraf Het Knaapengevoel Vooraf Zo gaan we met elkaar om! Leg het maar eens uit: het Knaapen-gevoel. Als werknemers van KnaapenGroep weten we onbewust wat ermee bedoeld wordt en gedragen we ons ernaar. Maar hoe

Nadere informatie

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan De ontwikkeling van vrouwen en meisjes in het rugby heeft de afgelopen jaren flink aan momentum gewonnen en de beslissing om zowel heren als dames uit te laten komen op het sevenstoernooi van de Olympische

Nadere informatie

Mensen Motiveren. door Stephan Vanhaverbeke Certified NLP Trainer. @CoachSteff

Mensen Motiveren. door Stephan Vanhaverbeke Certified NLP Trainer. @CoachSteff Mensen Motiveren door Stephan Vanhaverbeke Certified NLP Trainer @CoachSteff Hoe je mensen in beweging kan zetten Kennismaking Wat wil je graag meenemen? Inhoud De context De perceptie De dip De voorkeuren

Nadere informatie

Interviewvragen DRIJFVEREN

Interviewvragen DRIJFVEREN Interviewvragen DRIJFVEREN Achter iemands persoonlijke intrinsieke motivatoren komen is niet makkelijk. Hoe geeft iemand op zijn eigen wijze uiting aan zijn drijfveren? De enige manier om hierachter te

Nadere informatie

Het ontwikkelen van de vastgestelde Competenties van Crisis Management Teamleden: wat is trainable?

Het ontwikkelen van de vastgestelde Competenties van Crisis Management Teamleden: wat is trainable? Het ontwikkelen van de vastgestelde Competenties van Crisis Management Teamleden: wat is trainable? Niet alle competenties zijn even gemakkelijk te trainen. Ook zijn ze niet allemaal op dezelfde wijze

Nadere informatie

PRIORITEITEN. drs. Ellen Bulder 1 SITUATIE

PRIORITEITEN. drs. Ellen Bulder 1 SITUATIE PRIORITEITEN drs. Ellen Bulder 1 SITUATIE Ook zo druk, druk, druk? Hebt u het gevoel dat u geleefd wordt door de waan van de dag en dat u altijd tijd te kort hebt? Of hebt u uw zaakjes prima onder controle

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 7. 4 De rol van de leidinggevende 59 4.1 Inleiding 59 4.2 De verschillende rollen van de leidinggevende 59

Inhoud. Inleiding 7. 4 De rol van de leidinggevende 59 4.1 Inleiding 59 4.2 De verschillende rollen van de leidinggevende 59 Inhoud Inleiding 7 1 Coaching en ontwikkeling van medewerkers in organisaties 13 1.1 Inleiding 13 1.2 Professionele ontwikkeling in organisaties 13 1.3 Coaching in organisaties 14 1.4 Coachend leidinggeven

Nadere informatie

copyright www.candocoaching.nl 1

copyright www.candocoaching.nl 1 1 De Gids voor jouw succes en jouw uniekheid door Margje van der Lei CanDo Coaching www.candocoaching.nl Door het zetten van specifieke intenties wordt je geholpen op de weg waar je naar toe wilt. Wanneer

Nadere informatie

Zo word je succesvol als Teamleider. Deel 3: Verhoog jouw teamprestaties voor eens en altijd. Blad 0 van 13. De DAGSTART

Zo word je succesvol als Teamleider. Deel 3: Verhoog jouw teamprestaties voor eens en altijd. Blad 0 van 13. De DAGSTART Blad 0 van 13 H 8 De DAGSTART Blad 1 van 13 Deze E-Course is een uitgave Teamleider in 100 dagen, onderdeel van HGMR HGMR verzorgt resultaatgerichte programma s voor o.a. Teamleiders, Projectmanagers en

Nadere informatie

Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding

Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding Zakenwijzer Het is tijd voor nieuw en ander leiderschap en management We kunnen ons niet meer verloven te blijven doen wat we deden. Als alles verandert,

Nadere informatie

Persoonlijk leiderschaps programma

Persoonlijk leiderschaps programma Persoonlijk leiderschaps programma Zet binnen acht weken grote stappen in je persoonlijke ontwikkeling en leer te werken vanuit jouw persoonlijke kracht! Ben jij een druk bezette (young) professional en

Nadere informatie

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week onderbouw Les 1 Online Dit ben ik! Besef van jezelf Forming Ik kan mezelf voorstellen aan een ander. Ken je iemand nog niet? Vertel hoe je heet. Les 2 Online Hoe spreken we dit af? Keuzes maken Norming

Nadere informatie

Samenvatting boek: Dromen, Durven, Doen - Ben Tiggelaar Gemaakt door: Nelleke Griffioen, depassiepraktijk.nl

Samenvatting boek: Dromen, Durven, Doen - Ben Tiggelaar Gemaakt door: Nelleke Griffioen, depassiepraktijk.nl Samenvatting boek: Dromen, Durven, Doen - Ben Tiggelaar Gemaakt door: Nelleke Griffioen, depassiepraktijk.nl 1. Bewust en onbewust gedrag De meeste mensen houden hun voornemens niet vol, en zeker niet

Nadere informatie

Arbocatalogus Grafimedia

Arbocatalogus Grafimedia Arbocatalogus Grafimedia Van werkdruk naar werkplezier Presentatie voor gebruik in eigen bedrijf Arbocatalogus Grafimedia Van Werkdruk naar Werkplezier Presentatie voor gebruik in het eigen bedrijf Deze

Nadere informatie

Competentiemeter Zelfsturing

Competentiemeter Zelfsturing Competentiemeter Zelfsturing Met het invullen van deze vragenlijst krijg je een beeld van je eigen bekwaamheden als zelfstuurder. Deze vragenlijst is in de eerste plaats bedoeld voor zelfanalyse. Je kunt

Nadere informatie

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: ZIE AGENDA KLANTWAARDERING:

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: ZIE AGENDA KLANTWAARDERING: Master in Leadership MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: ZIE AGENDA KLANTWAARDERING: Master in Leadership: Weet jij wat jouw hart sneller doet kloppen? Communiceren en continue verbeteren met

Nadere informatie

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt:

?Hoe Zo! >> Werken bij de gemeente betekent je inzetten voor burgers en bedrijven. En daarbij geldt: Wabo effectief ?Hoe Zo! >> Het toepassen van de Wabo is meer dan alleen de IT-structuur aanpassen, de procedures herzien en/of de processen opnieuw beschrijven en herinrichten. Het zijn de medewerkers

Nadere informatie

Luisteren is: erkenning geven

Luisteren is: erkenning geven enuit nuit Luisteren is: erkenning geven it Luisteren is: erkenning geven Onze dagen zitten vol prikkels. Waar vinden we de ruimte om stil te zijn en rustig te luisteren naar wat er in ons omgaat? En als

Nadere informatie

FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS

FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS INHOUD Inleiding 7 1 Zelfonderzoek feedback geven en ontvangen 9 Checklist feedback geven en ontvangen 11 2 Communicatie en feedback 15 Waarnemen,

Nadere informatie

R U I MTE VI NDE N BINNE N DE KADE RS Een verslag van de workshops voor schoolleiders

R U I MTE VI NDE N BINNE N DE KADE RS Een verslag van de workshops voor schoolleiders Door Hartger Wassink R U I MTE VI NDE N BINNE N DE KADE RS Een verslag van de workshops voor schoolleiders De rol van de schoolleiders mag niet onderschat worden. Netwerkleren leidt, als het goed is, tot

Nadere informatie

Integraal management en Sturen

Integraal management en Sturen Integraal management en Sturen Inleiding InterimProf werkt continu aan de ontwikkeling van haar interimmers. Daartoe heeft zij een Ontwikkelprogramma opgesteld. In dat kader is op 27 en 28 maart 2013 een

Nadere informatie

Logistiek medewerker. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse

Logistiek medewerker. Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Persoonlijke effectiviteit: 2. Accuratesse Werkt gedurende langere periode nauwkeurig en zorgvuldig, met oog voor detail, gericht op het voorkómen van fouten en slordigheden, zowel in eigen als andermans

Nadere informatie

Sociale en recreatieve activiteiten

Sociale en recreatieve activiteiten Sociale en recreatieve activiteiten Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur(s): Richard Prins Inhoudelijke redactie: Patricia Streng Eindredactie: Astrid

Nadere informatie

4 INZICHTEN. De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek,

4 INZICHTEN. De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek, 4 INZICHTEN De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek, waarbij 37 trainers en coaches een seizoen lang intensief zijn gevolgd. Dit onderzoek

Nadere informatie

Didactisch partnerschap

Didactisch partnerschap Didactisch partnerschap Vijf routekaarten om lastige situaties in het samenwerken met ouders te hanteren Het klinkt zo mooi: didactisch partnerschap. Zie daar als leraar maar eens een goede invulling aan

Nadere informatie

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out Online Psychologische Hulp 2 Therapieland 3 Therapieland Online Psychologische Hulp In deze brochure maak je kennis met de online behandeling Overspanning & Burn-out van Therapieland. Je krijgt uitleg

Nadere informatie

Deel 10/12. Angst is de motor van ineffectief gedrag. ecourse; Moeiteloos leren leidinggeven

Deel 10/12. Angst is de motor van ineffectief gedrag. ecourse; Moeiteloos leren leidinggeven Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

GEZONDER WORDEN, ZIJN & BLIJVEN MET NLP

GEZONDER WORDEN, ZIJN & BLIJVEN MET NLP GEZONDER WORDEN, ZIJN & BLIJVEN MET NLP Voor iedereen die: Gezonder wil eten Wil stoppen met schadelijke verslavingen Meer wil bewegen Minder stress en meer ontspanning wil Inclusief werkboek Leopoldstraat

Nadere informatie

Gespreksformulieren LA personeel Dommelgroep

Gespreksformulieren LA personeel Dommelgroep Gespreksformulieren LA personeel Dommelgroep (versie mei 2012) FUNCTIONERINGSGESPREK leraar basisonderwijs (LA) Naam: Geboortedatum: Huidige school: Leidinggevende: Huidige functie: Datum vorig gesprek:

Nadere informatie

Management Coaching. Driessen Management Coaching

Management Coaching. Driessen Management Coaching Management Coaching Coaches die u diepe inzichten, grootse veranderingen en opwindende spirituele verschuivingen in het vooruitzicht stellen zijn er genoeg. Bij Driessen Management Coaching bent u daarvoor

Nadere informatie

Samen in gesprek over plezier in het werk

Samen in gesprek over plezier in het werk Samen in gesprek over plezier in het werk Gesprekshandleiding Samen in gesprek over plezier in het werk Inleiding Werkdruk is een ervaring. Twee mensen in dezelfde situatie, in dezelfde organisatie kunnen

Nadere informatie

Mindfulness op het werk

Mindfulness op het werk Mindfulness op het werk Mindfulness op het werk Werken vanuit rust en aandacht Veel mensen ervaren hun werk als een plek waar nooit rust is, met een doorlopende activiteit aan lijstjes die af moeten, mensen

Nadere informatie

WERKBOEK DROMEN DURVEN DOEN. Het managen van de lastigste persoon op aarde: jezelf

WERKBOEK DROMEN DURVEN DOEN. Het managen van de lastigste persoon op aarde: jezelf WERKBOEK bij de nieuwe editie van DROMEN DURVEN DOEN Het managen van de lastigste persoon op aarde: jezelf dr. Ben Tiggelaar DROMEN DURVEN DOEN WERKBOEK BEN TIGGELAAR 1 OVER GEDRAG EN VERANDERING HOOFDSTUK

Nadere informatie

Optimaliseer je prestaties

Optimaliseer je prestaties Winst en Groei - Internetmarketing en Verkooptraining Optimaliseer je prestaties 10 Technieken om je prestaties te verbeteren Christo Cornelissen & Mieke Bouquet Alles waar je jezelf op weet te focussen

Nadere informatie

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling 1. Aandachtspunten voor een gesprek met ouders i.v.m. een vermoeden van kindermishandeling: Als je je zorgen maakt over een

Nadere informatie

De dimensies van het coachen

De dimensies van het coachen A-H04-def 13-05-2003 16:22 Pagina 25 4 De dimensies van het coachen Lilian Soerel 4.1 Inleiding Het is ondertussen heel geaccepteerd dat managers bij een derde advies inwinnen. Maar is dit coachen? Het

Nadere informatie

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model.

Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. Kwaliteitszorg met behulp van het INK-model. 1. Wat is het INK-model? Het INK-model is afgeleid van de European Foundation for Quality Management (EFQM). Het EFQM stelt zich ten doel Europese bedrijven

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE - 2 -

INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE - 2 - Workshops Top Secretaries 2012 INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE - 2-1 TRAININGSCARROUSEL - 3-1.1. Projectmanagement - 3-1.2. Overtuigend beïnvloeden - 4-1.3. Communiceren met NLP - 5-1.4. Effectiever met emotionele

Nadere informatie

Zeven hulpbronnen van vertrouwen. Door: Carlos Estarippa

Zeven hulpbronnen van vertrouwen. Door: Carlos Estarippa Zeven hulpbronnen van vertrouwen Door: Carlos Estarippa Geïnspireerd door het boek van Bertie Hendriks Dagboek van de Ziel. De zeven levensfasen (Hendriks, 2013) wil ik in onderstaand artikel beschrijven

Nadere informatie